Wîkîpediya kuwiki https://ku.wikipedia.org/wiki/Destp%C3%AAk MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter Medya Taybet Gotûbêj Bikarhêner Gotûbêja bikarhêner Wîkîpediya Gotûbêja Wîkîpediyayê Wêne Gotûbêja wêneyî MediaWiki Gotûbêja MediaWiki Şablon Gotûbêja şablonê Alîkarî Gotûbêja alîkariyê Kategorî Gotûbêja kategoriyê Portal Gotûbêja portalê TimedText TimedText talk Modul Gotûbêja modulê Event Event talk 0 1 2081760 2065019 2026-07-24T02:56:24Z InternetArchiveBot 45060 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2081760 wikitext text/x-wiki {{Maneyên din|Diyarbekir}} {{Agahîdank navçe | nav = Amed | statû = Bajarê mezin ên Bakurê Kurdistanê | navê_din = | navê_fermî = ''Diyarbakır'' | wêne = {{multiple image|total_width=270px|perrow=1/2/2/2|border=infobox | image1 = Goletli Park, Diyarbakir.jpg | alt1 = | image2 = Landscape Dyar bakir.jpg | alt2 = | image3 = Karasanserai Diyarbakir.png | alt3 = | image4 = Roman Walls at Diyarbaki (6526104771).jpg | alt4 = | image5 = Gazi Pavillion.jpg | alt5 = | image6 = Deriyê Çiyê Amed 2010.JPG | alt6 = | image7 = | alt7 = }} | sernavê_wêne = Dîmenên ji Amedê | welat = [[Bakurê Kurdistanê]] <!--- KARGÊRIYÎ --------------> | dewlet = [[Tirkiye]] | parêzgeh = [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]] | serbajar = Amed | qeymeqam = | demonîm = amedî, diyarbekrî | hejmara_nahiyeyan = <!--- BINEBEŞ ----------------> | hejmara_bajarokan = 17 | hejmara_taxan = | hejmara_gundan = | hejmara_mezrayan = | nifûs = 1.804.880 [https://www.nufusu.com/il/diyarbakir-nufusu] <!--- GELHE û ERDNÎGAR -------> | sala_nifûsê = [[2022]] | nifûsa_bajarî = | nifûsa_gundewarî = | temamiya_qadê_km2 = 2.060 | berbelaviya_nifûsê_km2 = 413,5 | nifûsa_serbajarê = 1.756.392 <!--- BAJARÊ NAVENDÎ ---------> | sala_nifûsa_serbajarê = [[2020]] | qada_serbajarê_km2 = | bilindahî_m = 670 | koda_postayê = 21xxx | koda_telefonê = (+90) 412 | nexşeya_reptiyeyê = #Diyarbekir#Bakurê Kurdistanê#Ewropa#Rojhilata Navîn | koordînat = {{Koord|37|54|39|N|40|14|12|E|display=inline, title}} }} '''Amed''' ({{IPA-ku|,|a|'|m|ɛ|d|}}) an jî '''Diyarbekir''' (navê wê yê dîrokî: ''Amida'', {{1928| دياربكر |ts=Diyarbekir}}, {{bi-tr|''Diyarbakır''}}), yek ji bajarê herî mezin ên [[Bakurê Kurdistanê]] ye ku li ser deşteke bilind ê li kêleka [[çemê Dîcle]]yê û li derdora bajarê dîrokî ya kevn (navçeya Sûrê ya îro) hatiye avakirin. Amed yek ji bajar û navendeke polîtîk a herî girîng ê [[Bakurê Kurdistanê]] ye ku bajar wekî navend û pozîsyonek polîtîk hatiye pênaskirin. Bajêr ji 2000 salê {{bz}} vir ve bûye navendeke dîrokî ya girîng ku malavaniya gelek şaristanî, çand û baweriyan kiriye. Amed di serdema nûjen de jî yek ji navendên sereke ye ku bi nasnameya xwe ya polîtîk bûye yek ji bajar û navendên sereke. Li gorî daneyên kanûna sala 2021an nifûsa bajêr 1.791.373 kes bû ku ji wan 1.129.218 li qada bajarî (an metro) ya ku ji çar navçeyên navendî yên [[Rezik, Amed|Rezik]], [[Payas]] (Peyas), [[Sûr, Amed|Sûr]] û [[Bajarê Nû]] pêk tê dijîn. Di roja îro de bajêr di navbera [[kurd]]an de wekî navendeke sereke ye ku ji aliyê gelek kurdan ve wekî paytexta [[defakto]] ya [[Kurdistan]]ê tê dîtin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.middleeasteye.net/news/tensions-increase-already-fragile-kurdish-peace-process-faulters-turkey |sernav=Tensions increase as already fragile Kurdish peace process faulters in Turkey |malper=Middle East Eye |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-05-16 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |url=https://www.nytimes.com/2016/12/24/world/europe/an-aleppo-like-landscape-in-a-kurdish-redoubt-of-turkey.html |sernav=An Aleppo-like Landscape in a Kurdish Redoubt of Turkey |paşnav=Nordland |pêşnav=Rod |tarîx=2016-12-24 |malper=The New York Times |ziman=en-US |tarîxa-gihiştinê=2023-05-16 }}</ref> Dihat xwestin ku bajar piştî Peymana Sêvrê bibe paytexta [[Kurdistan]]eke serbixwe lê piştî geşedanên siyasî yên paşerojê ev yek hatiye paşguhkirin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Kubilay |pêşnav=Arin |tarîx=2015-03-26 |sernav=Turkey and the Kurds -- From War to Reconciliation? |url=https://escholarship.org/uc/item/3229m63b |kovar=escholarship |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |url=https://worldcat.org/title/42520854 |sernav=Memorandum on the claims of the Kurd people |paşnav=Şerif Paşa |tarîx=1919 |weşanger=Imprimerie A.-G. L'Hoir |cih=Paris |oclc=42520854 }}</ref> == Nav == Di demên kevnare de bajar bi navê Amîda hatiye naskirin ku di sala 1300ê {{bz}} de ku bajêr bi vî navê hatiye binavkirin. Navê Amîd (Amîda) di belgeyên erebî de jî derbas bûye.<ref>{{Jêder-kitêb |url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctvkwnqv9.21 |sernav=THE EMPIRE OF TREBIZOND |tarîx=1987-12-31 |weşanger=Spink Books |rr=480–486 }}</ref><ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2023-05-13 |sernav=Encyclopaedia of Islam |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Encyclopaedia_of_Islam&oldid=1154650295 |kovar=Wikipedia |ziman=en }}</ref> Amîd (Amîda) di belgeyên fermî yên [[Împeratoriya Trebzonê]] de di sala 1358an de hatiye dîtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.m.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-605-4567-52-2 |sernav=Book sources - Wikipedia |malper=en.m.wikipedia.org |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-05-17 }}</ref> == Erdnîgarî == === Erdnîgarî û sînorên bajêr === Amed li aliyê rojhilatê deşta bazalt a fireh a ku di navbera Qerejdax û Dîcleyê de dirêj dibe, li ser asoyeke li jora deşta Dîcleyê û li serê deverê Dîcleyê hatiye avakirin. Bilindahiya bajêr ji asta deryayê 650 mêtre ye û bajêr di nav paralelên 37° 30´ û 38° 43´bakûr û merîdyenên 40° 37´ û 41° 20´ rojhilat de ye. Li rojhilat bi [[Batman]]ê û [[Sêrt]]ê, li başûr bi [[Mêrdîn]]ê, li başûrê rojava bi [[Riha]]yê û [[Semsûr]]ê, li bakur bi [[Elezîz]], [[Çewlîg]]ê li bakurê rojhilat jî bi [[Mûş]]ê ve tê girêdan. === Taybetiyên erda bajêr === Pîvana erda herêmê 15.354 km² ye . Ji vê erdê, [[çiya]] 37,0%, [[deşt]] 30,6% û [[plato]] jî 30,4% e. Erda herêmê 95%´ê wê ji bo [[ziraet]]ê bikar tê. Tene, petêx (gindor), zebeş, titûn û pembo herî pirtir li herêmê tên çandin. == Dîrok == {{Gotara bingehîn|Dîroka Amedê}} === Pêşdîrok === Dîroka Amedê vedigere 12.000 salên berê niha.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=http://www.sur.bel.tr/tarihce |sernav=Pêşdîroka Amedê |malper=web.archive.org |roja-gihiştinê=2024-08-31 |roja-arşîvê=2020-05-20 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20200520182027/http://www.sur.bel.tr/tarihce |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Di encama lêkolînên arkeolojîk ên salên dawî de li navçeya [[Bismil]]ê ya Amedê hatiye diyarkirin ku di navbera salên 10400 û 9250 salê {{bz}} de jiyana niştecihbûyî li [[Girê Kortikê]] dest pê kiriye.<ref name=":1" /> Li [[Girê Berêçem]] ku li nêzîkê navçeya [[Erxenî]] yê ye, civakên çandiniyê ya gundan hatiye dîtin ku dîroka wan ji 8.000 salên berê zayînê vedigere.<ref name=":1" /> Hatiye diyarkirin ku di dema [[Paleolîtîk]] û [[Mezolîtîk]]ê de di şikeftên Amedê de û derdora şikeftan de jiyan hebûye. Bermahiyên ji Paleolîtîk û Mezolîtîkê li [[Şikeftên Hasûnî]] yên li nêzîkê [[Farqîn]]ê û [[Şikeftên Hilarê]] yên li nêzî Erxenî yê hatine tespîtkirin.<ref name=":1" /> === Serdema kevnare === [[Wêne:The City of Diyarbakir.gif|thumb|çep|Nexşeya bajarê kevnare ya Amedê ye ku niha wekî navçeya navendî ya Sûrê tê zanin]] Hatiye texmînkirin ku Amed ji serdema kevirî vir ve malavaniya mirovahiyê dike. Yekem şaristaniya mezin a ku li Amedê hatiye avakirin mîrektiya hûriyan a mîtaniyan e. Piştre bajêr di dîroka cihêrengê vê serdemê de ji aliyê şaristaniyên ku hatine herêmê ve ku di nav wan de [[suryanî]], [[ûrartû]]yî, ermenî, farisên axamenî, selûkî û partî hene hatiye birevebirin.<ref name="Bryce2005">{{Jêder-kitêb |sernav=The Kingdom of the Hittites |paşnav=Bryce |pêşnav=Trevor |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2005-10-27 |isbn=978-0-19-928132-9 |url=http://dx.doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199281329.001.0001 }}</ref> Komara Romayê di sala 66ê berî zayînê de dest daniye ser bajêr û di vê qonaxê de ji aliyê romayiyan ve bajêr wekî "Amîda" hatiye binavkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://italian.classic-literature.co.uk/history-of-rome/05-the-establishment-of-the-military-monarchy/ebook-page-24.asp |sernav=Theodor Mommsen History of Rome - The Establishment of the Military Monarchy Page 24 |malper=italian.classic-literature.co.uk |roja-gihiştinê=2024-08-29 }}</ref> Di sala 359an de Şepûrê II yê Faris piştî dorpêçeke 73 rojan Amed ji destê romayiyan derbasê deshilatiya Şepûrê Faris dibe.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Eye of Command |paşnav=Kagan |pêşnav=Kimberly |weşanger=University of Michigan Press |tarîx=2006 |isbn=978-0-472-11521-1 |cih=Ann Arbor, MI |url=http://dx.doi.org/10.3998/mpub.93252 }}</ref> Di sedsala 11ê {{bz}} de bajêr demek dirêj ji aliyê [[Împeratoriya Med]]an ve hatiye birêvebirin.<ref name="Bryce2005" /> Li gorî Sinekdemûs a Hiyerokles Amed bajarê herî mezin ê parêzgeha Romayê ya Mezopotamyayê bû ku di wî demê de bajêr meqamê metranê (''Diocese'') xirîstiyanên Mezopotamyayê bû.<ref name="Nicholson2018">{{Jêder-kitêb |sernav=Mesopotamia, Roman |paşnav=Nicholson |pêşnav=Oliver NicholsonOliver |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2018-03-22 |isbn=978-0-19-866277-8 |ziman=en |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780198662778.001.0001/acref-9780198662778-e-3135 |doi=10.1093/acref/9780198662778.001.0001/acref-9780198662778-e-3135 }}</ref> Nivîsarên kevnar destnîşan dikin ku Amîdaya kevnar xwedî qadê şanoyan, germav (serşokên giştî), embar, abîdeyên tetrapîlon û xwedî çihukên avê ye ku av dide û avê belav dike.<ref name="KeserKayaalp2018">{{Jêder-kitêb |sernav=Amida |paşnav=Keser-Kayaalp |pêşnav=Elif Keser-KayaalpElif |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2018-03-22 |isbn=978-0-19-866277-8 |ziman=en |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780198662778.001.0001/acref-9780198662778-e-207 |doi=10.1093/acref/9780198662778.001.0001/acref-9780198662778-e-207 }}</ref> Dîroknasê romayî Ammianus Marcellinus ku di dema dorpêçkirina Amîdayê de ku ji aliyê Împeratoriya Sasaniyan ve di bin desthilatdariya Şepûr II (j. 309–379) de pêk hatiye ku di artêşa romaya dereng de xizmet dikir vê dorpêçkirina serkevtî bi awayekê berfireh nivîsiye.<ref name="KeserKayaalp2018" /> Amîda di wê demê ji aliyê penaberên ku ji herêmên derdorê bajêr koçê bajêr dibin hatiye mezinkirin ku împerator Jovian (j. 363–364) piştî têkçûna Şerê Farisî ku selefê wî Julian di şer de têk diçe, neçar dimîne ku bajêr vala bike û bide Farisên Şepûr. Dîroka ku ji bo Joshua Stylite hatiye vegotin, bidestxistina Amîda ji aliyê persan ve di bin desthilatdariya Kavad I (j. 488–531) de di dorpêçkirina duyem a Amîdayê ku salên 502–503an de pêk hatiye, beşek ji Şerê Anestasiyanê vedibêje.<ref name="KeserKayaalp2018" /> Dîwarê Amîdayê ji aliyê împerator Anastasius Dicorus (j. 491–518) yan jî împerator Justinianê Mezin (j. 527–565) ve ji nû ve hatiye avakirin ku wekî mîmariya parastinê ya serkevtî ji aliyê dîroknasê yewnanî Prokopius ve hatiye pesindan. === Dîroka dêrê === Xirîstiyaniya suryaniyan di navbera sedsalên 1 û 4an de li herêmê bi taybetî di nav suryaniyên bajêr de cih digirt. Împeratorê Bîzansê Theodosius II (408-450) parêzgeha Romaya Mezopotamyayê dike du perçe û Amîdayê dike paytexta Mezopotamyaya Prîmayê û bi vî awayî bajêr ji bo hemî metranan dibe bajarekî navend.<ref>{{Jêder |paşnav=wyd |pêşnav=Gams Pius Bonifacius (1816-1892) |sernav=Series episcoporum Ecclesiae catholicae, quotquot innotuerunt a beato Petro apostolo. Cz.1 |tarîx=1931 |url=https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/show-content/publication/edition/65154?id=65154&showContent=true |roja-gihiştinê=2024-08-29 |weşanger=Hiersemann K. W. }}</ref> Ji bo endamên herêmî yên Dêra Katolîk a Suryaniyan di sala 1862an de metranek hatiye damezrandin. Piştre ji ber zilma ku ji aliyê xanedaniya osmaniyan ve li xiristiyanên bajêr tê kirin di dema Şerê Cîhanê yê Yekem de dawî li hebûna xirîstiyanên bajêr tîne. === Serdema navîn === [[Wêne:Diyarbekir, c. 1900.jpg|thumb|çep|Dîtinek ji sala 1900an ji bajarê kevn.]] Di sala 639an de ku wekî beşek ji berfireh bûna misilmanên li herêma [[Şam (herêma erdnîgarî)|Levantê]] ku di dema şerên pêşîn ên ereb û bîzansê de berfireh bûye, bi serokatiya Iyad ibn Ghanm Amed dikeve destê artêşa [[Çar Xelîfe]]yê û [[Mizgefta Mezin a Amedê]] di vê serdemê de hatiye çêkirin.<ref name="Nicholson2018"/><ref name=":0">{{Jêder-kitêb |sernav=Amida |paşnav=Keser-Kayaalp |pêşnav=Elif Keser-KayaalpElif |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2018-03-22 |isbn=978-0-19-866277-8 |ziman=en |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780198662778.001.0001/acref-9780198662778-e-207 |doi=10.1093/acref/9780198662778.001.0001/acref-9780198662778-e-207 }}</ref> Mizgefta mezin dibe ku li cihê [[Dêra Heraklî ya Saint Thomas]] hatiye çêkirin. Di wî demê de li bajêr bi qasî pênc keşîşxaneyên xiristiyanan hebûn ku di nav wan de Keşîşxaneya Zuqnin û çend dêrên kevnarên din jî nav de bûn.<ref name=":0" /> Yek ji van Dêra Meryem e ku wekî katedrala bajêr û cihê metranên Amedê bû ku di cihê Dêra Ortodoks a Suryaniyan de maye.<ref name=":0" /> Dêra kevnar a din, Dêra Mar Kosmas di sala 1911ê de ji aliyê gerokê brîtanî [[Gertrude Bell]] ve hatiye dîtin lê piştre ev dêr di sala 1930an de hatiye hilweşandin.<ref name=":0" /> Bajêr demekê kurt dibe beşeke ji xîlafeta emewiyan û piştre jî dibe beşek ji xîlafeta ebasiyan. Di vê serdemê de Amed zêdetir di bin desthilatdariya xwemalî de dimîne. Piştê demekê bajêr ji aliyê xanedaniyên wekê [[Xanedaniya Hemdaniyan]] û [[Xanedaniya Buyîdiyan]] û piştre jî ji aliyê [[Xanedana Merwaniyan]] ve hatiye birêvebirin. Bajar di sala 1085an de ji aliyê selçûqiyan ve tê dagirkirin û piştre di sala 1183an de ji destê selçûqiyan rizgar dibe û ji aliyê eyûbiyan ve hatiye birêvebirin. Piştî dorpêçeke dirêj bi hêzeke biçûk a [[Mongol]]an û hêzeke gurcî û hêzekê ermenî ya gelekî mezintir di bin serokatiya gurcî Hesen Broş de bajêr ji aliyê Mongolên Hulagu ve di 1260an de tê dagirkirin (ev dagirkirin wekê [[Dorpêçkirina Meyafariqînê]] jî tê zanin).<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Islamic World in Ascendancy: From the Arab Conquests to the Siege of Vienna |paşnav=Sicker |pêşnav=Martin |weşanger=Bloomsbury Publishing USA |tarîx=2000-06-30 |isbn=978-0-313-00111-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=b6vOEAAAQBAJ&pg=PA111 }}</ref> Di navbera dagirkirina mongolan û heya ku Xanedana Sefewî ya Îranê ve bajêr ji destê mongolan distîne Amed ji aliyê xanedaniyên wekê Qere Qoyunlu û Aq Qoyunluyan ve ku du eşîrên tirk bûn hatiye dagirkirin. Piştê [[Dewleta Sefewiyan|Xanedaniya Sefewiyan]] bajêr di sala 1514an de ji aliyê Bıyıklî Mehmed Paşa ve, di serdema Selîm I de ji aliyê Xanedaniya Osmaniyan ve tê dagirkirin. Mihemmed Xan Ustajlu ku waliyê sefewî ya Amedê bû di sala 1514an de di dema [[Şerê Çaldiranê]] de ji aliyê xanedaniya osmaniyan ji bajêr hatiye derxistin û piştre ji aliyê osmaniyan ve hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.britannica.com/event/Battle-of-Chaldiran |sernav=Battle of Chāldirān (1514) {{!}} Significance & Location {{!}} Britannica |malper=www.britannica.com |tarîx=2024-08-16 |roja-gihiştinê=2024-08-29 |ziman=en }}</ref> === Serdema nûjen === [[Wêne:Birca Heft Birayan 2009.jpg|thumb|çep|Dîtinek ji Birca Heft Birayan Sûr, Amed.]] Di sala 1952an de bi ji nû ve organîzekirina parêzgehan, bajarê Amedê dibe bajarê îdarî ya parêzgeha Diyarbekirê. Di sala 1993an de [[Şaredariya Bajarê Mezin a Amedê|Şaredariya Bajarê Mezin]] hatiye damezrandin ku bi vê awayê Amedê dibe yekem bajarê [[Bakurê Kurdistanê]] ku statûya bajarê mezin werdigire.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.ekanun.net/504-sayili-kanun-hukmunde-kararname/ |sernav=504 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname {{!}} Kanunlar |malper=web.archive.org |tarîx=2014-02-03 |roja-gihiştinê=2024-08-29 |roja-arşîvê=2014-02-03 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140203173501/http://www.ekanun.net/504-sayili-kanun-hukmunde-kararname/ |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Di van salên dawî de Amed rastî gelek êrîşan hatiye ku nav de êrîşan hêzên ewlekariya tirk, endamên [[Hizbullaha Kurdistanê|hizbullahê]] û endamên [[Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê|DAÎŞê]] heye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.diken.com.tr/diyarbakir-bombacisinin-hdpnin-mitingine-giris-goruntuleri-ortaya-cikti/ |sernav=Diyarbakır bombacısının HDP’nin mitingine giriş görüntüleri ortaya çıktı — Diken |malper=www.diken.com.tr |roja-gihiştinê=2024-08-29 }}</ref> Di navbera 8ê mijdara sala 2015an û 15ê gulana sala 2016an de beşeke mezin ji Sûrê (bajarê kevnar) di şerê navbera artêşa tirk û şervanên kurd de wêran bû. Gelek taxên Sûrê ji aliyê artêşa tirk ve bi helîkopteran û tankên leşkerî hatiye bombebaran kirin, Mizgefta Kurşunlî ji aliyê artêşa Tirkiyeyê ve hatiye şewitandin û bi guleyên tankên leşkerî gelek avahiyên dîrokî zirarên mezin dibînin. Yek ji avahiyên dîrokî ku zirar dibîne minareya çarling e ku di dema şer de zirar dibîne. [[Wêne:Seyit Cami minaret Diyarbakır.jpg|thumb|Dîtinek ji Minareya çarling navçeya Sûrê, Amed.]] Di destpêka mijdara sala 2015an de parêzer û aktîvîstê mafê mirovanê kurd [[Tahir Elçi]] ku di wî demê de serokê [[Baroya Amedê]] bû li navçeya [[Sûr]]ê di dema daxuyaniyeke çapemeniyê de ku tê de banga kêmkirina tundiyê dikir ku zirar negihêjî avahiyên dîrokî li ber lingê minareya çarling hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dw.com/tr/tahir-el%C3%A7i-davas%C4%B1nda-%C3%BC%C3%A7-san%C4%B1k-polise-beraat-talebi/a-68946189 |sernav=Tahir Elçi davasında üç sanık polise beraat talebi – DW – 29.04.2024 |malper=dw.com |roja-gihiştinê=2024-08-29 |ziman=tr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/haber/tahir-elci-nin-son-basin-aciklamasi-169672 |sernav=Tahir Elçi'nin Son Basın Açıklaması |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2024-08-29 |ziman=tr }}</ref> Rapora [[Komeleya Arkeologan a Stenbolê]] ya sala 2018an diyar kiriye ku ji sala 2015an û vir ve %72yê navçeya Sûrê ya dîrokî ya bajêr bi hilweşandin û nûavakirinê hatiye wêrankirin û qanûnên ji bo parastina bermahiyên dîrokî hatine paşguhkirin û hatine binpêkirin. Wan tespîtkiriye ku politîkaya "ji bo nûvekirina bajarî" ya bajêr yek politîkayeke hilweşandin û ji nû ve avakirin e, ne yek ji restorekirin samanên çandî yên ku di şerê navxweyî yê dawî de zirar dîtine ku ji ber wê yekê gelek avahiyên dîrokî yên tomarkirî bi temamî winda bûne. Ji ber ku her perçeyên avahiyên dîrokî yên ku di dema hilweşandina avahiyên nûjen de derketine holê jî hatine hilweşandin rêjeya windabûna avahiyên dîrokî yên ne qeydkirî nayê zanîn. Di [[Erdheja Gurgum û Dîlokê 2023|Erdheja Gurgum û Dîlokê]] de ku sala 2023an de li gelek bajarên [[Bakurê Kurdistanê]] û li bajarê [[Efrîn]] a [[Rojavayê Kurdistanê]] pêk hatiye Amed yek ji wan bajaran e ku di erdhejê de hejiyaye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Robles |pêşnav=Pablo |paşnav2=Chang |pêşnav2=Agnes |paşnav3=Holder |pêşnav3=Josh |paşnav4=Leatherby |pêşnav4=Lauren |paşnav5=Reinhard |pêşnav5=Scott |paşnav6=Wu |pêşnav6=Ashley |tarîx=2023-02-06 |sernav=Mapping the Damage From the Earthquake in Turkey and Syria |url=https://www.nytimes.com/interactive/2023/02/06/world/turkey-earthquake-damage.html |roja-gihiştinê=2024-08-29 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.washingtonpost.com/world/2023/02/06/turkey-syria-earthquake-map-photos-videos/ |sernav=The earthquake’s widespread destruction, in photos, maps and videos |malper=Washington Post |tarîx=2023-02-06 |roja-gihiştinê=2024-08-29 |ziman=en }}</ref> Li Amedê gelek xanî û avahî di erdhejê de hilweşiyane yan jî zirareke mezin dîtine. Ji ber erdhejê bircên [[Sûra Amedê]] û hinek beşên dîwarê sûrê hatine xwarê. Li navçeya [[Bajarê Nû]], li navçeya [[Rêzan]]ê û li deverên din ên Amedê 20 avahî têne xwerê, 854 kes birîndar dibin 409 kes jî jiyana ji dest didin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/196717 |sernav=Mezopotamya Ajansı |malper=mezopotamyaajansi35.com |roja-gihiştinê=2024-08-29 |archive-date=2024-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240829133250/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/196717 |url-status=dead }}</ref> === Kronolojî === ==== Berê zayînê ==== * ~7250-6750 [[dema neolîtîk]] * ~5000-4000 [[dema kalkolîtik]] * ~3000 dema [[dema tunc]] * ~2000 dema [[hurî]] û [[mîtanî|mîtaniyan]] * ~1200- 600 dema [[aram]]iya û [[urartû|urartiyan]] * 550- 331 dema [[pers]]an ==== Piştî zayînê ==== * [[226]]-[[395]] dema [[roma]]yiyan * [[395]]-[[639]] Dema [[bîzans]]iyan * [[639]] dema [[ereb]]an * [[661]] dema [[emewî|emewiyan]] * [[750]] Dema [[Ebasî|ebasiyan]] * [[984]] dema [[Merwanî|merwaniyan]] * [[1085]] dema [[Selçûkî|selcûqiyan]] * [[1102]]-[[1232]] dema [[Ertuqî|Ertuqiyên Heskîf û Amedê]] * [[1232]] dema [[Eyubî|eyubiyan]] * 1335 dema [[Xanedana Zirkan]] * [[1507]] dema [[Sefewî|sefewiyan]] * [[1515]] dema [[Osmanî|osmaniyan]] * [[1923]] dema [[Komara Tirkiyeyê]] == Aborî == Yek ji çandiniyên dîrokî yê bajêr genim û kuncî ne ku li bajêr hatiye çandin. Bajariyan genimên ku diçinandin di embarên ku ji ka û ji çiqilên şaxê susan çêdikirin parastine. Ev sîstem rê dida ku genim heta deh salan were parastin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Rodrik |pêşnav=Dani |tarîx=1995 |sernav=Trade Strategy, Investment, and Exports: Another Look at East Asia |url=http://dx.doi.org/10.3386/w5339 |kovar=Trade Strategy, Investment, and Exports: Another Look at East Asia |cih=Cambridge, MA }}</ref> Di dawiya sedsala 19an û destpêka sedsala 20an de, welatiyan mewîj (tirîyên hişk) behîv û zerzelî (qeysî) hinardeyî Ewropayê dikirin. Bizinên Enqereyê dihatin xwedîkirin û ji Amedê hirî û tiftik dihatin hinardekirin. Bazirgan herêmê ji [[Misir]], [[Stembol|Stenbol]] û ji [[Sûriyê]] dihatin ku ji Amedê [[bizin]] û [[pez]] bikirin. Li bajêr hingiv jî dihate hilberandin lê ji ber ku ji aliyê welatiyan ve dihate kirîn ewqas zêde nedihat hinardekirin. Beriya [[Şerê Cîhanî yê Yekem|Şerê Cîhanê yê Yekem]] de li Amedê pîşesazî ya sifir (paxir) a çalak hebû ku 6 kanê kargehê ya çalak hebûn. Li bajêr [[Tenorît]] ku celebekî bingehîn ê sifirê ye ji aliyê kurdan ve bi dest dihatin derxistin. Beşek mezin ji madenê hinardeyê [[Înglistan|Îngilîstanê]] dihate kirin. Di sala 1935an de rêya hesinî ya di navbera Elezîz û Amedê de hatiye vekirin. [[Balafirgeha Amedê]] û Stasyona trenê ya Amedê ji bo bajêr xizmeta çûnûhatin û veguhastinê dike.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Kezer |pêşnav=Zeynep |tarîx=2014-12-01 |sernav=Spatializing Difference |url=https://online.ucpress.edu/jsah/article/73/4/507/58678/Spatializing-DifferenceThe-Making-of-an-Internal |kovar=Journal of the Society of Architectural Historians |ziman=en |cild=73 |hejmar=4 |rr=507–527 |doi=10.1525/jsah.2014.73.4.507 |issn=0037-9808 }}</ref> Bi mezin bûna bajêr re li bajêr hem sektora pîşesazî yê û hem jî sektora xwarin û xizmetê gelek pêşketiye. Di salên dawî de bi pêşketina bajêr re hem li bajarê nû û hem jî li bajarê dîrokî her sal gelek geştiyarên xwemalî û biyanî serdana bajêr dikin. == Veguhastin == [[Wêne:Diyarbakır Havalimanı.jpg|thumb|çep|Dîmenek ji Balefirgeha Navneteweyî ya Amedê.]] Sê rêyên cuda hene ku mirov dikarin xwe bigihîjin bajêr. Amed yek ji yekem bajarên [[Bakurê Kurdistanê]] ye ku [[Balafirgeha Amedê]] ye li bajêr hatiye çêkirin. Li bajêr balefirgeheke navneteweyî, stasyona trênê û qerajeke heye ku ji bo bajêr xizmet dike. Ji balefirgeha Amedê her roj ji bo bajarên mezin ên [[Îzmîr]], [[Stembol]] û [[Antalya]]yê seferên rasterast tê lidarxistin û di heman demê de ji van bajaran her roj rasterast seferên ji bo Amedê tê lidarxistin. Li gorî dîrok û pêwîstiyan seferên rasterast ên navneteweyî li balefirgeha bajêr tê lidarxistin. Bi teybetî di mehên havînan de ji bajêr seferên bajarên wekî [[Berlîn]], [[Frankfurt]], [[Stuttgart]], [[Düsseldorf]], [[Hannover]] û [[Hewlêr]]ê tê lidarxistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.routesonline.com/news/ |sernav=News {{!}} Routes |malper=www.routesonline.com |roja-gihiştinê=2024-08-30 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.corendonairlines.com/germany/flights-to-hannover |sernav=Cheap Flights to Hannover |malper=Corendon Airlines |roja-gihiştinê=2024-08-30 |ziman=en |paşnav=Airlines |pêşnav=Corendon }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230925-xqns24 |sernav=SunExpress NS24 Network Expansion – 24SEP23 |malper=AeroRoutes |roja-gihiştinê=2024-08-30 |ziman=en-CA }}</ref> Li gorî daneyên mijdara sala 2021ê li Balefirgeha Amedê çûnûhatina 1.244.981 kesan û 8.292 çûnûhatin balefiran pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dhmi.gov.tr/Lists/Istatislikler/Attachments/217/YOLCU.pdf |sernav=Statîstîkên Balefirgeha Amedê |roja-gihiştinê=2024-08-30 |roja-arşîvê=2021-12-07 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20211207203604/https://www.dhmi.gov.tr/Lists/Istatislikler/Attachments/217/YOLCU.pdf |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> == Werziş == Klûbên futbolê yên herî navdar ên bajêr [[Diyarbakırspor|Diyarbekirspor]] (1968 ava bûye) û [[Amedspor]] e.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2016-11-08 |sernav=Turkish court acquits German footballer Naki in Kurdish case |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-37908775 |roja-gihiştinê=2024-08-29 |xebat=BBC News |ziman=en-GB }}</ref> Futbolîstên herî navdar ên bajêr [[Şehmus Özer]], [[Denîz Nakî]] û [[Çekdar Orhan]] e. Tîma futbolê ya jinan a Amedsporê di dawiya dansala 2016-2017 ya lîga duyem a futbolê ya jinan de derbasî lîga yekem futbolê ya jinan bûye. Amedspor di dansala sala 2023-2024 derbasê lîga yekem a futbolê bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/notfound.html |sernav=Amedspor bû şampiyonê lîgê |malper=www.rudaw.net |roja-gihiştinê=2024-08-29 }}</ref> == Avûhewa == Amed xwedî avhewaya deryaya navîn (Dabeşkirina avhewayê ya Köppen: ''Csa'') yan jî xwedî avhewaya deryaya okyanûsê ye ku bi havînan bi awayekê anormal germ e (Dabeşkirina avhewayê ya Trewartha: ''Doa:''). Ji ber cihê bajêr li ser deşta Mezopotamyayê ye û ji çolên jêrîn ên Mezopotamyayê ve ber bi herêma başûr ve hewa germ e, li Amedê bi havînan pir germ û hewa pir ziwa ye. Germahiya herî bilind a tomarkirî di 21ê tîrmeha 1937an de ye ku 46,2&nbsp;°C (santîgrat) hatiye tomarkirin. Di mehên zivistan de sar û bi baranên nerm e ku şevan sar e. Barîna berfê di navbera mehên kanûn û adarê de bi gelemperî hefteyek an du hefte berf dibare. Germahiya herî nizim a tomarkirî ya li bajêr -24,2&nbsp;°C e ku di 11ê çileya sala 1933an de hatiye tomarkirin. Kalindahiya berfê ya herî bilind di 16 çileya sala 1971an hatiye tomarkirin ku li bajêr 65 satîmêtre berf bariye. {{Avûhewa | TABLO = | DIYAGRAM GERMAHÎ = | DIYAGRAM BARÎN = rast | DIYAGRAM BARÎN BILINDÎ = 230 | ÇAVKANÎ = [http://www.dmi.gov.tr/ www.dmi.gov.tr] | Sernav = Germahî û barîna nîvekî ya mehane ji bo Amedê (1975-2010) | Cîh = Amed <!-- nîveka Bilinditirîn Germahiya mehê bi °C --> | bgRêb = 6.5 | bgReş = 9.0 | bgAda = 14.6 | bgAvr = 20.3 | bgGul = 26.6 | bgPûş = 33.7 | bgTîr = 38.4 | bgGel = 38.0 | bgRez = 33.3 | bgKew = 25.3 | bgSer = 15.9 | bgBer = 9.0 <!-- nîveka Nimztirîn Germahiya mehê bi °C --> | ngRêb = −3.0 | ngReş = −1.5 | ngAda = 2.3 | ngAvr = 6.8 | ngGul = 11.1 | ngPûş = 16.7 | ngTîr = 21.5 | ngGel = 20.7 | ngRez = 15.6 | ngKew = 9.9 | ngSer = 3.4 | ngBer = -0.7 <!-- Germahiya Nîvekî ya mehê bi °C --> | gnRêb = 1.5 | gnReş = 3.5 | gnAda = 8.6 | gnAvr = 13.8 | gnGul = 19.3 | gnPûş = 26.3 | gnTîr = 31.2 | gnGel = 20.3 | gnRez = 24.7 | gnKew = 17.2 | gnSer = 9.0 | gnBer = 3.7 <!-- Barîna Nîvekî ya mehê bi mm --> | bnRêb = 63.4 | bnReş = 68.2 | bnAda = 67.8 | bnAvr = 64.3 | bnGul = 38.7 | bnPûş = 9.3 | bnTîr = 0.9 | bnGel = 0.8 | bnRez = 6.0 | bnKew = 32.6 | bnSer = 53.2 | bnBer = 69.7 <!-- nîveka hejmara Rojên bi Tavik a hemû mehan bi st/r --> | rtRêb = 3.9 | rtReş = 4.8 | rtAda = 5.6 | rtAvr = 6.9 | rtGul = 9.7 | rtPûş = 12.2 | rtTîr = 12.5 | rtGel = 11.7 | rtRez = 9.9 | rtKew = 7.4 | rtSer = 5.4 | rtBer = 3.8 <!-- nîveka Rojên bi Baran ji bo hemû mehan bi r --> | rbRêb = 11.8 | rbReş = 11.7 | rbAda = 11.5 | rbAvr = 11.7 | rbGul = 8.9 | rbPûş = 3.2 | rbTîr = 1.3 | rbGel = 1.2 | rbRez = 2.0 | rbKew = 5.9 | rbSer = 8.4 | rbBer = 11.5 }} == Dîmenên ji bajêr == <gallery> Deriyê Çiyê Amed 2010.JPG|Deriyê Çiyê, 2010. Kolana Xazî ya Amedê.jpg|Kolana Xazî ({{bi-tr|Gazi caddesi}}) li Amedê Kolana Cotkaran a Bajarê Nû yê Amedê.jpg|Kolana Ekînciyan ({{bi-tr|Ekinciler caddesi}}) li Bajarê Nû yê Amedê Seyrangeha Parkormanê Amed 2010.JPG|Seyrangeha Parkormanê ya Amedê, 2010. Diyarbakir City walls.jpg|thumb|Bedenên Amedê </gallery> == Nexweşxaneyên Amedê == * [[Nexweşxaneya Dewletê ya Amedê]] * [[Nexweşxaneya Fakulteya Bijîşkiyê ya Zanîngeha Dîcleyê]] * [[Nexweşxaneya Lêkolîn û Sepanê ya Amedê]] == Çand û huner == === Navendên çandê yên Amedê === * [[Navenda Çand û Hunerê ya Cegerxwîn]] * [[Komeleya Çand û Hunerê ya Dîcle û Firatê]] * [[Navenda Hunerê ya Amedê]] * [[Pirtûkxaneya Bajêr a Mehmed Uzun]] * [[Rojeva Cihkî 21 a Bajarê Mezin]] * [[Salona Şanoyê ya Şaredariya Bajarê Mezin]] * [[Konservatiwara Bajêr a Aram Tîgran]] === Dîn û civak === Nifûsa bajêr piranî [[misilman]] in. Wekî din [[êzîdî]] û [[xiristiyan]] jî li herêmê hene. Civaka misilmanan ji mezhebên [[şafiî]], [[henefî]] û [[elewî]] pêk tê. [[Neqşîbendî|Tarîqeta Naqşîbendî]] li herêmê ya herî xurt e. [[Turbe]]yên ku ji aliyê gel ve tên [[ziyaret]] kirin jî hene. Ya herî pir gel ziyaret dike, turbeya "Siltan Şêxmûs" e. Ji bilî wê, li Diyarbekirê turbeya "[[Siltan Silêman]]", li Pîranê turbeya "[[Pîr Xetab]]", ji alî gel ve tê ziyaret kirin. Nifûsa bajêr piranî [[kurd]] in, ji bilî kurdan, [[suryanî]], [[ereb]] û [[ermenî]] jî li herêmê wek nifûsek biçûk hene. === Xwarinên herêmê === * [[Meftune]]: goştê parçekirî di [[quşxane]] yan [[beroş]]ê de tê sorkirin. [[Bacanreşk]] (balîcan), [[sîr]] û [[fringî]] (yan jî ava fringiyan) têkel dibe. Ava [[simaq]]ê bi ser de dibe û tê kelandin. * [[Mehîr]]: [[mast]] ([[dew]]), [[hêk]] û [[xwê]] di beroşê de tê li hevxistin. Dan dikeve navê û tê kelandin. Li ser agirê heta bikele tê lihevxistin. * [[Kalek]], [[qedayîf]], [[peqlewe]], [[kutilk]]ên dagirtî, balîcanên dagirtî jî xwarinên herêmî ne ku herî pirtir tên xwarin. {{Columns-list|colwidth=25em| * [[Biraşka tîkegoştê]] * [[Biraşka şîşê]] * [[Boranîk]] * [[Boreg]] * [[Bêran]] * [[Bûmbar]] * [[Cîgerkebaba Amedê]] * [[Elînazîk]] * [[Gebola kundirê mîranî û savarê]] * [[Girara bi xêlî]] * [[Hebenîska Amedê]] * [[Hêyavka bamyeyê]] * [[Hêyavka goşt û kixseyê]] * [[Kartol û mast]] * [[Keledoşiya masiyê]] * [[Kutilka bacanreşkê]] * [[Lebzîne]] * [[Loqmeya bexdenûsê]] * [[Lêvenî]] * [[Nêrgîzyanî]] * [[Nûriye]] * [[Pirtik (şîranî)]] * [[Ponponkiya parxanê ya Amedê]] * [[Pîlakiya Amedê]] * [[Qedayîfa rêsî]] * [[Qereş]] * [[Xaşîla çortanê]] }} === Kincên herêmê === Piraniya mêran şalwar, îşlig (gomlek) û êleg li xwe dikin. Di nigên wan de pêlavên poztûj hene û gelek ji wan Kum, şewqe yan jî kefiya sipî didin serên xwe. Jinên Diyarbekirî (Amed) fîstan yan jî zibûn li xwe dikin. Piranîya jinên zewicî çarikan (kitan) didin serê xwe. Keçên ciwan yan serqot in (serî pas) yan jî şarpe didin serê xwe. Kesên ku çarşefa reş li xwe dikin jî hene. Îro li bajêr kêm kes kincên herêmî li xwe dikin, û piraniya gel kincên modern li xwe dike. === Çanda xwedîkirina kevokan === Li Amedê xwedîkirina [[kevok]]an digihe zêdeyê 500 salî. Îro li hin qehwexaneyan tê jiyandin û di navbera wan de pêşbaziyan li dar dixin. Ji kevokên Amedê re dibêjin "[[boran]]". == Ciyên turîstîk û gerê == Amed ji alî sirûştê feqîr e lê ji alî tarîxê ve pir dewlemend e. [[Bedena Amedê]] piştî [[Kela Çînê]] ya herî dirêj e li cîhanê. [[Mizgeft]] û [[medrese]]yên bajêr bi mîmariyek pir hostatî hatine çêkirin. Mizgefta Mezin, ya Pêxember, ya Nebî hinek ji mizgeftên bajêr in. Gel piranî havînan diçin ser [[Gola Xezarê]] ku di hundirê tixûbên [[Elezîz]]ê de ye. Wekî din [[baxçeyên Ben-û-Senê]] jî ciyên gerê ne ji bo gel. [[Germava Çirmûgê]] jî ciyê vehêsanê ye. === Cihên dîrokî yên girîng === * [[Bedena Amedê|Bedena Bajêr]] * [[Pira Dehderî]] an [[Pira Belek]] an jî [[Pira Dîcleyê]] * [[Qesra Xazî]] * [[Baxçeyên Hewselê]] <gallery> Wêne:Baxçeyên Hewselê Amed 2010.JPG|[[Baxçeyên Hewselê]] yên Amedê. Li paşê Pira Dehderî tê dîtin. </gallery> ==== Deriyên Amedê ==== * [[Deriyê Xerpûtê]] an [[Deriyê Çiyayî]] an jî [[Deriyê Bakur]] * [[Deriyê Rihayê]] an [[Deriyê Rûm]] an jî [[Deriyê Rojava]] * [[Deriyê Mêrdînê]] an [[Deriyê Başûr]] * [[Deriyê Nû]] an [[Deriyê Rojhilat]] * [[Deriyê Serayê]] <gallery> Wêne:Deriyê Rihayê yê Amedê.jpg|Deriyê Rihayê. Wêne:Deriyê Mêrdînê yê Amedê.jpg|Deriyê Mêrdînê. [[Wêne:Diyarbakir City walls.jpg|thumb|Bedenên Amedê]] </gallery> ==== Bircên Amedê ==== * [[Birca Bizinê]] * [[Birca Heft Birayan]] * [[Birca Evlî Bedenê]] * [[Birca Melikşah]] ==== Mizgeftên Amedê ==== <table width="%60"> <tr> <td width="%45" valign="top"> * [[Mizgefta Mezin]] * [[Mizgefta Nebî]] * [[Mizgefta Husrev Paşa]] * [[Mizgefta Kozlû]] (Qozlî?) * [[Mizgefta Hecî Buzruk]] (Buzruq?) * [[Mizgefta Hezretî Silêman]] * [[Mizgefta Qazî]] * [[Mizgefta Îbrahîm Beg]] * [[Mizgefta Nasûh Paşa]] * [[Mizgefta Kurşunlu]] * [[Mizgefta Xoceoxlî]] * [[Mizgefta Şêxereb]] * [[Mizgefta Îskender Paşa]] * [[Mizgefta Xanzade]] * [[Mizgefta Ragibiye]] </td> <td width="45%" valign="top"> * [[Mizgefta Hecî Hemîd]] * [[Mizgefta Şêx Mitahar]] ([[Minareya Çarling]]) * [[Mizgefta Parlî]] * [[Mizgefta Melik Ehmed]] * [[Mizgefta Şêx Yûsif]] * [[Mizgefta Sîm]] * [[Mizgefta Behram Paşa]] * [[Mizgefta Tacetin]] * [[Mizgefta Lala Qasim Beg]] an [[Mizgefta Lala Beg]] * [[Mizgefta Elî Paşa]] * [[Mizgefta Minareya bi Neynik]] * [[Mizgefta Hezretî Emer]] * [[Mizgefta Safa]] </tr> </table> <gallery> Wêne: Mizgefta Mezin a Amedê.jpg|Mizgefta Mezin a Amedê. Wêne:Mizgefta Melek Ehmed a Amedê 2010.JPG|Mizgefta Melek Ehmed. Wêne:Mizgefta Elî Pasha Amed 2010.JPG|Mizgefta Elî Paşa, 2010. Wêne:Mizgefta Unv-Dîcle.jpg|Mizgefta Zanîngeha Amedê. </gallery> ==== Medreseyên Amedê ==== * [[Xwendegeha Mesûdiyê]] * [[Xwendegeha Zîncîriye]] ==== Hemamên dîrokî yên Amedê ==== * [[Hemama Çardaklî]] * [[Hemama Deva]] * [[Hemama Melik Ehmed]] * [[Hemama Paşa]] * [[Hemama Qazî]] * [[Hemama Vahap Axa]] <gallery> Wêne:Himama Deva Amed 2009.JPG|Hemama Deva, 2009. Wêne:Himama Melik Ehmed 2010.JPG|Hemama Melik Ehmed, 2010. Wêne:Himama Pasha Amed 2008.jpg|Hemama Pasha, 2008. Wêne:Himama Vahap Amed 2009.JPG|Hemama Vahap, 2009. </gallery> ==== Dêrên Amedê ==== * [[Dêra Meyremokê]] * [[Dêra Surp Gregos]] a Ermeniyan ==== Xanên dîrokî yên Amedê ==== * [[Xana Delîlan]] * [[Xana Hesen Paşa]] * [[Xana Borsayê]] (Cotxan, Çîftexan), îro wêran e. <gallery> File:Diyarbakir-Hasan Pasha Inn.jpeg|Xana Hesen Paşa îro cihekî geşt û guzarî yê giring e. Wêne:Xana Borsayê Amedê 2010.JPG|Rewşa Xana Borsayê di sala 2010an de. </gallery> ==== Muzexane ==== * [[Muzeya Arkeolojiyê ya Amed|Muzeya Arkeolojiyê]] * [[Muzeya Ziya Gökalp]] * [[Muzeya Cahit Sıtkı Tarancı]] * [[Koşka Sem'an]] ([[Koşka Xazî]]) * [[Koşka Erdebîlê]] ([[Qesra ber Derê Pirê]]) === Seyrangeh û parkên Amedê === * [[Parkorman]] * [[Sumerpark]] * [[Kuçeya Hunerê]] <gallery> File:Ormanparka Amedê 2010.JPG|Parkorman, li [[Dîclekend]]a Amedê. File:Sumerparka Amedê 2010.JPG|Parka Sumerê (Sumerpark), li gorî amediyan peykerên parkê miştî sîmbolîzmê ne ji dîroka îro ya kurdan. File:Kuçeya Hunerê ya Amedê 2010.JPG|Kuçeya Hunerê ya Amedê bi spêde. </gallery> == Navdarên Amedê == <table width="%60"> <tr> <td width="%45" valign="top"> * [[Fehmiyê Bîlal]] * [[Ramizê Licî]] * [[Ehmedê Xasî]] * [[Îbn-ul Ezraq]] * [[Hesen Hişyar]] * [[Tarık Ziya Ekinci]] * [[Yusuf Azizoğlu]] * [[Ahmet Arif]] * [[Kendal Nezan]] * [[Rojen Barnas]] * [[Cahit Sıdkı Tarancı]] * [[Dr. Fûad|Dr. Fuad (Bavê Tûjo)]] * [[Qedrî Cemîl Paşa]] * [[Ekrem Cemîl Paşa]] * [[Cemilê Seyda]] * [[Şevket Baysanoğlu]] * [[M. Emin Bozarslan]] * [[Aşık İhsani]] * [[Elî Emîrî]] * [[Amîdî]] * [[Hamid Aytaç]] * [[Roşan Lezgîn]] * [[Prof. Mahmut Gazi Yaşargil]] * [[Suzan Samancı]] * [[Malmisanij]] * [[Azad Zal]] * [[Niyazî Westa]] * [[Adnan Binyazar]] * [[Ehmed Murşîdî]] * [[Meltem Miraloğlu]] </td> <td width="45%" valign="top"> * [[Mele Çelebî]] * [[J. Îhsan Espar]] * [[Mehmûd Lewendî]] * [[Mehdî Zana]] * [[Tuncer Necmioğlu]] * [[Seîd Paşa]] * [[Suleyman Nazif]] * [[Hesenê Metê]] * [[İhsan Işık]] * [[Mıgırdiç Margosyan]] * [[Mar Yezua]] * [[Adil Tekin]] * [[Remzi İnanç]] * [[Ahmed Arif]] * [[Hikmet Çetin]] * [[İzet Altınmeşe]] * [[Celal Sesigüzel]] * [[Ayşe Şan]] * [[Huseynê Parê]] * [[Mahmut Kızıl]] * [[Hozan Şiyar|Hozan Şîyar Ferqînî]] * [[Beytocan]] * [[Bışar Çiçek]] * [[Abdussetar Hayatî Avşar]] * [[Leyla Zana]] * [[Zana Farqînî]] * [[Amed Tîgrîs]] * [[Rojîn Zarg]] * [[Songül Öden]] * [[Erkan Petekkaya]] * [[Eşref Okumuş]] </table> == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Panorama|Diyarbekir.jpg|1000px|Amed 2015.}} {{Bajarê Amedê}} {{Bajar û gundên Amedê}} {{Bajarên Kurdistanê}} {{Bajarên Tirkiyeyê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|37|54|39|N|40|14|12|E|type:city(799447)|display=title}} [[Kategorî:Amed| ]] [[Kategorî:Bajarên Bakurê Kurdistanê]] [[Kategorî:Civakên siryanî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Dîroka Amedê]] [[Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Kurdistanê]] [[Kategorî:Wargehên kurdan li Tirkiyeyê]] sxhagcqm2wr6cy18j8ggjpicrsap5rx 2081762 2081760 2026-07-24T03:12:14Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan 2081762 wikitext text/x-wiki {{Maneyên din|Diyarbekir}} {{Agahîdank navçe | nav = Amed | statû = Bajarê mezin ên Bakurê Kurdistanê | navê_din = | navê_fermî = ''Diyarbakır'' | wêne = {{multiple image|total_width=270px|perrow=1/2/2/2|border=infobox | image1 = Goletli Park, Diyarbakir.jpg | alt1 = | image2 = Landscape Dyar bakir.jpg | alt2 = | image3 = Karasanserai Diyarbakir.png | alt3 = | image4 = Roman Walls at Diyarbaki (6526104771).jpg | alt4 = | image5 = Gazi Pavillion.jpg | alt5 = | image6 = Deriyê Çiyê Amed 2010.JPG | alt6 = | image7 = | alt7 = }} | sernavê_wêne = Dîmenên ji Amedê | welat = [[Bakurê Kurdistanê]] <!--- KARGÊRIYÎ --------------> | dewlet = [[Tirkiye]] | parêzgeh = [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]] | serbajar = Amed | qeymeqam = | demonîm = amedî, diyarbekrî | hejmara_nahiyeyan = <!--- BINEBEŞ ----------------> | hejmara_bajarokan = 17 | hejmara_taxan = | hejmara_gundan = | hejmara_mezrayan = | nifûs = 1.804.880 [https://www.nufusu.com/il/diyarbakir-nufusu] <!--- GELHE û ERDNÎGAR -------> | sala_nifûsê = [[2022]] | nifûsa_bajarî = | nifûsa_gundewarî = | temamiya_qadê_km2 = 2.060 | berbelaviya_nifûsê_km2 = 413,5 | nifûsa_serbajarê = 1.756.392 <!--- BAJARÊ NAVENDÎ ---------> | sala_nifûsa_serbajarê = [[2020]] | qada_serbajarê_km2 = | bilindahî_m = 670 | koda_postayê = 21xxx | koda_telefonê = (+90) 412 | nexşeya_reptiyeyê = #Diyarbekir#Bakurê Kurdistanê#Ewropa#Rojhilata Navîn | koordînat = {{Koord|37|54|39|N|40|14|12|E|display=inline, title}} }} '''Amed''' ({{IPA-ku|,|a|'|m|ɛ|d|}}) an jî '''Diyarbekir''' (navê wê yê dîrokî: ''Amida'', {{1928| دياربكر |ts=Diyarbekir}}, {{bi-tr|''Diyarbakır''}}), yek ji bajarê herî mezin ên [[Bakurê Kurdistanê]] ye ku li ser deşteke bilind ê li kêleka [[çemê Dîcle]]yê û li derdora bajarê dîrokî ya kevn (navçeya Sûrê ya îro) hatiye avakirin. Amed yek ji bajar û navendeke polîtîk a herî girîng ê [[Bakurê Kurdistanê]] ye ku bajar wekî navend û pozîsyonek polîtîk hatiye pênaskirin. Bajêr ji 2000 salê {{bz}} vir ve bûye navendeke dîrokî ya girîng ku malavaniya gelek şaristanî, çand û baweriyan kiriye. Amed di serdema nûjen de jî yek ji navendên sereke ye ku bi nasnameya xwe ya polîtîk bûye yek ji bajar û navendên sereke. Li gorî daneyên kanûna sala 2021an nifûsa bajêr 1.791.373 kes bû ku ji wan 1.129.218 li qada bajarî (an metro) ya ku ji çar navçeyên navendî yên [[Rezik, Amed|Rezik]], [[Payas]] (Peyas), [[Sûr, Amed|Sûr]] û [[Bajarê Nû]] pêk tê dijîn. Di roja îro de bajêr di navbera [[kurd]]an de wekî navendeke sereke ye ku ji aliyê gelek kurdan ve wekî paytexta [[defakto]] ya [[Kurdistan]]ê tê dîtin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.middleeasteye.net/news/tensions-increase-already-fragile-kurdish-peace-process-faulters-turkey |sernav=Tensions increase as already fragile Kurdish peace process faulters in Turkey |malper=Middle East Eye |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-05-16 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |url=https://www.nytimes.com/2016/12/24/world/europe/an-aleppo-like-landscape-in-a-kurdish-redoubt-of-turkey.html |sernav=An Aleppo-like Landscape in a Kurdish Redoubt of Turkey |paşnav=Nordland |pêşnav=Rod |tarîx=2016-12-24 |malper=The New York Times |ziman=en-US |tarîxa-gihiştinê=2023-05-16 }}</ref> Dihat xwestin ku bajar piştî Peymana Sêvrê bibe paytexta [[Kurdistan]]eke serbixwe lê piştî geşedanên siyasî yên paşerojê ev yek hatiye paşguhkirin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Kubilay |pêşnav=Arin |tarîx=2015-03-26 |sernav=Turkey and the Kurds -- From War to Reconciliation? |url=https://escholarship.org/uc/item/3229m63b |kovar=escholarship |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |url=https://worldcat.org/title/42520854 |sernav=Memorandum on the claims of the Kurd people |paşnav=Şerif Paşa |tarîx=1919 |weşanger=Imprimerie A.-G. L'Hoir |cih=Paris |oclc=42520854 }}</ref> == Nav == Di demên kevnare de bajar bi navê Amîda hatiye naskirin ku di sala 1300ê {{bz}} de ku bajêr bi vî navê hatiye binavkirin. Navê Amîd (Amîda) di belgeyên erebî de jî derbas bûye.<ref>{{Jêder-kitêb |url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctvkwnqv9.21 |sernav=THE EMPIRE OF TREBIZOND |tarîx=1987-12-31 |weşanger=Spink Books |rr=480–486 }}</ref><ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2023-05-13 |sernav=Encyclopaedia of Islam |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Encyclopaedia_of_Islam&oldid=1154650295 |kovar=Wikipedia |ziman=en }}</ref> Amîd (Amîda) di belgeyên fermî yên [[Împeratoriya Trebzonê]] de di sala 1358an de hatiye dîtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.m.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-605-4567-52-2 |sernav=Book sources - Wikipedia |malper=en.m.wikipedia.org |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-05-17 }}</ref> == Erdnîgarî == === Erdnîgarî û sînorên bajêr === Amed li aliyê rojhilatê deşta bazalt a fireh a ku di navbera Qerejdax û Dîcleyê de dirêj dibe, li ser asoyeke li jora deşta Dîcleyê û li serê deverê Dîcleyê hatiye avakirin. Bilindahiya bajêr ji asta deryayê 650 mêtre ye û bajêr di nav paralelên 37° 30´ û 38° 43´bakûr û merîdyenên 40° 37´ û 41° 20´ rojhilat de ye. Li rojhilat bi [[Batman]]ê û [[Sêrt]]ê, li başûr bi [[Mêrdîn]]ê, li başûrê rojava bi [[Riha]]yê û [[Semsûr]]ê, li bakur bi [[Elezîz]], [[Çewlîg]]ê li bakurê rojhilat jî bi [[Mûş]]ê ve tê girêdan. === Taybetiyên erda bajêr === Pîvana erda herêmê 15.354 km² ye . Ji vê erdê, [[çiya]] 37,0%, [[deşt]] 30,6% û [[plato]] jî 30,4% e. Erda herêmê 95%´ê wê ji bo [[ziraet]]ê bikar tê. Tene, petêx (gindor), zebeş, titûn û pembo herî pirtir li herêmê tên çandin. == Dîrok == {{Gotara bingehîn|Dîroka Amedê}} === Pêşdîrok === Dîroka Amedê vedigere 12.000 salên berê niha.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=http://www.sur.bel.tr/tarihce |sernav=Pêşdîroka Amedê |malper=web.archive.org |roja-gihiştinê=2024-08-31 |roja-arşîvê=2020-05-20 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20200520182027/http://www.sur.bel.tr/tarihce |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Di encama lêkolînên arkeolojîk ên salên dawî de li navçeya [[Bismil]]ê ya Amedê hatiye diyarkirin ku di navbera salên 10400 û 9250 salê {{bz}} de jiyana niştecihbûyî li [[Girê Kortikê]] dest pê kiriye.<ref name=":1" /> Li [[Girê Berêçem]] ku li nêzîkê navçeya [[Erxenî]] yê ye, civakên çandiniyê ya gundan hatiye dîtin ku dîroka wan ji 8.000 salên berê zayînê vedigere.<ref name=":1" /> Hatiye diyarkirin ku di dema [[Paleolîtîk]] û [[Mezolîtîk]]ê de di şikeftên Amedê de û derdora şikeftan de jiyan hebûye. Bermahiyên ji Paleolîtîk û Mezolîtîkê li [[Şikeftên Hasûnî]] yên li nêzîkê [[Farqîn]]ê û [[Şikeftên Hilarê]] yên li nêzî Erxenî yê hatine tespîtkirin.<ref name=":1" /> === Serdema kevnare === [[Wêne:The City of Diyarbakir.gif|thumb|çep|Nexşeya bajarê kevnare ya Amedê ye ku niha wekî navçeya navendî ya Sûrê tê zanin]] Hatiye texmînkirin ku Amed ji serdema kevirî vir ve malavaniya mirovahiyê dike. Yekem şaristaniya mezin a ku li Amedê hatiye avakirin mîrektiya hûriyan a mîtaniyan e. Piştre bajêr di dîroka cihêrengê vê serdemê de ji aliyê şaristaniyên ku hatine herêmê ve ku di nav wan de [[suryanî]], [[ûrartû]]yî, ermenî, farisên axamenî, selûkî û partî hene hatiye birevebirin.<ref name="Bryce2005">{{Jêder-kitêb |sernav=The Kingdom of the Hittites |paşnav=Bryce |pêşnav=Trevor |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2005-10-27 |isbn=978-0-19-928132-9 |url=http://dx.doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199281329.001.0001 }}</ref> Komara Romayê di sala 66ê berî zayînê de dest daniye ser bajêr û di vê qonaxê de ji aliyê romayiyan ve bajêr wekî "Amîda" hatiye binavkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://italian.classic-literature.co.uk/history-of-rome/05-the-establishment-of-the-military-monarchy/ebook-page-24.asp |sernav=Theodor Mommsen History of Rome - The Establishment of the Military Monarchy Page 24 |malper=italian.classic-literature.co.uk |roja-gihiştinê=2024-08-29 }}</ref> Di sala 359an de Şepûrê II yê Faris piştî dorpêçeke 73 rojan Amed ji destê romayiyan derbasê deshilatiya Şepûrê Faris dibe.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Eye of Command |paşnav=Kagan |pêşnav=Kimberly |weşanger=University of Michigan Press |tarîx=2006 |isbn=978-0-472-11521-1 |cih=Ann Arbor, MI |url=http://dx.doi.org/10.3998/mpub.93252 }}</ref> Di sedsala 11ê {{bz}} de bajêr demek dirêj ji aliyê [[Împeratoriya Med]]an ve hatiye birêvebirin.<ref name="Bryce2005" /> Li gorî Sinekdemûs a Hiyerokles Amed bajarê herî mezin ê parêzgeha Romayê ya Mezopotamyayê bû ku di wî demê de bajêr meqamê metranê (''Diocese'') xirîstiyanên Mezopotamyayê bû.<ref name="Nicholson2018">{{Jêder-kitêb |sernav=Mesopotamia, Roman |paşnav=Nicholson |pêşnav=Oliver NicholsonOliver |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2018-03-22 |isbn=978-0-19-866277-8 |ziman=en |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780198662778.001.0001/acref-9780198662778-e-3135 |doi=10.1093/acref/9780198662778.001.0001/acref-9780198662778-e-3135 }}</ref> Nivîsarên kevnar destnîşan dikin ku Amîdaya kevnar xwedî qadê şanoyan, germav (serşokên giştî), embar, abîdeyên tetrapîlon û xwedî çihukên avê ye ku av dide û avê belav dike.<ref name="KeserKayaalp2018">{{Jêder-kitêb |sernav=Amida |paşnav=Keser-Kayaalp |pêşnav=Elif Keser-KayaalpElif |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2018-03-22 |isbn=978-0-19-866277-8 |ziman=en |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780198662778.001.0001/acref-9780198662778-e-207 |doi=10.1093/acref/9780198662778.001.0001/acref-9780198662778-e-207 }}</ref> Dîroknasê romayî Ammianus Marcellinus ku di dema dorpêçkirina Amîdayê de ku ji aliyê Împeratoriya Sasaniyan ve di bin desthilatdariya Şepûr II (j. 309–379) de pêk hatiye ku di artêşa romaya dereng de xizmet dikir vê dorpêçkirina serkevtî bi awayekê berfireh nivîsiye.<ref name="KeserKayaalp2018" /> Amîda di wê demê ji aliyê penaberên ku ji herêmên derdorê bajêr koçê bajêr dibin hatiye mezinkirin ku împerator Jovian (j. 363–364) piştî têkçûna Şerê Farisî ku selefê wî Julian di şer de têk diçe, neçar dimîne ku bajêr vala bike û bide Farisên Şepûr. Dîroka ku ji bo Joshua Stylite hatiye vegotin, bidestxistina Amîda ji aliyê persan ve di bin desthilatdariya Kavad I (j. 488–531) de di dorpêçkirina duyem a Amîdayê ku salên 502–503an de pêk hatiye, beşek ji Şerê Anestasiyanê vedibêje.<ref name="KeserKayaalp2018" /> Dîwarê Amîdayê ji aliyê împerator Anastasius Dicorus (j. 491–518) yan jî împerator Justinianê Mezin (j. 527–565) ve ji nû ve hatiye avakirin ku wekî mîmariya parastinê ya serkevtî ji aliyê dîroknasê yewnanî Prokopius ve hatiye pesindan. === Dîroka dêrê === Xirîstiyaniya suryaniyan di navbera sedsalên 1 û 4an de li herêmê bi taybetî di nav suryaniyên bajêr de cih digirt. Împeratorê Bîzansê Theodosius II (408-450) parêzgeha Romaya Mezopotamyayê dike du perçe û Amîdayê dike paytexta Mezopotamyaya Prîmayê û bi vî awayî bajêr ji bo hemî metranan dibe bajarekî navend.<ref>{{Jêder |paşnav=wyd |pêşnav=Gams Pius Bonifacius (1816-1892) |sernav=Series episcoporum Ecclesiae catholicae, quotquot innotuerunt a beato Petro apostolo. Cz.1 |tarîx=1931 |url=https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/show-content/publication/edition/65154?id=65154&showContent=true |roja-gihiştinê=2024-08-29 |weşanger=Hiersemann K. W. }}</ref> Ji bo endamên herêmî yên Dêra Katolîk a Suryaniyan di sala 1862an de metranek hatiye damezrandin. Piştre ji ber zilma ku ji aliyê xanedaniya osmaniyan ve li xiristiyanên bajêr tê kirin di dema Şerê Cîhanê yê Yekem de dawî li hebûna xirîstiyanên bajêr tîne. === Serdema navîn === [[Wêne:Diyarbekir, c. 1900.jpg|thumb|çep|Dîtinek ji sala 1900an ji bajarê kevn.]] Di sala 639an de ku wekî beşek ji berfireh bûna misilmanên li herêma [[Şam (herêma erdnîgarî)|Levantê]] ku di dema şerên pêşîn ên ereb û bîzansê de berfireh bûye, bi serokatiya Iyad ibn Ghanm Amed dikeve destê artêşa [[Çar Xelîfe]]yê û [[Mizgefta Mezin a Amedê]] di vê serdemê de hatiye çêkirin.<ref name="Nicholson2018"/><ref name=":0">{{Jêder-kitêb |sernav=Amida |paşnav=Keser-Kayaalp |pêşnav=Elif Keser-KayaalpElif |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2018-03-22 |isbn=978-0-19-866277-8 |ziman=en |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780198662778.001.0001/acref-9780198662778-e-207 |doi=10.1093/acref/9780198662778.001.0001/acref-9780198662778-e-207 }}</ref> Mizgefta mezin dibe ku li cihê [[Dêra Heraklî ya Saint Thomas]] hatiye çêkirin. Di wî demê de li bajêr bi qasî pênc keşîşxaneyên xiristiyanan hebûn ku di nav wan de Keşîşxaneya Zuqnin û çend dêrên kevnarên din jî nav de bûn.<ref name=":0" /> Yek ji van Dêra Meryem e ku wekî katedrala bajêr û cihê metranên Amedê bû ku di cihê Dêra Ortodoks a Suryaniyan de maye.<ref name=":0" /> Dêra kevnar a din, Dêra Mar Kosmas di sala 1911ê de ji aliyê gerokê brîtanî [[Gertrude Bell]] ve hatiye dîtin lê piştre ev dêr di sala 1930an de hatiye hilweşandin.<ref name=":0" /> Bajêr demekê kurt dibe beşeke ji xîlafeta emewiyan û piştre jî dibe beşek ji xîlafeta ebasiyan. Di vê serdemê de Amed zêdetir di bin desthilatdariya xwemalî de dimîne. Piştê demekê bajêr ji aliyê xanedaniyên wekê [[Xanedaniya Hemdaniyan]] û [[Xanedaniya Buyîdiyan]] û piştre jî ji aliyê [[Xanedana Merwaniyan]] ve hatiye birêvebirin. Bajar di sala 1085an de ji aliyê selçûqiyan ve tê dagirkirin û piştre di sala 1183an de ji destê selçûqiyan rizgar dibe û ji aliyê eyûbiyan ve hatiye birêvebirin. Piştî dorpêçeke dirêj bi hêzeke biçûk a [[Mongol]]an û hêzeke gurcî û hêzekê ermenî ya gelekî mezintir di bin serokatiya gurcî Hesen Broş de bajêr ji aliyê Mongolên Hulagu ve di 1260an de tê dagirkirin (ev dagirkirin wekê [[Dorpêçkirina Meyafariqînê]] jî tê zanin).<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Islamic World in Ascendancy: From the Arab Conquests to the Siege of Vienna |paşnav=Sicker |pêşnav=Martin |weşanger=Bloomsbury Publishing USA |tarîx=2000-06-30 |isbn=978-0-313-00111-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=b6vOEAAAQBAJ&pg=PA111 }}</ref> Di navbera dagirkirina mongolan û heya ku Xanedana Sefewî ya Îranê ve bajêr ji destê mongolan distîne Amed ji aliyê xanedaniyên wekê Qere Qoyunlu û Aq Qoyunluyan ve ku du eşîrên tirk bûn hatiye dagirkirin. Piştê [[Dewleta Sefewiyan|Xanedaniya Sefewiyan]] bajêr di sala 1514an de ji aliyê Bıyıklî Mehmed Paşa ve, di serdema Selîm I de ji aliyê Xanedaniya Osmaniyan ve tê dagirkirin. Mihemmed Xan Ustajlu ku waliyê sefewî ya Amedê bû di sala 1514an de di dema [[Şerê Çaldiranê]] de ji aliyê xanedaniya osmaniyan ji bajêr hatiye derxistin û piştre ji aliyê osmaniyan ve hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.britannica.com/event/Battle-of-Chaldiran |sernav=Battle of Chāldirān (1514) {{!}} Significance & Location {{!}} Britannica |malper=www.britannica.com |tarîx=2024-08-16 |roja-gihiştinê=2024-08-29 |ziman=en }}</ref> === Serdema nûjen === [[Wêne:Birca Heft Birayan 2009.jpg|thumb|çep|Dîtinek ji Birca Heft Birayan Sûr, Amed.]] Di sala 1952an de bi ji nû ve organîzekirina parêzgehan, bajarê Amedê dibe bajarê îdarî ya parêzgeha Diyarbekirê. Di sala 1993an de [[Şaredariya Bajarê Mezin a Amedê|Şaredariya Bajarê Mezin]] hatiye damezrandin ku bi vê awayê Amedê dibe yekem bajarê [[Bakurê Kurdistanê]] ku statûya bajarê mezin werdigire.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.ekanun.net/504-sayili-kanun-hukmunde-kararname/ |sernav=504 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname {{!}} Kanunlar |malper=web.archive.org |tarîx=2014-02-03 |roja-gihiştinê=2024-08-29 |roja-arşîvê=2014-02-03 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140203173501/http://www.ekanun.net/504-sayili-kanun-hukmunde-kararname/ |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Di van salên dawî de Amed rastî gelek êrîşan hatiye ku nav de êrîşan hêzên ewlekariya tirk, endamên [[Hizbullaha Kurdistanê|hizbullahê]] û endamên [[Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê|DAÎŞê]] heye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.diken.com.tr/diyarbakir-bombacisinin-hdpnin-mitingine-giris-goruntuleri-ortaya-cikti/ |sernav=Diyarbakır bombacısının HDP’nin mitingine giriş görüntüleri ortaya çıktı — Diken |malper=www.diken.com.tr |roja-gihiştinê=2024-08-29 }}</ref> Di navbera 8ê mijdara sala 2015an û 15ê gulana sala 2016an de beşeke mezin ji Sûrê (bajarê kevnar) di şerê navbera artêşa tirk û şervanên kurd de wêran bû. Gelek taxên Sûrê ji aliyê artêşa tirk ve bi helîkopteran û tankên leşkerî hatiye bombebaran kirin, Mizgefta Kurşunlî ji aliyê artêşa Tirkiyeyê ve hatiye şewitandin û bi guleyên tankên leşkerî gelek avahiyên dîrokî zirarên mezin dibînin. Yek ji avahiyên dîrokî ku zirar dibîne minareya çarling e ku di dema şer de zirar dibîne. [[Wêne:Seyit Cami minaret Diyarbakır.jpg|thumb|Dîtinek ji Minareya çarling navçeya Sûrê, Amed.]] Di destpêka mijdara sala 2015an de parêzer û aktîvîstê mafê mirovanê kurd [[Tahir Elçi]] ku di wî demê de serokê [[Baroya Amedê]] bû li navçeya [[Sûr]]ê di dema daxuyaniyeke çapemeniyê de ku tê de banga kêmkirina tundiyê dikir ku zirar negihêjî avahiyên dîrokî li ber lingê minareya çarling hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dw.com/tr/tahir-el%C3%A7i-davas%C4%B1nda-%C3%BC%C3%A7-san%C4%B1k-polise-beraat-talebi/a-68946189 |sernav=Tahir Elçi davasında üç sanık polise beraat talebi – DW – 29.04.2024 |malper=dw.com |roja-gihiştinê=2024-08-29 |ziman=tr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/haber/tahir-elci-nin-son-basin-aciklamasi-169672 |sernav=Tahir Elçi'nin Son Basın Açıklaması |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2024-08-29 |ziman=tr }}</ref> Rapora [[Komeleya Arkeologan a Stenbolê]] ya sala 2018an diyar kiriye ku ji sala 2015an û vir ve %72yê navçeya Sûrê ya dîrokî ya bajêr bi hilweşandin û nûavakirinê hatiye wêrankirin û qanûnên ji bo parastina bermahiyên dîrokî hatine paşguhkirin û hatine binpêkirin. Wan tespîtkiriye ku politîkaya "ji bo nûvekirina bajarî" ya bajêr yek politîkayeke hilweşandin û ji nû ve avakirin e, ne yek ji restorekirin samanên çandî yên ku di şerê navxweyî yê dawî de zirar dîtine ku ji ber wê yekê gelek avahiyên dîrokî yên tomarkirî bi temamî winda bûne. Ji ber ku her perçeyên avahiyên dîrokî yên ku di dema hilweşandina avahiyên nûjen de derketine holê jî hatine hilweşandin rêjeya windabûna avahiyên dîrokî yên ne qeydkirî nayê zanîn. Di [[Erdheja Gurgum û Dîlokê 2023|Erdheja Gurgum û Dîlokê]] de ku sala 2023an de li gelek bajarên [[Bakurê Kurdistanê]] û li bajarê [[Efrîn]] a [[Rojavayê Kurdistanê]] pêk hatiye Amed yek ji wan bajaran e ku di erdhejê de hejiyaye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Robles |pêşnav=Pablo |paşnav2=Chang |pêşnav2=Agnes |paşnav3=Holder |pêşnav3=Josh |paşnav4=Leatherby |pêşnav4=Lauren |paşnav5=Reinhard |pêşnav5=Scott |paşnav6=Wu |pêşnav6=Ashley |tarîx=2023-02-06 |sernav=Mapping the Damage From the Earthquake in Turkey and Syria |url=https://www.nytimes.com/interactive/2023/02/06/world/turkey-earthquake-damage.html |roja-gihiştinê=2024-08-29 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.washingtonpost.com/world/2023/02/06/turkey-syria-earthquake-map-photos-videos/ |sernav=The earthquake’s widespread destruction, in photos, maps and videos |malper=Washington Post |tarîx=2023-02-06 |roja-gihiştinê=2024-08-29 |ziman=en }}</ref> Li Amedê gelek xanî û avahî di erdhejê de hilweşiyane yan jî zirareke mezin dîtine. Ji ber erdhejê bircên [[Sûra Amedê]] û hinek beşên dîwarê sûrê hatine xwarê. Li navçeya [[Bajarê Nû]], li navçeya [[Rêzan]]ê û li deverên din ên Amedê 20 avahî têne xwerê, 854 kes birîndar dibin 409 kes jî jiyana ji dest didin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/196717 |sernav=Mezopotamya Ajansı |malper=mezopotamyaajansi35.com |roja-gihiştinê=2024-08-29 |roja-arşîvê=2024-08-29 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20240829133250/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/196717 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === Kronolojî === ==== Berê zayînê ==== * ~7250-6750 [[dema neolîtîk]] * ~5000-4000 [[dema kalkolîtik]] * ~3000 dema [[dema tunc]] * ~2000 dema [[hurî]] û [[mîtanî|mîtaniyan]] * ~1200- 600 dema [[aram]]iya û [[urartû|urartiyan]] * 550- 331 dema [[pers]]an ==== Piştî zayînê ==== * [[226]]-[[395]] dema [[roma]]yiyan * [[395]]-[[639]] Dema [[bîzans]]iyan * [[639]] dema [[ereb]]an * [[661]] dema [[emewî|emewiyan]] * [[750]] Dema [[Ebasî|ebasiyan]] * [[984]] dema [[Merwanî|merwaniyan]] * [[1085]] dema [[Selçûkî|selcûqiyan]] * [[1102]]-[[1232]] dema [[Ertuqî|Ertuqiyên Heskîf û Amedê]] * [[1232]] dema [[Eyubî|eyubiyan]] * 1335 dema [[Xanedana Zirkan]] * [[1507]] dema [[Sefewî|sefewiyan]] * [[1515]] dema [[Osmanî|osmaniyan]] * [[1923]] dema [[Komara Tirkiyeyê]] == Aborî == Yek ji çandiniyên dîrokî yê bajêr genim û kuncî ne ku li bajêr hatiye çandin. Bajariyan genimên ku diçinandin di embarên ku ji ka û ji çiqilên şaxê susan çêdikirin parastine. Ev sîstem rê dida ku genim heta deh salan were parastin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Rodrik |pêşnav=Dani |tarîx=1995 |sernav=Trade Strategy, Investment, and Exports: Another Look at East Asia |url=http://dx.doi.org/10.3386/w5339 |kovar=Trade Strategy, Investment, and Exports: Another Look at East Asia |cih=Cambridge, MA }}</ref> Di dawiya sedsala 19an û destpêka sedsala 20an de, welatiyan mewîj (tirîyên hişk) behîv û zerzelî (qeysî) hinardeyî Ewropayê dikirin. Bizinên Enqereyê dihatin xwedîkirin û ji Amedê hirî û tiftik dihatin hinardekirin. Bazirgan herêmê ji [[Misir]], [[Stembol|Stenbol]] û ji [[Sûriyê]] dihatin ku ji Amedê [[bizin]] û [[pez]] bikirin. Li bajêr hingiv jî dihate hilberandin lê ji ber ku ji aliyê welatiyan ve dihate kirîn ewqas zêde nedihat hinardekirin. Beriya [[Şerê Cîhanî yê Yekem|Şerê Cîhanê yê Yekem]] de li Amedê pîşesazî ya sifir (paxir) a çalak hebû ku 6 kanê kargehê ya çalak hebûn. Li bajêr [[Tenorît]] ku celebekî bingehîn ê sifirê ye ji aliyê kurdan ve bi dest dihatin derxistin. Beşek mezin ji madenê hinardeyê [[Înglistan|Îngilîstanê]] dihate kirin. Di sala 1935an de rêya hesinî ya di navbera Elezîz û Amedê de hatiye vekirin. [[Balafirgeha Amedê]] û Stasyona trenê ya Amedê ji bo bajêr xizmeta çûnûhatin û veguhastinê dike.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Kezer |pêşnav=Zeynep |tarîx=2014-12-01 |sernav=Spatializing Difference |url=https://online.ucpress.edu/jsah/article/73/4/507/58678/Spatializing-DifferenceThe-Making-of-an-Internal |kovar=Journal of the Society of Architectural Historians |ziman=en |cild=73 |hejmar=4 |rr=507–527 |doi=10.1525/jsah.2014.73.4.507 |issn=0037-9808 }}</ref> Bi mezin bûna bajêr re li bajêr hem sektora pîşesazî yê û hem jî sektora xwarin û xizmetê gelek pêşketiye. Di salên dawî de bi pêşketina bajêr re hem li bajarê nû û hem jî li bajarê dîrokî her sal gelek geştiyarên xwemalî û biyanî serdana bajêr dikin. == Veguhastin == [[Wêne:Diyarbakır Havalimanı.jpg|thumb|çep|Dîmenek ji Balefirgeha Navneteweyî ya Amedê.]] Sê rêyên cuda hene ku mirov dikarin xwe bigihîjin bajêr. Amed yek ji yekem bajarên [[Bakurê Kurdistanê]] ye ku [[Balafirgeha Amedê]] ye li bajêr hatiye çêkirin. Li bajêr balefirgeheke navneteweyî, stasyona trênê û qerajeke heye ku ji bo bajêr xizmet dike. Ji balefirgeha Amedê her roj ji bo bajarên mezin ên [[Îzmîr]], [[Stembol]] û [[Antalya]]yê seferên rasterast tê lidarxistin û di heman demê de ji van bajaran her roj rasterast seferên ji bo Amedê tê lidarxistin. Li gorî dîrok û pêwîstiyan seferên rasterast ên navneteweyî li balefirgeha bajêr tê lidarxistin. Bi teybetî di mehên havînan de ji bajêr seferên bajarên wekî [[Berlîn]], [[Frankfurt]], [[Stuttgart]], [[Düsseldorf]], [[Hannover]] û [[Hewlêr]]ê tê lidarxistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.routesonline.com/news/ |sernav=News {{!}} Routes |malper=www.routesonline.com |roja-gihiştinê=2024-08-30 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.corendonairlines.com/germany/flights-to-hannover |sernav=Cheap Flights to Hannover |malper=Corendon Airlines |roja-gihiştinê=2024-08-30 |ziman=en |paşnav=Airlines |pêşnav=Corendon }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230925-xqns24 |sernav=SunExpress NS24 Network Expansion – 24SEP23 |malper=AeroRoutes |roja-gihiştinê=2024-08-30 |ziman=en-CA }}</ref> Li gorî daneyên mijdara sala 2021ê li Balefirgeha Amedê çûnûhatina 1.244.981 kesan û 8.292 çûnûhatin balefiran pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dhmi.gov.tr/Lists/Istatislikler/Attachments/217/YOLCU.pdf |sernav=Statîstîkên Balefirgeha Amedê |roja-gihiştinê=2024-08-30 |roja-arşîvê=2021-12-07 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20211207203604/https://www.dhmi.gov.tr/Lists/Istatislikler/Attachments/217/YOLCU.pdf |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> == Werziş == Klûbên futbolê yên herî navdar ên bajêr [[Diyarbakırspor|Diyarbekirspor]] (1968 ava bûye) û [[Amedspor]] e.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2016-11-08 |sernav=Turkish court acquits German footballer Naki in Kurdish case |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-37908775 |roja-gihiştinê=2024-08-29 |xebat=BBC News |ziman=en-GB }}</ref> Futbolîstên herî navdar ên bajêr [[Şehmus Özer]], [[Denîz Nakî]] û [[Çekdar Orhan]] e. Tîma futbolê ya jinan a Amedsporê di dawiya dansala 2016-2017 ya lîga duyem a futbolê ya jinan de derbasî lîga yekem futbolê ya jinan bûye. Amedspor di dansala sala 2023-2024 derbasê lîga yekem a futbolê bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/notfound.html |sernav=Amedspor bû şampiyonê lîgê |malper=www.rudaw.net |roja-gihiştinê=2024-08-29 }}</ref> == Avûhewa == Amed xwedî avhewaya deryaya navîn (Dabeşkirina avhewayê ya Köppen: ''Csa'') yan jî xwedî avhewaya deryaya okyanûsê ye ku bi havînan bi awayekê anormal germ e (Dabeşkirina avhewayê ya Trewartha: ''Doa:''). Ji ber cihê bajêr li ser deşta Mezopotamyayê ye û ji çolên jêrîn ên Mezopotamyayê ve ber bi herêma başûr ve hewa germ e, li Amedê bi havînan pir germ û hewa pir ziwa ye. Germahiya herî bilind a tomarkirî di 21ê tîrmeha 1937an de ye ku 46,2&nbsp;°C (santîgrat) hatiye tomarkirin. Di mehên zivistan de sar û bi baranên nerm e ku şevan sar e. Barîna berfê di navbera mehên kanûn û adarê de bi gelemperî hefteyek an du hefte berf dibare. Germahiya herî nizim a tomarkirî ya li bajêr -24,2&nbsp;°C e ku di 11ê çileya sala 1933an de hatiye tomarkirin. Kalindahiya berfê ya herî bilind di 16 çileya sala 1971an hatiye tomarkirin ku li bajêr 65 satîmêtre berf bariye. {{Avûhewa | TABLO = | DIYAGRAM GERMAHÎ = | DIYAGRAM BARÎN = rast | DIYAGRAM BARÎN BILINDÎ = 230 | ÇAVKANÎ = [http://www.dmi.gov.tr/ www.dmi.gov.tr] | Sernav = Germahî û barîna nîvekî ya mehane ji bo Amedê (1975-2010) | Cîh = Amed <!-- nîveka Bilinditirîn Germahiya mehê bi °C --> | bgRêb = 6.5 | bgReş = 9.0 | bgAda = 14.6 | bgAvr = 20.3 | bgGul = 26.6 | bgPûş = 33.7 | bgTîr = 38.4 | bgGel = 38.0 | bgRez = 33.3 | bgKew = 25.3 | bgSer = 15.9 | bgBer = 9.0 <!-- nîveka Nimztirîn Germahiya mehê bi °C --> | ngRêb = −3.0 | ngReş = −1.5 | ngAda = 2.3 | ngAvr = 6.8 | ngGul = 11.1 | ngPûş = 16.7 | ngTîr = 21.5 | ngGel = 20.7 | ngRez = 15.6 | ngKew = 9.9 | ngSer = 3.4 | ngBer = -0.7 <!-- Germahiya Nîvekî ya mehê bi °C --> | gnRêb = 1.5 | gnReş = 3.5 | gnAda = 8.6 | gnAvr = 13.8 | gnGul = 19.3 | gnPûş = 26.3 | gnTîr = 31.2 | gnGel = 20.3 | gnRez = 24.7 | gnKew = 17.2 | gnSer = 9.0 | gnBer = 3.7 <!-- Barîna Nîvekî ya mehê bi mm --> | bnRêb = 63.4 | bnReş = 68.2 | bnAda = 67.8 | bnAvr = 64.3 | bnGul = 38.7 | bnPûş = 9.3 | bnTîr = 0.9 | bnGel = 0.8 | bnRez = 6.0 | bnKew = 32.6 | bnSer = 53.2 | bnBer = 69.7 <!-- nîveka hejmara Rojên bi Tavik a hemû mehan bi st/r --> | rtRêb = 3.9 | rtReş = 4.8 | rtAda = 5.6 | rtAvr = 6.9 | rtGul = 9.7 | rtPûş = 12.2 | rtTîr = 12.5 | rtGel = 11.7 | rtRez = 9.9 | rtKew = 7.4 | rtSer = 5.4 | rtBer = 3.8 <!-- nîveka Rojên bi Baran ji bo hemû mehan bi r --> | rbRêb = 11.8 | rbReş = 11.7 | rbAda = 11.5 | rbAvr = 11.7 | rbGul = 8.9 | rbPûş = 3.2 | rbTîr = 1.3 | rbGel = 1.2 | rbRez = 2.0 | rbKew = 5.9 | rbSer = 8.4 | rbBer = 11.5 }} == Dîmenên ji bajêr == <gallery> Deriyê Çiyê Amed 2010.JPG|Deriyê Çiyê, 2010. Kolana Xazî ya Amedê.jpg|Kolana Xazî ({{bi-tr|Gazi caddesi}}) li Amedê Kolana Cotkaran a Bajarê Nû yê Amedê.jpg|Kolana Ekînciyan ({{bi-tr|Ekinciler caddesi}}) li Bajarê Nû yê Amedê Seyrangeha Parkormanê Amed 2010.JPG|Seyrangeha Parkormanê ya Amedê, 2010. Diyarbakir City walls.jpg|thumb|Bedenên Amedê </gallery> == Nexweşxaneyên Amedê == * [[Nexweşxaneya Dewletê ya Amedê]] * [[Nexweşxaneya Fakulteya Bijîşkiyê ya Zanîngeha Dîcleyê]] * [[Nexweşxaneya Lêkolîn û Sepanê ya Amedê]] == Çand û huner == === Navendên çandê yên Amedê === * [[Navenda Çand û Hunerê ya Cegerxwîn]] * [[Komeleya Çand û Hunerê ya Dîcle û Firatê]] * [[Navenda Hunerê ya Amedê]] * [[Pirtûkxaneya Bajêr a Mehmed Uzun]] * [[Rojeva Cihkî 21 a Bajarê Mezin]] * [[Salona Şanoyê ya Şaredariya Bajarê Mezin]] * [[Konservatiwara Bajêr a Aram Tîgran]] === Dîn û civak === Nifûsa bajêr piranî [[misilman]] in. Wekî din [[êzîdî]] û [[xiristiyan]] jî li herêmê hene. Civaka misilmanan ji mezhebên [[şafiî]], [[henefî]] û [[elewî]] pêk tê. [[Neqşîbendî|Tarîqeta Naqşîbendî]] li herêmê ya herî xurt e. [[Turbe]]yên ku ji aliyê gel ve tên [[ziyaret]] kirin jî hene. Ya herî pir gel ziyaret dike, turbeya "Siltan Şêxmûs" e. Ji bilî wê, li Diyarbekirê turbeya "[[Siltan Silêman]]", li Pîranê turbeya "[[Pîr Xetab]]", ji alî gel ve tê ziyaret kirin. Nifûsa bajêr piranî [[kurd]] in, ji bilî kurdan, [[suryanî]], [[ereb]] û [[ermenî]] jî li herêmê wek nifûsek biçûk hene. === Xwarinên herêmê === * [[Meftune]]: goştê parçekirî di [[quşxane]] yan [[beroş]]ê de tê sorkirin. [[Bacanreşk]] (balîcan), [[sîr]] û [[fringî]] (yan jî ava fringiyan) têkel dibe. Ava [[simaq]]ê bi ser de dibe û tê kelandin. * [[Mehîr]]: [[mast]] ([[dew]]), [[hêk]] û [[xwê]] di beroşê de tê li hevxistin. Dan dikeve navê û tê kelandin. Li ser agirê heta bikele tê lihevxistin. * [[Kalek]], [[qedayîf]], [[peqlewe]], [[kutilk]]ên dagirtî, balîcanên dagirtî jî xwarinên herêmî ne ku herî pirtir tên xwarin. {{Columns-list|colwidth=25em| * [[Biraşka tîkegoştê]] * [[Biraşka şîşê]] * [[Boranîk]] * [[Boreg]] * [[Bêran]] * [[Bûmbar]] * [[Cîgerkebaba Amedê]] * [[Elînazîk]] * [[Gebola kundirê mîranî û savarê]] * [[Girara bi xêlî]] * [[Hebenîska Amedê]] * [[Hêyavka bamyeyê]] * [[Hêyavka goşt û kixseyê]] * [[Kartol û mast]] * [[Keledoşiya masiyê]] * [[Kutilka bacanreşkê]] * [[Lebzîne]] * [[Loqmeya bexdenûsê]] * [[Lêvenî]] * [[Nêrgîzyanî]] * [[Nûriye]] * [[Pirtik (şîranî)]] * [[Ponponkiya parxanê ya Amedê]] * [[Pîlakiya Amedê]] * [[Qedayîfa rêsî]] * [[Qereş]] * [[Xaşîla çortanê]] }} === Kincên herêmê === Piraniya mêran şalwar, îşlig (gomlek) û êleg li xwe dikin. Di nigên wan de pêlavên poztûj hene û gelek ji wan Kum, şewqe yan jî kefiya sipî didin serên xwe. Jinên Diyarbekirî (Amed) fîstan yan jî zibûn li xwe dikin. Piranîya jinên zewicî çarikan (kitan) didin serê xwe. Keçên ciwan yan serqot in (serî pas) yan jî şarpe didin serê xwe. Kesên ku çarşefa reş li xwe dikin jî hene. Îro li bajêr kêm kes kincên herêmî li xwe dikin, û piraniya gel kincên modern li xwe dike. === Çanda xwedîkirina kevokan === Li Amedê xwedîkirina [[kevok]]an digihe zêdeyê 500 salî. Îro li hin qehwexaneyan tê jiyandin û di navbera wan de pêşbaziyan li dar dixin. Ji kevokên Amedê re dibêjin "[[boran]]". == Ciyên turîstîk û gerê == Amed ji alî sirûştê feqîr e lê ji alî tarîxê ve pir dewlemend e. [[Bedena Amedê]] piştî [[Kela Çînê]] ya herî dirêj e li cîhanê. [[Mizgeft]] û [[medrese]]yên bajêr bi mîmariyek pir hostatî hatine çêkirin. Mizgefta Mezin, ya Pêxember, ya Nebî hinek ji mizgeftên bajêr in. Gel piranî havînan diçin ser [[Gola Xezarê]] ku di hundirê tixûbên [[Elezîz]]ê de ye. Wekî din [[baxçeyên Ben-û-Senê]] jî ciyên gerê ne ji bo gel. [[Germava Çirmûgê]] jî ciyê vehêsanê ye. === Cihên dîrokî yên girîng === * [[Bedena Amedê|Bedena Bajêr]] * [[Pira Dehderî]] an [[Pira Belek]] an jî [[Pira Dîcleyê]] * [[Qesra Xazî]] * [[Baxçeyên Hewselê]] <gallery> Wêne:Baxçeyên Hewselê Amed 2010.JPG|[[Baxçeyên Hewselê]] yên Amedê. Li paşê Pira Dehderî tê dîtin. </gallery> ==== Deriyên Amedê ==== * [[Deriyê Xerpûtê]] an [[Deriyê Çiyayî]] an jî [[Deriyê Bakur]] * [[Deriyê Rihayê]] an [[Deriyê Rûm]] an jî [[Deriyê Rojava]] * [[Deriyê Mêrdînê]] an [[Deriyê Başûr]] * [[Deriyê Nû]] an [[Deriyê Rojhilat]] * [[Deriyê Serayê]] <gallery> Wêne:Deriyê Rihayê yê Amedê.jpg|Deriyê Rihayê. Wêne:Deriyê Mêrdînê yê Amedê.jpg|Deriyê Mêrdînê. [[Wêne:Diyarbakir City walls.jpg|thumb|Bedenên Amedê]] </gallery> ==== Bircên Amedê ==== * [[Birca Bizinê]] * [[Birca Heft Birayan]] * [[Birca Evlî Bedenê]] * [[Birca Melikşah]] ==== Mizgeftên Amedê ==== <table width="%60"> <tr> <td width="%45" valign="top"> * [[Mizgefta Mezin]] * [[Mizgefta Nebî]] * [[Mizgefta Husrev Paşa]] * [[Mizgefta Kozlû]] (Qozlî?) * [[Mizgefta Hecî Buzruk]] (Buzruq?) * [[Mizgefta Hezretî Silêman]] * [[Mizgefta Qazî]] * [[Mizgefta Îbrahîm Beg]] * [[Mizgefta Nasûh Paşa]] * [[Mizgefta Kurşunlu]] * [[Mizgefta Xoceoxlî]] * [[Mizgefta Şêxereb]] * [[Mizgefta Îskender Paşa]] * [[Mizgefta Xanzade]] * [[Mizgefta Ragibiye]] </td> <td width="45%" valign="top"> * [[Mizgefta Hecî Hemîd]] * [[Mizgefta Şêx Mitahar]] ([[Minareya Çarling]]) * [[Mizgefta Parlî]] * [[Mizgefta Melik Ehmed]] * [[Mizgefta Şêx Yûsif]] * [[Mizgefta Sîm]] * [[Mizgefta Behram Paşa]] * [[Mizgefta Tacetin]] * [[Mizgefta Lala Qasim Beg]] an [[Mizgefta Lala Beg]] * [[Mizgefta Elî Paşa]] * [[Mizgefta Minareya bi Neynik]] * [[Mizgefta Hezretî Emer]] * [[Mizgefta Safa]] </tr> </table> <gallery> Wêne: Mizgefta Mezin a Amedê.jpg|Mizgefta Mezin a Amedê. Wêne:Mizgefta Melek Ehmed a Amedê 2010.JPG|Mizgefta Melek Ehmed. Wêne:Mizgefta Elî Pasha Amed 2010.JPG|Mizgefta Elî Paşa, 2010. Wêne:Mizgefta Unv-Dîcle.jpg|Mizgefta Zanîngeha Amedê. </gallery> ==== Medreseyên Amedê ==== * [[Xwendegeha Mesûdiyê]] * [[Xwendegeha Zîncîriye]] ==== Hemamên dîrokî yên Amedê ==== * [[Hemama Çardaklî]] * [[Hemama Deva]] * [[Hemama Melik Ehmed]] * [[Hemama Paşa]] * [[Hemama Qazî]] * [[Hemama Vahap Axa]] <gallery> Wêne:Himama Deva Amed 2009.JPG|Hemama Deva, 2009. Wêne:Himama Melik Ehmed 2010.JPG|Hemama Melik Ehmed, 2010. Wêne:Himama Pasha Amed 2008.jpg|Hemama Pasha, 2008. Wêne:Himama Vahap Amed 2009.JPG|Hemama Vahap, 2009. </gallery> ==== Dêrên Amedê ==== * [[Dêra Meyremokê]] * [[Dêra Surp Gregos]] a Ermeniyan ==== Xanên dîrokî yên Amedê ==== * [[Xana Delîlan]] * [[Xana Hesen Paşa]] * [[Xana Borsayê]] (Cotxan, Çîftexan), îro wêran e. <gallery> File:Diyarbakir-Hasan Pasha Inn.jpeg|Xana Hesen Paşa îro cihekî geşt û guzarî yê giring e. Wêne:Xana Borsayê Amedê 2010.JPG|Rewşa Xana Borsayê di sala 2010an de. </gallery> ==== Muzexane ==== * [[Muzeya Arkeolojiyê ya Amed|Muzeya Arkeolojiyê]] * [[Muzeya Ziya Gökalp]] * [[Muzeya Cahit Sıtkı Tarancı]] * [[Koşka Sem'an]] ([[Koşka Xazî]]) * [[Koşka Erdebîlê]] ([[Qesra ber Derê Pirê]]) === Seyrangeh û parkên Amedê === * [[Parkorman]] * [[Sumerpark]] * [[Kuçeya Hunerê]] <gallery> File:Ormanparka Amedê 2010.JPG|Parkorman, li [[Dîclekend]]a Amedê. File:Sumerparka Amedê 2010.JPG|Parka Sumerê (Sumerpark), li gorî amediyan peykerên parkê miştî sîmbolîzmê ne ji dîroka îro ya kurdan. File:Kuçeya Hunerê ya Amedê 2010.JPG|Kuçeya Hunerê ya Amedê bi spêde. </gallery> == Navdarên Amedê == <table width="%60"> <tr> <td width="%45" valign="top"> * [[Fehmiyê Bîlal]] * [[Ramizê Licî]] * [[Ehmedê Xasî]] * [[Îbn-ul Ezraq]] * [[Hesen Hişyar]] * [[Tarık Ziya Ekinci]] * [[Yusuf Azizoğlu]] * [[Ahmet Arif]] * [[Kendal Nezan]] * [[Rojen Barnas]] * [[Cahit Sıdkı Tarancı]] * [[Dr. Fûad|Dr. Fuad (Bavê Tûjo)]] * [[Qedrî Cemîl Paşa]] * [[Ekrem Cemîl Paşa]] * [[Cemilê Seyda]] * [[Şevket Baysanoğlu]] * [[M. Emin Bozarslan]] * [[Aşık İhsani]] * [[Elî Emîrî]] * [[Amîdî]] * [[Hamid Aytaç]] * [[Roşan Lezgîn]] * [[Prof. Mahmut Gazi Yaşargil]] * [[Suzan Samancı]] * [[Malmisanij]] * [[Azad Zal]] * [[Niyazî Westa]] * [[Adnan Binyazar]] * [[Ehmed Murşîdî]] * [[Meltem Miraloğlu]] </td> <td width="45%" valign="top"> * [[Mele Çelebî]] * [[J. Îhsan Espar]] * [[Mehmûd Lewendî]] * [[Mehdî Zana]] * [[Tuncer Necmioğlu]] * [[Seîd Paşa]] * [[Suleyman Nazif]] * [[Hesenê Metê]] * [[İhsan Işık]] * [[Mıgırdiç Margosyan]] * [[Mar Yezua]] * [[Adil Tekin]] * [[Remzi İnanç]] * [[Ahmed Arif]] * [[Hikmet Çetin]] * [[İzet Altınmeşe]] * [[Celal Sesigüzel]] * [[Ayşe Şan]] * [[Huseynê Parê]] * [[Mahmut Kızıl]] * [[Hozan Şiyar|Hozan Şîyar Ferqînî]] * [[Beytocan]] * [[Bışar Çiçek]] * [[Abdussetar Hayatî Avşar]] * [[Leyla Zana]] * [[Zana Farqînî]] * [[Amed Tîgrîs]] * [[Rojîn Zarg]] * [[Songül Öden]] * [[Erkan Petekkaya]] * [[Eşref Okumuş]] </table> == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Panorama|Diyarbekir.jpg|1000px|Amed 2015.}} {{Bajarê Amedê}} {{Bajar û gundên Amedê}} {{Bajarên Kurdistanê}} {{Bajarên Tirkiyeyê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|37|54|39|N|40|14|12|E|type:city(799447)|display=title}} [[Kategorî:Amed| ]] [[Kategorî:Bajarên Bakurê Kurdistanê]] [[Kategorî:Civakên siryanî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Dîroka Amedê]] [[Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Kurdistanê]] [[Kategorî:Wargehên kurdan li Tirkiyeyê]] 05qyde9d7r4quu5xabl7oiu2y94mnv4 0 841 2081755 2081032 2026-07-24T01:01:23Z InternetArchiveBot 45060 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2081755 wikitext text/x-wiki {{Ev gotar|li ser damezrînerê PKKê ye. Ji bo kesên din bi navê "Ocalan", li [[Öcalan (cudakirin)]] binihêre.}} {{Agahîdank mirov | çînaser = siyaset | nav = Abdullah Öcalan | wêne = Abdullah Öcalan.png | sernavê_wêne = Abdullah Öcalan | navê_jidayikbûnê = Abdullah Öcalan | roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|4|4|1949|temen=erê}} | cihê_jidayikbûnê = [[Emeran, Xelfetî|Emeran]], [[Riha]], [[Bakurê Kurdistanê]] | roja_mirinê = | cihê_mirinê = | netewe = [[Kurd]] | hevwelatî = [[Tirkiye]] | perwerde = * [[Zanîngeha Stembolê|Fakulteya Hiqûqê ya Zanîngeha Stenbolê]] (1971) * [[Zanîngeha Enqereyê|Fakulteya Zanistên Siyasî ya Zanîngeha Enqereyê]] (1971-1984) | pîşe = {{Lîsteyapehn| * [[Îdeolojî|Îdeolog]] * [[Nivîskar]] * [[Siyasetmedar]]}} | salên_çalak = 1970-1999 | xebatên_navdar = [[Parastina Gelekî]] (2004)<br>[[Edduba]] (2004) | tevger = {{Flagicon image|Flag_of_Kurdistan_Workers_Party_(PKK).svg}} [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] (PKK) | hevjîn = [[Kesire Yıldırım]] <small>(24ê gulanê 1978)</small> | dê = Öveyş Öcalan | bav = Ömer Öcalan | xizm = [[Dîlek Öcalan]] <small>(xwerzî)</small><br>[[Ömer Öcalan]] <small>(xwerzî)</small> | malbat = Mehmet Öcalan<small> (bira)</small><br />[[Osman Öcalan]] <small>(bira)</small> | malper = {{URL|abdullah-ocalan.com|Malpera fermî}} | bernav = Apo<br>Serok<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Political Violence against Americans 1999 |weşanger=DIANE Publishing |isbn=978-1-4289-6562-1 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=B6aqciIXBdQC&pg=PA123&redir_esc=y }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.britannica.com/topic/Kurdistan-Workers-Party |sernav=Kurdistan Workers’ Party (PKK) {{!}} Kurdish Militancy, History, Disbanding, & Ideology {{!}} Britannica |malper=www.britannica.com |tarîx=2025-05-13 |roja-gihiştinê=2025-06-21 |ziman=en }}</ref> | cîwar = }} '''Abdullah Öcalan''' an jî bi tenê '''Ocalan'''<ref name=":112">{{Jêder-malper |url=https://core.ac.uk/download/pdf/46711807.pdf |sernav=Extradition or Political Asylum for the Kurdistan Workers Party's Leader Abdullah Ocalan |malper=core.ac.uk |roja-gihiştinê=2025-06-19 }}</ref> ({{Jidayikbûn|4|4|1949|j=1}} li gundê [[Emeran, Xelfetî|Emeran]], [[Riha (parêzgeh)|Riha]], [[Bakurê Kurdistanê]]), îdeolog, [[felsefe]]van, [[siyasetmedar]] û damezrînerê [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] (PKKê) ye. Ocalan di 15ê sibata 1999an de ji aliyê sîxurên [[DYA]]yê bi komployek hatiye revandin û di 16ê sibata 1999an de radestî dewleta tirk hate kirin.<ref>{{Jêder |paşnav=32.Gün |sernav=Abdullah Öcalan çawa hate radest kirin? {{!}} 15. Reşemî 1999 {{!}} Roja 32 Arşîv |tarîx=2019-02-12 |url=https://www.youtube.com/watch?si=Ab3bEFuiT2YHKKrO&v=bnLTVx1ZrEw&feature=youtu.be |roja-gihiştinê=2025-02-15 }}</ref> Abdullah Öcalan niha wekê girtiyek siyasî ji 1999an ve li girava [[Îmrali]]yê girtî ye.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2019-03-20 |sernav=Rebel Kurdish leader's treatment criticised by Welsh Assembly |url=https://www.bbc.com/news/uk-wales-politics-47646773 |tarîxa-gihiştinê=2023-03-06 |malper=BBC News |ziman=en-GB }}</ref> Öcalan ji sala 1979 heta 1998an xebatên xwe yê siyasî li [[Sûrî|Sûriyê]] dimeşand û li wir dijiya.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/english/middleeast/turkey/030320202 |sernav=Salên Abdullah Ocalan li Suriyê |malper=www.rudaw.net |tarîxa-gihiştinê=2023-03-06 }}</ref> Öcalan piştî ku neçar ma ji [[Sûrî|Sûriyê]] derkeve, di sala 1999an de li [[Nairobî|Nayrobiyê]] ji aliyê dezgeha [[Saziya Sîxuriyê ya Neteweyî ya Tirkiyeyê (MİT)]] ve bi alîkariya sixûrên DYAyê ve hate revandin û wî anîne Tirkiyeyê.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Weiner |pêşnav=Tim |tarîx=1999-02-20 |sernav=U.S. Helped Turkey Find and Capture Kurd Rebel |url=https://www.nytimes.com/1999/02/20/world/us-helped-turkey-find-and-capture-kurd-rebel.html |tarîxa-gihiştinê=2023-03-06 |malper=The New York Times |ziman=en-US }}</ref> Abdullah Öcalan li girtîgeha girava Îmraliyê bi caran hewlên çareserkirina Pirsgirêka Kurdî pêk aniye û ji 1993an vir ve li ser daxwaza wî bi caran ji bo çareseriya Pirsgirêka Kurdî li [[Bakurê Kurdistanê]], [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] agirbest ragihandiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Turkey's Kurds : a theoretical analysis of the PKK and Abdullah Öcalan |paşnav=Özcan |pêşnav=Ali Kemal |weşanger=Routledge |tarîx=2006 |isbn=0-203-01959-8 |cih=London |url=https://www.worldcat.org/oclc/62456367 |oclc=62456367 }}</ref> Li gel hewlên çareserkirina Pirsgirêka Kurdî li girava Îmraliyê heta niha 21 pirtûk ji aliyê Öcalan ve hatiye nivîsandin. Ji girtîgehê, Öcalan çend pirtûk weşandine. [[Jineolojî]], ku wekî zanista jinan jî tê zanîn, cureyek [[femînîzm]]ê ye ku ji hêla Öcalan ve tê piştgirî kirin<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=One group battling Islamic State has a secret weapon – female fighters |url=http://blogs.reuters.com/great-debate/2015/02/03/the-pro-woman-ideology-battling-islamic-state/ |roja-gihiştinê=2025-06-19 |xebat=Reuters |roja-arşîvê=2019-08-22 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20190822043827/http://blogs.reuters.com/great-debate/2015/02/03/the-pro-woman-ideology-battling-islamic-state/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> û paşê prensîbek bingehîn a [[Koma Civakên Kurdistanê]] (KCK) ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.opendemocracy.net/uk/anna-lau-erdelan-baran-melanie-sirinathsingh/kurdish-response-to-climate-change |sernav=A Kurdish response to climate change |malper=openDemocracy |tarîx=2016-11-17 |roja-gihiştinê=2025-06-19 |ziman=en }}</ref> Felsefeya konfederalîzma demokratîk a Öcalan di [[Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê]] de tê sepandin,<ref>{{Jêder-malper |url=https://air.unimi.it/retrieve/handle/2434/817740/1726883/zanjglobsoutstud.2.1.0115.pdf |sernav=The Rise of Feminism in the PKK: Ideology or Strategy |malper=air.unimi.it |roja-gihiştinê=2025-06-19 }}</ref> ku herêmekî xweser e ku di 2012an de li [[Rojavaya Kurdistanê]] hat damezrandin. == Jiyana berê == Abdullah Öcalan di sala 1949an de li gundê [[Amara, Xelfetî|Amara]] yê bi ser navçeya [[Xelfêtî|Xelfetiyê]] ya girêdayî parêzgeha [[Riha (parêzgeh)|Rihayê]] ji dayik bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.pkkonline.com/en/index.php?sys=article&artID=22 |sernav=Jînenîgari ya Abdullah Ocalan Kurdistan - PKK Official Site |malper=web.archive.org |tarîx=2015-09-24 |tarîxa-gihiştinê=2023-03-06 |rewşa-urlyê=bot: unknown |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150924073807/http://www.pkkonline.com/en/index.php?sys=article&artID=22 |tarîxa-arşîvê=2015-09-24 }}</ref> Dibistana seretayî li [[Cîbîn]]ê xwendiye. Dema ku ji birayê wî [[Osman Öcalan]] li ser paşnavê wan hat pirsîn, wî got ku "öc" bi tirkî tê wateya "tolhildan" û piştî ku rayedarên osmanî hatin gundê wan û daxwaza jinan kirin, bapîrê wî Hüseyin Axa daxwazên wan red kiriye û dest bi şerê li dijî rayedarên osmanî kiriye ku di vê şerê de birayê wî yê biçûk Abdî Axa hatibû kuştin. Piştî mirina Abdî Axa, Hüseyin Axa êrîşên tolhildanê yên zêdetir li dijî osmaniyan kiriye û rayedaran ji gund durxistiye. Dûr ve malbat ji aliyê kurdên din ve dihat pîrozkirin û wekê "Mala Ocê" ("Mala Tolhildanê") dihat nasîn. Piştî Qanûna Paşnavê ya sala 1934an, paşnavê wan wekê "Öcalan" hatiye qebûl kirin ku tê wateya "tolhildêr".<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Blood and belief: the PKK and the Kurdish fight for independence |paşnav=Marcus |pêşnav=Aliza |weşanger=New York Univ. Press |tarîx=2009 |isbn=978-0-8147-9587-3 |çap=1. publ. in paperback |cih=New York }}</ref> Di sala 1966an de li Enqereyê li lîseya pîşeyî ya tapiyê ya Enqereyê dest bi xwendina xwe ya lîseyê dike. Di salên xwendekariya lîseyê de beşdarî civînên antî-komunîstan dibe û di heman demê de beşdarî derdorên ku di siyaseta çepgir dibe ku ku di wî demê de daxwaza pêşdebirina mafên [[kurd]]an dikirin.<ref name="Brauns2010">{{Jêder-kitêb |sernav=PKK - Perspektiven des kurdischen Freiheitskampfes: zwischen Selbstbestimmung, EU und Islam |paşnav=Brauns |pêşnav=Nikolaus |weşanger=Schmetterling Verlag |tarîx=2010 |isbn=978-3-89657-564-7 |ziman=de |url=https://books.google.com/books?id=qT3dQgAACAAJ |paşnav2=Kiechle |pêşnav2=Brigitte }}</ref> Öcalan di ciwanî ya xwe de misilmanek pir dîndar bû û ji [[Necip Fazıl Kısakürek]] hez dikir.<ref>Uğur Mumcu (Haziran 2020). ''Kürt Dosyası. SBF'de Şafak Bildirisi Dağıtılıyor''. Uğur Mumcu Araştırmacı Gazetecilik Vakfı. r 7. ISBN 978-605-4274-51-2</ref> Abdullah Öcalan piştî ku di sala 1969an de ji lîseyê dîplomaya xwe werdigire, li [[Amed]]ê wekê karmendê tapiyê dest bi kar kiriye.<ref name="Brauns2010" /> Di vê dema karmendiyê de fikirên wî yên siyasî derdive holê.<ref name="Brauns2010" /> Piştî salekê koçê bajarê [[Stenbol]]ê dibe û li wir beşdarî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] dibe. Piştre diçe [[Fakulteya Hiqûqê]] ya [[Zanîngeha Stenbolê]] û li vir jî piştî sala yekem ji bo xwendina zanistên siyasî derbasî [[Zanîngeha Enqereyê]] dibe. Vegera wî ya Enqereyê ji bo parçekirina [[Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê]] (Dev-Genç) ku komên kurd ji komeleyê derkevin ji aliyê dewletê ve hatiye hêsankirin. Paşê serokkomarê wî demê [[Süleyman Demirel]] ji vê biryarê poşman bûye ku ji ber ku ew pêşbînî dike ku [[Partiya Karkerên Kurdistanê|PKK]] ji Dev-Gençê zêdetir ji sîstema dewletê re dibe xetere.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.taraf.com.tr/haber.asp?id=13608 |sernav=Çûyîna Abdullah Ocalan li Enqereyê |malper=web.archive.org |tarîx=2008-08-09 |tarîxa-gihiştinê=2023-03-06 |rewşa-urlyê=bot: unknown |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20080809132845/http://www.taraf.com.tr/haber.asp?id=13608 |tarîxa-arşîvê=2008-08-09 }}</ref> Ji ber ku di Abdullah Öcalan di 7ê nîsana sala 1972an de beşdarî mîtînga li dijî qetilkirina Mahîr Çayan dibe tê girtin ku jiber vê girtinê xwendina wî ya zanîngehê ya [[Zanîngeha Enqereyê]] xilas nabe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/fd2a765c10d8f6cd54a7a46596714608 |sernav=Ocalan Used Charisma, Guns, Bombs |malper=AP NEWS |tarîxa-gihiştinê=2023-03-06 |ziman=en }}</ref><ref name="Brauns2010" /> Bi hinceta belavkirina kovara siyasî ya çepgir a Şafak'ê ku ji aliyê Doğu Perinçek ve dihate weşandin hatiye sûcdarkirin û 7 mehan li girtîgeha Mamakê ya Enqereyê girtî dimîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://tr.boell.org/sites/default/files/ays-tarihvakfi-18x24-boll-r7-eng.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=web.archive.org |tarîx=2019-11-15 |tarîxa-gihiştinê=2023-03-06 |rewşa-urlyê=bot: unknown |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20191115005654/https://tr.boell.org/sites/default/files/ays-tarihvakfi-18x24-boll-r7-eng.pdf |tarîxa-arşîvê=2019-11-15 }}</ref> Di mijdara sala 1973an de Komeleya Xwendina Bilind a Demokratîk a Enqereyê (ADYÖD) hatiye damezrandin û piştî demeke kurt Abdullah Ocalan wekê endamê rêveberiya komeleyê hatiye hilbijartin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://journals.openedition.org/ejts/4613 |sernav=The Kurdistan Workers Party and a New Left in Turkey: Analysis of the revolutionary movement in Turkey through the PKK’s memorial text on Haki Karer |malper=web.archive.org |tarîx=2020-02-16 |tarîxa-gihiştinê=2023-03-06 |rewşa-urlyê=bot: unknown |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20200216022147/https://journals.openedition.org/ejts/4613 |tarîxa-arşîvê=2020-02-16 }}</ref> Di kanûna sala 1974an de komeleya ADYÖD ji aliyê dewletê Tirkiyeyê ve hatiye girtin. Di sala 1975an de bi Mazlum Dogan û Mehmet Hayri Durmuş re pirtûkeke siyasî ya ku tê de armancên sereke yên Şoreşa Kurdistanê vedibêje weşandine.<ref name="Stein1994">{{Jêder-kitêb |sernav=Endkampf um Kurdistan? : die PKK, die Türkei und Deutschland |paşnav=Stein |pêşnav=Gottfried |weşanger=Aktuell |tarîx=1994 |isbn=3-87959-510-0 |cih=München |url=https://www.worldcat.org/oclc/31480644 |oclc=31480644 }}</ref> Di hevdîtinên li Enqereyê yên di navbera salên 1974-1975an de Ocalan û hevalên wî yên din gihîştin wê qenaetê ku Kurdistan bûye kolonî û divê amadekariyên şoreşê bêne kirin.<ref name=":1">{{Jêder-kitêb |sernav=La formation de la nation kurde en Turquie |paşnav=Yilmaz |pêşnav=Özcan |weşanger=Presses universitaires de France |tarîx= |isbn=978-2-940503-17-9 |cih=Paris |kesên-din=Miroslav,. Hroch |url=https://www.worldcat.org/oclc/863119682 |oclc=863119682 }}</ref> Komê biryar da ku li bajarên cuda yên Bakurê Kurdistanê belav bibin ku bingehek ji alîgirên şoreşa çekdarî ava bikin.<ref name=":1" /> Di destpêkê de tenê çend alîgirên vî fikirê hebûn lê piştî gera Ocalan di sala 1977an de li bajarên wekê Agirî, Êlih, Amed, Çewlik, Qers û Rihayê pêk hatiye, kom gihişte 300 kesên alîgir û nêzîkî sîh şervanên çekdarên organîzekirî ya komê çêdibe.''<ref name=":1" />'' == Partiya Karkerên Kurdistanê == {{Gotara bingehîn|Partiya Karkerên Kurdistanê}} [[Wêne:Flag of the Kurdistan Workers' Party (1978-1995).svg|thumb|Alayê Partiya Karkerên Kurdistanê (1978-1995)]] Bi derbeya leşkerî ya sala 1971ê gelek aktivîstên çepên şoreşger ji derketina hemberê raya giştî bêpar hatine hiştin ku di nav de tevgerên wekê Artêşa Rizgariya Gel a Tirkiyê (THKO) an Partiya Komunîst a Tirkiyê/Marksîst-Lenînîst (TKP-ML) hebûn hatine çewisandin û hatine qedexe kirin.<ref name="Jongerden2017">{{Jêder-kovar |paşnav=Jongerden |pêşnav=Joost |tarîx=2017-10-01 |sernav=Gender equality and radical democracy: Contractions and conflicts in relation to the “new paradigm” within the Kurdistan Workers’ Party (PKK) |url=https://journals.openedition.org/anatoli/618 |kovar=Anatoli. De l’Adriatique à la Caspienne. Territoires, Politique, Sociétés |ziman=en |hejmar=8 |rr=233–256 |doi=10.4000/anatoli.618 |issn=2111-4064 }}</ref> Piştî vê yekê çend aktorên siyasî yên çepên tirk ên ku demekê dirêj e ji siyasetê dûr in li dûrî raya giştî li wargehên zanîngehan an jî di civînên li avahiyên hevpar de xwe birêxistin dikin.<ref name="Jongerden2017" /> Di salên 1972 û 1973an de koma bingehîn a îdeolojîk a Partiya Karkerên Kurdistanê ku bi giranî ji xwendekarên bi pêşengiya Abdullah Öcalan pêk dihatin li [[Enqere]]yê bûn ku xwe wekê Şoreşgerên Kurdistanê bi nav dikirin.<ref name="Jongerden2017" /> Ev koma nû di cîhana kapîtalîst de bal dikişîne ser nifûsa kurdên bindest ên li [[Bakurê Kurdistanê]]. Di sala 1973an de gelek xwendekarên ku piştre ku di demên pêş de bibin damezrînerên Partiya Karkerên Kurdistanê rêxistina xwendekaran a [[Komeleya Xwendina Bilind a Demokratîk a Enqereyê]] ava dikin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=PKK Pre-conflict Mobilisation (1974–1984) |weşanger=Cambridge University Press |tarîx=2021 |rr=66–106 |isbn=978-1-108-83850-4 |cih=Cambridge |paşnavê-edîtor=O'Connor |pêşnavê-edîtor=Francis |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/understanding-insurgency/pkk-preconflict-mobilisation-19741984/D7965C34E09A1ACAD789790208CA5D1D }}</ref> Komeleya ku ji aliyê vê koma xwendekarên kurd ve hatiye damezrandin piştê çend mehan ji aliyê dewleta tirk ve hatiye qedexekirin. Piştre komekê li derdora Öcalan ji çepên tirk veqetiyan û nîqaşên berfireh li ser kolonîzekirina [[Kurdistan]]ê ku ji aliyê dewleta tirk ve pêk hatiye dikin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nytimes.com/2008/02/17/magazine/17turkey-t.html?ex=1361854800&en=df64cf85326e2103&ei=5124&partner=permalink&exprod=permalink |sernav=Minority Rules |malper=NY Times }}</ref> Piştî derbeya leşkerî ya sala 1980an de [[zimanê kurdî]] di jiyana giştî û taybet de bi awayekî fermî ji aliyê dewleta tirk ve hatiye qedexekirin.<ref name="Aslan2015">{{Jêder-kitêb |sernav=Nation Building in Turkey and Morocco |paşnav=Aslan |pêşnav=Senem |weşanger=Cambridge University Press |tarîx=2015 |isbn=978-1-107-05460-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=wTAWBQAAQBAJ }}</ref> Gelek kurdên ku bi zimanê kurdî diaxivîn, kesên ku weşanên bi kurdî dikirin, stranên kurdî digotin hatine girtin û hatine zîndanî kirin.<ref name="Aslan2015" /> Di vê demê de li Tirkiyeyê û li Bakurê Kurdistanê [[çanda kurdî]], bikaranîna zimanê kurdî, cil û berg, [[folklor]] û navên bi zimanê kurdî ji aliyê dewleta tirk hatibûn qedexe kirin.<ref name="Hannum2011">{{Jêder-kitêb |sernav=Autonomy, Sovereignty, and Self-Determination: The Accommodation of Conflicting Rights |paşnav=Hannum |pêşnav=Hurst |weşanger=University of Pennsylvania Press |tarîx=2011-10-12 |isbn=978-0-8122-0218-2 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=28PEGfCDiZEC }}</ref> Di pêvajoya înkarkirina hebûna kurdan de, heta sala 1991ê hebûna kurdan ji aliyê dewleta tirk ve hatiye înkarkirin û kurdan wekê “tirkên çiyayî” bi nav kiribûn.<ref name="Hannum2011" /><ref>{{Jêder-malper |url=https://countrystudies.us/turkey/26.htm |sernav=Turkey - Linguistic and Ethnic Groups |malper=countrystudies.us |roja-gihiştinê=2024-11-22 }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Contemporary Turkish Foreign Policy |paşnav=Çelik |pêşnav=Yasemin |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=1999-09-30 |isbn=978-0-275-96590-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=y9PXcwFOLNcC&pg=PA3 }}</ref> Piştre re ji bo ji nû ve avakirina mafên zimanî, çandî û siyasî ya ji bo kurdan Partiya Karkerên Kurdistanê hatiye damezrandin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Turkey and the European Union: Internal Dynamics and External Challenges |paşnav=Joseph |pêşnav=J. |weşanger=Springer |tarîx=2006-11-28 |isbn=978-0-230-59858-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=G06BDAAAQBAJ }}</ref> Di 26 û 27ê çiriya paşîn a sala 1978an de li gundê Fîsê yê Licê ya Amedê Partiya Karkerên Kurdistanê piştî amadekariyên çend salan di kongreya bingehîn de hatiye damezrandin. Di 27ê mijdara sala 1978an de komîteyek navendî ku ji 7 kesan pêk dihat, bi serokatiya Abdullah Öcalan hatiye hilbijartin ku di nav wan de [[Şahin Dönmez]], [[Mazlum Doğan]], [[Baki Karer]], [[Mehmet Hayri Durmuş]], [[Mehmet Karasungur]] û [[Cemîl Bayik]] endamên din ên Partiya Karkerên Kurdistanê bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://jamestown.org/program/leading-pkk-commander-cemil-bayik-crosses-into-iran/ |sernav=Leading PKK Commander Cemil Bayik Crosses into Iran |malper=jamestown.org |roja-gihiştinê=2024-11-22 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/haber/arife-dogan-kardesi-mazlum-dogan-i-anlatiyor-172801 |sernav=Arife Doğan, Kardeşi Mazlum Doğan'ı Anlatıyor |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2024-11-22 |ziman=tr }}</ref> Di sala 1978an de di nava nakokiyên rastgir û çepgiran de ku bi derbeya leşkerî ya sala 1980an bi dawî dibe, Öcalan Partiya Karkerên Kurdistanê (PKK) damezrandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.cnn.com/WORLD/meast/9905/31/ocalan.02/ |sernav=CNN - Kurdish leader Ocalan apologizes during trial- May 31, 1999 |malper=web.archive.org |tarîx=2001-12-09 |tarîxa-gihiştinê=2023-03-12 |rewşa-urlyê=bot: unknown |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20011209065557/http://www.cnn.com/WORLD/meast/9905/31/ocalan.02/ |tarîxa-arşîvê=2001-12-09 }}</ref> Di [[27ê çiriya paşîn a sala [[1978]]an de Öcalan û hevalên xwe li [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekirê]] li gundê [[Fîs, Licê|Fîsê]] ya navçeya [[Licê]]yê li hev kom dibin û biryara avakirina [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] (PKK) didin. Xebatên rêxistinê yên Öcalan û partiya wî PKK yên li [[Kurdistan]]ê di demeke kin de bala dewleta tirk dikişîne. Li ser vê şêweya nû ya Öcalan a li hemberî Tirkiyeyê ji bo pirsgirêka kurd zextên xwe zêde dike. Dewletê bi awayekî eşkere li hemberî koma Öcalan şer dide destpêkirin û ji ber vê yekê Öcalan di 1979an derdikeve derve û diçe [[Libnan]]ê. PKKê bi damezrandina xwe ve giranî da ser perwerdeya îdeolojîk.<ref name="Kemal2006">{{Jêder-kitêb |sernav=Turkey's Kurds in perspective : a theoretical analysis of Abdullah Öcalan and the PKK. |paşnav=Kemal. |pêşnav=Özcan, Ali |weşanger=Routledge |tarîx=2006 |isbn=0-415-36687-9 |url=http://worldcat.org/oclc/217856301 |oclc=217856301 }}</ref> [[Marksîzm-Lenînîzm]], dîrok û milkê Kurdistanê di nava PKKê de xwedî roleke navendî bû.<ref name="Kemal2006" /> Öcalan li ser giringiya îdeolojiyê heta radeya ku bê îdeolojiyê şermezar kiriye û îdeolojî bi dînê re ku li gorî wî şûna îdeolojiyê girtiye, wekhev kir.<ref name="Kemal2006" /> "Eger hûn têkiliya xwe û îdeolojiyê bişkînin hûn ê bibin cinawir." Bi piştgiriya Hikûmeta Sûriyê, Öcalan du kampên rahênanê ji bo PKKê li Libnanê ava kir ku tê de gerîlayên kurd perwerdeya siyasî û leşkerî bibînin.<ref name="Stein1994" /><ref name=":0">{{Jêder-kitêb |sernav=Enter the PKK |weşanger=Routledge |tarîx=2012-10-12 |rr=94–107 |isbn=978-0-203-01959-7 |url=https://doi.org/10.4324/9780203019597-9 }}</ref> PKKê li Libnanê di 1982an de kongreya xwe ya duyem pêk anî û biryara vegera nava axa welêt girt.<ref name=":0" /> Milîtanên PKKê di bin pêşengiya Öcalan de perwerdehiya xwe ya [[îdeolojî]]k û [[leşker]]î qedandibûn.<ref name=":0" /> Di 1984an de PKKê li [[Bakurê Kurdistanê]] li hemberî dewleta tirk dest bi şerê çekdarî ya li dijî hêzên dewleta tirk kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hrw.org/news/1998/11/20/letter-italian-prime-minister-massimo-dalema |sernav=Letter to Italian Prime Minister Massimo D'Alema |malper=Human Rights Watch |tarîx=1998-11-20 |tarîxa-gihiştinê=2023-03-12 |ziman=en }}</ref> Ji damezrandina partî ve, partî bal kişand ser perwerdehiya îdeolojîk.<ref name=":0" /> Di 1984an de PKKê bi destpêkirina şerên çekdarî li hemberî hêzên dewletê şerê çekdarî hatine desteserkirin ku dewlet an rêveberiyeke kurdî ya serbixwe ava bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hrw.org/news/1998/11/20/letter-italian-prime-minister-massimo-dalema |sernav=Letter to Italian Prime Minister Massimo D'Alema {{!}} Human Rights Watch |tarîx=1998-11-20 |roja-gihiştinê=2025-06-19 |ziman=en }}</ref> Öcalan hewl daye ku tevgerên azadîxwaz ên kurd ên PKKê û tevgerên din ku li dijî [[Sedam Huseyn]] li Iraqê bibin yek. Di biryarên di navbera [[Partiya Demokrat a Kurdistanê]] (KDP) û PKKê de, li hev kirine ku PKKê dikare bi serbestî li [[Başûrê Kurdistanê]] bisekîne. Herwiha ew du caran bi [[Mesûd Barzanî]] ku serokê Partiya Dêmokrat a Kurdistanê re li Şamê re civiya da ku hinek pirsgirêkên biçûk ên ku wan hebûn çareser bikin. Hevdîtinên bi rayedarên PYDê carekê di 1984an de û carekê din jî di 1985an de pêk hatiye.<ref name="UfheilSomers1994">{{Jêder-malper |url=https://merip.org/1994/07/mad-dreams-of-independence/ |sernav=Mad Dreams of Independence |malper=MERIP |tarîx=1994-07-15 |roja-gihiştinê=2025-06-19 |ziman=en-US |paşnav=Ufheil-Somers |pêşnav=Amanda }}</ref> Lê ji ber zextên Tirkiyeyê hevkarî ne encam dimîne. Di hevpeyvînekê de ku di sala 1988an de bi rojnameya [[Milliyet]] re hatiye kirin de Abdullah Ocalan behs kiriye ku armanc ne bi her awayî ji Tirkiyeyê cuda bûn e lê di mijara mafên kurdan de israr kir û pêşniyar kiriye ku ji bo damezrandina federasyonê li Tirkiyeyê danûstandin bên kirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Öcalan et le PKK: Les mutations de la question kurde en Turquie et au moyen-orient |paşnav=Cigerli |pêşnav=Sabri |weşanger=Maisonneuve et Larose |tarîx=2005 |isbn=978-2-7068-1885-1 |cih=Paris |paşnav2=Le Saout |pêşnav2=Didier }}</ref> Di sala 1988an de ew li Şamê bi [[Celal Talebanî]] ku di wî demê de serokê [[Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê]] bû (YNK) civîneke pêk aniye ku bi wî re peymanek îmze kiriye û piştî hinek nakokiyan piştî damezrandina hikûmeteke kurdî li Başûrê Kurdistanê ku di 1992an de hatiye damezrandin têkiliyeke wî ya baştir çêbûye.<ref name="UfheilSomers1994" /> Di destpêka salên 1990an de di hevpeyvînên ku ji [[Doğu Perinçek]] û Hasan Bildirici re hatine dayîn de, wî behsa amadebûna xwe ya ji bo çareseriyek aştiyane ya ji bo şer û pevçûnan kiriye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Kurdish national movement in Turkey: from protest to resistance |paşnav=Gunes |pêşnav=Cengiz |weşanger=Routledge |tarîx=2012 |isbn=978-1-136-58798-6 |cih=Abingdon, Oxon |series=Exeter studies in ethno politics }}</ref> Di hevpeyvînek din a ku ji [[Oral Çalışlar]] re hatiye dayîn de, wî cudahiya di navbera serxwebûn û cudaxwaziyê de tekez kiriye. Wî ev nêrîna xwe anî ziman ku ger neteweyên cuda xwedî mafên wekhev bin dikarin di nav heman dewletê de bi awayeke serbixwe bijîn.{{Sfn|Gunes, Cengiz|2013|p=127-128}} Piştre di sala 1993an de li ser daxwaza serokkomarê Tirkiyeyê [[Turgut Özal]], Öcalan ji bo danûstandinan bi Celal Talabanî re civiya û piştî wê Öcalan agirbestek yekalî ragihandibû ku ji 20ê adarê heya 15ê nîsanê berdewam kiribû.<ref name="Deutsches1994">{{Jêder-kitêb |sernav=Nahost Jahrbuch 1993: Politik, Wirtschaft und Gesellschaft in Nordafrika und Dem Nahen und Mittleren Osten |paşnav=Deutsches Orient-Institut |pêşnav=Deutsches |weşanger=VS Verlag fur Sozialwissenschaften GmbH |tarîx=1994 |isbn=978-3-322-95968-3 |cih=Wiesbaden }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Primitive rebels or revolutionary modernizers? the Kurdish national movement in Turkey |paşnav=White |pêşnav=Paul J. |weşanger=Zed Books : Distributed in the USA exclusively by St. Martin's Press |tarîx=2000 |isbn=978-1-85649-822-7 |cih=London ; New York |url=https://www.worldcat.org/title/ocm44851347 |oclc=ocm44851347 }}</ref> Piştre carek din dîsa agirbestê dirêj kiriye ku danûstandinên bi hikûmeta Tirkiyeyê re gengaz bike. Piştî mirina Özal di 17ê Nîsana 1993an de ev destpêşxerî ji aliyê Tirkiyeyê ve bi hinceta ku Tirkiyeyê bi PKKê re danûstandin nekiriye ji aliyê hikûmeta Tirkiye ve hatiye rawestandin.<ref name="Deutsches1994" /> Di Konferansa Navneteweyî ya Kurd de ku di adara sala 1994an li [[Bruksel]]ê hatiye lidarxistin de înîsiyatîfa wî ya ji bo mafên wekhev ji bo kurd û tirkan li Tirkiyeyê hatiye nîqaşkirin.{{Sfn|Stein, Gottfried|1994|p=69}} Gottfried Stein ragihandiye ku herî kêm di nîvê yekem ê salên 1990an de, Öcalan bi piranî li taxeke parastî ya Şamê jiyan kiriye.{{Sfn|Stein, Gottfried|1994|p=69}} Di 7ê gulana sala 1996an de di nîvê agirbesteke yekalî ya din de ku ji aliyê PKKê ve hatibû ragihandin, hewldanek ji bo kuştina wî di maleke li Şamê de, bi ser neket.{{Sfn|Gunes, Cengiz|2013|p=134}}<ref>{{Jêder-malper |url=https://medyanews.net/confessions-of-a-former-turkish-national-intelligence-official/ |sernav=Confessions of a former Turkish National Intelligence official |malper=Medya News |tarîx=2021-11-05 |roja-gihiştinê=2025-06-19 |ziman=en-GB }}</ref> Piştî xwepêşandanên li dijî qedexekirina PKKê li Almanya, Öcalan çend caran bi siyasetmedarên almanî re civiriya.<ref name="Cigerli2005">{{Jêder-kitêb |sernav=Öcalan et le PKK: les mutations de la question kurde en Turquie et au Moyen-Orient |paşnav=Cigerli |pêşnav=Sabri |weşanger=Maisonneuve et Larose |tarîx=2005 |rûpel=222 |isbn=978-2-7068-1885-1 |cih=Paris |paşnav2=Le Saout |pêşnav2=Didier }}</ref> Di havîna sala 1995an de serokê Ofîsa Federal a Parastina Destûrê (''Verfassungsschutz'') Klaus Grünewald hat serdana wî<ref name="Cigerli2005" /><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=1995-12-24 |sernav=Tips vom PKK-Chef |url=https://www.spiegel.de/politik/tips-vom-pkk-chef-a-d6534b65-0002-0001-0000-000009247432 |roja-gihiştinê=2025-06-19 |xebat=Der Spiegel |ziman=de |issn=2195-1349 }}</ref> Dema ku wan çalakiyên PKKê li Almanya nîqaş kirine Abdulah Ocalan bi endama parlamenterê Almanyayê Heinrich Lummer ê [[Yekîtiya Demokratên Xiristiyan a Almanyayê]] (CDU) re di cotmeha sala 1995an de li Şamê û di adara sala 1996an de hevdîtin pêk anîbû.<ref name="Cigerli2005" /> Öcalan piştrast kir ku PKK dê piştgiriya çareseriyek aştiyane ji bo pevçûnê dike. Lummer dema ku vegeriyaye Almanyayê ji bo piştgirî danûstandinên zêdetir ên bi Abdullah Öcalan re daxuyaniyeke daye.{{Sfn|Özcan, Ali Kemal|2006|p=206}} Şandeyek parlamenterê Yewnanistanê ji PASOKê di 17ê cotmeha 1996an de li geliyê Beqaayê serdana Abdullah Öcalan kiriye. Di dema mayîna xwe ya li Sûriyeyê de wî çend pirtûk li ser şoreşa kurd weşandine.<ref name="Cigerli2005" /> Bi kêmanî carekê di sala 1993an de ew ji aliyê Rêveberiya Îstîxbarata Giştî ya Sûriyeyê ve hate girtin lê paşê dîsa hatiye berdan.<ref name="Cigerli2005" /> Heta sala 1998an Öcalan li Sûriyeyê dimîne. Her ku rewş li Tirkiyeyê xirabtir dibe, hikûmeta Tirkiyeyê bi hinceta ku Sûriye piştgiriyê dide Partiya Karkerên Kurdistanê bi eşkereyî gef dixwe ku êrîşê Sûriyeyê bikin.<ref name="Ünver2016">{{Jêder-kovar |paşnav=Ünver |pêşnav=H. Akın |tarîx=2016 |sernav=Schrödinger’s Kurds: Transnational Kurdish Geopolitics in the Age of Shifting Borders |url=https://www.jstor.org/stable/26494339 |kovar=Journal of International Affairs |cild=69 |hejmar=2 |rr=65–100 |issn=0022-197X }}</ref> Di encamê de, hikûmeta Sûriyeyê radestkirina Öcalan a ji bo Tirkiyeyê red dike û ji Öcalan dixwaze ku êdî ji Sûriyeyê derkeve.<ref name="Ünver2016" /> Di cotmeha sala 1998an de, Öcalan ji bo derketina xwe ji Sûriyeyê amadekarî dike û di civînekê de li [[Kobanî]], wî hewl daye ku bingehên partiyek nû deyne lê ji ber astengiya îstîxbarata Sûriyeyê ev hewl têk diçe.<ref name="Ünver2016" /> == Sirgûnkirina wî == Di 9ê cotmeha sala 1998an de, Abdullah Ocalan ji Sûriyê derdikeve û çar mehên din li gelek welatên Ewropayê geriya û ji bo çareserkirina pirsgirêka kurd daxwaza çareseriyê kiriye.<ref name="Boudreaux1999"/> Öcalan pêşî ji Sûriyeyê derbasê Rûsyayê dibe û li wir parlementoya Rûsyayê di 4ê mijdara sala 1998an de deng dide ku mafê penaberiyê bide Öcalan.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Dilemmas of Democracy and Dictatorship: Place, Time and Ideology in Global Perspective |paşnav=Radu |pêşnav=Michael |weşanger=Transaction Publishers |isbn=978-1-4128-2171-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=rWp5F3T6a-8C&q=109+greek+parliamentarians+and+abdullah+%C3%B6calan&pg=PA73 }}</ref> Di 6ê mijdarê de 109 parlamenterên yewnanî Öcalan vexwend Yewnanîstanê ku li Yewnanistanê bimîne, ev daxwaz ji hêla Panayioitis Sgouridis ku wê demê cîgirê serokê Parlementoya Yewnanistanê bû hatibû dubarekirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://books.google.com/books?id=rWp5F3T6a-8C&q=109+greek+parliamentarians+and+abdullah+%C3%B6calan&pg=PA73 |sernav=Sirgûnkirina Abdulah Ocalan }}</ref> Piştre Ocalan berê xwe dide Îtalyayê û di 12ê mijdara sala 1998an de digihîje Balafirgeha Romayê.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Traynor |pêşnav=Ian |paşnav2=Traynor |pêşnav2=By Ian |tarîx=1998-11-28 |sernav=Italy 'may expel Kurd leader' |url=https://www.theguardian.com/world/1998/nov/28/kurds.iantraynor |roja-gihiştinê=2025-06-22 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di sala 1998an de piştî ku Öcalan digihîje Îtalyayê û li wir daxwaza penaberiya siyasî dike, hikûmeta Tirkiyeyê daxwaza radestkirina Öcalan ji Îtalyayê dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.questia.com/projects#!/project/89262141 |sernav=Your Projects {{!}} Questia, Your Online Research Library |malper=www.questia.com |roja-gihiştinê=2025-06-22 |ziman=en |roja-arşîvê=2012-08-01 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects#!/project/89262141 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.refworld.org/reference/annualreport/amnesty/1999/en/23329 |sernav=Amnesty International Report 1999 - Italy |malper=Refworld |roja-gihiştinê=2025-06-22 |ziman=en }}</ref> Ji ber fermana girtinê ya ku ji aliyê Almanya ve hatibû dayîn, Öcalan ji aliyê rayedarên Îtalyayê ve demek hatibû binçavkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Gökkaya |pêşnav=Hasan |tarîx=2019-02-15 |sernav=Abdullah Öcalan: Der mächtigste Häftling der Türkei |url=https://www.zeit.de/politik/ausland/2019-02/abdullah-oecalan-pkk-fuehrer-20-jahre-inhaftierung-tuerkei-kurdenkrieg |roja-gihiştinê=2025-06-22 |xebat=Die Zeit |ziman=de-DE |issn=0044-2070 }}</ref> Ji ber Almanya darizandina Öcalan li Almanyayê napejirîne Îtalyayê wî radestî Almanya nekiribû. Şansolyeyê Alman Gerhard Schröder û Wezîrê Karên Hundir Otto Schily dixwestin ku Öcalan ji aliyê "Dadgeha Ewropî" ya nediyar ve were darizandin. Li gel van hemî nakokiyan Îtalyayê Öclan radestî Tirkiyeyê nake.<ref name=":3"/> Serokwezîrê Îtalyayê Massimo D'Alema ragihandibû ku radestkirina kesekî bo welatekî ku cezayê darvekirinê lê tê birîn, li dijî qanûna Îtalyayê ye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Stanley |pêşnav=Alessandra |tarîx=1998-11-21 |sernav=Italy Rejects Turkey's Bid For the Extradition of Kurd |url=https://www.nytimes.com/1998/11/21/world/italy-rejects-turkey-s-bid-for-the-extradition-of-kurd.html |roja-gihiştinê=2025-06-22 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Lê Îtalyayê jî nexwest ku Öcalan bimîne û gelek astengiyên dîplomatîk bikar anî ku Öcalan neçar bimîne ku welêt biterikîne. Di 16ê çileyê de Abdullah Öcalan ji Îtalyayê derdikeve bi hêviya dîtina cihekî bi ewlehê li Rûsyayê diçe Nizhny Novgorodê.<ref name="Boudreaux1999">{{Jêder-malper |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-feb-19-mn-9634-story.html |sernav=A Most Unwanted Man |malper=Los Angeles Times |tarîx=1999-02-19 |roja-gihiştinê=2025-06-22 |ziman=en-US |paşnav=Boudreaux |pêşnav=Richard }}</ref><ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Gunter |pêşnav=Michael M |tarîx=2000-10-01 |sernav=The continuing Kurdish problem in Turkey after O¨calan's capture |url=https://doi.org/10.1080/713701074 |kovar=Third World Quarterly |cild=21 |hejmar=5 |rr=849–869 |doi=10.1080/713701074 |issn=0143-6597 }}</ref> Lê li Rûsyayê wî wekê cara destpêkê pêşwazî nekir û ew neçar din ku hefteyekê li Balafirgeha Navneteweyî ya Strigino li Nîjnî Novgorodê bisekine. Carek din dîsa Abdulah Öcalan neçar dimîne ku j Rûsyayê bi balafirê ji Saint Petersburgê ber bi Yewnanistanê ve here û li wir di 29ê çileya sala 1999an de li ser vexwendina Nikolas Naxakis ku amîralekî teqawîtbûyî bû gihîştiye Atînayê. Ew şev wek mêvanê nivîskara yewnanî ya navdar Voula Damianakou li Nea Makriyê dimîne.<ref name="Boudreaux1999" /> Piştî vê yekê Öcalan hewl dide ku biçe Den Haagê, da ku rewşa xwe ya qanûnî li Dadgeha Cezayê ya Navneteweyî çareser bike lê Holandayê nehişt ku balafira wî dakeve û wî dişîne Yewnanistanê ku balafira wî diçe girava Korfuyê ya li Deryaya Îyonê. Piştre li ser vexwendina dîplomatên yewnanî, Öcalan biryar dide ku bi balafirê here Nairobiyê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/inatl/daily/feb99/ocalanturkey18.htm |sernav=Washingtonpost.com: Turkey Celebrates Capture of Ocalan |malper=www.washingtonpost.com |roja-gihiştinê=2025-06-22 }}</ref> Di wê demê de Britta Böhler ku parêzereke alman a navdar bû parastina wî dikir. Wê digot divê sûcên ku ew pê dihat tawanbarkirin di dadgehê de werin îspatkirin û hewl dide ku Dadgeha Navneteweyî ya li Den Haagê dozê bigire ser xwe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.welt.de/print-welt/article565718/Von-der-RAF-Sympathisantin-zur-Anwaeltin-Oecalans.html |sernav=Von der RAF-Sympathisantin zur Anwältin Öcalans - WELT |malper=DIE WELT |roja-gihiştinê=2025-06-22 |ziman=de }}</ref> == Girtina wî == Abdullah Öcalan di 15ê sibata 1999an de dema ku ji balyozxaneya Yewnanistanê ber bi Balafirgeha Navneteweyî ya Jomo Kenyatta ya li Nairobiyê ve diçû, li [[Kenya]]yê bi alîkariya [[Ajansa Navendî ya Saloxgeriyê|CIAyê]] ve hatiye revandin û piştre jî radestî Tirkiyeyê tê kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Weiner |pêşnav=Tim |tarîx=1999-02-20 |sernav=U.S. Helped Turkey Find and Capture Kurd Rebel |url=https://www.nytimes.com/1999/02/20/world/us-helped-turkey-find-and-capture-kurd-rebel.html |roja-gihiştinê=2025-06-19 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li gorî rojnameya ''Vatan'' a tirk, rayedarên amerîkî Öcalan girtine û radestî rayedarên tirk kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=http://haber.vatanim.com.tr/haberdetay.asp?detay=Kurt_sorununun_cozumu_teroru_bitirir_203724_1&Newsid=203724 |sernav=ABD Apo'yu teslim etti çünkü bağımsız Kürt devletine engeldi |malper=haber.vatanim.com.tr |roja-gihiştinê=2025-06-19 |roja-arşîvê=2008-10-18 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20081018140436/http://haber.vatanim.com.tr/haberdetay.asp?detay=Kurt_sorununun_cozumu_teroru_bitirir_203724_1&Newsid=203724 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Piştî girtina wî hikûmeta Yewnanistanê di nav aloziyê de bû û Wezîrê Derve Theodoros Pangalos, Wezîrê Navxweyî Alekos Papadopoulos û Wezîrê Pergala Giştî Philipos Petsalnikos ji karên xwe îstifa kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/inatl/daily/feb99/greece021899.htm |sernav=Washingtonpost.com: Three Greek Cabinet Ministers Resign Over Ocalan Affair |malper=www.washingtonpost.com |roja-gihiştinê=2025-06-19 }}</ref> Costoulas, balyozê Yewnanistanê ku di wî demê de Ocalan diparast, diyar kiribû ku jiyana wî piştî operasyona girtina wî di xetereyê de ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.sabah.com.tr/2007/07/17/haber,025EFB746B684ED8B16B1759BE71DE6F.html |sernav=SABAH - 17 Temmuz 2007, Salı - Türkiye Öcalan için Kenya'ya para verdi |malper=www.sabah.com.tr |roja-gihiştinê=2025-06-19 |roja-arşîvê=2008-01-12 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20080112170002/http://www.sabah.com.tr/2007/07/17/haber%2C025EFB746B684ED8B16B1759BE71DE6F.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Li gorî Nûcan Derya ku wergêrê Öcalan a li Kenyayê bû, rayedarên Kenyayê balyozê Yewnanistanê hişyar kiribûn ku "tiştek" dikare bibe ger ew çar roj berê neçe û Pangalos garantî dabû wan ku Öcalan dê bi ewlehî biçe Ewropayê. Öcalan bi biryar dide ku biçe [[Amsterdam]]ê û bi tohmetên tundî yê re rû bi rû bimîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.irishtimes.com/news/ocalan-interpreter-tells-how-trap-was-set-1.155018 |sernav=Ocalan interpreter tells how trap was set |malper=The Irish Times |roja-gihiştinê=2025-06-19 |ziman=en }}</ref> Girtina Öcalan dibe sedem ku bi hezaran Kurd li seranserê cîhanê li balyozxaneyên Yewnanistan û [[Îsraêl]]ê xwepêşandanên şermezarkirina girtina wî li dar bixin. Kurdên ku li Almanya dijîn gef li wan hat xwarin ku eger ew xwepêşandanên piştgiriya Öcalan bidomînin, ew ê bi dersînorkirinê werin şandin. Ev hişyarî piştî ku di êrîşa 1999an a li ser konsulxaneya Îsraêlê li [[Berlîn]]ê de sê kurd hatin kuştin û 16 kes birîndar bûn, hatibû dayîn.<ref>{{Jêder-malper |url=http://edition.cnn.com/WORLD/europe/9902/17/ocalan.protest.01/ |sernav=CNN - Kurds seize embassies, wage violent protests across Europe - February 17, 1999 |malper=edition.cnn.com |roja-gihiştinê=2025-06-19 |roja-arşîvê=2023-01-30 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20230130074315/http://edition.cnn.com/WORLD/europe/9902/17/ocalan.protest.01/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://www.akakurdistan.com/kurds/stories/kontos/ |sernav=Yannis Kontos's story |malper=www.akakurdistan.com |roja-gihiştinê=2025-06-19 }}</ref> Komeke bi navê Bazên Tolhildanê yên Apo li [[Kadıköy]], [[Stembol]], firoşgehek mezin şewitand û bû sedema mirina 13 kesan.<ref name="Shatzmiller2005">{{Jêder-kitêb |sernav=Nationalism and Minority Identities in Islamic Societies |paşnav=Shatzmiller |pêşnav=Maya |weşanger=McGill-Queen's Press - MQUP |tarîx=2005 |isbn=978-0-7735-2847-5 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=_nfskxBPwg8C&q=Revenge+Hawks+of+Apo+and+istanbul&pg=PA249&redir_esc=y }}</ref> Li gelek paytext û bajarên mezin ên ewropî{{Sfn|Gunter, Michael M.|2000|p=851}} û herwiha li [[Iraq]], [[Îran]] û li Tirkiyeyê xwepêşandan li dijî girtina wî hatibûn lidarxistin.<ref name="Shatzmiller2005" /> === Darizandin === [[Wêne:Pkk supporters london april 2003.jpg|thumb|500px|Dilsozên Öcalanê li Londonê, 2003]] Öcalan anîn [[Îmralî|girava Îmraliyê]], li wir 10 rojan bêyî ku destûr bê dayîn parêzerên xwe bibîne û bi wan re biaxive an parêzvaniya wî bikin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://hrlibrary.umn.edu/wgad/35-1999.html |sernav=University of Minnesota Human Rights Library |malper=hrlibrary.umn.edu |roja-gihiştinê=2025-06-19 }}</ref> Dadgeheke ewlehiyê ya dewletê ku ji yek dadwerê leşkerî û du dadwerên sivîl pêk dihat li girava Îmraliyê ji bo darizandina Öcalanê hat damezrandin.<ref name=":11">{{Jêder-malper |url=https://core.ac.uk/download/pdf/46711807.pdf |sernav=Extradition or Political Asylum for the Kurdistan Workers Party's Leader Abdullah Ocalan |malper=core.ac.uk |roja-gihiştinê=2025-06-19 }}</ref> Şandeyek ji sê parêzerên holendî ku dixwestin wî biparêzin, destûr nehat dayîn ku bi muwekîlê xwe re hevdîtin bikin û ji bo lêpirsînê li balafirgehê hatin girtin bi hinceta ku ew wekî "milîtanên PKKê" tevdigerin û ne wekî parêzer; ew hatin vegerandin Holendayê.<ref name=":11" /> Di roja heftemîn de dadwerek beşdarî lêpirsînan bû û nivîsek jê amade kir.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.amnesty.org/en/latest/ |sernav=Latest |malper=Amnesty International |tarîx=2025-06-19 |roja-gihiştinê=2025-06-19 |ziman=en }}</ref> Doz di 31ê gulana 1999an de li girava Îmraliyê<ref name=":12">{{Jêder-malper |url=https://www.irishtimes.com/opinion/letters/trial-of-abdullah-ocalan-1.192720 |sernav=Trial Of Abdullah Ocalan |malper=The Irish Times |roja-gihiştinê=2025-06-19 |ziman=en }}</ref> li [[Deryaya Mermereyê]] dest pê kir û ji hêla Dadgeha Ewlekariya Dewletê ya [[Enqere]]yê ve hat organîzekirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hrw.org/legacy/backgrounder/eca/turkey/security.htm |sernav=Human Rights Watch: Ocalan Trial Monitor |malper=www.hrw.org |roja-gihiştinê=2025-06-19 }}</ref> Di dema darizandinê de, ew ji hêla Nivîsgeha Hiqûqî ya Asrınê ve hate temsîlkirin.<ref name=":13">{{Jêder-malper |url=https://eldh.eu/wp-content/uploads/2018/08/Asrin-Office-Lawyers-Case-I-October-2018.pdf |sernav=Turkey Report, Trial of Kurdish Lawyers |malper=eldh.eu |roja-gihiştinê=2025-06-19 }}</ref> Parêzerên wî di temsîlkirina wî ya têrker de zehmetî kişandin ji ber ku destûr ji wan re hat dayîn ku heftê tenê du hevpeyvînên ku di destpêkê de 20 deqê û paşê 1 saet dom dikirin, werin kirin, ku çend ji wan ji ber "hewaya xirab" an jî ji ber ku rayedaran destûra pêwîst nedane, hatin betalkirin.<ref name=":13" /> Herwiha parêzerên wî ji sûcdariyên ku dibe ku bibin bêxeber bûn û tenê piştî ku perçeyên wê ji çapemeniyê re hatibûn pêşkêşkirin, îdianameya fermî wergirtin.<ref name=":12" /> Doz bi girtina bi dehan siyasetmedarên kurd ên ji [[Partiya Demokrasiya Gel]] (HADEP) re pêk hat.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Laizer |pêşnav=Sheri |tarîx=1999 |sernav=Abdullah Ocalan: A plea for justice |url=https://www.jstor.org/stable/42949064 |kovar=Socialist Lawyer |hejmar=31 |rr=6–8 |issn=0954-3635 }}</ref> Di nîvê hezîrana 1999an de, [[Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] ji bo çareserkirina rexneyên ji Dadgeha Mafên Mirovan a Ewropayê,<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/372727.stm |sernav=BBC News {{!}} Middle East {{!}} Military judge barred from Ocalan trial |malper=news.bbc.co.uk |roja-gihiştinê=2025-06-19 }}</ref> derxistina dadwerên leşkerî ji Dadgehên Ewlehiya Dewletê pejirand<ref name=":13" /> û dadwerekî sivîl posta dadwerê leşkerî girt ser xwe.<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/world/monitoring/380845.stm |sernav=BBC NEWS {{!}} Monitoring {{!}} Text of the Ocalan verdict |malper=news.bbc.co.uk |roja-gihiştinê=2025-06-19 }}</ref> Di heman rojê de, Rêxistina Efûya Navneteweyî daxwaza ji nû ve darizandinê kir û [[Çavdêriya Mafên Mirovan (rêxistin)|Çavdêriya Mafên Mirovan]] jî pirsa ku şahidên ku ji hêla parastinê ve hatine anîn di darizandinê de nehatine bihîstin, pirsî.<ref name=":12" /> Di 1999an de parlamenterê Tirkiyeyê li ser Pêşnûmeqanûna Tobekirinê nîqaş kir ku dê cezayê mirinê yê Öcalan veguherîne 20 sal cezayê girtîgehê û rê bide çekdarên PKKê ku bi efûyek sînorkirî teslîm bibin,<ref>{{Jêder-malper |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1988&dat=19990629&id=uEYiAAAAIBAJ&pg=1200,5352234&hl=en |sernav=The Argus-Press - Google News Archive Search |malper=news.google.com |roja-gihiştinê=2025-06-19 }}</ref> lê ji ber berxwedana rastgirên tundrew ên li dora [[Partiya Tevgera Neteweparêz]] (MHP) ew nehat pejirandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.irishtimes.com/news/bill-to-spare-life-of-ocalan-withdrawn-by-ecevit-1.202569 |sernav=Bill to spare life of Ocalan withdrawn by Ecevit |malper=The Irish Times |roja-gihiştinê=2025-06-19 |ziman=en }}</ref> Di çileya 2000an de, hikûmeta Tirkiyeyê ragihand ku cezayê darvekirinê heta ku Dadgeha Mafên Mirovan a Ewropayê (DMME) biryarê ji nû ve binirxîne, hatiye paşxistin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://archives.cnn.com/2000/WORLD/meast/01/12/ocalan.01/ |sernav=CNN - Turkey delays execution of Kurdish rebel leader Ocalan - January 12, 2000 |malper=archives.cnn.com |roja-gihiştinê=2025-06-19 |roja-arşîvê=2006-05-26 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20060526031932/http://archives.cnn.com/2000/WORLD/meast/01/12/ocalan.01/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Piştî rakirina cezayê darvekirinê li Tirkiyeyê di tebaxa 2002an de, di cotmeha wê salê de,<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Turkey abolishes death penalty |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/turkey-abolishes-death-penalty-171956.html |roja-gihiştinê=2025-06-19 |xebat=The Independent |ziman=en-GB }}</ref> dadgeha ewlehiyê cezayê wî ji bo heyatê bû.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=International and Transnational Criminal Law |paşnav=Luban |pêşnav=David |weşanger=Wolters Kluwer |tarîx=2014-07-11 |isbn=978-1-4548-4850-9 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=NAXfDgAAQBAJ&q=%C3%B6calans+sentence+commuted+to+life+in+prison&pg=PT433&redir_esc=y }}</ref> Ji bo ku biryarek ji bo Öcalan guncawtir bi dest bixe, wî serî li Dadgeha Mafên Mirovan a Ewropayê (DMME) ya li [[Strasbourg]]ê da, ku doz di hezîrana 2004an de qebûl kir.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www1.wdr.de/stichtag/stichtag300.html |sernav=29. Juni 2004 - Vor 5 Jahren: Abdullah Öcalan wird zum Tod verurteilt |malper=www1.wdr.de |tarîx=2004-06-29 |roja-gihiştinê=2025-06-19 |ziman=de }}</ref> Di 2005an de, DMMEyê biryar da ku Tirkiyeyê bi redkirina îtîrazkirina girtina Öcalan û bi mehkûmkirina mirinê bêyî darizandineke adil, madeyên 3, 5 û 6 ên Peymana Mafên Mirovan a Ewropayê binpê kiriye. Daxwaza Öcalan a ji bo ji nû ve darizandinê ji aliyê dadgehên Tirkiyeyê ve hat redkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dailysabah.com/turkey/2013/03/29/justice-minister-abdullah-ocalan-will-in-no-way-be-given-a-retrial |sernav=There will absolutely be no retrial for Abdullah Öcalan |malper=Daily Sabah |tarîx=2013-03-29 |roja-gihiştinê=2025-06-19 |ziman=en-US }}</ref> === Şertên binçavkirinê === [[Wêne:PKK Verbot.jpg|thumb|Protestoyê ji bi azadkirina Öcalanê li Almanyayê 2016]] Piştî girtina wî, Öcalan wekî yekane girtiyê girava Îmraliyê ya li Deryaya Mermereyê di hucreya yek-kesî de hate girtin. Piştî ku di 2002an de cezayê mirinê bo cezayê heyatê hate guhertin,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2002-oct-04-fg-briefs4.3-story.html |sernav=Kurd's Death Sentence Commuted to Life Term |malper=Los Angeles Times |tarîx=2002-10-04 |roja-gihiştinê=2025-06-19 |ziman=en-US |paşnav=Archives |pêşnav=L. A. Times }}</ref> Öcalan li Îmraliyê girtî ma û li wir tenê girtiyê wî bû. Her çend girtiyên berê yên li Îmraliyê ji bo girtîgehên din hatin veguheztin jî, ji bo parastin û tirsa êrîşan zêdetirî 1000 leşkerên tirk li giravê hatin bicihkirin. Di mijdara 2009an de, rayedarên tirk ragihandin ku ew bi veguheztina çend girtiyên din bo Îmraliyê, hucreya yek-kesî ya wî bi dawî dikin. Wan got ku dê destûr bê dayîn ku Öcalan heftê deh saetan wan bibîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.upi.com/Top_News/Special/2009/11/17/PKK-leader-Ocalan-gets-company-in-prison/17541258484776/ |sernav=PKK leader Ocalan gets company in prison - UPI.com |malper=UPI |roja-gihiştinê=2025-06-19 |ziman=en }}</ref> Girtîgeha nû piştî ku [[CPT|Komîteya Pêşîlêgirtina Îşkenceyê ya Konseya Ewropayê]] serdana giravê kir û li dijî şert û mercên ku ew tê de dihat girtin nerazîbûn nîşan da, hate çêkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://thescotsman.scotsman.com/world/Company-at-last-for-Kurdish.5833050.jp |sernav=Company at last for Kurdish inmate alone for ten years - The Scotsman |malper=thescotsman.scotsman.com |roja-gihiştinê=2025-06-19 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/features/2009/11/10/feature-02 |sernav=Turkey building new prison for PKK members |malper=www.setimes.com |roja-gihiştinê=2025-06-19 }}</ref> Ji 27ê tîrmeha 2011 heta 2ê gulana 2019an destûr nehat dayîn ku parêzerên wî Abdullah Öcalan bibînin.<ref name=":15"/> Ji tîrmeha 2011 heta kanûna 2017an parêzerên wî ji bo serdanan zêdetirî 700 serlêdan kirin, lê hemî hatin redkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Lawyers’ appeal to visit Öcalan rejected for the 710th time |url=https://anfenglish.com/human-rights/lawyers-appeal-to-visit-Oecalan-rejected-for-the-710th-time-23510 |roja-gihiştinê=2025-06-19 |xebat=ANF News |ziman=en }}</ref> Ji bo hişyarkirina li ser tecrîda Öcalan, civaka kurd bi rêkûpêk xwepêşandan li dar xistine.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Demonstrations for Öcalan in Europe |url=https://anfenglish.com/news/demonstrations-for-Oecalan-in-europe-28818 |roja-gihiştinê=2025-06-19 |xebat=ANF News |ziman=en }}</ref> Di cotmeha 2012an de, bi sedan girtiyên siyasî yên kurd ji bo şert û mercên girtina baştir ji bo Öcalan û mafê bikaranîna zimanê kurdî di perwerde û hiqûqê de dest bi greva birçîbûnê kirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The PKK: coming down from the mountains |paşnav=White |pêşnav=Paul Joseph |weşanger=Zed Books |tarîx=2015 |rûpel=88 |isbn=978-1-78360-037-3 |cih=London, England |series=Rebels }}</ref> Greva birçîbûnê 68 rojan dom kir heta ku Öcalan daxwaza bidawîanîna wê kir. Nêzîkî du salan, ji 6ê cotmeha 2014 heta 11ê îlona 2016an, dema ku birayê wî Mehmet Öcalan ji bo [[Cejna Qurbanê]] serdana wî kir, serdana Öcalan qedexe bû.<ref name=":14">{{Jêder-nûçe |tarîx=2016-09-12 |sernav=Abdullah Öcalan: Inhaftierter PKK-Chef darf nach zwei Jahren Besuch empfangen |url=https://www.spiegel.de/politik/ausland/abdullah-oecalan-inhaftierter-pkk-chef-darf-nach-zwei-jahren-besuch-empfangen-a-1111890.html |roja-gihiştinê=2025-06-19 |xebat=Der Spiegel |ziman=de |issn=2195-1349 }}</ref> Di 2014an de, DMMEyê biryar da ku binpêkirina madeya 3an di derbarê wê yekê de ku ew heta 17ê mijdara 2009an tenê li girava Îmarliyê girtî bû û herwiha ne gengaziya îtîrazkirina biryara wî de heye.<ref name=":14" /> Di 6ê îlona 2018an de, ji ber cezayên berê yên ku di salên 2005-2009an de lê hatibûn birîn, ji ber ku parêzeran danûstandinên xwe bi Öcalan re eşkere dikirin û ji ber ku ew bandor li ser wê yekê dikir ku Öcalan bi rêya danûstandinên bi parêzerên xwe re rêberiya PKKê dike, serdanên parêzeran ji bo şeş mehan hatin qedexekirin.<ref name=":15">{{Jêder-nûçe |sernav=Öcalan-Anwälte: Kontaktverbot faktisch in Kraft |url=https://anfdeutsch.com/aktuelles/Oecalan-anwaelte-kontaktverbot-faktisch-in-kraft-11430 |roja-gihiştinê=2025-06-19 |xebat=ANF News |ziman=de }}</ref> Dîsa heta 12ê çileya 2019an, dema ku birayê wî cara duyemîn serdana wî kir, ji wergirtina serdanan hat qedexekirin. Birayê wî got ku tenduristiya wî baş e.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kurdistan24 |sernav=PKK's Ocalan visited by family in Turkish prison, first time in years |url=https://www.kurdistan24.net/en/news/5c5849bf-3f4b-48fb-8c79-0f61260c3a8c |roja-gihiştinê=2025-06-19 |xebat=Kurdistan24 |ziman=en }}</ref> Qedexeya serdana parêzerên wî di nîsana 2019an de hat rakirin û Öcalan di 2ê gulana 2019an de parêzerên xwe dît.<ref name=":15" /> Di 27ê sibata 2025an de, Öcalan ji girtîgehê peyamek weşand û bang li PKKê kir ku [[PKK#Gongreya 12em û bidawîkirina çalakiyên bi navê PKKê|kongreyekê]] li dar bixe û xwe bihelîne û çekên xwe deyne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/turkey-pkk-ocalan-peace-talks-68decd55c35fa537f04b117bc9736128 |sernav=Kurdish leader Ocalan issues message from prison, urging PKK to disarm to make peace with Turkey |malper=AP News |tarîx=2025-02-27 |roja-gihiştinê=2025-06-19 |ziman=en }}</ref> Di bersivê de, PKKê ragihand ku di 1ê adarê de agirbest dest pê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cgkmg3kmmero |sernav=Kurdish group PKK declares ceasefire with Turkey |malper=www.bbc.com |tarîx=2025-03-02 |roja-gihiştinê=2025-06-19 |ziman=en-GB }}</ref> === Dozgerî li dijî alîgirên Abdullah Öcalan === Di 2008an de, Wezîrê Dadê yê Tirkiyeyê [[Mehmet Ali Şahin]] got ku di navbera 2006 û 2007an de, 949 kes ji ber ku ji Öcalan re gotine "bi rêz" (Sayın) hatine mehkûmkirin û zêdetirî 7,000 kes jî hatine darizandin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Kurdish Question in Turkey: New Perspectives on Violence, Representation and Reconciliation |paşnav=Gunes |pêşnav=Cengiz |weşanger=Routledge |tarîx=2013-09-23 |isbn=978-1-135-14063-2 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=UVn7AAAAQBAJ&q=calling+%C3%B6calan+Sayin+illegal&pg=PA44 |paşnav2=Zeydanlioglu |pêşnav2=Welat }}</ref> === Tecrîda li ser wî === Heta niha gelek caran, bi awayekî bêqanûnî ji aliyê dewleta tirk ve tecrîd li ser Öcalan hatiye kirin. Bi van astengiyan hevdîtinên Öcalan û parêzerên wî û malbata wî hatiye astengkirin. [[Partiya Demokratîk a Gelan]] (HDP) li parlamena tirk gelek caran di derbarê tecrîdê û rewşa Ocalan de pirs li Wezareta Dadê ya dewleta tirk pirsî.<ref name="Duvar">{{Jêder-malper |url=https://www.gazeteduvar.com.tr/politika/2018/09/23/hdpden-bakanliga-ocalana-tecrit-sorusu |sernav=HDP'den bakanlığa Öcalan'a tecrit sorusu |malper= |tarîx=2018-09-23 |tarîxa-gihiştinê=2020-10-21 |ziman=tr-TR |paşnav=Duvar |pêşnav=Gazete }}</ref> ==== Ji bo Öcalan bangawaziya (CPT) ==== Partiya Demokratîk ya Gelan (HDP) ji bo Öcalan bangawaziya Komîsyona Pêşîlêgirtina Îşkenceyê ya Ewropayê (CPT)yê kir.<ref name="Duvar" /> Partiya Demokratîk ya (HDP) di bangawaziya xwe de deng li saziyên mafên mirovan ya Ewrûpayê û li CPTyê kir ku derbarê rewşa tenduristiya Ocalan û rewşa wî rojek zûtir dest bi hevdîtinan bike.<ref name="Duvar" /> == Îdeolojî û miletê kurd == [[Wêne:Abdullah Öcalan.png|thumb|250px|Abdullah Öcalan 1993]] === Beşdarbûna di înîsiyatîfên aştiyê de === Di mijdara 1998an de, Öcalan planeke aştiyê ya 7 xalî pêşxist ku li gorî wê divê êrîşên Tirkiyeyê yên li ser gundên kurdan rawestin, penaber vegerin, gelê kurd di nav Tirkiyeyê de xweserî werbigire, kurd mafên demokratîk ên wekhev werbigirin ji ber ku sîstema cerdevanên gundan a ku ji hêla tirkan û hikûmeta Tirkiyeyê ve tê piştgirîkirin dê bi dawî bibe û ziman û çanda kurdî dê bi fermî were naskirin.<ref name=":16">{{Jêder-malper |url=http://www.etext.org/Politics/Arm.The.Spirit/Kurdistan/PKK.ERNK.ARGK/ocalan-interview-january-1999.txt |sernav=Interview with Abdullah Ocalan "Our First Priority Is Diplomacy |malper=www.etext.org |roja-gihiştinê=2025-06-20 |roja-arşîvê=2008-12-08 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20081208150820/http://www.etext.org/Politics/Arm.The.Spirit/Kurdistan/PKK.ERNK.ARGK/ocalan-interview-january-1999.txt |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Di çileya 1999an de, di dema mayîna xwe ya li Ewropayê de, Öcalan dît ku têkoşîna rizgariyê ya partiya wî ji şerê gerîla ber bi diyalog û danûstandinan ve çûye.<ref name=":16" /> Piştî girtina wî, Öcalan daxwaza rawestandina êrîşên PKKê kir û ji bo çareseriyek aştiyane ji bo nakokiya kurdan di nav sinorên Tirkiyeyê de parêzvanî kir.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Enzinna |pêşnav=Wes |tarîx=2015-11-24 |sernav=A Dream of Secular Utopia in ISIS’ Backyard |url=https://www.nytimes.com/2015/11/29/magazine/a-dream-of-utopia-in-hell.html |roja-gihiştinê=2025-06-20 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://www.let.uu.nl/~martin.vanbruinessen/personal/publications/Kurds_after_capture_Ocalan.pdf |sernav=Turkey, Europe and the Kurds after the capture of Abdullah Öcalan |malper=www.let.uu.nl |roja-gihiştinê=2025-06-20 }}</ref> Di cotmeha 1999an de, heşt çekdarên PKKê yên li dora berdevkê berê yê PKKê yê ewropî Ali Sapan li ser daxwaza Öcalan xwe radestî Tirkiyeyê kirin.<ref name="Zaman1999">{{Jêder-nûçe |paşnav=Zaman |pêşnav=Amberin |tarîx=1999-10-07 |sernav=Kurds' Surrender Awakens Turkish Doves |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1999/10/07/kurds-surrender-awakens-turkish-doves/a820b501-c5ba-4e89-9a93-701f502c23af/ |roja-gihiştinê=2025-06-20 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Parêzerê wî ragihand ku li gorî muameleya wan, çekdarên din ên PKKê jî xwe radestî Tirkiyeyê dikin.<ref name="Zaman1999" /> Lêbelê ew heşt û herwija komeke din ku çend hefte şûnda li Stembolê teslîm bûn, hatin girtin û destpêşxeriya aştiyê ji aliyê hikûmeta Tirkiyeyê ve hate redkirin. Öcalan daxwaza damezrandina "Komîsyona Rastî û Edaletê" ji aliyê saziyên kurdî kir da ku sûcên şer ên ku ji aliyê hem PKK û hem jî hêzên ewlehiyê yên Tirkiyeyê ve hatine kirin, lêkolîn bike. Pêkhateyeke bi vî rengî di gulana 2006an de dest bi xebatê kir.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Marcus |pêşnav=Aliza |tarîx=2007 |sernav=Turkey's PKK: Rise, Fall, Rise Again? |url=https://www.jstor.org/stable/40210079 |kovar=World Policy Journal |cild=24 |hejmar=1 |rr=75–84 |issn=0740-2775 }}</ref> Di adara 2005an de, Öcalan ''Danezana Konfederalîzma Demokratîk li Kurdistanê''<ref>{{Jêder-malper |url=http://webarsiv.hurriyet.com.tr/2005/04/04/622724.asp |sernav=PKK ilk adına döndü |malper=webarsiv.hurriyet.com.tr |roja-gihiştinê=2025-06-20 |roja-arşîvê=2009-02-11 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090211135159/http://webarsiv.hurriyet.com.tr/2005/04/04/622724.asp |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> derxist û banga konfederasyoneke bê sinor di navbera herêmên [[Bakurê Kurdistanê]], [[Rojavaya Kurdistanê]], [[Başûrê Kurdistanê]], û [[Rojhilata Kurdistanê]] kir. Ev pêşniyar piştî "Kongreya Ji Nû Ve Avakirinê" di nîsana 2005an de ji aliyê bernameya PKKê ve hate pejirandin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.pkk-info.com/tr/eskisite/pkktarihi/PKK.ilk.bildirgesi.html |sernav=PKK Yeniden İnşa Bildirgesi |malper=www.pkk-info.com |roja-gihiştinê=2025-06-20 |roja-arşîvê=2009-02-06 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090206200234/http://www.pkk-info.com/tr/eskisite/pkktarihi/PKK.ilk.bildirgesi.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Öcalan di 28ê îlona 2006an de bi rêya parêzerê xwe Ibrahim Bilmez daxuyaniyek da û bang li PKKê kir ku agirbestê îlan bike û bi Tirkiyeyê re aştiyê bixwaze. Daxuyaniya Öcalan got, "Divê PKK çekan bikar neyne heya ku bi armanca tunekirinê neyê êrîşkirin", û "avakirina yekîtiyek demokratîk di navbera tirk û kurdan de pir girîng e. Bi vê pêvajoyê re, rêya diyaloga demokratîk jî dê vebe".<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2006-09-28 |sernav=Kurdish rebel boss in truce plea |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/5389746.stm |roja-gihiştinê=2025-06-20 |ziman=en-GB }}</ref> Wî li ser çareseriyek ji bo nakokiya kurd-Tirkiyeyê xebitî, ku dê di çarçoveya Peymana Xweseriya Herêmî ya Ewropî de, ku ji hêla Tirkiyeyê ve jî hatibû îmzekirin, nenavendîkirin û demokratîkkirina Tirkiyeyê jî di nav xwe de bigire, lê pêşniyara wî ya 160 rûpelî ya li ser mijarê di tebaxa 2009an de ji hêla rayedarên Tirkiyeyê ve hate desteserkirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Out of nowhere: the Kurds of Syria in peace and war |paşnav=Gunter |pêşnav=Michael M. |weşanger=Hurst & Company |tarîx=2014 |rûpel=64-65 |isbn=978-1-84904-435-6 |cih=London }}</ref> Di 31ê gulana 2010an de, Öcalan got ku ew dev ji diyaloga berdewam a bi Tirkiyeyê re berdide, ji ber ku "ev pêvajo êdî watedar an jî kêrhatî nîne". Öcalan diyar kir ku Tirkiyeyê sê protokolên wî yên ji bo danûstandinê paşguh kirine: (a) şertên wî yên tenduristî û ewlehiyê, (b) serbestberdana wî, û (c) çareseriyek aştiyane ji bo pirsgirêka kurd li Tirkiyeyê. Her çend hikûmeta Tirkiyeyê protokolên Öcalan wergirtibûn jî, ew qet ji raya giştî re nehatin eşkerekirin. Öcalan got ku ew ê fermandarên payebilind ên PKKê berpirsiyarê pevçûnê bihêle, lê divê ev yek wekî bangek ji bo PKKê ji bo dijwartirkirina pevçûna xwe ya çekdarî bi Tirkiyeyê re neyê şîrovekirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hurriyetdailynews.com/ |sernav=Turkey – PKK steps up attacks in Turkey |malper=Hürriyet Daily News |roja-gihiştinê=2025-06-20 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ekolay.net |sernav=Kandil kabul etti Ankara reddetti |url=http://haber.ekolay.net/haber/3/1007462/Kandil-kabul-etti-Ankara-reddetti.aspx |roja-gihiştinê=2025-06-20 |xebat=Ekolay Haber }}</ref> Di çileya 2013an de, danûstandinên aştiyê di navbera PKK û hikûmeta Tirkiyeyê de destpêkirin û ji çile<ref>{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/haber/kurdish-deputies-meet-ocalan-on-imrali-island-143295 |sernav=Kurdish Deputies Meet Ocalan on Imrali Island |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2025-06-20 |ziman=en }}</ref> heta adarê ew çend caran bi siyasetmedarên [[Partiya Aştî û Demokrasiyê]] (BDP) re li girava Îmraliyê civiya.<ref>{{Jêder-malper |url=https://ekurd.net/mismas/articles/misc2013/3/turkey4587.htm |sernav=Jailed Kurdish PKK rebel leader Ocalan expected to make ceasefire call |malper=ekurd.net |roja-gihiştinê=2025-06-20 |roja-arşîvê=2024-11-30 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20241130130234/https://ekurd.net/mismas/articles/misc2013/3/turkey4587.htm |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Di 21ê adarê de, Öcalan agirbestek di navbera PKK û dewleta Tirkiyeyê de ragihand. Daxuyaniya Öcalan li ber bi sed hezaran kurdên li [[Amed]]ê hate xwendin ku ji bo pîrozkirina Sersala Kurdî ([[Newroz]]) kom bûbûn. Di beşek ji daxuyaniyê de wiha dihat gotin, "Bila çek bêdeng bibin û siyaset serdest bibe... deriyek nû ji pêvajoya şerê çekdarî ber bi demokratîkbûn û siyaseta demokratîk ve tê vekirin. Ev ne dawî ye. Ev destpêka serdemeke nû ye."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Editorial |pêşnav=Gunther |sernav=Inhaftierter Kurden-Chef stößt Tür zum Frieden auf |url=https://de.reuters.com/article/trkei-kurden-idDEBEE92K03D20130321 |rewşa-urlyê=mirî |roja-gihiştinê=2025-06-20 |xebat=DE |ziman=de-DE |roja-arşîvê=2019-08-18 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20190818071915/https://de.reuters.com/article/trkei-kurden-idDEBEE92K03D20130321 }}</ref> Di demek kurt de piştî daxuyaniya Öcalan, serokê fonksiyonel ê PKKê, [[Murat Karayılan]], bi soza pêkanîna agirbestê bersiv da. Di dema pêvajoya aştiyê de, Partiya Demokratîk a Gelan (HDP) di hilbijartinên parlamenterê yên [[Hilbijartinên giştî yên Tirkiyeyê yên 7ê hezîrana 2015an|hezîrana 2015an]] de ket meclîsê.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2015-06-08 |sernav=Turkey's HDP challenges Erdogan and goes mainstream |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-33045124 |roja-gihiştinê=2025-06-20 |xebat=BBC News |ziman=en-GB }}</ref> Agirbest piştî kuştina du polîsên tirk di tîrmeha 2015an de li [[Serê Kaniyê, Riha|Serê Kaniyê]] bi dawî bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://ipa.news/ |sernav=Ipa.news {{!}} Temukan dan Aplly Lowongan Kerja Via URL & Email |malper=ipa.news |roja-gihiştinê=2025-06-20 |ziman=id |archive-date=2025-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250617003440/https://ipa.news/ |url-status=dead }}</ref> === Guhertina îdeolojiya siyasî === Ji dema girtina xwe ve, Öcalan bi rêya têkiliya xwe bi teorîsyenên civakî yên rojavayî yên wekî [[Murray Bookchin]], Immanuel Wallerstein û [[Hannah Arendt]] re, îdeolojiya xwe bi giringî guhertiye.<ref name=":18">{{Jêder-malper |url=https://air.unimi.it/retrieve/handle/2434/817740/1726883/zanjglobsoutstud.2.1.0115.pdf |sernav=The Rise of Feminism in the PKK: Ideology or Strategy |malper=air.unimi.it |roja-gihiştinê=2025-06-20 }}</ref> Öcalan dev ji baweriyên xwe yên [[Marksîzm-Lenînîzm|markzîzm-lenînîst]]<ref name=":18" /> û [[Stalînîzm|stalînîst]] ên kevin berda<ref>{{Jêder-malper |url=https://libcom.org/article/stalinist-caterpillar-libertarian-butterfly-evolving-ideology-pkk-alex-de-jong |sernav=Stalinist caterpillar into libertarian butterfly? The evolving ideology of the PKK - Alex De Jong {{!}} libcom.org |malper=libcom.org |roja-gihiştinê=2025-06-20 |ziman=en }}</ref><ref name=":19">{{Jêder-malper |url=http://new-compass.net/articles/bookchin-%C3%B6calan-and-dialectics-democracy |sernav=Bookchin, Öcalan, and the Dialectics of Democracy {{!}} New Compass |malper=new-compass.net |roja-gihiştinê=2025-06-20 |ziman=en |roja-arşîvê=2016-04-01 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160401092904/http://new-compass.net/articles/bookchin-%C3%B6calan-and-dialectics-democracy |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> û civaka xwe ya îdeal bi navê konfederalîzma demokratîk ava kir.<ref name=":19"/> Di destpêka 2004an de, Öcalan hewl da ku bi rêya parêzerên Öcalan hevdîtinek bi Murray Bookchin re saz bike û xwe wekî "xwendekarê" Bookchin bi nav kir ku dixwaze ramanên Bookchin li gorî civaka [[Rojhilata Navîn]] biguncîne. Lê di ve demê Bookchin pir nexweş bû ku nikarîbû bi Öcalan re hevdîtinê bike.<ref name=":19" /> === Konfederalîzma demokratîk === Konfederalîzma demokratîk îdeolojiyeke li ser bingeha ramanên Abdullah Öcalan e. Konfederalîzma demokratîk "sîstemeke encumenên îdarî yên ji aliyê gel ve hatine hilbijartin e, ku rê dide civakên herêmî ku kontrola xweser li ser milkên xwe bikin, di eynî demê de bi rêya toreke encumenên konfederal ve bi civakên din ve girêdayî ne."<ref name=":20">{{Jêder-kitêb |sernav=Democratic confederalism and the PKK’s feminist transformation |weşanger=Zed Books |tarîx=2015 |rûpel=126-149 |isbn=978-1-78360-037-3 |url=https://doi.org/10.5040/9781350223394.ch-06 }}</ref> Biryar ji aliyê komunan ve li her tax, gund, an bajar têne girtin. Hemû kes dikarin beşdarî encumenên komunal bibin, lê beşdariya siyasî ne mecbûrî ye. Milkê taybet tune ye, lêbelê "xwedîtiya bi karanînê heye, ku mafên karanîna avahî, erd û binesaziyê dide kesan, lê ne mafê firotin û kirîna li sûkê an veguherandina wan bo karsaziyên taybet".<ref name=":20" /> Aborî di destê encumenên komunal de ye û ji ber vê yekê (bi gotinên Bookchin) 'ne kolektîf e û ne jî taybet e - ev gelemperî ye.'<ref name=":20" /> Femînîzm, [[ekolojî]] û demokrasiya rasterast di konfederalîzma demokratîk de bingehîn in.{{Sfn|Öcalan|2011|p=21}} Bi redkirina hem otorîterîzma dewletê û burokratîzma sosyalîzmê û hem jî nêçîrvaniya [[kapîtalîzm]], ku ji hêla Öcalan ve wekî berpirsiyarê herî mezin ê newekheviyên aborî, [[zayendperestî]] û wêrankirina jîngehê li cîhanê tê dîtin,{{Sfn|Dirik|2016|p=54}}{{Sfn|White|2015|p=126-149}} konfederalîzma demokratîk "cureyek rêxistin an rêveberiyê [ku] dikare wekî rêveberiya siyasî ya ne-dewletî an demokrasiya bêdewlet were binavkirin"{{Sfn|Öcalan|2011|p=27}} diparêze, ku dê çarçoveya rêxistina xweser a "her civak, koma baweriyê, kolektîfek taybetî ya zayendî û/an koma etnîkî ya hindekarî, di nav yên din de" peyda bike.{{Sfn|Öcalan|2008|p=34}} Ew modelek sosyalîzma lîbertîzmê<ref>{{Jêder-malper |url=https://studiaiuridica.pl/article/159464/en |sernav=Jineology: Kurdish "feminism" in the doctrine of democratic confederalism and the political system of the Democratic Federation of Northern Syria (Rojava) |malper=studiaiuridica.pl |roja-gihiştinê=2025-06-20 |roja-arşîvê=2025-08-05 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20250805002817/https://studiaiuridica.pl/article/159464/en |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.opendemocracy.net/en/north-africa-west-asia/new-kind-of-freedom-born-in-terror/ |sernav=A new kind of freedom born in terror |malper=openDemocracy |roja-gihiştinê=2025-06-20 |ziman=en }}</ref> û demokrasiya beşdar{{Sfn|Öcalan|2011|p=16-17}} e ku li ser xwerêveberiya civakên herêmî û rêxistina encumenên vekirî,{{Sfn|Öcalan|2011|p=35}} encumenên bajaran, meclîsên herêmî û kongreyên mezintir hatiye avakirin, ku welatî ajanên xwerêveberiyê ne, ku dihêle kes û civak bandorek rastîn li ser jîngeh û çalakiyên xwe yên hevpar bikin.{{Sfn|Öcalan|2005|p=11}}{{Sfn|Dirik|2016|p=31}} Bi îlhama têkoşîna jinan di PKKê de, konfederalîzma demokratîk femînîzm wekî yek ji stûnên xwe yên navendî dibîne.{{Sfn|Öcalan|2011|p=8}}{{Sfn|Dirik|2016|p=17}} Bi dîtina baviksalarî wekî "berhemeke îdeolojîk a dewlet û desthilatdariya neteweyî" ku ne kêmtir ji kapîtalîzmê xeternak e,{{Sfn|Öcalan|2011|p=61}} Öcalan vîzyonek nû ya civakê diparêze da ku têkiliyên desthilatdariyê yên sazûmanî û psîkolojîk ên ku niha di civakên kapîtalîst de hatine damezrandin hilweşîne û misoger bike ku jin di hemî astên rêxistin û biryardanê de rolek giring û wekhev bi ya mêran re hebe.{{Sfn|Bookchin|2018|p=18}}{{Sfn|Shilton|2019|p=81}} Prensîbên din ên sereke yên konfederalîzma demokratîk jîngehparêzî, pirçandîbûn (olî, siyasî, etnîkî û çandî), [[Azadiya derbirinê|azadiyên derbirinê]], parastina xwe û aboriyek parveker in ku kontrola çavkaniyên aborî ne ya dewletê ye, lê ya civakê ye.{{Sfn|Malik|2019|p=21}}{{Sfn|Biehl|2012|p=44}} Lêkolînên Öcalan ên ku ji bo bersivdayîna pêdiviyên tevgera kurd li seranserê [[Kurdistan]]ê derketin holê, aliyên curbicur ên civaka kurd di warên [[Mirovnasî|antropolojî]], [[zimannasî]] û [[Têkiliyên navneteweyî|siyaseta navneteweyî]], [[hiqûqa navneteweyî]] de û herwiha nêzîkatiyek femînîst a bi navê [[jineolojî]] destnîşan kirin, ku bi taybetî ji têkoşîna jinan di PKKê de û [[Sakîne Cansiz]] îlham girtiye. Îlhamên wî yên teorîk ên herî mezin ji ekolojiya civakî û şaredariya lîbertaryan ên ku ji hêla anarşîstê amerîkî [[Murray Bookchin]] ve hatine formulekirin, hatin. Di berhemên xwe de, Bookchin dibêje ku serdestî û wêrankirina xwezayê berdewamiya serdestiya mirovan ji hêla hev ve ye, di nav de bi awayên kapîtalîzm û dewleta neteweyî. Fîlozofê amerîkî, girêdanek di navbera krîza ekolojîk û hiyerarşiya civakî de ava dike, dibîne ku avahiya civakî ya mirovahiyê hewce ye ku ji nû ve were fikirîn û ji civatek hiyerarşiya wêranker veguhere civatek civakî ya ekolojîk ku hevsengiyek di navbera beşên xwe de diparêze û civakên wê dikarin jiyana xwe bi serbixwe birêxistin bikin. Bi heyraniya têgehên Bookchin, Öcalan nêrînek rexnegir li ser neteweperwerî û dewleta neteweyî pêşxist ku ev yek bû sedem ku mafê çarenûsî yê gelan wekî "bingeha avakirina demokrasiyeke bingehîn, bêyî ku hewcedariya lêgerîna sinorên siyasî yên nû" şîrove bike. Li ser vê yekê, Öcalan pêşniyar dike ku çareseriyek siyasî ji bo gelê kurd ne avakirina dewleteke neteweyî ya nû, lê avakirina pergaleke demokratîk, nenavendî û xweser a xwerêxistinkirinê bi şêweyê konfederasyonê vedihewîne. {{Quote|text=Ez çareseriyek hêsan pêşkêşî civaka Tirkiyeyê dikim. Em neteweyek demokratîk dixwazin. Em ne li dijî dewleta yekgirtî û komarê ne. Em komarê, avahiya wê ya yekgirtî û laîkîzmê qebûl dikin. Lêbelê, em bawer dikin ku divê ew wekî dewletek demokratîk a ku rêzê li gelan, çandan û mafan digire ji nû ve were pênasekirin. Li ser vê bingehê, divê kurd azad bin ku bi awayekî rêxistin bibin ku bikaribin çand û zimanê xwe bijîn û ji hêla aborî û ekolojîk ve pêş bikevin. Ev ê bihêle ku kurd, tirk û çandên din di bin banê neteweyek demokratîk de li Tirkiyeyê werin cem hev. Lêbelê, ev tenê bi destûrek demokratîk û çarçoveyek qanûnî ya pêşkeftî ku rêzê li çandên cûda digire mimkun e. Fikra me ya neteweyek demokratîk bi al û sînoran nayê pênasekirin. Fikra me ya neteweyek demokratîk modelek li ser bingeha demokrasiyê dihewîne li şûna modelek li ser bingeha avahiyên dewletê û eslê etnîkî. Pêdivî ye ku Tirkiye xwe wekî welatek ku hemî komên etnîkî dihewîne pênase bike. Ev ê modelek li ser bingeha mafên mirovan be li şûna ol an nijadê. Fikra me ya neteweyek demokratîk hemî kom û çandên etnîkî dihewîne.|author=Abdullah Öcalan, Şer û Aştî li Kurdistanê, 2008.|cite=Abdullah Öcalan, Şer û Aştî li Kurdistanê, 2008.|by=Abdullah Öcalan, Şer û Aştî li Kurdistanê, 2008.}} Her çend xwe wekî modelek li dijî dewleta neteweyî pêşkêş bike jî, konfederalîzma demokratîk di bin şert û mercên taybetî de îhtîmala hevjiyana aştiyane di navbera herduyan de qebûl dike, heya ku destwerdana dewletê di mijarên navendî yên xwerêveberiyê an hewldanên asîmîlasyona çandî de tune be.{{Sfn|Öcalan|2011|p=49}} Her çend di destpêkê de wekî bingehek civakî û îdeolojîk a nû ji bo tevgera rizgariya kurd hatibe teorîzekirin jî, konfederalîzma demokratîk niha wekî tevgerek antî-nijadperestî, pir-etnîkî û navneteweyî tê pêşkêş kirin.{{Sfn|Öcalan|2005|p=81}}{{Sfn|Öcalan|2008|p=24}}{{Sfn|Maisel|2018|p=347}} Xetên giştî yên konfederalîzma demokratîk di adara 2005an de, bi rêya daxuyaniyekê "ji bo gelê kurd û civaka navneteweyî“{{Sfn|Öcalan|2005|p=15}} hatin pêşkêş kirin û di salên paşîn de, ev têgeh di weşanên din de, wekî çar cildên ''Manîfestoya Şaristaniya Demokratîk'', bêtir hate pêşxistin.{{Sfn|MEPC|2015|p=34}} Di demek kurt de piştî weşandina wê, daxuyanî tavilê ji hêla PKKê ve hate pejirandin, ku civînên veşartî li Tirkiye, Sûriye û Iraqê organîze kir, ku di encamê de [[Koma Civakên Kurdistanê]] (KCK) hate damezrandin.{{Sfn|Çandar|2012|p=82}}{{Sfn|Maur & Staal|2015|p=174-175}}{{Sfn|Kurban|2014|p=21}} Derfeta yekem a bicîhanîna wê di dema [[Şerê navxweyî yê Sûriyê|şerê navxweyî yê Sûriyeyê]] de hat,{{Sfn|Enzenna|2015|p=7}}{{Sfn|White|2015|p=124}}{{Sfn|Pluto|2016|p=61}} dema ku [[Partiya Yekîtiya Demokrat]] (PYD) xweseriya sê kantonan li [[Rojavaya Kurdistanê]] ragihand ku di dawiyê de veguherî [[Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê]].{{Sfn|Malik (2019); Krajeski (2019); Marcus (2020); Maisel (2018)||p=16-17}} ==== Niqteyên sereke ==== [[Wêne:Peace for Afrin @ Berlin.jpg|thumb| Xwepêşandanek ji bo piştgiriya konfederalîzma demokratîk û şoreşa Rojava li dijî qirkirinê, li [[Berlîn]], Almanya 2018]] Prensîbên sereke yên konfederalîzma demokratîk dikarin bi van xalan werin kurtkirin: * Nêzîkatiyên nû yên siyasî, felsefî û îdeolojîk ên tevgera rizgariya kurd di sosyalîzma demokratîk de îfadeya xwe ya herî guncaw dibînin. Kurdistaneke azad tenê wekî Kurdistaneke demokratîk dikare were fikirîn. * Tevgera kurd ji bo avakirina dewleteke neteweyî ya kurdî li ser bingeha mafê çarenûsî yê gelan kar nake, lê vî mafî "wek bingeha avakirina demokrasiyên bingehîn" dibîne bêyî ku sinorên siyasî yên nû hedef bigire û li Kurdistanê li pergaleke xwerêxistinkirina demokratîk digere ku taybetmendiyên konfederasyonê hebin ku "çarçoveyek peyda bike ku tê de, di nav de kêmnetewe, [[Dîn|civakên olî]], komên çandî, komên taybetî yên zayendî û komên din ên civakî" dikarin xwe bi awayekî xweser rêxistin bikin. * Pêvajoya demokratîkbûnê li Kurdistanê "projeyek civakî ya berfireh ku armanc dike serweriya aborî, civakî û siyasî ya hemû beşên civakê" dihewîne, û herwiha avakirina saziyên pêwîst û pêşxistina amûrên ku xwerêveberiya civakê û kontrola demokratîk garantî dikin û çalak dikin, ku tê de her pêvajoya biryardanê (ku di encumenên vekirî, encumenên şaredariyan, parlamenterên herêmî û giştî de hatî organîzekirin) divê rasterast beşdariya civakên herêmî hebe. Modelek xwerêveberiyê rê dide pêkanîna nirxên bingehîn ên wekî azadî û wekheviyê bi awayekî guncawtir. * Çareseriya pirsgirêka kurd divê bi pêvajoyeke demokratîkbûnê re ne tenê ji bo hemû welatên ku li ser beşên cuda yên Kurdistanê desthilatdariya hegemonîk bikar tînin, lê di heman demê de li seranserê Rojhilata Navîn jî were ceribandin. Lêbelê, siyaseteke nû ya demokratîk tenê dikare ji partiyên demokratîk û saziyên girêdayî wan "ku ji bo berjewendiyên civakê pabend in, ne ku fermanên dewletê bicîh bînin" hebe. * Her çend ev reformên demokratîk hîn ne mimkun bin jî, heya ku destwerdan di mijarên navendî yên xwerêveberiyê an hewldanên asîmîlasyona civakî de nebe, hevjiyaneke aştiyane bi dewleta neteweyî re tê qebûlkirin, herwiha ev hevjiyan nayê wateya qebûlkirina "avahiya dewleta klasîk bi helwesta wê ya despotîk a desthilatdariyê". Di dawiya vê pêvajoya bindestbûna bi reformên demokratîk re, divê dewleta neteweyî bibe saziyeke siyasî ya nermtir, ku wekî otorîteyeke civakî tevbigere ku tenê di warên ewlehiya navxweyî û di dabînkirina xizmetên civakî de fonksiyonan dişopîne, û mafên wê yên serwer ên têkildarî dewletê tenê sînordar in. * Divê sîstema tenduristiyê û mafê perwerdehiya bi zimanê zikmakî û çandê ji aliyê hem dewlet û hem jî civaka sivîl ve were garantîkirin. * Azadî û mafên jinan divê bibin beşek stratejîk ji têkoşîna azadî û demokrasiyê li Kurdistanê, herwiha parastina jîngehê divê di pêvajoya guhertina civakî de bi ciddî were girtin. * Azadiyên takekesî yên derbirînê û hilbijartinê bêveger in. Azadiya agahdariyê ne tenê mafekî takekesî ye, lê di heman demê de mijarek girîng a civakî ye ku bi hebûna medyayek serbixwe ve girêdayî ye ku têkiliya wê bi raya giştî re bi hevsengiya demokratîk ve girêdayî. * Çavkaniyên aborî ne milkê dewletê ne, lê yê civakê ne, û ji nû ve belavkirina wan a dadperwer jî "ji bo pêvajoya rizgariya civakê" pir girîng e. Aboriyek ku ji bo nifûsê hatiye veqetandin divê li ser bingeha pêkanîna polîtîkayek aborî ya alternatîf be ku ne tenê armanc dike qezencê, lê hilberînek li ser parvekirinê û têrkirina pêdiviyên xwezayî yên bingehîn ji bo her kesî ye. === Mafên jinan === Öcalan alîgirê rizgariya jinan e, ew di Manîfestoya Azadiya Jinan de dinivîse ku hemû koletî li ser bingeha jinamalîkirina a jinan e.<ref name=":21">{{Jêder-kitêb |sernav=Mothers and Martyrs: The Struggle for Life and the Commemoration of Death in Maxmûr Camp |weşanger=Cambridge University Press |tarîx=2021 |rr=130–161 |isbn=978-1-316-51974-5 |cih=Cambridge |paşnavê-edîtor=Käser |pêşnavê-edîtor=Isabel |url=https://www.cambridge.org/core/books/kurdish-womens-freedom-movement/mothers-and-martyrs-the-struggle-for-life-and-the-commemoration-of-death-in-maxmur-camp/AC7E1C0719C2F10170DBAA303EC160F0 }}</ref> Ew jinê pir caran wekî ku di rewşekê de asê maye dibîne ku ew rolên zayendî yên kevneşopî û têkiliyek dezavantaj bi mêrekî re qebûl dike.<ref name=":21" /> Jineolojî cureyekî [[femînîzm]] û wekheviya zayendî ye ku ji hêla Abdullah Öcalan ve û sîwana berfirehtir a Koma Civakên Kurdistanê (KCK) tê parastin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://qz.com/467159/these-female-kurdish-soldiers-wear-their-femininity-with-pride |sernav=These female Kurdish soldiers wear their femininity with pride |malper=Quartz |roja-gihiştinê=2025-06-20 |ziman=en }}</ref><ref name=":22">{{Jêder-nûçe |sernav=One group battling Islamic State has a secret weapon – female fighters |url=http://blogs.reuters.com/great-debate/2015/02/03/the-pro-woman-ideology-battling-islamic-state/ |roja-gihiştinê=2025-06-20 |xebat=Reuters |roja-arşîvê=2019-08-22 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20190822043827/http://blogs.reuters.com/great-debate/2015/02/03/the-pro-woman-ideology-battling-islamic-state/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref name=":23">{{Jêder-malper |url=https://www.post-gazette.com/opinion/op-ed/2015/02/08/women-vs-the-islamic-state-the-kurds-have-a-secret-weapon-against-the-jihadists/stories/201502080049 |sernav=Women vs. the Islamic State |malper=Pittsburgh Post-Gazette |roja-gihiştinê=2025-06-20 |ziman=en }}</ref> Ji paşxaneya rêzikên olî û eşîrî yên li ser bingeha rûmetê ku jinan di civakên Rojhilata Navîn de sinordar dikin, Öcalan got ku "welatek nikare azad be heya ku jin azad nebin" û asta azadiya jinan asta azadiya civakê bi tevahî diyar dike.<ref name=":22" /> Di Kiteba Rizgariya Jiyanê: Şoreşa Jinan (2013) de, Abdullah Öcalan dinivîse:<ref name=":23" /> {{Quote box|Asta ku civak dikare bi tevahî were guhertin, bi asta veguherîna ku ji hêla jinan ve hatî bidestxistin ve tê destnîşankirin. Bi heman awayî, asta azadî û wekheviya jinê azadî û wekheviya hemî beşên civakê diyar dike. ... Ji bo neteweyek demokratîk, azadiya jinê jî pir girîng e, ji ber ku jina azadkirî civaka azad pêk tîne. Civaka azadkirî jî neteweya demokratîk pêk tîne. Wekî din, pêwîstiya berevajîkirina rola mêr xwedî girîngiyeke şoreşgerî ye.}} Jîneolojî dîsîplînek e ku hewl dide zanîna li ser jinan vegerîne û lêkolîn bike da ku baweriya ku jin guhertoyên "kêm" an "qisûrdar" ên mêran in, bişkîne û dûrxistina jinan ji dîroka rewşenbîrî çareser bike. Armanca wê ew e ku aliyên hebûna jinan ên ku bi kevneşopî hatine piçûkxistin, wekî "xebata jinan", ji nû ve ava bike û nirx bide wan.<ref name=":22" /> Jîneolojî qebûl dike ku dewleta neteweyî bi baviksalarî ve girêdayî ye û wê ji nû ve hilberîne ji ber ku ew bi xwezayî hegemonîk û mêrxas e. Ji bo danasîna vê pêwendiya girêdayî, jîneolojî têgeha "dewletparêzî-zayendperestî-desthilatdarî" bikartînin da ku tekez li ser neveqetandina van şêweyên hegemonyayê bikin.<ref name=":23" /> Jîneolojî prensîbeke bingehîn a konfederalîzma demokratîk a KCKê ye<ref name=":24">{{Jêder-malper |url=https://www.opendemocracy.net/uk/anna-lau-erdelan-baran-melanie-sirinathsingh/kurdish-response-to-climate-change |sernav=A Kurdish response to climate change |malper=openDemocracy |tarîx=2016-11-17 |roja-gihiştinê=2025-06-20 |ziman=en }}</ref> û wekî wisa di şoreşa civakî ya kurdan de ku li Rojava, herêma wan a xweser a [[de facto]] li bakurê Sûriyeyê, ku ji hêla Partiya Yekîtiya Demokratîk (PYD) ve tê birêvebirin, pêk tê, giring e.<ref name=":24" /> Ji ber vê yekê, jin %40ê milîsên kurd pêk tînin<ref name=":24" /> ku di şerê Rojava de li dijî rejîma [[Beşar Esed]] û [[Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê]] (DAIŞ) di Şerê Navxweyî yê Sûriyeyê de şer dikin.<ref name=":24" /> Jin li kêleka mêran di [[Yekîneyên Parastina Gel]] (YPG) û herwiha di [[Yekîneyên Parastina Jinê|Yekîneyên Parastina Jinan]] (YPJ) yên xwe de şer dikin. Di YPJê de, jin teoriyên siyasî yên Öcalan lêkolîn dikin, ku bingehên komê li ser îdeolojiya wî hatine danîn.{{Sfn|Öcalan|2013|p=61}} Ji bo beşdarên jin ên di ji nû ve avakirina bakurê Sûriyeyê de, jîneolojî ji femînîzma Rojavayî bilindtir tê dîtin ji ber ku armanc dike ku hemû şêweyên hegemonyayê, di nav de baviksalarî û pozîtîvîzmê red bike, da ku aştiyek domdartir ava bike.{{Sfn|Öcalan|2013|p=62}} Ev ji ber ku jîneolojî wekî holîstîktir û hemî endamên civakê dihewîne tê dîtin.{{Sfn|Öcalan|2013|p=63}} Di dema şoreşa Rojava de, ji mêr û jinan dihat xwestin ku jîneolojî û ekolojiyê bixwînin û jîneolojî di modela rêveberiya herêmê de tê entegrekirin, ne ku wekî mijarek cuda ku li ser mafên jinan disekine were dermankirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Feminist Solutions for Ending War |weşanger=Pluto Press |tarîx=2021 |isbn=978-1-285-87161-5 |ziman=en |paşnavê-edîtor=MacKenzie |pêşnavê-edîtor=Megan |url=https://library.oapen.org/handle/20.500.12657/52008 |paşnavê-edîtor2=Wegner |pêşnavê-edîtor2=Nicole }}</ref> == Jiyana taybet == Di zarokatiya Öcalan de, diya wî, Esma Öcalan (Uveys) pir serdest bû<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Öcalan et le PKK: Les mutations de la question kurde en Turquie et au moyen-orient |paşnav=Cigerli |pêşnav=Sabri |weşanger=Maisonneuve et Larose |tarîx=2005 |rûpel=187 |isbn=978-2-7068-1885-1 |cih=Paris |paşnav2=Le Saout |pêşnav2=Didier }}</ref> û rexne li bavê wî dikir û bi gelemperî ji ber ku rewşa wan a aborî ya xirab sûcdar dikir. Paşê wî di hevpeyvînekê de rave kir ku di zarokatiya xwe de fêrî parastina xwe ji neheqiyê bûye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Blood and belief: the PKK and the Kurdish fight for independence |paşnav=Marcus |pêşnav=Aliza |weşanger=New York Univ. Press |tarîx=2009 |rûpel=16-17 |isbn=978-0-8147-9587-3 |çap=1. publ. in paperback |cih=New York }}</ref> Di 1978an de, Öcalan bi [[Kesire Yıldırım]] re zewicî, ​​ku ew li [[Zanîngeha Enqereyê]] nas kiribû<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Blood and Belief: The PKK and the Kurdish Fight for Independence |paşnav=Marcus |pêşnav=Aliza |weşanger=New York University Press |tarîx=2007 |rûpel=42 |isbn=978-0-8147-5956-1 |cih=New York, NY }}</ref> û ji malbateke çêtir ji şoreşgerên asayî yên li dora Öcalan bû.{{Sfn|Marcus, Aliza|2012|p=43}} Zewaca wan dijwar bû, tê gotin ku gelek nakokî û nîqaş hebûn.{{Sfn|Marcus, Aliza|2012|p=39}} Di 1988an de, dema ku li [[Atîna]], Yewnanistan, nûnertiya PKKê dikir, jina wî hewl da ku Öcalan ji desthilatdariyê derxîne, piştî vê yekê Yıldırım çû veşartî.{{Sfn|Marcus, Aliza|2012|p=41}} Piştî ku xwişka wî Hewa bi zewaceke rêkxistî bi zilamekî ji gundekî din re zewicî, ​​wî poşman bû. Ev bûyer bû sedema polîtîkayên wî yên ji bo rizgarkirina jinan ji rola jinan a kevneşopî ya tepeserkirî.{{Sfn|Marcus, Aliza|2012|p=36}} Birayê Öcalan, [[Osman Öcalan|Osman]], bû fermandarekî PKKê heta ku ew bi çend kesên din re ji PKKê veqetiya û Partiya Welatparêz û Demokratîk a Kurdistanê ava kir.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.chris-kutschera.com/A/pkk_dissidents.htm |sernav=PKK dissidents |malper=www.chris-kutschera.com |roja-gihiştinê=2025-06-20 |roja-arşîvê=2009-02-07 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090207012503/http://www.chris-kutschera.com/A/pkk_dissidents.htm |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Birayê wî yê din, Mehmet Öcalan, endamê [[Partiya Aştî û Demokrasiyê]] (BDP) ya alîgirê kurdan e.<ref name=":25">{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/haber/hdp-mp-dilek-ocalan-sentenced-to-2-years-6-months-in-prison-194777 |sernav=HDP MP Dilek Öcalan Sentenced to 2 Years, 6 Months in Prison |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2025-06-20 |ziman=en }}</ref> Fatma Öcalan xwişka Abdullah Öcalan e û [[Dilek Öcalan]], parlamentera berê ya HDPê, biraziya wî ye.<ref name=":25" /> [[Ömer Öcalan]], endamê niha yê parlamenterê yê HDPê, biraziyê wî ye.<ref name=":25" /> == Xelatgîrên Nobelê == Serlêdana Xelata Nobelê ya Aşitiyê ya 2014an ji aliyê Parlamenterê parlamena [[Başûrê Kurdistanê]] ya [[Tevgera Goran]], [[Heval Kwêstanî]] ve li [[Norwêc]]ê serlêdan namzetiya [[Xelata Nobelê ya Aştiyê|Xelata Aştiyê ya Nobelê]] li enstîtuya Xelata Aştiyê ya Nobelê re hat lêdan. Serdema serlêdana xelatê ji bo ku Abdullah Öcalan li ser bingeha peyama Newroza sala 2013an de û kovara [[Time (kovar)|Time]] Abdullah Öcalan wekî yek ji 100 mirovên herî bibandor li cîhanê nîşan da.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.evrensel.net/haber/54564/timea-gore-ocalan-dunyanin-en-etkili-100-ismi-arasinda |sernav=Time'a göre Öcalan dünyanın en etkili 100 ismi arasında |malper=Evrensel.net |tarîxa-gihiştinê=2020-10-18 |ziman=tr-TR |paşnav=Gazetesi |pêşnav=Evrensel }}</ref> Xelata Aşitiyê ya Nobelê her sal ji li ser vîna [[Alfred Nobel]], ji aliyê Komîteya Nobelê ya ve li bajar [[Oslo]]yê tê dayîn. Xelat, ji kesên an jî rêxistinên ku herî zêde hewl didin ku kongreyên aştiyê û biratiya netewe û gelan, kêmkirina çek û artêşan saz bikin, ji aliyê Komîteya Xelata Aştiyê ya Nobelê ve tê dayîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bianet.org/bianet/siyaset/154923-ocalan-in-nobel-adayligi-kabul-edildi |sernav=Öcalan'ın Nobel Adaylığı Kabul Edildi |malper=Bianet - Bagimsiz Iletisim Agi |tarîxa-gihiştinê=2020-10-18 }}</ref> === Bangewaziya xelatgirên Nobelê === Ji 50 xelatgirên Nobelê ji bo tecrîda li ser Abdullah Ocalan bang li ser saziyên navnetewî kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://ahvalnews.com/tr/abdullah-ocalan/50-nobel-odullu-isimden-ocalan-icin-cagri |sernav=Jêderka nûçeyê bi zimanê tirkî |malper= |tarîx= |tarîxa-gihiştinê= |rewşa-urlyê= |urlya-arşîvê= |tarîxa-arşîvê= |paşnav= |pêşnav= }}{{Mirin girêdan|tarîx=kanûna pêşîn 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> 50 xwedan xelatên Nobelê nameyek hevbeş ji saziyên navneteweyî re şandine da ku qedexeya dîtinên li dijî Rêberê PKKê Abdullah Öcalan bi dawî bikin. Xwediyê Xelata Aştiyê ya Nobelê ya sala 1980an Adolfo Pérez nameya bi navê Esquivel ji aliyê 50 xwediyên Xelata Nobelê ve bi biryarek hevbeş hatiye îmzekirin. Name ji hêla Sekreterê Giştî yê Konseya Ewrûpayê Thorbjørn Jagland, Nûnera Bilind a Yekîtiya Ewropî ya Polîtîkaya Derve Federica Mogherini, Seroka niha ya Rêxistina Ewlehî û Hevkariya Ewropa (OSCE) Miroslav Lajčák, û Sekreterê Birêvebir ê Komîteya Pêşîgirtina ortşkenceyê (CPT) ve hatiye nivîsandin. Nameya bi navê Esquivel di nameyê de bangên hevpar ên 50 xwedanxelatan destnîşan kir. Encûmena Ewropî, EU, OSCE û CPT ji înkara Tirkiyê ya mafên mirovan ên gewre ji wan xwest ku hemî tedbîrên guncan bigirin da ku dawî lê were. == Hemwelatiyên rûmetê == Çendîn deveran Öcalan bi hemwelatîbûna rûmetê xelat kirine: * [[Palermo]], [[Îtalya]]<ref name=":26">{{Jêder-nûçe |sernav='Öcalan factor' in the Italian debate {{!}} Ahval |url=https://ahvalnews.com/italy-turkey/ocalan-factor-italian-debate |roja-gihiştinê=2025-06-21 |xebat=Ahval |ziman=en }}</ref> * Olîmpiya, [[Yewnanistan]]<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Zand |pêşnav=Bernhard |paşnav2=Höhler |pêşnav2=Gerd |tarîx=1999-03-28 |sernav=»Öcalan war eine heiße Kartoffel« |url=https://www.spiegel.de/politik/oecalan-war-eine-heisse-kartoffel-a-93d82304-0002-0001-0000-000010630215 |roja-gihiştinê=2025-06-21 |xebat=Der Spiegel |ziman=de |issn=2195-1349 }}</ref> * [[Napoli]], Îtalya<ref name=":26" /> * [[Castel del Giudice]], Îtalya<ref name=":27">{{Jêder-malper |url=https://www.ilbenecomune.it/2018/05/02/il-molise-per-il-kurdistan-e-per-la-pace-castelbottaccio-e-castel-del-giudice-danno-la-cittadinanza-onoraria-ad-abdullah-ocalan/ |sernav=Il Molise per il Kurdistan e per la pace: Castelbottaccio e Castel del Giudice danno la cittadinanza onoraria ad Abdullah Öcalan |malper=Il Bene Comune |tarîx=2018-05-02 |roja-gihiştinê=2025-06-21 |ziman=it-IT }}</ref> * [[Castelbottaccio]], Îtalya<ref name=":27" /> * [[Pinerolo]], Îtalya<ref name=":28">[https://hrlibrary.umn.edu/wgad/35-1999.html University of Minnesota Human Rights Library] ''hrlibrary.umn.edu''</ref> * [[Martano]], Îtalya<ref name="Gallo2017">{{Jêder-malper |url=https://www.ilgallo.it/dai-comuni/martano/martano-cittadinanza-onoraria-a-ocalan/ |sernav=Martano: cittadinanza onoraria a Ocalan {{!}} Il Gallo |malper=www.ilgallo.it |tarîx=2017-02-14 |roja-gihiştinê=2025-06-21 |ziman=it-IT |paşnav=Gallo |pêşnav=Il }}</ref> * [[Reggio Emilia]], Îtalya<ref name=":26" /><ref name=":28" /> * [[Palagonia]], Îtalya<ref name="Gallo2017" /> * [[Riace]], Îtalya<ref name="Gallo2017" /> * [[Berceto]], Îtalya<ref>{{Jêder-malper |url=https://gazzettadellemilia.it/cronaca/item/25274-berceto-pr-cittadinanza-onoraria-per-abdullah-%C3%B6calan |sernav=Berceto (PR) Cittadinanza onoraria per Abdullah Öcalan |malper=gazzettadellemilia.it |roja-gihiştinê=2025-06-21 |ziman=it-it |paşnav=Redazione }}</ref> * [[Fossalto]], Îtalya<ref>{{Jêder-malper |url=https://anfdeutsch.com/aktuelles/protest-gegen-tuerkischen-druck-auf-italienische-stadtverwaltungen-17805 |sernav=Protest gegen türkischen Druck auf italienische Stadtverwaltungen |malper=ANF News |roja-gihiştinê=2025-06-21 |ziman=de }}</ref> == Pirtûkên wî == Ocalan nivîskarê zêdetirî 40 pirtûkan e ku çar ji wan wî di girtîgehê de nivîsandiye. Gelek ji notên ku ji hevdîtinên wî yên heftane bi parêzerên wî re hatine girtin, hatine sererastkirin û weşandin. Wî herwiha ji bo rojnameya ''[[Özgür Gündem]]'' gotar nivîsandiye, di bin kod-nameya ''Ali Fırat''.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Blood and belief: the PKK and the Kurdish fight for independence |paşnav=Marcus |pêşnav=Aliza |weşanger=New York University Press |tarîx=2007 |rr=191 |isbn=978-0-8147-5711-6 |cih=New York }}</ref> === Hinek pirtûkên wî === * ''[[Riya Jiyanê]], (nivîsên hilbijartî)'' [[Weşanên Axîna Welat]] * ''[[Ji Sedsala 19. Heya Îro Rastiya Kurdistan û Tevgera PKK]]'' [[Taybet:BookSources/3930943166|ISBN 3-930943-16-6]] * ''[[Welatparêziya Kurdistan]]'' (1992, bi kurdî 2000) [[Taybet:BookSources/3930943466|ISBN 3-930943-46-6]] * ''[[Perspektîv]]'' - 1996, [[Weşanên Rewşen]] * ''[[Ziman û Çalakiya Rastiyê]]'' * ''[[Di Pirsgirêka Kurd de Manîfestoya Demokrasiyê]]'' [tel:(1999) 3-930943-38-7 (1999) 3-930943-38-7] * ''[[Edduba]]'' (2004) * [http://www.denge-mezopotamya.com/besataybet/news_detail.asp?newsid=-769564977&pg=1 Em Tevgera Hemdem a Îbrahîmî ne] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080317005939/http://www.denge-mezopotamya.com/besataybet/news_detail.asp?newsid=-769564977&pg=1|date=2008-03-17}}, Parêznameya Rihayê (kurmancî) * [http://www.abdullah-ocalan.com/savunmalar/2/kurtce1.htm Ji dewleta rahip a Sumer ber bi Şaristaniya Demokratîk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040411061524/http://www.abdullah-ocalan.com/savunmalar/2/kurtce1.htm|date=2004-04-11}}, Cild I (kurmancî) * [http://www.abdullah-ocalan.com/savunmalar/2/soranice1.pdf Ji dewleta rahip a Sumer ber bi Şaristaniya Demokratîk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031011114610/http://www.abdullah-ocalan.com/savunmalar/2/soranice1.pdf|date=2003-10-11}}, Cild I, beşa 1 (soranî) * [http://www.abdullah-ocalan.com/savunmalar/2/soranice2.pdf Ji dewleta rahip a Sumer ber bi Şaristaniya Demokratîk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050407011402/http://www.abdullah-ocalan.com/savunmalar/2/soranice2.pdf|date=2005-04-07}}, Cild I, beşa 2 (soranî) * [http://www.abdullah-ocalan.com/savunmalar/4/parastinageleki.html Parastina Gelekî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050216181453/http://abdullah-ocalan.com/savunmalar/4/parastinageleki.html|date=2005-02-16}} (kurmancî) * [http://www.pkkonline.net/ku/files/books/parezname-1.pdf Manîfestoya Civaka Demokratîk, Pirtûka 1 : Șaristanî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150418164906/http://www.pkkonline.net/ku/files/books/parezname-1.pdf|date=2015-04-18}} (kurmancî) * [http://www.pkkonline.net/ku/files/books/parezname-2.pdf Manîfestoya Civaka Demokratîk, Pirtûka 2 : Șaristaniya Kapîtalîst] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923105114/http://www.pkkonline.net/ku/files/books/parezname-2.pdf|date=2015-09-23}} (kurmancî) * ''Manîfestoya Civaka Demokratîk - Pirtûka 3 : Sosyolojiya Azadiyê'' (tîrmeh 2009) == Binerê == * [[Yalçın Küçük]] * [[Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê]] * [[Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Commons}} * [http://www.denge-mezopotamya.com/besataybet/news_detail.asp?newsid=1067422261&pg=1 Jiyana Abdullah Öcalan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031219114426/http://www.denge-mezopotamya.com/besataybet/news_detail.asp?newsid=1067422261&pg=1|date=2003-12-19}} * [http://www.abdullah-ocalan.com/index1.htm Malpera Abdullah Öcalan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080106181415/http://www.abdullah-ocalan.com/index1.htm|date=2008-01-06}} parêznamên bi kurdî hene * [http://www.freedom-for-ocalan.com/ Înîsyatîfa "Ji Öcalan re azadî, ji Kurdistan re aşitî"] (ne kurdî) {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Abdullah Öcalan| ]] [[Kategorî:Endamên PKKê]] [[Kategorî:Femînîstên kurd]] [[Kategorî:Kesên ji Xelfetiyê]] [[Kategorî:Kurdên Bakurê Kurdistanê]] [[Kategorî:Mezunên Fakulteya Hiqûqê ya Unîversîteya Stembolê]] [[Kategorî:Mirovên zindî]] [[Kategorî:Nivîskarên kurd ên sedsala 21ê]] [[Kategorî:Nivîskarên zimanê tirkî]] [[Kategorî:Siyasetmedarên kurd ên Bakurê Kurdistanê]] [[Kategorî:Sosyalîstên kurd]] [[Kategorî:Öcalan (malbat)]] 8qi6vywnufxrpsblgir7waca69n3ykm 2081756 2081755 2026-07-24T01:12:17Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan 2081756 wikitext text/x-wiki {{Ev gotar|li ser damezrînerê PKKê ye. Ji bo kesên din bi navê "Ocalan", li [[Öcalan (cudakirin)]] binihêre.}} {{Agahîdank mirov | çînaser = siyaset | nav = Abdullah Öcalan | wêne = Abdullah Öcalan.png | sernavê_wêne = Abdullah Öcalan | navê_jidayikbûnê = Abdullah Öcalan | roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|4|4|1949|temen=erê}} | cihê_jidayikbûnê = [[Emeran, Xelfetî|Emeran]], [[Riha]], [[Bakurê Kurdistanê]] | roja_mirinê = | cihê_mirinê = | netewe = [[Kurd]] | hevwelatî = [[Tirkiye]] | perwerde = * [[Zanîngeha Stembolê|Fakulteya Hiqûqê ya Zanîngeha Stenbolê]] (1971) * [[Zanîngeha Enqereyê|Fakulteya Zanistên Siyasî ya Zanîngeha Enqereyê]] (1971-1984) | pîşe = {{Lîsteyapehn| * [[Îdeolojî|Îdeolog]] * [[Nivîskar]] * [[Siyasetmedar]]}} | salên_çalak = 1970-1999 | xebatên_navdar = [[Parastina Gelekî]] (2004)<br>[[Edduba]] (2004) | tevger = {{Flagicon image|Flag_of_Kurdistan_Workers_Party_(PKK).svg}} [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] (PKK) | hevjîn = [[Kesire Yıldırım]] <small>(24ê gulanê 1978)</small> | dê = Öveyş Öcalan | bav = Ömer Öcalan | xizm = [[Dîlek Öcalan]] <small>(xwerzî)</small><br>[[Ömer Öcalan]] <small>(xwerzî)</small> | malbat = Mehmet Öcalan<small> (bira)</small><br />[[Osman Öcalan]] <small>(bira)</small> | malper = {{URL|abdullah-ocalan.com|Malpera fermî}} | bernav = Apo<br>Serok<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Political Violence against Americans 1999 |weşanger=DIANE Publishing |isbn=978-1-4289-6562-1 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=B6aqciIXBdQC&pg=PA123&redir_esc=y }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.britannica.com/topic/Kurdistan-Workers-Party |sernav=Kurdistan Workers’ Party (PKK) {{!}} Kurdish Militancy, History, Disbanding, & Ideology {{!}} Britannica |malper=www.britannica.com |tarîx=2025-05-13 |roja-gihiştinê=2025-06-21 |ziman=en }}</ref> | cîwar = }} '''Abdullah Öcalan''' an jî bi tenê '''Ocalan'''<ref name=":112">{{Jêder-malper |url=https://core.ac.uk/download/pdf/46711807.pdf |sernav=Extradition or Political Asylum for the Kurdistan Workers Party's Leader Abdullah Ocalan |malper=core.ac.uk |roja-gihiştinê=2025-06-19 }}</ref> ({{Jidayikbûn|4|4|1949|j=1}} li gundê [[Emeran, Xelfetî|Emeran]], [[Riha (parêzgeh)|Riha]], [[Bakurê Kurdistanê]]), îdeolog, [[felsefe]]van, [[siyasetmedar]] û damezrînerê [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] (PKKê) ye. Ocalan di 15ê sibata 1999an de ji aliyê sîxurên [[DYA]]yê bi komployek hatiye revandin û di 16ê sibata 1999an de radestî dewleta tirk hate kirin.<ref>{{Jêder |paşnav=32.Gün |sernav=Abdullah Öcalan çawa hate radest kirin? {{!}} 15. Reşemî 1999 {{!}} Roja 32 Arşîv |tarîx=2019-02-12 |url=https://www.youtube.com/watch?si=Ab3bEFuiT2YHKKrO&v=bnLTVx1ZrEw&feature=youtu.be |roja-gihiştinê=2025-02-15 }}</ref> Abdullah Öcalan niha wekê girtiyek siyasî ji 1999an ve li girava [[Îmrali]]yê girtî ye.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2019-03-20 |sernav=Rebel Kurdish leader's treatment criticised by Welsh Assembly |url=https://www.bbc.com/news/uk-wales-politics-47646773 |tarîxa-gihiştinê=2023-03-06 |malper=BBC News |ziman=en-GB }}</ref> Öcalan ji sala 1979 heta 1998an xebatên xwe yê siyasî li [[Sûrî|Sûriyê]] dimeşand û li wir dijiya.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/english/middleeast/turkey/030320202 |sernav=Salên Abdullah Ocalan li Suriyê |malper=www.rudaw.net |tarîxa-gihiştinê=2023-03-06 }}</ref> Öcalan piştî ku neçar ma ji [[Sûrî|Sûriyê]] derkeve, di sala 1999an de li [[Nairobî|Nayrobiyê]] ji aliyê dezgeha [[Saziya Sîxuriyê ya Neteweyî ya Tirkiyeyê (MİT)]] ve bi alîkariya sixûrên DYAyê ve hate revandin û wî anîne Tirkiyeyê.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Weiner |pêşnav=Tim |tarîx=1999-02-20 |sernav=U.S. Helped Turkey Find and Capture Kurd Rebel |url=https://www.nytimes.com/1999/02/20/world/us-helped-turkey-find-and-capture-kurd-rebel.html |tarîxa-gihiştinê=2023-03-06 |malper=The New York Times |ziman=en-US }}</ref> Abdullah Öcalan li girtîgeha girava Îmraliyê bi caran hewlên çareserkirina Pirsgirêka Kurdî pêk aniye û ji 1993an vir ve li ser daxwaza wî bi caran ji bo çareseriya Pirsgirêka Kurdî li [[Bakurê Kurdistanê]], [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] agirbest ragihandiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Turkey's Kurds : a theoretical analysis of the PKK and Abdullah Öcalan |paşnav=Özcan |pêşnav=Ali Kemal |weşanger=Routledge |tarîx=2006 |isbn=0-203-01959-8 |cih=London |url=https://www.worldcat.org/oclc/62456367 |oclc=62456367 }}</ref> Li gel hewlên çareserkirina Pirsgirêka Kurdî li girava Îmraliyê heta niha 21 pirtûk ji aliyê Öcalan ve hatiye nivîsandin. Ji girtîgehê, Öcalan çend pirtûk weşandine. [[Jineolojî]], ku wekî zanista jinan jî tê zanîn, cureyek [[femînîzm]]ê ye ku ji hêla Öcalan ve tê piştgirî kirin<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=One group battling Islamic State has a secret weapon – female fighters |url=http://blogs.reuters.com/great-debate/2015/02/03/the-pro-woman-ideology-battling-islamic-state/ |roja-gihiştinê=2025-06-19 |xebat=Reuters |roja-arşîvê=2019-08-22 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20190822043827/http://blogs.reuters.com/great-debate/2015/02/03/the-pro-woman-ideology-battling-islamic-state/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> û paşê prensîbek bingehîn a [[Koma Civakên Kurdistanê]] (KCK) ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.opendemocracy.net/uk/anna-lau-erdelan-baran-melanie-sirinathsingh/kurdish-response-to-climate-change |sernav=A Kurdish response to climate change |malper=openDemocracy |tarîx=2016-11-17 |roja-gihiştinê=2025-06-19 |ziman=en }}</ref> Felsefeya konfederalîzma demokratîk a Öcalan di [[Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê]] de tê sepandin,<ref>{{Jêder-malper |url=https://air.unimi.it/retrieve/handle/2434/817740/1726883/zanjglobsoutstud.2.1.0115.pdf |sernav=The Rise of Feminism in the PKK: Ideology or Strategy |malper=air.unimi.it |roja-gihiştinê=2025-06-19 }}</ref> ku herêmekî xweser e ku di 2012an de li [[Rojavaya Kurdistanê]] hat damezrandin. == Jiyana berê == Abdullah Öcalan di sala 1949an de li gundê [[Amara, Xelfetî|Amara]] yê bi ser navçeya [[Xelfêtî|Xelfetiyê]] ya girêdayî parêzgeha [[Riha (parêzgeh)|Rihayê]] ji dayik bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.pkkonline.com/en/index.php?sys=article&artID=22 |sernav=Jînenîgari ya Abdullah Ocalan Kurdistan - PKK Official Site |malper=web.archive.org |tarîx=2015-09-24 |tarîxa-gihiştinê=2023-03-06 |rewşa-urlyê=bot: unknown |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150924073807/http://www.pkkonline.com/en/index.php?sys=article&artID=22 |tarîxa-arşîvê=2015-09-24 }}</ref> Dibistana seretayî li [[Cîbîn]]ê xwendiye. Dema ku ji birayê wî [[Osman Öcalan]] li ser paşnavê wan hat pirsîn, wî got ku "öc" bi tirkî tê wateya "tolhildan" û piştî ku rayedarên osmanî hatin gundê wan û daxwaza jinan kirin, bapîrê wî Hüseyin Axa daxwazên wan red kiriye û dest bi şerê li dijî rayedarên osmanî kiriye ku di vê şerê de birayê wî yê biçûk Abdî Axa hatibû kuştin. Piştî mirina Abdî Axa, Hüseyin Axa êrîşên tolhildanê yên zêdetir li dijî osmaniyan kiriye û rayedaran ji gund durxistiye. Dûr ve malbat ji aliyê kurdên din ve dihat pîrozkirin û wekê "Mala Ocê" ("Mala Tolhildanê") dihat nasîn. Piştî Qanûna Paşnavê ya sala 1934an, paşnavê wan wekê "Öcalan" hatiye qebûl kirin ku tê wateya "tolhildêr".<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Blood and belief: the PKK and the Kurdish fight for independence |paşnav=Marcus |pêşnav=Aliza |weşanger=New York Univ. Press |tarîx=2009 |isbn=978-0-8147-9587-3 |çap=1. publ. in paperback |cih=New York }}</ref> Di sala 1966an de li Enqereyê li lîseya pîşeyî ya tapiyê ya Enqereyê dest bi xwendina xwe ya lîseyê dike. Di salên xwendekariya lîseyê de beşdarî civînên antî-komunîstan dibe û di heman demê de beşdarî derdorên ku di siyaseta çepgir dibe ku ku di wî demê de daxwaza pêşdebirina mafên [[kurd]]an dikirin.<ref name="Brauns2010">{{Jêder-kitêb |sernav=PKK - Perspektiven des kurdischen Freiheitskampfes: zwischen Selbstbestimmung, EU und Islam |paşnav=Brauns |pêşnav=Nikolaus |weşanger=Schmetterling Verlag |tarîx=2010 |isbn=978-3-89657-564-7 |ziman=de |url=https://books.google.com/books?id=qT3dQgAACAAJ |paşnav2=Kiechle |pêşnav2=Brigitte }}</ref> Öcalan di ciwanî ya xwe de misilmanek pir dîndar bû û ji [[Necip Fazıl Kısakürek]] hez dikir.<ref>Uğur Mumcu (Haziran 2020). ''Kürt Dosyası. SBF'de Şafak Bildirisi Dağıtılıyor''. Uğur Mumcu Araştırmacı Gazetecilik Vakfı. r 7. ISBN 978-605-4274-51-2</ref> Abdullah Öcalan piştî ku di sala 1969an de ji lîseyê dîplomaya xwe werdigire, li [[Amed]]ê wekê karmendê tapiyê dest bi kar kiriye.<ref name="Brauns2010" /> Di vê dema karmendiyê de fikirên wî yên siyasî derdive holê.<ref name="Brauns2010" /> Piştî salekê koçê bajarê [[Stenbol]]ê dibe û li wir beşdarî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] dibe. Piştre diçe [[Fakulteya Hiqûqê]] ya [[Zanîngeha Stenbolê]] û li vir jî piştî sala yekem ji bo xwendina zanistên siyasî derbasî [[Zanîngeha Enqereyê]] dibe. Vegera wî ya Enqereyê ji bo parçekirina [[Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê]] (Dev-Genç) ku komên kurd ji komeleyê derkevin ji aliyê dewletê ve hatiye hêsankirin. Paşê serokkomarê wî demê [[Süleyman Demirel]] ji vê biryarê poşman bûye ku ji ber ku ew pêşbînî dike ku [[Partiya Karkerên Kurdistanê|PKK]] ji Dev-Gençê zêdetir ji sîstema dewletê re dibe xetere.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.taraf.com.tr/haber.asp?id=13608 |sernav=Çûyîna Abdullah Ocalan li Enqereyê |malper=web.archive.org |tarîx=2008-08-09 |tarîxa-gihiştinê=2023-03-06 |rewşa-urlyê=bot: unknown |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20080809132845/http://www.taraf.com.tr/haber.asp?id=13608 |tarîxa-arşîvê=2008-08-09 }}</ref> Ji ber ku di Abdullah Öcalan di 7ê nîsana sala 1972an de beşdarî mîtînga li dijî qetilkirina Mahîr Çayan dibe tê girtin ku jiber vê girtinê xwendina wî ya zanîngehê ya [[Zanîngeha Enqereyê]] xilas nabe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/fd2a765c10d8f6cd54a7a46596714608 |sernav=Ocalan Used Charisma, Guns, Bombs |malper=AP NEWS |tarîxa-gihiştinê=2023-03-06 |ziman=en }}</ref><ref name="Brauns2010" /> Bi hinceta belavkirina kovara siyasî ya çepgir a Şafak'ê ku ji aliyê Doğu Perinçek ve dihate weşandin hatiye sûcdarkirin û 7 mehan li girtîgeha Mamakê ya Enqereyê girtî dimîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://tr.boell.org/sites/default/files/ays-tarihvakfi-18x24-boll-r7-eng.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=web.archive.org |tarîx=2019-11-15 |tarîxa-gihiştinê=2023-03-06 |rewşa-urlyê=bot: unknown |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20191115005654/https://tr.boell.org/sites/default/files/ays-tarihvakfi-18x24-boll-r7-eng.pdf |tarîxa-arşîvê=2019-11-15 }}</ref> Di mijdara sala 1973an de Komeleya Xwendina Bilind a Demokratîk a Enqereyê (ADYÖD) hatiye damezrandin û piştî demeke kurt Abdullah Ocalan wekê endamê rêveberiya komeleyê hatiye hilbijartin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://journals.openedition.org/ejts/4613 |sernav=The Kurdistan Workers Party and a New Left in Turkey: Analysis of the revolutionary movement in Turkey through the PKK’s memorial text on Haki Karer |malper=web.archive.org |tarîx=2020-02-16 |tarîxa-gihiştinê=2023-03-06 |rewşa-urlyê=bot: unknown |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20200216022147/https://journals.openedition.org/ejts/4613 |tarîxa-arşîvê=2020-02-16 }}</ref> Di kanûna sala 1974an de komeleya ADYÖD ji aliyê dewletê Tirkiyeyê ve hatiye girtin. Di sala 1975an de bi Mazlum Dogan û Mehmet Hayri Durmuş re pirtûkeke siyasî ya ku tê de armancên sereke yên Şoreşa Kurdistanê vedibêje weşandine.<ref name="Stein1994">{{Jêder-kitêb |sernav=Endkampf um Kurdistan? : die PKK, die Türkei und Deutschland |paşnav=Stein |pêşnav=Gottfried |weşanger=Aktuell |tarîx=1994 |isbn=3-87959-510-0 |cih=München |url=https://www.worldcat.org/oclc/31480644 |oclc=31480644 }}</ref> Di hevdîtinên li Enqereyê yên di navbera salên 1974-1975an de Ocalan û hevalên wî yên din gihîştin wê qenaetê ku Kurdistan bûye kolonî û divê amadekariyên şoreşê bêne kirin.<ref name=":1">{{Jêder-kitêb |sernav=La formation de la nation kurde en Turquie |paşnav=Yilmaz |pêşnav=Özcan |weşanger=Presses universitaires de France |tarîx= |isbn=978-2-940503-17-9 |cih=Paris |kesên-din=Miroslav,. Hroch |url=https://www.worldcat.org/oclc/863119682 |oclc=863119682 }}</ref> Komê biryar da ku li bajarên cuda yên Bakurê Kurdistanê belav bibin ku bingehek ji alîgirên şoreşa çekdarî ava bikin.<ref name=":1" /> Di destpêkê de tenê çend alîgirên vî fikirê hebûn lê piştî gera Ocalan di sala 1977an de li bajarên wekê Agirî, Êlih, Amed, Çewlik, Qers û Rihayê pêk hatiye, kom gihişte 300 kesên alîgir û nêzîkî sîh şervanên çekdarên organîzekirî ya komê çêdibe.''<ref name=":1" />'' == Partiya Karkerên Kurdistanê == {{Gotara bingehîn|Partiya Karkerên Kurdistanê}} [[Wêne:Flag of the Kurdistan Workers' Party (1978-1995).svg|thumb|Alayê Partiya Karkerên Kurdistanê (1978-1995)]] Bi derbeya leşkerî ya sala 1971ê gelek aktivîstên çepên şoreşger ji derketina hemberê raya giştî bêpar hatine hiştin ku di nav de tevgerên wekê Artêşa Rizgariya Gel a Tirkiyê (THKO) an Partiya Komunîst a Tirkiyê/Marksîst-Lenînîst (TKP-ML) hebûn hatine çewisandin û hatine qedexe kirin.<ref name="Jongerden2017">{{Jêder-kovar |paşnav=Jongerden |pêşnav=Joost |tarîx=2017-10-01 |sernav=Gender equality and radical democracy: Contractions and conflicts in relation to the “new paradigm” within the Kurdistan Workers’ Party (PKK) |url=https://journals.openedition.org/anatoli/618 |kovar=Anatoli. De l’Adriatique à la Caspienne. Territoires, Politique, Sociétés |ziman=en |hejmar=8 |rr=233–256 |doi=10.4000/anatoli.618 |issn=2111-4064 }}</ref> Piştî vê yekê çend aktorên siyasî yên çepên tirk ên ku demekê dirêj e ji siyasetê dûr in li dûrî raya giştî li wargehên zanîngehan an jî di civînên li avahiyên hevpar de xwe birêxistin dikin.<ref name="Jongerden2017" /> Di salên 1972 û 1973an de koma bingehîn a îdeolojîk a Partiya Karkerên Kurdistanê ku bi giranî ji xwendekarên bi pêşengiya Abdullah Öcalan pêk dihatin li [[Enqere]]yê bûn ku xwe wekê Şoreşgerên Kurdistanê bi nav dikirin.<ref name="Jongerden2017" /> Ev koma nû di cîhana kapîtalîst de bal dikişîne ser nifûsa kurdên bindest ên li [[Bakurê Kurdistanê]]. Di sala 1973an de gelek xwendekarên ku piştre ku di demên pêş de bibin damezrînerên Partiya Karkerên Kurdistanê rêxistina xwendekaran a [[Komeleya Xwendina Bilind a Demokratîk a Enqereyê]] ava dikin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=PKK Pre-conflict Mobilisation (1974–1984) |weşanger=Cambridge University Press |tarîx=2021 |rr=66–106 |isbn=978-1-108-83850-4 |cih=Cambridge |paşnavê-edîtor=O'Connor |pêşnavê-edîtor=Francis |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/understanding-insurgency/pkk-preconflict-mobilisation-19741984/D7965C34E09A1ACAD789790208CA5D1D }}</ref> Komeleya ku ji aliyê vê koma xwendekarên kurd ve hatiye damezrandin piştê çend mehan ji aliyê dewleta tirk ve hatiye qedexekirin. Piştre komekê li derdora Öcalan ji çepên tirk veqetiyan û nîqaşên berfireh li ser kolonîzekirina [[Kurdistan]]ê ku ji aliyê dewleta tirk ve pêk hatiye dikin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nytimes.com/2008/02/17/magazine/17turkey-t.html?ex=1361854800&en=df64cf85326e2103&ei=5124&partner=permalink&exprod=permalink |sernav=Minority Rules |malper=NY Times }}</ref> Piştî derbeya leşkerî ya sala 1980an de [[zimanê kurdî]] di jiyana giştî û taybet de bi awayekî fermî ji aliyê dewleta tirk ve hatiye qedexekirin.<ref name="Aslan2015">{{Jêder-kitêb |sernav=Nation Building in Turkey and Morocco |paşnav=Aslan |pêşnav=Senem |weşanger=Cambridge University Press |tarîx=2015 |isbn=978-1-107-05460-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=wTAWBQAAQBAJ }}</ref> Gelek kurdên ku bi zimanê kurdî diaxivîn, kesên ku weşanên bi kurdî dikirin, stranên kurdî digotin hatine girtin û hatine zîndanî kirin.<ref name="Aslan2015" /> Di vê demê de li Tirkiyeyê û li Bakurê Kurdistanê [[çanda kurdî]], bikaranîna zimanê kurdî, cil û berg, [[folklor]] û navên bi zimanê kurdî ji aliyê dewleta tirk hatibûn qedexe kirin.<ref name="Hannum2011">{{Jêder-kitêb |sernav=Autonomy, Sovereignty, and Self-Determination: The Accommodation of Conflicting Rights |paşnav=Hannum |pêşnav=Hurst |weşanger=University of Pennsylvania Press |tarîx=2011-10-12 |isbn=978-0-8122-0218-2 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=28PEGfCDiZEC }}</ref> Di pêvajoya înkarkirina hebûna kurdan de, heta sala 1991ê hebûna kurdan ji aliyê dewleta tirk ve hatiye înkarkirin û kurdan wekê “tirkên çiyayî” bi nav kiribûn.<ref name="Hannum2011" /><ref>{{Jêder-malper |url=https://countrystudies.us/turkey/26.htm |sernav=Turkey - Linguistic and Ethnic Groups |malper=countrystudies.us |roja-gihiştinê=2024-11-22 }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Contemporary Turkish Foreign Policy |paşnav=Çelik |pêşnav=Yasemin |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=1999-09-30 |isbn=978-0-275-96590-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=y9PXcwFOLNcC&pg=PA3 }}</ref> Piştre re ji bo ji nû ve avakirina mafên zimanî, çandî û siyasî ya ji bo kurdan Partiya Karkerên Kurdistanê hatiye damezrandin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Turkey and the European Union: Internal Dynamics and External Challenges |paşnav=Joseph |pêşnav=J. |weşanger=Springer |tarîx=2006-11-28 |isbn=978-0-230-59858-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=G06BDAAAQBAJ }}</ref> Di 26 û 27ê çiriya paşîn a sala 1978an de li gundê Fîsê yê Licê ya Amedê Partiya Karkerên Kurdistanê piştî amadekariyên çend salan di kongreya bingehîn de hatiye damezrandin. Di 27ê mijdara sala 1978an de komîteyek navendî ku ji 7 kesan pêk dihat, bi serokatiya Abdullah Öcalan hatiye hilbijartin ku di nav wan de [[Şahin Dönmez]], [[Mazlum Doğan]], [[Baki Karer]], [[Mehmet Hayri Durmuş]], [[Mehmet Karasungur]] û [[Cemîl Bayik]] endamên din ên Partiya Karkerên Kurdistanê bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://jamestown.org/program/leading-pkk-commander-cemil-bayik-crosses-into-iran/ |sernav=Leading PKK Commander Cemil Bayik Crosses into Iran |malper=jamestown.org |roja-gihiştinê=2024-11-22 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/haber/arife-dogan-kardesi-mazlum-dogan-i-anlatiyor-172801 |sernav=Arife Doğan, Kardeşi Mazlum Doğan'ı Anlatıyor |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2024-11-22 |ziman=tr }}</ref> Di sala 1978an de di nava nakokiyên rastgir û çepgiran de ku bi derbeya leşkerî ya sala 1980an bi dawî dibe, Öcalan Partiya Karkerên Kurdistanê (PKK) damezrandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.cnn.com/WORLD/meast/9905/31/ocalan.02/ |sernav=CNN - Kurdish leader Ocalan apologizes during trial- May 31, 1999 |malper=web.archive.org |tarîx=2001-12-09 |tarîxa-gihiştinê=2023-03-12 |rewşa-urlyê=bot: unknown |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20011209065557/http://www.cnn.com/WORLD/meast/9905/31/ocalan.02/ |tarîxa-arşîvê=2001-12-09 }}</ref> Di [[27ê çiriya paşîn a sala [[1978]]an de Öcalan û hevalên xwe li [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekirê]] li gundê [[Fîs, Licê|Fîsê]] ya navçeya [[Licê]]yê li hev kom dibin û biryara avakirina [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] (PKK) didin. Xebatên rêxistinê yên Öcalan û partiya wî PKK yên li [[Kurdistan]]ê di demeke kin de bala dewleta tirk dikişîne. Li ser vê şêweya nû ya Öcalan a li hemberî Tirkiyeyê ji bo pirsgirêka kurd zextên xwe zêde dike. Dewletê bi awayekî eşkere li hemberî koma Öcalan şer dide destpêkirin û ji ber vê yekê Öcalan di 1979an derdikeve derve û diçe [[Libnan]]ê. PKKê bi damezrandina xwe ve giranî da ser perwerdeya îdeolojîk.<ref name="Kemal2006">{{Jêder-kitêb |sernav=Turkey's Kurds in perspective : a theoretical analysis of Abdullah Öcalan and the PKK. |paşnav=Kemal. |pêşnav=Özcan, Ali |weşanger=Routledge |tarîx=2006 |isbn=0-415-36687-9 |url=http://worldcat.org/oclc/217856301 |oclc=217856301 }}</ref> [[Marksîzm-Lenînîzm]], dîrok û milkê Kurdistanê di nava PKKê de xwedî roleke navendî bû.<ref name="Kemal2006" /> Öcalan li ser giringiya îdeolojiyê heta radeya ku bê îdeolojiyê şermezar kiriye û îdeolojî bi dînê re ku li gorî wî şûna îdeolojiyê girtiye, wekhev kir.<ref name="Kemal2006" /> "Eger hûn têkiliya xwe û îdeolojiyê bişkînin hûn ê bibin cinawir." Bi piştgiriya Hikûmeta Sûriyê, Öcalan du kampên rahênanê ji bo PKKê li Libnanê ava kir ku tê de gerîlayên kurd perwerdeya siyasî û leşkerî bibînin.<ref name="Stein1994" /><ref name=":0">{{Jêder-kitêb |sernav=Enter the PKK |weşanger=Routledge |tarîx=2012-10-12 |rr=94–107 |isbn=978-0-203-01959-7 |url=https://doi.org/10.4324/9780203019597-9 }}</ref> PKKê li Libnanê di 1982an de kongreya xwe ya duyem pêk anî û biryara vegera nava axa welêt girt.<ref name=":0" /> Milîtanên PKKê di bin pêşengiya Öcalan de perwerdehiya xwe ya [[îdeolojî]]k û [[leşker]]î qedandibûn.<ref name=":0" /> Di 1984an de PKKê li [[Bakurê Kurdistanê]] li hemberî dewleta tirk dest bi şerê çekdarî ya li dijî hêzên dewleta tirk kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hrw.org/news/1998/11/20/letter-italian-prime-minister-massimo-dalema |sernav=Letter to Italian Prime Minister Massimo D'Alema |malper=Human Rights Watch |tarîx=1998-11-20 |tarîxa-gihiştinê=2023-03-12 |ziman=en }}</ref> Ji damezrandina partî ve, partî bal kişand ser perwerdehiya îdeolojîk.<ref name=":0" /> Di 1984an de PKKê bi destpêkirina şerên çekdarî li hemberî hêzên dewletê şerê çekdarî hatine desteserkirin ku dewlet an rêveberiyeke kurdî ya serbixwe ava bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hrw.org/news/1998/11/20/letter-italian-prime-minister-massimo-dalema |sernav=Letter to Italian Prime Minister Massimo D'Alema {{!}} Human Rights Watch |tarîx=1998-11-20 |roja-gihiştinê=2025-06-19 |ziman=en }}</ref> Öcalan hewl daye ku tevgerên azadîxwaz ên kurd ên PKKê û tevgerên din ku li dijî [[Sedam Huseyn]] li Iraqê bibin yek. Di biryarên di navbera [[Partiya Demokrat a Kurdistanê]] (KDP) û PKKê de, li hev kirine ku PKKê dikare bi serbestî li [[Başûrê Kurdistanê]] bisekîne. Herwiha ew du caran bi [[Mesûd Barzanî]] ku serokê Partiya Dêmokrat a Kurdistanê re li Şamê re civiya da ku hinek pirsgirêkên biçûk ên ku wan hebûn çareser bikin. Hevdîtinên bi rayedarên PYDê carekê di 1984an de û carekê din jî di 1985an de pêk hatiye.<ref name="UfheilSomers1994">{{Jêder-malper |url=https://merip.org/1994/07/mad-dreams-of-independence/ |sernav=Mad Dreams of Independence |malper=MERIP |tarîx=1994-07-15 |roja-gihiştinê=2025-06-19 |ziman=en-US |paşnav=Ufheil-Somers |pêşnav=Amanda }}</ref> Lê ji ber zextên Tirkiyeyê hevkarî ne encam dimîne. Di hevpeyvînekê de ku di sala 1988an de bi rojnameya [[Milliyet]] re hatiye kirin de Abdullah Ocalan behs kiriye ku armanc ne bi her awayî ji Tirkiyeyê cuda bûn e lê di mijara mafên kurdan de israr kir û pêşniyar kiriye ku ji bo damezrandina federasyonê li Tirkiyeyê danûstandin bên kirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Öcalan et le PKK: Les mutations de la question kurde en Turquie et au moyen-orient |paşnav=Cigerli |pêşnav=Sabri |weşanger=Maisonneuve et Larose |tarîx=2005 |isbn=978-2-7068-1885-1 |cih=Paris |paşnav2=Le Saout |pêşnav2=Didier }}</ref> Di sala 1988an de ew li Şamê bi [[Celal Talebanî]] ku di wî demê de serokê [[Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê]] bû (YNK) civîneke pêk aniye ku bi wî re peymanek îmze kiriye û piştî hinek nakokiyan piştî damezrandina hikûmeteke kurdî li Başûrê Kurdistanê ku di 1992an de hatiye damezrandin têkiliyeke wî ya baştir çêbûye.<ref name="UfheilSomers1994" /> Di destpêka salên 1990an de di hevpeyvînên ku ji [[Doğu Perinçek]] û Hasan Bildirici re hatine dayîn de, wî behsa amadebûna xwe ya ji bo çareseriyek aştiyane ya ji bo şer û pevçûnan kiriye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Kurdish national movement in Turkey: from protest to resistance |paşnav=Gunes |pêşnav=Cengiz |weşanger=Routledge |tarîx=2012 |isbn=978-1-136-58798-6 |cih=Abingdon, Oxon |series=Exeter studies in ethno politics }}</ref> Di hevpeyvînek din a ku ji [[Oral Çalışlar]] re hatiye dayîn de, wî cudahiya di navbera serxwebûn û cudaxwaziyê de tekez kiriye. Wî ev nêrîna xwe anî ziman ku ger neteweyên cuda xwedî mafên wekhev bin dikarin di nav heman dewletê de bi awayeke serbixwe bijîn.{{Sfn|Gunes, Cengiz|2013|p=127-128}} Piştre di sala 1993an de li ser daxwaza serokkomarê Tirkiyeyê [[Turgut Özal]], Öcalan ji bo danûstandinan bi Celal Talabanî re civiya û piştî wê Öcalan agirbestek yekalî ragihandibû ku ji 20ê adarê heya 15ê nîsanê berdewam kiribû.<ref name="Deutsches1994">{{Jêder-kitêb |sernav=Nahost Jahrbuch 1993: Politik, Wirtschaft und Gesellschaft in Nordafrika und Dem Nahen und Mittleren Osten |paşnav=Deutsches Orient-Institut |pêşnav=Deutsches |weşanger=VS Verlag fur Sozialwissenschaften GmbH |tarîx=1994 |isbn=978-3-322-95968-3 |cih=Wiesbaden }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Primitive rebels or revolutionary modernizers? the Kurdish national movement in Turkey |paşnav=White |pêşnav=Paul J. |weşanger=Zed Books : Distributed in the USA exclusively by St. Martin's Press |tarîx=2000 |isbn=978-1-85649-822-7 |cih=London ; New York |url=https://www.worldcat.org/title/ocm44851347 |oclc=ocm44851347 }}</ref> Piştre carek din dîsa agirbestê dirêj kiriye ku danûstandinên bi hikûmeta Tirkiyeyê re gengaz bike. Piştî mirina Özal di 17ê Nîsana 1993an de ev destpêşxerî ji aliyê Tirkiyeyê ve bi hinceta ku Tirkiyeyê bi PKKê re danûstandin nekiriye ji aliyê hikûmeta Tirkiye ve hatiye rawestandin.<ref name="Deutsches1994" /> Di Konferansa Navneteweyî ya Kurd de ku di adara sala 1994an li [[Bruksel]]ê hatiye lidarxistin de înîsiyatîfa wî ya ji bo mafên wekhev ji bo kurd û tirkan li Tirkiyeyê hatiye nîqaşkirin.{{Sfn|Stein, Gottfried|1994|p=69}} Gottfried Stein ragihandiye ku herî kêm di nîvê yekem ê salên 1990an de, Öcalan bi piranî li taxeke parastî ya Şamê jiyan kiriye.{{Sfn|Stein, Gottfried|1994|p=69}} Di 7ê gulana sala 1996an de di nîvê agirbesteke yekalî ya din de ku ji aliyê PKKê ve hatibû ragihandin, hewldanek ji bo kuştina wî di maleke li Şamê de, bi ser neket.{{Sfn|Gunes, Cengiz|2013|p=134}}<ref>{{Jêder-malper |url=https://medyanews.net/confessions-of-a-former-turkish-national-intelligence-official/ |sernav=Confessions of a former Turkish National Intelligence official |malper=Medya News |tarîx=2021-11-05 |roja-gihiştinê=2025-06-19 |ziman=en-GB }}</ref> Piştî xwepêşandanên li dijî qedexekirina PKKê li Almanya, Öcalan çend caran bi siyasetmedarên almanî re civiriya.<ref name="Cigerli2005">{{Jêder-kitêb |sernav=Öcalan et le PKK: les mutations de la question kurde en Turquie et au Moyen-Orient |paşnav=Cigerli |pêşnav=Sabri |weşanger=Maisonneuve et Larose |tarîx=2005 |rûpel=222 |isbn=978-2-7068-1885-1 |cih=Paris |paşnav2=Le Saout |pêşnav2=Didier }}</ref> Di havîna sala 1995an de serokê Ofîsa Federal a Parastina Destûrê (''Verfassungsschutz'') Klaus Grünewald hat serdana wî<ref name="Cigerli2005" /><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=1995-12-24 |sernav=Tips vom PKK-Chef |url=https://www.spiegel.de/politik/tips-vom-pkk-chef-a-d6534b65-0002-0001-0000-000009247432 |roja-gihiştinê=2025-06-19 |xebat=Der Spiegel |ziman=de |issn=2195-1349 }}</ref> Dema ku wan çalakiyên PKKê li Almanya nîqaş kirine Abdulah Ocalan bi endama parlamenterê Almanyayê Heinrich Lummer ê [[Yekîtiya Demokratên Xiristiyan a Almanyayê]] (CDU) re di cotmeha sala 1995an de li Şamê û di adara sala 1996an de hevdîtin pêk anîbû.<ref name="Cigerli2005" /> Öcalan piştrast kir ku PKK dê piştgiriya çareseriyek aştiyane ji bo pevçûnê dike. Lummer dema ku vegeriyaye Almanyayê ji bo piştgirî danûstandinên zêdetir ên bi Abdullah Öcalan re daxuyaniyeke daye.{{Sfn|Özcan, Ali Kemal|2006|p=206}} Şandeyek parlamenterê Yewnanistanê ji PASOKê di 17ê cotmeha 1996an de li geliyê Beqaayê serdana Abdullah Öcalan kiriye. Di dema mayîna xwe ya li Sûriyeyê de wî çend pirtûk li ser şoreşa kurd weşandine.<ref name="Cigerli2005" /> Bi kêmanî carekê di sala 1993an de ew ji aliyê Rêveberiya Îstîxbarata Giştî ya Sûriyeyê ve hate girtin lê paşê dîsa hatiye berdan.<ref name="Cigerli2005" /> Heta sala 1998an Öcalan li Sûriyeyê dimîne. Her ku rewş li Tirkiyeyê xirabtir dibe, hikûmeta Tirkiyeyê bi hinceta ku Sûriye piştgiriyê dide Partiya Karkerên Kurdistanê bi eşkereyî gef dixwe ku êrîşê Sûriyeyê bikin.<ref name="Ünver2016">{{Jêder-kovar |paşnav=Ünver |pêşnav=H. Akın |tarîx=2016 |sernav=Schrödinger’s Kurds: Transnational Kurdish Geopolitics in the Age of Shifting Borders |url=https://www.jstor.org/stable/26494339 |kovar=Journal of International Affairs |cild=69 |hejmar=2 |rr=65–100 |issn=0022-197X }}</ref> Di encamê de, hikûmeta Sûriyeyê radestkirina Öcalan a ji bo Tirkiyeyê red dike û ji Öcalan dixwaze ku êdî ji Sûriyeyê derkeve.<ref name="Ünver2016" /> Di cotmeha sala 1998an de, Öcalan ji bo derketina xwe ji Sûriyeyê amadekarî dike û di civînekê de li [[Kobanî]], wî hewl daye ku bingehên partiyek nû deyne lê ji ber astengiya îstîxbarata Sûriyeyê ev hewl têk diçe.<ref name="Ünver2016" /> == Sirgûnkirina wî == Di 9ê cotmeha sala 1998an de, Abdullah Ocalan ji Sûriyê derdikeve û çar mehên din li gelek welatên Ewropayê geriya û ji bo çareserkirina pirsgirêka kurd daxwaza çareseriyê kiriye.<ref name="Boudreaux1999"/> Öcalan pêşî ji Sûriyeyê derbasê Rûsyayê dibe û li wir parlementoya Rûsyayê di 4ê mijdara sala 1998an de deng dide ku mafê penaberiyê bide Öcalan.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Dilemmas of Democracy and Dictatorship: Place, Time and Ideology in Global Perspective |paşnav=Radu |pêşnav=Michael |weşanger=Transaction Publishers |isbn=978-1-4128-2171-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=rWp5F3T6a-8C&q=109+greek+parliamentarians+and+abdullah+%C3%B6calan&pg=PA73 }}</ref> Di 6ê mijdarê de 109 parlamenterên yewnanî Öcalan vexwend Yewnanîstanê ku li Yewnanistanê bimîne, ev daxwaz ji hêla Panayioitis Sgouridis ku wê demê cîgirê serokê Parlementoya Yewnanistanê bû hatibû dubarekirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://books.google.com/books?id=rWp5F3T6a-8C&q=109+greek+parliamentarians+and+abdullah+%C3%B6calan&pg=PA73 |sernav=Sirgûnkirina Abdulah Ocalan }}</ref> Piştre Ocalan berê xwe dide Îtalyayê û di 12ê mijdara sala 1998an de digihîje Balafirgeha Romayê.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Traynor |pêşnav=Ian |paşnav2=Traynor |pêşnav2=By Ian |tarîx=1998-11-28 |sernav=Italy 'may expel Kurd leader' |url=https://www.theguardian.com/world/1998/nov/28/kurds.iantraynor |roja-gihiştinê=2025-06-22 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di sala 1998an de piştî ku Öcalan digihîje Îtalyayê û li wir daxwaza penaberiya siyasî dike, hikûmeta Tirkiyeyê daxwaza radestkirina Öcalan ji Îtalyayê dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.questia.com/projects#!/project/89262141 |sernav=Your Projects {{!}} Questia, Your Online Research Library |malper=www.questia.com |roja-gihiştinê=2025-06-22 |ziman=en |roja-arşîvê=2012-08-01 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects#!/project/89262141 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.refworld.org/reference/annualreport/amnesty/1999/en/23329 |sernav=Amnesty International Report 1999 - Italy |malper=Refworld |roja-gihiştinê=2025-06-22 |ziman=en }}</ref> Ji ber fermana girtinê ya ku ji aliyê Almanya ve hatibû dayîn, Öcalan ji aliyê rayedarên Îtalyayê ve demek hatibû binçavkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Gökkaya |pêşnav=Hasan |tarîx=2019-02-15 |sernav=Abdullah Öcalan: Der mächtigste Häftling der Türkei |url=https://www.zeit.de/politik/ausland/2019-02/abdullah-oecalan-pkk-fuehrer-20-jahre-inhaftierung-tuerkei-kurdenkrieg |roja-gihiştinê=2025-06-22 |xebat=Die Zeit |ziman=de-DE |issn=0044-2070 }}</ref> Ji ber Almanya darizandina Öcalan li Almanyayê napejirîne Îtalyayê wî radestî Almanya nekiribû. Şansolyeyê Alman Gerhard Schröder û Wezîrê Karên Hundir Otto Schily dixwestin ku Öcalan ji aliyê "Dadgeha Ewropî" ya nediyar ve were darizandin. Li gel van hemî nakokiyan Îtalyayê Öclan radestî Tirkiyeyê nake.<ref name=":3"/> Serokwezîrê Îtalyayê Massimo D'Alema ragihandibû ku radestkirina kesekî bo welatekî ku cezayê darvekirinê lê tê birîn, li dijî qanûna Îtalyayê ye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Stanley |pêşnav=Alessandra |tarîx=1998-11-21 |sernav=Italy Rejects Turkey's Bid For the Extradition of Kurd |url=https://www.nytimes.com/1998/11/21/world/italy-rejects-turkey-s-bid-for-the-extradition-of-kurd.html |roja-gihiştinê=2025-06-22 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Lê Îtalyayê jî nexwest ku Öcalan bimîne û gelek astengiyên dîplomatîk bikar anî ku Öcalan neçar bimîne ku welêt biterikîne. Di 16ê çileyê de Abdullah Öcalan ji Îtalyayê derdikeve bi hêviya dîtina cihekî bi ewlehê li Rûsyayê diçe Nizhny Novgorodê.<ref name="Boudreaux1999">{{Jêder-malper |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-feb-19-mn-9634-story.html |sernav=A Most Unwanted Man |malper=Los Angeles Times |tarîx=1999-02-19 |roja-gihiştinê=2025-06-22 |ziman=en-US |paşnav=Boudreaux |pêşnav=Richard }}</ref><ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Gunter |pêşnav=Michael M |tarîx=2000-10-01 |sernav=The continuing Kurdish problem in Turkey after O¨calan's capture |url=https://doi.org/10.1080/713701074 |kovar=Third World Quarterly |cild=21 |hejmar=5 |rr=849–869 |doi=10.1080/713701074 |issn=0143-6597 }}</ref> Lê li Rûsyayê wî wekê cara destpêkê pêşwazî nekir û ew neçar din ku hefteyekê li Balafirgeha Navneteweyî ya Strigino li Nîjnî Novgorodê bisekine. Carek din dîsa Abdulah Öcalan neçar dimîne ku j Rûsyayê bi balafirê ji Saint Petersburgê ber bi Yewnanistanê ve here û li wir di 29ê çileya sala 1999an de li ser vexwendina Nikolas Naxakis ku amîralekî teqawîtbûyî bû gihîştiye Atînayê. Ew şev wek mêvanê nivîskara yewnanî ya navdar Voula Damianakou li Nea Makriyê dimîne.<ref name="Boudreaux1999" /> Piştî vê yekê Öcalan hewl dide ku biçe Den Haagê, da ku rewşa xwe ya qanûnî li Dadgeha Cezayê ya Navneteweyî çareser bike lê Holandayê nehişt ku balafira wî dakeve û wî dişîne Yewnanistanê ku balafira wî diçe girava Korfuyê ya li Deryaya Îyonê. Piştre li ser vexwendina dîplomatên yewnanî, Öcalan biryar dide ku bi balafirê here Nairobiyê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/inatl/daily/feb99/ocalanturkey18.htm |sernav=Washingtonpost.com: Turkey Celebrates Capture of Ocalan |malper=www.washingtonpost.com |roja-gihiştinê=2025-06-22 }}</ref> Di wê demê de Britta Böhler ku parêzereke alman a navdar bû parastina wî dikir. Wê digot divê sûcên ku ew pê dihat tawanbarkirin di dadgehê de werin îspatkirin û hewl dide ku Dadgeha Navneteweyî ya li Den Haagê dozê bigire ser xwe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.welt.de/print-welt/article565718/Von-der-RAF-Sympathisantin-zur-Anwaeltin-Oecalans.html |sernav=Von der RAF-Sympathisantin zur Anwältin Öcalans - WELT |malper=DIE WELT |roja-gihiştinê=2025-06-22 |ziman=de }}</ref> == Girtina wî == Abdullah Öcalan di 15ê sibata 1999an de dema ku ji balyozxaneya Yewnanistanê ber bi Balafirgeha Navneteweyî ya Jomo Kenyatta ya li Nairobiyê ve diçû, li [[Kenya]]yê bi alîkariya [[Ajansa Navendî ya Saloxgeriyê|CIAyê]] ve hatiye revandin û piştre jî radestî Tirkiyeyê tê kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Weiner |pêşnav=Tim |tarîx=1999-02-20 |sernav=U.S. Helped Turkey Find and Capture Kurd Rebel |url=https://www.nytimes.com/1999/02/20/world/us-helped-turkey-find-and-capture-kurd-rebel.html |roja-gihiştinê=2025-06-19 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li gorî rojnameya ''Vatan'' a tirk, rayedarên amerîkî Öcalan girtine û radestî rayedarên tirk kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=http://haber.vatanim.com.tr/haberdetay.asp?detay=Kurt_sorununun_cozumu_teroru_bitirir_203724_1&Newsid=203724 |sernav=ABD Apo'yu teslim etti çünkü bağımsız Kürt devletine engeldi |malper=haber.vatanim.com.tr |roja-gihiştinê=2025-06-19 |roja-arşîvê=2008-10-18 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20081018140436/http://haber.vatanim.com.tr/haberdetay.asp?detay=Kurt_sorununun_cozumu_teroru_bitirir_203724_1&Newsid=203724 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Piştî girtina wî hikûmeta Yewnanistanê di nav aloziyê de bû û Wezîrê Derve Theodoros Pangalos, Wezîrê Navxweyî Alekos Papadopoulos û Wezîrê Pergala Giştî Philipos Petsalnikos ji karên xwe îstifa kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/inatl/daily/feb99/greece021899.htm |sernav=Washingtonpost.com: Three Greek Cabinet Ministers Resign Over Ocalan Affair |malper=www.washingtonpost.com |roja-gihiştinê=2025-06-19 }}</ref> Costoulas, balyozê Yewnanistanê ku di wî demê de Ocalan diparast, diyar kiribû ku jiyana wî piştî operasyona girtina wî di xetereyê de ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.sabah.com.tr/2007/07/17/haber,025EFB746B684ED8B16B1759BE71DE6F.html |sernav=SABAH - 17 Temmuz 2007, Salı - Türkiye Öcalan için Kenya'ya para verdi |malper=www.sabah.com.tr |roja-gihiştinê=2025-06-19 |roja-arşîvê=2008-01-12 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20080112170002/http://www.sabah.com.tr/2007/07/17/haber%2C025EFB746B684ED8B16B1759BE71DE6F.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Li gorî Nûcan Derya ku wergêrê Öcalan a li Kenyayê bû, rayedarên Kenyayê balyozê Yewnanistanê hişyar kiribûn ku "tiştek" dikare bibe ger ew çar roj berê neçe û Pangalos garantî dabû wan ku Öcalan dê bi ewlehî biçe Ewropayê. Öcalan bi biryar dide ku biçe [[Amsterdam]]ê û bi tohmetên tundî yê re rû bi rû bimîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.irishtimes.com/news/ocalan-interpreter-tells-how-trap-was-set-1.155018 |sernav=Ocalan interpreter tells how trap was set |malper=The Irish Times |roja-gihiştinê=2025-06-19 |ziman=en }}</ref> Girtina Öcalan dibe sedem ku bi hezaran Kurd li seranserê cîhanê li balyozxaneyên Yewnanistan û [[Îsraêl]]ê xwepêşandanên şermezarkirina girtina wî li dar bixin. Kurdên ku li Almanya dijîn gef li wan hat xwarin ku eger ew xwepêşandanên piştgiriya Öcalan bidomînin, ew ê bi dersînorkirinê werin şandin. Ev hişyarî piştî ku di êrîşa 1999an a li ser konsulxaneya Îsraêlê li [[Berlîn]]ê de sê kurd hatin kuştin û 16 kes birîndar bûn, hatibû dayîn.<ref>{{Jêder-malper |url=http://edition.cnn.com/WORLD/europe/9902/17/ocalan.protest.01/ |sernav=CNN - Kurds seize embassies, wage violent protests across Europe - February 17, 1999 |malper=edition.cnn.com |roja-gihiştinê=2025-06-19 |roja-arşîvê=2023-01-30 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20230130074315/http://edition.cnn.com/WORLD/europe/9902/17/ocalan.protest.01/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://www.akakurdistan.com/kurds/stories/kontos/ |sernav=Yannis Kontos's story |malper=www.akakurdistan.com |roja-gihiştinê=2025-06-19 }}</ref> Komeke bi navê Bazên Tolhildanê yên Apo li [[Kadıköy]], [[Stembol]], firoşgehek mezin şewitand û bû sedema mirina 13 kesan.<ref name="Shatzmiller2005">{{Jêder-kitêb |sernav=Nationalism and Minority Identities in Islamic Societies |paşnav=Shatzmiller |pêşnav=Maya |weşanger=McGill-Queen's Press - MQUP |tarîx=2005 |isbn=978-0-7735-2847-5 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=_nfskxBPwg8C&q=Revenge+Hawks+of+Apo+and+istanbul&pg=PA249&redir_esc=y }}</ref> Li gelek paytext û bajarên mezin ên ewropî{{Sfn|Gunter, Michael M.|2000|p=851}} û herwiha li [[Iraq]], [[Îran]] û li Tirkiyeyê xwepêşandan li dijî girtina wî hatibûn lidarxistin.<ref name="Shatzmiller2005" /> === Darizandin === [[Wêne:Pkk supporters london april 2003.jpg|thumb|500px|Dilsozên Öcalanê li Londonê, 2003]] Öcalan anîn [[Îmralî|girava Îmraliyê]], li wir 10 rojan bêyî ku destûr bê dayîn parêzerên xwe bibîne û bi wan re biaxive an parêzvaniya wî bikin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://hrlibrary.umn.edu/wgad/35-1999.html |sernav=University of Minnesota Human Rights Library |malper=hrlibrary.umn.edu |roja-gihiştinê=2025-06-19 }}</ref> Dadgeheke ewlehiyê ya dewletê ku ji yek dadwerê leşkerî û du dadwerên sivîl pêk dihat li girava Îmraliyê ji bo darizandina Öcalanê hat damezrandin.<ref name=":11">{{Jêder-malper |url=https://core.ac.uk/download/pdf/46711807.pdf |sernav=Extradition or Political Asylum for the Kurdistan Workers Party's Leader Abdullah Ocalan |malper=core.ac.uk |roja-gihiştinê=2025-06-19 }}</ref> Şandeyek ji sê parêzerên holendî ku dixwestin wî biparêzin, destûr nehat dayîn ku bi muwekîlê xwe re hevdîtin bikin û ji bo lêpirsînê li balafirgehê hatin girtin bi hinceta ku ew wekî "milîtanên PKKê" tevdigerin û ne wekî parêzer; ew hatin vegerandin Holendayê.<ref name=":11" /> Di roja heftemîn de dadwerek beşdarî lêpirsînan bû û nivîsek jê amade kir.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.amnesty.org/en/latest/ |sernav=Latest |malper=Amnesty International |tarîx=2025-06-19 |roja-gihiştinê=2025-06-19 |ziman=en }}</ref> Doz di 31ê gulana 1999an de li girava Îmraliyê<ref name=":12">{{Jêder-malper |url=https://www.irishtimes.com/opinion/letters/trial-of-abdullah-ocalan-1.192720 |sernav=Trial Of Abdullah Ocalan |malper=The Irish Times |roja-gihiştinê=2025-06-19 |ziman=en }}</ref> li [[Deryaya Mermereyê]] dest pê kir û ji hêla Dadgeha Ewlekariya Dewletê ya [[Enqere]]yê ve hat organîzekirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hrw.org/legacy/backgrounder/eca/turkey/security.htm |sernav=Human Rights Watch: Ocalan Trial Monitor |malper=www.hrw.org |roja-gihiştinê=2025-06-19 }}</ref> Di dema darizandinê de, ew ji hêla Nivîsgeha Hiqûqî ya Asrınê ve hate temsîlkirin.<ref name=":13">{{Jêder-malper |url=https://eldh.eu/wp-content/uploads/2018/08/Asrin-Office-Lawyers-Case-I-October-2018.pdf |sernav=Turkey Report, Trial of Kurdish Lawyers |malper=eldh.eu |roja-gihiştinê=2025-06-19 }}</ref> Parêzerên wî di temsîlkirina wî ya têrker de zehmetî kişandin ji ber ku destûr ji wan re hat dayîn ku heftê tenê du hevpeyvînên ku di destpêkê de 20 deqê û paşê 1 saet dom dikirin, werin kirin, ku çend ji wan ji ber "hewaya xirab" an jî ji ber ku rayedaran destûra pêwîst nedane, hatin betalkirin.<ref name=":13" /> Herwiha parêzerên wî ji sûcdariyên ku dibe ku bibin bêxeber bûn û tenê piştî ku perçeyên wê ji çapemeniyê re hatibûn pêşkêşkirin, îdianameya fermî wergirtin.<ref name=":12" /> Doz bi girtina bi dehan siyasetmedarên kurd ên ji [[Partiya Demokrasiya Gel]] (HADEP) re pêk hat.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Laizer |pêşnav=Sheri |tarîx=1999 |sernav=Abdullah Ocalan: A plea for justice |url=https://www.jstor.org/stable/42949064 |kovar=Socialist Lawyer |hejmar=31 |rr=6–8 |issn=0954-3635 }}</ref> Di nîvê hezîrana 1999an de, [[Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] ji bo çareserkirina rexneyên ji Dadgeha Mafên Mirovan a Ewropayê,<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/372727.stm |sernav=BBC News {{!}} Middle East {{!}} Military judge barred from Ocalan trial |malper=news.bbc.co.uk |roja-gihiştinê=2025-06-19 }}</ref> derxistina dadwerên leşkerî ji Dadgehên Ewlehiya Dewletê pejirand<ref name=":13" /> û dadwerekî sivîl posta dadwerê leşkerî girt ser xwe.<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/world/monitoring/380845.stm |sernav=BBC NEWS {{!}} Monitoring {{!}} Text of the Ocalan verdict |malper=news.bbc.co.uk |roja-gihiştinê=2025-06-19 }}</ref> Di heman rojê de, Rêxistina Efûya Navneteweyî daxwaza ji nû ve darizandinê kir û [[Çavdêriya Mafên Mirovan (rêxistin)|Çavdêriya Mafên Mirovan]] jî pirsa ku şahidên ku ji hêla parastinê ve hatine anîn di darizandinê de nehatine bihîstin, pirsî.<ref name=":12" /> Di 1999an de parlamenterê Tirkiyeyê li ser Pêşnûmeqanûna Tobekirinê nîqaş kir ku dê cezayê mirinê yê Öcalan veguherîne 20 sal cezayê girtîgehê û rê bide çekdarên PKKê ku bi efûyek sînorkirî teslîm bibin,<ref>{{Jêder-malper |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1988&dat=19990629&id=uEYiAAAAIBAJ&pg=1200,5352234&hl=en |sernav=The Argus-Press - Google News Archive Search |malper=news.google.com |roja-gihiştinê=2025-06-19 }}</ref> lê ji ber berxwedana rastgirên tundrew ên li dora [[Partiya Tevgera Neteweparêz]] (MHP) ew nehat pejirandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.irishtimes.com/news/bill-to-spare-life-of-ocalan-withdrawn-by-ecevit-1.202569 |sernav=Bill to spare life of Ocalan withdrawn by Ecevit |malper=The Irish Times |roja-gihiştinê=2025-06-19 |ziman=en }}</ref> Di çileya 2000an de, hikûmeta Tirkiyeyê ragihand ku cezayê darvekirinê heta ku Dadgeha Mafên Mirovan a Ewropayê (DMME) biryarê ji nû ve binirxîne, hatiye paşxistin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://archives.cnn.com/2000/WORLD/meast/01/12/ocalan.01/ |sernav=CNN - Turkey delays execution of Kurdish rebel leader Ocalan - January 12, 2000 |malper=archives.cnn.com |roja-gihiştinê=2025-06-19 |roja-arşîvê=2006-05-26 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20060526031932/http://archives.cnn.com/2000/WORLD/meast/01/12/ocalan.01/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Piştî rakirina cezayê darvekirinê li Tirkiyeyê di tebaxa 2002an de, di cotmeha wê salê de,<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Turkey abolishes death penalty |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/turkey-abolishes-death-penalty-171956.html |roja-gihiştinê=2025-06-19 |xebat=The Independent |ziman=en-GB }}</ref> dadgeha ewlehiyê cezayê wî ji bo heyatê bû.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=International and Transnational Criminal Law |paşnav=Luban |pêşnav=David |weşanger=Wolters Kluwer |tarîx=2014-07-11 |isbn=978-1-4548-4850-9 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=NAXfDgAAQBAJ&q=%C3%B6calans+sentence+commuted+to+life+in+prison&pg=PT433&redir_esc=y }}</ref> Ji bo ku biryarek ji bo Öcalan guncawtir bi dest bixe, wî serî li Dadgeha Mafên Mirovan a Ewropayê (DMME) ya li [[Strasbourg]]ê da, ku doz di hezîrana 2004an de qebûl kir.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www1.wdr.de/stichtag/stichtag300.html |sernav=29. Juni 2004 - Vor 5 Jahren: Abdullah Öcalan wird zum Tod verurteilt |malper=www1.wdr.de |tarîx=2004-06-29 |roja-gihiştinê=2025-06-19 |ziman=de }}</ref> Di 2005an de, DMMEyê biryar da ku Tirkiyeyê bi redkirina îtîrazkirina girtina Öcalan û bi mehkûmkirina mirinê bêyî darizandineke adil, madeyên 3, 5 û 6 ên Peymana Mafên Mirovan a Ewropayê binpê kiriye. Daxwaza Öcalan a ji bo ji nû ve darizandinê ji aliyê dadgehên Tirkiyeyê ve hat redkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dailysabah.com/turkey/2013/03/29/justice-minister-abdullah-ocalan-will-in-no-way-be-given-a-retrial |sernav=There will absolutely be no retrial for Abdullah Öcalan |malper=Daily Sabah |tarîx=2013-03-29 |roja-gihiştinê=2025-06-19 |ziman=en-US }}</ref> === Şertên binçavkirinê === [[Wêne:PKK Verbot.jpg|thumb|Protestoyê ji bi azadkirina Öcalanê li Almanyayê 2016]] Piştî girtina wî, Öcalan wekî yekane girtiyê girava Îmraliyê ya li Deryaya Mermereyê di hucreya yek-kesî de hate girtin. Piştî ku di 2002an de cezayê mirinê bo cezayê heyatê hate guhertin,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2002-oct-04-fg-briefs4.3-story.html |sernav=Kurd's Death Sentence Commuted to Life Term |malper=Los Angeles Times |tarîx=2002-10-04 |roja-gihiştinê=2025-06-19 |ziman=en-US |paşnav=Archives |pêşnav=L. A. Times }}</ref> Öcalan li Îmraliyê girtî ma û li wir tenê girtiyê wî bû. Her çend girtiyên berê yên li Îmraliyê ji bo girtîgehên din hatin veguheztin jî, ji bo parastin û tirsa êrîşan zêdetirî 1000 leşkerên tirk li giravê hatin bicihkirin. Di mijdara 2009an de, rayedarên tirk ragihandin ku ew bi veguheztina çend girtiyên din bo Îmraliyê, hucreya yek-kesî ya wî bi dawî dikin. Wan got ku dê destûr bê dayîn ku Öcalan heftê deh saetan wan bibîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.upi.com/Top_News/Special/2009/11/17/PKK-leader-Ocalan-gets-company-in-prison/17541258484776/ |sernav=PKK leader Ocalan gets company in prison - UPI.com |malper=UPI |roja-gihiştinê=2025-06-19 |ziman=en }}</ref> Girtîgeha nû piştî ku [[CPT|Komîteya Pêşîlêgirtina Îşkenceyê ya Konseya Ewropayê]] serdana giravê kir û li dijî şert û mercên ku ew tê de dihat girtin nerazîbûn nîşan da, hate çêkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://thescotsman.scotsman.com/world/Company-at-last-for-Kurdish.5833050.jp |sernav=Company at last for Kurdish inmate alone for ten years - The Scotsman |malper=thescotsman.scotsman.com |roja-gihiştinê=2025-06-19 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/features/2009/11/10/feature-02 |sernav=Turkey building new prison for PKK members |malper=www.setimes.com |roja-gihiştinê=2025-06-19 }}</ref> Ji 27ê tîrmeha 2011 heta 2ê gulana 2019an destûr nehat dayîn ku parêzerên wî Abdullah Öcalan bibînin.<ref name=":15"/> Ji tîrmeha 2011 heta kanûna 2017an parêzerên wî ji bo serdanan zêdetirî 700 serlêdan kirin, lê hemî hatin redkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Lawyers’ appeal to visit Öcalan rejected for the 710th time |url=https://anfenglish.com/human-rights/lawyers-appeal-to-visit-Oecalan-rejected-for-the-710th-time-23510 |roja-gihiştinê=2025-06-19 |xebat=ANF News |ziman=en }}</ref> Ji bo hişyarkirina li ser tecrîda Öcalan, civaka kurd bi rêkûpêk xwepêşandan li dar xistine.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Demonstrations for Öcalan in Europe |url=https://anfenglish.com/news/demonstrations-for-Oecalan-in-europe-28818 |roja-gihiştinê=2025-06-19 |xebat=ANF News |ziman=en }}</ref> Di cotmeha 2012an de, bi sedan girtiyên siyasî yên kurd ji bo şert û mercên girtina baştir ji bo Öcalan û mafê bikaranîna zimanê kurdî di perwerde û hiqûqê de dest bi greva birçîbûnê kirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The PKK: coming down from the mountains |paşnav=White |pêşnav=Paul Joseph |weşanger=Zed Books |tarîx=2015 |rûpel=88 |isbn=978-1-78360-037-3 |cih=London, England |series=Rebels }}</ref> Greva birçîbûnê 68 rojan dom kir heta ku Öcalan daxwaza bidawîanîna wê kir. Nêzîkî du salan, ji 6ê cotmeha 2014 heta 11ê îlona 2016an, dema ku birayê wî Mehmet Öcalan ji bo [[Cejna Qurbanê]] serdana wî kir, serdana Öcalan qedexe bû.<ref name=":14">{{Jêder-nûçe |tarîx=2016-09-12 |sernav=Abdullah Öcalan: Inhaftierter PKK-Chef darf nach zwei Jahren Besuch empfangen |url=https://www.spiegel.de/politik/ausland/abdullah-oecalan-inhaftierter-pkk-chef-darf-nach-zwei-jahren-besuch-empfangen-a-1111890.html |roja-gihiştinê=2025-06-19 |xebat=Der Spiegel |ziman=de |issn=2195-1349 }}</ref> Di 2014an de, DMMEyê biryar da ku binpêkirina madeya 3an di derbarê wê yekê de ku ew heta 17ê mijdara 2009an tenê li girava Îmarliyê girtî bû û herwiha ne gengaziya îtîrazkirina biryara wî de heye.<ref name=":14" /> Di 6ê îlona 2018an de, ji ber cezayên berê yên ku di salên 2005-2009an de lê hatibûn birîn, ji ber ku parêzeran danûstandinên xwe bi Öcalan re eşkere dikirin û ji ber ku ew bandor li ser wê yekê dikir ku Öcalan bi rêya danûstandinên bi parêzerên xwe re rêberiya PKKê dike, serdanên parêzeran ji bo şeş mehan hatin qedexekirin.<ref name=":15">{{Jêder-nûçe |sernav=Öcalan-Anwälte: Kontaktverbot faktisch in Kraft |url=https://anfdeutsch.com/aktuelles/Oecalan-anwaelte-kontaktverbot-faktisch-in-kraft-11430 |roja-gihiştinê=2025-06-19 |xebat=ANF News |ziman=de }}</ref> Dîsa heta 12ê çileya 2019an, dema ku birayê wî cara duyemîn serdana wî kir, ji wergirtina serdanan hat qedexekirin. Birayê wî got ku tenduristiya wî baş e.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kurdistan24 |sernav=PKK's Ocalan visited by family in Turkish prison, first time in years |url=https://www.kurdistan24.net/en/news/5c5849bf-3f4b-48fb-8c79-0f61260c3a8c |roja-gihiştinê=2025-06-19 |xebat=Kurdistan24 |ziman=en }}</ref> Qedexeya serdana parêzerên wî di nîsana 2019an de hat rakirin û Öcalan di 2ê gulana 2019an de parêzerên xwe dît.<ref name=":15" /> Di 27ê sibata 2025an de, Öcalan ji girtîgehê peyamek weşand û bang li PKKê kir ku [[PKK#Gongreya 12em û bidawîkirina çalakiyên bi navê PKKê|kongreyekê]] li dar bixe û xwe bihelîne û çekên xwe deyne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/turkey-pkk-ocalan-peace-talks-68decd55c35fa537f04b117bc9736128 |sernav=Kurdish leader Ocalan issues message from prison, urging PKK to disarm to make peace with Turkey |malper=AP News |tarîx=2025-02-27 |roja-gihiştinê=2025-06-19 |ziman=en }}</ref> Di bersivê de, PKKê ragihand ku di 1ê adarê de agirbest dest pê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cgkmg3kmmero |sernav=Kurdish group PKK declares ceasefire with Turkey |malper=www.bbc.com |tarîx=2025-03-02 |roja-gihiştinê=2025-06-19 |ziman=en-GB }}</ref> === Dozgerî li dijî alîgirên Abdullah Öcalan === Di 2008an de, Wezîrê Dadê yê Tirkiyeyê [[Mehmet Ali Şahin]] got ku di navbera 2006 û 2007an de, 949 kes ji ber ku ji Öcalan re gotine "bi rêz" (Sayın) hatine mehkûmkirin û zêdetirî 7,000 kes jî hatine darizandin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Kurdish Question in Turkey: New Perspectives on Violence, Representation and Reconciliation |paşnav=Gunes |pêşnav=Cengiz |weşanger=Routledge |tarîx=2013-09-23 |isbn=978-1-135-14063-2 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=UVn7AAAAQBAJ&q=calling+%C3%B6calan+Sayin+illegal&pg=PA44 |paşnav2=Zeydanlioglu |pêşnav2=Welat }}</ref> === Tecrîda li ser wî === Heta niha gelek caran, bi awayekî bêqanûnî ji aliyê dewleta tirk ve tecrîd li ser Öcalan hatiye kirin. Bi van astengiyan hevdîtinên Öcalan û parêzerên wî û malbata wî hatiye astengkirin. [[Partiya Demokratîk a Gelan]] (HDP) li parlamena tirk gelek caran di derbarê tecrîdê û rewşa Ocalan de pirs li Wezareta Dadê ya dewleta tirk pirsî.<ref name="Duvar">{{Jêder-malper |url=https://www.gazeteduvar.com.tr/politika/2018/09/23/hdpden-bakanliga-ocalana-tecrit-sorusu |sernav=HDP'den bakanlığa Öcalan'a tecrit sorusu |malper= |tarîx=2018-09-23 |tarîxa-gihiştinê=2020-10-21 |ziman=tr-TR |paşnav=Duvar |pêşnav=Gazete }}</ref> ==== Ji bo Öcalan bangawaziya (CPT) ==== Partiya Demokratîk ya Gelan (HDP) ji bo Öcalan bangawaziya Komîsyona Pêşîlêgirtina Îşkenceyê ya Ewropayê (CPT)yê kir.<ref name="Duvar" /> Partiya Demokratîk ya (HDP) di bangawaziya xwe de deng li saziyên mafên mirovan ya Ewrûpayê û li CPTyê kir ku derbarê rewşa tenduristiya Ocalan û rewşa wî rojek zûtir dest bi hevdîtinan bike.<ref name="Duvar" /> == Îdeolojî û miletê kurd == [[Wêne:Abdullah Öcalan.png|thumb|250px|Abdullah Öcalan 1993]] === Beşdarbûna di înîsiyatîfên aştiyê de === Di mijdara 1998an de, Öcalan planeke aştiyê ya 7 xalî pêşxist ku li gorî wê divê êrîşên Tirkiyeyê yên li ser gundên kurdan rawestin, penaber vegerin, gelê kurd di nav Tirkiyeyê de xweserî werbigire, kurd mafên demokratîk ên wekhev werbigirin ji ber ku sîstema cerdevanên gundan a ku ji hêla tirkan û hikûmeta Tirkiyeyê ve tê piştgirîkirin dê bi dawî bibe û ziman û çanda kurdî dê bi fermî were naskirin.<ref name=":16">{{Jêder-malper |url=http://www.etext.org/Politics/Arm.The.Spirit/Kurdistan/PKK.ERNK.ARGK/ocalan-interview-january-1999.txt |sernav=Interview with Abdullah Ocalan "Our First Priority Is Diplomacy |malper=www.etext.org |roja-gihiştinê=2025-06-20 |roja-arşîvê=2008-12-08 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20081208150820/http://www.etext.org/Politics/Arm.The.Spirit/Kurdistan/PKK.ERNK.ARGK/ocalan-interview-january-1999.txt |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Di çileya 1999an de, di dema mayîna xwe ya li Ewropayê de, Öcalan dît ku têkoşîna rizgariyê ya partiya wî ji şerê gerîla ber bi diyalog û danûstandinan ve çûye.<ref name=":16" /> Piştî girtina wî, Öcalan daxwaza rawestandina êrîşên PKKê kir û ji bo çareseriyek aştiyane ji bo nakokiya kurdan di nav sinorên Tirkiyeyê de parêzvanî kir.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Enzinna |pêşnav=Wes |tarîx=2015-11-24 |sernav=A Dream of Secular Utopia in ISIS’ Backyard |url=https://www.nytimes.com/2015/11/29/magazine/a-dream-of-utopia-in-hell.html |roja-gihiştinê=2025-06-20 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://www.let.uu.nl/~martin.vanbruinessen/personal/publications/Kurds_after_capture_Ocalan.pdf |sernav=Turkey, Europe and the Kurds after the capture of Abdullah Öcalan |malper=www.let.uu.nl |roja-gihiştinê=2025-06-20 }}</ref> Di cotmeha 1999an de, heşt çekdarên PKKê yên li dora berdevkê berê yê PKKê yê ewropî Ali Sapan li ser daxwaza Öcalan xwe radestî Tirkiyeyê kirin.<ref name="Zaman1999">{{Jêder-nûçe |paşnav=Zaman |pêşnav=Amberin |tarîx=1999-10-07 |sernav=Kurds' Surrender Awakens Turkish Doves |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1999/10/07/kurds-surrender-awakens-turkish-doves/a820b501-c5ba-4e89-9a93-701f502c23af/ |roja-gihiştinê=2025-06-20 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Parêzerê wî ragihand ku li gorî muameleya wan, çekdarên din ên PKKê jî xwe radestî Tirkiyeyê dikin.<ref name="Zaman1999" /> Lêbelê ew heşt û herwija komeke din ku çend hefte şûnda li Stembolê teslîm bûn, hatin girtin û destpêşxeriya aştiyê ji aliyê hikûmeta Tirkiyeyê ve hate redkirin. Öcalan daxwaza damezrandina "Komîsyona Rastî û Edaletê" ji aliyê saziyên kurdî kir da ku sûcên şer ên ku ji aliyê hem PKK û hem jî hêzên ewlehiyê yên Tirkiyeyê ve hatine kirin, lêkolîn bike. Pêkhateyeke bi vî rengî di gulana 2006an de dest bi xebatê kir.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Marcus |pêşnav=Aliza |tarîx=2007 |sernav=Turkey's PKK: Rise, Fall, Rise Again? |url=https://www.jstor.org/stable/40210079 |kovar=World Policy Journal |cild=24 |hejmar=1 |rr=75–84 |issn=0740-2775 }}</ref> Di adara 2005an de, Öcalan ''Danezana Konfederalîzma Demokratîk li Kurdistanê''<ref>{{Jêder-malper |url=http://webarsiv.hurriyet.com.tr/2005/04/04/622724.asp |sernav=PKK ilk adına döndü |malper=webarsiv.hurriyet.com.tr |roja-gihiştinê=2025-06-20 |roja-arşîvê=2009-02-11 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090211135159/http://webarsiv.hurriyet.com.tr/2005/04/04/622724.asp |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> derxist û banga konfederasyoneke bê sinor di navbera herêmên [[Bakurê Kurdistanê]], [[Rojavaya Kurdistanê]], [[Başûrê Kurdistanê]], û [[Rojhilata Kurdistanê]] kir. Ev pêşniyar piştî "Kongreya Ji Nû Ve Avakirinê" di nîsana 2005an de ji aliyê bernameya PKKê ve hate pejirandin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.pkk-info.com/tr/eskisite/pkktarihi/PKK.ilk.bildirgesi.html |sernav=PKK Yeniden İnşa Bildirgesi |malper=www.pkk-info.com |roja-gihiştinê=2025-06-20 |roja-arşîvê=2009-02-06 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090206200234/http://www.pkk-info.com/tr/eskisite/pkktarihi/PKK.ilk.bildirgesi.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Öcalan di 28ê îlona 2006an de bi rêya parêzerê xwe Ibrahim Bilmez daxuyaniyek da û bang li PKKê kir ku agirbestê îlan bike û bi Tirkiyeyê re aştiyê bixwaze. Daxuyaniya Öcalan got, "Divê PKK çekan bikar neyne heya ku bi armanca tunekirinê neyê êrîşkirin", û "avakirina yekîtiyek demokratîk di navbera tirk û kurdan de pir girîng e. Bi vê pêvajoyê re, rêya diyaloga demokratîk jî dê vebe".<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2006-09-28 |sernav=Kurdish rebel boss in truce plea |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/5389746.stm |roja-gihiştinê=2025-06-20 |ziman=en-GB }}</ref> Wî li ser çareseriyek ji bo nakokiya kurd-Tirkiyeyê xebitî, ku dê di çarçoveya Peymana Xweseriya Herêmî ya Ewropî de, ku ji hêla Tirkiyeyê ve jî hatibû îmzekirin, nenavendîkirin û demokratîkkirina Tirkiyeyê jî di nav xwe de bigire, lê pêşniyara wî ya 160 rûpelî ya li ser mijarê di tebaxa 2009an de ji hêla rayedarên Tirkiyeyê ve hate desteserkirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Out of nowhere: the Kurds of Syria in peace and war |paşnav=Gunter |pêşnav=Michael M. |weşanger=Hurst & Company |tarîx=2014 |rûpel=64-65 |isbn=978-1-84904-435-6 |cih=London }}</ref> Di 31ê gulana 2010an de, Öcalan got ku ew dev ji diyaloga berdewam a bi Tirkiyeyê re berdide, ji ber ku "ev pêvajo êdî watedar an jî kêrhatî nîne". Öcalan diyar kir ku Tirkiyeyê sê protokolên wî yên ji bo danûstandinê paşguh kirine: (a) şertên wî yên tenduristî û ewlehiyê, (b) serbestberdana wî, û (c) çareseriyek aştiyane ji bo pirsgirêka kurd li Tirkiyeyê. Her çend hikûmeta Tirkiyeyê protokolên Öcalan wergirtibûn jî, ew qet ji raya giştî re nehatin eşkerekirin. Öcalan got ku ew ê fermandarên payebilind ên PKKê berpirsiyarê pevçûnê bihêle, lê divê ev yek wekî bangek ji bo PKKê ji bo dijwartirkirina pevçûna xwe ya çekdarî bi Tirkiyeyê re neyê şîrovekirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hurriyetdailynews.com/ |sernav=Turkey – PKK steps up attacks in Turkey |malper=Hürriyet Daily News |roja-gihiştinê=2025-06-20 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ekolay.net |sernav=Kandil kabul etti Ankara reddetti |url=http://haber.ekolay.net/haber/3/1007462/Kandil-kabul-etti-Ankara-reddetti.aspx |roja-gihiştinê=2025-06-20 |xebat=Ekolay Haber }}</ref> Di çileya 2013an de, danûstandinên aştiyê di navbera PKK û hikûmeta Tirkiyeyê de destpêkirin û ji çile<ref>{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/haber/kurdish-deputies-meet-ocalan-on-imrali-island-143295 |sernav=Kurdish Deputies Meet Ocalan on Imrali Island |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2025-06-20 |ziman=en }}</ref> heta adarê ew çend caran bi siyasetmedarên [[Partiya Aştî û Demokrasiyê]] (BDP) re li girava Îmraliyê civiya.<ref>{{Jêder-malper |url=https://ekurd.net/mismas/articles/misc2013/3/turkey4587.htm |sernav=Jailed Kurdish PKK rebel leader Ocalan expected to make ceasefire call |malper=ekurd.net |roja-gihiştinê=2025-06-20 |roja-arşîvê=2024-11-30 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20241130130234/https://ekurd.net/mismas/articles/misc2013/3/turkey4587.htm |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Di 21ê adarê de, Öcalan agirbestek di navbera PKK û dewleta Tirkiyeyê de ragihand. Daxuyaniya Öcalan li ber bi sed hezaran kurdên li [[Amed]]ê hate xwendin ku ji bo pîrozkirina Sersala Kurdî ([[Newroz]]) kom bûbûn. Di beşek ji daxuyaniyê de wiha dihat gotin, "Bila çek bêdeng bibin û siyaset serdest bibe... deriyek nû ji pêvajoya şerê çekdarî ber bi demokratîkbûn û siyaseta demokratîk ve tê vekirin. Ev ne dawî ye. Ev destpêka serdemeke nû ye."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Editorial |pêşnav=Gunther |sernav=Inhaftierter Kurden-Chef stößt Tür zum Frieden auf |url=https://de.reuters.com/article/trkei-kurden-idDEBEE92K03D20130321 |rewşa-urlyê=mirî |roja-gihiştinê=2025-06-20 |xebat=DE |ziman=de-DE |roja-arşîvê=2019-08-18 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20190818071915/https://de.reuters.com/article/trkei-kurden-idDEBEE92K03D20130321 }}</ref> Di demek kurt de piştî daxuyaniya Öcalan, serokê fonksiyonel ê PKKê, [[Murat Karayılan]], bi soza pêkanîna agirbestê bersiv da. Di dema pêvajoya aştiyê de, Partiya Demokratîk a Gelan (HDP) di hilbijartinên parlamenterê yên [[Hilbijartinên giştî yên Tirkiyeyê yên 7ê hezîrana 2015an|hezîrana 2015an]] de ket meclîsê.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2015-06-08 |sernav=Turkey's HDP challenges Erdogan and goes mainstream |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-33045124 |roja-gihiştinê=2025-06-20 |xebat=BBC News |ziman=en-GB }}</ref> Agirbest piştî kuştina du polîsên tirk di tîrmeha 2015an de li [[Serê Kaniyê, Riha|Serê Kaniyê]] bi dawî bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://ipa.news/ |sernav=Ipa.news {{!}} Temukan dan Aplly Lowongan Kerja Via URL & Email |malper=ipa.news |roja-gihiştinê=2025-06-20 |ziman=id |roja-arşîvê=2025-06-17 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20250617003440/https://ipa.news/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === Guhertina îdeolojiya siyasî === Ji dema girtina xwe ve, Öcalan bi rêya têkiliya xwe bi teorîsyenên civakî yên rojavayî yên wekî [[Murray Bookchin]], Immanuel Wallerstein û [[Hannah Arendt]] re, îdeolojiya xwe bi giringî guhertiye.<ref name=":18">{{Jêder-malper |url=https://air.unimi.it/retrieve/handle/2434/817740/1726883/zanjglobsoutstud.2.1.0115.pdf |sernav=The Rise of Feminism in the PKK: Ideology or Strategy |malper=air.unimi.it |roja-gihiştinê=2025-06-20 }}</ref> Öcalan dev ji baweriyên xwe yên [[Marksîzm-Lenînîzm|markzîzm-lenînîst]]<ref name=":18" /> û [[Stalînîzm|stalînîst]] ên kevin berda<ref>{{Jêder-malper |url=https://libcom.org/article/stalinist-caterpillar-libertarian-butterfly-evolving-ideology-pkk-alex-de-jong |sernav=Stalinist caterpillar into libertarian butterfly? The evolving ideology of the PKK - Alex De Jong {{!}} libcom.org |malper=libcom.org |roja-gihiştinê=2025-06-20 |ziman=en }}</ref><ref name=":19">{{Jêder-malper |url=http://new-compass.net/articles/bookchin-%C3%B6calan-and-dialectics-democracy |sernav=Bookchin, Öcalan, and the Dialectics of Democracy {{!}} New Compass |malper=new-compass.net |roja-gihiştinê=2025-06-20 |ziman=en |roja-arşîvê=2016-04-01 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160401092904/http://new-compass.net/articles/bookchin-%C3%B6calan-and-dialectics-democracy |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> û civaka xwe ya îdeal bi navê konfederalîzma demokratîk ava kir.<ref name=":19"/> Di destpêka 2004an de, Öcalan hewl da ku bi rêya parêzerên Öcalan hevdîtinek bi Murray Bookchin re saz bike û xwe wekî "xwendekarê" Bookchin bi nav kir ku dixwaze ramanên Bookchin li gorî civaka [[Rojhilata Navîn]] biguncîne. Lê di ve demê Bookchin pir nexweş bû ku nikarîbû bi Öcalan re hevdîtinê bike.<ref name=":19" /> === Konfederalîzma demokratîk === Konfederalîzma demokratîk îdeolojiyeke li ser bingeha ramanên Abdullah Öcalan e. Konfederalîzma demokratîk "sîstemeke encumenên îdarî yên ji aliyê gel ve hatine hilbijartin e, ku rê dide civakên herêmî ku kontrola xweser li ser milkên xwe bikin, di eynî demê de bi rêya toreke encumenên konfederal ve bi civakên din ve girêdayî ne."<ref name=":20">{{Jêder-kitêb |sernav=Democratic confederalism and the PKK’s feminist transformation |weşanger=Zed Books |tarîx=2015 |rûpel=126-149 |isbn=978-1-78360-037-3 |url=https://doi.org/10.5040/9781350223394.ch-06 }}</ref> Biryar ji aliyê komunan ve li her tax, gund, an bajar têne girtin. Hemû kes dikarin beşdarî encumenên komunal bibin, lê beşdariya siyasî ne mecbûrî ye. Milkê taybet tune ye, lêbelê "xwedîtiya bi karanînê heye, ku mafên karanîna avahî, erd û binesaziyê dide kesan, lê ne mafê firotin û kirîna li sûkê an veguherandina wan bo karsaziyên taybet".<ref name=":20" /> Aborî di destê encumenên komunal de ye û ji ber vê yekê (bi gotinên Bookchin) 'ne kolektîf e û ne jî taybet e - ev gelemperî ye.'<ref name=":20" /> Femînîzm, [[ekolojî]] û demokrasiya rasterast di konfederalîzma demokratîk de bingehîn in.{{Sfn|Öcalan|2011|p=21}} Bi redkirina hem otorîterîzma dewletê û burokratîzma sosyalîzmê û hem jî nêçîrvaniya [[kapîtalîzm]], ku ji hêla Öcalan ve wekî berpirsiyarê herî mezin ê newekheviyên aborî, [[zayendperestî]] û wêrankirina jîngehê li cîhanê tê dîtin,{{Sfn|Dirik|2016|p=54}}{{Sfn|White|2015|p=126-149}} konfederalîzma demokratîk "cureyek rêxistin an rêveberiyê [ku] dikare wekî rêveberiya siyasî ya ne-dewletî an demokrasiya bêdewlet were binavkirin"{{Sfn|Öcalan|2011|p=27}} diparêze, ku dê çarçoveya rêxistina xweser a "her civak, koma baweriyê, kolektîfek taybetî ya zayendî û/an koma etnîkî ya hindekarî, di nav yên din de" peyda bike.{{Sfn|Öcalan|2008|p=34}} Ew modelek sosyalîzma lîbertîzmê<ref>{{Jêder-malper |url=https://studiaiuridica.pl/article/159464/en |sernav=Jineology: Kurdish "feminism" in the doctrine of democratic confederalism and the political system of the Democratic Federation of Northern Syria (Rojava) |malper=studiaiuridica.pl |roja-gihiştinê=2025-06-20 |roja-arşîvê=2025-08-05 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20250805002817/https://studiaiuridica.pl/article/159464/en |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.opendemocracy.net/en/north-africa-west-asia/new-kind-of-freedom-born-in-terror/ |sernav=A new kind of freedom born in terror |malper=openDemocracy |roja-gihiştinê=2025-06-20 |ziman=en }}</ref> û demokrasiya beşdar{{Sfn|Öcalan|2011|p=16-17}} e ku li ser xwerêveberiya civakên herêmî û rêxistina encumenên vekirî,{{Sfn|Öcalan|2011|p=35}} encumenên bajaran, meclîsên herêmî û kongreyên mezintir hatiye avakirin, ku welatî ajanên xwerêveberiyê ne, ku dihêle kes û civak bandorek rastîn li ser jîngeh û çalakiyên xwe yên hevpar bikin.{{Sfn|Öcalan|2005|p=11}}{{Sfn|Dirik|2016|p=31}} Bi îlhama têkoşîna jinan di PKKê de, konfederalîzma demokratîk femînîzm wekî yek ji stûnên xwe yên navendî dibîne.{{Sfn|Öcalan|2011|p=8}}{{Sfn|Dirik|2016|p=17}} Bi dîtina baviksalarî wekî "berhemeke îdeolojîk a dewlet û desthilatdariya neteweyî" ku ne kêmtir ji kapîtalîzmê xeternak e,{{Sfn|Öcalan|2011|p=61}} Öcalan vîzyonek nû ya civakê diparêze da ku têkiliyên desthilatdariyê yên sazûmanî û psîkolojîk ên ku niha di civakên kapîtalîst de hatine damezrandin hilweşîne û misoger bike ku jin di hemî astên rêxistin û biryardanê de rolek giring û wekhev bi ya mêran re hebe.{{Sfn|Bookchin|2018|p=18}}{{Sfn|Shilton|2019|p=81}} Prensîbên din ên sereke yên konfederalîzma demokratîk jîngehparêzî, pirçandîbûn (olî, siyasî, etnîkî û çandî), [[Azadiya derbirinê|azadiyên derbirinê]], parastina xwe û aboriyek parveker in ku kontrola çavkaniyên aborî ne ya dewletê ye, lê ya civakê ye.{{Sfn|Malik|2019|p=21}}{{Sfn|Biehl|2012|p=44}} Lêkolînên Öcalan ên ku ji bo bersivdayîna pêdiviyên tevgera kurd li seranserê [[Kurdistan]]ê derketin holê, aliyên curbicur ên civaka kurd di warên [[Mirovnasî|antropolojî]], [[zimannasî]] û [[Têkiliyên navneteweyî|siyaseta navneteweyî]], [[hiqûqa navneteweyî]] de û herwiha nêzîkatiyek femînîst a bi navê [[jineolojî]] destnîşan kirin, ku bi taybetî ji têkoşîna jinan di PKKê de û [[Sakîne Cansiz]] îlham girtiye. Îlhamên wî yên teorîk ên herî mezin ji ekolojiya civakî û şaredariya lîbertaryan ên ku ji hêla anarşîstê amerîkî [[Murray Bookchin]] ve hatine formulekirin, hatin. Di berhemên xwe de, Bookchin dibêje ku serdestî û wêrankirina xwezayê berdewamiya serdestiya mirovan ji hêla hev ve ye, di nav de bi awayên kapîtalîzm û dewleta neteweyî. Fîlozofê amerîkî, girêdanek di navbera krîza ekolojîk û hiyerarşiya civakî de ava dike, dibîne ku avahiya civakî ya mirovahiyê hewce ye ku ji nû ve were fikirîn û ji civatek hiyerarşiya wêranker veguhere civatek civakî ya ekolojîk ku hevsengiyek di navbera beşên xwe de diparêze û civakên wê dikarin jiyana xwe bi serbixwe birêxistin bikin. Bi heyraniya têgehên Bookchin, Öcalan nêrînek rexnegir li ser neteweperwerî û dewleta neteweyî pêşxist ku ev yek bû sedem ku mafê çarenûsî yê gelan wekî "bingeha avakirina demokrasiyeke bingehîn, bêyî ku hewcedariya lêgerîna sinorên siyasî yên nû" şîrove bike. Li ser vê yekê, Öcalan pêşniyar dike ku çareseriyek siyasî ji bo gelê kurd ne avakirina dewleteke neteweyî ya nû, lê avakirina pergaleke demokratîk, nenavendî û xweser a xwerêxistinkirinê bi şêweyê konfederasyonê vedihewîne. {{Quote|text=Ez çareseriyek hêsan pêşkêşî civaka Tirkiyeyê dikim. Em neteweyek demokratîk dixwazin. Em ne li dijî dewleta yekgirtî û komarê ne. Em komarê, avahiya wê ya yekgirtî û laîkîzmê qebûl dikin. Lêbelê, em bawer dikin ku divê ew wekî dewletek demokratîk a ku rêzê li gelan, çandan û mafan digire ji nû ve were pênasekirin. Li ser vê bingehê, divê kurd azad bin ku bi awayekî rêxistin bibin ku bikaribin çand û zimanê xwe bijîn û ji hêla aborî û ekolojîk ve pêş bikevin. Ev ê bihêle ku kurd, tirk û çandên din di bin banê neteweyek demokratîk de li Tirkiyeyê werin cem hev. Lêbelê, ev tenê bi destûrek demokratîk û çarçoveyek qanûnî ya pêşkeftî ku rêzê li çandên cûda digire mimkun e. Fikra me ya neteweyek demokratîk bi al û sînoran nayê pênasekirin. Fikra me ya neteweyek demokratîk modelek li ser bingeha demokrasiyê dihewîne li şûna modelek li ser bingeha avahiyên dewletê û eslê etnîkî. Pêdivî ye ku Tirkiye xwe wekî welatek ku hemî komên etnîkî dihewîne pênase bike. Ev ê modelek li ser bingeha mafên mirovan be li şûna ol an nijadê. Fikra me ya neteweyek demokratîk hemî kom û çandên etnîkî dihewîne.|author=Abdullah Öcalan, Şer û Aştî li Kurdistanê, 2008.|cite=Abdullah Öcalan, Şer û Aştî li Kurdistanê, 2008.|by=Abdullah Öcalan, Şer û Aştî li Kurdistanê, 2008.}} Her çend xwe wekî modelek li dijî dewleta neteweyî pêşkêş bike jî, konfederalîzma demokratîk di bin şert û mercên taybetî de îhtîmala hevjiyana aştiyane di navbera herduyan de qebûl dike, heya ku destwerdana dewletê di mijarên navendî yên xwerêveberiyê an hewldanên asîmîlasyona çandî de tune be.{{Sfn|Öcalan|2011|p=49}} Her çend di destpêkê de wekî bingehek civakî û îdeolojîk a nû ji bo tevgera rizgariya kurd hatibe teorîzekirin jî, konfederalîzma demokratîk niha wekî tevgerek antî-nijadperestî, pir-etnîkî û navneteweyî tê pêşkêş kirin.{{Sfn|Öcalan|2005|p=81}}{{Sfn|Öcalan|2008|p=24}}{{Sfn|Maisel|2018|p=347}} Xetên giştî yên konfederalîzma demokratîk di adara 2005an de, bi rêya daxuyaniyekê "ji bo gelê kurd û civaka navneteweyî“{{Sfn|Öcalan|2005|p=15}} hatin pêşkêş kirin û di salên paşîn de, ev têgeh di weşanên din de, wekî çar cildên ''Manîfestoya Şaristaniya Demokratîk'', bêtir hate pêşxistin.{{Sfn|MEPC|2015|p=34}} Di demek kurt de piştî weşandina wê, daxuyanî tavilê ji hêla PKKê ve hate pejirandin, ku civînên veşartî li Tirkiye, Sûriye û Iraqê organîze kir, ku di encamê de [[Koma Civakên Kurdistanê]] (KCK) hate damezrandin.{{Sfn|Çandar|2012|p=82}}{{Sfn|Maur & Staal|2015|p=174-175}}{{Sfn|Kurban|2014|p=21}} Derfeta yekem a bicîhanîna wê di dema [[Şerê navxweyî yê Sûriyê|şerê navxweyî yê Sûriyeyê]] de hat,{{Sfn|Enzenna|2015|p=7}}{{Sfn|White|2015|p=124}}{{Sfn|Pluto|2016|p=61}} dema ku [[Partiya Yekîtiya Demokrat]] (PYD) xweseriya sê kantonan li [[Rojavaya Kurdistanê]] ragihand ku di dawiyê de veguherî [[Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê]].{{Sfn|Malik (2019); Krajeski (2019); Marcus (2020); Maisel (2018)||p=16-17}} ==== Niqteyên sereke ==== [[Wêne:Peace for Afrin @ Berlin.jpg|thumb| Xwepêşandanek ji bo piştgiriya konfederalîzma demokratîk û şoreşa Rojava li dijî qirkirinê, li [[Berlîn]], Almanya 2018]] Prensîbên sereke yên konfederalîzma demokratîk dikarin bi van xalan werin kurtkirin: * Nêzîkatiyên nû yên siyasî, felsefî û îdeolojîk ên tevgera rizgariya kurd di sosyalîzma demokratîk de îfadeya xwe ya herî guncaw dibînin. Kurdistaneke azad tenê wekî Kurdistaneke demokratîk dikare were fikirîn. * Tevgera kurd ji bo avakirina dewleteke neteweyî ya kurdî li ser bingeha mafê çarenûsî yê gelan kar nake, lê vî mafî "wek bingeha avakirina demokrasiyên bingehîn" dibîne bêyî ku sinorên siyasî yên nû hedef bigire û li Kurdistanê li pergaleke xwerêxistinkirina demokratîk digere ku taybetmendiyên konfederasyonê hebin ku "çarçoveyek peyda bike ku tê de, di nav de kêmnetewe, [[Dîn|civakên olî]], komên çandî, komên taybetî yên zayendî û komên din ên civakî" dikarin xwe bi awayekî xweser rêxistin bikin. * Pêvajoya demokratîkbûnê li Kurdistanê "projeyek civakî ya berfireh ku armanc dike serweriya aborî, civakî û siyasî ya hemû beşên civakê" dihewîne, û herwiha avakirina saziyên pêwîst û pêşxistina amûrên ku xwerêveberiya civakê û kontrola demokratîk garantî dikin û çalak dikin, ku tê de her pêvajoya biryardanê (ku di encumenên vekirî, encumenên şaredariyan, parlamenterên herêmî û giştî de hatî organîzekirin) divê rasterast beşdariya civakên herêmî hebe. Modelek xwerêveberiyê rê dide pêkanîna nirxên bingehîn ên wekî azadî û wekheviyê bi awayekî guncawtir. * Çareseriya pirsgirêka kurd divê bi pêvajoyeke demokratîkbûnê re ne tenê ji bo hemû welatên ku li ser beşên cuda yên Kurdistanê desthilatdariya hegemonîk bikar tînin, lê di heman demê de li seranserê Rojhilata Navîn jî were ceribandin. Lêbelê, siyaseteke nû ya demokratîk tenê dikare ji partiyên demokratîk û saziyên girêdayî wan "ku ji bo berjewendiyên civakê pabend in, ne ku fermanên dewletê bicîh bînin" hebe. * Her çend ev reformên demokratîk hîn ne mimkun bin jî, heya ku destwerdan di mijarên navendî yên xwerêveberiyê an hewldanên asîmîlasyona civakî de nebe, hevjiyaneke aştiyane bi dewleta neteweyî re tê qebûlkirin, herwiha ev hevjiyan nayê wateya qebûlkirina "avahiya dewleta klasîk bi helwesta wê ya despotîk a desthilatdariyê". Di dawiya vê pêvajoya bindestbûna bi reformên demokratîk re, divê dewleta neteweyî bibe saziyeke siyasî ya nermtir, ku wekî otorîteyeke civakî tevbigere ku tenê di warên ewlehiya navxweyî û di dabînkirina xizmetên civakî de fonksiyonan dişopîne, û mafên wê yên serwer ên têkildarî dewletê tenê sînordar in. * Divê sîstema tenduristiyê û mafê perwerdehiya bi zimanê zikmakî û çandê ji aliyê hem dewlet û hem jî civaka sivîl ve were garantîkirin. * Azadî û mafên jinan divê bibin beşek stratejîk ji têkoşîna azadî û demokrasiyê li Kurdistanê, herwiha parastina jîngehê divê di pêvajoya guhertina civakî de bi ciddî were girtin. * Azadiyên takekesî yên derbirînê û hilbijartinê bêveger in. Azadiya agahdariyê ne tenê mafekî takekesî ye, lê di heman demê de mijarek girîng a civakî ye ku bi hebûna medyayek serbixwe ve girêdayî ye ku têkiliya wê bi raya giştî re bi hevsengiya demokratîk ve girêdayî. * Çavkaniyên aborî ne milkê dewletê ne, lê yê civakê ne, û ji nû ve belavkirina wan a dadperwer jî "ji bo pêvajoya rizgariya civakê" pir girîng e. Aboriyek ku ji bo nifûsê hatiye veqetandin divê li ser bingeha pêkanîna polîtîkayek aborî ya alternatîf be ku ne tenê armanc dike qezencê, lê hilberînek li ser parvekirinê û têrkirina pêdiviyên xwezayî yên bingehîn ji bo her kesî ye. === Mafên jinan === Öcalan alîgirê rizgariya jinan e, ew di Manîfestoya Azadiya Jinan de dinivîse ku hemû koletî li ser bingeha jinamalîkirina a jinan e.<ref name=":21">{{Jêder-kitêb |sernav=Mothers and Martyrs: The Struggle for Life and the Commemoration of Death in Maxmûr Camp |weşanger=Cambridge University Press |tarîx=2021 |rr=130–161 |isbn=978-1-316-51974-5 |cih=Cambridge |paşnavê-edîtor=Käser |pêşnavê-edîtor=Isabel |url=https://www.cambridge.org/core/books/kurdish-womens-freedom-movement/mothers-and-martyrs-the-struggle-for-life-and-the-commemoration-of-death-in-maxmur-camp/AC7E1C0719C2F10170DBAA303EC160F0 }}</ref> Ew jinê pir caran wekî ku di rewşekê de asê maye dibîne ku ew rolên zayendî yên kevneşopî û têkiliyek dezavantaj bi mêrekî re qebûl dike.<ref name=":21" /> Jineolojî cureyekî [[femînîzm]] û wekheviya zayendî ye ku ji hêla Abdullah Öcalan ve û sîwana berfirehtir a Koma Civakên Kurdistanê (KCK) tê parastin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://qz.com/467159/these-female-kurdish-soldiers-wear-their-femininity-with-pride |sernav=These female Kurdish soldiers wear their femininity with pride |malper=Quartz |roja-gihiştinê=2025-06-20 |ziman=en }}</ref><ref name=":22">{{Jêder-nûçe |sernav=One group battling Islamic State has a secret weapon – female fighters |url=http://blogs.reuters.com/great-debate/2015/02/03/the-pro-woman-ideology-battling-islamic-state/ |roja-gihiştinê=2025-06-20 |xebat=Reuters |roja-arşîvê=2019-08-22 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20190822043827/http://blogs.reuters.com/great-debate/2015/02/03/the-pro-woman-ideology-battling-islamic-state/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref name=":23">{{Jêder-malper |url=https://www.post-gazette.com/opinion/op-ed/2015/02/08/women-vs-the-islamic-state-the-kurds-have-a-secret-weapon-against-the-jihadists/stories/201502080049 |sernav=Women vs. the Islamic State |malper=Pittsburgh Post-Gazette |roja-gihiştinê=2025-06-20 |ziman=en }}</ref> Ji paşxaneya rêzikên olî û eşîrî yên li ser bingeha rûmetê ku jinan di civakên Rojhilata Navîn de sinordar dikin, Öcalan got ku "welatek nikare azad be heya ku jin azad nebin" û asta azadiya jinan asta azadiya civakê bi tevahî diyar dike.<ref name=":22" /> Di Kiteba Rizgariya Jiyanê: Şoreşa Jinan (2013) de, Abdullah Öcalan dinivîse:<ref name=":23" /> {{Quote box|Asta ku civak dikare bi tevahî were guhertin, bi asta veguherîna ku ji hêla jinan ve hatî bidestxistin ve tê destnîşankirin. Bi heman awayî, asta azadî û wekheviya jinê azadî û wekheviya hemî beşên civakê diyar dike. ... Ji bo neteweyek demokratîk, azadiya jinê jî pir girîng e, ji ber ku jina azadkirî civaka azad pêk tîne. Civaka azadkirî jî neteweya demokratîk pêk tîne. Wekî din, pêwîstiya berevajîkirina rola mêr xwedî girîngiyeke şoreşgerî ye.}} Jîneolojî dîsîplînek e ku hewl dide zanîna li ser jinan vegerîne û lêkolîn bike da ku baweriya ku jin guhertoyên "kêm" an "qisûrdar" ên mêran in, bişkîne û dûrxistina jinan ji dîroka rewşenbîrî çareser bike. Armanca wê ew e ku aliyên hebûna jinan ên ku bi kevneşopî hatine piçûkxistin, wekî "xebata jinan", ji nû ve ava bike û nirx bide wan.<ref name=":22" /> Jîneolojî qebûl dike ku dewleta neteweyî bi baviksalarî ve girêdayî ye û wê ji nû ve hilberîne ji ber ku ew bi xwezayî hegemonîk û mêrxas e. Ji bo danasîna vê pêwendiya girêdayî, jîneolojî têgeha "dewletparêzî-zayendperestî-desthilatdarî" bikartînin da ku tekez li ser neveqetandina van şêweyên hegemonyayê bikin.<ref name=":23" /> Jîneolojî prensîbeke bingehîn a konfederalîzma demokratîk a KCKê ye<ref name=":24">{{Jêder-malper |url=https://www.opendemocracy.net/uk/anna-lau-erdelan-baran-melanie-sirinathsingh/kurdish-response-to-climate-change |sernav=A Kurdish response to climate change |malper=openDemocracy |tarîx=2016-11-17 |roja-gihiştinê=2025-06-20 |ziman=en }}</ref> û wekî wisa di şoreşa civakî ya kurdan de ku li Rojava, herêma wan a xweser a [[de facto]] li bakurê Sûriyeyê, ku ji hêla Partiya Yekîtiya Demokratîk (PYD) ve tê birêvebirin, pêk tê, giring e.<ref name=":24" /> Ji ber vê yekê, jin %40ê milîsên kurd pêk tînin<ref name=":24" /> ku di şerê Rojava de li dijî rejîma [[Beşar Esed]] û [[Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê]] (DAIŞ) di Şerê Navxweyî yê Sûriyeyê de şer dikin.<ref name=":24" /> Jin li kêleka mêran di [[Yekîneyên Parastina Gel]] (YPG) û herwiha di [[Yekîneyên Parastina Jinê|Yekîneyên Parastina Jinan]] (YPJ) yên xwe de şer dikin. Di YPJê de, jin teoriyên siyasî yên Öcalan lêkolîn dikin, ku bingehên komê li ser îdeolojiya wî hatine danîn.{{Sfn|Öcalan|2013|p=61}} Ji bo beşdarên jin ên di ji nû ve avakirina bakurê Sûriyeyê de, jîneolojî ji femînîzma Rojavayî bilindtir tê dîtin ji ber ku armanc dike ku hemû şêweyên hegemonyayê, di nav de baviksalarî û pozîtîvîzmê red bike, da ku aştiyek domdartir ava bike.{{Sfn|Öcalan|2013|p=62}} Ev ji ber ku jîneolojî wekî holîstîktir û hemî endamên civakê dihewîne tê dîtin.{{Sfn|Öcalan|2013|p=63}} Di dema şoreşa Rojava de, ji mêr û jinan dihat xwestin ku jîneolojî û ekolojiyê bixwînin û jîneolojî di modela rêveberiya herêmê de tê entegrekirin, ne ku wekî mijarek cuda ku li ser mafên jinan disekine were dermankirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Feminist Solutions for Ending War |weşanger=Pluto Press |tarîx=2021 |isbn=978-1-285-87161-5 |ziman=en |paşnavê-edîtor=MacKenzie |pêşnavê-edîtor=Megan |url=https://library.oapen.org/handle/20.500.12657/52008 |paşnavê-edîtor2=Wegner |pêşnavê-edîtor2=Nicole }}</ref> == Jiyana taybet == Di zarokatiya Öcalan de, diya wî, Esma Öcalan (Uveys) pir serdest bû<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Öcalan et le PKK: Les mutations de la question kurde en Turquie et au moyen-orient |paşnav=Cigerli |pêşnav=Sabri |weşanger=Maisonneuve et Larose |tarîx=2005 |rûpel=187 |isbn=978-2-7068-1885-1 |cih=Paris |paşnav2=Le Saout |pêşnav2=Didier }}</ref> û rexne li bavê wî dikir û bi gelemperî ji ber ku rewşa wan a aborî ya xirab sûcdar dikir. Paşê wî di hevpeyvînekê de rave kir ku di zarokatiya xwe de fêrî parastina xwe ji neheqiyê bûye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Blood and belief: the PKK and the Kurdish fight for independence |paşnav=Marcus |pêşnav=Aliza |weşanger=New York Univ. Press |tarîx=2009 |rûpel=16-17 |isbn=978-0-8147-9587-3 |çap=1. publ. in paperback |cih=New York }}</ref> Di 1978an de, Öcalan bi [[Kesire Yıldırım]] re zewicî, ​​ku ew li [[Zanîngeha Enqereyê]] nas kiribû<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Blood and Belief: The PKK and the Kurdish Fight for Independence |paşnav=Marcus |pêşnav=Aliza |weşanger=New York University Press |tarîx=2007 |rûpel=42 |isbn=978-0-8147-5956-1 |cih=New York, NY }}</ref> û ji malbateke çêtir ji şoreşgerên asayî yên li dora Öcalan bû.{{Sfn|Marcus, Aliza|2012|p=43}} Zewaca wan dijwar bû, tê gotin ku gelek nakokî û nîqaş hebûn.{{Sfn|Marcus, Aliza|2012|p=39}} Di 1988an de, dema ku li [[Atîna]], Yewnanistan, nûnertiya PKKê dikir, jina wî hewl da ku Öcalan ji desthilatdariyê derxîne, piştî vê yekê Yıldırım çû veşartî.{{Sfn|Marcus, Aliza|2012|p=41}} Piştî ku xwişka wî Hewa bi zewaceke rêkxistî bi zilamekî ji gundekî din re zewicî, ​​wî poşman bû. Ev bûyer bû sedema polîtîkayên wî yên ji bo rizgarkirina jinan ji rola jinan a kevneşopî ya tepeserkirî.{{Sfn|Marcus, Aliza|2012|p=36}} Birayê Öcalan, [[Osman Öcalan|Osman]], bû fermandarekî PKKê heta ku ew bi çend kesên din re ji PKKê veqetiya û Partiya Welatparêz û Demokratîk a Kurdistanê ava kir.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.chris-kutschera.com/A/pkk_dissidents.htm |sernav=PKK dissidents |malper=www.chris-kutschera.com |roja-gihiştinê=2025-06-20 |roja-arşîvê=2009-02-07 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090207012503/http://www.chris-kutschera.com/A/pkk_dissidents.htm |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Birayê wî yê din, Mehmet Öcalan, endamê [[Partiya Aştî û Demokrasiyê]] (BDP) ya alîgirê kurdan e.<ref name=":25">{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/haber/hdp-mp-dilek-ocalan-sentenced-to-2-years-6-months-in-prison-194777 |sernav=HDP MP Dilek Öcalan Sentenced to 2 Years, 6 Months in Prison |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2025-06-20 |ziman=en }}</ref> Fatma Öcalan xwişka Abdullah Öcalan e û [[Dilek Öcalan]], parlamentera berê ya HDPê, biraziya wî ye.<ref name=":25" /> [[Ömer Öcalan]], endamê niha yê parlamenterê yê HDPê, biraziyê wî ye.<ref name=":25" /> == Xelatgîrên Nobelê == Serlêdana Xelata Nobelê ya Aşitiyê ya 2014an ji aliyê Parlamenterê parlamena [[Başûrê Kurdistanê]] ya [[Tevgera Goran]], [[Heval Kwêstanî]] ve li [[Norwêc]]ê serlêdan namzetiya [[Xelata Nobelê ya Aştiyê|Xelata Aştiyê ya Nobelê]] li enstîtuya Xelata Aştiyê ya Nobelê re hat lêdan. Serdema serlêdana xelatê ji bo ku Abdullah Öcalan li ser bingeha peyama Newroza sala 2013an de û kovara [[Time (kovar)|Time]] Abdullah Öcalan wekî yek ji 100 mirovên herî bibandor li cîhanê nîşan da.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.evrensel.net/haber/54564/timea-gore-ocalan-dunyanin-en-etkili-100-ismi-arasinda |sernav=Time'a göre Öcalan dünyanın en etkili 100 ismi arasında |malper=Evrensel.net |tarîxa-gihiştinê=2020-10-18 |ziman=tr-TR |paşnav=Gazetesi |pêşnav=Evrensel }}</ref> Xelata Aşitiyê ya Nobelê her sal ji li ser vîna [[Alfred Nobel]], ji aliyê Komîteya Nobelê ya ve li bajar [[Oslo]]yê tê dayîn. Xelat, ji kesên an jî rêxistinên ku herî zêde hewl didin ku kongreyên aştiyê û biratiya netewe û gelan, kêmkirina çek û artêşan saz bikin, ji aliyê Komîteya Xelata Aştiyê ya Nobelê ve tê dayîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bianet.org/bianet/siyaset/154923-ocalan-in-nobel-adayligi-kabul-edildi |sernav=Öcalan'ın Nobel Adaylığı Kabul Edildi |malper=Bianet - Bagimsiz Iletisim Agi |tarîxa-gihiştinê=2020-10-18 }}</ref> === Bangewaziya xelatgirên Nobelê === Ji 50 xelatgirên Nobelê ji bo tecrîda li ser Abdullah Ocalan bang li ser saziyên navnetewî kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://ahvalnews.com/tr/abdullah-ocalan/50-nobel-odullu-isimden-ocalan-icin-cagri |sernav=Jêderka nûçeyê bi zimanê tirkî |malper= |tarîx= |tarîxa-gihiştinê= |rewşa-urlyê= |urlya-arşîvê= |tarîxa-arşîvê= |paşnav= |pêşnav= }}{{Mirin girêdan|tarîx=kanûna pêşîn 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> 50 xwedan xelatên Nobelê nameyek hevbeş ji saziyên navneteweyî re şandine da ku qedexeya dîtinên li dijî Rêberê PKKê Abdullah Öcalan bi dawî bikin. Xwediyê Xelata Aştiyê ya Nobelê ya sala 1980an Adolfo Pérez nameya bi navê Esquivel ji aliyê 50 xwediyên Xelata Nobelê ve bi biryarek hevbeş hatiye îmzekirin. Name ji hêla Sekreterê Giştî yê Konseya Ewrûpayê Thorbjørn Jagland, Nûnera Bilind a Yekîtiya Ewropî ya Polîtîkaya Derve Federica Mogherini, Seroka niha ya Rêxistina Ewlehî û Hevkariya Ewropa (OSCE) Miroslav Lajčák, û Sekreterê Birêvebir ê Komîteya Pêşîgirtina ortşkenceyê (CPT) ve hatiye nivîsandin. Nameya bi navê Esquivel di nameyê de bangên hevpar ên 50 xwedanxelatan destnîşan kir. Encûmena Ewropî, EU, OSCE û CPT ji înkara Tirkiyê ya mafên mirovan ên gewre ji wan xwest ku hemî tedbîrên guncan bigirin da ku dawî lê were. == Hemwelatiyên rûmetê == Çendîn deveran Öcalan bi hemwelatîbûna rûmetê xelat kirine: * [[Palermo]], [[Îtalya]]<ref name=":26">{{Jêder-nûçe |sernav='Öcalan factor' in the Italian debate {{!}} Ahval |url=https://ahvalnews.com/italy-turkey/ocalan-factor-italian-debate |roja-gihiştinê=2025-06-21 |xebat=Ahval |ziman=en }}</ref> * Olîmpiya, [[Yewnanistan]]<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Zand |pêşnav=Bernhard |paşnav2=Höhler |pêşnav2=Gerd |tarîx=1999-03-28 |sernav=»Öcalan war eine heiße Kartoffel« |url=https://www.spiegel.de/politik/oecalan-war-eine-heisse-kartoffel-a-93d82304-0002-0001-0000-000010630215 |roja-gihiştinê=2025-06-21 |xebat=Der Spiegel |ziman=de |issn=2195-1349 }}</ref> * [[Napoli]], Îtalya<ref name=":26" /> * [[Castel del Giudice]], Îtalya<ref name=":27">{{Jêder-malper |url=https://www.ilbenecomune.it/2018/05/02/il-molise-per-il-kurdistan-e-per-la-pace-castelbottaccio-e-castel-del-giudice-danno-la-cittadinanza-onoraria-ad-abdullah-ocalan/ |sernav=Il Molise per il Kurdistan e per la pace: Castelbottaccio e Castel del Giudice danno la cittadinanza onoraria ad Abdullah Öcalan |malper=Il Bene Comune |tarîx=2018-05-02 |roja-gihiştinê=2025-06-21 |ziman=it-IT }}</ref> * [[Castelbottaccio]], Îtalya<ref name=":27" /> * [[Pinerolo]], Îtalya<ref name=":28">[https://hrlibrary.umn.edu/wgad/35-1999.html University of Minnesota Human Rights Library] ''hrlibrary.umn.edu''</ref> * [[Martano]], Îtalya<ref name="Gallo2017">{{Jêder-malper |url=https://www.ilgallo.it/dai-comuni/martano/martano-cittadinanza-onoraria-a-ocalan/ |sernav=Martano: cittadinanza onoraria a Ocalan {{!}} Il Gallo |malper=www.ilgallo.it |tarîx=2017-02-14 |roja-gihiştinê=2025-06-21 |ziman=it-IT |paşnav=Gallo |pêşnav=Il }}</ref> * [[Reggio Emilia]], Îtalya<ref name=":26" /><ref name=":28" /> * [[Palagonia]], Îtalya<ref name="Gallo2017" /> * [[Riace]], Îtalya<ref name="Gallo2017" /> * [[Berceto]], Îtalya<ref>{{Jêder-malper |url=https://gazzettadellemilia.it/cronaca/item/25274-berceto-pr-cittadinanza-onoraria-per-abdullah-%C3%B6calan |sernav=Berceto (PR) Cittadinanza onoraria per Abdullah Öcalan |malper=gazzettadellemilia.it |roja-gihiştinê=2025-06-21 |ziman=it-it |paşnav=Redazione }}</ref> * [[Fossalto]], Îtalya<ref>{{Jêder-malper |url=https://anfdeutsch.com/aktuelles/protest-gegen-tuerkischen-druck-auf-italienische-stadtverwaltungen-17805 |sernav=Protest gegen türkischen Druck auf italienische Stadtverwaltungen |malper=ANF News |roja-gihiştinê=2025-06-21 |ziman=de }}</ref> == Pirtûkên wî == Ocalan nivîskarê zêdetirî 40 pirtûkan e ku çar ji wan wî di girtîgehê de nivîsandiye. Gelek ji notên ku ji hevdîtinên wî yên heftane bi parêzerên wî re hatine girtin, hatine sererastkirin û weşandin. Wî herwiha ji bo rojnameya ''[[Özgür Gündem]]'' gotar nivîsandiye, di bin kod-nameya ''Ali Fırat''.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Blood and belief: the PKK and the Kurdish fight for independence |paşnav=Marcus |pêşnav=Aliza |weşanger=New York University Press |tarîx=2007 |rr=191 |isbn=978-0-8147-5711-6 |cih=New York }}</ref> === Hinek pirtûkên wî === * ''[[Riya Jiyanê]], (nivîsên hilbijartî)'' [[Weşanên Axîna Welat]] * ''[[Ji Sedsala 19. Heya Îro Rastiya Kurdistan û Tevgera PKK]]'' [[Taybet:BookSources/3930943166|ISBN 3-930943-16-6]] * ''[[Welatparêziya Kurdistan]]'' (1992, bi kurdî 2000) [[Taybet:BookSources/3930943466|ISBN 3-930943-46-6]] * ''[[Perspektîv]]'' - 1996, [[Weşanên Rewşen]] * ''[[Ziman û Çalakiya Rastiyê]]'' * ''[[Di Pirsgirêka Kurd de Manîfestoya Demokrasiyê]]'' [tel:(1999) 3-930943-38-7 (1999) 3-930943-38-7] * ''[[Edduba]]'' (2004) * [http://www.denge-mezopotamya.com/besataybet/news_detail.asp?newsid=-769564977&pg=1 Em Tevgera Hemdem a Îbrahîmî ne] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080317005939/http://www.denge-mezopotamya.com/besataybet/news_detail.asp?newsid=-769564977&pg=1|date=2008-03-17}}, Parêznameya Rihayê (kurmancî) * [http://www.abdullah-ocalan.com/savunmalar/2/kurtce1.htm Ji dewleta rahip a Sumer ber bi Şaristaniya Demokratîk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040411061524/http://www.abdullah-ocalan.com/savunmalar/2/kurtce1.htm|date=2004-04-11}}, Cild I (kurmancî) * [http://www.abdullah-ocalan.com/savunmalar/2/soranice1.pdf Ji dewleta rahip a Sumer ber bi Şaristaniya Demokratîk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031011114610/http://www.abdullah-ocalan.com/savunmalar/2/soranice1.pdf|date=2003-10-11}}, Cild I, beşa 1 (soranî) * [http://www.abdullah-ocalan.com/savunmalar/2/soranice2.pdf Ji dewleta rahip a Sumer ber bi Şaristaniya Demokratîk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050407011402/http://www.abdullah-ocalan.com/savunmalar/2/soranice2.pdf|date=2005-04-07}}, Cild I, beşa 2 (soranî) * [http://www.abdullah-ocalan.com/savunmalar/4/parastinageleki.html Parastina Gelekî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050216181453/http://abdullah-ocalan.com/savunmalar/4/parastinageleki.html|date=2005-02-16}} (kurmancî) * [http://www.pkkonline.net/ku/files/books/parezname-1.pdf Manîfestoya Civaka Demokratîk, Pirtûka 1 : Șaristanî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150418164906/http://www.pkkonline.net/ku/files/books/parezname-1.pdf|date=2015-04-18}} (kurmancî) * [http://www.pkkonline.net/ku/files/books/parezname-2.pdf Manîfestoya Civaka Demokratîk, Pirtûka 2 : Șaristaniya Kapîtalîst] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923105114/http://www.pkkonline.net/ku/files/books/parezname-2.pdf|date=2015-09-23}} (kurmancî) * ''Manîfestoya Civaka Demokratîk - Pirtûka 3 : Sosyolojiya Azadiyê'' (tîrmeh 2009) == Binerê == * [[Yalçın Küçük]] * [[Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê]] * [[Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Commons}} * [http://www.denge-mezopotamya.com/besataybet/news_detail.asp?newsid=1067422261&pg=1 Jiyana Abdullah Öcalan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031219114426/http://www.denge-mezopotamya.com/besataybet/news_detail.asp?newsid=1067422261&pg=1|date=2003-12-19}} * [http://www.abdullah-ocalan.com/index1.htm Malpera Abdullah Öcalan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080106181415/http://www.abdullah-ocalan.com/index1.htm|date=2008-01-06}} parêznamên bi kurdî hene * [http://www.freedom-for-ocalan.com/ Înîsyatîfa "Ji Öcalan re azadî, ji Kurdistan re aşitî"] (ne kurdî) {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Abdullah Öcalan| ]] [[Kategorî:Endamên PKKê]] [[Kategorî:Femînîstên kurd]] [[Kategorî:Kesên ji Xelfetiyê]] [[Kategorî:Kurdên Bakurê Kurdistanê]] [[Kategorî:Mezunên Fakulteya Hiqûqê ya Unîversîteya Stembolê]] [[Kategorî:Mirovên zindî]] [[Kategorî:Nivîskarên kurd ên sedsala 21ê]] [[Kategorî:Nivîskarên zimanê tirkî]] [[Kategorî:Siyasetmedarên kurd ên Bakurê Kurdistanê]] [[Kategorî:Sosyalîstên kurd]] [[Kategorî:Öcalan (malbat)]] rqzj042bkpu194lypgdlcba1kla6l76 0 1859 2081754 2060101 2026-07-24T00:39:30Z InternetArchiveBot 45060 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2081754 wikitext text/x-wiki {{Tîrmeh}} == Bûyer == === Kurdistan === * [[1943]] – [[Bûyêra 33 gule]]: Bi fermana [[Mustafa Muglali]] li [[Ozalp]]ê 33 gundî hatin kuştin. * [[1983]] – Hêzên Rejîma İraqê ji Eşîra Barzanî 8 hezar kes girtin û êdî tu agahî nehat bidestxistin * [[2021]] – Li bajarê [[Qonye|Qonyayê]] nîjadperestên tirk êrîşê malbatekî kurd kirin ji malbatê 7 kes hatin kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/142605 |sernav=Irkçı katliamın faili 40 saattir yakalanmadı |tarîx=2021-08-01 |malper=mezopotamyaajansi35 |tarîxa-gihiştinê=2021-08-01 |archive-date=2021-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210801080026/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/142605 |url-status=dead }}</ref> === Cîhan === (Bûyerên ji dîrokê binivîse) == Jidayikbûn == * [[1818]] – [[Emily Brontë]], nivîskara brîtanî * [[1863]] – [[Henry Ford]], hilberînerê otomobîlan * [[1999]] – [[Joey King]], lîstikvan û modelekî amerîkî == Mirin == (Kesên ku di vê rojê de mirî ne.) * [[1286]] - [[Bar Hebraeus]], metranekî suryanî == Cejn û salveger == (Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin) ---- == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Meh û roj}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Rojên-salê-şitil}} [[Kategorî:Rojên salê|tîrmehê]] [[Kategorî:Rojên Tîrmehê]] iuj2a8syw2c3mdni8omvjy0brqaacub 2081757 2081754 2026-07-24T01:12:22Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan 2081757 wikitext text/x-wiki {{Tîrmeh}} == Bûyer == === Kurdistan === * [[1943]] – [[Bûyêra 33 gule]]: Bi fermana [[Mustafa Muglali]] li [[Ozalp]]ê 33 gundî hatin kuştin. * [[1983]] – Hêzên Rejîma İraqê ji Eşîra Barzanî 8 hezar kes girtin û êdî tu agahî nehat bidestxistin * [[2021]] – Li bajarê [[Qonye|Qonyayê]] nîjadperestên tirk êrîşê malbatekî kurd kirin ji malbatê 7 kes hatin kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/142605 |sernav=Irkçı katliamın faili 40 saattir yakalanmadı |tarîx=2021-08-01 |malper=mezopotamyaajansi35 |tarîxa-gihiştinê=2021-08-01 |roja-arşîvê=2021-08-01 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210801080026/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/142605 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === Cîhan === (Bûyerên ji dîrokê binivîse) == Jidayikbûn == * [[1818]] – [[Emily Brontë]], nivîskara brîtanî * [[1863]] – [[Henry Ford]], hilberînerê otomobîlan * [[1999]] – [[Joey King]], lîstikvan û modelekî amerîkî == Mirin == (Kesên ku di vê rojê de mirî ne.) * [[1286]] - [[Bar Hebraeus]], metranekî suryanî == Cejn û salveger == (Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin) ---- == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Meh û roj}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Rojên-salê-şitil}} [[Kategorî:Rojên salê|tîrmehê]] [[Kategorî:Rojên Tîrmehê]] bepjrrpfq5w0ae70uqk2ho4lsxujchu 0 2965 2081778 2081267 2026-07-24T09:20:54Z Kontributor 2K 61805 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Mamut efendi from Delicha Kocgiri.jpg]] → [[File:Armenian revolutionaries with firearms 1911-11-12.jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Requesting renaming this file to File:Armenian revolutionaries.jpg; Reason: Mistaken as Kurdish while they are Armenian, src=https://www.gettyimages.ie/detail/news-photo/armed-armenian-revolutionaries-turkey-1906-news-photo/980186584; Criterion 3, Recorrecting vandalism 2081778 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank pevçûnên leşkerî | pevçûn = Serhildana Qoçgiriyê | perçeyekî = [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şerê Tirkiye û Bakurê Kurdistanê]] û [[Şerê Rizgariya Tirkiyeyê|Şerê Serxwebûna Tirkiyeyê]] | dîrok = 6ê adara 1921an - 17ê hezîrana 1921an | herêm = Qoçgirî (li parêzgehên wekê [[Sêwas (parêzgeh)|Sêwas]], [[Dêrsim (parêzgeh)|Dêrsim]] û [[Erzîngan (parêzgeh)|Erzîngan]]) | encam = Serhildan têk diçe * Gund û bajarokên kurdan hatin wêrankirin * Komkujiya Tirkiyeyê li dijî sivîlên Qoçgiriyê dêst pê kir | sedem = Binpêkirina mafên [[kurd]]an <br> Avakirina [[Kurdistan]]ekî serbixwe | şervan1 = {{Sembola alayê|Tirkiye}} [[Hikûmeta Meclîsa Neteweyî ya Mezin|Hikumeta Enqereyê]] * {{Sembola alayê|Tirkiye}} [[Hêzên Çekdar ên Tirkiyeyê|Artêşa Navendî]] | fermandar1 = {{Sembola alayê|Tirkiye}} [[Mustafa Kemal Atatürk|Mustafa Kemal Paşa]]<br>{{Sembola alayê|Tirkiye}} [[Nûredîn Paşa]]<br>{{Sembola alayê|Tirkiye}} Halis Beg{{Suîqest}}<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=T.B.M.M. zabıtalarından Doğu ve Güney Doğu meselesi |paşnav=Meclisi |pêşnav=Turkey Büyük Millet |weşanger=Hamle Yayın-Dağıtım |tarîx=1992 |rr=197 |ziman=tr |url=https://books.google.at/books?id=hX5pAAAAMAAJ&q=%C5%9Fehit&redir_esc=y }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.sciencespo.fr/mass-violence-war-massacre-resistance/?cs=print |sernav=Accueil {{!}} Sciences Po Violence de masse et Résistance - Réseau de recherche |malper=www.sciencespo.fr |roja-gihiştinê=2025-11-27 }}</ref><br>{{Sembola alayê|Tirkiye}} [[Topal Osman]] | şervan2 = {{Sembola alayê|Kurdistan}} Eşîret û hêzên û hêzên wan <br> Eşîra Atman<ref name=":0">Güneş, Ergin (2014). Boztuğ, Onursal (ed.). Berxwedana Dêrsimê di çarçoveya serhildana Qoçgiriyê de. Gotarên ku di sempozyûmê de hatin pêşkêşkirin, 20–22 îlona 2013 (bi [[Zimanê tirkî|tirkî]]). [[Zanîngeha Dêrsimê|Zanîngeha Munzurê]]. r. 244.</ref><br>Eşîra [[Dirêjan (eşîr)|Dirêjan]]<ref name=":0" /><br>Eşîra [[Qoçgirî (eşîr)|Qoçgirî]]<ref name=":0" /><br>Eşîra [[Parçikan]]<ref name=":0" /><br>Eşîra Pevîzan<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Aşiretler raporu |weşanger=Kaynak Yayınları |tarîx=1998 |isbn=978-975-343-220-7 |çap=1. basım |cih=Beyoğlu, İstanbul |paşnavê-edîtor=Kaynak Yayınları (Firm) }}</ref><br>Eşîra [[Zerikan (eşîr)|Zerikan]]<ref name=":0" /><br>[[Cemiyeta Tealiya Kurd]] | fermandar2 = {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Elîşan Beg]]<br>{{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Elîşêr Efendî]]<br>{{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Zerîfe Xanim]]<br>{{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Nûrî Dêrsimî]]<br>{{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Mistafa Axa]]<br>{{Sembola alayê|Kurdistan}} Paso Axa<br>{{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Seyîd Ebdulqadir]] | hêz1 = {{Sembola alayê|Tirkiye}} '''Tirkiye''': <br> {{Derdora}} 6.000 siwarî{{sfn|Mango|1999|p=330}}<br>{{Derdora}} 25.000 piyade{{sfn|Mango|1999|p=330}}<br>{{Derdora}} 10.000 çete<ref name=":0" /> | hêz2 = {{Sembola alayê|Kurdistan}} '''Qoçgirî''': <br> {{Derdora}} 6.000 (piranî siwar)<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=AKŞAM |pêşnav=Fatma |tarîx=2023-06-22 |sernav=Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç ve Gulyabani romanlarında Halk Edebiyatı İzleri |url=https://doi.org/10.30622/tarr.1295578 |kovar=Turkish Academic Research Review - Türk Akademik Araştırmalar Dergisi [TARR] |rr=163-165 |doi=10.30622/tarr.1295578 |issn=2602-2923 }}</ref><br>2.500 tiving<ref name=":0" /> | windahî1 = {{Sembola alayê|Tirkiye}} '''Tirkiye''': <br> {{Derdora}} 300 mirin<ref name=":0" /><br>1 Fermandar<ref name=":0" /><br>{{Derdora}} 900 birîndar<ref name=":0" /><br>40-100 girtin<ref name=":0" /> | windahî2 = {{Sembola alayê|Kurdistan}} '''Qoçgirî''':<br>200-400 mirin<br>600+ birîndar<ref name=":0" /><br>600 girtin<ref name=":0" /><br>{{Derdora}} 3000 sivîl hatin kuştin<ref name=":0" /> | wêne = [[Wêne:Armenian revolutionaries with firearms 1911-11-12.jpg|300px]] | binnivîs = Wêneya şervanên Qoçgiriyê di serdema serhildanê de, 1921 }} '''Serhildana Qoçgiriyê''' serhildaneke ku di destpêka sala 1921ê de dest pê kiriye û yek ji girîngtirîn [[Lîsteya serhildanên kurdan|serhildanên]] destpêkê yên [[kurd]]an e ku li dijî hikumeta neteweperest a Tirkiye ya nû pêk hatiye. Bi koka xwe hem di kevneşopiyên eşîrî û hem jî di ramana neteweperwer a kurdî a nû de, ew ji bo xurtkirina [[Hikûmeta Meclîsa Neteweyî ya Mezin|desthildariya Enqereyê]] li [[Bakurê Kurdistanê]] bû sedema dijwariyeke ji dil.{{sfn|Olson|1989|p=42}} Her çend serhildan di dawiyê de hatibe tepisandin jî, bandorên wê yên îdeolojîk û siyasî berdewam kiriye û bandorek mayînde li ser rêça têkiliyên kurd û tirkan hêştiye. Di bingeha xwe de, eşîra [[Qoçgirî (eşîr)|qoçgirî]] tevlîheviyek ji desthilatdariya eşîrî û armancên neteweyî yên kurd temsîl dikir. Konfederasyona qoçgirî - ku navenda wê li deverên çiyayî yên [[Qoçgîr]], [[Macîran]] û [[Gercan (navçe)|Gercanê]] bû - demek dirêj xweseriya civakî bi dest xistibû û avahiyên navxweyî yên serokatiyê parastibû.{{sfn|Bruinessen|1992|pp=278–279}} Ji bo serokên wekî [[Alîşêr]], [[Zerîfe Xanim]] û [[Nûrî Dêrsimî]], serhildan ne tenê serhildanek eşîran bû lê îfadeyek vîzyonek siyasî ya berfirehtir bû ku bi sozên xwerêveberiyê û mafên çandî ve girêdayî bû. Jîngeha jeopolîtîk a piştî [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] ji bo serhildêrên Qoçgiriyê hem hêvî û hem jî xeter pêşkêş kir. Her çend pêkanîna peymanê spekulatîf mabûn jî [[Peymana Sevrê]] (1920) xuya bû ku rêyek ber bi xweseriya kurdan ava bike.{{sfn|Kieser|2019|p=310-311}} Dema ku Enqereyê di bin serokatiya [[Mustafa Kemal Atatürk|Mustafa Kemal]] de [[Xweserîtî|xweseriya]] kurdan red kir û dewletek navendî û yekgirtî li pey xwe hişt, rêberên qoçgirî ev yek wekî redkirina daxwazên wan ên rewa şîrove kirin.{{sfn|Gingeras|2016|p=117-118}} Di dawiyê de serhildan dê bibe kêşeyek ku tê de sinorên ajansa kurdan di Komara Tirkiyeyê ya nû de werin ceribandin. == Berê serhildanê == Piştî hilweşîna [[Împeratoriya Osmanî]], serokên kurd li herêmên cûrbecûr dest bi rêxistinkirinên siyasî kirine û li rêyan geriyane ku hêza xwe ya kevneşopî veguherînin çarçoveyek neteweyî ya nû. Di nav van de, eşîrên qoçgirî bi kapasîteya xwe ya rêxistinî û bandora xwe ya herêmî derketibûn pêş. Axa wan ku bi piranî çiyayî û nîvxweser bû, bi dehsalan kontrola rasterast ji hêla rayedarên derve ve dijwartir kiribû.{{sfn|Bruinessen|1992|pp=278–279}} [[Seyîd Ebdulqadir]], kurê [[Şêx Ubeydullahê Nehrî]] û serokê [[Cemiyeta Teawun û Tereqiya Kurd]], piştgirî da ramana otonomiya kurd ên di nav Tirkiyeyê de. Lê Nûrî Dêrsimî û Alîşêr Efendî ji otonomiyê bêtir dixwestin ku li gorî xala 64an a peymanê [[Kurdistan]]ek serbixwe were ava kirin. Kesayetên sereke yên di serhildanê de Alîşêr, rewşenbîr û helbestvanekî kurd bû ku daxwaza mafên kurdan dikir. Zerîfe Xanim, hevkarê wî yê hevalbend; Nûrî Dersîmî, ramanwerekî neteweperwer ê navdar; [[Mustafa Paşayê Qoçgirî|Mustafa Paşa]] û [[Alişan Beg|Alîşan Beg]], serokê eşîrên bi bandorên girîng bûn. Van kesan pirek di navbera cîhanên serokatiya eşîrê, otorîteya dînî û siyaseta neteweperwer a nûjên de danîn. Hewldana wan a hevbeş bêhempa bû ku bi yekkirina neteweperweriya rewşenbîrî bi pergala eşîrî re, wan eniyek berfireh afirandibûn ku ji gelek aliyan ve otorîteya Enqereyê dixist ber pirsê. Peymana Sevrê her çend bi tevahî nehatibe pêkanîn jî, roleke katalîtîk lîstibû. Li gorî bendên peymanê, ji aliyê teorîk ve soza xweseriyeke berbiçav ji kurdan re hatibû dayîn (Xalên 62-64) û komîteyên kurd li [[Sêwas]], [[Ezirgan]] û bajarên din ji vê hêviyê sûd wergirtin. Li Qoçgirî, rêberên herêmî peyman wekî bingehek rewa ji bo daxwazên xwe yên siyasî şîrove dikirin. Wan daxwazname amade kirin ku temsîliyeta kurdan, xweseriya îdarî, naskirina mafên [[zimanê kurdî]] û rêzgirtina ji bo serokatiya kevneşopî di nav avaniyeke dewletê ya reformkirî de dixwestin.{{sfn|Gingeras|2016|p=117-118}} Lêbelê hikumeta Enqereyê di bin serokatiya Mustafa Kemal de bi tundî li dijî her cure parçebûna axî an siyasî derket. Tevgera nîjadperest a tirkî ku di [[Şerê Rizgariya Tirkiyeyê|Şerê Serxwebûnê]] de cih girtibû, daxwazên kurdan wekî gefek bêîstîqrar didît. Di encamê de, zemîna rûbirûbûnek ku dê hêz û hevgirtina tevgera neteweyî ya kurd biceribîne, amade bû. == Danûstandin == Kurdên li dora [[Dêrsim (herêm)|Dêrsimê]] dest bi amadekariyên ji bo pevçûneke dawî bi nîjadperestên tirk re kirin û wan dest bi desteserkirinên çend depoyên çekên tirkan kiribûn. Heta cotmeha sala 1920an wan têra xwe çek û cebilxane desteser kiribûn ku xwe di rewşek bihêz de hîs bikin û Elîşan Beg, serokê [[Gercan (navçe)|Gercanê]], eşîran ji bo serxwebûnê amade kiribû. Di dawiyê de, di 15ê mijdara sala 1920an de, wan daxuyaniyek ji [[Kemalîzm|kemalîstan]] re şand ku tê de wiha digot. * Divê hikumeta Enqereyê pabendî peymana ku kurdan bi siltanê Stembolê re kiribûn be û xweseriya kurdan qebûl bike. * Divê hikumeta Enqereyê kesên ku deklarasyon nivîsandine jî derbarê nêzîkatiya xwe ya ber bi Kurdistaneke xweser ve agahdar bike. * Divê hemî girtiyên kurd ên li zindanên [[Ezirgan]], [[Meletî]], [[Xarpêt (navçe)|Xarpêt]] û [[Sêwas]]ê werin berdan. * Divê rêveberiya tirk a li herêmên ku piraniya wan kurd in derkeve. * Û divê leşkerên tirk ên ku ji herêmên kurdan re hatine şandin vekişin. Eşîrên kurd ji bo vê daxuyaniyê ji rayedarên tirk heta 24ê mijdara 1920an bersiv xwestibûn. Di 25ê kanûnê de, kurd dîsa daxwaz kirin ku li wîlayetên [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]], [[Bêdlîs (parêzgeh)|Bêdlîs]], [[Wan (parêzgeh)|Wan]] û [[Xarpêt (parêzgeh)|Xarpêt]] mafên siyasî yên zêdetir ji wan re werin dayîn, wekî ku di [[peymana Sevrê]] de li hev kiribûn. Kemalîstan di destpêkê de guh dan daxwazên wan ên ji bo azadiya siyasî ya zêdetir lê di heman demê de leşkerên girîng şandin herêmê ku serhildanê bitepisînin. Lêbelê hikumeta tirkî hewl da ku kurdan bixapîne, ji ber vê yekê wan waliyê Xarpêtê şand [[Pêrtag]]ê ku wan piştrast bike ku [[Mustafa Kemal Atatürk|Mustafa Kemal]] bi daxwazan razî ye. Mustafa Kemal heta endamên din ên parlamenterê ji herêmê jî destnîşan kiribû. Hikumeta tirk herwiha pêşniyar kiribû ku mutesarifekî kurd ji bo herêmê destnîşan bike lê şoreşgerên ku ji aliyê [[Seyîd Riza]] û Elişan Beg ve hatine temsîlkirin, pêşniyaran red kirin û daxwaza xwe dubare kirin ku ew hikumetek serbixwe ya kurdî dixwazin, ne ya ku ji aliyê Enqereyê ve were ferzkirin. == Serhildan == Serhildana Qoçgiriyê li herêmeke stratejîk girîng û çandî ya hevgirtî ya [[Bakurê Kurdistanê]] pêk hatibû ku tê de pergala eşîrî, tecrîda erdnîgarî û şilbûna siyasî ya serdema piştîosmanî şert û mercên serhildaneke berfireh a kurdan afirandibûn. Pêşveçûna wê ji rêze pevçûnên herêmî bo serhildaneke çekdarî ya berfireh ne xweber bû û ne jî bê rêxistin bû; berevajî vê, ew tevlîheviyeke aloz a berjewendiyên eşîrî, hestên neteweperest ên ku derketiye holê û avaniyên hêzê yên bi lez diguherin, li Enqereyê di salên destpêkê yên Tevgera Neteweyî ya Tirkiyeyê de nîşan daye.{{sfn|Olson|1989|p=45-46}} Erdnîgariya fîzîkî ya axa Qoçgiriyê roleke diyarkar di awayê serhildanê de lîstiye. Ev herêm, deşteke bilind e ku bi geliyên kûr û korîdorên çiyayî yên bilind ve dihate qutkirin ku navçeyên wekên[[Qoçgîr]], [[Macîran]], [[Gercan (navçe)|Gercan]] û sinorê [[Dêrsim (parêzgeh)|Dêrsimê]] bi hev ve girêdida. Ev gelî û daristanên asê ji bo eşîrên qoçgirî parastina xwezayî li dijî kontrola osmaniyan peyda kiribûn û dihiştin ku ew xweseriya xwe ya pileya bilind biparêzin.{{sfn|Bruinessen|1992|pp=278–279}} Dema ku serhildan dest pê dike, ev xweserî veguherî avantajeke taktîkî ku serhildêran li ser girên çiyayan, rêyên çiyayan û xalên dorpêçkirinê yên ber bi Qoçgîr û [[Sêwas]]ê ve diçûn pozîsyonên fermandariyê digirtin û dihiştin ku ew hewlên destpêkê yên hikumetê yên ji bo vegerandina desthilatdariyê dereng bixin an jî bişkînin. Di çileya 1921an de, serokatiya kurd kontrola herêmî xurttir dike. Elîşêr ku pir caran wekî kesayetiya rewşenbîrî ya tevgerê dihat binavkirin, dest bi hevrêzkirina ragihandinê di navbera gundan de kir û komîteyên berpirsiyar ji bo berhevkirina xwarinê, dabînkirina çekan û belavkirina şervanan ava kiribû.{{sfn|Kieser|2019|p=310-311}} Her çend hişyar bin jî ku ji daxwazên neteweperestên kurd re sempatî nîşan didan, [[Nûrî Dêrsimî]] hevpeymanên eşîrî seferber dike ku bandora xwe dirêjî komên Dêrsimê yên nêzîk dike.{{sfn|Gingeras|2016|p=117-118}} Bi hev re, wan rêxistineke nîvîdarî ava kirine, ragihandinên nivîskî weşandin, daxwaza vekişîna karbidestên ku ji aliyê Enqerê ve hatine tayînkirin, dikin û banga bicîhanîna sozên ku di dawiya serdema osmanî û destpêka serdema piştî şer de ji kurdan re hatine dayîn kirine. Her çend hejmarên rast ji ber rêxistina wan a nenavendî ne diyar bin jî, di destpêkê de hêzên wan ji çend sed kesan pêk dihatin lê di demek kurt de hejmara wan berfireh bû û gihîşte texmînkirî 1000-1500 şervanan.{{sfn|Gingeras|2016|p=118}} Di vê çaxê de, serhildêran rêyên sereke yên wekî Qizildax û çend girên biçûktir ên ku rêyên di navbera Qoçgîr û Dîvrîgî de ne, girtin.{{sfn|Bruinessen|1992|pp=278–279}} Van cihên stratejîk rê dan wan ku tevgera hikumetê rawestînin, xalên kontrolê ava bikin û rê li ber rayedarên ku ji aliyê Enqereyê ve hatine tayînkirin bigirin ku bikevin herêmê. Heta sibatê, rêveberiya herêmî bi bandor hilweşiya û şûna wê komîteyên kurd ên ku fermanan derdixin, pêdiviyan berhev dikin û bi navçeyên cîran re danûstandinan dikin, hatin bicihkirin. Yekem pevçûnên rasterast dema ku cendirmeyên hikumetê hewl dan ku li nêzîkî Macîranê dîsa bikevin herêmê qewimîn. Serhildêr ku jixwe li ser erdê bilind bi cih bûbûn, kemînek bi bandor pêk anîn û leşker neçar kirin ku ber bi Sêwasê vekişin.{{sfn|Olson|1989|p=45-46}} Van serkeftinan moralê xurt kir û eşîrên dudil razî kirin ku tevlî serhildanê bibin. Piştre serhildêran rêze êrîşên bilez û hevrêz li ser depoyên nêzîk pêk anîn, tifing, cebilxane û heywanên bargir desteser kirin.{{sfn|Gingeras|2016|p=119-120}} Li çend gundan, komîteyên kurd ên herêmî cihê karmendên dewletê girtin û bi bingehîn herêmek xweser ava kirin. Di vê qonaxê de, axa di bin bandora serhildêran de ber bi rojava ve ber bi Qoçgîr û ber bi rojhilat ve li kêleka sinorê Dêrsimê dirêj dibû. Rêyên bazirganiyê yên di navbera Sêwas û Erzirganê de hatin astengkirin û hikumetê kontrola pratîkî ya li ser herêmeke çiyayî ya mezin winda kir.{{sfn|Bruinessen|1992|pp=278–279}} Enqereyê dest pê kir ku serhildanê ne wekî aloziyeke eşîrî ya tenê, wekî gefek cidî li ser desthilatdariya nazik a Tevgera Neteweyî li ser Bakurê Kurdistanê bibîne. === Bersiva hikumeta Enqereyê === Di destpêka adara 1921an de, raporên ji rayedarên parêzgehê rewş wekî "serhildaneke rêxistinkirî ya kurdan" bi nav kirin.{{sfn|Kieser|2019|p=312}} Meclîsa Mezin a Neteweyî li ser pêwîstiya çalakiyek biryardar nîqaş kir û hinek endaman li dijî hêza zêde hişyarî dan. Lêbelê Mustafa Kemal di dawiyê de desthilatek berfireh da [[Nûredîn Paşa]] ku wekê fermandarê Artêşa Navendî ku bi nêzîkatiya xwe ya bêtawîz dihat nas kirin. Nûredîn Paşa dest bi komkirina hêzeke yekgirtî kir: * tabûrên piyade ji [[Toqad]] û Sêwasê, * alayên siwarî yên ku ji bo erdnîgariyên dijwar hatine perwerdekirin, * yekîneyên milîsên alîkar, di nav de yekîneyên di bin serokatiya [[Topal Osman]] de, * komên topxaneyê yên ku bi topên çiyayî hatine sazkirin.{{sfn|Bruinessen|1992|pp=278–279}} Ji bo rêgirtina li belavbûna serhildanê ji bo ser Dêrsimê an herêmên din ên Kurdistanê, van hêzan hatin talîmatkirin ku herêma serhildanê dorpêç bikin, xetên dabînkirinê bibirin û serhildanê zû bitepisînin. ==== Yekem şerên mezin ==== Yekem êrîşa mezin a leşkerên hikumetê bi hewldana ewlekirina rêya Sêwas-Erzirganê ku damareke mentiqî ya girîng bû, dest pê kir. Dema ku ev yek bi ser ket, artêşa navendî êrîşên piralî da destpêkirin ku armanc ew bû ku kelehên serhildêran îzole bikin. Dema ku cendirmeyên hikûmetê hewl dan desthilatdariya dewletê ji nû ve ava bikin, yek ji pêvçûnên girîng li nêzîkî gundên rojavayê Macîranê qewimî. Komên serhildêr zû dewriye dorpêç kirin û neçar kirin ku ber bi Sêwasê vekişin.{{sfn|Olson|1989|p=45-46}} Vê serkeftinê cesaret da serhildêran, yên ku dest bi berfirehkirina kontrola xwe ber bi başûr ve kirin, di navçeyên [[Dîvrîgî]] û [[Qenxal]]ê. Dema ku serhildêrên Qoçgirî êrîşî depoyên çekan ên li navçeyên derdorê kirin û tifing û cebilxane desteser kirin, alozî hîn bêtir zêde bû.{{sfn|Gingeras|2016|p=119}} Van êrîşan Enqereyê qanih kir ku serhildan ne aloziyeke herêmî ya sinorkirî bû, lê hewldaneke hevrêz a neteweperestên kurd bû ku gef dixwar ku li seranserê Bakurê Kurdistanê aloziyan derxe holê. ==== Şerê Geliyê Qerebudaq ==== Leşkerên hikumetê yên ku di Qerebudaqê re derbas dibûn, rastî gulebarana giran a serhildêrên ku li ser zinaranên derdorê asê mabûn, hatin.{{sfn|Olson|1989|p=48}} Tengbûna geliyê di nav xetên piyadeyan de kaos çêkir û rê da serhildêran ku windahiyên girîng bidin û pêşveçûnê dereng bixin. Tenê piştî ku topên çiyayî bi destan li ser girên bilind hatin hilgirtin, hêzên hikumetê dikarin ku berxwedanê bişkînin û serhildêran neçar kirin ku kûrtir ber bi hundir ve vekişin. ==== Berxwedana Qizildaxê ==== Şerekî din ê mezin li dora çiyayê Qizildaxê qewimî ku li wir Elîşan Beg û şervanên wî xendekên bilind ên ku rêyên ji Qoçgîrê vedigerandin kontrol dikirin.{{sfn|Bruinessen|1992|pp=280–281}} Li vir, serhildêran bi israr şer kirin, erd bikar anîn da ku siwaran bixin kemînê û têkiliya di navbera yekîneyên hikumetê de qut bikin. Şer çend rojan berdewam kir ku ev şer yek ji pevçûnên herî dijwar ên serhildanê bû. ==== Komkujî û dorpêçkirina sîstematîk û hilweşîna xetên dabînkirina serhildêran ==== Heta meha nîsanê, Nûredîn Paşa stratejiya xwe guhert. Li şûna ku tenê xwe bispêre şerên rasterast, wî dorpêçkirineke rêbazî ya herêmên serhildêr pêk anî.{{sfn|Gingeras|2016|p=119-120}} Hêzên wî: * rê li ber gihîştina Dêrsimê ê rêya li ber hêzên teqwiyeyê (hêzên alikar) girtin. * dest danîn ser ajalên gumanbar ên alîgirên serhildêran. * depo û rezervên genim şewitandin. * kesayetên navdar ên eşîran dîl girtin. * û gundan bi gefa cezakirina kolektîf neçar kirin ku çekan radest bikin. Ev stratejî ne tenê têkbirina serhildêran ji aliyê leşkerî ve bû lê di heman demê de bêparkirina wan ên ji bingehên wan ên mintiqî bû. Bêyî genim, xwarin, an çavkaniyên stargehê, amûr û tiştên tiştan serhildêran kêm dibe ku kapasîteya wan a parastinê qels kiribû. Vegotinên hemdem û lêkolînên dîrokî yên piştre li hev dikin ku tepeserkirina serhildana Qoçgiriyê bi tolhildanên berfireh û pir caran hovane li dijî nifûsa sivîl ên li navenda serhildanê re pêk hatiye. Operasyonên hikumetê yekîneyên artêşa birêkûpêk û alayên dilxwaz ên nerêkûpêk li hev kirin ku axa di bin kontrola serhildêran de veqetînin û van operasyonan pir caran cezayên kolektîv vedihewandiye ku kesên neşervan li gel serhildêran hatine hedef girtin. Wêjeya akademîk tekez dike ku tolhildan şewitandina gundan, desteserkirina ajalan û dabînkirina xwarinê, bidarvekirinên kurt ên serhildêrên gumanbar û alîgirên wan û koçberkirina bi zorê ya civakan ji herêma Qoçgiriyê vedihewîne.{{sfn|Olson|1989|pp=50–53}}{{sfn|Bruinessen|1992|pp=280–282}} Şêweya erdnîgarî ya tepeserkirinê li gorî deverên sereke yên kontrola serhildêran e. Çavkanî herêmên li dora Macîran, Qoçgîr, Gercan û gund û rêyên cîran wekî cihên ku tedbîrên cezakirinê herî tund bûn destnîşan dikin. Raporên herêmî yên hemdem û lêkolînên akademîk ên paşê hejmarek bûyerên tundûtûjiyê li gund û geliyên bilind ên ku komên serhildêr lê parastine an piştgirî dane wan, destnîşan dikin; ev vegotin windabûna milkê berfireh û kuştina gelek sivîlan di hefteyên piştî şerên mezin de vedibêjin.{{sfn|Gingeras|2016|pp=119–120}}{{sfn|Kieser|2019|pp=312–314}} Texmînên qurbaniyan diguherin û bi nakok in. Hinek hesabên hemdem û herêmî ji bo mirin û kesên bêwar hejmarên pir bilindtir (bi hezaran kes) didin; lêkolînên akademîk ên nû bi gelemperî bi baldarîtir in, hişyar dikin ku ji ber şert û mercên kaotîk ên şer û xwezaya perçebûyî ya belgeyên mayî, hêjmartina rast dijwar e. Ji ber vê yekê dîroknas pêşniyar dikin ku her texmînek hejmarî ya yekane bi baldarî were lêkolîn kirin û li cihê wê, xwe bispêrin delîlên hevgirtî yên celeb û pîvana tepeserkirinê ku di nav de wêrankirina milkê di pîvanek mezin, kuştinên takekesî yên piştî şer û koçberiyên bi zorê yên nifûsê li seranserê gelek komunan li herêma Qoçgirî hene.{{sfn|Bruinessen|1992|pp=281–282}}{{sfn|Olson|1989|pp=51–53}} Hêzên tepeserkirinê ji yekîneyên artêşa birêkûpêk ên di bin desthilata fermandarên ji Enqereyê hatine şandin (bi taybetî Nûredîn Paşa) û yekîneyên dilxwaz ên nerêkûpêk pêk dihatin ku li herêmê an jî ji aliyê neteweperestan ve hatine avakirin (yekîneyên ku bi kesayetiyên wekî Topal Osman ve girêdayî ne). Çend lêkolînên nû destnîşan dikin ku alayên dilxwaz ên di bin serokatiya Topal Osman û milîsên bi heman rengî yên rêxistinkirî, di dema kampanyaya Qoçgirî de beşdarî operasyonên dijîserhildanê bûn ku ev yekîne di gelek serpêhatiyan de bi tedbîrên taybetî yên hovane yên di dema operasyonên şer û piştî şer de hatine girêdan.{{sfn|Kieser|2019|p=312}}{{sfn|Bruinessen|1992|p=280}} Her çend gelek çavkaniyên duyemîn radigihînin ku dilxwazên Topal Osman di tolhildanê de roleke pêşeng girtine jî, dîroknas hişyar dikin ku daxuyaniyên ku rasterast ji Topal Osman re li ser komkujiyan têne vegotin divê berî ku wekî gotin werin pêşkêş kirin, ji hêla çavkaniyek sereke ve werin belgekirin. Belavokên dîplomatîk ên hemdem (Wezareta Karên Derve, raporên Mandata Fransî), rojname û bîranînên herêmî celebê şahidiyê dihewînin ku carinan daxuyaniyên înflamatuar ên fermandar û efseran radigihînin; lêbelê ger gotinek rasterast were dubarekirin, divê ev tişt bi ferdî werin vegotin. Ji ber nebûna nivîsarek sereke ya rasterast a ku were vegotin, zanistiya nûjen xwe bi danasîna rol û navûdengê Topal Osman ve sînordar dike, ne ku formulasyonên devkî yên neverastkirî dubare bike.{{sfn|Olson|1989|pp=51–53}}{{sfn|BrillVolume|1992|p=xx}} Bandorên demdirêj ên tolhildanê girîng bûn. Wêrankirina aboriyên gundan, desteserkirina pez û sirgûnkirin an jî bidarve kirina navdarên herêmî, avaniya civakî û siyasî yên eşîrên Qoçgirî qels kirin û ev yek rê da Enqereyê ku saziyên herêmî bi rayedarên navendî yên tayînkirî biguhezîne. Bandora psîkolojîk piştî dîtina dijwarbûna tolhildanê, tirsa ji seferberiya siyasî zêde kir û di heman demê de bandorek tirsnak li ser çalakiyên siyasî yên kurd ên paşê li herêmê çêkir. Zanyar tolhildana Qoçgirî di nav rêzeberdanên dewletê de dibînin ku di serdema komarê ya destpêkê de xweseriya kurdan bi awayekî gav bi gav bi sinor kirin.{{sfn|Bruinessen|1992|pp=281–282}}{{sfn|Gingeras|2016|p=120}} === Qonaxa dawî (hezîrana 1921an) === [[Wêne:Kımıl Aziz, Mehmet Ali, Baytar Nuri.JPG|thumb|200px|Qimil Ezîz, Mehmedê Elî û [[Nûrî Dêrsimî]] di zindana îşkenceyê a tirkî li [[Dîvrîgî]], piştî tepiskirina serhildanê]] Qonaxa dawî ya serhildana Qoçgiriyê dema ku hikumeta Enqereyê hemî hêza xwe ya leşkerî ji bo tepeserkirina serhildanê bikar anî, dest pê kir. Di dawiya nîsana sala 1921ê de, hêzên neasayî di bin fermandariya Topal Osman de, bi piştgiriya yekîneyên Artêşa Navendî, bi awayekî sîstematîk ber bi herêma Qoçgîrê ve pêşve çûn. Operasyonên wan li ser îzolekirina gundên di bin kontrola serhildêran de, qutkirina xetên ragihandinê û zextkirina li ser serokên eşîrên sereke yê ji bo radestbûnê bûn. Hêza çekdariya zêde û şiyana mintiqî ya hêzên hikumetê hevsengiya şer zêdetir guherand. Her ku leşkerên hikumetê ber bi herêmê ve diçûn, serhildêr bi dijwarîyên mezin re rû bi rû dimînin. Nakokîyên navxweyî yên di navbera serokên eşîran de û nebûna alîkarîya derve - tevî hêviyên berê yên piştgirîya aktorên navneteweyî - tevgerê ji aliyê stratejîk ve lawaz dihêle. Hewldanên serokên kurd ên wekî Elîşêr û Zerîfe Xanim ji bo ji nû ve organîzekirina pozîsyonên parastinê li dora erdê çiyayî pêşveçûna hikûmetê hêdî dike lê di dawiyê de nekarî dorpêçkirinê asteng bike. Gundên ku di qonaxa destpêkê ya serhildanê de wekî keleh xizmet dikirin, piştî operasyonên dijwar ên ku bi wêranî pêk hatibûn, hatine dagirkirin û koçberîya bi darê zorê bi li gundiyan hatibûn ferz kirin. Di destpêka hezîrana 1921an de, berxwedana rêxistinkirî ya bi bandor hilweşiyabû. Gelek serokên serhildanan hatin kuştin, hatin girtin, an jî neçar man ku birevin. Dinheman demê de malbatên mayî û sivîl hatin kuştin. Tepeserkirina serhildana Qoçgirî peyamek zelal şand derbarê pabendbûna hikumeta Enqereyê ya ji bo xurtkirina desthilatdariyê û jiholêrakirina armancên siyasî yên xweser ên kurdan. Ev qonaxa dawî ku bi tolhildanên dijwar û hilweşandina avahiyên eşîrî ve hate nîşankirin, ji bo siyaseta dewletê ya li hember herêmên kurdî di dehsalên paşîn de mînakek danî. Berî ku serhildêran hatin tepeser kurin, Nûredîn Paşa got (li gorî hin çavkaniyan, ev gotin a Topal Osman e):{{Sfn|Mango|1999|p=330}} {{Quote|Di welatê me de ([[Tirkiye]]) me kesên ku dibêjin “zo” ([[Ermenî|ermeniyan]]) paqij kir, ez ê jî kesên ku dibêjin “lo” ([[kurd]]an) di koka wan de paqij bikim.}} Hovîtiya kiryarên hêzên tirk heta hinek endamên meclîsa neteweyî ya Enqereyê jî matmayî kiriye. Yek ji nûneran got: "Barbarên afrîkî jî dê van zêdegaviyan qebûl nekin".{{Sfn|Gingeras|2016|p=284}} == Piştê serhildanê == Di cih de piştî serhildanê, Enqere kampanyayek sîstematîk da destpêkirin da ku pergala eşîrî û civakî yên ku piştgirî dabûn serhildanê hilweşîne. Serokatiya kevneşopî ya Qocgîrê qels dibe ku gelek serok ên eşîran hatin girtin, bandora wan ji holê rabû, an jî neçar man ku sirgûn bibin.{{sfn|Bruinessen|1992|p=281}} Ji bo ferzkirina kontrola navendî yên li ser [[Bakurê Kurdistanê]] û kêmkirina xweseriya konfederasyonên eşîrî yên kurdan ji nû ve avakirin, beşek ji polîtîkayeke dewletê ya berfirehtir bû. Hikumetê bersiva xwe bi tenê ji nû ve rêxistinkirina siyasî sinordar nekir. Di salên piştî 1921ê de, polîtîkayên ku armanca wan asîmîlekirin an jî tepeserkirina nasnameya kurdî bû, zêdetir dibin. Reformên îdarî cihê serokatiya herêmî bi rayedarên ji hêla Enqereyê ve hatine tayînkirin girtin û rêveberiya herêmî bi tundî hatiye kontrolkirin.{{sfn|Kieser|2019|p=314}} Derbirînên çandî yên kurdî, di nav de ziman jî hebûn, her ku diçûn marjînalîze dibûn; çalakvaniya siyasî ya kurd dihat şopandin û nerazîbûn ên kurdan bi tepeserkirineke din re rûbirû mabûn Herwiha, gelek şervanên Qoçgirî û malbatên wan ji beşdarbûna siyasî ya vekirî bi guman bûn. Tepeserkirina hovane ya 1921ê serhildanên girseyî yên paşê bêhêvî dike lê bîranîna Qoçgirî wekî çîrokeke hişyariyê ji bo neteweperestên kurdî zindî maye. Vegotina standard di dîroka dewleta Tirkiyeyê de bi piranî serhildanê paşguh kir an jî wekî serhildaneke eşîrî ya paşverû nîşan daye ku aliyên wê yên îdeolojîk û rehên wê di daxwazên neteweperestên kurd de kêm kiriye. == Mîras == [[Wêne:Alîşêr Efendî & Zarîfe Xatun.jpg|thumb|[[Elîşêr]] û [[Zerîfe Xanim]]]] Serhildana Qoçgiriyê wekî yek ji hewildanên rêxistinkirî yên herî despêkê ya ji bo bidestxistina mafên siyasî yên kurdan di serdema komarê de, di dîroknûsiya [[kurdperwerî]] de cihekî girîng digire.{{sfn|Olson|1989|p=57}} Her çend serhildanên paşê - wekî [[serhildana Şêx Seîdê Pîranî]] û [[Serhildanên Agiriyê|serhildana Agiriyê]] - bala navneteweyî bêtir kişandibe jî, Koçgirî wekî sembola berxwedana kurdan radiweste ku pergala eşîrî bi bîrdoziya siyasî ya nûjen re li hev kiriye. Kesayetiyên mîna [[Elîşêr]] û [[Zerîfe Xanim]] di bîra kolektîv a kurdan de bûne wekê kesayetên efsanewî. Navûdengên wan ên rêbertiyê ji rolên wan ên dîrokî yên tavilê wêdetir diçin û daxwazên berfirehtir ên ji bo edalet û xwerêveberiyê temsîl dikirin.{{sfn|Bruinessen|1992|pp=283–284}} Zanyariyên akademîk pir caran Qoçgirî wekî bûyerek girîng di pêşveçûna ramana neteweperwer a kurdî de dibînin ku hem derfet û hem jî tepeseriyê di salên destpêkê yên [[Komara Tirkiyeyê]] de temsîl dike.{{sfn|Gingeras|2016|p=123}} Di gotara siyasî ya kurd a hemdem de, mîrasa Qoçgiriyê berdewam deng dide. Ji aliyê tevgerên neteweperwer ên nûjen ve wekî mînakek ji bo seferberiya destpêkê ya kurd û ji aliyê aktorên dewletê ve wekî presedanek dîrokî ya hişyarkar tê destnîşan kirin. Bîranîna serhildanê di heman demê de wekî şahidiyek ji bo tevliheviya nasnameya kurd - eşîrî, rewşenbîrî û siyasî - û ji bo dijwarîyên domdar ên di bidestxistina xweseriya watedar de di nav dewletek navendî de radiweste. == Binerê == * [[Cemiyeta Teawun û Tereqiya Kurd]] * [[Qoçgirî (eşîr)|Eşîra qoçgirî]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} === Bîbliyografî === {{Refbegin}} * {{Jêder-kitêb |paşnav=Dêrsimî|pêşnav=Mehmed Nûrî |sernav=Kürdistan Tarihinde Dersim |weşanger=Ani Matbaası |sal=1952 |isbn=975-6876-44-1 |cih=Aleppo |rr= |ziman=tr |jêgirtin= |lînka-nivîskar=Nûrî Dêrsimî|sala-orîjînal= }} * {{Jêder-kitêb |paşnav=Olson |pêşnav=Robert W. |sernav=The Emergence of Kurdish Nationalism and the Sheikh Said Rebellion, 1880–1925 |tarîx=1989 |weşanger=University of Texas Press |isbn=978-0-292-77619-7 |rr= }} * {{Jêder-kitêb |paşnav=Mango |pêşnav=Andrew |sernav=Atatürk: The Biography of the Founder of Modern Turkey |weşanger=John Murray |sal=1999 |isbn=978-0-7195-6592-2 |cih= |lînka-nivîskar=Andrew Mango }} * {{Jêder-kovar |paşnav1=Olson |pêşnav1=Robert |paşnav2=Rumbold |pêşnav2=Horace |tarîx=1989 |sernav=The Koçgiri Kurdish rebellion in 1921 and the draft law for a proposed autonomy of Kurdistan |url= |kovar=Oriente Moderno |cild=8 (69) |hejmar=1/6 |rr=41 |doi=10.1163/22138617-0690106006 |issn=0030-5472 |jstor=25817079 }} * {{Jêder-kitêb |paşnav=Soileau |pêşnav=Dilek Kızıldağ |sernav=Kürt Tarihi ve Siyasetinden Portreler |weşanger=İletişim Yayıncılık |sal=2018 |isbn=978-975-05-2529-2 |paşnavê-edîtor=Bora |pêşnavê-edîtor=Tanıl |rr= |ziman=tr |beş=Koçgirili Alişer Efendi |paşnavê-edîtor2=Yanık |pêşnavê-edîtor2=Aybars }} * {{Jêder-kitêb |paşnav=Demir |pêşnav=Halim |sernav=Milli Mücadele: Kuvay-ı Milliye - İttihatçılar ve Muhalifler |weşanger=Ozan Yayıncılık |sal=2008 |isbn=9789944143219 |ziman=Tr }} * {{Jêder-kitêb |paşnav1=Akçam |pêşnav1=Taner |sernav=A Shameful Act: The Armenian Genocide and the Question of Turkish Responsibility |lînka-sernav=A Shameful Act |tarîx=2007 |weşanger=Picador |isbn=9781466832121 |lînka-nivîskar=Taner Akçam }} {{Refend}} == Girêdanên derve == {{Commons-biçûk}} * [https://www.sciencespo.fr/mass-violence-war-massacre-resistance/fr/document/repression-koa-giri-rebellion-1920-1921 Tepisandina Serhildana Qoçgiriyê 1921] (bi [[Zimanê inglîzî|inglîzî]]) {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Komkujiyên li dijî kurdan]] [[Kategorî:Serhildana Qoçgiriyê| ]] [[Kategorî:Şerê Rizgariya Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Tawanên şer ên Tirkiyeyê]] adldd1whx211nymqtyy77vavycawyl3 0 9467 2081781 2018242 2026-07-24T10:34:57Z MikaelF 935 2081781 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajarok | Nav = Oremar | Navê din = Oremarî | Navê fermî = Dağlıca | Wêne = | Wêne sernav = | Welat = [[Bakurê Kurdistanê]] | Dûgel = [[Kurdistan]] | Parêzgeh = [[Colemêrg (parêzgeh)|Colemêrg]] | Navçe = [[Gever]] | Nahiye = | Hejmara mezran = | Gelhe = 1054 | Gelhe sal = [[2010]] | Eşîr = | Hejmara_Mêran = | Hejmara_Jinan = | Berbelavî = | Rûerd = | Bilindayî = 1.370 | Koda postayê = 30300 | Koda telefonê = (+90) 438 | nexşeya_cihan = Bakurê Kurdistanê# | koordînat = {{Koord|37|37|36|N|44|08|57|E|display=inline, title}} }} '''Oremar''' ({{1928| اورامار |ts=Oramar}}, {{1946|Oramor}}, {{1968|Oramar}}, {{bi-tr|Dağlıca}}), gundekî ku bi navçeya [[Gever]]a [[Colemêrgê]] ve girêdayî ye. Herêmeke çiyayî ku di berî salên 1914an de gelek [[nastûrî]] lê dijiyan.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=çiriya pêşîn 2024}} == Gelhenasî == {| class="wikitable" style="text-align:center; width:20%;" |+ |- ! scope=col | Sal ! scope=col | Gelhe |- |[[2012]] | 1471 |- |[[2010]] | 721 |- |[[2000]] | 1450 |- |[[1990]] | 1320 |- |[[1985]] | 1224 |- |} {| <ref name="TÜİK1965">{{Jêder-malper |roja-gihiştinê=18 sibat 2020 |tarîx=1968 |nivîskar=Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü |roja-arşîvê=18 sibat 2020 |weşanger=kutuphane.tuik.gov.tr |sernav=1965 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş |url=https://kutuphane.tuik.gov.tr/pdf/0015227.pdf |ziman=tr |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20200218085143/https://kutuphane.tuik.gov.tr/pdf/0015227.pdf }}<!-- ji aliyê Modul:CS1 translator ve ji tirkî bi otomatîkî hat tercimekirin --></ref> |} == Ji wêjeyê == * The Tale Of Suto and Tato, Nikitin and Soane,1923 == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Bajar û gundên Geverê}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Civakên siryanî yên tarîxî li parêzgeha Hekariyê]] [[Kategorî:Gundên Geverê]] [[Kategorî:Wargehên kurdan li parêzgeha Hekariyê]] 3vhjy6dpuxgreumelyya37ac8znx51n 2081782 2081781 2026-07-24T10:40:41Z MikaelF 935 2081782 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajarok | Nav = Oremar | Navê din = | Navê fermî = Dağlıca | Wêne = | Wêne sernav = | Welat = [[Bakurê Kurdistanê]] | Dûgel = [[Kurdistan]] | Parêzgeh = [[Colemêrg (parêzgeh)|Colemêrg]] | Navçe = [[Gever]] | Nahiye = | Hejmara mezran = | Gelhe = 1054 | Gelhe sal = [[2010]] | Eşîr = | Hejmara_Mêran = | Hejmara_Jinan = | Berbelavî = | Rûerd = | Bilindayî = 1.370 | Koda postayê = 30300 | Koda telefonê = (+90) 438 | nexşeya_cihan = Bakurê Kurdistanê# | koordînat = {{Koord|37|37|36|N|44|08|57|E|display=inline, title}} }} '''Oremar'''<ref>https://www.yuksekovahaber.com.tr/haber/yuksekova-koylerinin-kurtce-turkce-ve-eski-isimleri-241561.htm</ref> ({{1928| اورامار |ts=Oramar}}, {{1946|Oramor}}, {{1968|Oramar}}, {{bi-tr|Dağlıca}}), gundekî ku bi navçeya [[Gever]]a [[Colemêrgê]] ve girêdayî ye. Herêmeke çiyayî ku di berî salên 1914an de gelek [[nastûrî]] lê dijiyan.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=çiriya pêşîn 2024}} == Gelhenasî == {| class="wikitable" style="text-align:center; width:20%;" |+ |- ! scope=col | Sal ! scope=col | Gelhe |- |[[2012]] | 1471 |- |[[2010]] | 721 |- |[[2000]] | 1450 |- |[[1990]] | 1320 |- |[[1985]] | 1224 |- |} {| <ref name="TÜİK1965">{{Jêder-malper |roja-gihiştinê=18 sibat 2020 |tarîx=1968 |nivîskar=Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü |roja-arşîvê=18 sibat 2020 |weşanger=kutuphane.tuik.gov.tr |sernav=1965 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş |url=https://kutuphane.tuik.gov.tr/pdf/0015227.pdf |ziman=tr |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20200218085143/https://kutuphane.tuik.gov.tr/pdf/0015227.pdf }}<!-- ji aliyê Modul:CS1 translator ve ji tirkî bi otomatîkî hat tercimekirin --></ref> |} == Ji wêjeyê == * The Tale Of Suto and Tato, Nikitin and Soane,1923 == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Bajar û gundên Geverê}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Civakên siryanî yên tarîxî li parêzgeha Hekariyê]] [[Kategorî:Gundên Geverê]] [[Kategorî:Wargehên kurdan li parêzgeha Hekariyê]] 61gzld7rquan0636hkhq6l4wcyl4lj4 0 14052 2081796 2024122 2026-07-24T11:27:46Z MikaelF 935 2081796 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | welat = | mapframe-zoom = 12 | nexşeya_reptiyeyê = }} '''Anûr''' ({{1928| آنور |ts=Anour = Anûr}}, [[gund]]ekî [[navçe]]ya [[Gever]] a bi ser [[Colemêrg]]ê ve ye. {{Çk}} {{Bajar û gundên Geverê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Kurdistan-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Gundên Geverê]] sept9edfcldpbdcd6jxbaqneoo58q1d 2081827 2081796 2026-07-24T11:43:11Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/cavkanileke.py|Bot]]: {{[[Şablon:Çk|Çk]]}} kir {{[[Şablon:Çk|subst:Çk]]}} 2081827 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | welat = | mapframe-zoom = 12 | nexşeya_reptiyeyê = }} '''Anûr''' ({{1928| آنور |ts=Anour = Anûr}}, [[gund]]ekî [[navçe]]ya [[Gever]] a bi ser [[Colemêrg]]ê ve ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Bajar û gundên Geverê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Kurdistan-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Gundên Geverê]] euomy162p4k6z6pcsbohq4hmh50a79m 0 14058 2081801 2068911 2026-07-24T11:29:52Z MikaelF 935 MikaelF navê [[Badava]] guhart û kir [[Badawa]] 2068911 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank gund | nav = Badawa | navê_din = | navê_fermî = Beşpınar | wêne = | mezinahiya_wêne = | sernavê_wêne = | welat = [[Bakurê Kurdistanê]] | dewlet = [[Tirkiye]] | parêzgeh = [[Hekarî (parêzgeh)|Hekarî]] | navçe = [[Gever]] | nahiye = | hejmara_mezrayan = | mezra1 = | mezra2 = | mezra3 = | mezra4 = | demonîm = | nifûs = | sala_nifûsê = | çavkaniyên_nifûsê = | eşîr = | berbelaviya_nifûsê_km2 = | temamiya_qadê_km2 = | bilindahî_m = | koda_postayê = 30300 | koda_telefonê = (+90) 438 | nexşeya_reptiyeyê = Hekarî#Tirkiye| koordînat = {{Koord|37.4442906|N|44.3159463|E|display=inline, title}} }} '''Badawa''' ({{bi-tr|Beşpınar}}), gundekî ku bi navçeya [[Gever]]a [[Hekarî|Hekariyê]] ve girêdayî ye. == Gelhenasî == {| class="wikitable" style="text-align:center; width:20%;" |+ |- ! scope=col | Sal ! scope=col | Gelhe |- |[[2012]] | |- |[[2010]] | |- |[[2000]] | |- |[[1990]] | |- |[[1985]] | - |} == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Bajar û gundên Geverê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Gundên Geverê]] ox82x8ezt9yp997sucrgrmcsyuftfw8 0 14059 2081818 2068971 2026-07-24T11:37:58Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Sînava, Gever]] weke [[Sînawa, Gever]] guhart 2068971 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank gund | nav = Sînawa | navê_din = | navê_fermî = Kamışlı | wêne = | mezinahiya_wêne = | sernavê_wêne = | welat = [[Bakurê Kurdistanê]] | dewlet = [[Tirkiye]] | parêzgeh = [[Hekarî (parêzgeh)|Hekarî]] | navçe = [[Gever]] | nahiye = | hejmara_mezrayan = | mezra1 = | mezra2 = | mezra3 = | mezra4 = | demonîm = | nifûs = {{Nifûs ji Wîkîdaneyê}} | sala_nifûsê = | çavkaniyên_nifûsê = | eşîr = | berbelaviya_nifûsê_km2 = | temamiya_qadê_km2 = | bilindahî_m = | koda_postayê = 30300 | koda_telefonê = (+90) 438 | nexşeya_reptiyeyê = Hekarî#Tirkiye| koordînat = {{Koord|37.4602524|N|44.3079805|E|display=inline, title}} }} '''Sînawa''' ({{bi-tr|Kamışlı}}), gundekî ku bi navçeya [[Gever]]a [[Hekarî|Hekariyê]] ve girêdayî ye. == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{çepê paqij bike}} == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Bajar û gundên Geverê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Civakên siryanî yên tarîxî li parêzgeha Hekariyê]] [[Kategorî:Gundên Geverê]] [[Kategorî:Wargehên kurdan li parêzgeha Hekariyê]] i1ynba0feoqdplsm1dqyv5dl8q977pw 0 14060 2081797 2068950 2026-07-24T11:29:05Z MikaelF 935 MikaelF navê [[Mexsûdava]] guhart û kir [[Mexsûdawa]] 2068950 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank gund | nav = Mexsûdawa | navê_din = | navê_fermî = Kuruköy | wêne = | mezinahiya_wêne = | sernavê_wêne = | welat = [[Bakurê Kurdistanê]] | dewlet = [[Tirkiye]] | parêzgeh = [[Hekarî (parêzgeh)|Hekarî]] | navçe = [[Gever]] | nahiye = | hejmara_mezrayan = | mezra1 = | mezra2 = | mezra3 = | mezra4 = | demonîm = | nifûs = | sala_nifûsê = | çavkaniyên_nifûsê = | eşîr = | berbelaviya_nifûsê_km2 = | temamiya_qadê_km2 = | bilindahî_m = | koda_postayê = 30300 | koda_telefonê = (+90) 438 | nexşeya_reptiyeyê = Hekarî#Tirkiye| koordînat = {{Koord|37.5341297|N|44.2904700|E|display=inline, title}} }} '''Mexsûdawa''' ({{bi-tr|Kuruköy}}), gundekî ku bi navçeya [[Gever]]a [[Hekarî|Hekariyê]] ve girêdayî ye. == Gelhenasî == {| class="wikitable" style="text-align:center; width:20%;" |+ |- ! scope=col | Sal ! scope=col | Gelhe |- |[[2012]] | |- |[[2010]] | |- |[[2000]] | |- |[[1990]] | |- |[[1985]] | - |} == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Bajar û gundên Geverê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Gundên Geverê]] qwmr6of6ogds1xcr4yt9okbawklwz3g 0 14063 2081828 2068987 2026-07-24T11:43:39Z MikaelF 935 MikaelF navê [[Wezîrava]] guhart û kir [[Wezîrawa]] 2068987 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank gund | nav = Wezîrawa | navê_din = | navê_fermî = Vezirli | wêne = | mezinahiya_wêne = | sernavê_wêne = | welat = [[Bakurê Kurdistanê]] | dewlet = [[Tirkiye]] | parêzgeh = [[Hekarî (parêzgeh)|Hekarî]] | navçe = [[Gever]] | nahiye = | hejmara_mezrayan = | mezra1 = | mezra2 = | mezra3 = | mezra4 = | demonîm = | nifûs = | sala_nifûsê = | çavkaniyên_nifûsê = | eşîr = | berbelaviya_nifûsê_km2 = | temamiya_qadê_km2 = | bilindahî_m = | koda_postayê = 30300 | koda_telefonê = (+90) 438 | nexşeya_reptiyeyê = Hekarî#Tirkiye| koordînat = {{Koord|37.5267215|N|44.2499015|E|display=inline, title}} }} '''Wezîrawa''' ({{bi-tr|Vezirli}}), gundekî ku bi navçeya [[Gever]]a [[Hekarî|Hekariyê]] ve girêdayî ye. == Gelhenasî == {| class="wikitable" style="text-align:center; width:20%;" |+ |- ! scope=col | Sal ! scope=col | Gelhe |- |[[2012]] | |- |[[2010]] | |- |[[2000]] | |- |[[1990]] | |- |[[1985]] | - |} == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Bajar û gundên Geverê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Civakên siryanî yên tarîxî li parêzgeha Hekariyê]] [[Kategorî:Gundên Geverê]] [[Kategorî:Wargehên kurdan li parêzgeha Hekariyê]] px6kwl5flkbq17zurlien5qznp4ehlk 0 14073 2081783 2068907 2026-07-24T10:48:47Z MikaelF 935 2081783 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank gund | nav = Alekan | navê_din = | navê_fermî = Adaklı | wêne = | sernavê_wêne = | welat = [[Bakurê Kurdistanê]] | dewlet = [[Tirkiye]] | parêzgeh = [[Hekarî (parêzgeh)|Hekarî]] | navçe = [[Gever]] | nahiye = Navend | hejmara_mezrayan = | nifûs = 1.876<ref>[http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2&ENVID=adnksdb2Env&report=wa_idari_yapi_10sonrasi.RDF&p_il1=30&p_yil=2012&p_dil=1&desformat=html tuik, 2012]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=sibat 2021 }}</ref> | sala_nifûsê = [[2012]] | hejmara_mêran = | hejmara_jinan = | berbelaviya_nifûsê_km2 = | temamiya_qadê_km2 = | bilindahî_m = 1.861 | koda_postayê = 30300 | koda_telefonê = (+90) 438 | nexşeya_reptiyeyê = Hekarî#Tirkiye| koordînat = {{Koord|37|31|38|N|44|10|04|E|display=inline, title}} }} '''Alekan''' ({{1928| آله‌كان |ts= Aléquan = Alekan}}, {{1946|Alekan}}, {{bi-tr|Adaklı}}), [[gund]]ekî [[navçe]] [[Gever]] a bi ser [[Colemêrg]]ê ve ye. Herwiha li gelek deveren din li bakurê Kurdistanê gundên bi navê Alekan hene. Gundek ji wan jî Alekana girêdayî navçeya bajarê Wanê [[Şax]]ê ye. Alekaniyên vî gundî xwe [[Mîrşamî]] bi nav dikin û rûspiyên gund dibêjin ku Mirşamî çend nivş bêrê ji Şamê mişext bûne. Ewan bi babik û malbat ve xwe li gelek deverên bakurê Kurdistanê belavkirîye û gund ava kirine. Navê piraniya van gundan jî bûye Alekan. == Gelhe == {| class="wikitable" style="text-align:center; width:20%;" |+ |- ! scope=col | Sal ! scope=col | Gelhe<ref>{{Jêder |sernav=Yerelenet, Dedeler |url=http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=247889 |roja-gihiştinê=2013-12-17 |roja-arşîvê=2014-04-04 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140404204721/http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=247889 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> |- |[[2012]] |1.299 |- |[[2000]] |1.071 |- |[[1990]] |902 |- |[[1985]] |729 |} == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Bajar û gundên Geverê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Kurdistan-erdnîgarî-şitil}} {{Koord|37|31|38|N|44|10|04|E|type:city_scale:500000|display=title}} [[Kategorî:Civakên siryanî yên tarîxî li parêzgeha Hekariyê]] [[Kategorî:Gundên Geverê]] [[Kategorî:Wargehên kurdan li parêzgeha Hekariyê]] 9ocjwloarz84tsb4gxaz2akrlh4jgnb 0 14091 2081809 2068948 2026-07-24T11:34:44Z MikaelF 935 MikaelF navê [[Memkava]] guhart û kir [[Memkawa]] 2068948 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank gund | nav = Memkawa | navê_din = | navê_fermî = Değerli | wêne = | mezinahiya_wêne = | sernavê_wêne = | welat = [[Bakurê Kurdistanê]] | dewlet = [[Tirkiye]] | parêzgeh = [[Hekarî (parêzgeh)|Hekarî]] | navçe = [[Gever]] | nahiye = | hejmara_mezrayan = | mezra1 = | mezra2 = | mezra3 = | mezra4 = | demonîm = | nifûs = {{Nifûs ji Wîkîdaneyê}} | sala_nifûsê = | çavkaniyên_nifûsê = | eşîr = | berbelaviya_nifûsê_km2 = | temamiya_qadê_km2 = | bilindahî_m = | koda_postayê = 30300 | koda_telefonê = (+90) 438 | nexşeya_reptiyeyê = Hekarî#Tirkiye| koordînat = {{Koord|37.5579748|N|44.3948705|E|display=inline, title}} }} '''Memkawa''' ({{bi-tr|Değerli}}), gundekî ku bi navçeya [[Gever]]a [[Hekarî|Hekariyê]] ve girêdayî ye. == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{çepê paqij bike}} == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Bajar û gundên Geverê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Civakên siryanî yên tarîxî li parêzgeha Hekariyê]] [[Kategorî:Gundên Geverê]] [[Kategorî:Wargehên kurdan li parêzgeha Hekariyê]] ev2z4zgo76wmra3nnkcxyk6lmoszt9n 0 14098 2081793 2068908 2026-07-24T11:18:26Z MikaelF 935 2081793 wikitext text/x-wiki {{Maneyên din|Alyawa}} {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2024}} {{Agahîdank gund | nav = Alyawa | navê_din = | navê_fermî = Alyawa | wêne = | mezinahiya_wêne = | sernavê_wêne = | welat = [[Bakurê Kurdistanê]] | dewlet = [[Tirkiye]] | parêzgeh = [[Hekarî (parêzgeh)|Hekarî]] | navçe = [[Gever]] | nahiye = | hejmara_mezrayan = | mezra1 = | mezra2 = | mezra3 = | mezra4 = | demonîm = | nifûs = | sala_nifûsê = | çavkaniyên_nifûsê = | eşîr = | berbelaviya_nifûsê_km2 = | temamiya_qadê_km2 = | bilindahî_m = | koda_postayê = 30300 | koda_telefonê = (+90) 438 | nexşeya_reptiyeyê = Hekarî#Tirkiye| koordînat = {{Koord|37.5265183|N|44.6008790|E|display=inline, title}} }} '''Alyawa'''<ref></ref> ({{bi-tr|Ağaçlı}}), gundekî ku bi navçeya [[Gever]]a [[Hekarî|Hekariyê]] ve girêdayî ye. == Gelhenasî == {| class="wikitable" style="text-align:center; width:20%;" |+ |- ! scope=col | Sal ! scope=col | Gelhe |- |[[2012]] | |- |[[2010]] | |- |[[2000]] | |- |[[1990]] | |- |[[1985]] | |} == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Bajar û gundên Geverê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Gundên Geverê]] 36pxdf5rlwlmeeooevysq1c5lhbnoh5 2081794 2081793 2026-07-24T11:19:47Z MikaelF 935 2081794 wikitext text/x-wiki {{Maneyên din|Alyawa}} {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2024}} {{Agahîdank gund | nav = Alyawa | navê_din = | navê_fermî = Alyawa | wêne = | mezinahiya_wêne = | sernavê_wêne = | welat = [[Bakurê Kurdistanê]] | dewlet = [[Tirkiye]] | parêzgeh = [[Hekarî (parêzgeh)|Hekarî]] | navçe = [[Gever]] | nahiye = | hejmara_mezrayan = | mezra1 = | mezra2 = | mezra3 = | mezra4 = | demonîm = | nifûs = | sala_nifûsê = | çavkaniyên_nifûsê = | eşîr = | berbelaviya_nifûsê_km2 = | temamiya_qadê_km2 = | bilindahî_m = | koda_postayê = 30300 | koda_telefonê = (+90) 438 | nexşeya_reptiyeyê = Hekarî#Tirkiye| koordînat = {{Koord|37.5265183|N|44.6008790|E|display=inline, title}} }} '''Alyawa'''<ref>https://www.yuksekovahaber.com.tr/haber/yuksekova-koylerinin-kurtce-turkce-ve-eski-isimleri-241561.htm</ref> ({{bi-tr|Ağaçlı}}), gundekî ku bi navçeya [[Gever]]a [[Hekarî|Hekariyê]] ve girêdayî ye. == Gelhenasî == {| class="wikitable" style="text-align:center; width:20%;" |+ |- ! scope=col | Sal ! scope=col | Gelhe |- |[[2012]] | |- |[[2010]] | |- |[[2000]] | |- |[[1990]] | |- |[[1985]] | |} == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Bajar û gundên Geverê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Gundên Geverê]] bu7w82l9j4921ynvyogf6jy0s8oj86p 2081795 2081794 2026-07-24T11:21:37Z MikaelF 935 2081795 wikitext text/x-wiki {{Maneyên din|Alyawa}} {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2024}} {{Agahîdank gund | nav = Alyawa | navê_din = | navê_fermî = Alyawa | wêne = | mezinahiya_wêne = | sernavê_wêne = | welat = [[Bakurê Kurdistanê]] | dewlet = [[Tirkiye]] | parêzgeh = [[Hekarî (parêzgeh)|Hekarî]] | navçe = [[Gever]] | nahiye = | hejmara_mezrayan = | mezra1 = | mezra2 = | mezra3 = | mezra4 = | demonîm = | nifûs = | sala_nifûsê = | çavkaniyên_nifûsê = | eşîr = | berbelaviya_nifûsê_km2 = | temamiya_qadê_km2 = | bilindahî_m = | koda_postayê = 30300 | koda_telefonê = (+90) 438 | nexşeya_reptiyeyê = Hekarî#Tirkiye| koordînat = {{Koord|37.5265183|N|44.6008790|E|display=inline, title}} }} '''Alyawa'''<ref>https://www.yuksekovahaber.com.tr/haber/yuksekova-koylerinin-kurtce-turkce-ve-eski-isimleri-241561.htm</ref> ({{1946|Alyava}}, {{bi-tr|Ağaçlı}}), gundekî ku bi navçeya [[Gever]]a [[Hekarî|Hekariyê]] ve girêdayî ye. == Gelhenasî == {| class="wikitable" style="text-align:center; width:20%;" |+ |- ! scope=col | Sal ! scope=col | Gelhe |- |[[2012]] | |- |[[2010]] | |- |[[2000]] | |- |[[1990]] | |- |[[1985]] | |} == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Bajar û gundên Geverê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Gundên Geverê]] aug1ahal4z1cky7uhdfvb0ybat8r6wa 0 21288 2081779 2081265 2026-07-24T09:20:55Z Kontributor 2K 61805 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Mamut efendi from Delicha Kocgiri.jpg]] → [[File:Armenian revolutionaries with firearms 1911-11-12.jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Requesting renaming this file to File:Armenian revolutionaries.jpg; Reason: Mistaken as Kurdish while they are Armenian, src=https://www.gettyimages.ie/detail/news-photo/armed-armenian-revolutionaries-turkey-1906-news-photo/980186584; Criterion 3, Recorrecting vandalism 2081779 wikitext text/x-wiki {{Kêm|tarîx=adar 2024}} [[Wêne:Kochgiri Distribution.png|thumb|rast|Belavkirina êla Koçgirî]] '''Koçgirî''' yan jî '''Qoçgirî''' êlek [[kurd]]an e. Bi taybetî li [[Sivas]], [[Edene]], [[Erzingan]], [[Xinûs]], [[Qeyserî]] û [[Gurgum]]ê dijîn. Koçgirî bi piranî [[elewîtî|elewî]] ne û [[kurmancî]] diaxivin. == Hin şaxên êla Qoçgiriyê == [[Wêne:Armenian revolutionaries with firearms 1911-11-12.jpg|alt=|border|çep|350x350px|Kurdish fighters]] * Resûlân (Kurmanci diaxivin) * Laçînan (Kurmancî diaxivin) * Reşîkan (Kurmancî diaxivin) * Saran (Kurmancî diaxivin) * Balan (Kurmancî diaxivin) * Qalxanciyan (Kurmancî diaxivin) * Mistan (Kurmancî diaxivin) * Xelîliyan (Kurmancî diaxivin) * Pewrûzan (Kurmancî diaxivin) * Gerniyan (Kurmancî diaxivin) * Sefikîyan (Kurmancî diaxivin) * Îvaskîyan (Kurmancî diaxivin) * Zerikîyan (Şaxê Zerikiyan koçkirin ji İranê. Eslê xwe eşirê Xormek tê gotinê lê nayê zaninê ji ber ku di testê genetikê da ydnayê van êşiran zehf cûdane ji êşirên Dêrsîm û Anatoliyayê. Pîrê ocaxê Zerikîyan barkirin ji mezrayê Zerikan. (Mezgîr) Zimanê vê eşirê Kurmancî ye û Kurmancî diaxafi. Navê vê şaxê dişibe eşirê Zirkan/Ziraki/Ezrakîyê. Herdû eşir jî ji hev cihê ye tenê navê wan wekî hevin e. Şaxê Zerikîyan Elewi ye, Eşirê Zirkan Sûnnî ye û Şaxê Zerikîyan navê xwe girte ji mezreya Zerikan.) == Girêdanên derve == * [http://www.binboga.org/content/kocgiri-asiretinde-kabileler Qebîlên Kocgiriyan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200919082923/http://www.binboga.org/content/kocgiri-asiretinde-kabileler |date=2020-09-19 }} {{Êl û eşîrên mezin ên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Eşîr-şitil}} [[Kategorî:Elewî]] [[Kategorî:Eşîrên Bakurê Kurdistanê]] [[Kategorî:Eşîrên Dêrsimê]] [[Kategorî:Kurdên elewî]] lsw32g2lmo7uavs12yz3fgkanzr084g 1 26368 2081830 1480793 2026-07-24T11:43:40Z MikaelF 935 MikaelF navê [[Gotûbêj:Wezîrava]] guhart û kir [[Gotûbêj:Wezîrawa]] 1480793 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Kurdistan|muhîmî=nayê zanîn}} }} Versiyona ku Bablekan betal kirî, her çenda rast be jî ne ansîklopedîk bu û formek xirap hatibu amadekirin. Bikarhêr dîyare ku xwedî agahîye. Wîkîpediya kurdî da hûn jî karbikin. --[[Bikarhêner: Benyadem| Benyadem]] 20:50, 1 adar 2008 (UTC) ikkdq6o4cal4ln3ltiv3ufyn2jdvrrq 0 32771 2081771 1810996 2026-07-24T08:01:40Z MikaelF 935 2081771 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=tebax 2024}} {{Bêçavkanî|tarîx=Tîrmeh 2026}} Weşana ‘Mala Kurdan’ '''Rojnameya Welatê Rojê''' [[sibat]] [[1999]]an de derdikeve. Di destpêkê de [[rojname]] 15 [[Roj (dem)|roja]] carê dertê, paşê mehekî carê dertê. Pêşî bi 4 [[rûpel]]a derdikeve. Piştre dibe 8 rûpel niha jî wekî 16 rûpel derdikeve. Her çiqas du rûpelên dawî bi [[kurdî]] û [[tîpên latînî]] bin jî, giraniya rojnameyê jî bi [[Zimanê ermenî|ermenkî]] ye. Serkarê giştî yê rojnameyê [[akademîsyen]] û [[nivîskar]] [[Çerkezê Reş]] sedema vê yekê wiha diyar dike: “Me xwest gelê [[ermenî]] [[çand]], [[dîrok]] û [[edebiyat]]a me binase…”{{Çavk}} Naveroka rojnameyê çandî, [[wêje]]yî û [[Sîstema siyasî|siyasî]] ye. Lê Çerkezê Reş dibêje ku ew rojnameyeke [[îdeolojî]]k û siyasî ne û nikarin xwe ji rewşa tevgera gelê [[kurd]] bişon. Li gorî îdîaya [[berpirsiyar]]ê rojnameyê çara ewil li [[Ermenîstan]]ê ‘[[Edebiyata Kurdan a Qirna Navîn]]’ di rojnameya wan de hatiye nivîsîn. Wekî mînak jî dibêje ku wî cara ewîl di dîrokê de helbestên [[Melayê Cizîrî]], [[Feqiyê Teyran]] û [[Elî Herîrî]] tercûmeyî ermenkî kirine û di rojnameyê de weşandine. Niha jî rojname li ser [[Nîzamî Gencewî]] disekine ku di [[sedsala 12'an]] de wekî [[fikirdar]] û [[helbestvan]]ekî mezin tê hesibandin. Çerkezê Reş diyar dike ku li aliyekî [[azerî]] li aliyê din [[fars]] li Gencewî xwedî derdikevin lê ew bixwe kurd e û bixwe ji [[Gencê]] bûye ku wê demê di destê kurdên [[Şedadî]] de bûye.{{Çavk}} Vê gavê bi tevahî 3 kes xebata rojnameyê dimeşînin: Çerkezê Reş, [[Derya Botan]] û [[Karîne Usubyan]]. Berê [[tîraj]]a rojnameyê 1200 heb bû, niha tîraj daketiye 700’î. Lê xebatkara rojnameyê Karîne Usubyan diyar dike ku ev tîraj têrê nake, lewre pêwîst e ku ew tîrajê bilind bikin. Di der barê nêzîktêdayîna gelê ermenîyanda Karîne Usubyan wiha dibêje: “Gelê ermenî bi kêfxweşî li rojnameya me mêze dike. Ji ber ku giraniya zimanê rojnameya me bi ermenkî ye, hê bêhtir aleqa nîşan didin. Çend kes ji gelê ermenî hene ku tên li rojnameyê dipirsin..”{{Çavk}} Rojname di varê teknîkê de di nava kêmasiyan de ye. hewce bi [[kompîtur]] û [[scanner]]ekê heye. Her wiha Çerkezê Reş dibêje ku ew di warê bernameya zimanê kurdî ya li ser kompîturê de jî zehmetiyê dikişînin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Rojnameyên kurdî]] ry7o4gxzevl5knb42cxz5m88h6wycib 2081773 2081771 2026-07-24T08:22:48Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addtarix.py|Bot]]: Parametreya tarîx lê hat zêdekirin; Tarîx hat sererastkirin: {{[[Şablon:Bêçavkanî|Bêçavkanî]]}} {{[[Şablon:Çavk|Çavk]]}}; paqijiyên kozmetîk (Şablonên beralîkirî guhart.) 2081773 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=tebax 2024}} {{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2026}} Weşana ‘Mala Kurdan’ '''Rojnameya Welatê Rojê''' [[sibat]] [[1999]]an de derdikeve. Di destpêkê de [[rojname]] 15 [[Roj (dem)|roja]] carê dertê, paşê mehekî carê dertê. Pêşî bi 4 [[rûpel]]a derdikeve. Piştre dibe 8 rûpel niha jî wekî 16 rûpel derdikeve. Her çiqas du rûpelên dawî bi [[kurdî]] û [[tîpên latînî]] bin jî, giraniya rojnameyê jî bi [[Zimanê ermenî|ermenkî]] ye. Serkarê giştî yê rojnameyê [[akademîsyen]] û [[nivîskar]] [[Çerkezê Reş]] sedema vê yekê wiha diyar dike: “Me xwest gelê [[ermenî]] [[çand]], [[dîrok]] û [[edebiyat]]a me binase…”{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2026}} Naveroka rojnameyê çandî, [[wêje]]yî û [[Sîstema siyasî|siyasî]] ye. Lê Çerkezê Reş dibêje ku ew rojnameyeke [[îdeolojî]]k û siyasî ne û nikarin xwe ji rewşa tevgera gelê [[kurd]] bişon. Li gorî îdîaya [[berpirsiyar]]ê rojnameyê çara ewil li [[Ermenîstan]]ê ‘[[Edebiyata Kurdan a Qirna Navîn]]’ di rojnameya wan de hatiye nivîsîn. Wekî mînak jî dibêje ku wî cara ewîl di dîrokê de helbestên [[Melayê Cizîrî]], [[Feqiyê Teyran]] û [[Elî Herîrî]] tercûmeyî ermenkî kirine û di rojnameyê de weşandine. Niha jî rojname li ser [[Nîzamî Gencewî]] disekine ku di [[sedsala 12'an]] de wekî [[fikirdar]] û [[helbestvan]]ekî mezin tê hesibandin. Çerkezê Reş diyar dike ku li aliyekî [[azerî]] li aliyê din [[fars]] li Gencewî xwedî derdikevin lê ew bixwe kurd e û bixwe ji [[Gencê]] bûye ku wê demê di destê kurdên [[Şedadî]] de bûye.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2026}} Vê gavê bi tevahî 3 kes xebata rojnameyê dimeşînin: Çerkezê Reş, [[Derya Botan]] û [[Karîne Usubyan]]. Berê [[tîraj]]a rojnameyê 1200 heb bû, niha tîraj daketiye 700’î. Lê xebatkara rojnameyê Karîne Usubyan diyar dike ku ev tîraj têrê nake, lewre pêwîst e ku ew tîrajê bilind bikin. Di der barê nêzîktêdayîna gelê ermenîyanda Karîne Usubyan wiha dibêje: “Gelê ermenî bi kêfxweşî li rojnameya me mêze dike. Ji ber ku giraniya zimanê rojnameya me bi ermenkî ye, hê bêhtir aleqa nîşan didin. Çend kes ji gelê ermenî hene ku tên li rojnameyê dipirsin..”{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2026}} Rojname di varê teknîkê de di nava kêmasiyan de ye. hewce bi [[kompîtur]] û [[scanner]]ekê heye. Her wiha Çerkezê Reş dibêje ku ew di warê bernameya zimanê kurdî ya li ser kompîturê de jî zehmetiyê dikişînin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Rojnameyên kurdî]] jejyld3s0238watzejpli0zvu9osqmn 0 35790 2081744 1986610 2026-07-23T21:28:47Z InternetArchiveBot 45060 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2081744 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Împeratoriya Eşkanî<br />Keyaniya Eşkanî | nav = | nav ziman = | nav2 = | nav2 ziman = | sal destpêk = 247 BZ | sal dawî = 224 PZ | al = Flag_of_Parthian_Empire.svg | al lînk = Ala Kawa | nexşe = Map Parthian Empire-fr.png | binnexşe = Împeratoriya eşkaniyan di salên 60'ê BZ de | paytext = [[Arşak (bajar)|Arşak]] , [[Hekatompîlos]], [[Ekbatana]] (Hemedan), [[Tîsfûn]], [[Susa]], [[Mîtradatkirt]] | ziman = [[Zimanê pehlewî yê eşkanî|Partî / Pehlewanî]] ''(Pehlewî)'' û zimanên îranî | ol = [[Zerdeştîtî]], [[mîtraîzm]] | hikûmet = [[Keyanî]] | sernav serokA = | serokA1 = [[Arşak I]] | serokA1 sal = {{Nowrap|247 b.z. – 211 b.z.}} | serokA2 = [[Arşak IX]] | serokA2 sal = 122 b.z. – 121 b.z. | serokA3 = [[Guhderz I]] | serokA3 sal = {{Nowrap|87 b.z. – 91 b.z.}} | serokA4 = [[Tirîdat II]] | serokA4 sal = 30 b.z – 23 b.z. | serokA5 = [[Erdewan IV]] | serokA5 sal = {{Nowrap|213 p.z. – 224 p.z.}} | serokA6 = | serokA6 sal = | bûyer1 = Kuştina [[Arşak IX]] ji aliyê [[Med]]an | bûyer1 sal = 121 p.z. | bûyer2 = Kuştina [[Erdewan IV]] ji aliyê Erdeşîrê Yekê|Erdeşîr I | bûyer2 sal = 224 p.z. | berê1 = [[Împeratoriya seleukî|Împeratoriya Seleukiyan]] | berê1 al = Diadochi LA.svg | berê1_rûpel = Împeratoriya Seleukiyan | berê2 = | berê2 al = | berê2_rûpel = | paşê1 = [[Împeratoriya Sasanî]] | paşê1 al = Sassanid empire map.png | paşê1_rûpel = Împeratoriya Sasanî }} '''Împeratoriya Eşkanî''' (bi zimanê pehlewanî: ''Pahlav/Pahlavanigh'',{{Çavkanî hewce ye|tarîx=adar 2024}} ''erebî'' بارثيون, ''farisî'' اشکانیان) an '''Keyekseriya eşkaniyan''' an jî ''' Pehlewanistan'''{{Çavkanî hewce ye|tarîx=kanûna pêşîn 2024}} an jî '''Împeratoriya Partê''', împeratoriyeke kevnar bû ku li dora salên 250 berî zayînê li başûr û başûrê rojhilatê [[Deryaya Qezwînê|Derya Xezarê]] ava bûye. Împeratorî di vê heyamê de axeke berfireh ê mezin ji Mezopotamyayê heta Hindistanê hildigirte nava xwe. Împeratoriya Eşkanî di salên 220 piştî zayînê de bidawî bûye.<ref> roughly western Khurasan" Bickerman 1983, p. 6.</ref> Di nivîsarên çînî Çjan Tsen Împeratoriya eşkaniyan û keyadana Arsî (Arşak) bi navê Ansî derbas dibe.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=kanûna pêşîn 2024}} == Dîrok == === Destpêk === [[Wêne:ParthianCataphract.JPG|thumb|Siwarê zirxî şêr nêçîr dike ([[British Museum]], [[London]])]] Li gor teoriyekê orijîna Eşkaniyan bi bingeha xwe [[Îskît]]ên bi navê '''Parnî''' (''Parni'') ne, ku li başûr rojhilata [[Deryaya Mazenderan]] bicih bibûn. Kîngê wan koçî [[satrap]]a ''Perthava'' (bi zimanê înglîzî yan latînî ''Parthia'') kir wan navê ''Perth'' yan ''Parth'' (bi zimanê îro ''Pehl'' wergirt.<ref name=":0"> Bivar 1983, pp. 28–29</ref> === Avabûn === Piştî mirina [[Îskenderê Mezin|Îskenderê Makedonî]] (323 {{bz}}) împeratoriya wî çend dewletan tê perwerdekirin.<ref name=":1"> Brosius 2006, p. 84</ref> Destpêkê axa ariyan dikeve destê [[Selewkî]]yan (312 {{bz}}), axa [[Med û Medya|Medya]] radestî pîtonê yewnanî dikin. Beşeke Medyayê di destê rêberê wî yê kevn Adirpêt de dimîne ku ji ver vê yekê wekê Medya Atropatena an Medya Biçûk hatiye binavkirin ku li bakurê rojhilat dewleta Greko-Baktriya (Greko-Baxtrîş) (256 {{bz}}) ava dibe. Li dorhêla [[Xorasan]]ê jî Keyatiya Pehlewana (Pehlewanistan) (250 B.Z.) ava dibe.<ref name=":1"/> Dameziranêrê Împeratoriya eşkaniyan keya [[Arşak]] e, rêberê eşîra Parna, yê ku di sala 250 {{bz}} de li dijî împeratoriya [[Selewkî]]dan serî hildide. Di yek ji cengan de keya Arşak tê kuştin û rêbertiya serhildanê û eşîra Parna derbasî birayê wî Tîrîdat dibe. Hemû hewiladanên împerator Selewk II ên têkbirina serhildanê bêencam dimînin, lewma di navbera salên 230-227 da ew neçar dimîne serxwebûna Pehlewanistanê bipejirîne. Tîrîdat bi fermî wek keyayê Împeratoriya eşkaniyan tê îlankirin û navê xwe yê rêbertiyê diguhere û dibe Arşak II. Di sala 209 {{bz}} Pehlewanistan serxwebûna xwe winda dike, dikeve destê împeratorê Selewkîdan Antîoxos III ê Gewre lê piştî demeke kurt serxwebûna xwe careke din vedigerîne.<ref> Ball 2016, p. 155</ref> === Firehbûn === Keyayê Împeratoriya eşkaniyan Mîtrîdat I (170—138 {{bz}}) axa Persya û piraniya Mezopotamyayê ji dest împeratoriya Selewkîdan digire, herwiha beşeke dewleta Greko-Baxtrîş jî (axa heta çiyayê Hindûkuş (wergera ji zimanê pûştû kujerê Hindiya)) dikeve destê Pehlewanistanê. Mîtrîdat I tîtûla şahînşah li ser xwe dipejirîne û bi vî rengî dibe mîrasgirê [[Mezopotamya Hexamenişî|Hexamenişiya]] (împeratoriya Medopersya (559–338 {{bz}) Selewkîd çend caran hewl didin Pehlewanistan zeft bikin, lê sernakevin. Cara dawî artêşa împeratorê selewkîdî Antîox VII di sala 129 {{bz}} de windahiyên giran dide. Împeratoriya eşkaniyan di dema desthilatdariya keya Mîtradat II ([[124 b.z.]]–[[88 b.z.]]) aramiyê dest dixîne. Heta wê demê bi dewletên cîran re tim di nav şer de ye. {{Multiple image|image1=ParthianHorseman.jpg|caption1=Tîrevan ([[Palazzo Madama, Torino]])|image2=Zahhak castle stucco 2.JPG|caption2=Serbazek ji [[Qalat Zahhak]] ([[Azerbaycan muzeyi]], [[Tewrêz]])|image3=|header=Artêşa partan|header_align=c|width1=258}} === Temasên bi Romê re === Yekemîn temasên Împeratoriya eşkaniyan bi Romê re di destpêka sedsala I {{bz}} de çêdibin. Bi peymana sala 92 ê {{bz}} de çemê Firatê wek sînora di navbera [[Împeratoriya Romê|Romê]] û Pehlewanistanê tê diyarkirin.<ref> Katouzian 2009, p. 41; Curtis 2007, p. 7; Bivar 1983, pp. 24–27; Brosius 2006, pp. 83–84</ref> Di dema desthilatdariya keya Ard II (57—37/36 {{bz}}) de leşkerên romî di bin rêbertiya serleşker Markûs Lîsînîûs Krassûs (Marcus Licinius Crassus) da çemê [[Firat]]ê derbas dikin û dikevin [[Mezopotamya]]yê, di cenga ku di sala [[53 b.z.]] de pêk tê, pehlewanî li [[Xarran]]ê Împeratoriya Romê bin dixin. Di wê cengê de serleşkerê romî Krassûs ji aliyê pehlewaniyan ve tê kuştin. Ber bi sala 40 {{bz}} ve pehlewanî hema-hema tevahiya [[Asya biçûk|Asya Biçûk]], [[Sûrî]] û [[Filîstîn]] hildigirin destê xwe. Bi serkeftinên Pehlewanistanê otorîte û desthilatdariya [[Împeratoriya Romê|Romê]] dikevin xeteriyê, lewma di salên 39-37 {{bz}} romî êrîş dibin ser pehlewanan û herêmên windakirî paşde vedigerînin. Lê bes binketina artêşa romî ya di bin rêbertiya serleşker Antonîûs de (36 {{bz}}) li Medya Atropatenayê desthilatdariya [[Împeratoriya Romê|Romê]] li ber çamê Firatê rawestand.<ref name=":0"/> Di dema [[Sezar Augustus|Augustus]] de di sala [[20 b.z.]] de herdu dewletan çemê [[Firat]] bi bajarê [[Dura Europos]] ve wek sînora navbera hev de diyar kirin û pehlewanan ew xakên dagirkirî şunda ji Romê re vegerandin.<ref name=":0"/> Ji dema [[Augustus]] û pê ve împeratorên romî ji bo destxistina Pehlewanistanê hem diketin şerên navxweyî, hem jî di nav pehlewana de jî pevçûn gur dikirin. Di encama siyaseta romî de li Pehlewanistanê çend liv şerên navxweyî pêk hatin, lê di sala 43'an de serhildana dijpehlewana li Selewkiyayê hat têkbirin, bajarên yûnanî xweseriya xwe winda kirin û li Pehlewanistanê hewaya dijhelenî (dijyûnanî) û dijromayî belav bû.<ref name=":0"/> Cengên dinên navbera pehlewanî û romayiyan di demê împeratorên Nero [[Nero]] (ji Ermenistan 54–63), [[Trajan]] (114–117), [[Marcus Aurelius]] (161–166), [[Septimius Severus]] (195 û 197/198) û [[Caracalla]] (216–218) de bûn. [[Wêne:Parther reich.jpg|thumb|Sînorên dewleta eşkaniyan]] === Ruxîna keyatiyê === Têkoşîna ji bo desthilatdariyê ya hundurîn û êrîşên alanan bûn sedem ku Pehlewanistan hêdî-hêdî ber bi têkçûnê ve biçe. Roma vê sistbûna Pehlewanistanê bi kar anî û êrîşên giran li hember rojavayê welêt pêk anî. Lêdana herî hestiyar serleşkerê romî Trayan pêk anî, yê ku axa ji bakurê Kurdistanê heta başûrê [[Mezopotamya]]yê zeft kir û bajarê [[Tîsfûn]] ji xwe re kir wargeh.<ref name=":0"/> Herçiqas pehlewanî dem bi dem romiyan têk dibirin, lê pêvajoya hilweşîna siyasî ya keyatiyê destpê kiribû û rawestandina vê yekê ne gengaz bû. Êrîşên ji stepên [[Asyaya Navîn]] ji [[Saka]] û [[Împeratoriya Kûşan]] dihatinî jî bandor li ser Pehlewanistanê dikir. Şerên ji der û li hundur welat sist kirin. Li Farsê, welatê Kûrûş û Daryûş, tevgera ku dawî bi desthilatdariya pehlewanan anî, destpê kir. [[Erdeşîrê Yekê|Erdeşîrê Babekan]] tevahiya Farsê dike yek û li dijî keyayê Pehlewanistanê Artaban dest bi şer dike. Di sala 226 P.Z. li qada cengê Artaban tê kuştin û texta şahînşah dikeve dest xanedana Sasaniyan. === Ziman û peywendî bi kurdiyê re === Ji zimannasên ewropayî yên navdar weke [[Jost Gippert]]<ref>* Jost Gippert: ''Die historische Entwicklung der Zaza-Sprache,'' in: ''Ware - Zeitschrift der Zaza-Sprache und Kultur'' 1996, Baiersbronn. Online: http://zazaki.de/deutsch/aufsaezte/gippert-entwicklung%20zaza.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304093255/http://www.zazaki.de/deutsch/aufsaezte/gippert-entwicklung%20zaza.pdf |date=2016-03-04 }}</ref><ref>* Jost Gippert in Ferdinand Hennerbichler (2009): ''Die Kurden - Geschichte des kurdischen Volkes von Anfängen bis zur Gegenwart''</ref> yan jî Gernot Windfuhr<ref>Gernot Windfuhr: ''Kurdish Complex'', ''Personal Webpage of Ferdinand Hennerbichler'' (2011) http://www.hennerbichler.info/-kurdish-complex-.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130828014000/http://www.hennerbichler.info/-kurdish-complex-.html |date=2013-08-28 }}</ref> hat nivîsîn ku [[Zimanî pallewîy eşkanî|'''zimanê pehlewanî''']] pêşrewê hemû zimanên îraniyên bakûr rojavayî ye wek [[Zimanê gîlekî|gilekî]], [[Zimanê talişî|talişî]], semnanî, [[Zimanê mazenderanî|mazenderanî]] û bi taybetî jî ji [[Zimanê kurdî|zimanên kurdî]]. Tê gotin ku piştî cihgirtina Pehlewaniyan (Eşkaniyan) li şûna [[Med û Medya|Medan]] li navenda Medan a [[Ekbatana]] ([[Hemedan]]a îro) ew ziman bandora xwe daye zimanên îraniyên bakûr rojavayî yên ku li nav wan de zimanên kurdî jî hene. Îro bi taybetî zimanê [[Zazakî|Kirmanckî/Zazakî]] li zimanê [[Zimanî pallewîy eşkanî|Pehlewaniya emperyala Eşkaniyan]] nêzîk e û pir wekheviyan nîşan dide. Zimannas û zanyarê [[Mehrdad Izady]]<ref>M. Izady (1992): ''The Kurds: A Concise Handbook, Taylor & Francis Publishers''</ref> îdîa dike ku pê re, zimanê pehlewanî û xwe navê '''Pehlewan''', '''Pehle''', '''Pahla''' û hwd. li Kurdistanê hîna dijîn. Jê nimûneyek navê zimanê Feyliyan e ku bi eslê xwe û berê Îslamê wek '''Pehlî''' hat nasîn. Ji ber ku di alefbayê erebiyê de tîpê ''p'' tine ye, ji vê demê ve bo vê zimanê kurdî, ''Feylî'' hat gotin. Her wiha hat zanîn ku li [[Rojhilata Kurdistanê|Kurdistana Rojhilatê]] devereke bi navê [[Pahla]] heye ku tê de hîna Kurdên feylî û lekî dijîn. Di pirtûka Mîkrokosm; ravekirineke biçûk a cîhana mezin de, ku di sala 1633an de hatiye nivîsandin, tê gotin ku "li çiyayên vî welatî gelek kes hene ku jê re Ermenistan û Kurdî an Kurd tê gotin, ku tê gotin ew neviyên Partên kevnar in."<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Microcosmus; a little description of the great world. 1633 |paşnav=Heylyn |pêşnav=Peter |tarîx=1633 |kesên-din=Internet Archive |url=http://archive.org/details/bim_early-english-books-1475-1640_microcosmus-a-little-de_heylyn-peter_1633}}</ref> Di heman demê de, di pirtûka Dîroka Psellus de ku ji hêla Michael Psellus ve di sedsala 10-an de hatiye nivîsandin, îfadeya "Κοῦρτοι, Curdae olim Parthi," tê bikar anîn.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The history of Psellus |paşnav=Psellus |pêşnav=Michael |weşanger=London Methuen |tarîx=1899 |kesên-din=Robarts - University of Toronto |url=http://archive.org/details/historyofpsellus00pseluoft |paşnav2=Sathas |pêşnav2=Konstantinos N.}}</ref> Her wiha, gelek dîroknas û rêwiyên di Serdema Navîn û serdema nûjen de Partan wek bav û kalên Kurdan didîtin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The great historical, geographical, genealogical and poetical dictionary; being a curious miscellany of sacred and prophane history. Containing, in short, the lives and most remarkable actions of the patriarchs, judges, and kings of the Jews; of the apostles, fathers, and doctors of the church; of popes, cardinals, bishops, &c. ... Together with the establishment and progress both of religious and military orders, and the lives of their founders. As also, the fabulous history of the heathen gods and heroes. The description of empires, kingdoms, commonwealths, provinces, cities, towns, islands, mountains ... The whole being full of remarks and curious enquiries, for the illustration of several difficulties in theology, history, chronology and geography. Collected from the best historians, chronologers, and lexicographers ... but more especially out of Lewis Morery, D.D. his eighth edition corrected and enlarged by Monsieur Le Clerc; in two volumes in folio. To which are added, by way of supplement, inter-mix'd throughout the alphabet, the lives, most remarkable actions, and writings of several illustrious families of our English, Scotch and Irish nobility, and gentry, and most famous men of all professions, arts and sciences: as also, an exact description of these kingdoms; with the most considerable occurrences that have happened to this present time |paşnav=Moréri |pêşnav=Louis |weşanger=London : Printed for H. Rhodes [etc.] |tarîx=1701 |kesên-din=Wellcome Library |url=http://archive.org/details/b30456320_0001}}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Voyage en Asie et en Afrique, d'après les récits des derniers voyageurs / par MM. Eyriès et Alfred Jacobs |paşnav=Eyriès |pêşnav=Jean-Baptiste-Benoît (1767-1846) Auteur du texte |tarîx=1855 |ziman=FR |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k65609858 |paşnav2=Jacobs |pêşnav2=Alfred (1827-1889) Auteur du texte}}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=A general Sketch of the history of Persia |paşnav=Markham |pêşnav=Clements Robert |weşanger=London : Longmans, Green & Co. |tarîx=1874 |kesên-din=Oxford University |url=http://archive.org/details/bub_gb_XWIVAAAAQAAJ}}</ref> == Keyên Pehlewanistanê û nûnerên xanedana Arşakiyan (Eşkaniyan) == * [[Arşak I]] ({{bi-grc|ΑΡΣΑΚΗΣ}}) ('''Aras I'''; Eşkê yekem), derdora 250 b.z.–211 b.z., damezirînerê xanedana Arşakiyan ** [[Tiridates I]] ('''Tîrda I'''; Eşkê duyem), dema serweriyê nayê zanîn * [[Arşak II]] ('''Aras II'''; Eşkê sêyem), 211 b.z.–191 b.z., kur (an birayê) [[Arşak I|Aras I]] e. * [[Phriapatios]] ('''Friyapat I'''; Eşkê çarem) 191 b.z.–176 b.z., neviyê [[Arşak II|Aras II]] e. * [[Phraates I]] ('''Firat I'''; Eşkê pêncem) 176 b.z.–171 b.z., kurê [[Phriapatios|Friyapat]] e. * [[Mithridates I (eşkanî)]] ('''Mîhrda I'''; Eşkê şeşem) 171 b.z.–138 b.z., kurê [[Phriapatios|Friyapat]] e, yek ji gewretirîn keyayên Pehlewanistanê. * [[Phraates II]] ({{bi-grc|ΦΡΑΑΤΗΣ}}) ('''Firat II'''; Eşkê heftem) 138 b.z.–128 b.z., kurê [[Mithridates I (eşkanî)|Mîhrda I]] e. * [[Artabanos I]] ('''Erdevan I'''; Eşkê heştem) 128 b.z.–123 b.z., apê [[Phraates II|Firat II]] e. * [[Mithridates II (eşkanî)]] ('''Mîhrda II'''; Eşkê dehem) 123 b.z.–88 b.z., tevî [[Mithridates I (eşkanî)|Mîhrda I]] û [[Orodes I|Orod I]] gewretirîn keyayê Pehlewanistanê ye. * [[Gotarzes I]] ('''Guhderz I''') 95 b.z.–90 b.z., neviyê [[Phriapatios|Friyapatî]] ye, tevî [[Mithridates I (eşkanî)|Mîhrda II]] hevseroktiyê dike. * [[Orodes I]] ('''Orod I''') 90 b.z.–87 b.z., tevî [[Mithridates I (eşkanî)|Mîhrda II]] hevseroktiyê dike. * [[Sinatrukes]] ('''Sînatrûk'''; Eşkê yanzdehem) ca. 77 b.z.–70 b.z., yek ji pismamên xanedana Arşakiyan e. * [[Phraates III]] ''Theos'' ('''Firat III'''; Eşkê danzdehem) 70 b.z.–57 b.z., kurê [[Sinatrukes|Sînatrûk]] e. * [[Orodes II]] ('''Orod II'''; Eşkê sêzdehem) 57 b.z.–37 b.z., kurê [[Phraates III|Firat III]] sêyemîn gewretirîn keyayê Pehlewanistanê. Di dema wî de sînorê Pehlewanistanê gihîşt Derya spî. ** [[Mithridates III (eşkanî)]] ('''Mîhrda III'''; Eşkê çardehem) 56 b.z./55 b.z., kurê [[Phraates III|Firat III]] e. ** [[Pakor I]] ('''Pakor I''') ? b.z.–38 b.z., kurê mezin ê [[Orodes II|Orod II]] e, wek hevserok hatibû îlankirin. Fermandarekî wêrek û jêhatî bû. Di şerê li dijî Romayê de li cenga Gindarê jiyana xwe ji dest dide. * [[Phraates IV]] ('''Firat IV''') 38 b.z.–2 b.z., kurê [[Orodes II|Orod II]] e. ** [[Tiridates II]] ('''Tîrda II''') 32 b.z., berendamê textê, komeke feodalan serî li hember [[Phraates IV|Firat IV]] radike û ji text dixîne, di wê demê de [[Tiridates II|Tîrda II]] wek keyayê Pehlewanistanê tê îlankirin, lê [[Phraates IV|Firat IV]] di demeke kurt de [[Tiridates II|Tîrda II]] bindixîne û careke din radibe ser text. ** Mithridates ('''Mîhrda''') 12 b.z.-10 b.z., gengaz e ku berendamê rabûna ser text e, lê hebûna wî hê jî tê guftûgokirin. * [[Phraatakes]] ('''Firat V'''; Eşkê panzdehem) 2 b.z.–4 p.z., kurê [[Phraates IV|Firat IV]] e. ** [[Mûsaya Pehlewanistanê]] — jina Firat IV û dayîka Firat V, hevseroka keyatiyê. * [[Orodes III]] ('''Orod III'''; Eşkê şazdehem) 4–7 * [[Vonones I]] ('''Vonon I'''; Eşkê hevdehem) 7–12, kurê [[Phraates IV|Firat IV]] e. * [[Artabanos II]] ('''Erdevan II'''; Eşkê hejdehem) 12–38, kurê şahbanûya Arşakiyan. ** [[Phraates VI]] ('''Firat VI''') 35, tenê salekê şûna [[Artabanos II|Erdevan II]] ê dewrkirî li ser text ma. Piştî salekê [[Artabanos II|Erdevan II]] careke din ser text rûdinê. ** [[Tiridates III]] ('''Tîrda III''') 36–37, ji aliyê romayîyan ve şûna [[Artabanos II|Erdevab II]] wek keya hatibûye îlankirin, lê [[Artabanos II|Erdevan II]] desteka eşîra dax digire û careke din text ji xwe re vedigerîne. ** [[Kînnam]] (37-38?), hebûna wî di guftûgoyê de ye, îhtîmaleke mezin yek ji berendamên text bûye. * [[Vardanes]] (li rojavayê keyatî) ('''Verdan I''' yan '''Berdan I'''; Eşkê nozdehem) 39–47, tevî birayê xwe [[Gotarzes II|Guhderz II]] keyatî kiriye. * [[Gotarzes II]] (li rojhilatê keyatî) ('''Guhderz II'''; Eşkê bîstem) 41–51, tevî birayê xwe [[Vardanes|Berdan]] keyatî kiriye. * [[Vonones II]] ('''Vonon II'''; Eşkê bîst û yekem) 51, kurê [[Artabanos II|Erdevan II]] e. * [[Vologaeses I]] ('''Velaş I'''; Eşkê bîst û duyem) 51–78, kurê [[Vonones II|Vonon II]] e. ** [[Vardanes II]], ('''Verdan II''' yan '''Berdan II'''; Eşkê bîst û sêyem) 55–58, kurê [[Vologaeses I|Velaş I]] e. * [[Vologaeses II]] ('''Velaş II''') 77–80, kurê [[Vologaeses I|Velaş I]] e, bi serê xwe xwe wek keya îlan kiribûye, hewl daye text ji destê [[Pakoros II|Pakor II]] werbigire. * [[Pakoros II]] ('''Pakor II'''; Eşkê bîst û çarom) 78–110, kurê [[Vologaeses I|Velaş I]] e. * [[Artabanos III]] ('''Erdevan III''') 80–81, kurê [[Vologaeses I|Velaş I]] e, berendamê text bûye, lê nehatiye ser text. * [[Vologaeses II|Vologez II (êdî wek Vologez III)]] ('''Velaş III'''; Eşkê bîst û pêncem) careke din bi serê xwe xwe wek keya îlan kiribûye, vê carê hewl daye text ji destê [[Osroes I|Xusrew I]] werbigire. Ji sala 128'an û pê ve tevî [[Mithridates IV|Mîhrda IV]] li ser text rûdinê. * [[Osroes I]] ('''Xusrew I'''; Eşkê bîst û şeşem) 109–128, kurê [[Vologaeses I|Velaş I]] e. * [[Mithridates IV]] ('''Mîhrda IV''') 128–147, kurê [[Vologaeses I|Velaş I]] e. * Keyayekî ne diyar, îhtîmal e ku yek ji berendaman e. * [[Vologaeses III]] ('''Velaş IV'''; Eşkê bîst û heftem) 148–192, kurê [[Vologaeses III|Velaş III]] e. * [[Vologaeses IV]] ('''Velaş V'''; Eşkê bîst û heştem) 191–208, kurê [[Vologaeses III|Velaş IV]] e. * [[Vologaeses V]] ('''Velaş VI'''; Eşkê bîst û nehem) 208–228), birayê [[Artabanos IV|Erdevan IV]] e. * [[Erdevan IV|Artabanos IV]] ('''Erdevan IV''') 212–224, birayê [[Vologaeses VI|Velaş VI]] e. == Mijarên têkildar == * [[Împeratoriya Romê]] * [[Arşakî]] * [[Împeratoriya Sasanî]] * [[Heft Malên Pehlewî]] * [[Perthava]] == Galerî == <center> <gallery> Wêne:Parthian Queen Bust.jpg|Nigara keybanû Mûsa, jina Firat IV. (li Mûzeya netewî ya Îranê). Wêne:Pegasus iran.jpg| Tableta pehlewanî ya Dewrana Tunc a bi wêneya Pêgas (hespê bi per). Li [[Xûzistan]]ê hatiye dîtin. Wêne:ParthianWaterSpoutWithFaceOfIranianMan1-2ndCenturyCE.jpg|Destşoya di şikilê rûyê mirovan de. </gallery> </center> == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê|Parthia|Pehlewanistan}} * [http://bse.sci-lib.com/article087248.html "Keyatiya Pehlewana" di Ensîklopedya Mezin a Sovyetê de] * [http://www.votpusk.ru/news.asp?msg=170653 Birca Pehlewana - Nîsa - di lîsteya nirxên cîhanî ya UNESCO de]{{Mirin girêdan|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.turkmenistaninfo.ru/?page_id=6&type=article&elem_id=page_6/magazine_33/268&lang_id=ru Berdewama vekolînan] * [http://www.karakumi.ru/parfia.htm Ruxînên Pehlewanistanê] * [http://parthia.com/ Parthia.com (Îngilîzî)] {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Anatolyaya klasîk]] [[Kategorî:Dewlet û herêmên ku di sedsala 3an de hilweşiyan]] [[Kategorî:Dîroka Tirkmenistanê]] [[Kategorî:Eşkaniyan| ]] [[Kategorî:Hilweşînên 224an]] [[Kategorî:Împeratoriyên berê|Eşkanî]] [[Kategorî:Pehlewanistan]] [[Kategorî:Rojhilata Nêzîk a kevnare]] [[Kategorî:247 b.z.]] 2dkbzp2bcq4gd2zkvu000d76apsbwyt 2081745 2081744 2026-07-23T22:22:51Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addtarix.py|Bot]]: Tarîx hat sererastkirin: {{[[Şablon:Mirin girêdan|Mirin girêdan]]}}; paqijiyên kozmetîk (+Kategoriya sereke, Binê standard kir, Valahiya agahîdankê standard kir.) 2081745 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Împeratoriya Eşkanî<br />Keyaniya Eşkanî | nav = | nav ziman = | nav2 = | nav2 ziman = | sal destpêk = 247 BZ | sal dawî = 224 PZ | al = Flag_of_Parthian_Empire.svg | al lînk = Ala Kawa | nexşe = Map Parthian Empire-fr.png | binnexşe = Împeratoriya eşkaniyan di salên 60'ê BZ de | paytext = [[Arşak (bajar)|Arşak]] , [[Hekatompîlos]], [[Ekbatana]] (Hemedan), [[Tîsfûn]], [[Susa]], [[Mîtradatkirt]] | ziman = [[Zimanê pehlewî yê eşkanî|Partî / Pehlewanî]] ''(Pehlewî)'' û zimanên îranî | ol = [[Zerdeştîtî]], [[mîtraîzm]] | hikûmet = [[Keyanî]] | sernav serokA = | serokA1 = [[Arşak I]] | serokA1 sal = {{Nowrap|247 b.z. – 211 b.z.}} | serokA2 = [[Arşak IX]] | serokA2 sal = 122 b.z. – 121 b.z. | serokA3 = [[Guhderz I]] | serokA3 sal = {{Nowrap|87 b.z. – 91 b.z.}} | serokA4 = [[Tirîdat II]] | serokA4 sal = 30 b.z – 23 b.z. | serokA5 = [[Erdewan IV]] | serokA5 sal = {{Nowrap|213 p.z. – 224 p.z.}} | serokA6 = | serokA6 sal = | bûyer1 = Kuştina [[Arşak IX]] ji aliyê [[Med]]an | bûyer1 sal = 121 p.z. | bûyer2 = Kuştina [[Erdewan IV]] ji aliyê Erdeşîrê Yekê | Erdeşîr I | bûyer2 sal = 224 p.z. | berê1 = [[Împeratoriya seleukî|Împeratoriya Seleukiyan]] | berê1 al = Diadochi LA.svg | berê1_rûpel = Împeratoriya Seleukiyan | berê2 = | berê2 al = | berê2_rûpel = | paşê1 = [[Împeratoriya Sasanî]] | paşê1 al = Sassanid empire map.png | paşê1_rûpel = Împeratoriya Sasanî }} '''Împeratoriya Eşkanî''' (bi zimanê pehlewanî: ''Pahlav/Pahlavanigh'',{{Çavkanî hewce ye|tarîx=adar 2024}} ''erebî'' بارثيون, ''farisî'' اشکانیان) an '''Keyekseriya eşkaniyan''' an jî ''' Pehlewanistan'''{{Çavkanî hewce ye|tarîx=kanûna pêşîn 2024}} an jî '''Împeratoriya Partê''', împeratoriyeke kevnar bû ku li dora salên 250 berî zayînê li başûr û başûrê rojhilatê [[Deryaya Qezwînê|Derya Xezarê]] ava bûye. Împeratorî di vê heyamê de axeke berfireh ê mezin ji Mezopotamyayê heta Hindistanê hildigirte nava xwe. Împeratoriya Eşkanî di salên 220 piştî zayînê de bidawî bûye.<ref> roughly western Khurasan" Bickerman 1983, p. 6.</ref> Di nivîsarên çînî Çjan Tsen Împeratoriya eşkaniyan û keyadana Arsî (Arşak) bi navê Ansî derbas dibe.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=kanûna pêşîn 2024}} == Dîrok == === Destpêk === [[Wêne:ParthianCataphract.JPG|thumb|Siwarê zirxî şêr nêçîr dike ([[British Museum]], [[London]])]] Li gor teoriyekê orijîna Eşkaniyan bi bingeha xwe [[Îskît]]ên bi navê '''Parnî''' (''Parni'') ne, ku li başûr rojhilata [[Deryaya Mazenderan]] bicih bibûn. Kîngê wan koçî [[satrap]]a ''Perthava'' (bi zimanê înglîzî yan latînî ''Parthia'') kir wan navê ''Perth'' yan ''Parth'' (bi zimanê îro ''Pehl'' wergirt.<ref name=":0"> Bivar 1983, pp. 28–29</ref> === Avabûn === Piştî mirina [[Îskenderê Mezin|Îskenderê Makedonî]] (323 {{bz}}) împeratoriya wî çend dewletan tê perwerdekirin.<ref name=":1"> Brosius 2006, p. 84</ref> Destpêkê axa ariyan dikeve destê [[Selewkî]]yan (312 {{bz}}), axa [[Med û Medya|Medya]] radestî pîtonê yewnanî dikin. Beşeke Medyayê di destê rêberê wî yê kevn Adirpêt de dimîne ku ji ver vê yekê wekê Medya Atropatena an Medya Biçûk hatiye binavkirin ku li bakurê rojhilat dewleta Greko-Baktriya (Greko-Baxtrîş) (256 {{bz}}) ava dibe. Li dorhêla [[Xorasan]]ê jî Keyatiya Pehlewana (Pehlewanistan) (250 B.Z.) ava dibe.<ref name=":1"/> Dameziranêrê Împeratoriya eşkaniyan keya [[Arşak]] e, rêberê eşîra Parna, yê ku di sala 250 {{bz}} de li dijî împeratoriya [[Selewkî]]dan serî hildide. Di yek ji cengan de keya Arşak tê kuştin û rêbertiya serhildanê û eşîra Parna derbasî birayê wî Tîrîdat dibe. Hemû hewiladanên împerator Selewk II ên têkbirina serhildanê bêencam dimînin, lewma di navbera salên 230-227 da ew neçar dimîne serxwebûna Pehlewanistanê bipejirîne. Tîrîdat bi fermî wek keyayê Împeratoriya eşkaniyan tê îlankirin û navê xwe yê rêbertiyê diguhere û dibe Arşak II. Di sala 209 {{bz}} Pehlewanistan serxwebûna xwe winda dike, dikeve destê împeratorê Selewkîdan Antîoxos III ê Gewre lê piştî demeke kurt serxwebûna xwe careke din vedigerîne.<ref> Ball 2016, p. 155</ref> === Firehbûn === Keyayê Împeratoriya eşkaniyan Mîtrîdat I (170—138 {{bz}}) axa Persya û piraniya Mezopotamyayê ji dest împeratoriya Selewkîdan digire, herwiha beşeke dewleta Greko-Baxtrîş jî (axa heta çiyayê Hindûkuş (wergera ji zimanê pûştû kujerê Hindiya)) dikeve destê Pehlewanistanê. Mîtrîdat I tîtûla şahînşah li ser xwe dipejirîne û bi vî rengî dibe mîrasgirê [[Mezopotamya Hexamenişî|Hexamenişiya]] (împeratoriya Medopersya (559–338 {{bz}) Selewkîd çend caran hewl didin Pehlewanistan zeft bikin, lê sernakevin. Cara dawî artêşa împeratorê selewkîdî Antîox VII di sala 129 {{bz}} de windahiyên giran dide. Împeratoriya eşkaniyan di dema desthilatdariya keya Mîtradat II ([[124 b.z.]]–[[88 b.z.]]) aramiyê dest dixîne. Heta wê demê bi dewletên cîran re tim di nav şer de ye. {{Multiple image|image1=ParthianHorseman.jpg|caption1=Tîrevan ([[Palazzo Madama, Torino]])|image2=Zahhak castle stucco 2.JPG|caption2=Serbazek ji [[Qalat Zahhak]] ([[Azerbaycan muzeyi]], [[Tewrêz]])|image3=|header=Artêşa partan|header_align=c|width1=258}} === Temasên bi Romê re === Yekemîn temasên Împeratoriya eşkaniyan bi Romê re di destpêka sedsala I {{bz}} de çêdibin. Bi peymana sala 92 ê {{bz}} de çemê Firatê wek sînora di navbera [[Împeratoriya Romê|Romê]] û Pehlewanistanê tê diyarkirin.<ref> Katouzian 2009, p. 41; Curtis 2007, p. 7; Bivar 1983, pp. 24–27; Brosius 2006, pp. 83–84</ref> Di dema desthilatdariya keya Ard II (57—37/36 {{bz}}) de leşkerên romî di bin rêbertiya serleşker Markûs Lîsînîûs Krassûs (Marcus Licinius Crassus) da çemê [[Firat]]ê derbas dikin û dikevin [[Mezopotamya]]yê, di cenga ku di sala [[53 b.z.]] de pêk tê, pehlewanî li [[Xarran]]ê Împeratoriya Romê bin dixin. Di wê cengê de serleşkerê romî Krassûs ji aliyê pehlewaniyan ve tê kuştin. Ber bi sala 40 {{bz}} ve pehlewanî hema-hema tevahiya [[Asya biçûk|Asya Biçûk]], [[Sûrî]] û [[Filîstîn]] hildigirin destê xwe. Bi serkeftinên Pehlewanistanê otorîte û desthilatdariya [[Împeratoriya Romê|Romê]] dikevin xeteriyê, lewma di salên 39-37 {{bz}} romî êrîş dibin ser pehlewanan û herêmên windakirî paşde vedigerînin. Lê bes binketina artêşa romî ya di bin rêbertiya serleşker Antonîûs de (36 {{bz}}) li Medya Atropatenayê desthilatdariya [[Împeratoriya Romê|Romê]] li ber çamê Firatê rawestand.<ref name=":0"/> Di dema [[Sezar Augustus|Augustus]] de di sala [[20 b.z.]] de herdu dewletan çemê [[Firat]] bi bajarê [[Dura Europos]] ve wek sînora navbera hev de diyar kirin û pehlewanan ew xakên dagirkirî şunda ji Romê re vegerandin.<ref name=":0"/> Ji dema [[Augustus]] û pê ve împeratorên romî ji bo destxistina Pehlewanistanê hem diketin şerên navxweyî, hem jî di nav pehlewana de jî pevçûn gur dikirin. Di encama siyaseta romî de li Pehlewanistanê çend liv şerên navxweyî pêk hatin, lê di sala 43'an de serhildana dijpehlewana li Selewkiyayê hat têkbirin, bajarên yûnanî xweseriya xwe winda kirin û li Pehlewanistanê hewaya dijhelenî (dijyûnanî) û dijromayî belav bû.<ref name=":0"/> Cengên dinên navbera pehlewanî û romayiyan di demê împeratorên Nero [[Nero]] (ji Ermenistan 54–63), [[Trajan]] (114–117), [[Marcus Aurelius]] (161–166), [[Septimius Severus]] (195 û 197/198) û [[Caracalla]] (216–218) de bûn. [[Wêne:Parther reich.jpg|thumb|Sînorên dewleta eşkaniyan]] === Ruxîna keyatiyê === Têkoşîna ji bo desthilatdariyê ya hundurîn û êrîşên alanan bûn sedem ku Pehlewanistan hêdî-hêdî ber bi têkçûnê ve biçe. Roma vê sistbûna Pehlewanistanê bi kar anî û êrîşên giran li hember rojavayê welêt pêk anî. Lêdana herî hestiyar serleşkerê romî Trayan pêk anî, yê ku axa ji bakurê Kurdistanê heta başûrê [[Mezopotamya]]yê zeft kir û bajarê [[Tîsfûn]] ji xwe re kir wargeh.<ref name=":0"/> Herçiqas pehlewanî dem bi dem romiyan têk dibirin, lê pêvajoya hilweşîna siyasî ya keyatiyê destpê kiribû û rawestandina vê yekê ne gengaz bû. Êrîşên ji stepên [[Asyaya Navîn]] ji [[Saka]] û [[Împeratoriya Kûşan]] dihatinî jî bandor li ser Pehlewanistanê dikir. Şerên ji der û li hundur welat sist kirin. Li Farsê, welatê Kûrûş û Daryûş, tevgera ku dawî bi desthilatdariya pehlewanan anî, destpê kir. [[Erdeşîrê Yekê|Erdeşîrê Babekan]] tevahiya Farsê dike yek û li dijî keyayê Pehlewanistanê Artaban dest bi şer dike. Di sala 226 P.Z. li qada cengê Artaban tê kuştin û texta şahînşah dikeve dest xanedana Sasaniyan. === Ziman û peywendî bi kurdiyê re === Ji zimannasên ewropayî yên navdar weke [[Jost Gippert]]<ref>* Jost Gippert: ''Die historische Entwicklung der Zaza-Sprache,'' in: ''Ware - Zeitschrift der Zaza-Sprache und Kultur'' 1996, Baiersbronn. Online: http://zazaki.de/deutsch/aufsaezte/gippert-entwicklung%20zaza.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304093255/http://www.zazaki.de/deutsch/aufsaezte/gippert-entwicklung%20zaza.pdf |date=2016-03-04 }}</ref><ref>* Jost Gippert in Ferdinand Hennerbichler (2009): ''Die Kurden - Geschichte des kurdischen Volkes von Anfängen bis zur Gegenwart''</ref> yan jî Gernot Windfuhr<ref>Gernot Windfuhr: ''Kurdish Complex'', ''Personal Webpage of Ferdinand Hennerbichler'' (2011) http://www.hennerbichler.info/-kurdish-complex-.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130828014000/http://www.hennerbichler.info/-kurdish-complex-.html |date=2013-08-28 }}</ref> hat nivîsîn ku [[Zimanî pallewîy eşkanî|'''zimanê pehlewanî''']] pêşrewê hemû zimanên îraniyên bakûr rojavayî ye wek [[Zimanê gîlekî|gilekî]], [[Zimanê talişî|talişî]], semnanî, [[Zimanê mazenderanî|mazenderanî]] û bi taybetî jî ji [[Zimanê kurdî|zimanên kurdî]]. Tê gotin ku piştî cihgirtina Pehlewaniyan (Eşkaniyan) li şûna [[Med û Medya|Medan]] li navenda Medan a [[Ekbatana]] ([[Hemedan]]a îro) ew ziman bandora xwe daye zimanên îraniyên bakûr rojavayî yên ku li nav wan de zimanên kurdî jî hene. Îro bi taybetî zimanê [[Zazakî|Kirmanckî/Zazakî]] li zimanê [[Zimanî pallewîy eşkanî|Pehlewaniya emperyala Eşkaniyan]] nêzîk e û pir wekheviyan nîşan dide. Zimannas û zanyarê [[Mehrdad Izady]]<ref>M. Izady (1992): ''The Kurds: A Concise Handbook, Taylor & Francis Publishers''</ref> îdîa dike ku pê re, zimanê pehlewanî û xwe navê '''Pehlewan''', '''Pehle''', '''Pahla''' û hwd. li Kurdistanê hîna dijîn. Jê nimûneyek navê zimanê Feyliyan e ku bi eslê xwe û berê Îslamê wek '''Pehlî''' hat nasîn. Ji ber ku di alefbayê erebiyê de tîpê ''p'' tine ye, ji vê demê ve bo vê zimanê kurdî, ''Feylî'' hat gotin. Her wiha hat zanîn ku li [[Rojhilata Kurdistanê|Kurdistana Rojhilatê]] devereke bi navê [[Pahla]] heye ku tê de hîna Kurdên feylî û lekî dijîn. Di pirtûka Mîkrokosm; ravekirineke biçûk a cîhana mezin de, ku di sala 1633an de hatiye nivîsandin, tê gotin ku "li çiyayên vî welatî gelek kes hene ku jê re Ermenistan û Kurdî an Kurd tê gotin, ku tê gotin ew neviyên Partên kevnar in."<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Microcosmus; a little description of the great world. 1633 |paşnav=Heylyn |pêşnav=Peter |tarîx=1633 |kesên-din=Internet Archive |url=http://archive.org/details/bim_early-english-books-1475-1640_microcosmus-a-little-de_heylyn-peter_1633}}</ref> Di heman demê de, di pirtûka Dîroka Psellus de ku ji hêla Michael Psellus ve di sedsala 10-an de hatiye nivîsandin, îfadeya "Κοῦρτοι, Curdae olim Parthi," tê bikar anîn.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The history of Psellus |paşnav=Psellus |pêşnav=Michael |weşanger=London Methuen |tarîx=1899 |kesên-din=Robarts - University of Toronto |url=http://archive.org/details/historyofpsellus00pseluoft |paşnav2=Sathas |pêşnav2=Konstantinos N.}}</ref> Her wiha, gelek dîroknas û rêwiyên di Serdema Navîn û serdema nûjen de Partan wek bav û kalên Kurdan didîtin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The great historical, geographical, genealogical and poetical dictionary; being a curious miscellany of sacred and prophane history. Containing, in short, the lives and most remarkable actions of the patriarchs, judges, and kings of the Jews; of the apostles, fathers, and doctors of the church; of popes, cardinals, bishops, &c. ... Together with the establishment and progress both of religious and military orders, and the lives of their founders. As also, the fabulous history of the heathen gods and heroes. The description of empires, kingdoms, commonwealths, provinces, cities, towns, islands, mountains ... The whole being full of remarks and curious enquiries, for the illustration of several difficulties in theology, history, chronology and geography. Collected from the best historians, chronologers, and lexicographers ... but more especially out of Lewis Morery, D.D. his eighth edition corrected and enlarged by Monsieur Le Clerc; in two volumes in folio. To which are added, by way of supplement, inter-mix'd throughout the alphabet, the lives, most remarkable actions, and writings of several illustrious families of our English, Scotch and Irish nobility, and gentry, and most famous men of all professions, arts and sciences: as also, an exact description of these kingdoms; with the most considerable occurrences that have happened to this present time |paşnav=Moréri |pêşnav=Louis |weşanger=London : Printed for H. Rhodes [etc.] |tarîx=1701 |kesên-din=Wellcome Library |url=http://archive.org/details/b30456320_0001}}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Voyage en Asie et en Afrique, d'après les récits des derniers voyageurs / par MM. Eyriès et Alfred Jacobs |paşnav=Eyriès |pêşnav=Jean-Baptiste-Benoît (1767-1846) Auteur du texte |tarîx=1855 |ziman=FR |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k65609858 |paşnav2=Jacobs |pêşnav2=Alfred (1827-1889) Auteur du texte}}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=A general Sketch of the history of Persia |paşnav=Markham |pêşnav=Clements Robert |weşanger=London : Longmans, Green & Co. |tarîx=1874 |kesên-din=Oxford University |url=http://archive.org/details/bub_gb_XWIVAAAAQAAJ}}</ref> == Keyên Pehlewanistanê û nûnerên xanedana Arşakiyan (Eşkaniyan) == * [[Arşak I]] ({{bi-grc|ΑΡΣΑΚΗΣ}}) ('''Aras I'''; Eşkê yekem), derdora 250 b.z.–211 b.z., damezirînerê xanedana Arşakiyan ** [[Tiridates I]] ('''Tîrda I'''; Eşkê duyem), dema serweriyê nayê zanîn * [[Arşak II]] ('''Aras II'''; Eşkê sêyem), 211 b.z.–191 b.z., kur (an birayê) [[Arşak I|Aras I]] e. * [[Phriapatios]] ('''Friyapat I'''; Eşkê çarem) 191 b.z.–176 b.z., neviyê [[Arşak II|Aras II]] e. * [[Phraates I]] ('''Firat I'''; Eşkê pêncem) 176 b.z.–171 b.z., kurê [[Phriapatios|Friyapat]] e. * [[Mithridates I (eşkanî)]] ('''Mîhrda I'''; Eşkê şeşem) 171 b.z.–138 b.z., kurê [[Phriapatios|Friyapat]] e, yek ji gewretirîn keyayên Pehlewanistanê. * [[Phraates II]] ({{bi-grc|ΦΡΑΑΤΗΣ}}) ('''Firat II'''; Eşkê heftem) 138 b.z.–128 b.z., kurê [[Mithridates I (eşkanî)|Mîhrda I]] e. * [[Artabanos I]] ('''Erdevan I'''; Eşkê heştem) 128 b.z.–123 b.z., apê [[Phraates II|Firat II]] e. * [[Mithridates II (eşkanî)]] ('''Mîhrda II'''; Eşkê dehem) 123 b.z.–88 b.z., tevî [[Mithridates I (eşkanî)|Mîhrda I]] û [[Orodes I|Orod I]] gewretirîn keyayê Pehlewanistanê ye. * [[Gotarzes I]] ('''Guhderz I''') 95 b.z.–90 b.z., neviyê [[Phriapatios|Friyapatî]] ye, tevî [[Mithridates I (eşkanî)|Mîhrda II]] hevseroktiyê dike. * [[Orodes I]] ('''Orod I''') 90 b.z.–87 b.z., tevî [[Mithridates I (eşkanî)|Mîhrda II]] hevseroktiyê dike. * [[Sinatrukes]] ('''Sînatrûk'''; Eşkê yanzdehem) ca. 77 b.z.–70 b.z., yek ji pismamên xanedana Arşakiyan e. * [[Phraates III]] ''Theos'' ('''Firat III'''; Eşkê danzdehem) 70 b.z.–57 b.z., kurê [[Sinatrukes|Sînatrûk]] e. * [[Orodes II]] ('''Orod II'''; Eşkê sêzdehem) 57 b.z.–37 b.z., kurê [[Phraates III|Firat III]] sêyemîn gewretirîn keyayê Pehlewanistanê. Di dema wî de sînorê Pehlewanistanê gihîşt Derya spî. ** [[Mithridates III (eşkanî)]] ('''Mîhrda III'''; Eşkê çardehem) 56 b.z./55 b.z., kurê [[Phraates III|Firat III]] e. ** [[Pakor I]] ('''Pakor I''') ? b.z.–38 b.z., kurê mezin ê [[Orodes II|Orod II]] e, wek hevserok hatibû îlankirin. Fermandarekî wêrek û jêhatî bû. Di şerê li dijî Romayê de li cenga Gindarê jiyana xwe ji dest dide. * [[Phraates IV]] ('''Firat IV''') 38 b.z.–2 b.z., kurê [[Orodes II|Orod II]] e. ** [[Tiridates II]] ('''Tîrda II''') 32 b.z., berendamê textê, komeke feodalan serî li hember [[Phraates IV|Firat IV]] radike û ji text dixîne, di wê demê de [[Tiridates II|Tîrda II]] wek keyayê Pehlewanistanê tê îlankirin, lê [[Phraates IV|Firat IV]] di demeke kurt de [[Tiridates II|Tîrda II]] bindixîne û careke din radibe ser text. ** Mithridates ('''Mîhrda''') 12 b.z.-10 b.z., gengaz e ku berendamê rabûna ser text e, lê hebûna wî hê jî tê guftûgokirin. * [[Phraatakes]] ('''Firat V'''; Eşkê panzdehem) 2 b.z.–4 p.z., kurê [[Phraates IV|Firat IV]] e. ** [[Mûsaya Pehlewanistanê]] — jina Firat IV û dayîka Firat V, hevseroka keyatiyê. * [[Orodes III]] ('''Orod III'''; Eşkê şazdehem) 4–7 * [[Vonones I]] ('''Vonon I'''; Eşkê hevdehem) 7–12, kurê [[Phraates IV|Firat IV]] e. * [[Artabanos II]] ('''Erdevan II'''; Eşkê hejdehem) 12–38, kurê şahbanûya Arşakiyan. ** [[Phraates VI]] ('''Firat VI''') 35, tenê salekê şûna [[Artabanos II|Erdevan II]] ê dewrkirî li ser text ma. Piştî salekê [[Artabanos II|Erdevan II]] careke din ser text rûdinê. ** [[Tiridates III]] ('''Tîrda III''') 36–37, ji aliyê romayîyan ve şûna [[Artabanos II|Erdevab II]] wek keya hatibûye îlankirin, lê [[Artabanos II|Erdevan II]] desteka eşîra dax digire û careke din text ji xwe re vedigerîne. ** [[Kînnam]] (37-38?), hebûna wî di guftûgoyê de ye, îhtîmaleke mezin yek ji berendamên text bûye. * [[Vardanes]] (li rojavayê keyatî) ('''Verdan I''' yan '''Berdan I'''; Eşkê nozdehem) 39–47, tevî birayê xwe [[Gotarzes II|Guhderz II]] keyatî kiriye. * [[Gotarzes II]] (li rojhilatê keyatî) ('''Guhderz II'''; Eşkê bîstem) 41–51, tevî birayê xwe [[Vardanes|Berdan]] keyatî kiriye. * [[Vonones II]] ('''Vonon II'''; Eşkê bîst û yekem) 51, kurê [[Artabanos II|Erdevan II]] e. * [[Vologaeses I]] ('''Velaş I'''; Eşkê bîst û duyem) 51–78, kurê [[Vonones II|Vonon II]] e. ** [[Vardanes II]], ('''Verdan II''' yan '''Berdan II'''; Eşkê bîst û sêyem) 55–58, kurê [[Vologaeses I|Velaş I]] e. * [[Vologaeses II]] ('''Velaş II''') 77–80, kurê [[Vologaeses I|Velaş I]] e, bi serê xwe xwe wek keya îlan kiribûye, hewl daye text ji destê [[Pakoros II|Pakor II]] werbigire. * [[Pakoros II]] ('''Pakor II'''; Eşkê bîst û çarom) 78–110, kurê [[Vologaeses I|Velaş I]] e. * [[Artabanos III]] ('''Erdevan III''') 80–81, kurê [[Vologaeses I|Velaş I]] e, berendamê text bûye, lê nehatiye ser text. * [[Vologaeses II|Vologez II (êdî wek Vologez III)]] ('''Velaş III'''; Eşkê bîst û pêncem) careke din bi serê xwe xwe wek keya îlan kiribûye, vê carê hewl daye text ji destê [[Osroes I|Xusrew I]] werbigire. Ji sala 128'an û pê ve tevî [[Mithridates IV|Mîhrda IV]] li ser text rûdinê. * [[Osroes I]] ('''Xusrew I'''; Eşkê bîst û şeşem) 109–128, kurê [[Vologaeses I|Velaş I]] e. * [[Mithridates IV]] ('''Mîhrda IV''') 128–147, kurê [[Vologaeses I|Velaş I]] e. * Keyayekî ne diyar, îhtîmal e ku yek ji berendaman e. * [[Vologaeses III]] ('''Velaş IV'''; Eşkê bîst û heftem) 148–192, kurê [[Vologaeses III|Velaş III]] e. * [[Vologaeses IV]] ('''Velaş V'''; Eşkê bîst û heştem) 191–208, kurê [[Vologaeses III|Velaş IV]] e. * [[Vologaeses V]] ('''Velaş VI'''; Eşkê bîst û nehem) 208–228), birayê [[Artabanos IV|Erdevan IV]] e. * [[Erdevan IV|Artabanos IV]] ('''Erdevan IV''') 212–224, birayê [[Vologaeses VI|Velaş VI]] e. == Mijarên têkildar == * [[Împeratoriya Romê]] * [[Arşakî]] * [[Împeratoriya Sasanî]] * [[Heft Malên Pehlewî]] * [[Perthava]] == Galerî == <center> <gallery> Wêne:Parthian Queen Bust.jpg|Nigara keybanû Mûsa, jina Firat IV. (li Mûzeya netewî ya Îranê). Wêne:Pegasus iran.jpg| Tableta pehlewanî ya Dewrana Tunc a bi wêneya Pêgas (hespê bi per). Li [[Xûzistan]]ê hatiye dîtin. Wêne:ParthianWaterSpoutWithFaceOfIranianMan1-2ndCenturyCE.jpg|Destşoya di şikilê rûyê mirovan de. </gallery> </center> == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê|Parthia|Pehlewanistan}} * [http://bse.sci-lib.com/article087248.html "Keyatiya Pehlewana" di Ensîklopedya Mezin a Sovyetê de] * [http://www.votpusk.ru/news.asp?msg=170653 Birca Pehlewana - Nîsa - di lîsteya nirxên cîhanî ya UNESCO de]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=tîrmeh 2026 }} * [http://www.turkmenistaninfo.ru/?page_id=6&type=article&elem_id=page_6/magazine_33/268&lang_id=ru Berdewama vekolînan] * [http://www.karakumi.ru/parfia.htm Ruxînên Pehlewanistanê] * [http://parthia.com/ Parthia.com (Îngilîzî)] {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Anatolyaya klasîk]] [[Kategorî:Dewlet û herêmên ku di sedsala 3an de hilweşiyan]] [[Kategorî:Dîroka Tirkmenistanê]] [[Kategorî:Eşkaniyan| ]] [[Kategorî:Hilweşînên 224an]] [[Kategorî:Împeratoriyên berê|Eşkanî]] [[Kategorî:Pehlewanistan]] [[Kategorî:Rojhilata Nêzîk a kevnare]] [[Kategorî:247 b.z.]] obao23kuyox8ewto3lqlt8pe45q12jd 3 42288 2081748 2081322 2026-07-23T23:08:16Z Sakura emad 44816 /* Bot */ Bersiv 2081748 wikitext text/x-wiki {{/Ser}} == Tu çawan î? == {{Ragihandin|Ghybu}} ev dema te xweş be, tu çawan î, baş î? bi silav û rêz --[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 08:52, 24 sermawez 2017 (UTC) == Lîsansa wêneyan == Merheba, min di nav xebatên xwe de hin wêneyên Commonsê bi kar anî. Dema min wêneya nû çêkirî bar kir, di danasîna wêneyêde min behsa wêneyên commonsê kir û navnîşana wêneyan jî di bin wêneya nû da rêz kir. Gelo dibe ku hê jî pirsgirek derkeve? (Biyolojiya Bi Kurdî 01:56, 23 rêbendan 2018 (UTC)) :{{ragihandin|Zindewerzani}} Gelek spas, [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File:Calcium_regulation_mechanism_ku.png&diff=282014176&oldid=281983470 vitra] rind e.<br/>Jî bîr meke jî îmze di nav gotaran da ne tê avitin. Şevbaş--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 02:05, 23 rêbendan 2018 (UTC) ::{{ragihandin|Zindewerzani}} Dîroka gotarê binêre, navê tê hatiye nivîsandin: [//ku.wikipedia.org/w/index.php?title=R%C3%AAkxistina_Kalsiyum%C3%AA&action=history].--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 02:12, 23 rêbendan 2018 (UTC) Merhaba min dîagramek [[:Wêne:Karbohîdradên zîndeweran ku.png]] bar kiri bu, lê hatiye jêbirin. Gelo ma bi vî xebata min ve çi pirsgirêk heye? Ev diagramê min çi kir.Tu mafê lisans li ser tune ye. Loma min cardin li ser malperê bar kir. :{{ragihandin|Zindewerzani}} Merhaba, nizanim feqet [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File:Karboh%C3%AEdrad%C3%AAn_z%C3%AEndeweran_ku.png&diff=282129091&oldid=282075591 lîsansê bîr meke]... '''[[WP:Îmze|Îmze]]''' ([//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a3/WikiEditor-Toolbar-signature-ku.png]) xwe jî bîr meke ("peyamê îmzeya xwe bi 4 tîldeyan (<nowiki>~~~~</nowiki>) lê zêde bike. An jî dema nivisê li jor îşareta pênûsê ([[Wêne:Insert-signature.png|18px]]) bitikîne, îmzeya we bi awayekî otomatîk derdikeve.")--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 12:57, 23 rêbendan 2018 (UTC) == Şablona nû. == silav ghybu tu dikarî [https://ku.wikipedia.org/wiki/Şablon:Şehzadeyên_Kayzerîya_Osmanî vê] şablonê çêkî? '''[[Bikarhêner:Mehk63|<span style="color: #6600FF;">'''''Mehk63'''''</span>]]^{[[Gotûbêja bikarhêner:Mehk63|<span style="color: #FF6600;">'''Peyam'''</span>]]}''' 11:47, 2 adar 2018 (UTC) == Kristina First == silav ghybu tu dikarî [[Kristina First|vê]] gotarê sererast bikî? Min şablon kirê xirab bu.'''[[Bikarhêner:Mehk63|<span style="color: #6600FF;">'''''Mehk63'''''</span>]]^{[[Gotûbêja bikarhêner:Mehk63|<span style="color: #FF6600;">'''Peyam'''</span>]]}''' 13:13, 2 adar 2018 (UTC) == Alîkariya teknîkî == silav Ghybu; Birêz Gyhbu al û flamayên partiyên Kurdî em ê çawa bikaribin li vir zêde bikin, bo mînak [[Komeleya Zehmetkêşên Kurdistana Îranê]] ev logoya di vê websaytê de pêwist e(logoya yekemîn: http://www.komala.org/dreja.aspx?=hewal&jmare=4424&Jor=1{{bêîmze|Mohajeer}} :{{silav|Mohajeer|+}}. Wêne û logoyên bêdestûr li vira tên barkirin: [[Taybet:Upload]]. Û wêneyên bi destûr (''wêneyên ku te kişandiye an jî destûr ji te re hatiye dayîn'') jî li ser Commonsê tên barkirin: [https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard]. (NB: Logoyan pêşta ser komputerê xwe bar bike paşî jî li ser Wîkîpediyayê...)--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 20:29, 9 adar 2018 (UTC) ::wiha dibêje Çewtiyê destûrê Mafên te bo vê daneyê bar bike tune ye ji bo vê sedemê: Ev tişta tu dixwazî bikî tenê ji bikarhênerên van koman re ne: Rêveber. [[Bikarhêner:Mohajeer|Mohajeer]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Mohajeer|gotûbêj]]) 20:49, 9 adar 2018 (UTC) :{{ragihandin|Mohajeer}} Ok! Kîjan logo tu dixwazî? Ez bar dikim...--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 21:15, 9 adar 2018 (UTC) ::http://www.komala.org/dreja.aspx?=hewal&jmare=4424&Jor=1 , pênç logo li vir hene, ya yekemîn ji min re lazim e. Ya stêrka sor û di bin de nivîs heyî[[Bikarhêner:Mohajeer|Mohajeer]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Mohajeer|gotûbêj]]) 21:24, 9 adar 2018 (UTC) == [[Taissia Shanti]] == silav. Min çavkaniya [[Taissia Shanti|vê]] gotarê xirab kir. tu kanî çêkî?'''[[Bikarhêner:Mehk63|<span style="color: #6600FF;">'''''Mehk63'''''</span>]]^{[[Gotûbêja bikarhêner:Mehk63|<span style="color: #FF6600;">'''Peyam'''</span>]]}''' 01:33, 16 adar 2018 (UTC) :: Silav Ghybu. Vê gotarê sererast bike. Ez wêne dikimê ye wêne nê nîşankirin. [[:Wêne:Taissia Shanti.png]]'''[[Bikarhêner:Mehk63|<span style="color: #6600FF;">'''''Mehk63'''''</span>]]^{[[Gotûbêja bikarhêner:Mehk63|<span style="color: #FF6600;">'''Peyam'''</span>]]}''' 23:01, 18 adar 2018 (UTC) ::Çewtiya çavkanî hîn neçiye.'''[[Bikarhêner:Mehk63|<span style="color: #6600FF;">'''''Mehk63'''''</span>]]^{[[Gotûbêja bikarhêner:Mehk63|<span style="color: #FF6600;">'''Peyam'''</span>]]}''' 23:07, 18 adar 2018 (UTC) :::{{ragihandin|Mehk63}} Wêneya ku te barkiriye jî '''tê jêbirin''' ji ber ku ser Commonsê tenê wêneyên ku te kişandiye an jî bidestûr tên barkirin. Te carek [https://commons.wikimedia.org/wiki/User_talk:Mehk63 hatiye hişyarkirin] paşê jî te asteng dikin...--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 23:10, 18 adar 2018 (UTC) ::::Ew wêneya screenshot e. '''[[Bikarhêner:Mehk63|<span style="color: #6600FF;">'''''Mehk63'''''</span>]]^{[[Gotûbêja bikarhêner:Mehk63|<span style="color: #FF6600;">'''Peyam'''</span>]]}''' 23:25, 18 adar 2018 (UTC) :::::{{ragihandin|Mehk63}} ''Copyright'' e, min li jor jî te re got: tenê wêneyên ku te xwe kişandiye an jî bidestûr tên bar kirin...--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 23:30, 18 adar 2018 (UTC) ::::::Wa wêneya min kişand.'''[[Bikarhêner:Mehk63|<span style="color: #6600FF;">'''''Mehk63'''''</span>]]^{[[Gotûbêja bikarhêner:Mehk63|<span style="color: #FF6600;">'''Peyam'''</span>]]}''' 23:35, 18 adar 2018 (UTC) :::::::Te li jor got ku ''screenshot'' e û ser wêneyê ''TaissiaShanti.xxx'' hatiye nivîsandin...--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 23:39, 18 adar 2018 (UTC) == ? == Merheba Ghybu, min ji te re e-peyamek şand! Ji kerema xwe bersivekê bide min, heke wextê te hebe.—<small>[[Bikarhêner:Gomada|<span style="background:Yellow">'''''<span style="font-family:Verdana;color:red">Gom<span style="color:#006400">ada</span></span></span>''''']]^{[[Gotûbêja bikarhêner:Gomada|peyam]]}</small> 09:30, 21 adar 2018 (UTC) :Min ji te re e-peyamek şand. Bimîne di xweşiyê de!—<small>[[Bikarhêner:Gomada|<span style="background:Yellow">'''''<span style="font-family:Verdana;color:red">Gom<span style="color:#006400">ada</span></span></span>''''']]^{[[Gotûbêja bikarhêner:Gomada|peyam]]}</small> 18:09, 29 avrêl 2018 (UTC) ::{{silav|Gomada}}, Min dîtîbû. Paşê çê dikim. Bi lez e?--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 19:42, 29 avrêl 2018 (UTC) Na, ne bilez e. :) Baş e, hinga te çêkir, tu dikarî min agahdar bikî.—<small>[[Bikarhêner:Gomada|<span style="background:Yellow">'''''<span style="font-family:Verdana;color:red">Gom<span style="color:#006400">ada</span></span></span>''''']]^{[[Gotûbêja bikarhêner:Gomada|peyam]]}</small> 13:35, 30 avrêl 2018 (UTC) :Nizanim min [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kurdish_languages_map.svg ev nexşe] ji te re şand an na. Dibe ku te jî dîtibe. Qewet be!—<small>[[Bikarhêner:Gomada|<span style="background:Yellow">'''''<span style="font-family:Verdana;color:red">Gom<span style="color:#006400">ada</span></span></span>''''']]^{[[Gotûbêja bikarhêner:Gomada|peyam]]}</small> 13:34, 3 gulan 2018 (UTC) ::{{silav|Gomada}}, [https://ku.wikipedia.org/wiki/W%C3%AAne:Ghybu_test.svg vitira] rind xuya dike (''paşê wêne tê jêbirin'')? Min sîndoran hin ne guherand ji ber ku min e-name xwe winda kir... Tu dikarî peyameke din ser sîndoran min bişînî. Spas--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 18:59, 5 gulan 2018 (UTC) :Min e-nameyek şand. Qewet be û spas!—<small>[[Bikarhêner:Gomada|<span style="background:Yellow">'''''<span style="font-family:Verdana;color:red">Gom<span style="color:#006400">ada</span></span></span>''''']]^{[[Gotûbêja bikarhêner:Gomada|peyam]]}</small> 19:00, 6 gulan 2018 (UTC) ::Gelek spas. Tu dikarî jê bibî. Bimîne di xweşiyê de!—<small>[[Bikarhêner:Gomada|<span style="background:Yellow">'''''<span style="font-family:Verdana;color:red">Gom<span style="color:#006400">ada</span></span></span>''''']]^{[[Gotûbêja bikarhêner:Gomada|peyam]]}</small> 13:18, 7 gulan 2018 (UTC) :Ghybu, pirsgirêkek heye. Min wêne daxist, lê lema mirov dixwaze mezin bike, kalîteya wêne xirab dibe. Em çawa bikin? Wêneyê nexşeya Ewropayê ne wisa bû. Ev wisa ye, ji ber ku ez li ser Wîkiyê didaxînim?—<small>[[Bikarhêner:Gomada|<span style="background:Yellow">'''''<span style="font-family:Verdana;color:red">Gom<span style="color:#006400">ada</span></span></span>''''']]^{[[Gotûbêja bikarhêner:Gomada|peyam]]}</small> 14:02, 7 gulan 2018 (UTC) :: {{ragihandin|Gomada}} Pirsek: tu wêneyên .svg (vektorîel) bi kîjan programê vedikî? Ez bi [[:en:Inkscape|Inkscapê]] vidikim û diguherinim: [https://inkscape.org/en/release/0.92.3/platforms/ barkirin]. Kalîteya wêneyan (.svg --> .png an .jpg) li gorî terchiyên te çêdike--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 14:55, 7 gulan 2018 (UTC) :Ez ji bo dîtina wêneyan programeke ekstra bikarnaînim. Dema ez wêne di Wordê de li ser rûpeleke A4 divekim, ku ez dixwazim tevahiya rûpelê dagire, kalîteya wêne xirab xuya dike, nivîs baş nayên xwendin. Min careke din daxist bi pikselên bilind. Niha baştir çêbû. Li qisûrê nemeyzêne, min hinekî êrîşî rûpela te kir. {{şermokî}}{{=D}} —<small>[[Bikarhêner:Gomada|<span style="background:Yellow">'''''<span style="font-family:Verdana;color:red">Gom<span style="color:#006400">ada</span></span></span>''''']]^{[[Gotûbêja bikarhêner:Gomada|peyam]]}</small> 16:32, 7 gulan 2018 (UTC) ::{{ragihandin|Gomada}} Pirsgêrek nîne. [https://ku.wikipedia.org/wiki/W%C3%AAne:Ghybu_test.svg Vitira] çito ye?--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 18:31, 7 gulan 2018 (UTC) :Cudakirina rengan fikrekî baş e. Tu dikarî ji kerema xwe Îsraîl û Qamişlo binivîsî?—<small>[[Bikarhêner:Gomada|<span style="background:Yellow">'''''<span style="font-family:Verdana;color:red">Gom<span style="color:#006400">ada</span></span></span>''''']]^{[[Gotûbêja bikarhêner:Gomada|peyam]]}</small> 21:17, 7 gulan 2018 (UTC) ::{{ragihandin|Gomada}} Çêbû--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 21:53, 7 gulan 2018 (UTC) :Merheba ji te re Ghybu, hêvî dikim tu baş bî. Gelo wextê te heye ku tu du nexşeyan ji min re çêbikî? Eynî nexşeyên ku te berê ji min re çêkiribûn, lê vê carê bi soranî lazim in. Heke tu bibêjî erê, ez ê bi riya e-nameyê agahiyan ji te re bişînim. Bimîne di xweşiyê de!—<small>[[Bikarhêner:Gomada|<span style="background:Yellow">'''''<span style="font-family:Verdana;color:red">Gom<span style="color:#006400">ada</span></span></span>''''']]^{[[Gotûbêja bikarhêner:Gomada|peyam]]}</small> 13:38, 17 gulan 2021 (UTC) == Klawyeya kurdî == Silav Ghybu. Tu klawyeyeke kurdî zanî ser Androide?'''[[Bikarhêner:Mehk63|<span style="color: #6600FF;">'''''Mehk63'''''</span>]]^{[[Gotûbêja bikarhêner:Mehk63|<span style="color: #FF6600;">'''Peyam'''</span>]]}''' 21:49, 23 adar 2018 (UTC) : {{ragihandin|Mehk63}} Li [https://kurdish-latin-keyboard.en.uptodown.com/android vira] an [https://play.google.com/store/apps/details?id=com.boloorian.android.kurdishkeyboard vira]/ [http://fr.uptodown.com/android/search/kurdish-latin-keyboard]. Bo Windowsê [https://www.youtube.com/watch?v=3Yt8fIIErdY] /[https://itunes.apple.com/app/kurmanji-keyboard/id943358956?mt=8&ign-mpt=uo%3D4 ios]--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 11:46, 25 adar 2018 (UTC) ==pirsgirêk== {{Ragihandin|Ghybu}} bra ev rûpel çima wisa ye, gootar wek gotûbêj hatiye kodkirin [[Gotûbêj:Nalî]] [[Bikarhêner:Mohajeer|Mohajeer]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Mohajeer|gotûbêj]]) 10:22, 28 adar 2018 (UTC) :{{Ragihandin|Mohajeer}} {{çêbû}}. <small>'''Not''' Dema ku tu li ser rûpela gotûbêja min dinivîsî şabona {{ş|ragihandin}} ne pêwîst e ji ber ku ez dizanim ku peyam hitiye. Ew şablon li derên din tê bikaranîn.</small>--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 11:08, 28 adar 2018 (UTC) ==Tîpên Erebî== Silav, kekê Ez çawa dikarim beşek ji gotarekî ku bi elfabeya erebî der dikeve biguherim?[[Bikarhêner:Kardo Muradi|Kardo Muradi]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Kardo Muradi|gotûbêj]]) 12:31, 10 avrêl 2018 (UTC) :{{silav|Kardo Muradi}}. Min daxwaza te rind fehm nekir. Tu dixwazî bi tîpên erebî binivîsî?--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 12:37, 10 avrêl 2018 (UTC) ::Ne, dema ku Em bi latînî Gotarek dinivisin automatîkane, vê gotarê bi erebî çê dibe. lê ji ber ku tîpên ڕ، ڵ، ع، غ، ح di Alfabeya latînî nine, pirsgirêk çê dibe. Ez dixwazim eve bijar bikim.[[Bikarhêner:Kardo Muradi|Kardo Muradi]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Kardo Muradi|gotûbêj]]) 12:48, 10 avrêl 2018 (UTC) :::{{ragihandin|Kardo Muradi}} Temam, min fehm kir {{=)}}. Daxwaza te li ser '''Phabricator'''ê tê çêkirin, li '''[https://phabricator.wikimedia.org/ vira]''' ([https://phabricator.wikimedia.org/maniphest/task/edit/form/1/ ''Report a software bug or feature request'']). Xwe qeyd bike paşê jî pirsgirêkê binivîse ew jî sererast dikin.--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 13:05, 10 avrêl 2018 (UTC) ::::{{ragihandin|Kardo Muradi}} Dîsa silav, kod li '''[https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki/browse/master/languages/classes/LanguageKu.php;693e9b2728d910c3c32affd2013f755fe22e03e3$25 vira]''' ye.--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 03:04, 13 avrêl 2018 (UTC) == Gotara Yekta Uzunoğlu == Merheba, Ghybu. Tu çawan î? Ez ji bo gotara Yekta Uzunoğlu parastinê dixwazim. Ji ber ku sererastkirinên min têne betalkirin. --[[Bikarhêner:Bikarhêner|Bikarhêner]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Bikarhêner|gotûbêj]]) 20:23, 15 avrêl 2018 (UTC) == Temporary adminship on kuwiki* sister projects == Hi Ghybu. While deleting pages, I noticed you are very active on the kuwiki* sister projects. Have you ever thought of requesting temporary adminship on them (particularly kuwiktionary, kuwikiquote and maybe also kuwikibooks)? If so, please leave a note on the local village pump page or RfA page and after two weeks request the rights on [[:m:SRP]]. Looking forward to your answer. [[Bikarhêner:Trijnstel|Trijnstel]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Trijnstel|gotûbêj]]) 18:07, 17 gulan 2018 (UTC) == Golden Raspberry Award ( Xelat) == Bi Almanî : Goldene Himbeere , bi îngîlîzî Golden Raspberry Award û bi Tirkî Altın Ahududu Ödülleri dibêjin. Gelo navê xelat bi Kurdi çi ye ? Eger nav hebe ez dikarim gotar binivîsim. [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 18:51, 28 pûşper 2018 (UTC) :{{silav|Avestaboy}} Kurdikirin ne pêwîst e je ber ku xeleteke îngilîzî ye: bi min ''[[Razzie Awards]]'' an jî "Xelata Razzie" çêtir e.--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 19:01, 28 pûşper 2018 (UTC) ::Gelo meriv nikare Xelata Tûşemiya Zêrîn binivîse ?{{bêîmze|Avestaboy}} :::{{ragihandin|Avestaboy}} Bi min bo sernavê gotarê, na. Ji ber ku kurd ew nava nas nakin (di nav wêjeya de tune ye). Feqet di nav gotarê de tê nivîsandin mînak: "'''Golden Raspberry Award''' (bi kurdî: "Xelata Tûşemiya Zêrîn"), xelateke ...". Binêre bi frensî an katalanî jî bi îngilîzî hatiye nivîsandin: [https://fr.wikipedia.org/wiki/Razzie_Awards] / [https://ca.wikipedia.org/wiki/Premi_Golden_Raspberry]--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 19:37, 28 pûşper 2018 (UTC) == Wêneya postere fîlma Perav( fîlm) == Silav hevalno ! Min cara yekem dixwast wêne tomar bikim û wisa min du car ceriband ji bo postera fîlma perav ji Wîkîpedîyaya bi îngîlîzî ( The beach ) tomar kir. Ema Wîkîpediya her du cara wêne derxist. Gelo min li ku çewtî kir ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 22:04, 29 pûşper 2018 (UTC) :{{ragihandin|Avestaboy}} Tenê wêneyên ku te kişandiye û wêneyên ku te li xwedî destûr xwestiye tên barkirin ser Commonsê.--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 22:09, 29 pûşper 2018 (UTC) == Gotara Kazuki Takahashi == Silav Ghybu ! Eger meriv di gotara Kazuki Takahashi de zimanê pêşniyar dibîne ew gotar tek bi Îngîlîzî û Holendî he. Eger meriv gotara bi Almanî de zimanên pêşniyar bigere meriv gelek zimanên din jî dibîne. Gelo hûn dikarin wê çewtî sererast bikin ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 10:26, 3 tîrmeh 2018 (UTC) :{{Merheba|Avestaboy}}, min pirsgirêk ne dît... Li tenê bo gotara [[Kazuki Takahashi]] witira ye an jî bo hemû gotarên din jî?--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 11:07, 3 tîrmeh 2018 (UTC) ::Problem tek bi gotara [[Kazuki Takahashi]] he.Ew gotar bi gelek ziman he {{bêîmze|Avestaboy}} :::{{ragihandin|Avestaboy}} {{çêbû}}--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 17:51, 3 tîrmeh 2018 (UTC) == Çînistan ( çavkanî ) == Peyva Çînistan di Wîkîferheng û appa WQFerheng jî he . Eger ku ji rind ji bîra min tê ferhenga Amîrxan de jî peyva Çînistan he.Silav dikim  [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 12:58, 4 tîrmeh 2018 (UTC) :Spas {{ragihandin|Avestaboy}} Jixwe "Çînistan" di nav gotarê de hatiye nivîsandin--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 00:24, 5 tîrmeh 2018 (UTC) == Peyva hefteyê == Merheba, Ghybu. Mirov dikare ji peyvên ne bi kurdî peyva hefteyê bibijêre? An jî ji lêkeran?{{bêîmze|Bikarhêner}} :{{ragihandin|Bikarhêner}} Peyvên ne bi kurdî: na. Lêker (hûmû beyvên bi kurdî): erê--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 19:20, 24 tîrmeh 2018 (UTC) == Infoboxa Once upon a time ( rêzefîlm) == Silav Gybu! Tu dikarî alîkariya min bikî ji bo infoboxa Once upon a time ? Die infoboxê bi wîkîpediyaya îngilîzî producer û Executive producer(s) dinivîse . Bi Kurdî hilberîner û bireveberên hilberîneriyê he ne. Ez îcar di infobox de çî binivîsim ? Spas  [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 07:33, 18 rezber 2018 (UTC) :{{silav|Avestaboy}}, mixabin min pirsgirêka te fehm nekir...--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 00:18, 19 rezber 2018 (UTC) :: Ez Wikiya inglîzî ji bo gotara Once upon a time bikar dînim. Lê mixabin ez li ku navên nizanim producer und executive producer binivîsim.{{bêîmze|Avestaboy}} :::{{ragihandin|Avestaboy}} Li jor te jî gotiye, li hemberî <code>Rêveberên hilberîneriyê = </code> (''Executive producer(s)'') û <code>Hilberîner = </code> (''Producer(s)''). [https://ku.wikipedia.org/w/index.php?title=Once_Upon_a_Time_(r%C3%AAzef%C3%AElm)&diff=707339&oldid=707323&diffmode=source Vitira].--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 13:13, 19 rezber 2018 (UTC) == Infoxa Bram Stoker û Suzanne Collins == Silav Ghybu! Lê mixabin min di gotara Bram Stoker û Suzanne Collins çewtî kir. Gelo tu dikarî wê serrast biki ? Spas dikim [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 11:22, 26 rezber 2018 (UTC) == Şablon:Infobox navçe == Silav Ghybu. li Vê şablonê şuna qeymeqam hêye lakîn şuna "şaredar" tinne. Du kanî têkî?'''[[Bikarhêner:Mehk63|<span style="color: #6600FF;">'''''Mehk63'''''</span>]]^{[[Gotûbêja bikarhêner:Mehk63|<span style="color: #FF6600;">'''Peyam'''</span>]]}''' 09:02, 28 :{{silav|Mehk63}}, "Şaredar" jî heye.--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 16:12, 28 rezber 2018 (UTC) == Linka şablona infoboxa rêzefîlm == Silav Ghybu ! Te cara din min re ji bo infoboxa kesan linkek şand. Gelo tu dikarî min re linkek ji bo infoboxeke rêzefîlm bişînî ? Spas dikim [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 07:42, 15 kewçêr 2018 (UTC) :{{silav|Avestaboy}} Bnr. {{ş|Infobox Rêzefîlm}}--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 17:35, 15 kewçêr 2018 (UTC) Temame min şablon bi xwe dît. Avestaboy == Postera fîlma Keçên belafiroş == Silav Ghybu ! Min Wikimedia Commons Logoya fîlma Keçên Belafiroş ( Bad Girls ) logoya fîlmê gerand ema ew jî tune. Di Wikipediya ya Ingilîzî ema wêne he. Çima bi ingilîzi wêneya posterê he ema ne bi zimanên din tune ? Gelo qanûn her welate bi ferqin an jî destûra wan he ? Firsenda min he ji bo wêne tomar bikim ? Spas dikim [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 18:52, 22 kewçêr 2018 (UTC) == Maps == Hi, nice to see the module maps on your wiki. I have seen your atempt for introducing marker symbol and color defaults, [[Special:Diff/703059]]. Do you still need them? I can add these default options in the master version. --[[Bikarhêner:Vriullop|Vriullop]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Vriullop|gotûbêj]]) 16:27, 28 kewçêr 2018 (UTC) : Hello {{ragihandin|Vriullop}} Indeed I tried to change the main options but I did not have the desired effect. And, yes it would be nice to have these default options {{=)}} Thanks--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 23:39, 30 kewçêr 2018 (UTC) :: A simpler solution, I have added the default icon in [[Şablon:Mapframe]]. You can skip this default using numbered parameters, as I have done in [[Weysel Qerenî]], marker-symbol1 takes precedence over marker-symbol. Another nice solution is [[:eu:Template:Mapa marraztu/ikonoa]], but the version of module wikidata is not compatible. Ping me if you have any question about this module. --[[Bikarhêner:Vriullop|Vriullop]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Vriullop|gotûbêj]]) 09:00, 31 kewçêr 2018 (UTC) == OpenStreetMap: Guherîna navên erebî li parêzgeha Dihokê == {{ragihandin|Ghybu}} Tu çawan î? Baş î? Di warê nexşeyên Wikimedia OpenStreetMap de ({{Mapframe|36.860, 43.0000|zoom=11|marker-symbol1=star|marker-color1=#208020|image1=|title1=Dihok|type=maplink}}), tu dizanî li kû derê û çawan ez dikarim navên erebî yên parêzgeha Dihokê biguherînim bo latînî? Silav --[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 18:53, 5 sermawez 2018 (UTC) :{{Silav|MikaelF}} Li ser malpera [https://www.openstreetmap.org/#map=12/36.8438/42.9909 OpenStreetMapê] tê guherandin.<br/>Pêşta [https://www.openstreetmap.org/user/new <u>Hesabekî nû çêke</u>]. Paşê jî bo alîkariyê li jêr binêre: <gallery> Wêne:Osm alîkarî 1.png|1) Kurdîkirina OSMê (1/2) Wêne:Osm alîkarî 2.png|2) Kurdîkirina OSMê: here bin rûpelê (2/2)<br> Û '''Qeyd bike'''. Wêne:Osm alîkarî 3.png|3) Kurdîkirina Nexşeyê (mînak: [https://www.openstreetmap.org/#map=16/36.9154/43.0470]) (1/2) Wêne:Osm alîkarî 4.png|4) Kurdîkirina Nexşeyê (2/2) Wêne:Osm alîkarî 5.png|5) Kurdîkirina Nexşeyê (bo metodek din: here bin rûpelê û ser "All tags" bitikîne)<br><code>name:ku</code> → nav bi kurdî<br><code>alt_name:ku</code> → navên kurdî yên din<br><code>source:name:ku</code> → çavkanî bo navên kurdî<br><code>source:alt_name:ku</code> → ... çavkanî bo navên kurdî yên din </gallery> :Bo agahiyên din bnr. [https://ku.wikipedia.org/w/index.php?title=W%C3%AEk%C3%AEpediya:D%C3%AEwan_(p%C3%AA%C5%9Fniyar)&oldid=706927#OpenStreetMap Wîkîpediya:Dîwan (pêşniyar)#OpenStreetMap] û [https://wiki.openstreetmap.org/wiki/Multilingual_names]--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 21:48, 5 sermawez 2018 (UTC) ::Aha, baş e, ez nuka fehm dikim, gelek spas ji bo alîkariya te, tu her hebî. --[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 22:48, 5 sermawez 2018 (UTC) :::{{ragihandin|MikaelF}} <code>name:ckb</code> jî ji bo navên soranî ne (tîpên erebî).--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 01:57, 6 sermawez 2018 (UTC) :::Ping {{ragihandin|Gomada|Bikarhêner}}--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 09:32, 6 sermawez 2018 (UTC) [[Wêne:Osm alîkarî 8.png|thumb|250px|Lîsteya gundan]] ::::Çend agahiyên din: [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/ku/5/5b/Osm_al%C3%AEkar%C3%AE_6.png] (peykên din) û [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/ku/a/a2/Osm_al%C3%AEkar%C3%AE_7.png] (''offset'')--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 17:25, 8 sermawez 2018 (UTC) :::::{{ragihandin|MikaelF|Bikarhêner|Gomada}} Min '''[http://overpass-turbo.eu/s/Dwg li vira]''' kodekî ('''[//upload.wikimedia.org/wikipedia/ku/3/30/Osm_al%C3%AEkar%C3%AE_8.png bikaranîn]''') bo lîsteya bajar û gundan çêkir. Bnr jî: [http://overpass-turbo.eu/s/Dwh Tirkiye], [http://overpass-turbo.eu/s/Dwm Iran], [http://overpass-turbo.eu/s/Dwo Iraq] ([http://overpass-turbo.eu/s/Dwi Dihok]), [http://overpass-turbo.eu/s/Dwq Sûrî]--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 02:21, 9 sermawez 2018 (UTC) ::::::Birêz Ghybu, destxweş bî, spas ji bo keda te, em ê hêdî hêdî hînî Openstreetmap bin... karekî balkêş û xweşik e... --[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 20:34, 9 sermawez 2018 (UTC) == Koçer Bîrkar == Ez dixwazim di gotarê de wêne tomar bikim .Lê mixabin di infoboxê de cîhe wêne tune . Gelo kes dikare alikariya min bike ?https://commons.m.wikimedia.org/wiki/File:Caucher_Birkar_new_medal_Fields.jpg  Silav dikim [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 10:21, 6 berfanbar 2018 (UTC) == Gotar: Piyana pîroz == Silav Ghybu ! Silav ! Min di Commons de wêne ji bo wê gotarê dît . Gelo hûn dikarin ji kerema xwe re wê di gotarê de tomar (binê tekstê) bikin ? Spas dikim Avestaboy (gotûbêj) 16:38, 16 berfanbar 2018 (UTC) https://commons.m.wikimedia.org/wiki/File:Dante_Gabriel_Rossetti_-_The_Damsel_of_the_Sanct_Grael_(1874).jpg#mw-jump-to-license [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 22:31, 17 berfanbar 2018 (UTC) == Feqên çûkan == Ew gotar bi zimanên din jî he . Gelo hûn dikarin ji kerema xwe re ew lîsteyaya ziman bihevra tomar bikin ? https://en.m.wikipedia.org/wiki/Bird_trapping [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 17:16, 29 rêbendan 2019 (UTC) :{{ragihandin|Avestaboy}} Silav, hatiye tomar kirin...--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 17:47, 29 rêbendan 2019 (UTC) ::[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] Na di lîstê de Kurdî tune .{{bêîmze|Avestaboy}} :::{{ragihandin|Avestaboy}} Niha heye {{=)}}--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 21:45, 29 rêbendan 2019 (UTC) == Samuel Reyher == Es gotar bi Almanî jî he. Gelo hûn dikarin ji kerema xwe re herdu tevhev bikin ?https://de.m.wikipedia.org/wiki/Samuel_Reyher [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 14:29, 15 adar 2019 (UTC) == Cejna te ya Newrozê pîroz be! == {{ragihandin|Ghybu}} Ev dem û hemû demên te xweş bin, birêz Ghybu, tu çawan î? Cejna te ya Newrozê pîroz be! Tu her hebî. --[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 08:35, 20 adar 2019 (UTC) == Şêrko == Silav hevalê Ghybu ! Cejna Newroza te pîroz be ! Gelo tu dikarî sernavê gotara Şîrkuh li ser Şêrko biguherînî ? Şîrkûh farisî ye û bi Kurdî Şêrko tê gotin. Jixwe Şêrko bi esle xwe Kurd bû lewma problem tune ku em Şîrkuh re Şêrko bêjin. [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 14:37, 20 adar 2019 (UTC) == Bota îy --> iy == {{ragihandin|Ghybu}} Dîsa rojbaş, di rûpela dîrokê ya gotara [[Gerdûnnasî]] (https://ku.wikipedia.org/w/index.php?title=Gerdûnnasî&diff=397458&oldid=49386) de min ev bot dît (Bot: Otomatîk nivîs guherandin: (-îy(a|an|ê|ên) +iy\1 )). Ev bot hêjta li kar e û mirov çawa û kengî dikare çalak bike, tu dizanî? Bimîne di xweşiyê de. --[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 15:22, 21 adar 2019 (UTC) :{{silav|MikaelF}}. Ew bot yê min e û çalak e ({{b|WîkîBot}}. Binêre gotûbêja [https://ku.wikipedia.org/wiki/Got%C3%BBb%C3%AAja_bikarh%C3%AAner:Ghybu/Ar%C5%9F%C3%AEv_2#Kar%C3%AAn_bot]--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 15:52, 21 adar 2019 (UTC) ::Baş e, destxweş bî. --[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 17:29, 21 adar 2019 (UTC) == Xelatên wergirtî û navzedî ( Jim Parsons ) == Silav hevalê Ghybu ! Min gotar li ser Jim Parson nivîsand. Do min şablona fîlmnîgarî( fîlmografî) ji Wikiya Îngilîzî kopî kir û bi Kurdî wergerand . Min dixwast eynî di bin Xelatên wergirtî û navzedî bikira . Lê mixabin min çewtî dikim. Gelo tu dikarî ji kerema xwe re alîkariya min bikî û şablon tomar bikî ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 19:56, 24 adar 2019 (UTC) :{{ragihandin|Avestaboy}} {{çêbû}}. Nivîsa "Won" û "Nominated" li vira tê kurdî kirin: {{ş|Won}} û {{ş|Nom}}--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 22:37, 24 adar 2019 (UTC) == Gotaran li ser Hu Xin û Lauren Hewett == Min du gotar nivîsand. Yek jî li ser Hu Xin. Gelo tu dikarî her dû gotar li ser Wîkîpediya tomar bikî ? Silav û bi rêz [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 21:51, 28 adar 2019 (UTC) :{{silav|Avestaboy}}! Girêdanên zimanan bi vî awayî tê çêkirin: # Here ser Wikidata: '''[https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Main_Page]''' # Paşê jî here li ser rûpela "Lauren Hewett": '''[[:d:Q274902]]''' # Li ser wê rûpelê, li binî, here ser beşa Wîkîpediya: '''[https://www.wikidata.org/wiki/Q274902#sitelinks-wikipedia]''' # Biguherîne/Li ser mobîlê: ''Site ID'': '''kuwiki''' û ''Sitelink:'' '''Lauren Hewett''' # Tomar bike: li ser "Set the sitelink" bitikîne. :--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 22:22, 28 adar 2019 (UTC) == Refîq Sabir == Min niha rûpêla Refîq Sabir li ser Wîkîpediya kir. Gotar tek bi 3 ziman he ye . Lê mixabin ku meriv di gotara bî Îngilîzî( Rafiq Sabir) di lîsteyaya zimanan de binêre meriv gotara bi Kurdî na dibîne .Gelo ew xwe wisa ye yan min çewtî kir ? Her wiha min dixwast wateya Badges li ser Wikidata bizan biya. [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 23:17, 28 adar 2019 (UTC) :{{ragihandin|Avestaboy}} Te pirr rind kiriye. Di çend deqîqe an jî saetê de xuya dike {{=)}}--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 00:52, 29 adar 2019 (UTC)--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 00:52, 29 adar 2019 (UTC) == Gotara Pasadena (rêzefîlmê televîzyonê) == Silav heval ! Gelo tu dikarî di gotara Pasadena (rêzefîlmê televîzyonê) peyva televîzyon derxî û li ser sernava Pasadena ( rêzefîlm) tomar bikî ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 09:34, 30 adar 2019 (UTC) == Alîkariya botê == {{ragihandin|Ghybu}} Ev dema te xweş be, tu çawan î? Gelo bota te dikare alîkariya min bike? Ez dixwazim kategoriya bi navê "Li gorî kar û pîşeyê kes" biguherînim bo "Kesên li gorî kar û pîşeyê", li gelek gotaran ev kategorî heye û botek ji min zûtir vî karî dike... Destxweş bî. --[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 06:57, 3 gulan 2019 (UTC) {{Silav|MikaelF}}. Me li '''[[MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js|vira]]''' amûrek bo kategoriyan çêkiribû. '''Bikaranîn''': * Pêşta here vira: [[Taybet:Preferences#mw-prefsection-gadgets]] (''Hevyazên min → Amûr'') * "'''Cat-a-lot, ji bo serrastkirina navên kategoriyan.'''" hilbijêre. * Here di nav kategoriya [[:Kategorî:Li gorî kar û pîşeyê kes]] * Nika di bin kategoriyê de li aliyê çep, nivîsa "'''Cat-a-lot'''" heye → li ser wî bitikîne * "'''Enter category name'''" → Navê kategoriyê binivîse ("Kesên li gorî kar û pîşeyê") → tomar bike * "'''Select all / none'''" → Ser '''all''' bitikîne * "'''Move Copy → Kesên li gorî kar û pîşeyê'''" → Ser '''Move''' bitikîne --[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 13:40, 3 gulan 2019 (UTC) :{{Silav|Ghybu}}. Mixabin eva ha dernakeve: * Nika di bin kategoriyê de li aliyê çep, nivîsa "'''Cat-a-lot'''" heye → li ser wî bitikîne. :Cat-a-lot tune ye. --[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 16:58, 3 gulan 2019 (UTC) ::{{Silav|Ghybu}}, baş e, nuka derdikeve... destxweş bî, mamoste :) --[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 17:39, 3 gulan 2019 (UTC)) :::Spas ji bo alîkariya te! --[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 17:39, 3 gulan 2019 (UTC) == Qeymax == Silav Ghybu ! Gotarek li ser sernavê Qeymax he ye . Lê mixabin peyva qeymax Tirki ye. Di gotarên bi zimanên din de peyva Kaymak tê bikaranîn ji ber ku ew gelan Kaymak berî ne naskirin. Ema ew xwarin di pêjgeha kurd cîhekî girîng digirê û bi kurdî peyvên : Toşîr, toxavk, tihûk , sermast  hene . Lewma ez difikirim ku rinde eger em ji bo sernav yek ji wan navên Kurdî bikarbihînin. [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 13:55, 8 gulan 2019 (UTC) Serhedê dibêjin to [[Bikarhêner:Sîpan sefa|Sîpan sefa]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Sîpan sefa|gotûbêj]]) 22:32, 7 gulan 2021 (UTC) == E-name == Rojbaş Ghybu, min e-nameyek ji te re şand. Bimîne di xweşiyê de!—<small>[[Bikarhêner:Gomada|<span style="background:Yellow">'''''<span style="font-family:Verdana;color:red">Gom<span style="color:#006400">ada</span></span></span>''''']]^{[[Gotûbêja bikarhêner:Gomada|peyam]]}</small> 09:24, 29 gulan 2019 (UTC) ==Gotara Pagend == Silav hevalê Ghby! Aniha hevalê Mikael F sernavê gotar li ser Yaqût guherand . Bi helwesta min ema pagend daha rinde . Çinkî peyva Yaqût ji zimanê Erebî tê. Her wiha gelekî tirknîjad li Yaqûtistan/Rûsya jî bi navê Yaqût he ye . https://en.m.wikipedia.org/wiki/Yakuts Peyva pagend di ferhenga Îzolî , O-ferheng ( Appa telefona destan ) û gelek ferhengên din de jî he ye . Lewma ez difikirim ku sernavê gotar dîsa bibe pagend. [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 18:07, 21 pûşper 2019 (UTC) :{{ragihandin|Avestaboy|Ghybu}} Na, ez ne bi Avestaboy re me; çima "pagend" ji yaqût "kurdîtir" û çima "rindtir" e? Pagend, peyveke mê ye yan peyveke nêr? Eslê peyva "pagend" çi ye? Yaqût û xelkê saxa tiştekî din e. --[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 22:29, 21 pûşper 2019 (UTC) == Infobox == Silav :{{Ragihandin|Ghybu}} gelo tu dikarî ji bo Infoboxê alîkariya min bikî ? Min mesela dixwast ji bo gotara Hêro Mistefa wêneya Wikimedia Commons de tomar bikim lê mixabin wêne ne tê dîtin. [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 21:54, 23 pûşper 2019 (UTC) == şaşî == Silav Ghybu <br> min bi şaşîti wê rûpelê jêbirin kir <br>--[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 22:43, 14 tîrmeh 2019 (UTC) Silav û rez -- <div style="background-color: #FFD30B; color: #ffffff; padding: 8px; text-decoration: none; text-align: center; width: 20%; font-family: Tahoma; font-size: 13px; border: 1px #000000 dotted; -webkit-border-radius: 10px; -moz-border-radius: 10px; border-radius: 10px; text-shadow: 0px 0px 3px #ffcc00;"> [[Bikarhêner:هيفيدار|هيفيدار]] - ^{Têkilî (🔔)}</div> 15:48, 8 tîrmeh 2019 (UTC) :{{merheba|هيفيدار}}! Min fêm kiribû {{=)}}, pirsgirêk tine ye.--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 23:57, 8 tîrmeh 2019 (UTC) ::min bi şaşîti wê rûpelê jêbirin kir = min bi şaşî ve ew rûpela jêbir. [[Bikarhêner:Dilovan Gervan|Dilovan Gervan]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Dilovan Gervan|gotûbêj]]) 18:01, 9 îlon 2020 (UTC) :::Min bi şaşî ve ew rûpela jêbir = Min bi şaşî ew rûpel jêbir. Silav --[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 05:38, 10 îlon 2020 (UTC) ::::{{r|Dilovan Gervan|MikaelF}} Min tiştekî fêm nekir. We kîjan rûpelê bi şaşî jê bir?{{=)}}--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 12:31, 10 îlon 2020 (UTC) :::::{{r|Ghybu|Dilovan Gervan}} Li me bibore, Ghybu, ewa ha gotinên tewş in. Bi silavên germ ji bo te. --[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 14:48, 10 îlon 2020 (UTC) == Zêr ji bo te, birêz Ghybu == {{Zêr|Ghybu|karê te yê bêhempa li Wîkîpediya kurdî,<br>tu her hebî|--[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 22:43, 14 tîrmeh 2019 (UTC)}} :{{Ragihandin|MikaelF}} Gelek spas {{=)}}--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 01:11, 15 tîrmeh 2019 (UTC) == Şablona Siyasetmedar == Silav hevalê Ghybu ! Min aniha ji bo gotarên [[Robert Kotcharian]] û [[Frederik Willem de Klerk]] şablona siyasetmedar tomar kin. Lê mixabin wêne û şanenav nê tên dîtin. Her wiha tu dikarî sernavê gotar Robert Kotcharian wekî Robert Koçaryan biguherînî ? Silav û rêz [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 22:15, 16 tîrmeh 2019 (UTC) :{{silav|Avestaboy}} {{=)}} Cêbû!--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 22:26, 16 tîrmeh 2019 (UTC) ::{{silav|Ghybu}} Zor spas. Lê mixabin de şanenavê ( îmze ) Robert Koçaryan bîra kir . Robert Kocharyan signature.png ::Normalî ez şablon bi xwe dikim. Tenê şablona siyasetmedar mira problem dike {{bêîmze|Avestaboy}} :::{{ragihandin|Avestaboy}} Ew jî çêbû!--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 10:50, 17 tîrmeh 2019 (UTC) == Daxwaz alîkarî == silav,heval eziz.ez ji te daxwaz alîkarî li bare  [[Şablon:Parêzgehên Îranê]] dikim.tu agar dikari vê bibin  va muşkila nişan dayina vê drust bike. spas.[[Bikarhêner:Esn.sh.gh|Esn.sh.gh]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Esn.sh.gh|gotûbêj]]) 08:44, 19 tîrmeh 2019 (UTC) == Sandro Blümel == Silav hevalê Ghybu ! Min gotar derbarê Sandro Blümel de nivîsand û li ser Wikidata tomar kir. Lê mixabin ku meriv gotara almanî di lîsteyê de dinêr e meriv gotara bi Kurdî na bîne . Gelo tu dikarî wê sererast bikî ? Silav û rêz [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 13:52, 19 tîrmeh 2019 (UTC) ::{{silav|Avestaboy}}! Te çêkirye û tê dîtin...--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 13:55, 19 tîrmeh 2019 (UTC) == Salname == {{ragihandin|Ghybu}} dembaş, tu çawan î? Bibêje, mamosta, salnameya ha (https://ku.wikipedia.org/wiki/Şablon:Salname) çawan dihê guherandin? :) Spas... --[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 22:46, 31 tîrmeh 2019 (UTC) :{{silav|MikaelF}}! Mehên sîstemê (tabloya jêr + peyam) li ser [https://translatewiki.net/wiki/Portal:Ku translatewiki] (bnr. [https://translatewiki.net/w/i.php?search=sermawez&title=Special:Search&go=Here&searchToken=4mr2sehvk7umzu6kq180dgqe3 1] [https://translatewiki.net/wiki/MediaWiki:November/ku-latn sermawez] ([https://translatewiki.net/w/i.php?search=sermawez&title=Special:Search&go=Here&searchToken=4mr2sehvk7umzu6kq180dgqe3 1])/ [https://translatewiki.net/wiki/MediaWiki:December/ku-latn berfanbar] / ...) an jî li ser [[:en:Common Locale Data Repository|CLDR]]ê (bnr. [https://st.unicode.org/cldr-apps/v#/ku/Gregorian/] / [https://ku.wikipedia.org/wiki/W%C3%AEk%C3%AEpediya:D%C3%AEwan_(p%C3%AA%C5%9Fniyar)#Common_Locale_Data_Repository_(CLDR)], [https://ku.wiktionary.org/wiki/Got%C3%BBb%C3%AAja_bikarh%C3%AAner:Bikarh%C3%AAner#Common_Locale_Data_Repository_(CLDR)]) tên girtin... :{| class="wikitable" |- | <code><nowiki>{{CURRENTMONTHNAME}}</nowiki></code> | {{CURRENTMONTHNAME}} |- | <code><nowiki>{{CURRENTMONTHNAMEGEN}}</nowiki></code> | {{CURRENTMONTHNAMEGEN}} |- | <code><nowiki>{{CURRENTMONTHABBREV}}</nowiki></code> | {{CURRENTMONTHABBREV}} |- | Imze: <code><nowiki>--~~~~</nowiki></code> | --[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 23:30, 31 tîrmeh 2019 (UTC) |- | <code><nowiki>{{#language:ko|ku}}<br/>{{#language:sv|ku}}</nowiki></code> | {{#language:ko|ku}}<br/>{{#language:sv|ku}} |} :--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 23:30, 31 tîrmeh 2019 (UTC) ::{{silav|Ghybu}}can, destxweş bî. Min guherînên xwe li translatewiki.net kirine. Bes ez baş tênagehim ez çawa li st.unicode.org xwe tomar bikim, mixabin... Bimîne di dilşadiyê de, mamosta. --[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 10:51, 1 gelawêj 2019 (UTC) :::{{silav|Ghybu}}, tu çawan î, baş î? Ti rindê? Di rûpela Destpêkê de "Îro, 7'ê gelawêja 2019'an e (UTC)" berdewam e, li gel îmzeya min jî "10:51, 7 gelawêj 2019 (UTC)" derdikeve, tebax dernakeve... st.unicode.org [https://st.unicode.org/cldr-apps/v#/ku/Gregorian/] nahêle ez xwe tomar bikim. Tu dizanî ez ne pisporê teknîkî me, ez gundî me (!), ji min re bibî alîkar, camêro, anuha em çi bikin? Silav --[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 12:47, 7 gelawêj 2019 (UTC) :::: {{silav|MikaelF}}! Pirsgêrek [https://translatewiki.net/wiki/MediaWiki:August/ku va] ye.. Koda "ku" jî heye :)--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 16:59, 7 tebax 2019 (UTC) :::::{{silav|Ghybu}} min rûpelên .../ku-latn bê problem guherandine, lê mixabin nahêlin ez rûpelên .../ku biguherînim, dibêjin mafê min ê guherandinê tune ye û ev peyam derdikeve: "Mafên te bo vê rûpelê biguherîne tune ye ji bo vê sedemê: Translations to this language in this group have been disabled. Reason: This code is for compatibility purposes only. Localise in 'ku-latn' Tu dikarî li çavkaniya vê rûpelê binêrî û wê kopî bikî." --[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 17:39, 7 tebax 2019 (UTC) :{{r|MikaelF}} Bnr. [https://translatewiki.net/wiki/User_talk:Siebrand#Code_language_.22ku.22_56543]--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 17:44, 7 tebax 2019 (UTC) ::Gelek spas! Nuha di rûpela destpêkê de wekî "Îro, 7'ê tebaxa 2019'an e" derdikeve; divê "Îro, 7ê tebaxa 2019an e" be, bê apostrof :) --[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 17:51, 7 tebax 2019 (UTC) :::{{r|MikaelF}} Çênebû : ) Min li ser Wîkîpediyaya kurdî guherand: [https://ku.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:August]--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 17:53, 7 tebax 2019 (UTC) :::{{r|Ghybu}} Belê, çêbû :) destxweş bî, birêz Ghybu, ez nuka pê gelek kêfxweş im. Bi silavên germ --[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 18:02, 7 tebax 2019 (UTC) ::::{{Silav|Ghybu}}, dembaş, tu çawan î? Di rûpela destpêkê de "Îro, 18ê çiriya pêşîna 2019an e" du car bi vî awayî derdikeve. Divê "Îro, 18ê çiriya pêşîn a 2019an e" be û çiriya paşîn a 2019an, kanûna pêşîn a 2020an, kanûna pêşîn a 2020an jî wisa ne. Ez çi bikim, çare nabînim û nizinim çawa sererast bikim. Tu çi dibêjî? Çare heye yan tune ye? :) Bimîne di xweşiyê de. --[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 10:44, 18 çiriya pêşîn 2019 (UTC) == Pirtûka Xweşiyê == Silav gevalê Ghybu ! Bi helwesta min daha rinde ku meriv sernavê gotar Kitêba Şîfayê li ser Pirtûka Xweşiyê biguherîne . Wîkîpediyaya Îngilîzî jî mesela The Book of Healing dinivîse . [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 14:19, 4 gelawêj 2019 (UTC) == alîkarî == Silav hevalê delal, hevaleke heye, xwe li wikiyê tomar kiriye, lê nikare guhertinan bike. Navê bikarhênerî: Qurreder. Gelo ji te tê vê pirsgirêkê serrast bikî? --[[Bikarhêner:Jiju|Jiju]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Jiju|gotûbêj]]) 13:37, 22 tebax 2019 (UTC) == Infobox Medya == Silav hevalno ! Gelo tu dikarî ji kerema xwe re Infoboxa Medya di gotara "Magic Kaito" de tomar bikî ? Ji ber ku manga û rêzefîlma Magic Kaito he ye.  Silav û rêz [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 09:05, 30 tebax 2019 (UTC) == Alîkarî == Silav bra, tu dikarî li gotûbêja [[Lurî Piçûk]] binêrî ? [[Bikarhêner:Mohajeer|Mohajeer]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Mohajeer|gotûbêj]]) 16:57, 1 îlon 2019 (UTC) == Şablona çendaniyên fizîkî == {{Silav|Ghybu}} min di rûpela [[Kar (fizîk)|karî]] ya inglîzî ( [[en:Work (physics)]] ) de şablonek xweş dît. Ji bo bi kurtasî pênasîna têgehên fîzîkî tê bikaranîn. Bi ya min dê bi kêrî me jî were şablonek wiha, nabêjî çi? Heke jixwe şablonek wek vê hebe bibexşîne, min nedît :) (Lînka şablonê: https://en.wikipedia.org/wiki/Template:Infobox_physical_quantity) —[[Bikarhêner:Pispor|Pispor]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Pispor|gotûbêj]]) 17:08, 26 îlon 2019 (UTC) :{{silav|Pispor}}. Na, şablona {{ş|Infobox Çendaniyên fizîkî}} nehatiyê çêkirin {{=)}}. Çêkirina şablonan karekî hêsan e: 1) Koda wîkiya îngilîzî li nav {{ş|Infobox Çendaniyên fizîkî}} kopî bike 2) kurdîkirin. Herwiha bnr. {{ş|Infobox}}<br>PS: ''Binêre'' [[Wîkîpediya:Pênc hîm]] (Rêzikên hişk ên Wîkîpediyayê nîn in) û [[:en:Wikipedia:Be bold]] (wêrek bin) {{=)}}--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 17:52, 26 îlon 2019 (UTC) :: Baş e naxwe. Va ez ê çêkirina şablonê biceribînim, ta ku li hev hat em ê bibînin bê çi dibe :) —[[Bikarhêner:Pispor|Pispor]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Pispor|gotûbêj]]) 18:42, 26 îlon 2019 (UTC) ::: {{r|Pispor}} Min şablona te li vira ceriband: [https://ku.wikipedia.org/w/index.php?title=W%C3%AEk%C3%AEpediya:Ceriban&type=revision&diff=738800&oldid=732118&diffmode=source]--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 19:54, 26 îlon 2019 (UTC) ::: {{spas}} {{b-|Pispor}}! Belgeya şablonê jî pêwîst e (''li ser "biafirîne" bitikîne'') ji ber ku bikarhênerên din nizanin bi kîjan parametreyan infobox tê bikaranîn. Bo mînak, bnr. {{ş|Infobox Gund}}, {{ş|Infobox Gerstêrk}}, {{ş|koord}}, ... --[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 01:28, 27 îlon 2019 (UTC) :::: {{silav|Ghybu}}, spas xweş. Belê hay ji wê heme. Min xwast pêşî bi awayekî baş şablonê biqedînim. Ez ê lê vegerim, belgekirinê jî lê zêde bikim. Li belgeyên şablonên dinê binêrim û ji wan jî hîn bibim. Spas ji bo mînakan! -[[Bikarhêner:Pispor|Pispor]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Pispor|gotûbêj]]) 01:51, 27 îlon 2019 (UTC) == Problema Têketinê == Silav. Ev hesabê min ê wikipediayê bû: http://tirsik.net/g.php?l=705. Ev du sal bêhtir ez neketibûmê. Berî çend rojan min got ez çend peyvan lê zêde bikim lê min kir nekir min nekarî têkevimê. Niha ji emaila min re jî mail nayê. Ez dikarim çi bikim?{{bêîmze|37.155.167.189}} :{{r|37.155.167.189}} Silav, here vira [[Taybet:PasswordReset]] (''Navê bikarhêner û '''e-nameyê''' xwe binivîse''). Mixabin bê e-peyamê (e-mail) tu nikarî tiştik bikî: hesabeke nû pêwîst e...--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 18:58, 19 kanûna paşîn 2020 (UTC) == Gotara Mezopotamya == Silav, di gotara Mezopotamya de, di “Destpêk û dîrok”ê de, di dawîyê de weha hatiye nivîsandin: Başûr di vir de ji başûr zûtir û pêşketîtir e. Ev tê çi wateyê? Ger şaşîtî tê hebê, hûn dikarin ji kerema xwe, vê sererast bikin? Spas! [[Bikarhêner:NisebinaRengin|NisebinaRengin]] ([[Gotûbêja bikarhêner:NisebinaRengin|gotûbêj]]) 14:17, 26 kanûna paşîn 2020 (UTC) == Şablona Script Serto == {{Silav|Ghybu}} Hevalek gotara Turoyo ji îngilîzî werdigirîne û ji bo alfabeya turoyo wê divê Şablona Script/Serto[[https://en.wikipedia.org/wiki/Template:Script/Serto/doc]] ya îngilîzî hebe. Min dixwest bi xwe çêbikim lê nebû :D Gelo dikarî ew jî kurdî bikî?--[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]) 14:51, 13 adar 2020 (UTC) ==Pirs == {{Silav|Ghybu}} Kekê li kêmasîyê min nerêne ez te acîz dikim, min duh jî te re pirsekî kir ji bo berendamê revebertiyê li tu hêja bersiv neda yi. Em çi qas li hêvi yê bin.--[[Bikarhêner:Ezdînşêr Bêkendî|Ezdînşêr Bêkendî]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ezdînşêr Bêkendî|gotûbêj]]) 10:39, 23 adar 2020 (UTC) :{{silav|Ezdînşêr Bêkendî}}. Nizanim, mehek, du meh, sê meh, ... li gorî beşdariyên te. Niha, li vira kes tê nas nake: tenê şeş roj bû ku tu li vira yî.--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 13:34, 23 adar 2020 (UTC) ::{{Ragihandin|Ghybu}} saxbî kekê pirska min ê din heye; em ê çawa bikarî bin [[:en:Template:WPBannerMeta]]çê kin agahîya te heye ? [[Bikarhêner:Ezdînşêr Bêkendî|Ezdînşêr Bêkendî]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ezdînşêr Bêkendî|gotûbêj]]) 13:42, 23 adar 2020 (UTC) :::{{r|Ghybu}} Ez li ser ê dişuxlim lê belê gelek tevlihev e.[[Bikarhêner:Ezdînşêr Bêkendî|Ezdînşêr Bêkendî]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ezdînşêr Bêkendî|gotûbêj]]) 13:43, 23 adar 2020 (UTC) ::::{{silav|Ghybu}} jı bo hewlê te nîşan dayî gelek spas kekê {{=)}}--[[Bikarhêner:Ezdînşêr Bêkendî|Ezdînşêr Bêkendî]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ezdînşêr Bêkendî|gotûbêj]]) 21:00, 23 adar 2020 (UTC) ==Şablon:Wîkîproje== {{silav|Ghybu}} kekê spas ji bo tu alîkarî yê [[Şablon:WPBannerMeta]] kir. Lê belê wê dem ê pirsgirêkekî me yê din heye. Wî [[Gotûbêj:Zimanê esperanto|Şablonê]] min çêkir li kalîteyê ji nîşan didê lê belê niha wêneyê kalîteyê nîşan nade. Divê şablon [[:en:Template:WPBannerMeta|wekê wusa]] xuya be. Ji kerema xwe bersîvê bide min û ka tu jî binêre em ewqasî hewl dan bila temam be.[[Bikarhêner:Ezdînşêr Bêkendî|Ezdînşêr Bêkendî]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ezdînşêr Bêkendî|gotûbêj]]) 10:19, 25 adar 2020 (UTC) : {{silav|Ezdînşêr Bêkendî}}. Çêbû?--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 22:05, 25 adar 2020 (UTC) :: "[https://www.mediawiki.org/wiki/Extension:PageAssessments#Usage PageAssessments]" jî li '''[https://phabricator.wikimedia.org/maniphest/task/edit/form/1/ vira]''' tê xwestin (mînak: [[phab:T185023]] / [[phab:T184967]])--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 22:33, 25 adar 2020 (UTC) ::: {{silav|Ghybu}} yanî em ê çawa çê bikin ji kerema xwe alîkarîya min bike min fehm nekir. Ez ji bo xwe çê nakim ji bo wîkîpediya çê dikim.--[[Bikarhêner:Ezdînşêr Bêkendî|Ezdînşêr Bêkendî]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ezdînşêr Bêkendî|gotûbêj]]) 09:00, 26 adar 2020 (UTC) ==Parastin== {{silav|Ghybu}}, keko hindek gotar min çêkirîne ku gelek ked min ji bo wan xerc kiriye. Keko em çawa dikarin van gotaran biparêzin ku kes nekare van gotaran li gorî xwe biguhere? Ez dixwazim hevkariyê bike li gorî hinek çavkaniyan lê min bi awayekê sîstematîk çêkirine kak Gyhbu, ka çi çareserî hene ji bo derdê min ? [[Bikarhêner:Mohajeer|Mohajeer]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Mohajeer|gotûbêj]]) 19:11, 1 nîsan 2020 (UTC) :{{silav|Mohajeer}}. Erê, em ([[WP:Rêveber]]) dikarin gotaran biparêzin...--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 20:00, 2 nîsan 2020 (UTC) ==Materyalên alîkari== :{{silav|Ghybu}} gelo di medyaya civakî de gelek kes gazindeyan dikin ku bikaranîna wîkîpediyayê nizanin, gelo çi materyal, vîdeo, nivîs hene ji bo bikaranîna Wîkîpediyaya kurdî lê divê bi kurdî bin, her wisa ez nikarim îmzeya xwe li vir binivîsim, lê ditikînim lê 4 tilde nayên nivîsîn [[Bikarhêner:Mohajeer|Mohajeer]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Mohajeer|gotûbêj]]) == Piyano == Silav hevalno ! Aniha gotara piyano bi Kurdî bi tenê li ser Wikidata tomar kiriye . Gelo hûn dikarin vê gotarê bi gotarên din li ser Wikidata tevhev tomar bikin? Silav û rêz [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 13:42, 25 nîsan 2020 (UTC) == Hekîmo == {{Merheba|Ghybu}}, ez dirêj nakim. Ez xatirê xwe ji te u Wîkîferhengê dixwazim. -- [[Bikarhêner:Hakîmo|Hakîmo]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Hakîmo|gotûbêj]]) 15:56, 7 gulan 2020 (UTC) == Gotara Balafirgeha Çewlikê == Slav birêz Ghybu, gotara Balafirgeha Çewlikê çima hate jêbirin?? [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 16:50, 11 gulan 2020 (UTC) :{{silav|Penaber49}}! Na li vira ye: [[Balafirgeha Çewlîgê]]. Bi kurdî navê bajarî [[Çewlîg]] e, "Çewlik" bilêvkirina tirkiya Çewlîgê ye...--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 16:53, 11 gulan 2020 (UTC) ::Temm spas [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 16:55, 11 gulan 2020 (UTC) == Waftîz == Ew gotar waftîz li ser Wikidata bi zimanên din ji he ye . Gelo hûn dikarin vê gotarê bi gotarên din li ser Wikidata tevhev tomar bikin?https: https://m.wikidata.org/wiki/Q35856 == Betalkirin == Silav û rêz hevalê Ghybu! Dixwazim bizanibim çima hun ev rupela ez bi navê hevalê rojnamevan û medyakar Hogir Silêvaney an Hogir Alsilevanai betaldiken. Hogir ciwanek jêhatî û delale pire ji xizmet û têkoşanê û pir eger hene ko ew kesek Ensîklopedîk be di heman dem da Hogir pir xizmet ji dozeya pirsgirêk û piroblemên civaka kurdî taybet li başor û ewropa jî kirîne, bi rastî jî ez şaş mame çima te ev rupel betalkir û dibêjî çi pêwistî ya Hogir bi tiştek wiha heye. Hogir kesek Ensîklopedîk taybet jî li başorê Kurdistanê bi sedeha vîdyo û erşîfa wî ya ber fireh heye û em bixwazîn yan jî ne ew êdî bi navûdenge. Te jî anîye xeber ko birêz Hogir karekî xweş dike û egoya wî mezine, ûJ ji xeynî rûpelên xwe yên Facebook, Twitter û Instagramê, bi dehan çavkanîi hene mîna dîdar û hevpeyvîn û pirogramên TV-yê, dîsa ew hunermend û wênesazê şêwekare û karîkatorvane xwedîyê dehan pêşangehên hunerê karîkatorî û şêwekarîye. Derbarey wêneyên berêz Hogir pêwîstya wî bi bi reklam krnê nîne. Ez li wê bawerê me ko berêz Hogir ne kesek egoîstbûne. Berêz Hogir di beşê hûnerêî şêwekarî û karîkatoran û rojnamevanîde sekevtî û hêja ye û erşîfa wî pir li berdeste. Berêz Hogir ne tenê du bernameyan çêkirine belko bi dehan bernameyên wî hene û erşîfa wî li berdeste û ev çende di selmîne ko berêz Hogir kesek ensîklopedîke. Xebata wî di warên cuda cuda de ye nek bi tenê rojnamevane weke min li serî xeberday ew Rojnamevane, Hunermendê Şêwekare, Hunermendê Karîkatorvane, Mamostayê hunere. Endamê Sendîkaya Rojnamevanane, Endamê Sendîkaya Hunermendane, Endamê Sendîkaya Karîkatorvana ye, Sernvîskare kovareka kurdî boye, xiwedî îmtiyaze, Endamê Sendîkay mamostayane li başorê Kurdistanê, Endamê Sendîkay mamostayane li welatê Swêdê. Pirsa min ewe gelek kes hene di Wîkî ya kurdî de ko Bi qasî çi ew weke Ensîklopedîk hatne naskirn û çavkanîyên tune. hêvî xazim em Kurd Wîkî ya Kurdî baş bêxîne holê nek bi mîzac biryaran bi deyn ka erê kî li gor mêşkê me di gonce bi keyn Ensîklopedîk kî jî ne ji bêjîn biborîne. Rêz û hurmet Îhsan Ehmet == Peymana nû == Silav {{Ragihandin|Ghybu}} ! Aniha sernavê gotara Peymana nû wek Peyama Nû hatiye nivîsandin. Ew ema çewt e . Peymana Nû ema rast e. [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 15:16, 15 hezîran 2020 (UTC) :{{silav|Avestaboy}} Li ku derê? Gotareke bi sernavî [[Peymana nû]] min nedît--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 16:11, 16 hezîran 2020 (UTC) https://ku.m.wikipedia.org/wiki/Peyama_Nû [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 16:14, 16 hezîran 2020 (UTC) == Gotar çêkirin == Brayê {{Ragihandin|Ghybu}} ji bo gotarên nû em çêdikin,ma rêyeke asantir nîne ? Ez dabeşkirina parêzgehên Îranê çêdikim lê her tişt eynî ye, bi rêya BOtekê an bî rêyeke din mirov dikare van hemuyan bike gotar. Tu dikarî alîkarî bidî ? [[Bikarhêner:Mohajeer|Mohajeer]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Mohajeer|gotûbêj]]) 10:13, 16 hezîran 2020 (UTC) :{{silav|Mohajeer}}. Erê: lîste û mînakeke nivîsê pêwîst e.--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 16:15, 16 hezîran 2020 (UTC) ::Keko min lîste û agahî amade kirîne, em çawa bikin ? Em destpê bikin ? {{Ragihandin|Ghybu}} [[Bikarhêner:Mohajeer|Mohajeer]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Mohajeer|gotûbêj]]) 18:58, 16 hezîran 2020 (UTC) :::{{r|Mohajeer}}Lîsteya xwe tevlî vira ([[Bikarhêner:Mohajeer/test]]) bike. Ez paşê çêdkim--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 19:12, 16 hezîran 2020 (UTC) ==Rêveber== Kak {{Ragihandin|Ghybu}} ev rêveber kî ye li vir ? > [https://ku.wikipedia.org/wiki/Taybet:L%C3%AEsteya_bikarh%C3%AAneran/sysop] [[Bikarhêner:Mohajeer|Mohajeer]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Mohajeer|gotûbêj]]) 11:57, 18 hezîran 2020 (UTC) :{{r|Mohajeer}} Pirsa tê min rind fêm nekir. Ew rûpela lîsteya Rêveberên Wîkîpediyaya kurdî dide: [[WP:R#Lîsteya dawî ya rêveberan]]--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 18:35, 18 hezîran 2020 (UTC) ::Keko di lînka min şandi de abuss filter hebû wek rêveber. Spas [[Bikarhêner:Mohajeer|Mohajeer]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Mohajeer|gotûbêj]]) 18:37, 18 hezîran 2020 (UTC) ::: {{r|Mohajeer}}Ew Bikarhêner nîne :) [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:CentralAuth/Abuse_filter]--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 18:42, 18 hezîran 2020 (UTC) ==Translation request== Hello. Can you translate and upload the articles [[:en:Azerbaijan Democratic Republic]], [[:en:French-Azerbaijani University]] and [[:en:Azerbaijan Technical University]] in Kurdish Wikipedia? They should not be long. Yours sincerely, [[Bikarhêner:Karalainza|Karalainza]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Karalainza|gotûbêj]]) 18:10, 4 tîrmeh 2020 (UTC) == Rêveberî == Birêz {{r|Ghybu}} Ghybucan, gelo tu dikarî alîkariya min bikî, burokratî û rêveberiya min (MikaelF) li Wîkîpediya Kurdî xilas bikî ji kerema xwe re. Ez gelek spasiya te dikim, bila tu hertim serkeftî bî. --[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 16:14, 14 tîrmeh 2020 (UTC) :{{silav|MikaelF}}. Bi rastî ez jî qefilîme, li ser wîkiya kurdî tiştên rind nayên çêkirin tenê hejmara gotaran tê zêdekirin, ew jî bi formata rind nayên amade kirin. Pirsgirêk tenê qedexekirina zimanê kurdî nîne, binêre zimanê [[:eo:esperantoyî]]. Bi min dîsa jî çend mehan biskin...--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 20:23, 17 tîrmeh 2020 (UTC) ::Merheba ji we re! Birêz {{ragihandin|MikaelF}} gelo tiştekî em bikaribin heye ku tu fikrê xwe biguherî? Ez ê kêfxweş bibim ku tu sedemên devjêberdana karê xwe bi me re parve bikî. Ez jî bi gotinê Ghybu re me. Bi rastî jî çend bikarhênerên ku pirsgirêka diyalogê bi wan re heye, yekîtiya Wîkîpediyaya kurdî xira kirine, zimanê ku bi kar tînin, ne zimanê karê Wîkiya me ye. Berê hurmet û yekîtî hebû li vir û me di karê xebatê de piştevaniya hev dikir, niha kêm bûye. Lê dîsa jî hêvî dikim tu ji Wîkiya me dûr nekevî. Bimînin di xweşiyê de!—<small>[[Bikarhêner:Gomada|<span style="background:Yellow">'''''<span style="font-family:Verdana;color:red">Gom<span style="color:#006400">ada</span></span></span>''''']]^{[[Gotûbêja bikarhêner:Gomada|peyam]]}</small> 09:41, 23 tîrmeh 2020 (UTC) :::Birêz {{ragihandin|Gomada}}, camêrê hêja, tu çawan î? Te rewşa me baş fehm kiriye! Nuka ez ê hindek bêhna xwe vedim, lê pişt re em ê hev bibînin, baş e? :) Ez gelek kêfxweş im ku merivên wek te hebin, hay ji xwe hebe. --[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 18:19, 24 tîrmeh 2020 (UTC) ::::Saẍiya canê te, ez baş im. Bêhnvedan heqê te yê xwezayî ye :) Hêvî dikim ku bi riya bêhnvedanê enerjî û xwesteka te ya ji bo Wîkiya me dîsa zêde/xurt bibe. Ji bîr nekin, bê te û Ghybu ''Wîkîya kurdî'' bê xwedî dimîne û qels dibe. Bimînin di xweşiyê de!—<small>[[Bikarhêner:Gomada|<span style="background:Yellow">'''''<span style="font-family:Verdana;color:red">Gom<span style="color:#006400">ada</span></span></span>''''']]^{[[Gotûbêja bikarhêner:Gomada|peyam]]}</small> 17:07, 29 tîrmeh 2020 (UTC) == Bourgogne == Bi helwesta min rinde ku em Bourgogne wekî tirkan Burgonya an jî wekî bilêvkirina kurdî Bûrgoyn binivîsin . Mesela em Lausanne jî wek Lozan dinivîsin. Silav û rêz [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 16:04, 17 tîrmeh 2020 (UTC) == Cat-a-lot == Merheba Ghybu, hêvî dikim tu baş bî. Ez bawer dikim, pirsgirêkeke Cat-a-lotê heye. Her çiqasî min navê kategoriyê ''Aktrîsên amerîkî'' nivîsandibe jî, Wîkiyê li gorî serê xwe biryar daye û gotar tevlî kategoriyeke din kiriye. Tu dikarî ji kerema xwe biceribînî û ji min re bêjî ka gelo tu jî rastî heman pirsgirêkê têyî yan na?—<small>[[Bikarhêner:Gomada|<span style="background:Yellow">'''''<span style="font-family:Verdana;color:red">Gom<span style="color:#006400">ada</span></span></span>''''']]^{[[Gotûbêja bikarhêner:Gomada|peyam]]}</small> 11:46, 25 tebax 2020 (UTC) :{{silav|Gomada}}, min ceriband: niha rind dişuxilî...--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 01:44, 26 tebax 2020 (UTC) ::Herwiha: kurdîkirin: [[MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js/ku]] / [[:commons:Help:Gadget-Cat-a-lot]]--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 01:49, 26 tebax 2020 (UTC) == Spas == Spas ji bonî go te 78.172.104.149 asteng kir. -- [[Bikarhêner:Guherto|Guherto]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Guherto|gotûbêj]]) 16:19, 27 îlon 2020 (UTC) == Wîkîpediya Meha Asyayê 2020 == Merheba. Ji bo pejirandina projeyê alîkariya admînan lazim e. Dikarî vê hel bikî. Spas. : Ji bo agahiyê bnr. https://meta.wikimedia.org/wiki/User_talk:Bikarhêner#WAM2020_welcomes_your_support! -- [[Bikarhêner:Bikarhêner|Bikarhêner]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Bikarhêner|gotûbêj]]) 22:39, 31 çiriya pêşîn 2020 (UTC) == Gotara di qutiya min de == {{Ragihandin|Gomada}} , {{Ragihandin|Ghybu}} Min çewtî kir . Gelo hûn dikarin gotara bi nimra 1 ji qutiya gotaran tam jêbirin bikin ? https://xtools.wmflabs.org/pages/ku.wikipedia.org/Avestaboy [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 12:14, 1 kanûna pêşîn 2020 (UTC) :{{silav|Avestaboy}}. Hat jê birin!--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 14:59, 1 kanûna pêşîn 2020 (UTC) == AWB general fixes û Auto tag == Silav Ghybu. Dema bi botê sererastkirinan dikim [https://ku.wikipedia.org/w/index.php?title=Bedriye_Tahir_G%C3%B6kmen&diff=815237&oldid=814903 van guhertinan] otomatîk tê kirin. Kêfa min bi taybetî bi sererastkirina çavkaniyan hat. Ez dibêm carinan ez van kontrol bikim û van guherandinan pêk bînim, baş e an na? Herwiha [[:en:Template:Underlinked]] [[:en:Template:Orphan]], [[:en:Template:Uncategorized]] jî çêkim?--[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]) 16:21, 3 kanûna pêşîn 2020 (UTC) :Erê baş e :) Spas--[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 16:44, 3 kanûna pêşîn 2020 (UTC) == Proce == Http://diq.wiktionary.org dest pêkerd o. [[Bikarhêner:Xorasan|Xorasan]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Xorasan|gotûbêj]]) 15:40, 13 kanûna paşîn 2021 (UTC) == Kermaşan == Tu kî yî ku ji bo min diyar dikî ez kî me? Em ji xwe re dibêjin Kermanşanî, ne Soranî û ne jî Kurmancî, û li vir Wikipediaya fermî ya Kurdî heye, ku bi sê celebên Kurdî (Başûr, Navend û Bakur) re têkildar e. Ez bala xwe didim dîroka xweya navneteweyî û rastîn, û mafê we û yên mîna we tune ku ji bo min diyar bikin ez kî me li Kermaşanê. https://ckb.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86[[Bikarhêner:ShewanKara|ShewanKara]] ([[Gotûbêja bikarhêner:ShewanKara|gotûbêj]]) 16:10, 31 kanûna paşîn 2021 (UTC) == Workshop == Merheba Ghybu. Min carekî ji we re behs kiribû. Ji însiyatîva projeya "Small wiki toolkits" (https://meta.wikimedia.org/wiki/Small_wiki_toolkits) çend kes ji bo lidarxistina workshop-ên ji bo hînkirina infobox-an û karûbarên din ên teknîkî bi wîkiya me re jî têkiliyê danîn. Te jî li ser şablonan xebitiye. Ger tu jî bixwazî dikarî tevlî van workshop-an bibî. Admînên wîkiya me tevlî bibin wê baş be. Dixwazim fikrê te yê di derbarê vê mijarê de hîn bibim. Spas. -- [[Bikarhêner:Bikarhêner|Bikarhêner]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Bikarhêner|gotûbêj]]) 12:07, 1 sibat 2021 (UTC) == Deleting pages == Why are you deleting redirects? This is not helpful. Redirects are useful and should not be deleted. What purpose does deleting useful pages have? This breaks things and is unnecessary. [[Bikarhêner:GPinkerton|GPinkerton]] ([[Gotûbêja bikarhêner:GPinkerton|gotûbêj]]) 06:50, 4 nîsan 2021 (UTC) "Keyaniya Yekbûyî" ''is'' "Brîtanya" in all languages, especially in English. Brîtanya Mezin is an island. Brîtanya is a state, also called the Keyaniya Yekbûyî. [[Bikarhêner:GPinkerton|GPinkerton]] ([[Gotûbêja bikarhêner:GPinkerton|gotûbêj]]) 12:51, 4 nîsan 2021 (UTC) :{{r|GPinkerton}}. No, see [[en:Britain]]. I would even say that most often refers to the island. [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 12:57, 4 nîsan 2021 (UTC) ::Why would you say that? That's certainly not true in the English language in any case, or in Ku.Wikipedia. In French and German the state is almost always meant. People rarely talk about the geography of individual island as much as they talk about politics, history, international relations, economics, and current affairs, and in all of these "Britain" is the natural short form of the state, just as the adjective is "British" and the demonym is "Briton". That's why it's [[en:Brexit]] not [[en:UKexit]]. The country has left the European Union, not the island. There are also no other articles on this wiki to which [[Brîtanya]] might link. Brîtanya is the country after 1707 until now. The island has always been Brîtanya Mezin ({{bi-la|Britannia Maior}}). [[Bikarhêner:GPinkerton|GPinkerton]] ([[Gotûbêja bikarhêner:GPinkerton|gotûbêj]]) 13:12, 4 nîsan 2021 (UTC) ::There are only two articles on this Wiki ([[Brîtanya]] and [[Brîtanya Mezin]]) and there is a "Şablon:Derbar" at the top of each of them. [[en:WP:NOPIPE|It is better to have redirects than pipelinks]] and be careful that "Brîtanya Mezin" is used for the island (where that is necessary), and not just "Brîtanya". The majority of references to Brîtanya or Britain in the past 300 years will be about the modern state, not the landmass in the Atlantic Ocean. [[Bikarhêner:GPinkerton|GPinkerton]] ([[Gotûbêja bikarhêner:GPinkerton|gotûbêj]]) 13:19, 4 nîsan 2021 (UTC) :::See [https://www.kurdistan24.net/kmr/tag/br%C3%AEtanya here] for example - "Konsulê Brîtanyayê", "Brîtanya êrîşa", "Şaheneya Brîtanyayê", "Koronaya Brîtanî" - or [https://www.facebook.com/watch/?v=1730292233728884 here] - "Parlamena Brîtanya". These are not talking about islands or seas, but states and governments, armies, foreign policies, political institutions. [[Bikarhêner:GPinkerton|GPinkerton]] ([[Gotûbêja bikarhêner:GPinkerton|gotûbêj]]) 13:25, 4 nîsan 2021 (UTC) :::See also: [https://ku.wiktionary.org/wiki/Br%C3%AEtanya] [[Bikarhêner:GPinkerton|GPinkerton]] ([[Gotûbêja bikarhêner:GPinkerton|gotûbêj]]) 14:07, 4 nîsan 2021 (UTC) == Mast == Tov [[Bikarhêner:Sîpan sefa|Sîpan sefa]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Sîpan sefa|gotûbêj]]) 22:30, 7 gulan 2021 (UTC) == Invitation for Functionary consultation 2021 == Greetings, Admins of the emerging community, I'm letting you know in advance about a meeting I'd like to invite you to regarding the [[:m:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]] and the community's ownership of its future enforcement. I'm still in the process of putting together the details, but I wanted to share the date with you: 10/11 July, 2021. I do not have a time on this date yet, but I will let you soon. We have created a [[:m:Universal Code of Conduct/Functionary consultations/June and July 2021|meta page]] with basic information. Please take a look at the meta page and sign up your name under the appropriate section. Thank you for your time.--[[User:BAnand (WMF)|BAnand (WMF)]] 15:14, 10 June 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:BAnand (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/UCoC_Group&oldid=21568660 --> == Your feedback is needed - Improving the Content Translation tool == Hello Friend, Apologies as this message is not in your native language. The WMF language team is reaching out to you based on your position as an '''admin''' in the Kurdish Wikipedia. In particular, we want to learn about your experience, the issues you encounter with [https://ku.wikipedia.org/wiki/Special:RecentChanges?hidebots=1&hidecategorization=1&hideWikibase=1&hidelog=1&tagfilter=contenttranslation&limit=500&days=30&urlversion=2 articles created with Content translation]. We appreciate the great work you are doing in Kurdish Wikipedia to ensure standard and quality articles are not compromised. However, it is a big task to encounter content that is not standard daily, and a difficult decision to delete them because they fall below standard. '''Our observations''' We noticed that articles created with the Content Translation tool in your wiki are deleted more frequently than in other Wikipedias. We say this because, from our statistics, 10075 articles were added to Kurdish Wikipedia in 2020. Out of the above figure, only 428 of them were translated using the Content Translation tool; 19 of the articles added with Content translation were deleted. Therefore, the tool's low usage and the deletion rate signals a problem or deficiencies peculiar to your Wikipedia. The Content Translation tool can increase content creation in your Wikipedia and is an excellent way to efficiently introduce newcomers to adding content and expand on existing ones. '''Our request''' So, we want you to participate in a survey. The survey will give us insight into how we can improve the tool to get quality articles and reduce the number of deletion, hence making your work easier. Please follow this link to the Survey: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSerq6hRwdB6jCK_CYVqRp_P07zpAqtMDtyDFJ14SwnCHJ89qA/viewform?usp=sf_link '''Take the Survey''']<br> To know how the information collected from the survey will be used, please [[foundation:Content_Translation_Feedback_for_Wikipedia_Admins_Privacy_Statement|read the Privacy Statement]]. If you are not comfortable with taking the survey, that is fine. You can still provide us with feedback in this thread or via [mailto:uozurumba@wikimedia.org email] on the following questions: * What makes the articles created with content translation fall below standard in your Wikipedia? * What are the common mistakes that editors that use content translation make? * How do you think we can improve the  Content Translation tool that will help you with your work or make your task easier and reduce deletion of articles in Kurdish Wikipedia? So please, feel free to give us feedback in any way that is most convenient for you. Thank you so much, as we look forward to your response. [[Bikarhêner:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Gotûbêja bikarhêner:UOzurumba (WMF)|gotûbêj]]) 11:44, 21 hezîran 2021 (UTC) On behalf of the WMF language team. == '''Reminder''': Your feedback is needed - Improving the Content Translation tool == Hello Friend! The WMF Language team earlier reached out to you to participate in a survey to give us insight into improving the [[mw:Content_translation|Content Translation tool]] to make your work as an '''admin''' easier. Towards improving the quality of content in your Wikipedia and avoiding the case of content deletion. Again, we are reaching out to you as a reminder to <u>[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSerq6hRwdB6jCK_CYVqRp_P07zpAqtMDtyDFJ14SwnCHJ89qA/viewform?usp=sf_link '''Take the Survey''']</u> as the '''survey will close on 9th July 2021 (23:59 UTC)'''. The survey will only take you between 10 to 15 minutes. Please [[foundation:Content_Translation_Feedback_for_Wikipedia_Admins_Privacy_Statement|read the Privacy Statement]] to know how the information collected from the survey will be used. If you already took the survey- thank you! '''You don't need to retake it'''. Thank you, as we look forward to your response. [[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] 19:17, 6 tîrmeh 2021 (UTC) On behalf of the WMF Language team. <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_11&oldid=21702258 --> == Note regarding BaxçeyêReş == Hi Ghybu, regarding [[Special:Redirect/logid/134609]], I just noticed your block <em>after</em> taking similar action on the English Wikipedia. As your block is temporary, you may like to have a look at [[Special:CentralAuth/BaxçeyêReş]] and keep an eye on the situation. [Wergera otomatîkî] Silav Ghybu, di derbarê [[Special:Redirect/logid/134609]] de, min nihêrt bloka we <em>piştî</em> bi heman rengî li Wikipedia Englishngilîzî kir. Ji ber ku bloka we demkî ye, dibe ku hûn bixwazin [[Special:CentralAuth/BaxçeyêReş]] binihêrin û li rewşê binihêrin. Best regards / Slav û rêz, [[Bikarhêner:ToBeFree|ToBeFree]] ([[Gotûbêja bikarhêner:ToBeFree|gotûbêj]]) 00:14, 24 tîrmeh 2021 (UTC) == Liezen == Create again the page of Liezen. [[Bikarhêner:KurdîmHeval|KurdîmHeval]] ([[Gotûbêja bikarhêner:KurdîmHeval|gotûbêj]]) 01:38, 3 tebax 2021 (UTC) == Lêgerîna gotarên nû == Silav Ghybu, Min meraq kir çima ev heval [https://ku.wikipedia.org/w/index.php?title=Jensen_Ackles&curid=122704&diff=1045374&oldid=1045371] wisa dikir. Navekî ku tine ye li ser mobîlê geriyam. Ti car nabêje rûpelê çêke. [https://ku.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Taybet:L%C3%AAger%C3%AEn&search=Johnny+Galecki&go=Here&ns0=1] Yanî meriv nikare rûpeleke nû çêke. ([[MediaWiki:Searchmenu-new]] li ser mobîla wîkîpediyayê naxebite. Li ser wîkîferhengê dixebite.{{???}}) Gelo çima ye? [[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]) 18:30, 3 îlon 2021 (UTC) :En.wiki jî eynî ye [https://en.m.wikipedia.org/w/index.php?search=Pirsgir%C3%AAk&title=Special%3ASearch&ns0=1] [[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]) 22:53, 3 îlon 2021 (UTC) ::@[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] Silav. Erê min dîtibû, bi min li ser Phabricatorê tê xwastin. Herwiha bnr. [[:phab:T211006]] [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 22:59, 3 îlon 2021 (UTC) :::Bawer dikim pirsgirêkeke mezin e loma ti kes (min li tr.wiki û ko.wiki jî nêrî) çênekiriye. Li sidebarê Rûpela "Gotarekê nû çêke" zêde bikin? [[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]) 23:05, 3 îlon 2021 (UTC) ::::{{r|Balyozxane}} Li ser ca.wiki û fr.wiki dişuxile... <br/>''Li sidebarê Rûpela "Gotarekê nû çêke" zêde bikin?'' Bikarênerên çalak dizanin ;) [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 23:15, 3 îlon 2021 (UTC) == Translation request == Hello. Can you translate and upload the article [[:en:Portal:Azerbaijan]] in Kurdish Wikipedia? It certainly does not need to be large and detailed. Yours sincerely, [[Bikarhêner:Karalainza|Karalainza]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Karalainza|gotûbêj]]) 15:10, 24 çiriya pêşîn 2021 (UTC) == How we will see unregistered users == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin=content/> Hi! You get this message because you are an admin on a Wikimedia wiki. When someone edits a Wikimedia wiki without being logged in today, we show their IP address. As you may already know, we will not be able to do this in the future. This is a decision by the Wikimedia Foundation Legal department, because norms and regulations for privacy online have changed. Instead of the IP we will show a masked identity. You as an admin '''will still be able to access the IP'''. There will also be a new user right for those who need to see the full IPs of unregistered users to fight vandalism, harassment and spam without being admins. Patrollers will also see part of the IP even without this user right. We are also working on [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|better tools]] to help. If you have not seen it before, you can [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|read more on Meta]]. If you want to make sure you don’t miss technical changes on the Wikimedia wikis, you can [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|subscribe]] to [[m:Tech/News|the weekly technical newsletter]]. We have [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|two suggested ways]] this identity could work. '''We would appreciate your feedback''' on which way you think would work best for you and your wiki, now and in the future. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|let us know on the talk page]]. You can write in your language. The suggestions were posted in October and we will decide after 17 January. Thank you. /[[m:User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]<section end=content/> </div> 18:17, 4 kanûna paşîn 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/Admins2022(5)&oldid=22532651 --> == Şablon malpera destpêkê == Silav birêz {{Ragihandin|Ghybu}}, texmîn dikim ku sala 2016an vir ve şablona malpera despêkê ya wîkîpediya kurdî nehatiye guhertin. Şablona wîkîpediya kurdî xirab jî nîne lê ewqas jî baş nîne. Ev demekî ye ku min li ser şablonên wîkîpediyayên destpêkê lêkolîn kir şablona wîkîpediya endonezî ya destpêkê gelek baş dixûyê. Ku me bikariya vî şablonê li ser wîkîpediya kurdî bikar baniya gelek baştir dibûya. Malpera destpêkê ya wîkîpediya endonezî [https://id.wikipedia.org/wiki li vir e] [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 16:55, 21 kanûna paşîn 2022 (UTC) Nebî em dikarin jibo guhertina şablona dengdanî bidin destpêkirin. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 16:57, 21 kanûna paşîn 2022 (UTC) == MCqasim == ?????? [[Taybet:Beşdarî/2003:C5:6705:247:94C9:3DA1:B017:E34F|2003:C5:6705:247:94C9:3DA1:B017:E34F]] 15:22, 13 adar 2022 (UTC) Silav Mcqasim, mixabin tu wîkîpediyayê wek amûra reklamê bikar tînî. Jiber vî yekî gotarên ku li ser wîkîpediya kurdî û wîkîyên din nivîsiye hemî hatin jêbirin. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 16:16, 13 adar 2022 (UTC) == Sernavê gotar == Silav! {{Ragihandin|Ghybu}} Min serî de gotar li ser sernavê bangeşevan gotar nivîsand . Ji ber ku mirov bizane ku bangeşevan, bangeşdêr , propagandakar, propagandîst hwd . hemû hemwate ne û ji bo gotar ne pir car bi sernavê cuda were nivîsandin min sernav çend cara guherand . Aniha ez dixwazim dîsa sernav bibe bangeşevan. Lê mixabin guhertin na be.Gelo tu dikarî alikariya min bikî ? Silav û rêz [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 21:50, 16 nîsan 2022 (UTC) == Gotara zêde == {{Ragihandin|Ghybu}}, Ez dixwazim gotara kozmolojî ji bo jêbirinê pêşkeş bikim . Ji ber ku gotara vê pirtir rindtir bi sernavê gerdûnnasî he ye . Em paşê dikarin gotara kozmolojî beralîkin û kesê ku kozmolojî dinivîse paşê gotara [[gerdûnnasî]] jî dibîn e . Aniha du gotar bi sernavên cuda he ne . Wisa fonksiyona Wîkîpediyaya kurdî xirab dibe . Silav û rêz [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 11:49, 18 nîsan 2022 (UTC) == Êrîşên Nîjadperest == Selamun eykum, Em kurdên Qersê ne. Silav ji Mûşê. Beriya her tiştî Cejna we ya Remezanê pîroz be. Rûpelek heye ku we berê beşdarî wê kiriye. Gotar ji hêla bikarhênerek ne-endam bi navnîşana IP-yê ve hatî hack kirin. Ez dixwazim ku hûn mîhengên rûpelê nûve bikin da ku tenê rayedar karibin wê biguherînin. Weqf bi rêveberên Kurd re marqeyeke serkeftî ye. Pêdiviya me bi marqeyên wisa hêja heye. Bila rêz li destkeftiyên gelê xwe bigirin. Markeyên Tirkî Koton, Mavi, Defacto jî di Wîkîpediya Tirkî de cih digirin. Ji ber ku marqeya kurdî ye rastî êrîşên nijadperestan tê. [[Vakfe.com]] Vakfe Kiye ; Google : https://g.co/kgs/A4bCfx Xwedê te bihêle. (Zayıf kürtçemden ötürü özür dilerim. Aileden öğrendiğimiz kadar telafuz etmeye gayret gösterdim.) {{Ragihandin|MikaelF}} --[[Bikarhêner:JellyBooN|JellyBooN]] ([[Gotûbêja bikarhêner:JellyBooN|gotûbêj]]) 21:26, 29 nîsan 2022 (UTC) :Bikarhênerê bêhurmetî we wekî rêveber nabîne. :Hûn dikarin vê ji kesên têkildar re bişînin. :Spas ji bo tevkariya we.@[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] [[Bikarhêner:JellyBooN|JellyBooN]] ([[Gotûbêja bikarhêner:JellyBooN|gotûbêj]]) 21:52, 29 nîsan 2022 (UTC) {{Silav|JellyBooN}}, ya rastî pargîdanî jibo ku li wîkîpediyayê cîh bigire kêmasî hene. Saziyên ku li ser wîkîpediyayê cih bigirin divê nirxên tomarkirina wîkîpediyayê bîne cih. Ev jî divê bi awayekî baş bê zanîn. Hêvî dikim ev pargîdanî di pêşerojê de gelek pêşve biçe û rastî pirsgirêkên bi awayê neyê [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49#top|gotûbêj]]) 21:51, 29 nîsan 2022 (UTC) :Ez ê di nav 1 hefte de çavkaniyên nû lê zêde bikim. Lê wek ku hûn dibînin êrîş li ser wî tê kirin. Spas bremın @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] Hudeste razı buye [[Bikarhêner:JellyBooN|JellyBooN]] ([[Gotûbêja bikarhêner:JellyBooN|gotûbêj]]) 21:55, 29 nîsan 2022 (UTC) ::@[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] :/ [[Bikarhêner:JellyBooN|JellyBooN]] ([[Gotûbêja bikarhêner:JellyBooN|gotûbêj]]) 08:32, 2 gulan 2022 (UTC) == Dear @ghybu == Read the policy guidelines. It is not spam as per policy rules. Do not take any action without providing evidence and proving that it is spam. Remember, Wikipedia is a knowledge sharing platform. You can add content. It is against our policies to damage correct and media-sanctioned content. [[Vakfe (şirket)]] I'd like you to update this thread so that it can be edited by verified users to protect it from vandalism. Instead of opening new items, it is necessary to take precautions against people who harm opened items. [[Taybet:Beşdarî/212.64.215.212|212.64.215.212]] 01:12, 26 tebax 2022 (UTC) == Merhaba , Ghybu == Ghybu , [[Taybet:Beşdarî/177.234.208.75|Bu]] ip adresli kişi bir kukladır. Herşey 29 nisanda başladı. Türkiye Wikipedia ' da Osman Kavala Hakkında yapılan bir düzenlemeyi [https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Osman_Kavala&action=history geri aldığımız] için bize düşman olmuş, Madde geçmişinde açıkca görebilirsiniz. Bu adam 29 nisanda bize saldırmaya başladı. Osman Kavala Maddesine 29 nisanda geri alma işlemi yapmıştık. Bize karşı kin ve öfke beslemiş ve aylardır bize saldırıyor. [[Vakfe (şirket)]] Bu kürt bir işletmedir. Maddeyi onaylamanızı rica ediyorum. Kürtçe Wikipedia'da gördüğüm kadarıyla aktif Wikipedi üyelerinin sayısız az eğer anlayış gösterirseniz sabah akşam katkı sağlamaya devam edeceğiz. Lakin bu tarz Vandal saldırılar gerçekten bizim isteğimizi ve hırsımızı incitiyor. Sevgiler. [[Taybet:Beşdarî/159.146.73.193|159.146.73.193]] 01:11, 22 îlon 2022 (UTC) == Şablon == Silav. https://ku.wikipedia.org/wiki/%C5%9Eablon:Tax%C3%AAn_D%C3%AElok%C3%AA Ghybu bra vê şablonê çawa dikine xirab dibî. Ku dikarî sererast bikî? '''[[Bikarhêner:Mehk63|<span style="color: green;">'''''Mehk63'''''</span>]]^{[[Gotûbêja bikarhêner:Mehk63|<span style="color: #FF6600;">'''Peyam'''</span>]]}''' 00:39, 25 îlon 2022 (UTC) == Gelperestî == Silav {{Ragihandin|Ghybu}}, Gelo tu dikarî peyvên gelperestî , gelkitî û populîzm beralî bikin ? Ew hemwate ne . Silav û rêz [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 20:12, 28 îlon 2022 (UTC) == Pêşraw Ezîzî == {{Ragihandin|Ghybu}}Aniha gotara bi kurdî Pêşraw Ezîzî bi tenê li ser Wîkîdaneyê ( Wikidata) tomarkirî ye . Gelo tu dikarin gotara bi kurdî bi gotarên din li ser Wîkîdane tomar bikin ? Silav û rêz https://m.wikidata.org/wiki/Q25935705 [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 11:29, 13 çiriya pêşîn 2022 (UTC) == Vector (2022) == Silav, te rûya Vector (2022) li ser Chromeê qet ceriband? Xwendin qet ne hêsan e. --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 15:58, 28 çiriya paşîn 2022 (UTC) :{{silav|Balyozxane}}. Na, herwiha min pirsgirêk nedît. Screenshot? Em ê li ser [[phab:|Phabricatorê]] sererast bikin... [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 12:54, 29 çiriya paşîn 2022 (UTC) ::[[File:Vector 2020 ss ku.wiki.png|thumb|2020]] ::[[File:Vector Legacy (2010) ss ku.wiki.png|thumb|2010]] ::Xwendina Legacy 2010 hêsantir e. Herwiha sidebar jî wekî gotûbêja me ya berê dixuye. Ger ser phabricatorê çareseriyeke gelemper bibînin dê baştir be. ::Herwiha bnr {{ş|sister project}} û {{ş|commonscat}} li aliyê rastê ne lê dive li çepê bin. Fikr? --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 23:05, 29 çiriya paşîn 2022 (UTC) {{clear}} == Translatewiki Ku-latn an Ku? == Silav, Ez tim dibêjim ez ê birêz Ghybuyî aciz nekim lê bêyî te kar nameşe {{=)}} Dikarî bersiveke [https://translatewiki.net/wiki/Portal_talk:Ku#[[Portal_talk:Ku-latn]]_62095 ] li vir bidî? --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 15:34, 30 çiriya paşîn 2022 (UTC) == Pirsgirêka xwendina bi Guhartina Dîtbarî == Wek agahdarî, dema tiştekî ser Chromê diguhêrî bi [[WP:GuhartinaDîtbarî]] xwendin dîsa xelet e. Ez ê ser phabricatorê pirs bikim ka çi divê bê kirin. [[File:Gotara Harry Potter dema xwendinê.png|thumb|Gotara Harry Potter dema xwendinê]] [[File:Gotara Harry Potter bi Guhartina Dîtbarî.png|thumb|Gotara Harry Potter bi Guhartina Dîtbarî]] --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 14:18, 3 kanûna pêşîn 2022 (UTC) :{{r|Balyozxane}} Bo pirskirinê: tu û ez? [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 17:52, 3 kanûna pêşîn 2022 (UTC) ::Erê, em her du bi hev re serî lê bidin, dê çêtir be, ji ber ku tu zêdetir fêm dikî --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 17:54, 3 kanûna pêşîn 2022 (UTC) :::Îro an sibe, ez ê bixwazim. [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 17:56, 3 kanûna pêşîn 2022 (UTC) ::::Malî ava --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 18:01, 3 kanûna pêşîn 2022 (UTC) {{clear}} == Dîroka gotaran == Silav Ghybu. Xêra xwe, dikarî carinan li vê kategoriyê binêre [[:Kategorî:Daxwazên yekkirina dîrokê]] ji bo parastina dîroka wîkîpediyayê? --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 17:54, 19 kanûna pêşîn 2022 (UTC) :Gelek spas. [[:meta:User:Xiplus/TwinkleGlobal]] gelek bi kêr tê ji bo vegerandina guhartoyeke bere. Butonek heye dibêje [restore this version]. --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 00:53, 21 kanûna pêşîn 2022 (UTC) ::Spas @[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]]. Li ser fr.wiki şablonek vitira heye (li tevlî gotûbêjê dikin): [//fr.wikipedia.org/wiki/Mod%C3%A8le:Auteurs_cr%C3%A9dit%C3%A9s_apr%C3%A8s_scission] / [//fr.wikipedia.org/wiki/Mod%C3%A8le:Auteurs_cr%C3%A9dit%C3%A9s_apr%C3%A8s_copie] [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 00:56, 21 kanûna pêşîn 2022 (UTC) :::Min {{ş|kopîkirî}} çêkir. Spas --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 01:34, 21 kanûna pêşîn 2022 (UTC) == A barnstar for you! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Administrator Barnstar Gold.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''The Admin's Barnstar''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | i am surprised at how you tirelessly working on admin areas, I present you this Barnstar For your hard work, dedication and decent behavior. |} [[Bikarhêner:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Sakura emad|gotûbêj]]) 20:59, 5 kanûna paşîn 2023 (UTC) :Spas @[[Bikarhêner:Sakura emad|Sakura emad]] {{=)}}! But it's less and less true... [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 01:07, 6 kanûna paşîn 2023 (UTC) ::Ser xêrê be, Ghybu! Congrats! --[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 09:15, 6 kanûna paşîn 2023 (UTC) == Translate wiki grammar == Dibe ku te nedîtibe: [https://translatewiki.net/wiki/User_talk:Balyozxane#Grammar_for_Kurdish_62270] --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 05:00, 6 kanûna paşîn 2023 (UTC) :Demo [https://translatewiki.net/wiki/Portal_talk:Ku#Grammar_demo_62308] --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 15:14, 9 kanûna paşîn 2023 (UTC) == Spas == Gelek spas ji guhartîya tê di gotara „Tayfur Sökmen“. Silav û mala te ava be! [[Bikarhêner:KelêÛxelfetî|KelêÛxelfetî]] ([[Gotûbêja bikarhêner:KelêÛxelfetî|gotûbêj]]) 23:25, 12 kanûna paşîn 2023 (UTC) == Dengdan == Êvar baş hevalê {{Ragihandin|Ghybu}}.Tu çawanî ? Başî ? Em dixwazin sernav û kategoriyên du gotaran standard bikin. Mixabin nêrînên me yên cuda hene. Ji ber vê yekê min pêşniyara dengdanê kir.Ez ê kêfxweş bibim ku tu beşdarê dengdanê bibî.Silav û rêz https://ku.m.wikipedia.org/wiki/Got%C3%BBb%C3%AAj:Dadmend%C3%AE#Barkirina_Dadmend%C3%AE_01-2023 https://ku.m.wikipedia.org/wiki/Got%C3%BBb%C3%AAj:Dadwer%C3%AE#Barkirina_Dadwer%C3%AE_01-2023 [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 18:06, 24 kanûna paşîn 2023 (UTC) == Dîroka Tirkiyeyê/Dîroka Anatolyayê == Silav @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], min tenê xwest bipirsim niha gotar çawa dixuye, hûn dikarin di nîqaşa gotarê de bibînin, heqaret li min tê kirin wekî tiştekî dij-kurdî tê kirin. Ma ew adil e? Ma em ê bi vî rengî li hev bikin? Ji ber ku min gotarek ji Îngilîzî wergerand? Ji kerema xwe hewl bidin ku min fêm bikin, li pişt vê gotarê ti mebest tune, û ger hebûya, dê çi bikira? Ma tu dixwazî ​​ji min re bibêjî ku Wîkîpediya Îngilîzî jî propagandaya Tirkan e? Ji kerema xwe re, digel hemî dilovanî, siyaseta li derve, ez dikarim vê gotara ku min bi rastî hewl da, vegere? Tiştekî wisa tune ye, ne alîgirê tirkan e. Ez nikarim binivîsim ku cihên çandî yên li Rihayê li Kurdistanê ne, belkî paşê dîsan, lê ji ber ku di wergerandina bi îngilîzî de behsa forma herêmî ya Kurdistanê nayê kirin, min guh neda. Ev gotar ji rastiyan pêk tê. Komkujiyên kurdan an jî ermeniyan di dîroka "Komara tirk" de dihat plankirin. Li vir behsa qetlîamên li hemberî kurdan, ermeniyan, xiristiyanan, cihûyan û misilmanan nayê kirin. Ji ber vê yekê ez li wir pirsgirêkê nabînim, ne dijminatiya Kurdan e. [[Bikarhêner:KelêÛxelfetî|KelêÛxelfetî]] ([[Gotûbêja bikarhêner:KelêÛxelfetî|gotûbêj]]) 17:00, 9 tîrmeh 2023 (UTC) == Need your input on a policy impacting gadgets and UserJS == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Dear interface administrator, This is Samuel from the Security team and I hope my message finds you well. There is an [[m:Talk:Third-party resources policy|ongoing discussion]] on a proposed policy governing the use of external resources in gadgets and UserJS. The proposed [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] aims at making the UserJS and Gadgets landscape a bit safer by encouraging best practices around external resources. After an initial non-public conversation with a small number of interface admins and staff, we've launched a much larger, public consultation to get a wider pool of feedback for improving the policy proposal. Based on the ideas received so far, the proposed policy now includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, best practices for gadgets and UserJS developers, and exemptions requirements such as code transparency and inspectability. As an interface administrator, your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on the [[m:Talk:Third-party resources policy|policy talk page]]. Have a great day!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Samuel (WMF)|Samuel (WMF)]], on behalf of the Foundation's Security team</bdi> 12:08, 10 tîrmeh 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Samuel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/IAdmins_MassMessage_list_2&oldid=25272792 --> == Silav, mijar û pirsekî ji bo asteng kirina min == Silav hevalê @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], ez bikarhêner @[[Bikarhêner:KelêÛxelfetî|KelêÛxelfetî]] me, Ez hêvî dikim ku ez bi nivîsandina navnîşana IP-ya cûda ji we re tu rêwerzan binpê nakim. Min xwest ez li ser astengkirina xwe ji we bipirsim sedema sereke çi ye, piştî dengdayîn bi dawî bû min fikir kir ku êdî astengkirina min namîne. Ez di têgihîştinê de me û ez dixwazim gotara "Dîroka Tirkiyeyê" ji nû ve rêz bikim da ku ew niha jî li gorî rêgezên Wîkîpediya Kurdî be. Ez ne heyranê argûmanan im, û min her gav bi dengek argumantî ya bêalî bi qasî ku ji destê min tê ji bo referansê nivîsandiye. Ez dizanim ku gotarên min bi piranî ji nusxeyên Wîkîpediya îngilîzî an almanî ne, lê ez bi hemû hêza xwe hewl didim ku wan baştir bikim û bi zimanê kurdî re rast bihêlim. Ma rêyek heye ku meriv astengkirina hesabê bikarhênerê min kurt bike? Ez ji xebata li ser Wîkîpediya Kurdî hez dikim, bêyî nêrînên siyasî wê dimeşînim. Min gelek gotar li ser kurdan çêkirine, min di dîrokê de bûyerên kurdî çêkirine ku di tu Wîkîpediyayên din ên vî welatî de tune ne, ma hûn nikarin li ser nîqaşekê li hev bikin? Silav û rêz. [[Taybet:Beşdarî/2001:871:210:30DB:1530:8BA1:7E75:6E95|2001:871:210:30DB:1530:8BA1:7E75:6E95]] 00:32, 30 tîrmeh 2023 (UTC) == Sitenotice ji bo pêşbirka 2023ê == {{ragihandin|Gomada|Ghybu}} Merheba Ghybu. Çawa yî, baş î? Hêvî dikim baş bî. Wekî Kurdish Wikimedians User Group em pêşbirkekê li dar dixin. Yê nivîsîna gotarên nû û baştirkirina gotarên mewcûd. Xêra xwe dikarî nivîsên jêrî li sitenotice îlawe bikî? -- [[Bikarhêner:Bikarhêner|Bikarhêner]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Bikarhêner|gotûbêj]]) 08:54, 1 kanûna pêşîn 2023 (UTC) <div style="border-radius: 10px; box-shadow: 0 4px 8px rgba(0, 0, 0, 0.2); text-align: center; font-size: 18px; background: #fff;"> <div style="background: linear-gradient(to bottom, #f1c40f, #e67e22); border-radius: 10px 10px 0 0; padding: 5px;"> <div style="text-align: center; font-size: 18px; color: #fff;">Pêşbirka nivîsîna gotaran ji bo Wîkîpediyayên kurdî dest pê kir!</div> </div> <div style="display: flex; align-items: center; justify-content: space-between; padding: 20px;"> <div style="text-align: left; flex: 1;"> Wîkîpediyên kurdî yên soranî û kurmancî pêşbirkeke nivîsîna gotarên nû û baştirkirina gotarên heyî dike. Pêşbirk di 1ê kanûna yekem a 2023an (meha 12em) dest pê dike û heya dawiya meha kanûna yekem (meha 12em) dewam dike. Hûn tev dikarin beşdarî pêşbirkê bibin û ger heq kiribin xelat werbigirin. Ji bo agahiyên zêdetir li [[m:Special:MyLanguage/Kurdish Wikipedia Editathon - 2023|rûpela pêşbirkê]] binêrin.</div><div style="text-align: right;">[[File:Kurdish Wikimedians User Group Logo (Vertical).svg|100px|link=m:Special:MyLanguage/Kurdish Wikimedians User Group|alt=لۆگۆی کۆمەڵەی ویکیمیدیاوانە کوردەکان]]</div> </div> </div> == Tû dikari alîkariyê bikî? == Min ev nexşe bi frescoya adobe li ser têlefonê çêkir. Lê ez nikarim têkevim şablonê ji ber ku min şîfreya xwe ya Adobe ji bîr kiriye. Tû dikari hundirê giyaya Kereng a rengê mor li ser nexşeyê bi tevahî rengê mor boyax bikin? Min tenê ev xeletî fêm kir. Ev guhertoya PDF-ê tenê li ser komputerê dikare were guherandin. Komputera te heye? Pêdivî ye ku hûn guhertoya Îngilîzî jî rengî bikin. Pêdivî ye ku tû nebata gundelia bi rengê mor boyax bikin. Ma tû dizani pelên SVG çawa biguherînin? <gallery mode="packed"> Wêne:Floraxamirpete.svg|Bi kurdî Wêne:Floraofsouthakdoganlake.svg|Bi inglîzî </gallery> [[Bikarhêner:Vartolu3566|Vartolu3566]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Vartolu3566|gotûbêj]]) 21:34, 22 kanûna pêşîn 2023 (UTC) :{{silav|Vartolu3566}} Erê, ez dizanim SVG çito tên guherandin... Feqet jixwe li ser nexşeyê rengê kerengê mor e, na? [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 02:32, 25 kanûna pêşîn 2023 (UTC) ::Daha iyi anlaman için türkçe anlatacağım. Şimdi haritada her nesnenin bir katmanı vardır programın kenarında merdiven gibi dizilidir. Örneğin mor kereng bitkisini boyamak istersen o nesnenin katmanını seçmelisin. Çiçeklerin üstünde yazı yoksa direkt katmana basmadan da boyayabilirsin. Programda mor rengini seçmek yerine otomatik renk algılama kalemi var onu mor çiçeğin üzerine bas aynı rengi seçer. Mesela Quçan yazısının ve Gum hill yazısının altında mor bir çiçek var. Orayı boyamadan önce onların katmanını seçmelisin, aksi halde Q veya G harfi boyadığın alanın altında kalır. Hem kürtçe hem de İngilizce versiyonu düzenledikten sonra SVG kaydedip bu siteye yüklemen lazım. Başaramazsan da boşver. Mor çiçeklerin içinde boşluğu özellikle yuvarlak ana kısmı var ya o kısmı komple aynı renge boyayabilirsin. Açıklama kutusundaki çiceği de unutma. Bitkilerin isimleri sıralı olarak yazılı ya. [[Bikarhêner:Vartolu3566|Vartolu3566]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Vartolu3566|gotûbêj]]) 03:31, 25 kanûna pêşîn 2023 (UTC) == Gotûbêj:Serhildan == Silav. Ji kerema xwe re dikarî rûpela Gotûbêj:Serhildan dîsa çêkî? Ez ê rûpelên xwestî bi sinifa Xwestî ya Şablona Wîkîproje Kurdistan çêkim. Spas --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 14:00, 22 kanûna paşîn 2024 (UTC) == Modul:Otokat/ceribandin == Silav. Ji kerema xwe re dikarî vê modulê [[Modul:Otokat/ceribandin]] dîsa çêkî? Hebûna rûpelên ceribandinê tiştekî normal e loma ne hewce ne werin jêbirin.--[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 16:33, 22 kanûna paşîn 2024 (UTC) :{{r|Balyozxane}} Bibore, nizanim çima min ew jêbir {{???}} [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 17:31, 22 kanûna paşîn 2024 (UTC) ::@[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] Gelek spas. Belkî te xwest [https://ku.wikipedia.org/w/index.php?title=Modul:Katatiral/ceribandin&redirect=no Modul:Katatiral/ceribandin] jê bibî lê otomatîkî çûyî Modul:Otokat/ceribandin û jê bir? --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 17:36, 22 kanûna paşîn 2024 (UTC) == Translation request == Hello Ghybu, Can you translate and upload the article [[:en:1668 Shandong earthquake]] in Kurdish Wikipedia? Yours sincerely, [[Bikarhêner:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Multituberculata|gotûbêj]]) 15:15, 28 kanûna paşîn 2024 (UTC) == Tu dîsa bi xêr hatî! == @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], tu dîsa bi xêr hatî! Ez hêvîdar im ku tu baş bî. Bimîne di xweşiyê de, silav û rêz. [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 07:33, 11 nîsan 2024 (UTC) == GFDL == Slav! Te van pelan bi GFDL barkirine: # [[:File:Navçeyên_Başûrê_Kurdistanê.svg]] # [[:File:Navçeyên_Başûrê_Kurdistanê_vala.svg]] # [[:File:Nexşeya_cihan_Bakurê_Kurdistanê_relief.png]] # [[:File:Nexşeya_cihan_Bakurê_Kurdistanê_relief.svg]] # [[:File:Overpass-ku.png]] # [[:File:Wiktionary_MainPage_test_on_ku.wikipedia.png]] Di dosyayan de îfada (Ji bo devjêberdana mafên xwedîtiyê li vir binêre.) hene. Daxuyankirin divê li gorî [[:en:Wikipedia:GFDL standardization]] bêne rakirin. Dibe ku hûn ê amade bin ku ji wan dosyayan îftirayan derxînin? --[[Bikarhêner:MGA73|MGA73]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MGA73|gotûbêj]]) 15:40, 31 tîrmeh 2024 (UTC) :{{çêbû}}: It's fixed. Thanks! [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 01:56, 1 tebax 2024 (UTC) == Pozîsiyonên rêveberî, burokratî an heqê astengkirina IP‘an == Silav bi rêz @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], bi mehan pozîsiyonên rêveberî, burokratî an jî bikarhênerên bi heqên astengkirina bikarhênerên din di dest bikarhênerên ne-çalak e. Bê guman, di wîkîpediya bikarhênerên çalak hewce ne. Bi kerema xwe bikarhênerên çalak pirs bikin ku ti kes eleqeya ji bo van pozîsiyonan heye ma, baş ji bo pêşerojê wîkîpediya me ye. [[Taybet:Beşdarî/213.142.97.25|213.142.97.25]] 22:05, 19 tebax 2024 (UTC) == Gelo Hûn dikarin malpera dîrokê'da îro vekin? == jibo sererastkıtın u lê Zêdekirinê [[Bikarhêner:AmedDestan|AmedDestan]] ([[Gotûbêja bikarhêner:AmedDestan|gotûbêj]]) 12:39, 1 çiriya paşîn 2024 (UTC) == Penaber49 == Silav @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], bi kerema xwe carek @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] bi asteng bikin ji bo demeke kurt, tevgera wî neheq e, binerin hinek mînakan ji pir.<ref>{{Jêder-malper |url=https://ku.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Navik&diff=prev&oldid=1917019 |sernav=Navik: Cudahiya di navbera guhartoyan de - Wîkîpediya |malper=ku.wikipedia.org |roja-gihiştinê=2025-01-29 |ziman=ku}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://ku.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Ret%C3%AEk%C3%BBl%C3%BBma_endoplazm%C3%AE_ya_l%C3%BBs&diff=prev&oldid=1917020 |sernav=Retîkûlûma endoplazmî ya lûs: Cudahiya di navbera guhartoyan de - Wîkîpediya |malper=ku.wikipedia.org |roja-gihiştinê=2025-01-29 |ziman=ku}}</ref> Xûyeke erîşî li ber her tiştî bi Tirkiye an Tirk. * Naverokên ji çavkaniyên amerîkî Penaber wiha bi nav dike:<ref>{{Jêder-malper |url=https://ku.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Berxwedana_Kobaniy%C3%AA&diff=prev&oldid=1916719 |sernav=Berxwedana Kobaniyê: Cudahiya di navbera guhartoyan de - Wîkîpediya |malper=ku.wikipedia.org |roja-gihiştinê=2025-01-29 |ziman=ku}}</ref> * Li gorî ne ti enstîtût an çavkaniyekî fermî, lê li gorî Penaber avakirina komara Tirkiye li ser ev asasên ne:<ref>{{Jêder-malper |url=https://ku.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Tirkiye&diff=prev&oldid=1852949 |sernav=Tirkiye: Cudahiya di navbera guhartoyan de - Wîkîpediya |malper=ku.wikipedia.org |roja-gihiştinê=2025-01-29 |ziman=ku}}</ref> * Jêbirina wêneyan ji gotara [[Recep Tayyip Erdoğan]] bê sedem anîn:<ref>{{Jêder-malper |url=https://ku.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Recep_Tayyip_Erdo%C4%9Fan&diff=prev&oldid=1891608 |sernav=Recep Tayyip Erdoğan: Cudahiya di navbera guhartoyan de - Wîkîpediya |malper=ku.wikipedia.org |roja-gihiştinê=2025-01-29 |ziman=ku}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://ku.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Recep_Tayyip_Erdo%C4%9Fan&diff=prev&oldid=1891609 |sernav=Recep Tayyip Erdoğan: Cudahiya di navbera guhartoyan de - Wîkîpediya |malper=ku.wikipedia.org |roja-gihiştinê=2025-01-29 |ziman=ku}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://ku.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Recep_Tayyip_Erdo%C4%9Fan&diff=prev&oldid=1891610 |sernav=Recep Tayyip Erdoğan: Cudahiya di navbera guhartoyan de - Wîkîpediya |malper=ku.wikipedia.org |roja-gihiştinê=2025-01-29 |ziman=ku}}</ref> Ew têne nêrinekî biçûk ji xwenîşandina Penaber in. Penaber gelek caran bi awayekî ne bealî dixebitê, her tişt ku li gorî îdeolojiya xwe temam e, derbas dibe, ku rast e an jî ne. Bi ve rewşe riya wîkîpediya kurdî jî baştir nabe û cîhe îdeolojî û siyasî dibe. Herwiha, gelek aciz dibe ji xebatên min, lê her xebatê wî ji aliyê bikarhênerên din tê serastkirin di heman deme de. Alîkarî bikin bi kerema xwe. [[Taybet:Beşdarî/2001:4BC9:904:65AC:871:ADE5:B122:F3B2|2001:4BC9:904:65AC:871:ADE5:B122:F3B2]] 09:01, 29 kanûna paşîn 2025 (UTC) ::)) Ji hemî Wîkîpediyayê cîhanê hatiye astengkirin hatiye giliya min dike. Hemî cîhan ji te aciz e sûcê min çi ye. :[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 09:53, 29 kanûna paşîn 2025 (UTC) ::„Hemî cîhan li tê aciz e“ ::* „Hemî cîhan“ kî ye heval? (Vebijarkên peyvên bi vî rengî yên wî ne) ::* Heman kes ji wîkîpediya inglîzî ku ji min aciz bûnê ji tê jî aciz bûne.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2024-03-23 |sernav=User talk:Penaber49 |url=https://en.m.wikipedia.org/wiki/User_talk:Penaber49 |kovar=Wikipedia |ziman=en}}</ref> (Binerê gotûbêjên wî, ku em dibînin ku Penaber nedixwaze li ser rewşeke bealî û mantiq bixebitê, lê têne bi îdeolojiya xwe dixwazê derbas bibe. ::* Li vir jî, Penaber agahiyên bê çavkanî û çêker jibo gotareke jê dike bi argumana ku ew agahiyên bê çêker in, lê çima an çawa, kes heya îro nizanî û admînîstratorên ingilîzî li ser wê yekê hişyar jî nebûn:<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Mazloum_Abdi&diff=prev&oldid=1263041981 |sernav=Mazloum Abdi: Difference between revisions - Wikipedia |malper=en.wikipedia.org |roja-gihiştinê=2025-01-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Mazloum_Abdi&diff=prev&oldid=1263038783 |sernav=Mazloum Abdi: Difference between revisions - Wikipedia |malper=en.wikipedia.org |roja-gihiştinê=2025-01-29 |ziman=en}}</ref> ::* Herwiha, Penaber karên siyasî û îdeolojiya xwe di wîkîpediyayên weke ê îngilîzî de daxwaz ku bike, lê bikarhênerên din 2 cara hewce bûn ku guhertinên wî restore bikin, ji ber ku jibo Penaber agahiyên bi çavkanî ne rast in heya ku bi îdeolojiya xwe yek nabe (Ev jêbirin bi „Propaganda“ bi nav dike li vir).<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.m.wikipedia.org/w/index.php?title=2022_Paris_shooting&diff=prev&oldid=1131462007 |sernav=2022 Paris shooting: Difference between revisions - Wikipedia |malper=en.wikipedia.org |roja-gihiştinê=2025-01-29 |ziman=en}}</ref> û li vir bê sedem anîn agahîyên bi çavkanî jê dike:<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.m.wikipedia.org/w/index.php?title=2022_Paris_shooting&diff=prev&oldid=1131482834 |sernav=2022 Paris shooting: Difference between revisions - Wikipedia |malper=en.wikipedia.org |roja-gihiştinê=2025-01-29 |ziman=en}}</ref> ::[[Taybet:Beşdarî/2001:4BC9:904:65AC:871:ADE5:B122:F3B2|2001:4BC9:904:65AC:871:ADE5:B122:F3B2]] 10:12, 29 kanûna paşîn 2025 (UTC) :Silav birêz @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] mixabin hûn jî hinek berpirsyarin ku me bi kesên wiha re rû bi rû dihêlin. Min hêj jî fêm nekiriye kesên ku bi sedan car bûne sedema pirsgirêkên mezin û heya niha bi dehan car hatine astengkirin çima nayên asteng kirin ku em neçar dimînin diçin alîkariyê ji wîkîmetayê dixwazin. Niha gotara Berxwedana Kobanê xirab kiriye em sê çar kes didin nadin sererast nabe. Ji kerema xwe kî dibe bila bibe dema civaka Wîkîpediyayê jê aciz bû û guh neda hişyarî û gotinên civakê asteng bikin.[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 10:14, 29 kanûna paşîn 2025 (UTC) ::Min {{b|GMerosh}} asteng kir ji ber ku guh nade hişyariyan. {{r|Penaber49}} Dema ku tu gotaran diguherinî peyvên wekî "[https://ku.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Berxwedana_Kobaniy%C3%AA&diff=prev&oldid=1916719 derew]" bi kar meyîne (sedemên nerastiyan wan binivîse). [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 13:34, 29 kanûna paşîn 2025 (UTC) :::Belê rast e peyva derew peyvek argo ye ji vir pê ve ha jê hebim. Spas ji bo bersiv û alîkariya te. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 13:52, 29 kanûna paşîn 2025 (UTC) ;çavkanî {{çavkanî}} == Ji bo babîl == Silav, çima dema ez di babîla xwe de Qamişlo dinvîsim xûya nake? [[Bikarhêner:Elend Silêman|Elend Silêman]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Elend Silêman|gotûbêj]]) 02:35, 18 tebax 2025 (UTC) :Silav @[[Bikarhêner:Elend Silêman|Elend Silêman]] ev şablon nehatibû çêkirin ji ber vê yekê ne dixuya. Min çêkir li ser û li ser profîla te zêdekir. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 02:55, 18 tebax 2025 (UTC) ::{{r|Penaber49}} Spas! [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 12:14, 18 tebax 2025 (UTC) :::Gelek spas ji bo we! [[Bikarhêner:Elend Silêman|Elend Silêman]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Elend Silêman|gotûbêj]]) 19:45, 18 tebax 2025 (UTC) == Daxwaza alîkariyê == بابەت: داخوازا هاریکاریێ بۆ دروستکرنا بابەتەکێ گرنگ سلاڤ و رێز، جەنابێ کارگێر هیڤیدارم د باشترین رەوش دا بی. ناڤێ من نهێل خەلیلە، دەرهێنەر و بەرپرسێ سوشیال میدیایا رادیۆیا دهۆکم، کو دامەزراوەیەکا فەرمی و کەڤنە ل هەرێما کوردستانێ. من بزاڤ کر بابەتەکێ زانستی لسەر رادیۆیا دهۆک ل ویکپیدیایێ دروست بکەم، لێ مخابن ژبەر کێم شارەزاییا من د یاسایێن ویکپیدیایێ دا، ئەکاونتێ من "Radiofmduhok" ژبەر "ناکۆکیا بەرژەوەندیان" هاتە گرتن. من ب هەلەتی ئەکاونتەکێ دی ژی دروست کر و نوکە من زانی کو ئەڤە ژی کارەکێ نە دروستە. ئەز داخوازا لێبۆرینێ دکەم لسەر ڤان هەلەتیان. ژبەرکو رادیۆیا دهۆک جهەکێ گرنگ و شایستەیە کو ل ڤێ ئینسایکڵۆپیدیایێ هەبیت، من دڤێت داخوازا هاریکاریێ ژ جەنابێ تە یان هەر ئیدیتۆرەکێ دی یێ خودان ئەزموون بکەم کو ئەرکێ دروستکرنا ڤی بابەتی بگرنە ستۆیێ خۆ. ئەز یێ ئامادەمە هەمی ژێدەرێن فەرمی، بەلگەنامە، و لینکێن باوەرپێکری یێن پێدڤی بۆ ڤی بابەتی پێشکێش بکەم. گەلەک سوپاس بۆ دەم و تێگەهشتنا تە. دگەل رێزێ نهێل خەلیل کەمال [[Taybet:Beşdarî/185.187.78.56|185.187.78.56]] 16:28, 19 tebax 2025 (UTC) :Silav, ji bo ku zelaltir be, ez daxwaza xwe bi Kurmanciya standard jî pêşkêş dikim: :'''Mijar: Daxwaza alîkariyê ji bo çêkirina gotareke girîng''' :Silav û rêz, rêzdar rêveber :Hêvîdar im hûn di rewşeke baş de bin. :Navê min Nhel Xelîl e, derhêner û berpirsê medyaya civakî yê Radyoya Duhokê me, ku saziyeke fermî û kevn e li Herêma Kurdistanê. :Min hewl da ku gotareke zanistî li ser Radyoya Duhokê li Wîkîpediyayê çêbikim, lê mixabin ji ber kêmzanîna min di derbarê zagonên Wîkîpediyayê de, hesabê min "Radiofmduhok" ji ber "nakokiya berjewendiyan" hat girtin. Min bi şaşîtî hesabekî din jî çêkir û niha ez dizanim ku ev jî karekî ne durist e. Ez ji bo van şaşîtiyan lêborînê dixwazim. :Ji ber ku Radyoya Duhokê cihekî girîng û hêja ye ku di vê ensîklopediyê de hebe, ez dixwazim daxwaza alîkariyê ji cenabê we yan ji her edîtorekî din ê bi tecrûbe bikim ku erka çêkirina vê gotarê bigirin ser milê xwe. :Ez amade me ku hemû çavkaniyên fermî, belge, û lînkên pêbawer ên ji bo vê gotarê pêwîst in, pêşkêş bikim. :Gelek spas ji bo dema we û têgihiştina we. :Bi rêzdarî :Nhel Xelîl Kemal [[Bikarhêner:Aras2025|Aras2025]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Aras2025|gotûbêj]]) 17:27, 19 tebax 2025 (UTC) ::Silav Nehl Xelîl Kemal, @[[Bikarhêner:Aras2025|Aras2025]] Radyoya Dihokê radyoyeke gelek kevn e di vê mijarê de ez dikarim ji te re bibim alîkar. Ez dixwazim vê fêr bibin gelo di derbarê radyoya Dihokê lînkên nûçeyan heye an na. Ger ku hebin ji kerema xwe li vir zêde bike. Navê fermî ya radyoyê Dihok Radyo ye an Radyoya Dihokê ye? Yanî di belgeyan fermî de kîjan nav derbas dibe. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 19:36, 19 tebax 2025 (UTC) :::Silav û rêz, @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] :::Gelek spas ji bo bersiv û amadehiya te ya ji bo alîkariyê. Ez gelek kêfxweş bûm. :::Di derbarê pirsên te de: :::# '''Li jêr çend lînkên nûçeyan hene ku behsa Radio Duhok dikin:''' :::#* [ https://www.radioduhok.com/ ] :::#* [ https://navendaxani.com/radioduhok/ ] :::# '''Di derbarê navê fermî de, li gor belgeyên Wezareta Rewşenbîrî, navê rast " Radio Duhok " e.''' :::Heger pêdiviya te bi tiştekî din hebe, ez amade me. Dîsan gelek spas ji bo hevkariya te. :::Bi rêzdarî, :::Aras2025 [[Taybet:Beşdarî/185.187.78.56|185.187.78.56]] 20:29, 19 tebax 2025 (UTC) ::::Silav @[[Bikarhêner:Aras2025|Aras2025]] di çavkaniyan behsa sala damezirandina radyoyê nake. Radyo kîjan sal dest bi weşanê kiriye? [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 21:01, 19 tebax 2025 (UTC) :::::Silav û rêz, @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] :::::Spas ji bo pirsa te. Li gor belgeyên fermî yên Wezareta Rewşenbîrî, Radyoya Duhok di '''14ê çiriya pêşîn a sala 1992an''' de hatiye damezrandin. :::::Ez dikarim wêneyê belgeya fermî jî ji bo we bişînim eger pêwîst be. :::::<nowiki>Bi rêzdarî, ~~~~</nowiki> [[Bikarhêner:Aras2025|Aras2025]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Aras2025|gotûbêj]]) 21:05, 19 tebax 2025 (UTC) ::::::Silav, Çavkaniyên wekî rojname, kovar û malper hewce ne... Ne yên ku girêdayî Radyoya Dihokê ne. [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 21:15, 19 tebax 2025 (UTC) :::::::Silav û rêz, @Penaber49 û @Ghybu: :::::::Ez bi dîtina gotara Radyoya Duhokê gelek gelek kêfxweş bûm! Ji dil spasiya hevkariya we ya profesyonel û bilez dikim. We karekî hêja kir. :::::::Ji bo ku gotar hîn dewlemendtir bibe, min du çavkaniyên din ên serbixwe jî dîtin. Hûn dikarin li gorî kêrhatiya wan bi kar bînin: :::::::* <code><nowiki>https://www.xaniagency.com/2021/03/23/%d8%b1%d8%a7%da%af%db%95%d9%87%d8-a7%d9-86%d8-af%d9-83%d8-a7%d8%b1-%d8-b3%d8-a7%d8-a8%d8-b1-%d9-85%d8-b3%d8-aa%db%95%d9-81%d8-a7-%d9-88%db%95%d8-ba%db%95%d8-b1%d8-a7-%d8-af%d9-88%d9-88%d9-85%d8-a7/</nowiki></code> :::::::* <code><nowiki>https://navendaxani.com/radioduhok/</nowiki></code> :::::::Dîsan, ji kûrahiya dilê min, spas ji bo we. Hûn hêmayê xebata Wîkîpediyayê ne. :::::::<nowiki>Bi rêzdarî, ~~~~</nowiki> [[Bikarhêner:Aras2025|Aras2025]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Aras2025|gotûbêj]]) 21:27, 19 tebax 2025 (UTC) :::::: Spas xweş. Ez niha gotarê didim despêkirin. Çend çavkaniyên din ên ji xeynî malpera radyoyê hebûya gelek baştir dibûya lê ji ber ku radyo niha li bajarê Dihokê di weşanê de ye li û ji girseyeke gel tê zanîn polîtîkaya Qaîdeya navdarî ya ku ji aliyê girseyeke gel ve tê zanîn tîne cih. Dema ku min li daxuyaniya radyoyê nihêrî gelek bi nêrîneke polîtîk hatiye nivîsandin. Li gorî polîtîkaya bêalî ya Wîkîpediyayê divê bi ti awayê di naveroka gotaran de pesnên partî û sazîyan neyên dayîn. Ji ber ku ev gotara saziyeke cudaye mirov dikare di naveroka vê gotarê de têna carek an du car behsa partiya sîyasî bike. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 21:23, 19 tebax 2025 (UTC) :::::::Silav birêz @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], min jî ferq kir ku çavkanî kêm in. Lê difikirim ji ber ku radyo li bajareke wekê Dihokê bi salan e weşanan dike li gorî polîtîkaya navdarî ya Wîkîpediyayê mirov dikare binivîse. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 21:36, 19 tebax 2025 (UTC) ::::::::Gelek spas ji bo rêberiya we ya hêja. ::::::::Li ser daxwaza we ya ji bo çavkaniyên serbixwe, min ev sê lînkên vîdyoyê ji YouTube dîtin ku bi awayekî berfireh behsa Radyoya Duhokê û girîngiya wê dikin. Hêvîdar im ev yek bibin alîkar ji bo nivîsandina gotarê: ::::::::* <code><nowiki>https://youtu.be/lHLHHL3_aEg?si=2F7UymE7WrovK-QT</nowiki></code> ::::::::* <code><nowiki>https://youtu.be/QRmxQHWHK9s?si=qeAglK95tfY2Wyxg</nowiki></code> ::::::::* <code><nowiki>https://youtu.be/JY3P4H19Prc?si=ULIc53JkitfCoje6</nowiki></code> ::::::::Ez ji bo her hevkariyeke din amade me. [[Bikarhêner:Aras2025|Aras2025]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Aras2025|gotûbêj]]) 22:29, 19 tebax 2025 (UTC) == Silav û rêz, @Ghybu û @panebaer49 == Gelek spas ji bo rêberiya we ya hêja. Li ser daxwaza we ya ji bo çavkaniyên serbixwe, min ev sê lînkên vîdyoyê ji YouTube dîtin ku bi awayekî berfireh behsa Radyoya Duhokê û girîngiya wê dikin. Hêvîdar im ev yek bibin alîkar ji bo nivîsandina gotarê: * <code><nowiki>https://youtu.be/lHLHHL3_aEg?si=2F7UymE7WrovK-QT</nowiki></code> * <code><nowiki>https://youtu.be/QRmxQHWHK9s?si=qeAglK95tfY2Wyxg</nowiki></code> * <code><nowiki>https://youtu.be/JY3P4H19Prc?si=ULIc53JkitfCoje6</nowiki></code> Ez ji bo her hevkariyeke din amade me. <nowiki>Bi rêzdarî, ~~~~</nowiki> [[Bikarhêner:Aras2025|Aras2025]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Aras2025|gotûbêj]]) 22:08, 19 tebax 2025 (UTC) :Silav @[[Bikarhêner:Aras2025|Aras2025]] li gel kêmasiya çavkaniyan min dîsa gotarê da destpêkirin. Ji kerema xwe ger we guhertin û naverokan li gotarê zêdekir agahiyên bê çavkanî û alîgir li gotarê zêde nekin. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 23:39, 19 tebax 2025 (UTC) ::{{r|Aras2025}} Pirsek: [https://www.radioduhok.com/ malpera fermî] bi soranî an jî bi kurmancî hatiye nivîsandin? Herwiha li Dihokê navê radyoyê: "Radyoya Dihokê" an "Radyoya Duhokê" an jî navekî din tê bilêvkirin? [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 00:07, 20 tebax 2025 (UTC) :::Silav û rêz, @Penaber49 û @Ghybu: :::Gelek spas ji bo destpêkirina gotarê û pirsên we yên girîng. Ez ê bi ti awayî destwerdanê di naveroka gotarê de nekim û li benda rêberiya we me. :::Di derbarê pirsên we de, birêz Ghybu: :::# Malpera me ya fermî bi tîpên erebî hatiye nivîsandin, lê zimanê wê bi zaravayê '''Kurmancî (Badînî)''' ye. :::# Li Duhokê, navê rast û belavbûyî '''" Radio Duhok"''' ye. :::Ez ji bo her hevkariyeke din amade me. :::<nowiki>Bi rêzdarî, ~~~~</nowiki> [[Bikarhêner:Aras2025|Aras2025]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Aras2025|gotûbêj]]) 08:34, 20 tebax 2025 (UTC) ::::'''Slav û rêz, hevalan.''' ::::'''Erê tiştek maye ez bo hewe bikem derbarê Radyoya Duhok?''' ::::'''Eger tiştek lazim bît, ez di xizmetê da me''' [[Bikarhêner:Aras2025|Aras2025]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Aras2025|gotûbêj]]) 21:22, 20 tebax 2025 (UTC) :::Silav @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], zimanê malpera Radyoya Dihokê kurmancî (badînî) ye bi tîpên erebî. Ne zaravaya soranî ye. Bi soranî Radyoy Dihok (ڕادیۆی دهۆك) e. Bi kurmancî/badînî "Dihok" (دهۆك) e, ne Duhok (دوهۆك). [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 21:41, 20 tebax 2025 (UTC) ::::'''Slav, em xelkê bajêrê Duhok (Duhok) bi zimanê badînî diaxivîn, ne bi soranî.''' ::::'''Navê Radyoya Duhok vî şêwazî ye (Radio Duhok) yan badînî ( رادیۆیا دهۆک )?''' ::::'''Eger zehmet nebît, vî şêwazê diyarkirî bo me danin.''' [[Bikarhêner:Aras2025|Aras2025]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Aras2025|gotûbêj]]) 21:47, 20 tebax 2025 (UTC) :::::Silav @[[Bikarhêner:Aras2025|Aras2025]] tu çawan î, baş î? Bi giştî di zaravaya kurmancî da em Dihok (دهۆك) dinivîsin, ne Duhok (دوهۆك). Bimînit di xêr û xoşiyê da. [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 21:55, 20 tebax 2025 (UTC) ::::::Başe bubure min baş zmanê kurmancî nzanim ::::::Dyare ez îy xeletim bubure dûbare ::::::Dest xoş hevalê hêjay [[Bikarhêner:Aras2025|Aras2025]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Aras2025|gotûbêj]]) 21:57, 20 tebax 2025 (UTC) :::::::@[[Bikarhêner:Aras2025|Aras2025]], bira, tu ji min baştir bi kurdî dizanî. Tu her hebî. [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 22:02, 20 tebax 2025 (UTC) ::::::::Gelek subas hevalê pir hêja ::::::::Ez dê subas darbim di babetê (Radio Duhok - رادیۆیا دهۆک ) da hun harîkarya min vket jbu zêdekirna babetî ::::::::Dûbare hun hêjane zor subas [[Bikarhêner:Aras2025|Aras2025]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Aras2025|gotûbêj]]) 22:06, 20 tebax 2025 (UTC) == Navenda Xani ya Rewşenbîrî û Ragihandinê == {{Infobox organization|name=Navenda Xani ya Rewşenbîrî û Ragihandinê|image=<!-- Wêneyê logoyê li vir zêde bike -->|founded=[[1991]] (wek Nivîsîngeha Rewşenbîrî) <br> [[28 Adar]] [[2000]] (wek Dezgeha Xani)|location=[[Duhok]], [[Herêma Kurdistanê]]|affiliation=[[Partiya Demokrat a Kurdistanê]]|website=[http://www.navendaxani.com/ www.navendaxani.com]}} '''Navenda Xani ya Rewşenbîrî û Ragihandinê''' dezgeheke medyayî, rewşenbîrî û ragihandinê ye ku bingeha wê li bajarê [[Duhok]]ê ye û ser bi [[Partiya Demokrat a Kurdistanê]] ve ye. Ev navend çendîn sazî û dezgehên medyayî yên girîng ên wekî [[Têlezyona Duhok]], [[Rojnama Evro]] û [[Çapxaneya Xani]] bi xwe ve digire. == Dîrok == Bingeha vê navendê vedigere sala [[1991]]ê, ku wê demê wekî berdewamiya "Nivîsîngeha Rewşenbîrî û Ragihandinê" ya ser bi Lقی 1 ê ya PDKê ve li serdema Şoreşa Gulanê dest bi karê xwe kiribû.<!-- Ji bo vê agahiyê çavkanî hewce ye --> Di sala [[2000]]î de, ev nivîsîngeh bû "Dezgeha Xani" û ser bi Mekteba Navendî ya Rewşenbîrî û Ragihandina PDKê ve hate girêdan.<!-- Ji bo vê agahiyê çavkanî hewce ye --> Di sala [[2019]]an de, navê Dezgeha Xani hate guhertin û bû "Navenda Xani ya Rewşenbîrî û Ragihandinê".<!-- Ji bo vê agahiyê çavkanî hewce ye --> == Rêveberên Navendê == Ji destpêka damezrandinê heta niha, ev kesayetî berpirsiyariya navendê kirine: * '''Dr. Rizgar''': 1991-1992 * '''Hemîd Sûrî''': 1992-1994 * '''Karwan Akreyî''': 1994-2000 * '''Fehîm Ebdula''': 2000-2014 * '''Mehfûz Mayî''': 2014-2019 * '''Îhsan Amêdî''': 2019 – heta niha<!-- Ji bo vê agahiyê çavkanî hewce ye --> == Dam û Dezgehên Sereke == Navenda Xani ji van sazî û dezgehên medyayî û rewşenbîrî pêk tê: * '''[[Têlezyona Duhok]]''': Di roja [[12 Adar]] [[1992]]an de dest bi weşana xwe ya ezmûnî kir û di [[3 Gulan]] [[1992]]an de bi fermî hate vekirin.<!-- Ji bo vê agahiyê çavkanî hewce ye --> * '''[[Radyoya Duhok]]''': Di sala [[1991]]ê de hatiye damezrandin û di [[14 Cotmeh]] [[1992]]an de bi fermî dest bi weşanê kir. Frekansa wê 88.9MHz û 88.50MHz e.<!-- Ji bo vê agahiyê çavkanî hewce ye --> * '''[[Rojnama Evro]]''': Rojnameyeke rojane ya bi [[Zimanê kurdî|Kurdî (Kurmancî)]] ye, ku di [[13 Tîrmeh]] [[2005]]an de hejmara xwe ya yekem weşand.<!-- Ji bo vê agahiyê çavkanî hewce ye --> * '''Çapxaneya Xani''': Di [[5 Tebax]] [[1996]]an de hatiye damezrandin û di sala [[2016]]an de hatiye nûjenkirin. Heta niha zêdetirî 80 pirtûkan çap kirine.<!-- Ji bo vê agahiyê çavkanî hewce ye --> * '''Kovara Sivore''': Kovareke mehane ya zarokan e û di [[22 Nîsan]] [[1998]]an de hatiye damezrandin.<!-- Ji bo vê agahiyê çavkanî hewce ye --> * '''Ajansa Xani''': Di [[16 Tebax]] [[2021]]ê de ji bo belavkirina nûçe û raporan hatiye damezrandin.<!-- Ji bo vê agahiyê çavkanî hewce ye --> * '''Kovara Metîn''': Kovareke rewşenbîrî ya giştî û mehane ye.<!-- Ji bo vê agahiyê çavkanî hewce ye --> * '''Têlezyona Duhok – Werzişî''': Kenalekî werzişî ye ku di [[22 Gulan]] [[2022]]an de hatiye damezrandin.<!-- Ji bo vê agahiyê çavkanî hewce ye --> == Çalakiyên din == Ji bilî kar û birêvebirina van saziyan, baregeha navendê bi lidarxistina kor û semîneran û çapkirina pirtûkan jî radibe. Di navendê de beşên wekî beşa rewşenbîrî, pirtûkxane, beşa rahênan û geşepêdanê, û dokyûmentkirinê jî hene. == Çavkanî == {{Reflist}}== Girêdanên derve == * [http://www.navendaxani.com/ Malpera Fermî ya Navenda Xani] [[Bikarhêner:Aras2025|Aras2025]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Aras2025|gotûbêj]]) 17:16, 23 tebax 2025 (UTC) == Nhel Khalil Kamal == '''Nhel Khalil Kamal''' derhêner, berpirsê medyaya civakî û damezrînerê yekemîn radyoya online ya folklorî li Herêma Kurdistanê ye.<ref>Rojnameya Evro, Hejmar 2645, "Di Dîya Bême Sê Riyareke Bi Rê Ze", nivîskar: Newzad Hemdî. [https://www.calameo.com/read/000139418190493ef609a Girêdan].</ref> == Jînenîgarî == Nhel Khalil li devera Nêhelê ji dayik bûye. Wî beşa Zanistên Komputerê xwendiye û wek pisporê IT kar dike. == Kar û Xebat == Ew wek derhêner û berpirsê medyaya civakî li Radyoya Duhokê kar dike. Yek ji karên wî yên herî berçav damezrandina '''Nhel Radio''' ye, ku wek yekem radyoya online ya taybet bi folklorê Kurdî li deverê tê naskirin. Ev radyo bi taybetî girîngiyê dide folklor û çanda devera Nêheliyan.<ref>Rojnameya Evro, Hejmar 2645, "Di Dîya Bême Sê Riyareke Bi Rê Ze", nivîskar: Newzad Hemdî. [https://www.calameo.com/read/000139418190493ef609a Girêdan].</ref> Herwiha, wî çendîn malperên fermî jî sêwirandine, wek: * www.navendaxani.com * www.radioduhok.com * www.govarametin.com * www.nhelradio.site == Çavkanî =={{Çavkanî}}[[Bikarhêner:Nhel Kahlil Kamal|Nhel Kahlil Kamal]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Nhel Kahlil Kamal|gotûbêj]]) 21:51, 25 tebax 2025 (UTC) == Daxwaza veguhestina rûpelê == Silav heval, Tu dikarî ji kerema xwe vê rûpela min a li jêr bikî gotareke fermî da ku di lêgerînê de derkeve? [[Bikarhêner:Nhel Kahlil Kamal]] Gelek spas. [[Bikarhêner:Nhel Kahlil Kamal|Nhel Kahlil Kamal]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Nhel Kahlil Kamal|gotûbêj]]) 23:03, 25 tebax 2025 (UTC) :Silav @[[Bikarhêner:Nhel Kahlil Kamal|Nhel Kahlil Kamal]] li gorî Qaîdeya navdarî yên Wîkîpediyayê gotara her kesê nayên nivîsandin. Qaîde (polîtîka) Wîkîpediya kurdî di derbarê nivîsandina gotaran de wiha dibêje: ''Wîkîpediyaya kurdî destûrê nade reklamên şirketan, sazî û danasîna kesên ne ensîklopedîk. Nivîsandina gotarên bûyeran, kes, sazî û şirketan divê ev sazî, kes û şirket di girîngî ya nivîsandina li ser wîkîpediyayê de bin. Wek mînak dema ku gotarên kesên naskirî (hunermend, nivîskar, stranbêj û hwd.) hate nivîsandin divê ew kes ji aliyê girseyeke girîng ve bêne naskirin, jînenîgarî û xebatên wan ji aliyê saziyên medyayê yên bêalî ku eleqeya wan bi wan kesan re tinene bêne nivîsandin.'' Bi silav û rêz. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 04:23, 26 tebax 2025 (UTC) == Translation request == Hello, Ghybu. Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Kurdish Wikipedia? Yours sincerely, [[Taybet:Beşdarî/&#126;2025-28854-63|&#126;2025-28854-63]] ([[Gotûbêja bikarhêner:&#126;2025-28854-63|talk]]) 13:21, 17 çiriya pêşîn 2025 (UTC) == Translation request 2 == Hello, Ghybu. Can you translate and upload the articles [[:en:1668 Shandong earthquake]] (the deadliest earthquake in the 17th century and the most powerful earthquake in East China) and [[:en:1976 Tangshan earthquake]] (the second deadliest earthquake in history and the deadliest earthquake in the 20th century) in Kurdish Wikipedia? Yours sincerely, [[Taybet:Beşdarî/&#126;2025-28854-63|&#126;2025-28854-63]] ([[Gotûbêja bikarhêner:&#126;2025-28854-63|talk]]) 13:21, 17 çiriya pêşîn 2025 (UTC) == Belgekirina şablonan çavkanîya == Silav û rêz, parametreyên şablonên([[Şablon:Jêder malper|Jêder malper]], [[Şablon:Jêder-kitêb|Jêder-kiteb]] hwd) çavkaniyan çiqas ji bo serastkirinê pê bilî bûm jî Wikipediayê parametreyên şablonên nas nake. Çawa ev xeletî serast be dizanî? Min dizanim kû bê belgekirin jî şablonan tê bikaranîn lê gelek hesan dibe vextê ku vê xete serast be. Ez difikirim kû ev xeletî ji ber kêmasiyê TemplateData tê. [[Bikarhêner:VikiAzad|VikiAzad]] ([[Gotûbêja bikarhêner:VikiAzad|gotûbêj]]) 12:06, 3 adar 2026 (UTC) :{{silav|VikiAzad}}! Tu dikarî mînakek bidî ? Li vira problem çî ye: [https://ku.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%87em%C3%AA_Sor_(%C3%A7em)&diff=prev&oldid=1987003] [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 13:21, 5 adar 2026 (UTC) ::Dema ku guhartinê dîtbarî(visual editor)ye li beşa 'çavkanî lê zêde bike' de vê problema tê dîtin, parametreyên şablonê dernakevin. ::Vexta ku li guhartina çavkanî (beşa ku koda dinivisin) de ger koda şablonê dinivîsim (mînak <nowiki>{{Jêder-malper}}</nowiki>) şunda li beşa guhartinê dîtbarî de pêlê çavkaniya(<nowiki>[[1]]</nowiki>) dikim parametreyên şablonê derdikeve. [[Bikarhêner:VikiAzad|VikiAzad]] ([[Gotûbêja bikarhêner:VikiAzad|gotûbêj]]) 17:06, 5 adar 2026 (UTC) == Alîkarî derbarê Wîkîpediya Sindî de == Silav, ez Siddharth Talreja me ji Wîkîpediya Sindî. Mîna zimanê Kurdî ku bi gelek alfabeyan tê nivîsandin, zimanê Sindî jî bi gelek alfabeyan tê nivîsandin. Lêbelê, em plan dikin ku ji yekê zêdetir alfabeyan bidin nasîn. Min berî vê yekê bi bikarhênerên Wîkîpediya Keşmîrî û Kazakî re têkilî danîbû. Lê ji ber ku Wîkîpediya we yek ji wan çend Wîkîpediyayan e ku veguherîna otomatîk çalak û zindî heye, ez ê pir spasdar bim ger hûn bikaribin alîkariyê bikin û rêberiya xwe bikin ka meriv çawa bi vê yekê re pêşve diçe. Bibore heke di peyama min de xeletî hebin ji ber ku ev guhertoyek wergerandî ji Google Translate ye. Ez bi Kurdî nizanim û her weha ez nizanim hûn bi Îngilîzî dizanin an na, ji ber vê yekê min werger bikar aniye. Spas dikim [[Bikarhêner:Siddhu Talreja|Siddhu Talreja]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Siddhu Talreja|gotûbêj]]) 17:09, 6 adar 2026 (UTC) :{{silav|Siddhu Talreja}}, you first need to create a conversion table. For example, for the Kurdish Wikipedia, we defined the rules for converting from the Latin alphabet to the Arabic alphabet (in PHPn, [https://gerrit.wikimedia.org/r/plugins/gitiles/mediawiki/core/+/refs/changes/73/1119073/5/includes/language/converters/KuConverter.php '''here''']): and [https://gerrit.wikimedia.org/r/plugins/gitiles/mediawiki/core/+/refs/changes/73/1119073/5/includes/language/converters '''here'''] are other conversion examples in other languages ​​to help you. This isn't mandatory; you can simply create your own conversion table. Then, go to the [https://phabricator.wikimedia.org/ '''Phabricator'''] website and submit a request with a link to your project and the conversion construction rules: after discussion, they will take care of it. [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 15:50, 7 adar 2026 (UTC) ::Spas ji bo bersivdayînê. Çend pirsên min hene. ::1) Gelo navrû jî hatiye guhertin? ::2) Hûn çawa bi mijara ku tîpên erebî dengdêran bikar naynin re mijûl dibin? ::3) Ger tenê dîtinek demkî bi tîpek din were afirandin, mirovên ku tîpên din bikar tînin çawa dikarin bigerin an binivîsin? [[Bikarhêner:Siddhu Talreja|Siddhu Talreja]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Siddhu Talreja|gotûbêj]]) 16:19, 7 adar 2026 (UTC) :::1) No (the conversion happens automatically) :::2) The Kurdish Arabic alphabet uses the [https://en.wikipedia.org/wiki/Kurdish_alphabets#Kurdo-Arabic_alphabet Kurdo-Arabic_alphabet]; therefore, there are no diacritics for vowels. :::3) Once the conversion table is set up, you can search in either the Latin or Arabic alphabet; the conversion is automatic and redirects you to the appropriate page. For example: [[دیجلە]] or [[Dîcle]] gives the same result. [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 16:49, 7 adar 2026 (UTC) ::::So the options like edit, view contributions, etc always appear in latin only even when i view in kurdo-arabic? ::::And what can I do if my script is like the traditional arabic without vowel diacritics half of the time? [[Bikarhêner:Siddhu Talreja|Siddhu Talreja]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Siddhu Talreja|gotûbêj]]) 16:57, 7 adar 2026 (UTC) :::::I misspoke :) Everything is converted into Arabic alphabet (the entire interface) using the conversion table. [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 17:04, 7 adar 2026 (UTC) ::::::gelo vebijêrka veguherînê li ser mobîlan jî heye? [[Bikarhêner:Siddhu Talreja|Siddhu Talreja]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Siddhu Talreja|gotûbêj]]) 17:51, 7 adar 2026 (UTC) :::::::Yes: on mobile, you need to click on the language icon [[Wêne:OOjs_UI_icon_language-ltr-progressive.svg|20px]] at the top of the page and choose Arabic, Latin, or another alphabet for which you created the conversion. For example, for Arabic Kurdish you need to click on "تیپێن عەرەبی"; and to return to Latin, you must click on "Kurdî/کوردی". [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 18:24, 7 adar 2026 (UTC) ::::::::PS: The name translated here is the one that appears in the interface: '''[https://translatewiki.net/wiki/MediaWiki:Variantname-ku/ku-latn]''' [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 18:37, 7 adar 2026 (UTC) == Asteng == silav @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], gelo tû dikarî vî @[[Bikarhêner:CaliphofJerusalem|CaliphofJerusalem]] bikarhênera asteng bikî. Li wir [https://ku.wikipedia.org/w/index.php?title=S%C3%AAwas&curid=1101&diff=1987649&oldid=1987648] heqeret dike û wir [https://ku.wikipedia.org/w/index.php?title=Bakur%C3%AA_Kurdistan%C3%AA&curid=1105&diff=1987651&oldid=1984520] jî vandalîzm. [[Bikarhêner:VikiAzad|VikiAzad]] ([[Gotûbêja bikarhêner:VikiAzad|gotûbêj]]) 22:53, 7 adar 2026 (UTC) :Silav, {{çêbû}} [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 23:15, 7 adar 2026 (UTC) ::Spas 🙏🏻 [[Bikarhêner:VikiAzad|VikiAzad]] ([[Gotûbêja bikarhêner:VikiAzad|gotûbêj]]) 23:20, 7 adar 2026 (UTC) == Neutrality == The bias and double standards in [[Nîjadkujiya Şirîta Xezeyê|this]] article are unacceptable. Compare this article to the Holocaust; don't you see the difference? Israel is committing genocide! This is what international organizations have confirmed. [[Bikarhêner:جودت|جودت]] ([[Gotûbêja bikarhêner:جودت|gotûbêj]]) 16:51, 16 adar 2026 (UTC) == Çalakbûna wê == Silav @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], hûn bi salan êdî ne çalak in. Baştir e ku kesekî din mafê astengkirine bistîne. Ez Erdal im. Tev bi hev li vir bixebitin û pêşbixin wîkîpediya kurdî. Lê di çalakiya dawîn ji ber ne çalakbûna te, bikarhênerekî xwe kiriye xwedî vê derê. [[Taybet:Beşdarî/&#126;2026-16769-27|&#126;2026-16769-27]] ([[Gotûbêja bikarhêner:&#126;2026-16769-27|talk]]) 12:05, 17 adar 2026 (UTC) :Silav @[[Bikarhêner:~2026-16769-27|~2026-16769-27]] kekê Erdal ji bo min her kedek ji bo zimanê kurdî gelek pîroz e. Ji bo ku te vê projeyê daye destpêkirin ji bo ked û hewlên te ji te re gelek spas dikim. Ez dikarim bi nirxa herî pîroz sond bixwim ku du sê bikarhênerên çalakên ku niha li vir in, ji ber ku mane bi tenê nekarîne terk a vir bidin. Tenê armanca wan ên "xwe kirina xwedî vê derê" ev bû. Bi silav û rêz. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 14:23, 17 adar 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:06, 28 nîsan 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == Têxistina guhartinên botê di îstatîstîkên Wîkîpediya de == Silav @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], di îstatîstîkên wîkîpediyaya kurdî de di ''Hejmara guhartinên rûpelan ji avabûna Wîkîpediya heta niha'' guhartina bot-an naye hejmartin. Di hemî wîkîpediyayên din de ew tê hejmartin. Bi kerema xwe wê biguherîn. Aniha zêdetirî 2 milyon guhartinan ji avabûna wîkîpediyaya kurdî heta îro çêbûne, lê bi bot-an dibe ku hejmar ji 3 milyon zêdetir ra dibe. Mala ve ava! [[Taybet:Beşdarî/&#126;2026-33942-16|&#126;2026-33942-16]] ([[Gotûbêja bikarhêner:&#126;2026-33942-16|talk]]) 18:14, 9 hezîran 2026 (UTC) :Silav! Kîjan statîstîk? [[Taybet:Statîstîk]]? [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 02:08, 10 hezîran 2026 (UTC) ::Erê, statîstîkên taybet de. [[Taybet:Beşdarî/&#126;2026-34130-08|&#126;2026-34130-08]] ([[Gotûbêja bikarhêner:&#126;2026-34130-08|talk]]) 05:48, 10 hezîran 2026 (UTC) == Xerabkirinê Şablonan == Silav @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], [[Bikarhêner:Memwelat|ev bikarhêner]] gelek modul û şablon guhertiye gelek şablon ji ber vê xirab buye. Ji kerema xwe binêre. {{ping|Ghybu}}[[Bikarhêner:VikiAzad|VikiAzad]] ([[Gotûbêja bikarhêner:VikiAzad|gotûbêj]]) 11:50, 28 hezîran 2026 (UTC) == Bot == <p>Hello @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], hope you're doing well, <p>as you know i use sakura bot to do article category maintenance here on ku.wikipediae. <p>i plan to introduce a new project. such as active_track.py, it maintains a weekly automated "Active Users Tracker" dashboard. The bot updates a weekly list of the top 10 most active users on ku.wiki, <p>The bot already maintans the project on several wikis: ([[:ckb:بەکارھێنەر:Sakura emad/بەکارھێنەرە-چالاکەکان|ckbwiki]], [[:simple:User:Sakura emad/Active-Users|SimpleWiki]], [[:ks:رُکُن:Sakura emad/Active users|ksWiki]], [[:mni:ꯁꯤꯖꯤꯟꯅꯔꯤꯕ:Sakura_emad/Active-Users|MNI Wiki]]) : So my question would be, i wonder if it is ok to create the project and run it immediately?, since i have a bot flag here? or i should seek community consensus first? the project will be under my username space btw. [[Bikarhêner:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Sakura emad|gotûbêj]]) 22:22, 20 tîrmeh 2026 (UTC) :Silav {{=)}} I don't see any problem with that kind of task, and I think that's something desired here. But next time, it's better to ask that sort of question here: [[WP:DTH]]. ping {{ping|MikaelF|Penaber49|Avestaboy|Wikihez}} [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 22:42, 20 tîrmeh 2026 (UTC) ::Hello @[[Bikarhêner:Sakura emad|Sakura emad]] I think it's possible. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 23:33, 20 tîrmeh 2026 (UTC) ::: @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] : ) i do apologize! [[Bikarhêner:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Sakura emad|gotûbêj]]) 23:57, 20 tîrmeh 2026 (UTC) ::::I was waiting for your response. If you had said that it requires community consensus, I would have moved it to [[WP:DTH]]. If no consensus was needed, I would have deployed the script right away. [[Bikarhêner:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Sakura emad|gotûbêj]]) 00:00, 21 tîrmeh 2026 (UTC) :::::No need to apologize :) It's just that I'm not as active anymore, so it may take me some time to reply. Other users on the Dîwan can also answer you. [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu#top|gotûbêj]]) 00:46, 21 tîrmeh 2026 (UTC) ::Silav @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], @[[Bikarhêner:Sakura emad|Sakura emad]], ji bo min jî baş e. Sakura emad, when you created this project what was your purpose? Thank you! [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 09:10, 21 tîrmeh 2026 (UTC) :::@[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] Maintaining a dedicated project to track top 10 active users on a wiki, people like this? and it is popular now? [[Bikarhêner:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Sakura emad|gotûbêj]]) 09:17, 21 tîrmeh 2026 (UTC) ::::@[[Bikarhêner:Sakura emad|Sakura emad]], fine, thank you. [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 09:22, 21 tîrmeh 2026 (UTC) :::::@[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] Do you guys want the language to be localized or in English, if you want it localized i need your help with the translation since i am not a native speaker. [[Bikarhêner:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Sakura emad|gotûbêj]]) 23:08, 23 tîrmeh 2026 (UTC) 1jadoksi0gylkfyfhvu0j46jp4hu5pw 0 64273 2081780 2081266 2026-07-24T09:20:57Z Kontributor 2K 61805 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Mamut efendi from Delicha Kocgiri.jpg]] → [[File:Armenian revolutionaries with firearms 1911-11-12.jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Requesting renaming this file to File:Armenian revolutionaries.jpg; Reason: Mistaken as Kurdish while they are Armenian, src=https://www.gettyimages.ie/detail/news-photo/armed-armenian-revolutionaries-turkey-1906-news-photo/980186584; Criterion 3, Recorrecting vandalism 2081780 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov | nav = Seyîd Ebdulqadir Ubeydullah | wêne = Seyyid Abdulkadir.jpg | sernavê_wêne = Ebdulqedir Ubeydullah di sala 1910an | roja_jidayikbûnê = 1851 | cihê_jidayikbûnê = [[Nehrî]], [[Bakurê Kurdistanê]] | roja_mirinê = 27ê gulana 1925an | cihê_mirinê = [[Bidlîs]], Bakurê Kurdistanê | sedema_mirinê = Îdamkirin | xebatên_navdar = Serokê [[Cemiyeta Teawun û Tereqiyê ya Kurdan]] (CTTK), [[Cemiyeta Tealiya Kurd]] (CTK) û paşê serokê [[Azadî (rêxistin)|Azadî]] | bav = [[Şêx Ubeydullahê Nehrî]] | modul = '''Şerên tevlîbûyî''': {{tree list}} * [[Serhildana Şêx Ubeydullahê Nehrî]] * [[Serhildana Qoçgiriyê]] * [[Serhildana Şêx Seîdê Pîran]] {{tree list|end}} }} '''Seyîd Ebdulqedir Ubeydullah''' (jdb. 1851an - m. 27ê gulana 1925) serokê [[Cemiyeta Teawun û Tereqiyê ya Kurdan]] û paşê [[Cemiyeta Tealiya Kurd]] bû. Ew rewşenbîrekî pêşeng ê [[kurd]] bû û carekê jî endamê Senatoya Împeratoriya Osmanî bû. Wî herwiha beşdarî [[serhildana Şêx Ubeydullahê Nehrî]] a dibin serokatiya bavê xwe bû û bi beşdarbûna di [[Serhildana Şêx Seîdê Pîranî|serhildana Şêx Seîd]] de hate tawanbarkirin. Perwerdehiya wî ya destpêkê xwendina dînî, perwerdehiya rêveberiya eşîrî û têkiliya bi avahiyên burokrasiya osmanî re tevlihev kir. Piştî sirgûnkirin û paşê mirina bavê wî, malbat car caran di navbera [[Nehrî]], [[Mûsil]] û navendên din de koçî dikir ku endamên mayî lê digeriyan ku rehabîlîtasyoneke siyasî lê bikin. Ebdulqedir di dawiyê de çû [[Stembol]]ê, li wir wî lêkolînên din ên tîpîk ji bo kurên malbatên elîtî yê kurd ku di nav pergala împeratorê de entegre bûne, domand: hiqûq, rêveberî, fiqiha Îslamî û felsefeya siyasî. Şoreşa [[Jön Türkler|Tirkên Ciwan yê 1908an]] dê bandorek kûr li ser wî kiriye, tevlêbûna wî ya siyasî zûtir kiriye û piştgiriya wî ji bo rêveberiya beşdar a destûrî wekî modelek ji bo çareserkirina tengezariyên etnîkî yên împeratoriyê şekil dida. == Jiyana destpêkê == Ebdulqedir Ubeydullah di 1851an li gundê [[Nehrî]]yê yê herêma [[Hekarî (parêzgeh)|Hekarîyayê]] jidayikbûye. Malbatê wî yê şêxî yê herî bi hêz û rêzdar li gund bû. Ew di hawîrdorekê de mezin bû ku bi kevneşopiya rewşenbîrî, otorîteya dînî û bandora siyasî ve dihat naskirin. Bavê wî, [[Şêx Ubeydullahê Nehrî]], [[Serhildana Şêx Ubeydullahê Nehrî|serhildana mezin]] a kurdan yê sala 1880an bi rêvebir - bûyerek ku hişmendiya siyasî ya malbatê bi kûrahî şekil da û bandor li ser nêrîna cîhanê ya Ebdulqedir kir. Perwerdehiya wî ya destpêkê xwendina dînî, perwerdehiya rêveberiya eşîrî û têkiliya bi avahiyên burokrasiya osmanî re li [[Wan]] û [[Bidlîs]]ê tevlihev û temam kir. Malbata Ubeydullah toreke zanyar, nivîskar û mêvanên ji derdorên dîplomatîk ên kurd û herêmî parast ku ev yek rê da Ebdulqedir ku bigihîje perwerdehiya pirzimanî bi [[Zimanê kurdî|kurdî]], [[Zimanê osmanî|osmanî]], [[Zimanê erebî|erebî]] û [[Zimanê farisî|farisî]]. Ev perwerdehiya rewşenbîrî ew xist rewşekê ku hem di civaka eşîrî ya kurd û hem jî di elîta metropolî a osmanî de bigere.{{Sfn|Klein|2011|p=7}} == Kariyera siyasî == Di dema [[serhildana Şêx Ubeydullahê Nehrî]] de, ew fermandarê kontîngenteke hêzên kurdî bû ku ji Cotmeha 1880an û pê ve, çend bajarok ji peravên [[gola Ûrmiyeyê]] heta derdora [[Tewrêz]] girtin. Piştî serhildana bavê xwe ya li dijî dewleta osmanî, di sala 1881an de ew ji aliyê rayedarên osmanî hat sirgûnkirin.<ref name="Özoğlu2001">{{Jêder-kovar |paşnav=Özoğlu |pêşnav=Hakan |tarîx=August 2001 |sernav="Nationalism" and Kurdish notables in the late Ottoman -Early Republican era |url=https://www.cambridge.org/core/journals/international-journal-of-middle-east-studies/article/abs/nationalism-and-kurdish-notables-in-the-late-ottomanearly-republican-era/FBB625C8A7691490938120D87B61D0C0 |kovar=International Journal of Middle East Studies |ziman=en |cild=33 |hejmar=3 |rr=392–393 |doi=10.1017/S0020743801003038 |issn=1471-6380 |s2cid=154897102 |gihiştina-urlyê=subscription |via=Cambridge University Press }}</ref> Ji bo demekê kêm tişt li ser Ebdulqedir têne zanin, lê di sala 1895an de ew wekî endamê [[Îtihad û Tereqî|Komîteya Yekîtî û Pêşketinê]] (KYP) li Stembolê tê behs kirin. Lê paşê ew di komployek ji bo hilweşandina siltan [[Ebdulhemîd II]] de hate tawanbar kirin,<ref name="Özoğlu2012">{{Jêder-kitêb |sernav=Kurdish Notables and the Ottoman State: Evolving Identities, Competing Loyalties, and Shifting Boundaries |paşnav=Özoğlu |pêşnav=Hakan |weşanger=SUNY Press |sal=2012 |rr=89–90 |isbn=978-0791485569 }}</ref> piştî ku di sala 1896an de ew hate sirgûn kirin bo [[Meke]]yê. Ji Mekeyê ew bi keştî ber va [[Bêrût]]ê diçe, lê bi siyasetmedarên KYPê re di têkiliyê de ma.<ref name="Özoğlu2001" /> Çalakiyên siyasî yên fermî ji Seyîd Ebdulqedir piştî [[Jön Türkler|Şoreşa Tirkên Ciwan a 1908an]] zêde bûn ku rê da avakirina komele û civatên siyasî di nav [[Împeratoriya Osmanî|împeratoriya osmanî]] de. Bi saya statuya xwe wekî navdarekî [[Neqşbendî|neqşebenfî]] û kurê Şêx Ubeydullah, ew di Serdema Duyem yê Destûrî de wekî yek ji kesayetiyên pêşeng ên kurd li [[Stembol]] derket holê. Helwesta wî ya siyasî di vê qonaxê de li şûna cudakariyê, giraniyê da ser reforma destûrî, nenavendîkirin û parastina mafên çandî yên kurdan. Di vê çarçovê de, Ebdulqedir bi awayekî nêzîk beşdarî [[Cemiyeta Teawun û Tereqiyê ya Kurdan]] bû ku demek kurt piştî 1908an hate damezrandin. Rêxistin li ser perwerde, alîkariya civakî û pêşvebirina ziman û nasnameya kurdî disekinî. Ebdulqedir ji fraksiyona muhafizekar a navdar a komeleyê bû û li şûna ku wekî seferberkerek ji binî ve tevbigere, roleke rewa û stratejîk lîst. Piştî têkçûna osmaniyan di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Ebdulqedir di serdema agirbestê de wekî kesayetek navendî di siyaseta kurd de derket holê. Di dawiya sala 1918an de, ew beşdarî damezrandina [[Cemiyeta Tealiya Kurd]] bû ku bû rêxistina siyasî ya kurd a herî bi bandor li Stembolê ya dagirkirî.{{sfn|McDowall|2004|pp=100–101}} Di nav komeleyê de, Ebdulqedir wekî rêberekî payebilind û berdevkê siyasî kar dikir. Ew di amadekirina memoranduman, şekildana bernameyên siyasî û temsîlkirina daxwazên kurd ji rayedarên Hevalbend re de cih girt. Her çend rêxistin bi fermî piştgirîya xweseriya kurd dikir jî, Ebdulqedir bi xwe stratejiyeke hişyar a li ser dîplomasî û naskirina navneteweyî diparast û gumanên xwe li hember serhildana çekdarî ya tavilê diyar dikir. Dema ku Hohler pirsî gelo ''Hurriyet'' û ''İtilaf Fırkası'' dê li dijî Mustafa Kemal hêzê bikar bîne, wî bersivek erênî da. Di hevdîtinekê de di 8ê kanûna pêşîn a 1919an de li Stembolê bi Thomas Beaumont Hohler, Sekreterê Dewletê yê Komîserê Bilind ê brîtanî [[John de Robeck]] re, Ebdulqedir rave kir ku kurd û [[ermenî]] hem li Stembolê û hem jî li [[Parîs]]ê li hev kirine. Wî rave kir ku [[Damad Ferîd Paşa]] ji bo hilweşandina hikumeta wezîrê mezin [[Elî Rîza Paşa]] alîkariyê dixwaze û wî piştre soza xweserî û çend tiştên din daye kurdan. Wî herwiha diyar kir ku ne gengaz e ku meriv texmîn bike ka [[Mustafa Kemal Atatürk|Mustafa Kemal]], digel [[Azerbaycan|azeriyan]] ku ji hêla [[Enver Paşa]] û [[Xelîl Kût]] ve dihatin teşwîqkirin, dikare çi bi dest bixe û ku Mustafa Kemal her roj dibe xeterek mezintir.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Turkey: A Modern History |paşnav=Zürcher |pêşnav=Erik J. |weşanger=Bloomsbury Academic |sal=1997 |rr=177 |isbn=1860642225 }}</ref> Tom Beaumont Hohler ji biryardariya Ebdulqedir a ji bo avakirina dewleta xwe ya serbixwe ya [[Kurdistan]]ê pir bandor bû. [[Wêne:Armenian revolutionaries with firearms 1911-11-12.jpg|thumb|Şervanên Qoçgirî 1921an]] Di hevpeyvînekê de ku di sibata 1920an de ji rojnameya ''İkdam'' re hatiye dayîn, Ebdulqedir diyar kir ku ew alîgirê herêmeke xweser a kurdî ye ku serokatiyek ji aliyê kurdan ve hatiye hilbijartin.{{Sfn|Özoğlu|2004|p=93}} Ew her wiha piştgirî da destkeftiyên [[Mihemed Şerîf Paşayê Babanî|Şerîf Paşa]]<ref name="Olson1989">{{Jêder-kitêb |sernav=The emergence of Kurdish nationalism and the Sheikh Said Rebellion, 1880-1925 |paşnav=Olson |pêşnav=Robert W. |weşanger=University of Texas Press |tarîx=1989 |rr=24 |isbn=978-0-292-77619-7 |ziman=en }}</ref> (yê ku piştgirî da Kurdistaneke xweser) di Konferansa Aştiyê ya li Parîsê de.<ref name=":0">{{Jêder-kitêb |sernav=Oriente moderno, Volume 25 |weşanger=Istituto per l'oriente |sal=2006 |rr=464 }}</ref> Lêbelê, wezîrê mezin Damad Ferîd Paşa guman dikir ku Ebdulqedir serokên [[Lîsteya êlên kurdan|eşîrên kurd]] li [[Bakurê Kurdistanê]] ji bo amadekariya serxwebûnê organîze dike.<ref name="Henning2018">{{Jêder-kitêb |sernav=Narratives of the History of the Ottoman-Kurdish Bedirhani Family in Imperial and Post-Imperial Contexts: Continuities and Changes |paşnav=Henning |pêşnav=Barbara |weşanger=University of Bamberg Press |sal=2018 |rr=419 |isbn=978-3863095512 }}</ref> Her ku nerazîbûna wî ya li dijî serxwebûna kurd eşkere bû, nakokiya di navbera du serokên Cemiyeta Tealiya Kurd de, ango Ebdulqedir û [[Emîn Alî Bedirxan]] ên ku alîgirê serxwebûnê bûn, derket holê û CTKê hate hilweşandin.{{Sfn|Özoğlu|2004|p=93}} Di dema [[Serhildana Qoçgiriyê]] (1920–1921) de, Ebdulqedir beşdarî operasyonên leşkerî nebû û li Stembolê ma. Lêbelê, rayedarên neteweperest ên tirk wî ji ber serokatiya wî di nav rêxistinên kurd de û statuya wî ya sembolîk wekî kesekî bi bandor didîtin. Hesabên hemdem û yên paşê nîşan didin ku Ebdulqedir li dijî serhildana pêşwext hişyarî da, bi argumana ku hêzên kurd ne yekîtî, kapasîteya leşkerî û piştgiriya biyanî ya pêbawer hene. Dîroknas bi gelemperî li hev dikin ku rola Ebdulqedir di têkiliya bi Qoçgirî re îdeolojîk û rêxistinî bû. Dijberiya wî ya li hember serhildana tavilê beşdarî aloziyên di nav tevgera kurd de bû û cudabûna mezinbûyî ya di navbera rêberên siyasî yên nerm û aktorên herêmî yên çekdar de ronî kir.{{sfn|Jwaideh|2006|pp=172–173}} Li gorî Robert Olson, îstîxbarata brîtanî ragihand ku heta sala 1924an Ubeydullah wekî serokê nivîsgeha [[Azadî (rêxistin)|Azadî]] li Stembolê hatibû tomar kirin.{{Sfn|Olson|1989|p=169}} Wî bandorek mezin li ser nifûsa kurd a Stembolê dikir<ref name="Henning2018" /> û wekî kesayetiyek girîng di siyaseta kurdî de dihat wesifandin.<ref name=":0" /> === Binçavkirin û îdamkirin === Piştî tepeserkirina serhildanên kurdan û xurtkirina Komara Tirkiyeyê, Ebdulqedir her ku diçû rastî zextên dewletê dihat. Ebdulqedir û kurê wî Mehmed bi sûcê beşdarbûna di [[Serhildana Şêx Seîdê Pîranî|serhildana Şêx Seîd]] de hatin tawanbarkirin û ji aliyê Dadgeha Îstiqlalê ya li Diyarbekirê ve hatin darizandin. Her du jî di 23ê Gulana 1925an de cezayê darvekirinê li wan hat birîn û du roj şûnda hatin darvekirin.<ref name=":03">{{Jêder-malper |url=https://pure.uva.nl/ws/files/867135/65687_13.pdf |sernav=Young Turk social engineering : mass violence and the nation state in eastern Turkey, 1913- 1950 |malper=University of Amsterdam |roja-gihiştinê=9 nîsan 2020 |paşnav=Üngör |pêşnav=Umut |rr=241–242 }}</ref> Dema ku ber bi darvekirinê ve dimeşiya, dengê kurê wî Mehmed hat bihîstin ku celadên xwe hişyar dike ku kiryarên hikumeta wan dê qutiya pandorayê vekin û karesatekê bînin serê wan.<ref name="Üngör2012">{{Jêder-kitêb |sernav=The Making of Modern Turkey: Nation and State in Eastern Anatolia, 1913-1950 |paşnav=Üngör |pêşnav=Ugur Ümit |weşanger=OUP Oxford |sal=2012 |rûpel=131 |isbn=978-0199655229 }}</ref> Piştî darvekirina wan, kurekî din ê Ebdulqedir, Ebdullah, ji bo tolhildanê li dijî hikumetê serî hilda û li gorî çavkaniyên brîtanî demkî serkeftî bû.<ref name=":0" /> == Îdeolojî == Îdeolojiya siyasî ya Seyîd Ebqulqedir ji hêla tevlîheviyek nasnameya komunal a kurd, [[Şerîet|rêwitiya îslamî]] û destûrparêziyê ve hate şekildan. Berevajî kesayetên şoreşgerên kurd ên paşê, wî di destpêkê de serxwebûna rasterast neparast, lê belê xweserî û nenavendîkirin di çarçoveyek împeriyal an piştî-împerailyê de pêş xist. Ramanên wî ji kevneşopiya reformîst a osmanî ya dereng bandor bûn ku parastina adetên herêmî, desthilata dînî û rêveberiya herêmî wekî lihevhatî bi rêziknameyek siyasî ya berfirehtir didît. Ebdulqedir bi berdewamî li ser qanûnîbûn, danûstandin û rêxistina siyasî li ser pevçûna tundûtûjî tekez dikir ku baweriya xwe nîşan dide ku mafên kurdan dikarin bi mekanîzmayên destûrî werin ewlekirin ne bi serhildanê.{{sfn|McDowall|2004|pp=89}} Dîn di nêrîna cîhanê ya Ebdulqedir de roleke navendî lê pragmatîk digirt. Wekî endamekî elîta şêxên neqşbendî, wî desthilatdariya dînî wekî çavkaniyek hevgirtina civakî û rewatiya exlaqî didît ne wekî bingehek ji bo desthilatdariya teokratîk. Wî Îslam wekî çarçoveyek yekgirtî didît ku dikare pira dabeşbûnên eşîrî di navbera kurdan de çareser bike, di heman demê de mezhebîbûnê wekî amûrek siyasî red dikir. Ebdulqedir bi taybetî ji awayê ku retorîka dînî dikare ji hêla dewletê ve were bikar anîn da ku tepeserkirinê rewa bike, hişyar bû û ji ber vê yekê wî hewl da ku serokatiya dînî bi sinorkirina siyasî re hevseng bike. Ev nêzîkatî wî ji kesayetên ku paşê serhildanê bi giranî di warê olî de çarçove kirin cuda kir. Taybetmendiyeke diyarker a îdeolojiya Ebdulqedir gumanbariya wî ya li hember têkoşîna çekdarî ya pêşwext û neteweperestiya radîkal bû. Wî bi berdewamî îdia dikir ku civaka kurd ji bo serhildaneke serketî ne xwedî yekîtî, kapasîteya sazûmanî û piştgiriya navneteweyî ya pêwîst e. Di şûna wê de, wî stratejiyeke gav bi gav tercîh kir ku li ser hevrêziya elîtan, dîplomasî û parêzvaniya navneteweyî disekine. Ev helwest wî bi aktorên çekdar re li hev kir û beşdarî dabeşbûnên navxweyî di nav tevgera kurd de bû. Dîroknasan destnîşan kirine ku darvekirina wî di sala 1925an de ne tenê jiholêrakirina rêberekî siyasî, lê di heman demê de tepeserkirina rêyeke destûrî û nerm di nav [[Kurdperwerî|neteweperesta kurd]] a destpêkê de jî nîşan da. == Mîras == Mîrasa Seyîd Ebdulqedir di [[dîroka Kurdistanê]] de cihekî cuda digire, wekî mîrasa rêberekî nerm û destûrîxwaz ku vîzyona wî ya siyasî bi rêça tepeserkirin û radîkalîzasyonê ya piştî mirina wî re berevajî bû. Dîroknas bi berfirehî darvekirina wî di sala 1927an de wekî xalek werçerxê şîrove dikin ku dawiya çalakiya siyasî ya yasayî û dîplomatîk a kurdî di destpêka [[Tirkiye|Komara Tirkiyeyê]] de nîşan da. Bi rakirina kesayetên wekî Ebdulqedir re, siyaseta kurd ji parêzvaniya destûrî ber bi rêxistina veşartî û berxwedana çekdarî ve çû.{{sfn|McDowall|2004|pp=186}} Di nav bîra kolektîf a kurdan de, Ebdulqedir pir caran wekî kesayetek pirekê di navbera serokatiya dînî-eşîrî ya sedsala nozdehan û derketina holê ya tevgerên siyasî yên kurd ên nû de tê bîranîn. Hewldanên wî yên ji bo sazûmankirina daxwazên Kurdan bi rêya komeleyan, daxwaznameyan û dîplomasiya navneteweyî ji hêla zanyaran ve wekî delîl hatine destnîşankirin ku rêyên alternatîf û bêtundûtûjî berî ku bi awayekî sîstematîk ji hêla dewletê ve werin girtin, bi awayekî çalak hatine şopandin. Ev şîrove argumana ku [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|serhildanên kurdan]] ên dawiya salên 1920 û 1930an ne tenê ji hêla armancên neteweperest ve, lê di heman demê de ji hêla jiholêrakirina serokatiya nerm ve jî hatine şekilkirin, tekez dike. Di xebatên akademîk de, Ebdulqedir pir caran ji bo destkeftiyên siyasî yên taybetî kêmtir tê behskirin, lê ji bo tiştên ku jiyan û mirina wî li ser jîngeha siyasî ya Komarê ya destpêkê eşkere dikin. Doza wî nelihevhatina di navbera avakirina neteweya navendî û derbirîna siyasî ya piralî di vê serdemê de nîşan dide. Ji ber vê yekê, ew di lêkolînên neteweperestiya kurd, avakirina dewletê û tepeserkirina siyasî de kesayetek girîng dimîne û sembola îmkanên bêbandor ên siyaseta destûrî ya kurd di piştî Şerê Cîhanî yê Yekem de ye.{{sfn|Bozarslan|2008|pp=335–337}} == Binerê == * [[Xoybûn]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} === Bîbliyografî === {{refbegin}} * {{Jêder-kovar |paşnav1=Ateş |pêşnav1=Sabri |tarîx=2014 |sernav=In the Name of the Caliph and the Nation: The Sheikh Ubeidullah Rebellion of 1880–81 |kovar=Iranian Studies |cild=47 |hejmar=5 |rr=735–798 |doi=10.1080/00210862.2014.934151 }} * Celile Celil: ''1880 - Şeyh Ubeydullah Nehri Kürt Ayaklanması'' (1880 - The Kurdish Sheikh Ubeydullah Nehri Uprising), Istanbul 1998, {{ISBN|975-8245-03-1}} * Wadie Jwaideh: ''Kürt Milliyetçiliğinin Tarihi Kökenleri ve Gelişimi'' (The origin‘s and evolution of Kurdish nationalism'), İletişim Yayınları, Istanbul 1999, {{ISBN|975-470-170-9}} * Hakan Özoğlu: ''Nationalism and kurdish notables in the late ottoman-early republican era'', Erschienen in ''International Journal of Middle East Studies'', Vol. 33, Nr. 3, S. 383–409, August 2001 * Hakan Özoğlu: ''Kurdish Notables and the Ottoman State: Evolving Identities, Competing Loyalties, and Shifting Boundaries.'' Suny Press, 2004. ISBN 0-7914-5993-4. {{refend}} == Girêdanên derve == * Ebdulqadir kurî Rustemî Baban, Sîretul Ekrad, ISBN 9649190309 [[Kategorî:Alimên kurd]] [[Kategorî:Jidayikbûn 1851]] [[Kategorî:Kesên hatine dardekirin]] [[Kategorî:Kesên ji Hekariyeyê]] [[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]] [[Kategorî:Mirin 1927]] [[Kategorî:Mirin 1925]] [[Kategorî:Neteweperistên kurd]] [[Kategorî:Serhildêrên kurd]] [[Kategorî:Siyasetmedarên kurd]] [[Kategorî:Şêxên kurd]] [[Kategorî:Şoreşgerên kurd]] mpf43kc4fmoxnt82pv3l3hgt1r75eu2 0 68217 2081761 2008115 2026-07-24T02:58:48Z InternetArchiveBot 45060 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2081761 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank yaneya futbolê | navê_yaneyê = Amedspor | logo = Logoya Amed SK.png | logo_firehî = 100px | logo_binnivîs = Logoya Amedsporê | navê_tev = Falîyetên Sportîf ya Amedê | navê_pêşanî = | damezrandin = [[1972]] | reng = {{Reng box|#ff0000|Sor|White|border=grey}}{{Reng box|#298C00|Kesk|White|border=grey}}{{Reng box|#FFFFFF|Spî|border=grey}} | yarîgeh = [[Stadyuma Amedê|Yarîgeha Amedê]],<br>[[Amed]] | zerengî = 33.000 | şampiyona = | darayîvan = | serok = [[Nahit Eren]] | rahêner = [[Sertaç Kuçukbayrak]] | malper = {{URL|Amedspor.com.tr}} | xelat_neteweyî = | xelat_navneteweyî = | pattern_la1 = _goldborder | pattern_b1 = _redstripes2 | pattern_ra1 = _goldborder | pattern_sh1 = _nikered | pattern_so1 = _nikewhite | leftarm1 = 008000 | body1 = 008000 | rightarm1 = 008000 | shorts1 = 008000 | socks1 = 008000 | pattern_la2 = _goldborder | pattern_b2 = _redwhitegreen | pattern_ra2 = _goldborder | pattern_sh2 = _nike_gold | pattern_so2 = _nikefootballgoldlogo | leftarm2 = ffffff | body2 = ffffff | rightarm2 = ffffff | shorts2 = ffffff | socks2 = ffffff | pattern_la3 = _redborder | pattern_b3 = _nike_gold | pattern_ra3 = _greenborder | pattern_sh3 = _nike_gold | pattern_so3 = _nikefootballgoldlogo | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 | }} '''Amedspor''' an '''Amed SFK''' yaneyeke sporê ye ku navenda yaneyê li bajarê [[Amed]] a [[Bakurê Kurdistanê]] ye. Yaneya Amedsporê ji dansala sala 2013-14an heya dansala sala 2024an di [[Lîga 2em a FFT]] de lîstiye. Amedspor di sala 2024an dibe şampiyonê lîga duyem û bilindê [[Lîga 1em a FFT]] bûye û di maça xwe yê dawî ya dansala 2025/26an a bi Iğdır FK yê re di dîroka xwe de yekem car derketiye [[Super Lîg|lîga superê.]] == Nav == Navê tîmê ji navê kurdî yê bajarê Amedê tê. Ji ber ku ev nav di nav [[kurd]]an de bi awayekî berfireh tê bikaranîn û wekî sembola nasnameyê tê dîtin, di sala 2014an de navê tîmê wekî "Amedspor" hat guhertin. == Dîrok == Yane yekemcar di sala [[1972]]an de bi sponsoriya [[Turan Gazozları]], bi rengê sor û spî, bi navê ''Melikahmet Turanspor'' hatiye avakirin û demeke dirêj di tîmên amator de têkoşîna xwe berdewam kiriye. Di sala [[1985]]an de Turan Gazozları sponsoriya xwe paşve kişand û navê tîmê ya nû dibe ''Melikahmetspor''. Di sala [[1990]]an de şaredarî yaneyê kirî û navê yaneyê wekê ''Diyabakır Belediyespor'', hatiye guhertin û rengê yaneyê jî bi rengên kesk-spî hatiye guhertin. Di sala [[1993]]an de de bi statûya metropolê ya Amedê re, navê klûbê cara sêyem guherî û dibe ''Diyarbakır Büyükşehir Belediyespor''. Di sala [[1996]]an de bi îlhama ku şaredarê bajarê mezin ê [[Partiya Refahê]] [[Ahmet Bilgin]] û serokê klûbê [[Necattin Yığıt Bayrak]] piştgirên [[Yaneya Werzişê ya Galatasarayê|Galatasarayê]] bûn, rengên yaneyê yên kesk-spî wek zer-sor hatin guhertin. [[Feridun Çelik]] ê ku di hilbijartinên 1999an de ji [[Partiya Gel a Demokratîk (DEHAP)|DEHAPê]] wekê şaredar hat hilbijartin, bi armanca ku ji [[DÎSKÎ]]yê dahatê bike navê klûbê wekê "Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi DİSKİspor" guhert.<ref>{{Jêder-nûçe |url=http://www.haberyirmibir.com/spor/melikahmetspordan-buyuksehir-belediyespora-h756.html |sernav=Melikahmetspor'dan Büyükşehir Belediyespor'a.. |tarîx=2013-05-22 |malper=www.haberyirmibir.com |tarîxa-gihiştinê=2023-03-05 |tarîxa-arşîvê=2014-12-23 |urlya-arşîvê=https://archive.today/20141223183336/http://www.haberyirmibir.com/spor/melikahmetspordan-buyuksehir-belediyespora-h756.html |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Klûb heta [[havîn]]a [[2001]]ê di beşa sêyem a herî bilind a [[Tirkiye]]yê de lîst. Di sezona 2006-2007an de yane bi [[Aksarayspor]]ê re di Lîga Sêyem de wekhev ma, du hefte beriya bidawîbûna lîgê bû şampiyon û derket Lîga Duyem. DÎSKÎspora ku bi salan piştî [[Diyarbakırspor]] duyemîn tîma mezin a Diyarbekirê bû, di dawiya sezona 2009-10an da daket Lîga Sêyem. Di encama kongreya ku di destpêka sezona [[2010]]-11an de hat lidarxistin de navê klûbê wek ''Diyarbakır Büyükşehir Belediyespor'' hat guhertin. Di demsala 2010-[[2011]]an de, yane di Lîga Sêyem de wekî çarem di [[playoff]]ê de ma. Her çiqas di nîvfînalê de [[Sancaktepe Bld]]ê tasfiye kir jî di maça fînalê de di tûra duyem de ji aliyê [[Denizli Bld]] ve hat tasfiyekirin û şansê xwe yê derbasbûna Lîga Duyem ji dest da. Di demsala 2011-[[2012]]an de di Lîga Sêyem de wek sêyem derket playoffê, piştî ku di nîvfînalê ya playoffê de li hember [[Bayrampaşa]] têk çû û şansê çûyîna Lîga Duyem ji dest da. Di dawiya sezona 2012-[[2013]]an de, ''Diyarbakır Büyükşehir Belediyespor'' di Lîga Sêyem a koma yekem de bû şampiyon û derket Lîga Duyem a [[TFF]]yê. Di kongreya ku di 19ê [[gulan]]a [[2013]]an de hat lidarxistin de, rengên zer û sor ên klûbê hatin guhertin û bûn rengên kesk-sor ku ew rengên yaneya dîrokî Diyarbakırsporê ne jî.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.ajansspor.com/futbol/tff3lig1/h/20130520/diyarbakir_bbnin_renkleri_degisti.html?ref=rss |sernav=Rengê Amedsporê hate guhertin - Futbol - Ajansspor.com |tarîx=2014-10-29 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2023-03-05 |tarîxa-arşîvê=2014-10-29 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20141029100813/http://www.ajansspor.com/futbol/tff3lig1/h/20130520/diyarbakir_bbnin_renkleri_degisti.html?ref=rss |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Bi rengên klûbê, divê navê klûbê wek Diyarbakır Amedspor an jî tenê Amedspor bihata guhertin. Endamên klûbê ji bo guhertina rengê klûbê deng dan, lê piraniyê li dijî guhertina navê biryar da. Di sezona 2013-[[2014]]an de ji bo ku biçe Lîga Yekem, di Lîga Duyem de bi rêza pêncem derket pêşbirkê. Lêbelê, yane ji hêla [[Alanyaspor]]ê ve di çaryek fînala playoffê de hate tasfiyekirin û ev şansê ji dest da. Di civîna giştî ya 28ê [[çiriya pêşîn]] a 2014an de piraniya dengan biryar da ku navê yaneyê bibe ''Amedspor''. Piştî ku navê nû ji aliyê [[Yekitiya Futbolê ya Tirkiyê]] ve hat pejirandin, divê guhertina nav bi dawî bûba. Lêbelê, komeleyê serlêdana guhertina navê red kir, ji ber ku klûbek din jixwe di bin vî navî de qeydkirî hebû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnnturk.com/spor/futbol/diyarbakir-buyuksehir-belediyesporun-adi-amedspor-oldu |sernav=Diyarbakır Büyükşehir Belediyespor'un adı Amedspor oldu |malper=CNN TÜRK |ziman=tr |tarîxa-gihiştinê=2023-03-05 }}</ref> Yaneyê ji bo ku navê xwe wek ''Amed Sportif Faaliyetler Kulübü'', bi kurtasî ''Amed SK'' bê guhertin, serî li komeleya futbolê da. Komeleyê bersiv da ku ew ê di civîna lijneyê ya 12ê [[tebax]]a [[2015]]an de li ser vê tezkereyê nîqaş bikin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.diyarinsesi.org/haber/amed-sk-ismi-icin-tff-karari-12-agustosa-kaldi-67472.htm |sernav=Amed SK ismi için TFF kararı 12 Ağustosa kaldı 29 Temmuz 2015 Çarşamba 16:50 |tarîx=2015-08-13 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2023-03-05 |tarîxa-arşîvê=2015-08-13 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150813181602/http://www.diyarinsesi.org/haber/amed-sk-ismi-icin-tff-karari-12-agustosa-kaldi-67472.htm |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Di wê civînê de, serîlêdan hate pejirandin, û klûb ji sezona 2015/16-ê ve bi navê nû dest bi beşdarbûna pêşbirkan kir.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.milliyet.com.tr/skorer/diyarbakir-amed-oldu-1961741 |sernav=Diyarbakır, Amed oldu |malper=Milliyet |ziman=tr |tarîxa-gihiştinê=2023-03-05 }}</ref> Amedspor di sezona 2015-[[2016]]an da derket çaryek fînala [[Kûpaya Tirkiyeyê]] û di fînalê de ji aliyê [[Fenerbahçe]]yê ve hatiye tasfiyekirin. [[Wêne:Amedspor promotion to the Süper Lig celebrations featuring the Kurdistan flag.png|thumb| Pîrozbahiyên derbasbûna lîga superê bi alaya Kurdistanê û alayên Amedsporê]] Amedspor di lîga 1em a FFTya 2025–26an de, di rêza duyem de dansalê temam kiriye ku di dîroka de cara yekem klûb derketiye lîga superê ku asta herî bilind ê fitbolê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/haber/amedspor-promoted-to-super-lig-319271 |sernav=Amedspor promoted to Süper Lig |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-09 |ziman=en }}</ref> Şahiyên serketina Amedsporê ji Amedê bigire li bajarên mezin ên Tirkiyeyê ku nifûseke girîng ê kurd lê dijîn ku di nav de Stembol, Enqere, Mêrsîn û Edeneyê hebûn hatiye pîrozkirin. Li seranserê bajarên Bakurê Kurdistanê jî ku di nav de bajarên wekê Wan, Şirnex, Êlih, Mêrdîn, Mûş, Bedlîs, Riha, Sêrt, Dêrsim, hebûn serketina yaneyê bi awayeke berfireh hatiye pîrozkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://mezopotamyaajansi.com/GENCLIK/content/view/http://mezopotamyaajansi.com/GENCLIK/content/view/310949 |sernav=Li gelek bajaran pîrozbahiyên Amedsporê |malper=mezopotamyaajansi.com |roja-gihiştinê=2026-05-09 }}{{Mirin girêdan|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Di heman rojê de de li gelek navçeyan mezin ên Bakurê Kurdistanê pîrozbahiyên serketina yaneyê hatiye lidarxistin. Amedspor niha di lîga superê de têkoşîn dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/haber/amedspor-derket-super-lige-slav-super-lig-319272 |sernav=Amedspor derket Super Lîgê: “Slav Super Lig!” |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-02 |ziman=ku }}</ref> == Nasname == Amedspor wekê yaneyeke Amedê xwedî sekneke polîtîk e ku wekê nasnameya herêmê hatiye naskirin. Di sala 2015an de serokê berê yê klûbê Îhsan Avcî diyar kiriye ku Amedspor xwe wekê "tîmek Kurdistanê" dibîne û destnîşan kiriye ku di wê demê bi qasî ji ardê 80 yane ji lîstikvanên kurd pêk dihat û bang li futbolîstên kurd ên ku di yaneyên cuda cuda de dilîstin kiribû ku tevlî Amedsporê bibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://de.euronews.com/2016/02/17/amedspor-ein-kurdischer-fussballverein-schreibt-geschichte-in-schweren-zeiten |sernav=Amedspor: Ein kurdischer Fußballverein schreibt Geschichte in schweren Zeiten }}</ref> Şîrovekarê fûtbolê û nivîskarê werzîşê Alî Fîkrî Işık têkiliya di navbera Amedspor û alîgirên wê yên kurd de şibandiye têkiliya di navbera katalanan û FC Barcelonayê ya li Spanyayê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.turkeyrecap.com/p/more-than-a-football-club-amedspor |sernav=More than a football club: Amedspor becomes a ‘success story’ for Kurds |malper=www.turkeyrecap.com |roja-gihiştinê=2026-05-09 |ziman=en |paşnav=çetin |pêşnav=rabia }}</ref> Di heman demê de Işık diyar kiriye ku Amedspor nûnertiya neteweyekê dike "ji ber vê yekê, serketina Amedsporê wekê serketinek ji bo hemî kurdan deng vedide," di heman demê de şîrovekarên din Amedsporê wekê "tîmek neteweyî ya nefermî ya kurd" bi nav kirine.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=For love of game, Turkey’s top Kurdish football club resists hatred {{!}} {{!}} AW |url=https://thearabweekly.com/love-game-turkeys-top-kurdish-football-club-resists-hatred |roja-gihiştinê=2026-05-09 |xebat=AW |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://sportsandgeopolitics.substack.com/p/amedspor-the-football-team-of-the |sernav=Amedspor: the football club of the Kurds in Türkiye |malper=Sports & Geopolitics |tarîx=2025-07-26 |roja-gihiştinê=2026-05-09 |paşnav=Qadraku |pêşnav=Gëzim }}</ref> === Nîşan û reng === [[Wêne:Amedspor jerseys 2025-2026 season.png|thumb|Formayên Amedsporê ku bi rengên çanda kurdî ji bo dansala 2025–2026 hatiye amadekirin]] Dema ku di sala 2014an de navê yaneyê hatiye guhertin di wê demê de alayek nû jî pejirand ku tê de eyloyekî du serî heye ku li ser sûrên bajarê kevnar ê Amedê tê de tê dîtin. Formayên klûbê bi gelemperî bi rengên neteweyî yên Kurd ve girêdayî ne ku di nav de rengên wekê sor, spî û kesk hene. Di heman demê de yaneyê hewl daye ku rengê kesk, sor, zer bikar bîne lê ji ber pirsgirêkên siyasî ev reng bi caran hatiye asteng kirin û hatiye qedexekirin. == Êrişên nîjadperestî yên li dijî Amedsporê == Lîstikên klûbê ji hêla dijberên xwe ve carinan bi zanebûn têne polîtîk kirin, lewma klûb çend caran bûye qurbaniya çalakiyên nîjadperest ji aliyê alîgirên dijber ve. Di dema maçên xwe yên li herêmên romî de slogan û sirûdên netewperest tên gotin û carna lîstikvan berî/di dema/piştî maçê de bi tiştan têne avêtin an jî êrişî wan tê kirin. === Provokasyonên alîgirên Bursasporê === Beriya maça [[Bursaspor]]ê ya ku di 5ê [[adar]]a [[2023]]an de hat lîstin, lîstikvanên Amedsporê rastî êrişê hatin. Hin alîgirên Bursasporê pankartên [[Mahmut Yıldırım]] ê bi kodnavê ''Yeşîl'' (bi [[Zimanê tirkî|tirkî]] "Kesk") vekirin, [[ajan]]ê hov ê [[tirk]] yê ku berpirsyarê kuştinên nediyar e. Hin alîgirên din ên Bursasporê wêneyên otomobîla "[[Renault]] [[Toros]]" vekirin, ya ku sembola windakirinên bi zorê û kuştinên siyasî yên di salên 1990î de ye. Hin siyasetmedarên tirk û kurd van provokasyonan şermezar kirin. Partiya [[Partiya Demokratîk a Gelan|HDPê]] di daxuyaniya xwe de wiha gotiye: <blockquote>“Em êrîşên nîjadperest ên li Bursayê li dijî Amedsporê şermezar dikin. Atmosfera ku ruhên kujerên salên 1990î û bermayiyên [[JİTEM|JÎTEMê]] tê de, dê pêşiya Amedsporê negire û ne jî hêviya aştiyê bi dawî bike. Divê berpirsyar li ber hiqûqê bipirsin. Em bi milyonan in ku li dijî [[faşîzm]]ê çok danaynin.”<ref>{{Jêder-nûçe |url=https://haber.sol.org.tr/haber/hdp-90larin-katilleri-amedsporu-engelleyemeyecek-367794 |sernav=HDP: 90’ların katilleri Amedspor’u engelleyemeyecek |tarîx=2023-03-05 |malper=haber.sol.org.tr }}</ref> </blockquote> Baroya Amedê di serlêdana sûc a der barê bûyerên maçê de, diyar kir ku sûcên ku gel bi kîn û dijminatiyê tehrîk kirine, bi qestî ewlekariya giştî xistine xeteriyê û heqaret û îstîsmarkirina wezîfeyê hatiye kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |url=https://haber.sol.org.tr/haber/diyarbakir-barosundan-amedsporlu-futbolculara-saldiriya-suc-duyurusu-367793 |sernav=Diyarbakır Barosu'ndan Amedsporlu futbolculara saldırıya suç duyurusu |tarîx=2023-03-05 |malper=haber.sol.org.tr }}</ref> == Binêre == * [[Amedspor (tîma futbolê jinan)]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amedspor.com.tr/ Malpera fermî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180718053517/http://www.amedspor.com.tr/ |date=2018-07-18 }} * {{Twitter|AmedsporSK}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Avabûnên 1990an li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Futbol]] [[Kategorî:Werziş li Diyarbekirê]] [[Kategorî:Yaneyên futbolê ji Amedê]] [[Kategorî:Yaneyên futbolê yên Bakurê Kurdistanê]] [[Kategorî:Yaneyên futbolê yên Tirkiyeyê]] fuile1qgbmc27stdtuf0el628ne0e2r 2081763 2081761 2026-07-24T03:22:47Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addtarix.py|Bot]]: Tarîx hat sererastkirin: {{[[Şablon:Mirin girêdan|Mirin girêdan]]}} 2081763 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank yaneya futbolê | navê_yaneyê = Amedspor | logo = Logoya Amed SK.png | logo_firehî = 100px | logo_binnivîs = Logoya Amedsporê | navê_tev = Falîyetên Sportîf ya Amedê | navê_pêşanî = | damezrandin = [[1972]] | reng = {{Reng box|#ff0000|Sor|White|border=grey}}{{Reng box|#298C00|Kesk|White|border=grey}}{{Reng box|#FFFFFF|Spî|border=grey}} | yarîgeh = [[Stadyuma Amedê|Yarîgeha Amedê]],<br>[[Amed]] | zerengî = 33.000 | şampiyona = | darayîvan = | serok = [[Nahit Eren]] | rahêner = [[Sertaç Kuçukbayrak]] | malper = {{URL|Amedspor.com.tr}} | xelat_neteweyî = | xelat_navneteweyî = | pattern_la1 = _goldborder | pattern_b1 = _redstripes2 | pattern_ra1 = _goldborder | pattern_sh1 = _nikered | pattern_so1 = _nikewhite | leftarm1 = 008000 | body1 = 008000 | rightarm1 = 008000 | shorts1 = 008000 | socks1 = 008000 | pattern_la2 = _goldborder | pattern_b2 = _redwhitegreen | pattern_ra2 = _goldborder | pattern_sh2 = _nike_gold | pattern_so2 = _nikefootballgoldlogo | leftarm2 = ffffff | body2 = ffffff | rightarm2 = ffffff | shorts2 = ffffff | socks2 = ffffff | pattern_la3 = _redborder | pattern_b3 = _nike_gold | pattern_ra3 = _greenborder | pattern_sh3 = _nike_gold | pattern_so3 = _nikefootballgoldlogo | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 | }} '''Amedspor''' an '''Amed SFK''' yaneyeke sporê ye ku navenda yaneyê li bajarê [[Amed]] a [[Bakurê Kurdistanê]] ye. Yaneya Amedsporê ji dansala sala 2013-14an heya dansala sala 2024an di [[Lîga 2em a FFT]] de lîstiye. Amedspor di sala 2024an dibe şampiyonê lîga duyem û bilindê [[Lîga 1em a FFT]] bûye û di maça xwe yê dawî ya dansala 2025/26an a bi Iğdır FK yê re di dîroka xwe de yekem car derketiye [[Super Lîg|lîga superê.]] == Nav == Navê tîmê ji navê kurdî yê bajarê Amedê tê. Ji ber ku ev nav di nav [[kurd]]an de bi awayekî berfireh tê bikaranîn û wekî sembola nasnameyê tê dîtin, di sala 2014an de navê tîmê wekî "Amedspor" hat guhertin. == Dîrok == Yane yekemcar di sala [[1972]]an de bi sponsoriya [[Turan Gazozları]], bi rengê sor û spî, bi navê ''Melikahmet Turanspor'' hatiye avakirin û demeke dirêj di tîmên amator de têkoşîna xwe berdewam kiriye. Di sala [[1985]]an de Turan Gazozları sponsoriya xwe paşve kişand û navê tîmê ya nû dibe ''Melikahmetspor''. Di sala [[1990]]an de şaredarî yaneyê kirî û navê yaneyê wekê ''Diyabakır Belediyespor'', hatiye guhertin û rengê yaneyê jî bi rengên kesk-spî hatiye guhertin. Di sala [[1993]]an de de bi statûya metropolê ya Amedê re, navê klûbê cara sêyem guherî û dibe ''Diyarbakır Büyükşehir Belediyespor''. Di sala [[1996]]an de bi îlhama ku şaredarê bajarê mezin ê [[Partiya Refahê]] [[Ahmet Bilgin]] û serokê klûbê [[Necattin Yığıt Bayrak]] piştgirên [[Yaneya Werzişê ya Galatasarayê|Galatasarayê]] bûn, rengên yaneyê yên kesk-spî wek zer-sor hatin guhertin. [[Feridun Çelik]] ê ku di hilbijartinên 1999an de ji [[Partiya Gel a Demokratîk (DEHAP)|DEHAPê]] wekê şaredar hat hilbijartin, bi armanca ku ji [[DÎSKÎ]]yê dahatê bike navê klûbê wekê "Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi DİSKİspor" guhert.<ref>{{Jêder-nûçe |url=http://www.haberyirmibir.com/spor/melikahmetspordan-buyuksehir-belediyespora-h756.html |sernav=Melikahmetspor'dan Büyükşehir Belediyespor'a.. |tarîx=2013-05-22 |malper=www.haberyirmibir.com |tarîxa-gihiştinê=2023-03-05 |tarîxa-arşîvê=2014-12-23 |urlya-arşîvê=https://archive.today/20141223183336/http://www.haberyirmibir.com/spor/melikahmetspordan-buyuksehir-belediyespora-h756.html |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Klûb heta [[havîn]]a [[2001]]ê di beşa sêyem a herî bilind a [[Tirkiye]]yê de lîst. Di sezona 2006-2007an de yane bi [[Aksarayspor]]ê re di Lîga Sêyem de wekhev ma, du hefte beriya bidawîbûna lîgê bû şampiyon û derket Lîga Duyem. DÎSKÎspora ku bi salan piştî [[Diyarbakırspor]] duyemîn tîma mezin a Diyarbekirê bû, di dawiya sezona 2009-10an da daket Lîga Sêyem. Di encama kongreya ku di destpêka sezona [[2010]]-11an de hat lidarxistin de navê klûbê wek ''Diyarbakır Büyükşehir Belediyespor'' hat guhertin. Di demsala 2010-[[2011]]an de, yane di Lîga Sêyem de wekî çarem di [[playoff]]ê de ma. Her çiqas di nîvfînalê de [[Sancaktepe Bld]]ê tasfiye kir jî di maça fînalê de di tûra duyem de ji aliyê [[Denizli Bld]] ve hat tasfiyekirin û şansê xwe yê derbasbûna Lîga Duyem ji dest da. Di demsala 2011-[[2012]]an de di Lîga Sêyem de wek sêyem derket playoffê, piştî ku di nîvfînalê ya playoffê de li hember [[Bayrampaşa]] têk çû û şansê çûyîna Lîga Duyem ji dest da. Di dawiya sezona 2012-[[2013]]an de, ''Diyarbakır Büyükşehir Belediyespor'' di Lîga Sêyem a koma yekem de bû şampiyon û derket Lîga Duyem a [[TFF]]yê. Di kongreya ku di 19ê [[gulan]]a [[2013]]an de hat lidarxistin de, rengên zer û sor ên klûbê hatin guhertin û bûn rengên kesk-sor ku ew rengên yaneya dîrokî Diyarbakırsporê ne jî.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.ajansspor.com/futbol/tff3lig1/h/20130520/diyarbakir_bbnin_renkleri_degisti.html?ref=rss |sernav=Rengê Amedsporê hate guhertin - Futbol - Ajansspor.com |tarîx=2014-10-29 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2023-03-05 |tarîxa-arşîvê=2014-10-29 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20141029100813/http://www.ajansspor.com/futbol/tff3lig1/h/20130520/diyarbakir_bbnin_renkleri_degisti.html?ref=rss |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Bi rengên klûbê, divê navê klûbê wek Diyarbakır Amedspor an jî tenê Amedspor bihata guhertin. Endamên klûbê ji bo guhertina rengê klûbê deng dan, lê piraniyê li dijî guhertina navê biryar da. Di sezona 2013-[[2014]]an de ji bo ku biçe Lîga Yekem, di Lîga Duyem de bi rêza pêncem derket pêşbirkê. Lêbelê, yane ji hêla [[Alanyaspor]]ê ve di çaryek fînala playoffê de hate tasfiyekirin û ev şansê ji dest da. Di civîna giştî ya 28ê [[çiriya pêşîn]] a 2014an de piraniya dengan biryar da ku navê yaneyê bibe ''Amedspor''. Piştî ku navê nû ji aliyê [[Yekitiya Futbolê ya Tirkiyê]] ve hat pejirandin, divê guhertina nav bi dawî bûba. Lêbelê, komeleyê serlêdana guhertina navê red kir, ji ber ku klûbek din jixwe di bin vî navî de qeydkirî hebû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnnturk.com/spor/futbol/diyarbakir-buyuksehir-belediyesporun-adi-amedspor-oldu |sernav=Diyarbakır Büyükşehir Belediyespor'un adı Amedspor oldu |malper=CNN TÜRK |ziman=tr |tarîxa-gihiştinê=2023-03-05 }}</ref> Yaneyê ji bo ku navê xwe wek ''Amed Sportif Faaliyetler Kulübü'', bi kurtasî ''Amed SK'' bê guhertin, serî li komeleya futbolê da. Komeleyê bersiv da ku ew ê di civîna lijneyê ya 12ê [[tebax]]a [[2015]]an de li ser vê tezkereyê nîqaş bikin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.diyarinsesi.org/haber/amed-sk-ismi-icin-tff-karari-12-agustosa-kaldi-67472.htm |sernav=Amed SK ismi için TFF kararı 12 Ağustosa kaldı 29 Temmuz 2015 Çarşamba 16:50 |tarîx=2015-08-13 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2023-03-05 |tarîxa-arşîvê=2015-08-13 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150813181602/http://www.diyarinsesi.org/haber/amed-sk-ismi-icin-tff-karari-12-agustosa-kaldi-67472.htm |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Di wê civînê de, serîlêdan hate pejirandin, û klûb ji sezona 2015/16-ê ve bi navê nû dest bi beşdarbûna pêşbirkan kir.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.milliyet.com.tr/skorer/diyarbakir-amed-oldu-1961741 |sernav=Diyarbakır, Amed oldu |malper=Milliyet |ziman=tr |tarîxa-gihiştinê=2023-03-05 }}</ref> Amedspor di sezona 2015-[[2016]]an da derket çaryek fînala [[Kûpaya Tirkiyeyê]] û di fînalê de ji aliyê [[Fenerbahçe]]yê ve hatiye tasfiyekirin. [[Wêne:Amedspor promotion to the Süper Lig celebrations featuring the Kurdistan flag.png|thumb| Pîrozbahiyên derbasbûna lîga superê bi alaya Kurdistanê û alayên Amedsporê]] Amedspor di lîga 1em a FFTya 2025–26an de, di rêza duyem de dansalê temam kiriye ku di dîroka de cara yekem klûb derketiye lîga superê ku asta herî bilind ê fitbolê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/haber/amedspor-promoted-to-super-lig-319271 |sernav=Amedspor promoted to Süper Lig |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-09 |ziman=en }}</ref> Şahiyên serketina Amedsporê ji Amedê bigire li bajarên mezin ên Tirkiyeyê ku nifûseke girîng ê kurd lê dijîn ku di nav de Stembol, Enqere, Mêrsîn û Edeneyê hebûn hatiye pîrozkirin. Li seranserê bajarên Bakurê Kurdistanê jî ku di nav de bajarên wekê Wan, Şirnex, Êlih, Mêrdîn, Mûş, Bedlîs, Riha, Sêrt, Dêrsim, hebûn serketina yaneyê bi awayeke berfireh hatiye pîrozkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://mezopotamyaajansi.com/GENCLIK/content/view/http://mezopotamyaajansi.com/GENCLIK/content/view/310949 |sernav=Li gelek bajaran pîrozbahiyên Amedsporê |malper=mezopotamyaajansi.com |roja-gihiştinê=2026-05-09 }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=tîrmeh 2026 }}</ref> Di heman rojê de de li gelek navçeyan mezin ên Bakurê Kurdistanê pîrozbahiyên serketina yaneyê hatiye lidarxistin. Amedspor niha di lîga superê de têkoşîn dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/haber/amedspor-derket-super-lige-slav-super-lig-319272 |sernav=Amedspor derket Super Lîgê: “Slav Super Lig!” |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-02 |ziman=ku }}</ref> == Nasname == Amedspor wekê yaneyeke Amedê xwedî sekneke polîtîk e ku wekê nasnameya herêmê hatiye naskirin. Di sala 2015an de serokê berê yê klûbê Îhsan Avcî diyar kiriye ku Amedspor xwe wekê "tîmek Kurdistanê" dibîne û destnîşan kiriye ku di wê demê bi qasî ji ardê 80 yane ji lîstikvanên kurd pêk dihat û bang li futbolîstên kurd ên ku di yaneyên cuda cuda de dilîstin kiribû ku tevlî Amedsporê bibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://de.euronews.com/2016/02/17/amedspor-ein-kurdischer-fussballverein-schreibt-geschichte-in-schweren-zeiten |sernav=Amedspor: Ein kurdischer Fußballverein schreibt Geschichte in schweren Zeiten }}</ref> Şîrovekarê fûtbolê û nivîskarê werzîşê Alî Fîkrî Işık têkiliya di navbera Amedspor û alîgirên wê yên kurd de şibandiye têkiliya di navbera katalanan û FC Barcelonayê ya li Spanyayê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.turkeyrecap.com/p/more-than-a-football-club-amedspor |sernav=More than a football club: Amedspor becomes a ‘success story’ for Kurds |malper=www.turkeyrecap.com |roja-gihiştinê=2026-05-09 |ziman=en |paşnav=çetin |pêşnav=rabia }}</ref> Di heman demê de Işık diyar kiriye ku Amedspor nûnertiya neteweyekê dike "ji ber vê yekê, serketina Amedsporê wekê serketinek ji bo hemî kurdan deng vedide," di heman demê de şîrovekarên din Amedsporê wekê "tîmek neteweyî ya nefermî ya kurd" bi nav kirine.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=For love of game, Turkey’s top Kurdish football club resists hatred {{!}} {{!}} AW |url=https://thearabweekly.com/love-game-turkeys-top-kurdish-football-club-resists-hatred |roja-gihiştinê=2026-05-09 |xebat=AW |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://sportsandgeopolitics.substack.com/p/amedspor-the-football-team-of-the |sernav=Amedspor: the football club of the Kurds in Türkiye |malper=Sports & Geopolitics |tarîx=2025-07-26 |roja-gihiştinê=2026-05-09 |paşnav=Qadraku |pêşnav=Gëzim }}</ref> === Nîşan û reng === [[Wêne:Amedspor jerseys 2025-2026 season.png|thumb|Formayên Amedsporê ku bi rengên çanda kurdî ji bo dansala 2025–2026 hatiye amadekirin]] Dema ku di sala 2014an de navê yaneyê hatiye guhertin di wê demê de alayek nû jî pejirand ku tê de eyloyekî du serî heye ku li ser sûrên bajarê kevnar ê Amedê tê de tê dîtin. Formayên klûbê bi gelemperî bi rengên neteweyî yên Kurd ve girêdayî ne ku di nav de rengên wekê sor, spî û kesk hene. Di heman demê de yaneyê hewl daye ku rengê kesk, sor, zer bikar bîne lê ji ber pirsgirêkên siyasî ev reng bi caran hatiye asteng kirin û hatiye qedexekirin. == Êrişên nîjadperestî yên li dijî Amedsporê == Lîstikên klûbê ji hêla dijberên xwe ve carinan bi zanebûn têne polîtîk kirin, lewma klûb çend caran bûye qurbaniya çalakiyên nîjadperest ji aliyê alîgirên dijber ve. Di dema maçên xwe yên li herêmên romî de slogan û sirûdên netewperest tên gotin û carna lîstikvan berî/di dema/piştî maçê de bi tiştan têne avêtin an jî êrişî wan tê kirin. === Provokasyonên alîgirên Bursasporê === Beriya maça [[Bursaspor]]ê ya ku di 5ê [[adar]]a [[2023]]an de hat lîstin, lîstikvanên Amedsporê rastî êrişê hatin. Hin alîgirên Bursasporê pankartên [[Mahmut Yıldırım]] ê bi kodnavê ''Yeşîl'' (bi [[Zimanê tirkî|tirkî]] "Kesk") vekirin, [[ajan]]ê hov ê [[tirk]] yê ku berpirsyarê kuştinên nediyar e. Hin alîgirên din ên Bursasporê wêneyên otomobîla "[[Renault]] [[Toros]]" vekirin, ya ku sembola windakirinên bi zorê û kuştinên siyasî yên di salên 1990î de ye. Hin siyasetmedarên tirk û kurd van provokasyonan şermezar kirin. Partiya [[Partiya Demokratîk a Gelan|HDPê]] di daxuyaniya xwe de wiha gotiye: <blockquote>“Em êrîşên nîjadperest ên li Bursayê li dijî Amedsporê şermezar dikin. Atmosfera ku ruhên kujerên salên 1990î û bermayiyên [[JİTEM|JÎTEMê]] tê de, dê pêşiya Amedsporê negire û ne jî hêviya aştiyê bi dawî bike. Divê berpirsyar li ber hiqûqê bipirsin. Em bi milyonan in ku li dijî [[faşîzm]]ê çok danaynin.”<ref>{{Jêder-nûçe |url=https://haber.sol.org.tr/haber/hdp-90larin-katilleri-amedsporu-engelleyemeyecek-367794 |sernav=HDP: 90’ların katilleri Amedspor’u engelleyemeyecek |tarîx=2023-03-05 |malper=haber.sol.org.tr }}</ref> </blockquote> Baroya Amedê di serlêdana sûc a der barê bûyerên maçê de, diyar kir ku sûcên ku gel bi kîn û dijminatiyê tehrîk kirine, bi qestî ewlekariya giştî xistine xeteriyê û heqaret û îstîsmarkirina wezîfeyê hatiye kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |url=https://haber.sol.org.tr/haber/diyarbakir-barosundan-amedsporlu-futbolculara-saldiriya-suc-duyurusu-367793 |sernav=Diyarbakır Barosu'ndan Amedsporlu futbolculara saldırıya suç duyurusu |tarîx=2023-03-05 |malper=haber.sol.org.tr }}</ref> == Binêre == * [[Amedspor (tîma futbolê jinan)]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amedspor.com.tr/ Malpera fermî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180718053517/http://www.amedspor.com.tr/ |date=2018-07-18 }} * {{Twitter|AmedsporSK}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Avabûnên 1990an li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Futbol]] [[Kategorî:Werziş li Diyarbekirê]] [[Kategorî:Yaneyên futbolê ji Amedê]] [[Kategorî:Yaneyên futbolê yên Bakurê Kurdistanê]] [[Kategorî:Yaneyên futbolê yên Tirkiyeyê]] t1r26cptv4iwporck6bsbycpq1xy1xm 4 70679 2081774 2081650 2026-07-24T08:39:13Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/listeyabikarhêneran.py|Bot]]: Lîsteya guhartinên bikarhêneran hat rojanekirin 2081774 wikitext text/x-wiki {{/ser}} <center> {|class="wikitable sortable" ! # ! Bikarhêner ! Hejmara guhartinan |- | 1 | {{b|Penaber49}} | 111486 |- | 2 | {{b|Avestaboy}} | 88527 |- | 3 | {{b|MikaelF}} | 86020 |- | 4 | {{b|Wikihez}} | 81304 |- | 5 | {{b|Ghybu}} | 57939 |- | 6 | {{b|Erdal Ronahi}} | 21894 |- | 7 | {{b|Gomada}} | 16455 |- | 8 | {{b|Kurê Acemî}} | 13148 |- | 9 | {{b|Xwedêda}} | 12206 |- | 10 | {{b|Sayit25}} | 9905 |- | 11 | {{b|Bablekan}} | 9690 |- | 12 | {{b|Luqman}} | 9281 |- | 13 | {{b|Mohajeer}} | 8746 |- | 14 | {{b|Mors maku}} | 7848 |- | 15 | {{b|Baran Agir}} | 7542 |- | 16 | {{b|Bangin}} | 7395 |- | 17 | {{b|Şêr}} | 7348 |- | 18 | {{b|GPinkerton}} | 6523 |- | 19 | {{b|Ramikurd}} | 6298 |- | 20 | {{b|Takabeg}} | 5720 |- | 21 | {{b|Ferrus}} | 5671 |- | 22 | {{b|Alkd}} | 4570 |- | 23 | {{b|Dilovan Gervan}} | 3949 |- | 24 | {{b|Biyolojiyabikurdi}} | 3688 |- | 25 | {{b|Kurdodino}} | 3563 |- | 26 | {{b|Baran Ruciyar}} | 3123 |- | 27 | {{b|Cyrus the virus}} | 2994 |- | 28 | {{b|Bikarhêner}} | 2573 |- | 29 | {{b|Ahmetbeg}} | 2464 |- | 30 | {{b|Têmavo}} | 2182 |- | 31 | {{b|Guherto}} | 1953 |- | 32 | {{b|Rasti}} | 1853 |- | 33 | {{b|Mehk63}} | 1758 |- | 34 | {{b|VikiAzad}} | 1743 |- | 35 | {{b|Diyako~kuwiki}} | 1725 |- | 36 | {{b|Cirano}} | 1689 |- | 37 | {{b|ئاسۆ}} | 1685 |- | 38 | {{b|Haco}} | 1654 |- | 39 | {{b|Bibliophile}} | 1464 |- | 40 | {{b|Cuneytewrares}} | 1458 |- | 41 | {{b|Purbo T}} | 1435 |- | 42 | {{b|QazîKurd}} | 1423 |- | 43 | {{b|Xani~kuwiki}} | 1420 |- | 44 | {{b|Merivan}} | 1333 |- | 45 | {{b|Klk737dldj636do377eki3737}} | 1328 |- | 46 | {{b|KurdoChali}} | 1325 |- | 47 | {{b|Ilamxan}} | 1179 |- | 48 | {{b|Xweka}} | 1078 |- | 49 | {{b|Jiju}} | 1045 |- | 50 | {{b|Aras-real}} | 966 |- | 51 | {{b|Calak}} | 947 |- | 52 | {{b|Dilo2121}} | 937 |- | 53 | {{b|Zanistvan}} | 876 |- | 54 | {{b|Zeki}} | 851 |- | 55 | {{b|Piling}} | 749 |- | 56 | {{b|Makenzis}} | 737 |- | 57 | {{b|Cyrus abdi}} | 734 |- | 58 | {{b|RewşenBaran}} | 689 |- | 59 | {{b|Thothr}} | 671 |- | 60 | {{b|KureCewlik81}} | 663 |- | 61 | {{b|RezanTovjin}} | 660 |- | 62 | {{b|Bûraẍ Derdilî}} | 633 |- | 63 | {{b|KurdîmHeval}} | 605 |- | 64 | {{b|Silêman}} | 596 |- | 65 | {{b|Hamid}} | 591 |- | 66 | {{b|Sebriko}} | 587 |- | 67 | {{b|PanchoS}} | 573 |- | 68 | {{b|Ehmedbeg}} | 561 |- | 69 | {{b|Alsace38}} | 552 |- | 70 | {{b|Reality006}} | 541 |- | 71 | {{b|Talizok}} | 538 |- | 72 | {{b|Memwelat}} | 526 |- | 73 | {{b|EmrahÖ}} | 521 |- | 74 | {{b|Webmaster}} | 520 |- | 75 | {{b|Baaqo92}} | 503 |- | 76 | {{b|Key Mîrza}} | 496 |- | 77 | {{b|Welat}} | 484 |- | 78 | {{b|Benyadem}} | 478 |- | 79 | {{b|Ternarius}} | 477 |- | 80 | {{b|Zêtkar}} | 466 |- | 81 | {{b|Ferhad y}} | 459 |- | 82 | {{b|Aza}} | 450 |- | 83 | {{b|Wejevan}} | 437 |- | 84 | {{b|Khoshhat}} | 437 |- | 85 | {{b|MIKAEELL}} | 425 |- | 86 | {{b|Pathoschild}} | 416 |- | 87 | {{b|PowerBUL}} | 410 |- | 88 | {{b|Kurdî27}} | 409 |- | 89 | {{b|Pill}} | 407 |- | 90 | {{b|Sakura emad}} | 407 |- | 91 | {{b|Irecmehrbexs}} | 399 |- | 92 | {{b|Cobar~kuwiki}} | 393 |- | 93 | {{b|Jiyanalpirani}} | 363 |- | 94 | {{b|E2m}} | 360 |- | 95 | {{b|Bohater~kuwiki}} | 323 |- | 96 | {{b|Mêzgir}} | 320 |- | 97 | {{b|Paraw}} | 312 |- | 98 | {{b|Derbaz}} | 302 |- | 99 | {{b|LA2}} | 302 |- | 100 | {{b|Rokarali}} | 300 |} pwu9gdsf03jrqu7nk22asdl6q35hl5j 0 75359 2081784 2068910 2026-07-24T10:55:49Z MikaelF 935 2081784 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank gund | nav = Awerd | navê_din = | navê_fermî = Dibekli | wêne = | mezinahiya_wêne = | sernavê_wêne = | welat = [[Bakurê Kurdistanê]] | dewlet = [[Tirkiye]] | parêzgeh = [[Hekarî (parêzgeh)|Hekarî]] | navçe = [[Gever]] | nahiye = | hejmara_mezrayan = | mezra1 = | mezra2 = | mezra3 = | mezra4 = | demonîm = | nifûs = | sala_nifûsê = | çavkaniyên_nifûsê = | eşîr = | berbelaviya_nifûsê_km2 = | temamiya_qadê_km2 = | bilindahî_m = | koda_postayê = 30300 | koda_telefonê = (+90) 438 | nexşeya_reptiyeyê = Hekarî#Tirkiye| koordînat = {{Koord|37.6703214|N|44.0934040|E|display=inline, title}} }} '''Awerd'''<ref>https://www.yuksekovahaber.com.tr/haber/yuksekova-koylerinin-kurtce-turkce-ve-eski-isimleri-241561.htm</ref> ({{1928| آوارد |ts=Avarde = Award, Avard}}, {{bi-tr|Dibekli}}), gundekî ku bi navçeya [[Gever]]a [[Hekarî|Hekariyê]] ve girêdayî ye. == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{çepê paqij bike}} == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Bajar û gundên Geverê}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Civakên siryanî yên tarîxî li parêzgeha Hekariyê]] [[Kategorî:Gundên Geverê]] [[Kategorî:Wargehên kurdan li parêzgeha Hekariyê]] 1oerm7l6hcxhqr8ielauzt3ivt7dsga 2081785 2081784 2026-07-24T10:56:07Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Averd]] weke [[Awerd]] guhart 2081784 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank gund | nav = Awerd | navê_din = | navê_fermî = Dibekli | wêne = | mezinahiya_wêne = | sernavê_wêne = | welat = [[Bakurê Kurdistanê]] | dewlet = [[Tirkiye]] | parêzgeh = [[Hekarî (parêzgeh)|Hekarî]] | navçe = [[Gever]] | nahiye = | hejmara_mezrayan = | mezra1 = | mezra2 = | mezra3 = | mezra4 = | demonîm = | nifûs = | sala_nifûsê = | çavkaniyên_nifûsê = | eşîr = | berbelaviya_nifûsê_km2 = | temamiya_qadê_km2 = | bilindahî_m = | koda_postayê = 30300 | koda_telefonê = (+90) 438 | nexşeya_reptiyeyê = Hekarî#Tirkiye| koordînat = {{Koord|37.6703214|N|44.0934040|E|display=inline, title}} }} '''Awerd'''<ref>https://www.yuksekovahaber.com.tr/haber/yuksekova-koylerinin-kurtce-turkce-ve-eski-isimleri-241561.htm</ref> ({{1928| آوارد |ts=Avarde = Award, Avard}}, {{bi-tr|Dibekli}}), gundekî ku bi navçeya [[Gever]]a [[Hekarî|Hekariyê]] ve girêdayî ye. == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{çepê paqij bike}} == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Bajar û gundên Geverê}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Civakên siryanî yên tarîxî li parêzgeha Hekariyê]] [[Kategorî:Gundên Geverê]] [[Kategorî:Wargehên kurdan li parêzgeha Hekariyê]] 1oerm7l6hcxhqr8ielauzt3ivt7dsga 0 75380 2081822 2068982 2026-07-24T11:41:11Z MikaelF 935 MikaelF navê [[Tekûrava]] guhart û kir [[Tekûrawa]] 2068982 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank gund | nav = Tekurawa | navê_din = | navê_fermî = Gökyurt | wêne = | mezinahiya_wêne = | sernavê_wêne = | welat = [[Bakurê Kurdistanê]] | dewlet = [[Tirkiye]] | parêzgeh = [[Hekarî (parêzgeh)|Hekarî]] | navçe = [[Gever]] | nahiye = | hejmara_mezrayan = | mezra1 = | mezra2 = | mezra3 = | mezra4 = | demonîm = | nifûs = {{Nifûs ji Wîkîdaneyê}} | sala_nifûsê = | çavkaniyên_nifûsê = | eşîr = | berbelaviya_nifûsê_km2 = | temamiya_qadê_km2 = | bilindahî_m = | koda_postayê = 30300 | koda_telefonê = (+90) 438 | nexşeya_reptiyeyê = Hekarî#Tirkiye| koordînat = {{Koord|37.7074890|N|44.1192860|E|display=inline, title}} }} '''Tekurawa''' ({{bi-tr|Gökyurt}}), gundekî ku bi navçeya [[Gever]]a [[Hekarî|Hekariyê]] ve girêdayî ye. Ji navenda bajarê Colemêrgê 60 km û ji navçeya Geverê jî 35 km dûr e. Sînorê wê yê bi başûrê gundikê Birifkan re jî tixûbê Colemêrg-Wanê ye. == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{çepê paqij bike}} == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Bajar û gundên Geverê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Civakên siryanî yên tarîxî li parêzgeha Hekariyê]] [[Kategorî:Gundên Geverê]] [[Kategorî:Wargehên kurdan li parêzgeha Hekariyê]] t3otyyot1bhbi4n0mu5hlifwqx841nz 2081826 2081822 2026-07-24T11:41:46Z MikaelF 935 2081826 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank gund | nav = Tekûrawa | navê_din = | navê_fermî = Gökyurt | wêne = | mezinahiya_wêne = | sernavê_wêne = | welat = [[Bakurê Kurdistanê]] | dewlet = [[Tirkiye]] | parêzgeh = [[Hekarî (parêzgeh)|Hekarî]] | navçe = [[Gever]] | nahiye = | hejmara_mezrayan = | mezra1 = | mezra2 = | mezra3 = | mezra4 = | demonîm = | nifûs = {{Nifûs ji Wîkîdaneyê}} | sala_nifûsê = | çavkaniyên_nifûsê = | eşîr = | berbelaviya_nifûsê_km2 = | temamiya_qadê_km2 = | bilindahî_m = | koda_postayê = 30300 | koda_telefonê = (+90) 438 | nexşeya_reptiyeyê = Hekarî#Tirkiye| koordînat = {{Koord|37.7074890|N|44.1192860|E|display=inline, title}} }} '''Tekûrawa''' ({{bi-tr|Gökyurt}}), gundekî ku bi navçeya [[Gever]]a [[Hekarî|Hekariyê]] ve girêdayî ye. Ji navenda bajarê Colemêrgê 60 km û ji navçeya Geverê jî 35 km dûr e. Sînorê wê yê bi başûrê gundikê Birifkan re jî tixûbê Colemêrg-Wanê ye. == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{çepê paqij bike}} == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Bajar û gundên Geverê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Civakên siryanî yên tarîxî li parêzgeha Hekariyê]] [[Kategorî:Gundên Geverê]] [[Kategorî:Wargehên kurdan li parêzgeha Hekariyê]] rrhbbc1e46d2oa9hlievni6vn4k3lp8 0 76036 2081751 2081197 2026-07-23T23:39:20Z InternetArchiveBot 45060 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2081751 wikitext text/x-wiki [[Wêne:كهف جارستين في كلي دهوك - panoramio.jpg|thumb|Şikefta Çarstûn]] '''Şikefta Çarstûn''', şikefteke ku dikeve pişta [[çiyayê Spî]] û rojhilata geliyê [[Dihok]]ê ([[Bahdînan]], [[Başûrê Kurdistanê]]) û li cihekê asê ye. Şikefta Çarstûn perestgeheke ayîna [[zerdeşt]]iyan bû û 2100 sal kevn e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://rudaw.net/kurmanci/kurdistan/120320172 |sernav=DUHOK - Perestgeheke Zerdeştiyan a 2100 salî |malper=Rudaw |tarîx=2017-03-12 |roja-gihiştinê=2026-07-20 |ziman=kurmanci}}</ref> Berî mirov bigehe cihê perestgehê di nav şikeftê de, wênên pênc xudayên berê li ser keviran.<ref>{{Jêder-malper |url=http://gilgamish.org/printarticle.php?id=139 |sernav=كهف (جارستين) الأثري في دهوك يخضع لعمليات الترميم والصيانة - |malper=gilgamish.org |roja-gihiştinê=2026-07-20 |archive-date=2015-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218204841/http://gilgamish.org/printarticle.php?id=139 |url-status=dead }}</ref> == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Parêzgeha Dihokê]] [[Kategorî:Şikeftên Kurdistanê]] 3mp703ynfvyto3b59cf8ucjhq76peo4 2081752 2081751 2026-07-24T00:12:12Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan 2081752 wikitext text/x-wiki [[Wêne:كهف جارستين في كلي دهوك - panoramio.jpg|thumb|Şikefta Çarstûn]] '''Şikefta Çarstûn''', şikefteke ku dikeve pişta [[çiyayê Spî]] û rojhilata geliyê [[Dihok]]ê ([[Bahdînan]], [[Başûrê Kurdistanê]]) û li cihekê asê ye. Şikefta Çarstûn perestgeheke ayîna [[zerdeşt]]iyan bû û 2100 sal kevn e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://rudaw.net/kurmanci/kurdistan/120320172 |sernav=DUHOK - Perestgeheke Zerdeştiyan a 2100 salî |malper=Rudaw |tarîx=2017-03-12 |roja-gihiştinê=2026-07-20 |ziman=kurmanci }}</ref> Berî mirov bigehe cihê perestgehê di nav şikeftê de, wênên pênc xudayên berê li ser keviran.<ref>{{Jêder-malper |url=http://gilgamish.org/printarticle.php?id=139 |sernav=كهف (جارستين) الأثري في دهوك يخضع لعمليات الترميم والصيانة - |malper=gilgamish.org |roja-gihiştinê=2026-07-20 |roja-arşîvê=2015-02-18 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150218204841/http://gilgamish.org/printarticle.php?id=139 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Parêzgeha Dihokê]] [[Kategorî:Şikeftên Kurdistanê]] np2vjjup8awihvwf5saheuk4uno8hmp 3 76051 2081732 2081331 2026-07-23T19:11:10Z MikaelF 935 /* Illustrated û illustrator bi kurdî */ Bersiv 2081732 wikitext text/x-wiki == Vebijêrk == Birayê ezîz, "vebijêrk" navdêr e nabe ku wekî sifet bi kar bînî, hem jî tê maneya opsiyon, di nav çend opsiyonan de tiştekî hildibijêrî. Loma Dîroka_li vir tiştekî dinivîsim ji bo ku nekeve netîceyên Googlê_vebijêrk nabe li ser Googlê "Dîroka alternatîf" gelek netîce dide. Ji kerema xwe vê xeletiyê rast bike. [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez|gotûbêj]]) 19:01, 12 hezîran 2026 (UTC) :@[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] Heval tu jî '''Heqên însanan''' an jî '''Artîst''' û '''ne''' [[Mafên mirovan]] an jî [[Hunermend]] dinivîsî .Dema min peyva '''Nederlenda''' wek [[Holenda]] bi sedem guherandibû ew ji bo te problem bû û te nivîsandibû ku heqê kesî tune peyvên kesekî din biguhêrîn e . Her wiha peyva vêbijêrk di gelek ferhengên nûjen de tomarkirî ye . :https://ferhengkurdi.org/peyv/vebij%C3%AArk-m [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy#top|gotûbêj]]) 19:11, 12 hezîran 2026 (UTC) ::Binêre https://ferhengkurdi.org/peyv/vebij%C3%AArk-m dibêje "vebijêrk (m)" yanî îsmê ku bi cinsiyeta "mê" ye yanî îsm/navdêr e. Ne rengdêr/sifet e. Ji kerema xwe ji kesekî ewle pirs bike ka ferqa îsm û sifet çi ye, û çawa tên bikaranîn. [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez|gotûbêj]]) 19:21, 12 hezîran 2026 (UTC) :::@[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] [[Wîkîferheng]] bi almanî '''Alternative û''' :::'''alternativ''' dinivîs e. '''Alternative [[Navdêr]]''' û hemû navdêr bi almanî mezin tên nivîsandin û '''alternativ''' rengdêr e û lewma bi almanî biçûk tê nivîsandin. Bi zimanê tirkî '''alternatif''' dikare hem rengdêr û hem jî navdêr be - li gorî ka di hevokê de çawa tê bikar anîn. Ev dişibihe zimanên almanî an îngilîzî. :::https://ku.wiktionary.org/wiki/vebij%C3%AArk [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy#top|gotûbêj]]) 19:47, 12 hezîran 2026 (UTC) ::::Li ser [[:wikt:vebijêrk]] ^?alternativ dibêje yanî ev tercime gumanbar e bi botê hatiye îlawekirin. Maalesef hin kes gelek kelîme û sayfe (wekî [[:wikt:alternativ]]) bi botê li ser Wîkîferhengê çêkirine, problema mezintir jî bi bikaranîna botê kelîmeyên kurdî, îngilîzî, tirkî, almanî hatine miqayesekirin û li gorî netîceya ku nehatiye kontrolkirin gelek tercime li qismê Wergerê hatiye dayîn. Loma gereg gelek dîqet bikî wextê Wîkîferhengê bi kar tînî. Alternativ dikare sifet be lê vebijêrk tercimeya "seçenek" a tirkî ya ve + bijêr(bijartin)+ -k [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez|gotûbêj]]) 20:02, 12 hezîran 2026 (UTC) :::::@[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ez şer naxwazim. Min '''vêbijêrk''' hildabû ji ber ku bi kurdî du rastnivîs hene '''alternatîv''' û '''alternatîf'''. Nivîsandina '''îf''' :::::bi bandora zimanê tirkî çê bûyê .Wîkîpediyaya bi kurdî -'''îv''' tercîh dike . Lewma heke tu dixwazî em dikarin sernav wek '''Dîroka alternatîv''' biguhêrîn in. Baş bûya em bizanin ger '''dîroka vêbijêrk''' wek hemwate derbasdar an çewt e . Lê ez ne zimannas im û ez texmîn ku tu jî ne zimannas î. Helwesta pisporan li vir pêwîst e [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy#top|gotûbêj]]) 20:36, 12 hezîran 2026 (UTC) ::::::Belkî dîplomaya min a ji yek ji unîversîteyên herî mezin ên Tirkiyeyê nabêje zimannas lê min beşeke gelek nêzîkî zimannasiya îngilîzî xwendiye, dersên me gişt li ser zimannasiyê bûn. Loma ez li ser xisûsên zimanî zêdetir bala xwe didim. [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez|gotûbêj]]) 20:47, 12 hezîran 2026 (UTC) :::::::Silav @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ji bo te aniha rastnivîsa kroatî wek xirwat / xirwatî ji bo te sensûr e ? Her wiha te berê bi xwe gotibû ku [[Xirwatistan|Xirwat]] û [[Xirwatistan]] rastnivîsa derbasdar e . Te xwe sernavê Kroatya wek [[Xirwatistan]] guherandibû . Li gorî mentiqa te tu jî sensûrkarî ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy#top|gotûbêj]]) 13:00, 15 hezîran 2026 (UTC) ::::::::@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] Rastnivîs û hemmane cuda ne. Min zanebûnî dest neda bikaranînên kroatya di vê maddeyê de lê tu çûyî gî kiriye xirwat. [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez|gotûbêj]]) 13:06, 15 hezîran 2026 (UTC) :::::::::@[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] tu xwe di sernavan de peyva kitêb û wek roman diguherin î .Yanî ez nabêjim ku ew guhertin baş an xirab e . Heta te peyvên îcadkirî wek '''Nederlenda''' betal kir . Dema tu tiştî diguherînî temam e . Ema heke kesek din vê dike ew paşê dibe [[sensûr]], tiştê wisa [[Durû|durûtî]] ye. Ez nabêjim ku ez bê çewtî xeletî me. Li ser Wîkîpediyayê pêwîst e ku mirov bi hev re û ne li dijê hev bixebitin. Û aniha min dît ku ew mixabin ew wisa nebûye . :::::::::Berî ku ez gelek saeten jiyana xwe li vir bêwate winda bikim, ez tercîh dikim ku pirtûkek baş bixwînim an rêzefîlmek an fîlmek temaşe bikim. @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]], @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]], @[[Bikarhêner:Kurê Acemî|Kurê Acemî]], @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ,@[[Bikarhêner:Biyolojiyabikurdi|Biyolojiyabikurdi]] û @[[Bikarhêner:VikiAzad|VikiAzad]] ez guneh xwe nakim, hincet nakim ema piştî 8 salan ez dixwazim xatirê xwe ji we bixwazim . Silav û rêz :::::::::@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy#top|gotûbêj]]) 13:39, 15 hezîran 2026 (UTC) ::::::::::Silav, ne hewceye ko tu ji ber kiryarên wîkîhez, dev ji xebatên xwe berdî. Heval Wîkîhez hewl dide li dewsa kurdî, kurd peyvên bi tirkî û erebî bi kar bînin da ko hêdî hêdî kurdî nêzîkê wan zimanan bibe û di nav wan de bihele. Wîkîhez di peyamên vê rûpelê de van peyvan bikar aniye. ::::::::::“sifet, mane, netîce, îsm, cinsîyet, ferq, îlawekirin, kelîme, sayfe, miqayese, xisûs “ Gelo zimanê kurdî ji bo van peyvan têr nakê ? Mirov çima li dewsa van peyvan peyvên kurdî bi kar naîne? ::::::::::-- rengdêr, wate, encam, nav, zayend, cudahî, lê zêdekirin, peyv, rûpel, berhevdanîn, mijar- babet -- [[Bikarhêner:Biyolojiyabikurdi|Biyolojiyabikurdi]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Biyolojiyabikurdi|gotûbêj]]) 18:19, 15 hezîran 2026 (UTC) :::::::::::@[[Bikarhêner:Biyolojiyabikurdi|Biyolojiyabikurdi]] Êvar baş . Ez nabêjim ku min berê çewtî û xeletî ne kiriye. Lê aniha ez li ser guhertinan gotûbêj dikim . Da ku zêde şer der nekeve . Berê min vê jî zêde nekir . Ew jî çewt û xelet bû. Aniha ew lîste çê dike bi tiştên ku ew wek sensûr bi nav dike. Yanî ew guhertin bêdeng nake her tim navê min îşaret dike . Eşkere ye ku ew kesek e ku dixwaze min aciz bike an jî provoke bike. Ez jî dikarim lîstek bi guhertinên wî çê bikim û navê wî îşaret bikim. Lê ez wê nakim. Ne hewce ye ku her kes ji her kesê din hez bike, lê li Wîkîpediyaya Kurdî gelek kêm nivîskar û rêveber hene. Eger em ji hev nefret bikin, em ê nikaribin bi hev re bixebitin. Ez vê yekê xebat ne ji bo xwe dikim, lê ji bo ku ziman û çanda kurdî nemirin. [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy#top|gotûbêj]]) 19:57, 15 hezîran 2026 (UTC) ::::::::::::@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] [https://ku.wikipedia.org/w/index.php?title=1997&diff=next&oldid=1988081 sansûra te ya kelîmeyeke min] û yên herî nû [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=User_talk:Avestaboy&oldid=2506165688] {{dîwar}} [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez|gotûbêj]]) 20:34, 15 hezîran 2026 (UTC) :::::::::::::@[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] Qiral, Qral, Qiralîçe an Qralîçe ? :::::::::::::Min kêmasiyên van peyvan bi hevalê @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] re gotûbêj kiribû. [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy#top|gotûbêj]]) 21:10, 15 hezîran 2026 (UTC) :::::::::::Silav ji her kesê re. Di vî warî de ez hê jî li ser fikrê xwe yê berê me. Mixabin di warên xebatên ziman de hemî saziyên kurdî bi kêmasî ne. Fikreke min ê ji bo projeyeke nû yê rêzimana Wîkîpediya kurdî heye an jî ji bo berfirehkirina Rupela Wîkîpediya şêwaz. Wekê ku hûn dizanin zimanê kurdî şaxeke ji zimanên îranî ye. Ji bo parastina reseniya kurmancî divê em tenê li ser van zimanan lêkolîn bikin ger peyvek deyn bigirin divê ji van zimanan deyn bigirin ne ji zimanên semîtîk an jî altayî. Di heman demê de mirov dikare ji xeynî soranî (ji ber ku gelek peyvên soranî têne bikaranîn) lêkolîn li ser zaravayên din ên kurdî jî bike. Di heman demê de divê ev peyv li gorî xwezaya zimanê kurmancî be. Wek mînak di van demên dawî de ez li cihê peyva lûtke peya bilinde bikar tînim. Ev peyv li gorî peyva lûtke êdî li gorî xwezaya kurmancî ye. Mirov dikare van mînakan zêde bike. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 20:16, 15 hezîran 2026 (UTC) ::::::::::@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]], tu yek ji xebatkarên herî newestanbar ê Wîkîpediya Kurdî yî... û ez hêvîdar im ku tu bi awayekî bêtirs û bi sebrî karê xwe yê tê de berdewam bikî. Hertim wêrek bî! Silav û rêz. [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 22:10, 15 hezîran 2026 (UTC) :::::::::::{{r|Wikihez}} Belkî tu ferq nakî feqet tu atmosferek xirab û nebaş di Wîkîpediyayê de çêdikî... Her ku diçe difikirim ku tu nikanî bi yên din re di komê de bişuxilî. Bo mînak, te hemû parametreyên şablonan bi botê û li gorî daxwaza xwe guherandiye; feqet te qet di nav rupela gotûbêjê de tiştek li ser vê xebatê nenivîsiye: te "nexşeya_ciyan" kiriye "[//ku.wikipedia.org/w/index.php?title=Babaxak%C3%AE&diff=prev&oldid=1652471 nexşeya_reptiyeyê]", problem nîne feqet te nêrînên bikaranên din pirs kir? Tevgera te ne tiştekî nû ye (gelek kesan berê jî te re gotine): [https://ku.wikipedia.org/w/index.php?title=W%C3%AEk%C3%AEpediya:R%C3%AAveber/Balyozxane&diff=prev&oldid=1131978]. [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu|gotûbêj]]) 03:53, 16 hezîran 2026 (UTC) ::::::::::::@[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] weleh ez jî bi rastî naxwazim dev jî nivîsandinê ber dim .Bi vî awayî ema nikare bidome. Berê betalkirinên wî hîn mafdar bûn. Ema aniha betalkirinên wî ne normal in. Berê bi xwe gotibû ku peyvên Kroat û Kroatya di ferhengê de tune . ::::::::::::[[Gotûbêja kategoriyê:Xirwat]] ::::::::::::Niha wî lîsteyek amade kiriye ku navê min jî tê de ye û bêguman navê min jî destnîşan kiriye. @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] berê jî pêşniyar kiribû ku navê gotara Kîpros were guhartin û bibe [[Qibris]] û me jî ew pejirand. Min jî paşê di gotarên xwe de nivîsa Kîpros guhart û kir Qibris. ::::::::::::Di her Wîkîpedyayekê de mirov li gorî standardeke rastnivîsê tevdigere. Ez li dijî rexneya avaker û konstruktîv nînim, lê tiştê ku @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] dike ne rexne ye; ew zêdetir biçûkxistin û kêmnirxkirina kesekî ye. Dibe ku ew bi xwe jî vê yekê fam neke. ::::::::::::Bi rastî, ez êdî tu hewesê vê yekê nînim. [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy#top|gotûbêj]]) 09:51, 16 hezîran 2026 (UTC) ::::::::::::@[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]]/@[[Bikarhêner:Gomada|Gomada]] bi dîtina min, eve kampanyayeke mobîng û biçûkkirina xebatkarekî Wîkîpediyê ya jimêjveyî ye. Rêbazên Wikipedia li ser çi dibêjin? Hûn wek rêveberên projeya me çi dibêjin û çi dikarin bikin? Nehêlin van êrişên ser @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] berdewam bikin û piştguh nexin. Gelek spas, silav û rêz. [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 10:26, 16 hezîran 2026 (UTC) :::::::::::::@[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] Min got ez ê cewabê nedim ji ber ku ez çi bibêjim hûn dibêjin usliba te xirab e tevî ku gelek bala xwe didim. Gotinên min yên herî normal [https://ku.wikipedia.org/wiki/Got%C3%BBb%C3%AAj:Philadelphia#c-Wikihez-20260610083000-Sernav] bi navê tinaz û îronî [https://ku.wikipedia.org/wiki/Got%C3%BBb%C3%AAj:Kal%C3%AEforniya#c-Ghybu-20260610173400-Wikihez-20260610082700] tên tarîfkirin. :::::::::::::Avestaboy bi dehan caran hatibû hişyarkirin ku kelîmeyên kesên din neguherîne lê dîsa jî diçe kelîmeyên min diguherîne ew [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q173065&diff=prev&oldid=2503674476] ne li dijî min êrîş e lê betalkirinên min ên Avestaboyî mobîng e. Helal be ji we re. Min ev sayfeya sansûrên Avestaboyî di 2024an de çêkiribû, ji ber ku bi hezaran guhartinên wî yên kêfî hene, diviyabû ez tiştekî wisa çêkim. Wî cara pêşî bi xwe guhartina min a kelîmeyeke wî bi navê "sensûr" tarîf kiribû. Li vir ti problem nîne. Ez ti car kelîmeyên te naguherînim, tu jî yên min naguherînî çi heqê Avestaboy heye kelîmeyên min diguherîne bi behaneya rastnivîsînê? [https://ku.wikipedia.org/w/index.php?title=1997&diff=next&oldid=1988081] Eger qiral an qral xelet be, însan yek ji wan tercîh dike, naçe kelîmeyeke din naxe sayfeyê. Me li ser vê yekê gî gotibûn bila ti kes kelîmeyên kesên din neguherîne, Avestaboyî hîn jî diguhere, ez vî tiştî fêm nakim hûn çima piştgîrî didin wî tevî ku xeletiya mezin wî dike? [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez|gotûbêj]]) 11:12, 16 hezîran 2026 (UTC) ::::::::::::::@[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]]@[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q19526&diff=prev&oldid=2500634688], [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q458750&diff=prev&oldid=2500634265], [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q188093&diff=prev&oldid=2500632354], [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q298703&diff=prev&oldid=2500631080] Vana ne êrîşên li ser zimanê min e? [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez|gotûbêj]]) 11:19, 16 hezîran 2026 (UTC) :::::::::::::::@[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q270728&diff=prev&oldid=2500629322] [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q15616513&diff=prev&oldid=2481462599] [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez|gotûbêj]]) 11:22, 16 hezîran 2026 (UTC) ::::::::::::::::[https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q15616513&diff=prev&oldid=2481462599], [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q40930&diff=prev&oldid=2475659037], [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q9685&diff=prev&oldid=2468708353] [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez|gotûbêj]]) 11:24, 16 hezîran 2026 (UTC) :::::::::::::::::[https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q2519376&diff=prev&oldid=2481457613] [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez|gotûbêj]]) 11:25, 16 hezîran 2026 (UTC) ::::::::::::::::::[https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q1073256&diff=prev&oldid=2481455142] [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q10132&diff=prev&oldid=2461465527] ::::::::::::::::::Ma ez mecbûr im her daîm li paşiya xwe binêrim ka tiştekî ku min nivisiye hatibe sansûrkirin an na? [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez|gotûbêj]]) 11:27, 16 hezîran 2026 (UTC) :::::::::::::::::::Min di 2024an de [https://ku.wikipedia.org/w/index.php?title=Diana,_prensesa_W%C3%AAls%C3%AA&diff=prev&oldid=1693346] sansûra wî betal kiriye dîsa çûye [https://ku.wikipedia.org/w/index.php?title=Diana,_prensesa_W%C3%AAls%C3%AA&diff=prev&oldid=1986317] qraliyet kiriye keyanî. Ma ev tiştekî normal e? Wextê ez butona "betal bike" bi kar tînim jî, dibêje "Yanî ew guhertin bêdeng nake her tim navê min îşaret dike." Ez ê tabî kî navê wî etîket bikim da ku bibîne, bi dizî guhartin xelettir e. [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez|gotûbêj]]) 11:57, 16 hezîran 2026 (UTC) ::::::::::::::@[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ez di hin tiştan de maf didim te . Pirr caran te ema li Wîkîdaneyê (Wikidata) bê kontrol kopî û bê dil çewtî parve kiribû . Li gorî danasîna te [[Împeratoriya Osmanî]] Qiraliyet û ne Împeratorî û Siltanat bû . Li gorî te [[Împeratoriya Rûsî]] Qraliyetek li Ewropayê bû û ne Împeratoriyek li Ewropa, Asya û Amerîkaya Bakur bû. Her wiha te di gelek danasînên xwe de dewletên ewropî bi '''Copypaste''' wek dewlet an Qiraliyetên xiristiyanî bi nav kiribû. Şirovekirinên û danasînên te wisa nîşan dide ku hemû wan dewletên olî bûn, mîna [[Vatîkan|Vatîkanê]]. ::::::::::::::Li ser 1000 gotaran li ser Wiķîdane (Wikidata) ::::::::::::::bê dil hatiye '''Şaîr , Şairê/a''' an '''Nivîskarê / a''' hatine nivîsandin. Dema ku ew kêmasî tên guhertin paşê ew li gorî te dibe sensûr ? Me ne gotûbû ku em qet neguherînin. Me gotibû ku em '''bê gotûbêj''' ne guherînin .Lê heke em durist bin, ne tu û ne jî ez her dem bi tevahî li gorî vê yekê tevdigeriyan. Hin caran ji bo hin guhertinan ji min re destûr hatiye dayîn, her çend tu wê demê li ser malperê ne çalak bûyî. Her weha, gelek nivîskar û rêveberên Wîkîpediya kurdî bi rêkûpêk ne çalak in, ji ber vê yekê ez gelek caran neçar dimînim ku demeke dirêj li benda bersivê bimînim. ::::::::::::::Wek ku @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] jî li jorê ji got, te jî bê destûr hin guhertin kir. Li gorî mantiqa te, ez jî dikarim bi heman awayî wek te lîsteyekê amade bikim û sernavê wê bikim “Sensûra Wikihez” û paşê navê te îşaret bikim ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy#top|gotûbêj]]) 12:15, 16 hezîran 2026 (UTC) :::::::::::::::@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] Na, me got ti kelîme neyê guhartin ji xeynî sernavê made û kategoriyan. Dîsa jî, piştî wê gotûbêjê, ji xeynî Gelhe/Gelhenasî ku navên beşên vala ne, te li ku derê dîtiye min kelîmeyeke kesekî din guhartiye? Xêra xwe wana yek bi yek li vir rêz bike, ez ê bixwe li ser wan binivîsim "min sansûra xwe vegerand". :::::::::::::::Sererastkirinên te yên [[Împeratoriya Rûsî]], [[Împeratoriya Osmanî]] baş in, wextê bi niyeteke baş diguherînî ez wana betal nakim, tu dibêjî "dewleta tarîxî" tenê ne bes e, wê demê gereg tu jî tenê "dewleta dîrokî" [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q4833446&diff=prev&oldid=2505044207] nenivîsî. Ez bi copy-paste naxebitim, lîsteya madeyan li gorî kategoriyan derdixim û bi riya [https://quickstatements.toolforge.org/#/batch quickstatements] wana carekê de dinivîsim. Ne tiştekî zor e tu jî dikarî vê yekê hîn bibî. [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez|gotûbêj]]) 12:30, 16 hezîran 2026 (UTC) ::::::::::::::::[https://www.wikidata.org/wiki/Q20610247] li vir tenê dibêje helbestvan, ez herim niha "şairê kurd" serarast bikim, ma ev nabe sansûrkirin? ez tiştek wisa nakim lê tu her tim dikî. [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez|gotûbêj]]) 12:35, 16 hezîran 2026 (UTC) :::::::::::::::::Kanî "Li ser 1000 gotaran li ser Wiķîdane (Wikidata) bê dil hatiye Şaîr , Şairê/a an Nivîskarê / a" ?? ::::::::::::::::: tenê [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Special:Search&limit=20&offset=0&ns0=1&search=insource%3A%2Fniv%C3%AEskar%C3%AA%5C%2Fa%2F 171] nivîskarê/a hene, yek [https://www.wikidata.org/w/index.php?search=insource%3A%2F%C5%9Fa%C3%AEr%C3%AA%5C%2Fa%2F&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 şairê/a] tine ye. [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez|gotûbêj]]) 12:41, 16 hezîran 2026 (UTC) ::::::::::::::::::@[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] mala te ew wek îronî bû . Wek mînak X him tîp him jî wek tiştên nenas e . 171 jî pirr in. Lê gorî min ew sîstemek ne rind e û bê dil û çêkirî ye . Her wiha te pir cara @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] di gotara [[E. E. Cummings]] de te li ser Wikidatayê şaîr/a amerîkî nivîsandibû . Paşê min jî peyvên helbestvan, wênesaz û şanonîvsekî amerîkî ji gotara bingehîn tomar kir. Ji ber ku ew ne tenê helbestvan bû. Ew jî çewt e . Te jî danasînê wek şaîrê û nivîskarê guherand [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy#top|gotûbêj]]) 13:18, 16 hezîran 2026 (UTC) ::::::::::::::Ez fêm nakim hûn çawa îdia dikin @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] mobîngê dike. Wikihez yek ji endamên herî baş e û gelek ji wextê xwe bi betalkirina vandalismên @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] xerc kiriye. Min jî gelek wextê bi wê xerc kiriye. Û hê jî têra xwe guhertinên bêheq mane. Wextê ko wiqas salan wî ewqas tişt vandalîze dikirin dengê we dernediket. ::::::::::::::Va, berî hinek salan me wiqasî li serê minaqeşe kir jî ev şexs fêm nake û bi guhertinên xwe dewam dike ev çawa dibe sûcê Wikihez? Heke Avestaboy dev ji bêhurmetiya xwe berdabane me hew tiştekî digot û hûn vêce sûc dixine sukra Wikihez? Li vir mobîngek hatibe kirin, ji aliyê Avestaboy ve li ser timamê wîkîpediyayê hatiye kirin, ew e ê ko bêhurmet bi deh hezaran kelîme guhertine û zimanê xelkê sansûr kiriye. [[Bikarhêner:Guherto|Guherto]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Guherto|gotûbêj]]) 13:27, 17 hezîran 2026 (UTC) :::::::::::::::Na, me gelekî tolerans nîşanî wî daye. Bi botê pirr gotaran bê gotûbejê guherandiye! Me destûra botê ji bo vê yekê da? Hemû kategorî bi peyva "dîrok" hatine çêkirin ew jî bi peyva "tarîx" çêdike: dizanî ku şaş e dîsa jî çêdike (bersiva wî: Avestaboy witra diki ez jî dikim...). :::::::::::::::Li ser Wîkîferhengê û ''[https://translatewiki.net/wiki/Portal:Ku translatewiki.net]'' jî witira dike, bnr. [[:wikt:Gotûbêj:wate]] û [[wikt:Gotûbêj:helbest]]. Peyamên ku li ser ''translatewiki.net'' (an Wikidata) hatine nivîsîn li vira jî tên dîtin, çima pirs nake? :::::::::::::::Xeletên Avestaboy jî hene feqet rûpela gotûbêjê bikar tîne (piranî kes bersiv nade), heqeret nake û bi botan rûpelan li gor dixwaza xwe naguherîne. Guherandinên bi destan û bi botê yek ninin! Wîkîpediya projeyeke hevkarî ye; bi min hûn nizanîn di nav projeyeke komê de bişuxilin, bi dîtina min daxwaza we ew jî nîne. Malperek vekin û her tişt li gor dixwaza xwe bikin, jixwe te malperek vekiriye, ew projeyê ji bo alternatîvê mezin bikin. [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu|gotûbêj]]) 14:48, 17 hezîran 2026 (UTC) ::::::::::::::::@[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] Wîkîpediya ya her kesî ye heqê te nîne tu berdî me. Te çiqasî zû min jî tevlî kir û dest pê kir bêjî "we", "hûn". Ma qey min Avestaboy û te xistiye yek? Ev çi bû? Ez ne kefîlê her emelê Wikihez im, lê çi kiribe nekiribe ti carî nagihe zerara ko Avestaboy daye wîkîpediyayê. Her delîlê me jî heye, bi hezaran guhertinên bêsebeb kiriye û wextê me bi edilandina wan derbas bû û wê derbas bibe. Heqê wî nînbû û nîne jî. Çima dewam dike? [[Bikarhêner:Guherto|Guherto]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Guherto|gotûbêj]]) 14:56, 17 hezîran 2026 (UTC) :::::::::::::::::Ez ne naîf im û mixabin ez difikirim ku hûn ê li vir ne bextewar bin ji ber ku pirsgirêk di rastiyê de Avestaboy nîne. Ez bawer im ku ev "şer" bi Avestaboy be an bê Avestaboy, qet nakeve dawiyê. [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu|gotûbêj]]) 15:10, 17 hezîran 2026 (UTC) ::::::::::::::::::@[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] Çima ev şer bi kesên din re dernakave? Çima MikaelF carek jî be kelimeyeke min naguherîne lê Avestaboy hîn beriya çend rojan gelek tişt guhart wextê min ev mesaj şand te cewab neda? Guhartinên botên min gî yên min in eger xeletiyek hebe ez ê rast bikim. Feqat pêşî hûn mecbûr in ku Avestaboy jî îqna bikin ku Kategorî li gorî kategoriyên heyî çêke ka gotûbêja [[:Kategorî:Pargîdaniyên jîriya çêkirî]] li ku derê ye? Piştî gotûbêja me min ti Kategorî çênekir û ji bo kategoriyên bi "tarîx" jî ez li hêviya we me. Ez ê wana jî "rast bikim" wextê ku em kategoriyên din rast kirin wekî Ajalnas û ajalnasî ku bi hezaran ji alîya Avestaboy ve hatiye çêkirin û te tiştek negot tenê wextê ku min kategoriyên ne ligor dilê te çêkir, te ev şert anî. Ji kerema xwe bêteref be, heqê te tine ye tu ti kesî defî wîkiyê bikî. [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez|gotûbêj]]) 15:18, 17 hezîran 2026 (UTC) :::::::::::::::::::@[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] Min pir carinan çewtî û xeletî kir . Min carek jî gotibû pir carinan betalkirinên te mafdar bûn. Carinan jî ema betalkirinên an jî sedemên te ne baş bûn. Te jî hin caran bê destûr gotûbêj guhertin kiribû. Ez hin wan guhertin piştgir dikim ema belkî hin kesên din vê nakin . Her wiha min te re gotibû ku te danasînên çewt belav kiribû. Wek mînak te çend [[Împeratorî]] kiribû Qiraliyet an jî dewletên ewropî kiriye dewletên xiristiyan. Li gorî min ew ji bo dewletên olï û dînî wek mînak [[Vatîkan]] an jî [[Keyaniya Orşelîmê]] temam e . Her wiha têr nake ku li ser Wiķîdaneyê bi botek :::::::::::::::::::pirr caran tenê resam , nivîskar/a hwd binivîsî . Min îro wan danasîna berfireh kir wek resamê spanî , resamê holendî hwd . Ji bo agahîdankên otomatîk ew temam e ku tê siyasetmedar ê/a binivîsî. Min bi hevalê @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] re li ser gumanên xwe li ser peyvên Padîşah û Qiral/Qral gotûbêj kiribû. Tu jî çend rojan li ser Wîkîpediyayê ne çalak bûyî. Weleh heke ez rast bêjim min texmîn kiribû ku te dev jî nivîsandinê berdabû . Tu bi gelemperî wek min pirr çalakî. Her wiha standartkirina rastnivîsê li gorî min ne sensûr e . @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] rexnegirên '''min''' hene û rexnegirên @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] jî hene. Û li gorî min di nav bikarhênerên din de tenê hevalê @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] li ser vê bêalî û objektîv e . Ez hêvî dikim ku em di siberojê de pirsgirêkan bi gotûbêjan çareser bikin. Ez dixwazim ema paşê mafê xwe hildim ji bo pêşniyarên xwe . Bira hemû dengdan û gotûbêj bê asteng û bê zimanê tûj bin. Her mirov xwedî helwestên cuda ne. :::::::::::::::::::Silav û rêz [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy#top|gotûbêj]]) 17:24, 17 hezîran 2026 (UTC) {{outdent|:::::::::::::::::}}@[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q19526&diff=prev&oldid=2500634688], [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q458750&diff=prev&oldid=2500634265], [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q188093&diff=prev&oldid=2500632354], [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q298703&diff=prev&oldid=2500631080] Vana ne êrîşên li ser zimanê min e? [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q270728&diff=prev&oldid=2500629322] [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q15616513&diff=prev&oldid=2481462599] [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q15616513&diff=prev&oldid=2481462599], [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q40930&diff=prev&oldid=2475659037], [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q9685&diff=prev&oldid=2468708353] [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q2519376&diff=prev&oldid=2481457613] [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q1073256&diff=prev&oldid=2481455142] [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q10132&diff=prev&oldid=2461465527] [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez|gotûbêj]]) 15:24, 17 hezîran 2026 (UTC) :@[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] Not: ti ferq di navbera çêkirina +2000 kategorîyan bi destî û bi botê tîne ye. Her du jî yasax in. Lê tiştê ji yekî re helal nikare ji yekî din re bibe heram. Ez naxwazim dest bidim kategoriyên bi navê "xelet" yên ku Avestaboy çêkir ji ber ku ev ne tiştekî normal e. [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez|gotûbêj]]) 16:01, 17 hezîran 2026 (UTC) ::Merheba ji we hemûyan re, hêvîdar im hûn baş in. Bibexşin ev demek e ez ne çalak im. Berî ku ez bibêjim ev û ew nizanim çi dikin, mixabin divê ez bibêjim ku ev çend sal in wîkiya me bûye cihê nîqaşên ne xweş. Berê komeke li hev xwedî derdiket hebû, rêzgirtin hebû, birêz {{Ragihandin|MikaelF}} û {{Ragihandin|Ghybu}} şahidên wê demê ne. Bi rastî jî helal be ji sebra van herdu camêran re ku hê jî bênavber li vir kar dikin û hewl didin di navbera bikarhênerên din de çareyan bibînin. Lewma dibêjim: Ez we pîroz dikim û mala we ava ji bo karên we yên bi salan! ::Ji bo hevalên dî, bêyî ku ez navekî bibêjim bi xêra xwe li ser van çend xalan bifikirin: ::*Wîkîpediya bi karê kolektîv pêk tê, lewre ya hemû kurdan e. ::*Wîkîpediya bi çavkaniyan pêk tê, lewma eger çavkaniyeke we ya baş hebe hûn dikarin li gorî wê guhertinan bikin. ::*Bikarhênerên ku kurmanciya we ne baş e, bila hewl bidin kurmanciya xwe bi pêş bixin û naverokên nivîsaran bi serê xwe neguherin. ::*Divê xebatkar weke zimannasên dema vala nexebitin. Tu bi rastî zimannas î? Naxwe li gorî çavkaniyên xwe yên akademîk guhertinan bike. Ti gotin ji gotina din baştir nîne. Heke nivîsarek (bi sernavekî yan ji aliyê naverokê ve xwediyê filan gotinan be) pêk hatibe divê piştî nîqaşa beşdarên din guhertinên nû bên kirin. ::*Bi xêra xwe gotinên nû bi xwe çênekin, hebe çavkanî çinînbin wan li wîkiyê zêde mekin. ::*Wîkîpediya ne cihê êrîş û nîqaşên şexsî ye. Ne mecbûr e hûn hemû ji hev hez bikin, lê mecbûr e hûn bikaribin bi di gel yekdu bixebitin. Hevahengî pêwîst e. ::*Bila gotûbêjên we bi "Te jî filan û bêvan kir" dest pê nekin. Her gotûbêjek mijareke nû ye, lewma divê hûn di nav çarçoveya wê mijarê de li çareyan bigerin. ::Bimînin di xweşiyê de! Serkeftin ji we re!—<small>[[Bikarhêner:Gomada|<span style="background:Yellow">'''''<span style="font-family:Verdana;color:red">Gom<span style="color:#006400">ada</span></span></span>''''']]^{[[Gotûbêja bikarhêner:Gomada|peyam]]}</small> 11:01, 21 tîrmeh 2026 (UTC) ==Illustrated û illustrator bi kurdî== Silav hevalno @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] , @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]], @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] , @[[Bikarhêner:Biyolojiyabikurdi|Biyolojiyabikurdi]] aniha ez dixwazim gotara xwe berdewam binivîs im . Gelo peyvên xêzkirin û xêzkar ji bo peyvên illustrated û [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 12:56, 18 hezîran 2026 (UTC) :@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] illustrated: biwêne, wênedar, kitêbeke biwêne/wênedar [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 13:49, 18 hezîran 2026 (UTC) :@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]], illustrator: îlustrator? wêneçêker? wênevan?? [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 13:58, 18 hezîran 2026 (UTC) ::Min aniha ferhenga [[Salah Sadallah]] wek [[Portable Document Format|PDF]] daxist û li vir tê nivîsandin: [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy#top|gotûbêj]]) 18:42, 18 hezîran 2026 (UTC) :::Silav @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]], tu çawan î, baş î? [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 19:11, 23 tîrmeh 2026 (UTC) p28hmdn695ofvpf9ijzioye372yt4je 0 82875 2081746 1847762 2026-07-23T22:32:49Z InternetArchiveBot 45060 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2081746 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=çiriya pêşîn 2024}} '''Şakir Bilgin''' (jdb. 1951, li [[Bolu]]yê, Tirkiye) [[nivîskar]]ekî tirk e ku li Almanyayê dijî. Bilgin piştî xwendina xwe heya 1973 li dibistanek seretayî ya Tirkiyê wane da, pişt re jî ew werzişê li Dibistana Bilind a Perwerdehiyê ya li [[Stembol]]ê xwend. Di sala 1976an de ew hat Komara Federal a Almanyayê û xwendina xwe ya werzişê li Zanîngeha Werzişê ya Alman a li [[Köln]]ê domand. Ji sala 1978an heta 2003an ew wekî mamoste fêrbûna zimanê tirkî û werzişî li dibistanên cihêreng li Kölnê xebitî<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.boedecker-kreis.de/Autorinnen-Autoren.55+M50612c026b4.0.html |sernav=Autorinnen & Autoren Datenbank |paşnav= |pêşnav= |tarîx= |malper= |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20191212200701/http://www.boedecker-kreis.de/Autorinnen-Autoren.55%2BM50612c026b4.0.html |tarîxa-arşîvê=2019-12-12 |rewşa-urlyê=dead |tarîxa-gihiştinê= }}</ref> Di [[12ê kanûna paşîn]] a 1983an de, Şakir Bilgin dema betlaneyê li Tirkiyê girtî bû, û ji hêla dadgehek leşkerî ve ji bo îdîaya wî ya bêdadî ya ku ew endamê rêxistina [[Dev-Sol]]ê ku li Tirkiyeyê qedexe bû hate dadgehkirin. Tenê di 27ê sibata 1986an de ew ferman daye binçavkirinê, di havîna 1987an de bi malbata xwe re vegeriya Komara Federal a Almanyayê. Bilgin nivîskarê çend pirtûkan e. Di dema zindanê de, êşkence, derûnnasiya terorê lê her wiha hevaltî di nav girtiyan de, pirtûka wî bi lezgînî radigihîne ''Jeden Tag weint die Sonne'' ("Her roj tav digirî"). Di du pirtûkên dawîn de bi tirkî Şakir Bilgin di derbarê keçek tirk de, ku li Kölnê hatiye cîhanê û li wir mezin bû ye. Di bin sernavê ''Ich heiße Meryem, nicht Miriam'' ("Navê min Meryem e, ne Miriam e"), ev her du pirtûk bi du berg bi almanî ji hêla [[Internationale Kulturwerk in Hildesheim]] ve hatine weşandin. == Berhemên wî == * ''Jeden Tag weint die Sonne'' ("Her roj tav digirî"), Pahl Rugenstein Verlag, Köln, 1988. Ew berhem di sala 1988an de li Stembolê bi sernavê ''Güneş Her Gün Doğar'' bi tirkî jî derket. * ''Devrimden Konuşuyorduk'' ("Me qala şoreşê dikir"), Roman, 1990, Stembol. * ''Lasst die Berge unsere Geschichte erzählen'' ("Bila çiyayan dîroka me vebêjin"), Dipa Verlag, Frankfurt, 1991. * ''Der Fremde'' ("Xerîb"), Zambon-Verlag, Frankfurt, 1997. Di Sibata 1998 de li Stembolê bi tirkî jî bi sernavê ''Sürgündeki Yabancı'' hate weşandin. * ''Bir Daha Susma Yüreğim'' ("Deha bêdeng nemîn e, dilê min"), [[Önel Verlag]], Köln, 2001. * ''Güzellikler Yeter Bana'' ("Bedewî ji bo min têr e"), ÖNEL Verlag, Köln, 2003. * ''Ich heiße Meryem, nicht Miriam'' ("Navê min Meryem e, ne Miriam"), Internationales Kulturwerk-Hildesheim, 2005. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1951]] [[Kategorî:Mirovên zindî]] [[Kategorî:Nivîskarên tirk]] b2cutjyseb0bm1plqrifo9rskr9eso6 2081747 2081746 2026-07-23T22:52:21Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2081747 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=çiriya pêşîn 2024}} '''Şakir Bilgin''' (jdb. 1951, li [[Bolu]]yê, Tirkiye) [[nivîskar]]ekî tirk e ku li Almanyayê dijî. Bilgin piştî xwendina xwe heya 1973 li dibistanek seretayî ya Tirkiyê wane da, pişt re jî ew werzişê li Dibistana Bilind a Perwerdehiyê ya li [[Stembol]]ê xwend. Di sala 1976an de ew hat Komara Federal a Almanyayê û xwendina xwe ya werzişê li Zanîngeha Werzişê ya Alman a li [[Köln]]ê domand. Ji sala 1978an heta 2003an ew wekî mamoste fêrbûna zimanê tirkî û werzişî li dibistanên cihêreng li Kölnê xebitî<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.boedecker-kreis.de/Autorinnen-Autoren.55+M50612c026b4.0.html |sernav=Autorinnen & Autoren Datenbank |paşnav= |pêşnav= |tarîx= |malper= |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20191212200701/http://www.boedecker-kreis.de/Autorinnen-Autoren.55%2BM50612c026b4.0.html |tarîxa-arşîvê=2019-12-12 |rewşa-urlyê=dead |tarîxa-gihiştinê= }}</ref> Di [[12ê kanûna paşîn]] a 1983an de, Şakir Bilgin dema betlaneyê li Tirkiyê girtî bû, û ji hêla dadgehek leşkerî ve ji bo îdîaya wî ya bêdadî ya ku ew endamê rêxistina [[Dev-Sol]]ê ku li Tirkiyeyê qedexe bû hate dadgehkirin. Tenê di 27ê sibata 1986an de ew ferman daye binçavkirinê, di havîna 1987an de bi malbata xwe re vegeriya Komara Federal a Almanyayê. Bilgin nivîskarê çend pirtûkan e. Di dema zindanê de, êşkence, derûnnasiya terorê lê her wiha hevaltî di nav girtiyan de, pirtûka wî bi lezgînî radigihîne ''Jeden Tag weint die Sonne'' ("Her roj tav digirî"). Di du pirtûkên dawîn de bi tirkî Şakir Bilgin di derbarê keçek tirk de, ku li Kölnê hatiye cîhanê û li wir mezin bû ye. Di bin sernavê ''Ich heiße Meryem, nicht Miriam'' ("Navê min Meryem e, ne Miriam e"), ev her du pirtûk bi du berg bi almanî ji hêla [[Internationale Kulturwerk in Hildesheim]] ve hatine weşandin. == Berhemên wî == * ''Jeden Tag weint die Sonne'' ("Her roj tav digirî"), Pahl Rugenstein Verlag, Köln, 1988. Ew berhem di sala 1988an de li Stembolê bi sernavê ''Güneş Her Gün Doğar'' bi tirkî jî derket. * ''Devrimden Konuşuyorduk'' ("Me qala şoreşê dikir"), Roman, 1990, Stembol. * ''Lasst die Berge unsere Geschichte erzählen'' ("Bila çiyayan dîroka me vebêjin"), Dipa Verlag, Frankfurt, 1991. * ''Der Fremde'' ("Xerîb"), Zambon-Verlag, Frankfurt, 1997. Di Sibata 1998 de li Stembolê bi tirkî jî bi sernavê ''Sürgündeki Yabancı'' hate weşandin. * ''Bir Daha Susma Yüreğim'' ("Deha bêdeng nemîn e, dilê min"), [[Önel Verlag]], Köln, 2001. * ''Güzellikler Yeter Bana'' ("Bedewî ji bo min têr e"), ÖNEL Verlag, Köln, 2003. * ''Ich heiße Meryem, nicht Miriam'' ("Navê min Meryem e, ne Miriam"), Internationales Kulturwerk-Hildesheim, 2005. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1951]] [[Kategorî:Mirovên zindî]] [[Kategorî:Nivîskarên alman ên mêr]] [[Kategorî:Nivîskarên tirk]] 1v7krz31qakdwauqgsgw9033d5ww7i3 2081749 2081747 2026-07-23T23:12:08Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan 2081749 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=çiriya pêşîn 2024}} '''Şakir Bilgin''' (jdb. 1951, li [[Bolu]]yê, Tirkiye) [[nivîskar]]ekî tirk e ku li Almanyayê dijî. Bilgin piştî xwendina xwe heya 1973 li dibistanek seretayî ya Tirkiyê wane da, pişt re jî ew werzişê li Dibistana Bilind a Perwerdehiyê ya li [[Stembol]]ê xwend. Di sala 1976an de ew hat Komara Federal a Almanyayê û xwendina xwe ya werzişê li Zanîngeha Werzişê ya Alman a li [[Köln]]ê domand. Ji sala 1978an heta 2003an ew wekî mamoste fêrbûna zimanê tirkî û werzişî li dibistanên cihêreng li Kölnê xebitî<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.boedecker-kreis.de/Autorinnen-Autoren.55+M50612c026b4.0.html |sernav=Autorinnen & Autoren Datenbank |paşnav= |pêşnav= |tarîx= |malper= |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20191212200701/http://www.boedecker-kreis.de/Autorinnen-Autoren.55%2BM50612c026b4.0.html |tarîxa-arşîvê=2019-12-12 |rewşa-urlyê=mirî |tarîxa-gihiştinê= }}</ref> Di [[12ê kanûna paşîn]] a 1983an de, Şakir Bilgin dema betlaneyê li Tirkiyê girtî bû, û ji hêla dadgehek leşkerî ve ji bo îdîaya wî ya bêdadî ya ku ew endamê rêxistina [[Dev-Sol]]ê ku li Tirkiyeyê qedexe bû hate dadgehkirin. Tenê di 27ê sibata 1986an de ew ferman daye binçavkirinê, di havîna 1987an de bi malbata xwe re vegeriya Komara Federal a Almanyayê. Bilgin nivîskarê çend pirtûkan e. Di dema zindanê de, êşkence, derûnnasiya terorê lê her wiha hevaltî di nav girtiyan de, pirtûka wî bi lezgînî radigihîne ''Jeden Tag weint die Sonne'' ("Her roj tav digirî"). Di du pirtûkên dawîn de bi tirkî Şakir Bilgin di derbarê keçek tirk de, ku li Kölnê hatiye cîhanê û li wir mezin bû ye. Di bin sernavê ''Ich heiße Meryem, nicht Miriam'' ("Navê min Meryem e, ne Miriam e"), ev her du pirtûk bi du berg bi almanî ji hêla [[Internationale Kulturwerk in Hildesheim]] ve hatine weşandin. == Berhemên wî == * ''Jeden Tag weint die Sonne'' ("Her roj tav digirî"), Pahl Rugenstein Verlag, Köln, 1988. Ew berhem di sala 1988an de li Stembolê bi sernavê ''Güneş Her Gün Doğar'' bi tirkî jî derket. * ''Devrimden Konuşuyorduk'' ("Me qala şoreşê dikir"), Roman, 1990, Stembol. * ''Lasst die Berge unsere Geschichte erzählen'' ("Bila çiyayan dîroka me vebêjin"), Dipa Verlag, Frankfurt, 1991. * ''Der Fremde'' ("Xerîb"), Zambon-Verlag, Frankfurt, 1997. Di Sibata 1998 de li Stembolê bi tirkî jî bi sernavê ''Sürgündeki Yabancı'' hate weşandin. * ''Bir Daha Susma Yüreğim'' ("Deha bêdeng nemîn e, dilê min"), [[Önel Verlag]], Köln, 2001. * ''Güzellikler Yeter Bana'' ("Bedewî ji bo min têr e"), ÖNEL Verlag, Köln, 2003. * ''Ich heiße Meryem, nicht Miriam'' ("Navê min Meryem e, ne Miriam"), Internationales Kulturwerk-Hildesheim, 2005. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1951]] [[Kategorî:Mirovên zindî]] [[Kategorî:Nivîskarên alman ên mêr]] [[Kategorî:Nivîskarên tirk]] hi08yrrlgizuevzxrwfka618lf5vtj1 0 124402 2081765 1763491 2026-07-24T04:19:33Z InternetArchiveBot 45060 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2081765 wikitext text/x-wiki Pirtûka '''Asoyên Çareseriyê'''<ref name=":0">{{Jêder |sernav=بولات جان مؤلف كتاب "آفاق الحل" الذي صدرت طبعته الثانية مؤخراً |url=https://www.youtube.com/watch?v=w0DLUkaZIgE |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-02-14 }}</ref> (''Gotûbêjên li gel [[Mezlûm Kobanî|Mezlûm Abdî]]'') ji aliyê nivîskar [[Polat Can]] ve hatiye amadekirin. Asoyên Çareseriyê cara yekem bi zimanê [[Zimanê erebî|erebî]] di payîza sala 2011 de hatiye nivîsin û weşandin. Pirtûk wek hevpeyvînên dirêj û birfereh di navbera [[Polat Can]] û [[Mezlûm Kobanî|Mezlûm Ebdî]] de ye. Di derbarê şoreşa suriyê, rewşa siyasî û civakî ya [[Rojavaya Kurdistanê|Kurdên Rojava]], helwesta Kurdan li hember rejîma Suriyê û Îxwanên Muslimîn, projeyên pêwîst yên misogerkirina pêşeroja [[Kurd]]an û gelek mijarên din di nava pirtûkê de bersîv dibînin. == Beşên Pirtûkê == Asoyên Çareseriyê ji 200 rûpelan pêk tê. Pirtûk ji sê beşan pêk tê, ew jî: * Beşa yekemîn: têgeha [[şoreş]] û pêkanîna wê ya pratîkî * Beşa duyemîn: li [[Sûrî]] şoreş, û helwestên [[tevgera Kurdî]] * Beşa sêyemîn: Projeyên Siyasî == Çapên Pirtûkê == Pirtûka Asoyên Çareseriyê di [[27'ê cotmehê|27ê]] [[Cotmeh]]a sala [[2011]] de hatiye nivîsîn û çapkirin. - Çapa yekemîn: Çapa yekemîn ya pirtûkê di kutahiya sala 2011 de bi zimanên Erebî hatiye çapkirin û bi awayekî teng û nehênî hatiye belav kirin. - Çapa duyemîn: [[Sibat|Şibata]] sala [[2021]] li [[Qamişlo|Qamîşlo]] ji [[weşanxaneya Şilêr]]<ref>{{Jêder-malper |url=https://shiler.info/?p=1609 |sernav=آفاق الحل – حوارات مع مظلوم عبدي |malper=Şilêr |ziman=ar |roja-gihiştinê=2022-02-14 }}</ref><ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://shiler.info/ku/?p=1692 |sernav=Asoyên Çareseriyê – Hevpevînên li gel Mazlûm Ebdî |malper=Şilêr |ziman=en-US |roja-gihiştinê=2022-02-14 }}</ref> bi zimanê Erebî û Kurdî çap û belav bûye. - Çapa sêyemîn: Di meha [[Adar]]ê sala [[2021]] de, ji [[Navenda Xezelnûs]]<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://politicpress.com/34543/ |sernav=غەزەلنووس کتێبی (ئاسۆکانی چارەسەر) بە چوار زمان و دوو دیالێکتیکی کوردی بڵاو دەکاتەوە |malper=Politic Press |roja-gihiştinê=2022-02-14 }}</ref> ya çap û weşanê ve bi 5 ziman û zaravayan hatiye çapkirin û belav kirin. == Wergerên Pirtûkê == Pirtûk cara yekem bi [[zimanê erebî]] bi navê (آفاق الحل) di sala 2011 de hatiye nivîsîn û belav kirin. Di sala 2021 de bi zimanên [[Zimanê erebî|erebî]], [[Zimanê farisî|farisî]], [[Zimanê inglîzî|îngilîzî]], kurdî ([[kurmancî]]) û kurdî ([[soranî]]) hatiye çapkirin. - erebî: '''آفاق الحل'''<ref>{{Jêder-malper |url=https://npasyria.com/62294/ |sernav=‘‘آفاق الحل’’.. حول رؤية الجنرال مظلوم عبدي للحل في سوريا |tarîx=2021-03-27 |malper=North press agency {{!}} وكالة نورث برس |ziman=ar |roja-gihiştinê=2022-02-14 |archive-date=2021-11-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211116174821/https://npasyria.com/62294/ |url-status=dead }}</ref>- ''حديث البدايات في الثورة والقضية الكردية'' - kurdî (kurmancî): '''Asoyên Çareseriyê'''<ref name=":0"/><ref name=":1"/>- ''Gotûbêjên li gel Mezlûm Ebdî'' - kurdî (soranî): <ref name=":2"/>ئاسۆکانی چارەسەر - İngilîzî: Solution Prospects - farisî: چشم انداز راه حل == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Bêkategorî|tarîx=nîsan 2024}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} ggiy34r4rpo9i6gpewyjhj6cewvfz3p 2081769 2081765 2026-07-24T05:12:14Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan 2081769 wikitext text/x-wiki Pirtûka '''Asoyên Çareseriyê'''<ref name=":0">{{Jêder |sernav=بولات جان مؤلف كتاب "آفاق الحل" الذي صدرت طبعته الثانية مؤخراً |url=https://www.youtube.com/watch?v=w0DLUkaZIgE |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-02-14 }}</ref> (''Gotûbêjên li gel [[Mezlûm Kobanî|Mezlûm Abdî]]'') ji aliyê nivîskar [[Polat Can]] ve hatiye amadekirin. Asoyên Çareseriyê cara yekem bi zimanê [[Zimanê erebî|erebî]] di payîza sala 2011 de hatiye nivîsin û weşandin. Pirtûk wek hevpeyvînên dirêj û birfereh di navbera [[Polat Can]] û [[Mezlûm Kobanî|Mezlûm Ebdî]] de ye. Di derbarê şoreşa suriyê, rewşa siyasî û civakî ya [[Rojavaya Kurdistanê|Kurdên Rojava]], helwesta Kurdan li hember rejîma Suriyê û Îxwanên Muslimîn, projeyên pêwîst yên misogerkirina pêşeroja [[Kurd]]an û gelek mijarên din di nava pirtûkê de bersîv dibînin. == Beşên Pirtûkê == Asoyên Çareseriyê ji 200 rûpelan pêk tê. Pirtûk ji sê beşan pêk tê, ew jî: * Beşa yekemîn: têgeha [[şoreş]] û pêkanîna wê ya pratîkî * Beşa duyemîn: li [[Sûrî]] şoreş, û helwestên [[tevgera Kurdî]] * Beşa sêyemîn: Projeyên Siyasî == Çapên Pirtûkê == Pirtûka Asoyên Çareseriyê di [[27'ê cotmehê|27ê]] [[Cotmeh]]a sala [[2011]] de hatiye nivîsîn û çapkirin. - Çapa yekemîn: Çapa yekemîn ya pirtûkê di kutahiya sala 2011 de bi zimanên Erebî hatiye çapkirin û bi awayekî teng û nehênî hatiye belav kirin. - Çapa duyemîn: [[Sibat|Şibata]] sala [[2021]] li [[Qamişlo|Qamîşlo]] ji [[weşanxaneya Şilêr]]<ref>{{Jêder-malper |url=https://shiler.info/?p=1609 |sernav=آفاق الحل – حوارات مع مظلوم عبدي |malper=Şilêr |ziman=ar |roja-gihiştinê=2022-02-14 }}</ref><ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://shiler.info/ku/?p=1692 |sernav=Asoyên Çareseriyê – Hevpevînên li gel Mazlûm Ebdî |malper=Şilêr |ziman=en-US |roja-gihiştinê=2022-02-14 }}</ref> bi zimanê Erebî û Kurdî çap û belav bûye. - Çapa sêyemîn: Di meha [[Adar]]ê sala [[2021]] de, ji [[Navenda Xezelnûs]]<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://politicpress.com/34543/ |sernav=غەزەلنووس کتێبی (ئاسۆکانی چارەسەر) بە چوار زمان و دوو دیالێکتیکی کوردی بڵاو دەکاتەوە |malper=Politic Press |roja-gihiştinê=2022-02-14 }}</ref> ya çap û weşanê ve bi 5 ziman û zaravayan hatiye çapkirin û belav kirin. == Wergerên Pirtûkê == Pirtûk cara yekem bi [[zimanê erebî]] bi navê (آفاق الحل) di sala 2011 de hatiye nivîsîn û belav kirin. Di sala 2021 de bi zimanên [[Zimanê erebî|erebî]], [[Zimanê farisî|farisî]], [[Zimanê inglîzî|îngilîzî]], kurdî ([[kurmancî]]) û kurdî ([[soranî]]) hatiye çapkirin. - erebî: '''آفاق الحل'''<ref>{{Jêder-malper |url=https://npasyria.com/62294/ |sernav=‘‘آفاق الحل’’.. حول رؤية الجنرال مظلوم عبدي للحل في سوريا |tarîx=2021-03-27 |malper=North press agency {{!}} وكالة نورث برس |ziman=ar |roja-gihiştinê=2022-02-14 |roja-arşîvê=2021-11-16 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20211116174821/https://npasyria.com/62294/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>- ''حديث البدايات في الثورة والقضية الكردية'' - kurdî (kurmancî): '''Asoyên Çareseriyê'''<ref name=":0"/><ref name=":1"/>- ''Gotûbêjên li gel Mezlûm Ebdî'' - kurdî (soranî): <ref name=":2"/>ئاسۆکانی چارەسەر - İngilîzî: Solution Prospects - farisî: چشم انداز راه حل == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Bêkategorî|tarîx=nîsan 2024}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} kzlb19o13rak3ngsfr8hxrv0hn4rqlp 0 125172 2081790 1775572 2026-07-24T11:09:48Z InternetArchiveBot 45060 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2081790 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2024}} {{Agahîdanka giştî }} '''Burning Series''' an jî bi forma kurt '''bs.to''', karûbarek vîdyoyê li ser daxwazê ​​ya bi zimanê almanî ye ji bo ''streaming''a rêzefîlmên wêneguhêzê yên belaş. Malper di rêza 63yem de di nav malperên herî zêde li Almanyayê de têne serdankirin û li Awistirya jî di sira 41em de ye (li gorî sira Înternetê ya Alexa) tê pîvandin. == Pêşniyar û statîstîk == Malper zêdetirî 4200 rûpelên cihêreng di derbarê rêzefîlmên wêneguhêzê de pêşkêşî dike ku ji bo weşanên belaş ên her beşê lînkan vedihewîne. Ji bo karanîna pêşniyarê tomarkirin ne hewce ye, lê zêdetirî 200.000 bikarhêner tomar kirine. Bi tevahî, malper zêdetirî 17,300 beşên rêzefîlmên TV-yê yên girêdayî û bi tevahî zêdetirî 620,000 girêdan hene. Lêbelê, her roj çend sed girêdan têne jêbirin.Pêşniyar malperê bi karûbarên vîdyoyê-li ser-daxwaziyê yên dravdî yên mîna [[Netflix]], [[Prime Video]], û yên wekî wan re dixe pêşbaziyê.Hosterên vîdyoyê yên ku niha têne pêşkêş kirin Vivo, Streamtape, VOE, Vidoza, PlayTube, UPStream û VidLox hene.Hosterên vîdyoyên din berê beşek ji pêşniyarê bûn, lê paşê hatin rakirin.76,2% ji bikarhêneran ji Almanya, 14% ji Awistirya, 3,9% ji Swîsre, 1,4% ji Lûksembûrgê û 0,8% ji Îtalya têne.ser rûpela sereke hevaxaftinek heye, ew jî weşanên nû nîşan dide. Malpera hevpar cine.to ye, ku di fîlman de mijûl e. == Dîrok == Malper di 1ê Kanûna Pêşîn, 2009ê de li burning-series.org dest pê kir, ku The Simpsons û rêzefîlmên din ên anîmasyon ên komedî vedihewîne, piştî ku ji malperek pisporê The Simpsons derket.Ji 2011an vir ve, pêşniyar li '''Burning-Series.to''' têne weşandin.Di {{dîrok|1|nîsan|2015}} de, malper guherî navnîşana bs.to. Di wê demê de, malper berê zêdetirî 2000 rêzefîlm weşandin.Gelek malperên sexte  hene ku malperê bi rengekî xapînok rast simule dikin û ji bikarhêneran dixwazin ku nermalavê dakêşin (bi gelemperî ev vîrusên xêvjimêrê hene) an jî pere bidin. == Helwesta zagonî == Biryara Dadgeha Dadmendiyê ya Ewropî ya di {{dîrok|25|nîsan|2017}} de, streaminga bêdestûr a pêşniyarên bi mafên daneriyê, yên ku bikarhêner dikare wekî [[binpêkirina mafê daneriyê]] nas bike, wekî neqanûnî binav kir. Ev ji bo Burning Series bandobar e.Lêbelê, malper bixwe wekî hosterek vîdyoyê tevnagere, lê tenê girêdanên hosterên vîdyoyê yên takekesî yên ku Streaman tê de têne dîtin peyda dike. Ji ber vê yekê operatorên malperê xwe ji tawanbarkirina kiryarên neqanûnî dûr dixin.Ji ber asta bilind a tevliheviya teknîkî, şopandina temaşevanan îsbat kiriye ku dijwar e, ku ev jî xetera hişyarkirinê kêm dike.Digel vê yekê, li gorî agahdariya xwe, operator ji bo gihîştina navnîşanên IP-yê ti daneyan an referansan naparêzin. Wekî din, cîhê pêşkêşkeran li derveyî [[Yekîtiya Ewropayê]] ye, ji ber vê yekê Qanûna Parastina Daneyên Federal a Almanyayê derbas nabe.Ji hêla din ve, pêşkêşkerên vîdyoyê-li ser daxwazê ​​yên ku lîsansên guncan kirîne û bi vî rengî destûr didin bikarhêner ku pêşniyarê bi qanûnî bikar bîne û wan ji pêşniyarên gumanbar biparêze, wekî alternatîvên qanûnî û ewledar têne pêşniyar kirin.Beriya biryara Dadgeha Dadmendiyê ya Ewropayê, streaminga li welatên almanîaxêv herêmek gewr a zagonî bû, ji ber ku di derbarê kopiyek demkî ya di daneya xebatê de nezelaliyek çawa hebû. Li gorî vê yekê, tenê dakêşandin eşkere neqanûnî bû. Malper bixwe bi Qanûna Mafên Daneyên Dijîtal a Hezarsal ve girêdayî ye. Ji Kanûna 2018an vir ve, gihîştina bs.to ji hêla hin pêşkêşvanan ve, mînakî [[Vodafone]] û ji {{dîrok|28|adar|2019}} ve ji hêla [[UPC]] ve hatî asteng kirin. Astengkirin bi blokê ve bi servera DNS ya pêşkêşker ve pêk tê. Di 26-ê tîrmeha 2021ê de [[Clearingstelle Urheberrecht im Internet]](CUII) ji bo malperê pêşniyarek astengkirinê derxist. Ev rê li ber gihandina wan ji mezintirîn pêşkêşkerên karûbarê înternetê li Almanyayê bi asrenga DNS digire. == Mijarên têkildar == * [[Kinox.to]] * [[Netflix]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [https://bs.to/ Malpera fermî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220403150701/https://bs.to/ |date=2022-04-03 }} * [https://burningseries.domains/ Lîsteya hemî domainên fermî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220416192924/https://burningseries.domains/ |date=2022-04-16 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Teknolojiya medyayê]] 1g257j7b1keh1nqstd26ayq1n2f4zu5 0 134063 2081776 1631551 2026-07-24T08:53:10Z InternetArchiveBot 45060 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2081776 wikitext text/x-wiki '''Bikaranîna çekên kîmyayî ya Tirkîyeyê li dijî gerîlayên PKKê''', êrîşeke çekên kîmyewî ye ku di mehên îlon û cotmeha sala 2022an de ji aliyê artêşa dewleta tirk ve li dijî gerîlayên [[Partiya Karkerên Kurdistanê|PKKê]] pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://firatnews.com/kurdIstan/turk-devletinin-savas-sucu-bir-kez-daha-belgelendi-177021 |sernav=Türk devletinin savaş suçu bir kez daha belgelendi |malper=ANF News |ziman=tr |roja-gihiştinê=2022-10-31 }}</ref> Dîmenên êrişa kîmyewî di [[Ajansa Nûçeyan a Firatê]] di 19ê îlona sala 2022an de hatiye weşandin. Di vîdeoya ku ajansê weşandiye, dîmenên du gerîlayên [[Partiya Karkerên Kurdistanê|PKKê]] ku jiber gazên kîmyewî bi bandor bûne, dide nîşan.<ref>{{Jêder-malper |url=http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/185962 |sernav=Mezopotamya Ajansı |malper=mezopotamyaajansi35.com |roja-gihiştinê=2022-10-20 |archive-date=2022-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020184354/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/185962 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/185948 |sernav=Mezopotamya Ajansı |malper=mezopotamyaajansi35.com |roja-gihiştinê=2022-10-20 |archive-date=2022-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020184353/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/185948 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/185973 |sernav=Mezopotamya Ajansı |malper=mezopotamyaajansi35.com |roja-gihiştinê=2022-10-20 |archive-date=2022-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020184351/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/185973 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/186013 |sernav=Mezopotamya Ajansı |malper=mezopotamyaajansi35.com |roja-gihiştinê=2022-10-20 |archive-date=2022-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020184348/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/186013 |url-status=dead }}</ref> == Mijara bingehîn == Di 17ê nîsana sala 2022an de artêşa dewleta tirk êrîşên hewayî û bejahî li dijî gerîlayên [[Partiya Karkerên Kurdistanê|PKKê]] li [[Başûrê Kurdistanê]] dabû destpêkirin. [[Ajansa Nûçeyan a Firatê]], ji despêka şer heta niha di dîrokên cûrbicûr de dîmenên gazên bi rengên sor yan jî zer ji herêma şerê di navbera gerîlayên [[Partiya Karkerên Kurdistanê|PKKê]] û leşkerên tirk de, weşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://firatnews.com/guncel/avasin-ve-zap-ta-yasakli-bombalarin-kullanilma-anlari-176608 |sernav=Avaşîn ve Zap’ta yasaklı bombaların kullanılma anları |malper=ANF News |ziman=tr |roja-gihiştinê=2022-10-20 }}</ref> Ji despêka şer ve heta 21ê cotmeh sala 2022an bi gelek caran nûçeyên bikaranîna çekên kîmyayî ji aliyê artêşa dewleta tirk ve ku li qada şer hatiye bikaranîn, ji aliyê heman ajansê be hatiye weşandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://anfkurdi.com/kurdistan/komiteya-tenduristiye-ya-kck-e-li-diji-erisen-ceken-kimyewi-em-denge-xwe-bilind-bikin-162117 |sernav=Komîteya Tenduristiyê ya KCK'ê: Li dijî êrîşên çekên kîmyewî em dengê xwe bilind bikin! |malper=ANF News |ziman=ku |roja-gihiştinê=2022-10-22 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://anfkurdi.com/kurdistan/dimenen-nu-yen-bikaranina-bombeyen-qedexekiri-162077 |sernav=Dîmenên nû yên bikaranîna bombeyên qedexekirî |malper=ANF News |ziman=ku |roja-gihiştinê=2022-10-22 }}</ref> == Bikaranîna çekên kîmyayî == Di 19ê îlona sala 2022an de [[Ajansa Nûçeyan a Firatê]] dîmenên nû weşandiye. Di vîdeoyan herî dawî ya ku ajansê weşandiye dîmenên du gerîlayên [[Partiya Karkerên Kurdistanê|PKKê]] dide nîşan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://firatnews.com/kurdIstan/kimyasal-silaha-maruz-kalan-iki-gerillanin-goruntuleri-176528 |sernav=Kimyasal silaha maruz kalan iki gerillanın görüntüleri |malper=ANF News |ziman=tr |roja-gihiştinê=2022-10-20 }}</ref> Di dîmenan de gerîlayek bêhna xwe hilnade, gerîlayek jin jî bê îrade diaxive û hişê wê li cih nîne. Li gorî agahiyên ku [[Ajansa Nûçeyan a Firatê]] parvekiriye herdû gerîlayên ku di dîmenan de dixuyên piştî bandora van gazên kîmyewî, jiyana xwe jidest dane. Li gorî daxuyaniya ku ji aliyê [[Ajansa Mezopotamyayê]] ve hatiye weşandin, di dîrokên curbicur de heta niha 2 hezar û 476 car gazên kîmyewî hatiye bikaranîn û heta niha di dîrokên cûrbicûr de 17 gerîlayên [[Partiya Karkerên Kurdistanê|PKKê]] jiber êrîşên gazên kîmyewî jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/http%3A%2F%2Fmezopotamyaajansi35.com%2Ftum-haberler%2Fcontent%2Fview%2F185973 |sernav=Uca’dan BM ve OPCW’ye: Avrupa kimyasal kullanımına izin mi verdi? |malper=mezopotamyaajansi35.com |roja-gihiştinê=2022-10-21 |roja-arşîvê=2022-10-20 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20221020184946/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/185973 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Hevseroka [[Partiya Demokratîk a Gelan|HDPê]] [[Pervin Buldan|Pervîn Buldan]] di civîna hevserokên jin ên [[Partiya Demokratîk a Gelan|HDPê]] ya parêzgehan de di derbarê bikaranîna çekên kîmyewî axivî. Di axaftina xwe de dibêje: “Divê ev mijar ji aliyê komîteyên serbixwe ve bê lêkolînkirin, di zûtirîn dem de rastî derkeve holê û gavên ku pêwîstin bên avêtin.”<ref>{{Jêder-malper |url=http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/http%3A%2F%2Fmezopotamyaajansi35.com%2Ftum-haberler%2Fcontent%2Fview%2F186104 |sernav=Buldan: Kimyasal silah bağımsız heyetlerce araştırılmalı {{!}} YENİLENDİ |malper=mezopotamyaajansi35.com |roja-gihiştinê=2022-10-21 }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=çiriya pêşîn 2022 }}</ref> == Bertek û daxuyaniyên li dijî erîşa kîmyayî == * Li bajarên wekî [[Qamişlo]], [[Amed]] [[Wan]], [[Qerekose|Agirî]], [[Îdir]] û [[Mûş]], gel derketin kolanan û rêxistinên [[Partiya Demokratîk a Gelan|HDPê]] ya bajarên wekî [[Amed]], [[Wan]], [[Qerekose|Agirî]], [[Mûş]] û [[Îdir]]ê daxuyaniyên çapemeniyê lidarxist.<ref>{{Jêder-malper |url=http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/http%3A%2F%2Fmezopotamyaajansi35.com%2Ftum-haberler%2Fcontent%2Fview%2F186025 |sernav=Serhat'ta kimyasal silah protestoları |malper=mezopotamyaajansi35.com |roja-gihiştinê=2022-10-21 }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=çiriya pêşîn 2022 }}</ref> * Seroka [[Yekitiya Tabîbên Tirk]], [[Şebnem Korur Fincancı]] jibo televîzyona [[Medya Haberê]] axivî, di axaftina xwe de diyar kiriye ku gazên toksîn hatiye bikaranîn û daxwaza lêkolîna heyetên serbixwe jibo êrîşên kîmyewî kir.<ref>{{Jêder |sernav=Şebnem Korur Fincancı: Görüntüden belli ki sinir sistemini tutan kimyasal gazlardan biri kullanılmış |url=https://www.youtube.com/watch?v=ay-MOaHrphQ |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-10-21 }}</ref> * Serokê rûmetê ya [[Partiya Demokratîk a Gelan|HDPê]] û Endamê Rûmetê yê PACE, Endamê Lijneya Şêwirmendiyê ya IE, [[Ertuğrul Kürkçü]] di nirxandina xwe yê ji ANFê re [[Peymana Çekên Kîmyewî]] ku [[Tirkiye]] jî alîgirê wê ye, bi bîr xist û diyar kir ku [[Hulusî Akar]] sûcê xwe qebûl kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://firatnews.com/kurdIstan/ertugrul-kurkcu-hulusi-akar-sucu-itiraf-etti-176659 |sernav=Ertuğrul Kürkçü: Hulusi Akar suçu itiraf etti |malper=ANF News |ziman=tr |roja-gihiştinê=2022-10-21 }}</ref> * Endamê Meclîsa Federal [[Gökay Akbulut]] nameyek ji nûnerê [[Almanya]]yê yê ya OPCWê, balyoz [[Thomas Schieb]] re şand û di maneyê de daxwaza lêkolîn kirina rapora [[Yekîtiya doktorên li fijî şerê atomê ya navneteweyî|Yekîtiya doktorên li dijî şerê atomê ya navneteweyî]] (IPPNW) ya têkildarî sûcên çekên kîmyayî yên artêşa tirk û dîmenên gerîlayên ku ji çekên kîmyewî bandor bûne, kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://anfkurdi.com/ewropa/akbulut-seri-li-opcw-e-da-u-xwest-li-ser-tirkiyeye-lepirsin-were-destpekirin-162118 |sernav=Akbûlût serî li OPCW’ê da û xwest li ser Tirkiyeyê lêpirsîn were destpêkirin |malper=ANF News |ziman=ku |roja-gihiştinê=2022-10-22 }}</ref> * [[Yekitiya Tabîban a Cîhanê]] li ser malpera xwe yê fermî de di derbarê bikaranîna çekê kîmyayî yê li dijî gerîlayên PKKê daxuyaniyek weşand. Yekitiya Tabîban a Cîhanê di daxuyaniya xwe de banga lêkolîn kirina dîmenên bikaranîna çekên kîmyayî kir.<ref>{{Jêder-malper |url=https://anfkurdi.com/cihan/yekitiya-tabiban-a-cihane-xwest-mijara-gazen-kimyewi-be-lekolin-162305 |sernav=Yekîtiya Tabîban a Cîhanê xwest mijara gazên kîmyewî bê lêkolîn |malper=ANF News |ziman=ku |roja-gihiştinê=2022-10-27 }}</ref> == Çavkan == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Tawanên şer]] [[Kategorî:Tawanên şer ên Tirkiyeyê]] 2gwispjatktl5skznak6bb0nscg0cus 2081777 2081776 2026-07-24T09:12:10Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2081777 wikitext text/x-wiki '''Bikaranîna çekên kîmyayî ya Tirkîyeyê li dijî gerîlayên PKKê''', êrîşeke çekên kîmyewî ye ku di mehên îlon û cotmeha sala 2022an de ji aliyê artêşa dewleta tirk ve li dijî gerîlayên [[Partiya Karkerên Kurdistanê|PKKê]] pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://firatnews.com/kurdIstan/turk-devletinin-savas-sucu-bir-kez-daha-belgelendi-177021 |sernav=Türk devletinin savaş suçu bir kez daha belgelendi |malper=ANF News |ziman=tr |roja-gihiştinê=2022-10-31 }}</ref> Dîmenên êrişa kîmyewî di [[Ajansa Nûçeyan a Firatê]] di 19ê îlona sala 2022an de hatiye weşandin. Di vîdeoya ku ajansê weşandiye, dîmenên du gerîlayên [[Partiya Karkerên Kurdistanê|PKKê]] ku jiber gazên kîmyewî bi bandor bûne, dide nîşan.<ref>{{Jêder-malper |url=http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/185962 |sernav=Mezopotamya Ajansı |malper=mezopotamyaajansi35.com |roja-gihiştinê=2022-10-20 |roja-arşîvê=2022-10-20 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20221020184354/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/185962 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/185948 |sernav=Mezopotamya Ajansı |malper=mezopotamyaajansi35.com |roja-gihiştinê=2022-10-20 |roja-arşîvê=2022-10-20 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20221020184353/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/185948 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/185973 |sernav=Mezopotamya Ajansı |malper=mezopotamyaajansi35.com |roja-gihiştinê=2022-10-20 |roja-arşîvê=2022-10-20 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20221020184351/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/185973 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/186013 |sernav=Mezopotamya Ajansı |malper=mezopotamyaajansi35.com |roja-gihiştinê=2022-10-20 |roja-arşîvê=2022-10-20 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20221020184348/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/186013 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> == Mijara bingehîn == Di 17ê nîsana sala 2022an de artêşa dewleta tirk êrîşên hewayî û bejahî li dijî gerîlayên [[Partiya Karkerên Kurdistanê|PKKê]] li [[Başûrê Kurdistanê]] dabû destpêkirin. [[Ajansa Nûçeyan a Firatê]], ji despêka şer heta niha di dîrokên cûrbicûr de dîmenên gazên bi rengên sor yan jî zer ji herêma şerê di navbera gerîlayên [[Partiya Karkerên Kurdistanê|PKKê]] û leşkerên tirk de, weşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://firatnews.com/guncel/avasin-ve-zap-ta-yasakli-bombalarin-kullanilma-anlari-176608 |sernav=Avaşîn ve Zap’ta yasaklı bombaların kullanılma anları |malper=ANF News |ziman=tr |roja-gihiştinê=2022-10-20 }}</ref> Ji despêka şer ve heta 21ê cotmeh sala 2022an bi gelek caran nûçeyên bikaranîna çekên kîmyayî ji aliyê artêşa dewleta tirk ve ku li qada şer hatiye bikaranîn, ji aliyê heman ajansê be hatiye weşandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://anfkurdi.com/kurdistan/komiteya-tenduristiye-ya-kck-e-li-diji-erisen-ceken-kimyewi-em-denge-xwe-bilind-bikin-162117 |sernav=Komîteya Tenduristiyê ya KCK'ê: Li dijî êrîşên çekên kîmyewî em dengê xwe bilind bikin! |malper=ANF News |ziman=ku |roja-gihiştinê=2022-10-22 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://anfkurdi.com/kurdistan/dimenen-nu-yen-bikaranina-bombeyen-qedexekiri-162077 |sernav=Dîmenên nû yên bikaranîna bombeyên qedexekirî |malper=ANF News |ziman=ku |roja-gihiştinê=2022-10-22 }}</ref> == Bikaranîna çekên kîmyayî == Di 19ê îlona sala 2022an de [[Ajansa Nûçeyan a Firatê]] dîmenên nû weşandiye. Di vîdeoyan herî dawî ya ku ajansê weşandiye dîmenên du gerîlayên [[Partiya Karkerên Kurdistanê|PKKê]] dide nîşan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://firatnews.com/kurdIstan/kimyasal-silaha-maruz-kalan-iki-gerillanin-goruntuleri-176528 |sernav=Kimyasal silaha maruz kalan iki gerillanın görüntüleri |malper=ANF News |ziman=tr |roja-gihiştinê=2022-10-20 }}</ref> Di dîmenan de gerîlayek bêhna xwe hilnade, gerîlayek jin jî bê îrade diaxive û hişê wê li cih nîne. Li gorî agahiyên ku [[Ajansa Nûçeyan a Firatê]] parvekiriye herdû gerîlayên ku di dîmenan de dixuyên piştî bandora van gazên kîmyewî, jiyana xwe jidest dane. Li gorî daxuyaniya ku ji aliyê [[Ajansa Mezopotamyayê]] ve hatiye weşandin, di dîrokên curbicur de heta niha 2 hezar û 476 car gazên kîmyewî hatiye bikaranîn û heta niha di dîrokên cûrbicûr de 17 gerîlayên [[Partiya Karkerên Kurdistanê|PKKê]] jiber êrîşên gazên kîmyewî jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/http%3A%2F%2Fmezopotamyaajansi35.com%2Ftum-haberler%2Fcontent%2Fview%2F185973 |sernav=Uca’dan BM ve OPCW’ye: Avrupa kimyasal kullanımına izin mi verdi? |malper=mezopotamyaajansi35.com |roja-gihiştinê=2022-10-21 |roja-arşîvê=2022-10-20 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20221020184946/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/185973 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Hevseroka [[Partiya Demokratîk a Gelan|HDPê]] [[Pervin Buldan|Pervîn Buldan]] di civîna hevserokên jin ên [[Partiya Demokratîk a Gelan|HDPê]] ya parêzgehan de di derbarê bikaranîna çekên kîmyewî axivî. Di axaftina xwe de dibêje: “Divê ev mijar ji aliyê komîteyên serbixwe ve bê lêkolînkirin, di zûtirîn dem de rastî derkeve holê û gavên ku pêwîstin bên avêtin.”<ref>{{Jêder-malper |url=http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/http%3A%2F%2Fmezopotamyaajansi35.com%2Ftum-haberler%2Fcontent%2Fview%2F186104 |sernav=Buldan: Kimyasal silah bağımsız heyetlerce araştırılmalı {{!}} YENİLENDİ |malper=mezopotamyaajansi35.com |roja-gihiştinê=2022-10-21 }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=çiriya pêşîn 2022 }}</ref> == Bertek û daxuyaniyên li dijî erîşa kîmyayî == * Li bajarên wekî [[Qamişlo]], [[Amed]] [[Wan]], [[Qerekose|Agirî]], [[Îdir]] û [[Mûş]], gel derketin kolanan û rêxistinên [[Partiya Demokratîk a Gelan|HDPê]] ya bajarên wekî [[Amed]], [[Wan]], [[Qerekose|Agirî]], [[Mûş]] û [[Îdir]]ê daxuyaniyên çapemeniyê lidarxist.<ref>{{Jêder-malper |url=http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/http%3A%2F%2Fmezopotamyaajansi35.com%2Ftum-haberler%2Fcontent%2Fview%2F186025 |sernav=Serhat'ta kimyasal silah protestoları |malper=mezopotamyaajansi35.com |roja-gihiştinê=2022-10-21 }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=çiriya pêşîn 2022 }}</ref> * Seroka [[Yekitiya Tabîbên Tirk]], [[Şebnem Korur Fincancı]] jibo televîzyona [[Medya Haberê]] axivî, di axaftina xwe de diyar kiriye ku gazên toksîn hatiye bikaranîn û daxwaza lêkolîna heyetên serbixwe jibo êrîşên kîmyewî kir.<ref>{{Jêder |sernav=Şebnem Korur Fincancı: Görüntüden belli ki sinir sistemini tutan kimyasal gazlardan biri kullanılmış |url=https://www.youtube.com/watch?v=ay-MOaHrphQ |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-10-21 }}</ref> * Serokê rûmetê ya [[Partiya Demokratîk a Gelan|HDPê]] û Endamê Rûmetê yê PACE, Endamê Lijneya Şêwirmendiyê ya IE, [[Ertuğrul Kürkçü]] di nirxandina xwe yê ji ANFê re [[Peymana Çekên Kîmyewî]] ku [[Tirkiye]] jî alîgirê wê ye, bi bîr xist û diyar kir ku [[Hulusî Akar]] sûcê xwe qebûl kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://firatnews.com/kurdIstan/ertugrul-kurkcu-hulusi-akar-sucu-itiraf-etti-176659 |sernav=Ertuğrul Kürkçü: Hulusi Akar suçu itiraf etti |malper=ANF News |ziman=tr |roja-gihiştinê=2022-10-21 }}</ref> * Endamê Meclîsa Federal [[Gökay Akbulut]] nameyek ji nûnerê [[Almanya]]yê yê ya OPCWê, balyoz [[Thomas Schieb]] re şand û di maneyê de daxwaza lêkolîn kirina rapora [[Yekîtiya doktorên li fijî şerê atomê ya navneteweyî|Yekîtiya doktorên li dijî şerê atomê ya navneteweyî]] (IPPNW) ya têkildarî sûcên çekên kîmyayî yên artêşa tirk û dîmenên gerîlayên ku ji çekên kîmyewî bandor bûne, kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://anfkurdi.com/ewropa/akbulut-seri-li-opcw-e-da-u-xwest-li-ser-tirkiyeye-lepirsin-were-destpekirin-162118 |sernav=Akbûlût serî li OPCW’ê da û xwest li ser Tirkiyeyê lêpirsîn were destpêkirin |malper=ANF News |ziman=ku |roja-gihiştinê=2022-10-22 }}</ref> * [[Yekitiya Tabîban a Cîhanê]] li ser malpera xwe yê fermî de di derbarê bikaranîna çekê kîmyayî yê li dijî gerîlayên PKKê daxuyaniyek weşand. Yekitiya Tabîban a Cîhanê di daxuyaniya xwe de banga lêkolîn kirina dîmenên bikaranîna çekên kîmyayî kir.<ref>{{Jêder-malper |url=https://anfkurdi.com/cihan/yekitiya-tabiban-a-cihane-xwest-mijara-gazen-kimyewi-be-lekolin-162305 |sernav=Yekîtiya Tabîban a Cîhanê xwest mijara gazên kîmyewî bê lêkolîn |malper=ANF News |ziman=ku |roja-gihiştinê=2022-10-27 }}</ref> == Çavkan == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Tawanên şer]] [[Kategorî:Tawanên şer ên Tirkiyeyê]] b61dvfktni3syjgoa8jymrxpofxzy2i 0 135496 2081805 1824861 2026-07-24T11:31:08Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Bûbava]] weke [[Bûbawa]] guhart 1824861 wikitext text/x-wiki {{Bêçavkanî|tarîx=tebax 2024}} '''Bûbava''', gundekî [[Oremarî|Oremariyan]] ê ser bi navçeya [[Gever]]ê ya Culemêrgê ve ye. Ew dikeve ber lêva rûbarê Şîn. Niha jî ava ye û xelkê wê mijûlî jiyana çandinî û terşûtewalî ne. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Gundên Geverê]] mqg24vfs5vb3p8ho0aenngxxbr68tjc 2 137118 2081770 1148208 2026-07-24T05:25:10Z Sakura emad 44816 langs 2081770 wikitext text/x-wiki {{Bot|Sakura emad}} <ul><li>Task: [[Bikarhêner:SakuraBot/task 1|Categorization]]</li></ul> [[simple:user:SakuraBot]] [[ar:user:SakuraBot]] [[ks:user:SakuraBot]] [[mni:user:SakuraBot]] [[ckb:user:SakuraBot]] n2not0lgu8wgi5id2e2c4qhreu7nzei 2081789 2081770 2026-07-24T11:09:03Z Sakura emad 44816 2081789 wikitext text/x-wiki {{Bot|Sakura emad}} <ul><li>Task: [[Bikarhêner:SakuraBot/task 1|Categorization]]</li></ul> == Emergency== <div class="plainlinks" style="max-width:22em; margin:0.4em auto 1em; border:2px solid #c00; border-radius:10px; background:#fff5f5; overflow:hidden; font-size:95%; line-height:1.4;"> <div style="background:#c00; color:#fff; text-align:center; font-weight:bold; padding:5px 8px;">⛔ Emergency shut-off</div> <div style="padding:9px 11px;"> <div style="overflow:auto;">[[File:Stop hand nuvola.svg|38px|left|link=User:SakuraBot/Run|alt=Stop]]Is this bot misbehaving? '''Anyone''' can stop it — no permission or special rights needed.</div> <div style="text-align:center; margin:10px 0 2px;">[{{fullurl:User:SakuraBot/Run|action=edit}} <span style="display:inline-block; background:#c00; color:#fff; font-weight:bold; padding:6px 18px; border-radius:6px;">■ Stop SakuraBot</span>]</div> <div style="margin-top:8px; font-size:85%; color:#555;">On the page that opens, change the first word from <code>true</code> to <code>false</code>, write '''why''' in the summary box, and press '''Save'''. I pause within the hour and tell my operator, [[User:Sakura emad|Sakura emad]].</div> </div> </div> <!-------Footer----------> [[simple:user:SakuraBot]] [[ar:user:SakuraBot]] [[ks:user:SakuraBot]] [[mni:user:SakuraBot]] [[ckb:user:SakuraBot]] 2yudtkr4bu71vxe7k9klruhue9ur2nu 0 137897 2081813 1364155 2026-07-24T11:36:21Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Mîranava]] weke [[Mîranawa]] guhart 1364155 wikitext text/x-wiki '''Mîranava''' , [[gund]]ekî ser bajarê [[Gever]]ê ye. {{Kontrola otorîteyê}} {{Kurdistan-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Gundên Geverê]] etcisvh8na11k6y1hkkaiupbmf95on4 2081817 2081813 2026-07-24T11:36:41Z MikaelF 935 2081817 wikitext text/x-wiki '''Mîranawa''' , [[gund]]ekî ser bajarê [[Gever]]ê ye. {{Kontrola otorîteyê}} {{Kurdistan-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Gundên Geverê]] jlla5yy57ovzw1qbxz63bkskb2g5es4 0 137906 2081791 1322551 2026-07-24T11:12:09Z MikaelF 935 2081791 wikitext text/x-wiki {{Jêbirin|[[Alyawa, Gever]] heye}} '''Alyawa''' , [[gund]]ekî ser bajarê [[Gever]]ê ye. {{Bajar û gundên Geverê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Kurdistan-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Gundên Geverê]] 0n70iphs8f26hqsyo217kfo9y0gd3fy 0 137949 2081832 1388630 2026-07-24T11:44:43Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Xalidava, Gever]] weke [[Xalidawa, Gever]] guhart 1388630 wikitext text/x-wiki '''Xalidava''' , [[gund]]ekî ser bajarê [[Gever]]ê ye. {{Kontrola otorîteyê}} {{Kurdistan-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Gundên Geverê]] jg6jb8hk1qy1othpzarqkrfqdml8g5v 2081836 2081832 2026-07-24T11:45:38Z MikaelF 935 2081836 wikitext text/x-wiki '''Xalidawa''', [[gund]]ekî ser bajarê [[Gever]]ê ye. {{Çk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Kurdistan-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Gundên Geverê]] cpu7o7modhv3uzeo3n7rbhaarlakpp9 0 139327 2081731 2081688 2026-07-23T19:03:17Z MikaelF 935 2081731 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=hezîran 2024}} {{Agahîdanka giştî }} '''Mizgefta Nursultan''' ([[Zimanê qazaxî|qazaxî]]: <span lang="kk">Нұрсұлтан мешіті</span>, ''Nursultan meşîtî'', [[Zimanê rûsî|rûsî]]<span>:</span> <span lang="ru">мечеть Нурсултан</span>, ''Meçet' Nursultan''), [[mizgeft]]eke li paytexta [[Qazaxistan]]ê ya [[Astana]]yê ye. Ew mizgefta herî mezin a [[Asyaya Navendî|Asyaya Navîn]] û yek ji mezintirîn mizgeftên cîhanê ye.<ref> {{Jêder-malper |url=https://www.inform.kz/en/new-mosque-inaugurated-in-nur-sultan-among-world-s-10-largest_a3965995 |sernav=New mosque inaugurated in Nur-Sultan among world’s 10 largest: 12 August 2022, 13:03 - news on inform.kz |paşnav=INFORM.KZ |tarîx=2022-08-12 |malper=www.inform.kz |ziman=en |roja-gihiştinê=2023-06-22 }}</ref> Di 18ê adara 2019an de, destpêkxerê projeya avakirinê û serokê komara Qazaxistanê [[Nursultan Nazarbayev]] kevirê yekem li cihê avakirina mizgefta nû danî. Avakirin ji aliyê veberhênerên taybet ve hate piştgirîkirin û ji budceya dewletê tu pere nehat bikaranîn. Di 12ê tebaxa 2022an de, vekirina Mizgefta Sereke ya Komarê bi beşdariya Nursultan Nazarbayev hate lidarxistin.<ref name="sputnik1">{{Jêder-malper | url =https://ru.sputnik.kz/20220812/samuyu-bolshuyu-mechet-v-tsentralnoy-azii-otkryl-nazarbaev---foto-26669172.html |sernav=Самую большую мечеть в Центральной Азии открыл Назарбаев |malper=ru.sputnik.kz |tarîx=2022-08-12 |roja-gihiştinê=2022-08-31 |roja-arşîvê=2022-08-31 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20220831114059/https://ru.sputnik.kz/20220812/samuyu-bolshuyu-mechet-v-tsentralnoy-azii-otkryl-nazarbaev---foto-26669172.html |rewşa-urlyê=zindî }}</ref> Di 4ê tîrmeha 2026an de, navê Mizgefta Nursultan ji bo mizgeftê hate dayîn.<ref>{{Jêder-malper | url =https://tengrinews.kz/news/respublikanskuyu-mechet-v-astane-nazvali-nursultan-mesht-603257/ |sernav=Республиканскую мечеть в Астане назвали «Нұрсұлтан мешіті» |malper=tengrinews.kz |tarîx=2026-07-05 |roja-gihiştinê=2026-07-05 }}</ref> Kubeya sereke ya mizgeftê di cîhanê de herî mezin e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://qazmonitor.com/news/709/largest-mosque-in-central-asia-opens-in-nur-sultan |sernav=Largest Mosque in Central Asia Opens in Nur-Sultan - Qazaqstan Monitor |malper=qazmonitor.com |ziman=en |roja-gihiştinê=2023-06-22 |roja-arşîvê=2024-04-12 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20240412121839/https://qazmonitor.com/news/709/largest-mosque-in-central-asia-opens-in-nur-sultan |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Bilindahiya qubeyê 83,2 metre ye û qalindahiya wê 62 metre ye. Ev çar minareyên derdora wê de 130 metre ne û ji pênc beşan hatine çêkirin ku sembola pênc stûnên Îslamê – [[îman]], [[nimêj]], [[rojî]], [[zekat]] û [[hec]]ê ye. Yek ji bircên li milê çepê ji gel re hat vekirin. Mêvan dikarin bi asansorê rabinê jorî mizgeft û heyranê dîmena bajêr bibînên. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2022an li Qazaxistanê]] [[Kategorî:Mizgeft]] [[Kategorî:Mizgeftên navdar ya Asyaya navîn]] 9qry9fhsz734pg3nnjhak4spb171xht 2 156563 2081691 2081643 2026-07-23T12:32:58Z Balyozbot 42414 Bota sererastkirina beralîkirinên kategoriyan 2081691 wikitext text/x-wiki == 2026-07-23T12:32:56Z == * Ne-beralîkirina nehêvîkirî: [[:Kategorî:Beralîkirinên kategoriyan yên ne vala ne]] * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 49 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: *# [[:Kategorî:1890î li Portugalê]] → [[:Kategorî:1890î li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:1893 li Portugalê]] → [[:Kategorî:1893 li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:1920î li Kîprosê]] → [[:Kategorî:1920î li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:1926 li Kîprosê]] → [[:Kategorî:1926 li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:1930î li Portugalê]] → [[:Kategorî:1930î li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:1938 li Portugalê]] → [[:Kategorî:1938 li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:1960 li Kîprosê]] → [[:Kategorî:1960 li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:1960î li Kîprosê]] → [[:Kategorî:1960î li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:1960î li Walesê]] → [[:Kategorî:1960î li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:1970î li Kîprosê]] → [[:Kategorî:1970î li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:1970î li Walesê]] → [[:Kategorî:1970î li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:1974 li Walesê]] → [[:Kategorî:1974 li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:1980î li Kîprosê]] → [[:Kategorî:1980î li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:1989 li Kîprosê]] → [[:Kategorî:1989 li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:1990î li Portugalê]] → [[:Kategorî:1990î li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:1996 li Portugalê]] → [[:Kategorî:1996 li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:2010an şitlek drama fîlm]] → [[:Kategorî:Şitilên fîlmên dramayê 2010an]] *# [[:Kategorî:2020î li Kîprosê]] → [[:Kategorî:2020î li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Aboriya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Aboriya Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Aboriya Walesê]] → [[:Kategorî:Aboriya Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Aborîzan li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Aborînas li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Aborîzan]] → [[:Kategorî:Aborînas]] *# [[:Kategorî:Aborîzanên amerîkî]] → [[:Kategorî:Aborînasên amerîkî]] *# [[:Kategorî:Aborîzanên bangladeşî]] → [[:Kategorî:Aborînasên bengladeşî]] *# [[:Kategorî:Aborîzanên bengladeşî]] → [[:Kategorî:Aborînasên bengladeşî]] *# [[:Kategorî:Abxazya]] → [[:Kategorî:Ebxazya]] *# [[:Kategorî:Agahîdank wargeh/wîkîdane bêdûgel]] → [[:Kategorî:Agahîdank wargeh/wîkîdane bêdewlet]] *# [[:Kategorî:Ajalnasî]] → [[:Kategorî:Zoolojî]] *# [[:Kategorî:Ajalên difirin]] → [[:Kategorî:Heywanên difirin]] *# [[:Kategorî:Ajalên ku rewşa wan baş e]] → [[:Kategorî:Cureyên bi kêmtirîn metirsî]] *# [[:Kategorî:Ajalên çîrokî]] → [[:Kategorî:Heywanên mîtolojîk]] *# [[:Kategorî:Akademiyên netewî]] → [[:Kategorî:Akademiyên neteweyî]] *# [[:Kategorî:Akademiyên zanistî yên netewî]] → [[:Kategorî:Akademiyên zanistî yên neteweyî]] *# [[:Kategorî:Aktor li gorî bajar an bajarokê Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Aktor li gorî bajar an bajarokên Îtalyayê]] *# [[:Kategorî:Aktor li gotî neteweyan]] → [[:Kategorî:Aktor li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Aktorên Fîlîpînî]] → [[:Kategorî:Aktorên filîpînî]] *# [[:Kategorî:Aktorên awistralyayî]] → [[:Kategorî:Aktorên awistralî]] *# [[:Kategorî:Aktorên fîlîpînî]] → [[:Kategorî:Aktorên filîpînî]] *# [[:Kategorî:Aktorên hindî]] → [[:Kategorî:Aktorên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Aktorên kîprosî]] → [[:Kategorî:Aktorên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Aktorên polon]] → [[:Kategorî:Aktorên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Aktorên walesî]] → [[:Kategorî:Aktorên wêlsî]] *# [[:Kategorî:Aktrîsên Afro-amerîkî yên sedsala 20an]] → [[:Kategorî:Aktrîsên afro-amerîkî yên sedsala 20an]] *# [[:Kategorî:Aktrîsên awistralyayî]] → [[:Kategorî:Aktrîsên awistralî]] *# [[:Kategorî:Aktrîsên brazîlî]] → [[:Kategorî:Aktrîsên brezîlî]] *# [[:Kategorî:Aktrîsên hindî]] → [[:Kategorî:Aktrîsên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Aktrîsên ji Meksîkê]] → [[:Kategorî:Aktrîsên ji Meksîkoyê]] *# [[:Kategorî:Aktrîsên walesî]] → [[:Kategorî:Aktrîsên wêlsî]] *# [[:Kategorî:Alava avakirina avahiyan]] → [[:Kategorî:Keresteyên avakirinê]] *# [[:Kategorî:Alim dînî]] → [[:Kategorî:Alimên dînî]] *# [[:Kategorî:Alîm li gorî binebeşê]] → [[:Kategorî:Alim li gorî binebeşê]] *# [[:Kategorî:Alîm û akademisyen li gorî mijaran]] → [[:Kategorî:Alim û akademisyen li gorî mijaran]] *# [[:Kategorî:Alîm û akademisyen]] → [[:Kategorî:Alim û akademisyen]] *# [[:Kategorî:Alîmên dînî]] → [[:Kategorî:Alimên dînî]] *# [[:Kategorî:Anarşî]] → [[:Kategorî:Anarşîzm]] *# [[:Kategorî:Anatolya Navîn]] → [[:Kategorî:Anatolyaya Navîn]] *# [[:Kategorî:Antigûa û Berbûda]] → [[:Kategorî:Antîgua û Berbûda]] *# [[:Kategorî:Antropologên brîtanî]] → [[:Kategorî:Mirovnasên brîtanî]] *# [[:Kategorî:Antîkomûnîzm]] → [[:Kategorî:Antîkomunîzm]] *# [[:Kategorî:Apocynaceae]] → [[:Kategorî:Famîleya kinfan]] *# [[:Kategorî:Apple Inc.]] → [[:Kategorî:Apple, Inc.]] *# [[:Kategorî:Apîyolojî]] → [[:Kategorî:Apiyolojî]] *# [[:Kategorî:Arizona (erdnîgarî)]] → [[:Kategorî:Arîzona (erdnîgarî)]] *# [[:Kategorî:Arjantîn]] → [[:Kategorî:Arjentîn]] *# [[:Kategorî:Arjantînî]] → [[:Kategorî:Arjentînî]] *# [[:Kategorî:Arma]] → [[:Kategorî:Nîşan]] *# [[:Kategorî:Article namespace templates]] → [[:Kategorî:Şablonên ji bo gotaran]] *# [[:Kategorî:Articles with multiple maintenance issues]] → [[:Kategorî:Gotarên bi gelek probleman]] *# [[:Kategorî:Artuklu]] → [[:Kategorî:Ertuqî]] *# [[:Kategorî:Artêşa Parastina ên Şoreşa Îslamî]] → [[:Kategorî:Artêşa Pasdaran a Şoreşa Îslamî ya Îranê]] *# [[:Kategorî:Asklipîos]] → [[:Kategorî:Asklêpios]] *# [[:Kategorî:Astrofizîk]] → [[:Kategorî:Stêrfizîk]] *# [[:Kategorî:Astrofîzîknas]] → [[:Kategorî:Stêrfîzîknas]] *# [[:Kategorî:Astronom]] → [[:Kategorî:Stêrnas]] *# [[:Kategorî:Astronomên DYAyê]] → [[:Kategorî:Stêrnasên amerîkî]] *# [[:Kategorî:Astronomên ereb]] → [[:Kategorî:Stêrnasên ereb]] *# [[:Kategorî:Astronomên fars]] → [[:Kategorî:Stêrnasên faris]] *# [[:Kategorî:Astronomên hindî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Astronomên jin]] → [[:Kategorî:Stêrnasên jin]] *# [[:Kategorî:Astronomên kurd]] → [[:Kategorî:Stêrnasên kurd]] *# [[:Kategorî:Astronomên misilman]] → [[:Kategorî:Stêrnasên misilman]] *# [[:Kategorî:Astronomên swêdî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên swêdî]] *# [[:Kategorî:Astronomên tirk]] → [[:Kategorî:Stêrnasên tirk]] *# [[:Kategorî:Astronomên yewnanî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên yewnan]] *# [[:Kategorî:Astronomî li Ûkraynayê]] → [[:Kategorî:Stêrnasî li Ûkraynayê]] *# [[:Kategorî:Astronomî]] → [[:Kategorî:Stêrnasî]] *# [[:Kategorî:Astronot]] → [[:Kategorî:Esmanger]] *# [[:Kategorî:Asûrî]] → [[:Kategorî:Suryanî]] *# [[:Kategorî:Av li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Av li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Av li Walesê]] → [[:Kategorî:Av li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Avabûn 1663 li Înglistanê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1663an li Înglistanê]] *# [[:Kategorî:Avabûn li gorî welat û hezarsalê]] → [[:Kategorî:Avabûn li gorî welat û hezarsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1890î li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1890î li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1893an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1893an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1901an li Norwêcê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1901ê li Norwêcê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1901an li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1901ê li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1901an]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1901ê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1920î li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1920î li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1926an li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1926an li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1930î li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1930î li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1938an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1938an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1960î li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1960î li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1961ê li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1961ê li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1970î li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1970î li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1980î li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1980î li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1990î li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1990î li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1996an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1996an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 2012an li Sûrîyê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 2012an li Sûriyê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 1ê li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 1ê li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Kroatyayê li gorî hezarsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Xirwatistanê li gorî hezarsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Kroatyayê li gorî sedsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Xirwatistanê li gorî sedsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Kîprosê li gorî dehsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Qibrisê li gorî dehsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Kîprosê li gorî salan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Qibrisê li gorî salan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê li gorî dehsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê li gorî dehsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê li gorî hezarsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê li gorî hezarsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê li gorî salan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê li gorî salan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê li gorî sedsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê li gorî sedsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Walesê li gorî dehsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Wêlsê li gorî dehsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Walesê li gorî hezarsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Wêlsê li gorî hezarsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 11an li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 11an li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 19an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 19an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 8an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 8an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avahiya dîrokî]] → [[:Kategorî:Avahiyên dîrokî]] *# [[:Kategorî:Avahiyên li Kîprosê li gorî bajaran]] → [[:Kategorî:Avahiyên li Qibrisê li gorî bajaran]] *# [[:Kategorî:Avahiyên li Kîprosê li gorî cureyan]] → [[:Kategorî:Avahiyên li Qibrisê li gorî cureyan]] *# [[:Kategorî:Avahî li Berlînê]] → [[:Kategorî:Avahiyên li Berlînê]] *# [[:Kategorî:Avahîsaz li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Mîmar li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Avahîsaz]] → [[:Kategorî:Mîmar]] *# [[:Kategorî:Avahîsazên kurd]] → [[:Kategorî:Mîmarên kurd]] *# [[:Kategorî:Avahîsazî]] → [[:Kategorî:Mîmarî]] *# [[:Kategorî:Avûstûrya]] → [[:Kategorî:Awistirya]] *# [[:Kategorî:Awayên rêvebirinan]] → [[:Kategorî:Şiklên birevêbirinê]] *# [[:Kategorî:Awistralyayî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Awistralî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Awistralyayî]] → [[:Kategorî:Awistralî]] *# [[:Kategorî:Awistriya]] → [[:Kategorî:Awistirya]] *# [[:Kategorî:Awustralya]] → [[:Kategorî:Awistralya]] *# [[:Kategorî:Azerbeycan]] → [[:Kategorî:Azerbaycan]] *# [[:Kategorî:Aşik]] → [[:Kategorî:Gede]] *# [[:Kategorî:Aşîtî]] → [[:Kategorî:Aştî]] *# [[:Kategorî:BIBSYS]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera BIBSYS]] *# [[:Kategorî:BNE]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera BNE]] *# [[:Kategorî:BNF]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera BNF]] *# [[:Kategorî:Babel - Users by language]] → [[:Kategorî:Bikarhêner ziman]] *# [[:Kategorî:Babîl - Bikarhênerên li gorî zimanê]] → [[:Kategorî:Bikarhêner ziman]] *# [[:Kategorî:Bahamas]] → [[:Kategorî:Bahama]] *# [[:Kategorî:Bajar û komûnên Basilicatayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Basilicatayê]] *# [[:Kategorî:Bajaren parêzgeha Xorasana Rezewî]] → [[:Kategorî:Bajarên parêzgeha Xorasana Rezewî]] *# [[:Kategorî:Bajarokên Hessen]] → [[:Kategorî:Bajarokên Hessenê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Almanî]] → [[:Kategorî:Bajarên Almanyayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Bajarên Awistiryayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Azerbaycana Rojava (parêzgeh)]] → [[:Kategorî:Bajarên parêzgeha Azerbaycana Rojava]] *# [[:Kategorî:Bajarên Azerbaycana Rojavayê]] → [[:Kategorî:Bajarên parêzgeha Azerbaycana Rojava]] *# [[:Kategorî:Bajarên Brazîlê]] → [[:Kategorî:Bajarên Brezîlê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Danîmarkê]] → [[:Kategorî:Bajarên Danîmarkayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Kirmanşanê]] → [[:Kategorî:Bajarên parêzgeha Kirmaşanê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Bajarên Çekyayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Macaristanê]] → [[:Kategorî:Bajarên Mecaristanê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Nemsayê]] → [[:Kategorî:Bajarên Awistriyayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Polendayê]] → [[:Kategorî:Bajarên Polonyayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Walesê]] → [[:Kategorî:Bajarên Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Emîliya Romanyayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Emîliya Romanyayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Friuli-Venezia Giulia]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Friuli-Venezia Giulia]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Kampaniyayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Kampaniyayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Lombardiyayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Lombardiyayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Markeyê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Markeyê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Molîzeyê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Molîzeyê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Piemontê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Piemontê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Pugliayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Pugliayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Trentino-Alto Adige/Südtirolê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Trentino-Alto Adige/Südtirolê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Umbriyayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Umbriyayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Venetoyê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Venetoyê]] *# [[:Kategorî:Balindeyên wîçwîçokan]] → [[:Kategorî:Fîkar]] *# [[:Kategorî:Bandora civakî]] → [[:Kategorî:Tesîra civakî]] *# [[:Kategorî:Bangeşe li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Propaganda li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Bangeşe li Îranê]] → [[:Kategorî:Propaganda li Îranê]] *# [[:Kategorî:Bangeşe]] → [[:Kategorî:Propaganda]] *# [[:Kategorî:Bangladeş]] → [[:Kategorî:Bengladeş]] *# [[:Kategorî:Bangladeşî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Bengladeşî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Bangladeşî]] → [[:Kategorî:Bengladeşî]] *# [[:Kategorî:Bedlîs (navend)]] → [[:Kategorî:Bidlîs (navend)]] *# [[:Kategorî:Bedlîs]] → [[:Kategorî:Bidlîs]] *# [[:Kategorî:Bees (bîrdozî)]] → [[:Kategorî:Be's (bîrdozî)]] *# [[:Kategorî:Berhem li gorî navgînan]] → [[:Kategorî:Berhem li gorî medyayan]] *# [[:Kategorî:Berhem li gorî nivîskarên awistirî]] → [[:Kategorî:Berhemên nivîskarên awistirî]] *# [[:Kategorî:Berhem li gorî nivîskarên swêdî]] → [[:Kategorî:Berhemên nivîskarên swêdî]] *# [[:Kategorî:Berhemên 2001an]] → [[:Kategorî:Berhemên 2001ê]] *# [[:Kategorî:Berhemên japonan]] → [[:Kategorî:Berhemên japoniyan]] *# [[:Kategorî:Berhemên li ser dadweriyê li gorî navgînê]] → [[:Kategorî:Berhemên li ser dadweriyê li gorî medyayan]] *# [[:Kategorî:Bernamenûsên kurd]] → [[:Kategorî:Bernamenivîsên kurd]] *# [[:Kategorî:Bestekarên kroatî]] → [[:Kategorî:Bestekarên xirwat]] *# [[:Kategorî:Bestekarên kîprosî]] → [[:Kategorî:Bestekarên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Bexşên parêzgeha Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Nahiyeyên parêzgeha Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Bexşên Îranê]] → [[:Kategorî:Nahiyeyên Îranê]] *# [[:Kategorî:Bexşên şaristana Sineyê]] → [[:Kategorî:Nahiyeyên navçeya Sineyê]] *# [[:Kategorî:Bexşên şaristana Ûrmiyeyê]] → [[:Kategorî:Nahiyeyên Ûrmiyeyê (navçe)]] *# [[:Kategorî:Beşên psîkolojiyê]] → [[:Kategorî:Beşên derûnnasiyê]] *# [[:Kategorî:Bijîşkên fars]] → [[:Kategorî:Bijîşkên faris]] *# [[:Kategorî:Bijîşkên yewnanî]] → [[:Kategorî:Bijîşkên yewnan]] *# [[:Kategorî:Bikarhênerê kurd]] → [[:Kategorî:Bikarhênerên kurd]] *# [[:Kategorî:Binebeşên zanista siyasetê]] → [[:Kategorî:Binebeşên siyasetnasiyê]] *# [[:Kategorî:Bolîvîa]] → [[:Kategorî:Bolîvya]] *# [[:Kategorî:Bomhemya]] → [[:Kategorî:Bohemya]] *# [[:Kategorî:Bordèu]] → [[:Kategorî:Bordo]] *# [[:Kategorî:Brazîl]] → [[:Kategorî:Brezîl]] *# [[:Kategorî:Brazîlî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Brezîlî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Brazîlî]] → [[:Kategorî:Brezîlî]] *# [[:Kategorî:Brîtanya Mezin]] → [[:Kategorî:Brîtanyaya Mezin]] *# [[:Kategorî:Burkîna Fazo]] → [[:Kategorî:Burkîna Faso]] *# [[:Kategorî:Bîlard]] → [[:Kategorî:Bîlardo]] *# [[:Kategorî:Bîrdozî]] → [[:Kategorî:Îdeolojî]] *# [[:Kategorî:Bûdîzm]] → [[:Kategorî:Budîzm]] *# [[:Kategorî:Bûyer li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Bûyer li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Bûyer li Portugalê]] → [[:Kategorî:Bûyer li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Bûyer li Walesê]] → [[:Kategorî:Bûyer li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Bûyerên dîrokî li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Bûyerên dîrokî li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Bûyerên dîrokî li Portugalê]] → [[:Kategorî:Bûyerên dîrokî li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:CDU]] → [[:Kategorî:Yekîtiya Demokratên Xiristiyan a Almanyayê]] *# [[:Kategorî:CS1 American English-language sources (en-us)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîziya amerîkî-language sources (en-us)]] *# [[:Kategorî:CS1 British English-language sources (en-gb)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîziya brîtanî-language sources (en-gb)]] *# [[:Kategorî:CS1 Canadian English-language sources (en-ca)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîziya kanadayî-language sources (en-ca)]] *# [[:Kategorî:CS1 English-language sources (en)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîzî-language sources (en)]] *# [[:Kategorî:CS1 European Spanish-language sources (es-es)]] → [[:Kategorî:CS1 spanî (Ewropa)-language sources (es-es)]] *# [[:Kategorî:CS1 indonezî-language sources (id)]] → [[:Kategorî:CS1 endonezî-language sources (id)]] *# [[:Kategorî:CS1 uses Korean-language script (ko)]] → [[:Kategorî:CS1 uses koreyî-language script (ko)]] *# [[:Kategorî:CS1 uses rusî-language script (ru)]] → [[:Kategorî:CS1 uses rûsî-language script (ru)]] *# [[:Kategorî:CS1 îngilîziya amerîkî-language sources (en)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîziya amerîkî-language sources (en-us)]] *# [[:Kategorî:Cardiff]] → [[:Kategorî:Kardîf]] *# [[:Kategorî:Cejnên êzîdiyan]] → [[:Kategorî:Cejnên êzdiyan]] *# [[:Kategorî:Ceng li gorî şêwazan]] → [[:Kategorî:Cureyên şer]] *# [[:Kategorî:Cihên arkeolojîkên li Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Şûnewarên Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Cihên dîrokî li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Cihên dîrokî li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Cihên dîrokî li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Cihên dîrokî li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Cihên merkezî li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Cihên merkezî li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Cihên merkezî li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Cihên merkezî li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Cihên turîstîk li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Cihên turîstîk li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk li gorî parzemînan]] *# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk li Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk li Îtalyayê]] *# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk ên Ewropayê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk ên Ewropayê li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk ên Ewropayê]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk ên Ewropayê]] *# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk]] *# [[:Kategorî:Citation Style 1 templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Çavkaniyên Stîl 1]] *# [[:Kategorî:Citation Style 1 translation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Çavkaniyên Stîl 1 yên tercimekirinê]] *# [[:Kategorî:Citation and verifiability maintenance templates]] → [[:Kategorî:Şablonên çavdêriyê ji bo çavkanî û teyîdkirinê]] *# [[:Kategorî:Citation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên çavkaniyan]] *# [[:Kategorî:Civaka Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Civaka Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Civaka Walesê]] → [[:Kategorî:Civaka Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Classification templates]] → [[:Kategorî:Şablonên sinifandinê]] *# [[:Kategorî:Cleanup templates]] → [[:Kategorî:Şablonên paqijkirinê]] *# [[:Kategorî:Cureya wêjeyî]] → [[:Kategorî:Cureyê wêjeyî]] *# [[:Kategorî:Cureyên tûrîzmê]] → [[:Kategorî:Cureyên turîzmê]] *# [[:Kategorî:Cêwîyên yewnan]] → [[:Kategorî:Cêwiyên yewnan]] *# [[:Kategorî:Cîhadvan]] → [[:Kategorî:Micahîd]] *# [[:Kategorî:Dabeşkirina îdarî ya asta duyem li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Dabeşkirinên îdarî yên asta duyem li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Dabeşkirinên siyayî yên DYAyê]] → [[:Kategorî:Dabeşkirinên siyasî yên DYAyê]] *# [[:Kategorî:Dabeşkirinên îdarî li gorî dûgelan]] → [[:Kategorî:Dabeşkirinên îdarî li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Dada leşkerî]] → [[:Kategorî:Dadweriya leşkerî]] *# [[:Kategorî:Dadgehên Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Dadweriya mafên telîfê]] → [[:Kategorî:Dadweriya mafê daneriyê]] *# [[:Kategorî:Daneya Komputerê]] → [[:Kategorî:Daneyên komputerê]] *# [[:Kategorî:Danserên kîprosî]] → [[:Kategorî:Danserên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Daxwazên yekkirina dîrokê]] → [[:Kategorî:Yekkirina dîrokê]] *# [[:Kategorî:Dehsal li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Dehsal li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Dehsal li Portugalê]] → [[:Kategorî:Dehsal li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Dem]] → [[:Kategorî:Zeman]] *# [[:Kategorî:Departement]] → [[:Kategorî:Departmen]] *# [[:Kategorî:Departmanên Fransayê]] → [[:Kategorî:Departementên Fransayê]] *# [[:Kategorî:Deryaya Azov]] → [[:Kategorî:Deryaya Azovê]] *# [[:Kategorî:Destpêkirinên 1901an]] → [[:Kategorî:Destpêkirinên 1901ê]] *# [[:Kategorî:Destpêkirinên hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Destpêkirinên hezarsala 2an]] *# [[:Kategorî:Destpêkirinên sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Destpêkirinên sedsala 21ê]] *# [[:Kategorî:Dewletên DYA]] → [[:Kategorî:Dewletên DYAyê]] *# [[:Kategorî:Dewletên berê li gorî şiklê birêvebirinê]] → [[:Kategorî:Dewletên dîrokî li gorî şiklê birêvebirinê]] *# [[:Kategorî:Dewletên biniqaş]] → [[:Kategorî:Herêmên binîqaş]] *# [[:Kategorî:Dewletên kurda]] → [[:Kategorî:Dewletên kurdan]] *# [[:Kategorî:Dewê Xinis]] → [[:Kategorî:Xinûs]] *# [[:Kategorî:Dezgehên birêvebirinê]] → [[:Kategorî:Dezgehên hikûmetê]] *# [[:Kategorî:Diana, prensesa Wales]] → [[:Kategorî:Diana, prensesa Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Documentation assistance templates]] → [[:Kategorî:Şablonên alîkar ji bo belgekirinê]] *# [[:Kategorî:Documentation see also templates]] → [[:Kategorî:Şablonên belgekirinê yên binêre herwiha]] *# [[:Kategorî:Documentation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên belgekirinê]] *# [[:Kategorî:Dozger]] → [[:Kategorî:Dozgêr]] *# [[:Kategorî:Dozgerên kurd]] → [[:Kategorî:Dozgêrên kurd]] *# [[:Kategorî:Doğu Anadolu Bölgesi]] → [[:Kategorî:Herêma Rojhilatê Anatolyayê]] *# [[:Kategorî:Drag queen]] → [[:Kategorî:Dragqueen]] *# [[:Kategorî:Dêrên Çiyayên Athosê]] → [[:Kategorî:Dêrên Çiyayê Athosê]] *# [[:Kategorî:Dîgor]] → [[:Kategorî:Dîxor]] *# [[:Kategorî:Dînnasî]] → [[:Kategorî:Îlahiyat]] *# [[:Kategorî:Dîroka Cihûyan li Ewropayê]] → [[:Kategorî:Dîroka cihûyan li Ewropayê]] *# [[:Kategorî:Dîroka Jenev ê]] → [[:Kategorî:Dîroka Jenevê]] *# [[:Kategorî:Dîroka Kroatyayê li gorî mijaran]] → [[:Kategorî:Dîroka Xirwatistanê li gorî mijaran]] *# [[:Kategorî:Dîroka Kroatyayê li gorî serdeman]] → [[:Kategorî:Dîroka Xirwatistanê li gorî serdeman]] *# [[:Kategorî:Dîroka Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Dîroka Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Dîroka Kîprosê li gorî mijaran]] → [[:Kategorî:Dîroka Qibrisê li gorî mijaran]] *# [[:Kategorî:Dîroka Portugalê li gorî serdeman]] → [[:Kategorî:Dîroka Portûgalê li gorî serdeman]] *# [[:Kategorî:Dîroka Portugalê]] → [[:Kategorî:Dîroka Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Dîroka Rojavayê Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Dîroka Rojavaya Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Dîroka Walesê li gorî serdeman]] → [[:Kategorî:Dîroka Wêlsê li gorî serdeman]] *# [[:Kategorî:Dîroka Walesê]] → [[:Kategorî:Dîroka Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Dîroka dadweriyê]] → [[:Kategorî:Dîroka dadê]] *# [[:Kategorî:Dîroka dînê li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Dîroka dîn li gorî parzemînan]] *# [[:Kategorî:Dîroka leşkerî ya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Dîroka leşkerî ya Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Dîroka leşkerî ya Kîprosê]] → [[:Kategorî:Dîroka leşkerî ya Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Dîroka vebijêrk]] → [[:Kategorî:Dîroka alternatîv]] *# [[:Kategorî:Dîroka Îsraelê]] → [[:Kategorî:Dîroka Îsraêlê]] *# [[:Kategorî:Dîroknasên fars]] → [[:Kategorî:Dîroknasên faris]] *# [[:Kategorî:Dîroknasên polon]] → [[:Kategorî:Dîroknasên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Dîrokzan]] → [[:Kategorî:Dîroknas]] *# [[:Kategorî:Dîzayner li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Sêwirîner li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Dîzayner]] → [[:Kategorî:Sêwirîner]] *# [[:Kategorî:Edalet]] → [[:Kategorî:Dadmendî]] *# [[:Kategorî:Edaleta tawanî]] → [[:Kategorî:Dadmendiya sizayî]] *# [[:Kategorî:Edebiyatvanên kurd]] → [[:Kategorî:Wêjevanên kurd]] *# [[:Kategorî:Efrîka]] → [[:Kategorî:Afrîka]] *# [[:Kategorî:Efrîqa]] → [[:Kategorî:Afrîka]] *# [[:Kategorî:Efrîqaya Başûr]] → [[:Kategorî:Afrîkaya Başûr]] *# [[:Kategorî:Elbîstan]] → [[:Kategorî:Albistan]] *# [[:Kategorî:Elewiyên tirk]] → [[:Kategorî:Tirkên elewî]] *# [[:Kategorî:Elewî li gorî neteweyê]] → [[:Kategorî:Elewî li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Elmanya]] → [[:Kategorî:Almanya]] *# [[:Kategorî:Elî Xaminêyî]] → [[:Kategorî:Elî Xamineyî]] *# [[:Kategorî:Emerîkaya Başûr]] → [[:Kategorî:Amerîkaya Başûr]] *# [[:Kategorî:Emerîkî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Amerîkî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Emerîkî]] → [[:Kategorî:Amerîkî]] *# [[:Kategorî:Emîrtiyên Erebî yên Yekbûyî]] → [[:Kategorî:Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] *# [[:Kategorî:Endamê Konseya Ewropayê]] → [[:Kategorî:Endamên Konseya Ewropayê]] *# [[:Kategorî:Endamên G20yê]] → [[:Kategorî:Endamên G20ê]] *# [[:Kategorî:Endamên akademiyên netewî]] → [[:Kategorî:Endamên akademiyên neteweyî]] *# [[:Kategorî:Endazyar]] → [[:Kategorî:Endezyar]] *# [[:Kategorî:Endazyarên alman]] → [[:Kategorî:Endezyarên alman]] *# [[:Kategorî:Endazyarên elman]] → [[:Kategorî:Endezyarên alman]] *# [[:Kategorî:Endustriyên xizmetê li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Endustriyên xizmetê li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Endustriyên xizmetê li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Endustriyên xizmetê li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Endustrlî li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Endustrî li gorî parzemînan]] *# [[:Kategorî:Endustrî li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Endustrî li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Endustrî li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Endustrî li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Enerjî]] → [[:Kategorî:Wize]] *# [[:Kategorî:Ensîklopediyên serhêl]] → [[:Kategorî:Ensîklopediyên înternetê]] *# [[:Kategorî:Erdhejên li DYA'yê]] → [[:Kategorî:Erdhejên li DYAyê]] *# [[:Kategorî:Erdhejên Şîleyê]] → [[:Kategorî:Erdhejên li Şîleyê]] *# [[:Kategorî:Erdnasên fars]] → [[:Kategorî:Erdnîgarnasên faris]] *# [[:Kategorî:Erdnigariya Bulgaristanê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Bulgaristanê]] *# [[:Kategorî:Erdnigariya Qirgizistanê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Qirgizistanê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Awistiryayê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Brazîlê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Brezîlê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Fransayê li gorî departmanan]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Fransayê li gorî departementan]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Hessen]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Hessenê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Holandayê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Holendayê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Çekyayê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Nemsayê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Awistiryayê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Rojavayê Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Rojavaya Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Sudanê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Sûdanê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Walesê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya tûrîzmê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya turîzmê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya yewnana kevnare]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Yewnanistana kevnare]] *# [[:Kategorî:Erdzanî]] → [[:Kategorî:Erdnasî]] *# [[:Kategorî:Erzirom]] → [[:Kategorî:Erzîrom]] *# [[:Kategorî:Escalloniaceae]] → [[:Kategorî:Famîleya eskalonyayan]] *# [[:Kategorî:Estonî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Eston li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Estonî]] → [[:Kategorî:Eston]] *# [[:Kategorî:Eyûbiyan]] → [[:Kategorî:Eyûbî]] *# [[:Kategorî:Ezman]] → [[:Kategorî:Esman]] *# [[:Kategorî:Eşîrên Rojavayê Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Eşîrên Rojavaya Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:FAST]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera FAST]] *# [[:Kategorî:Famîleya keweran]] → [[:Kategorî:Famîleya şêfeletan]] *# [[:Kategorî:Famîleya sosinên Înka]] → [[:Kategorî:Famîleya sosinên înka]] *# [[:Kategorî:Fas]] → [[:Kategorî:Maroko]] *# [[:Kategorî:Faunaya Okyanûsya]] → [[:Kategorî:Faunaya Okanûsiyayê]] *# [[:Kategorî:Faunaya Çemê Dîcleyê]] → [[:Kategorî:Faunaya Dîcleyê]] *# [[:Kategorî:Faunaya Çemê Firatê]] → [[:Kategorî:Faunaya Firatê]] *# [[:Kategorî:Felsefevanên kurd]] → [[:Kategorî:Fîlozofên kurd]] *# [[:Kategorî:Felsefevanên tirk]] → [[:Kategorî:Fîlozofên tirk]] *# [[:Kategorî:Felsefeya dadweriyê]] → [[:Kategorî:Felsefeya dadê]] *# [[:Kategorî:Femînîst]] → [[:Kategorî:Femînîzm]] *# [[:Kategorî:Fiqihzan]] → [[:Kategorî:Fiqihnas]] *# [[:Kategorî:Fiqihzanên kurd]] → [[:Kategorî:Fiqihnasên kurd]] *# [[:Kategorî:Firaq]] → [[:Kategorî:Firax]] *# [[:Kategorî:Firmesun]] → [[:Kategorî:Fîlozof]] *# [[:Kategorî:Firokevan]] → [[:Kategorî:Pîlot]] *# [[:Kategorî:Firîşte di Pirtûka Henox de]] → [[:Kategorî:Firîşteyên di Pirtûka Henox de]] *# [[:Kategorî:Fizîknas ereb]] → [[:Kategorî:Fizîknasên ereb]] *# [[:Kategorî:Fizîknasên fars]] → [[:Kategorî:Fizîknasên faris]] *# [[:Kategorî:Fizîknasên polon]] → [[:Kategorî:Fizîknasên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Fizîkvanên kurd]] → [[:Kategorî:Fizîknasên kurd]] *# [[:Kategorî:Folklor li gorî herêman]] → [[:Kategorî:Zargotin li gorî herêman]] *# [[:Kategorî:Folklora Rojhilata Navîn]] → [[:Kategorî:Zargotina Rojhilata Navîn]] *# [[:Kategorî:Folklora asyayî]] → [[:Kategorî:Zargotina asyayî]] *# [[:Kategorî:Formata dosyayên]] → [[:Kategorî:Formata faylê]] *# [[:Kategorî:Fotokêş]] → [[:Kategorî:Wênegir]] *# [[:Kategorî:Fotokêşên îtalî]] → [[:Kategorî:Wênegirên îtalî]] *# [[:Kategorî:Futbol Amerîkî]] → [[:Kategorî:Futbola amerîkî]] *# [[:Kategorî:Fîlmên 2001]] → [[:Kategorî:Fîlmên 2001ê]] *# [[:Kategorî:Fîlmên 2005]] → [[:Kategorî:Fîlmên 2005an]] *# [[:Kategorî:Fîlmên honaka zanistiyê]] → [[:Kategorî:Fîlmên honaka zanistî]] *# [[:Kategorî:Fîlmên li ser xwekujiyê]] → [[:Kategorî:Fîlmên li ser xwekuştinê]] *# [[:Kategorî:Fîlmên superlehengên afroamerîkan]] → [[:Kategorî:Fîlmên superlehengên afroamerîkî]] *# [[:Kategorî:Fîlmên îranê]] → [[:Kategorî:Fîlmên îranî]] *# [[:Kategorî:Fîlozofên skotlandî]] → [[:Kategorî:Fîlozofên skotlendî]] *# [[:Kategorî:Fîlozofên yewnanî]] → [[:Kategorî:Fîlozofên yewnan]] *# [[:Kategorî:Fîlîpînî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Filîpînî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Fîlîpînî]] → [[:Kategorî:Filîpînî]] *# [[:Kategorî:Fîziyolojî]] → [[:Kategorî:Fizyolojî]] *# [[:Kategorî:Fîzîknasên brîtanî]] → [[:Kategorî:Fizîknasên brîtanî]] *# [[:Kategorî:Fîzîkzanên ereb]] → [[:Kategorî:Fizîknasên ereb]] *# [[:Kategorî:GND]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera GND]] *# [[:Kategorî:Generic WikiProject templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Wîkîprojeyan]] *# [[:Kategorî:Gernas]] → [[:Kategorî:Leheng]] *# [[:Kategorî:Gerîlayên Kurd di şer de hatin kuştin]] → [[:Kategorî:Gerîlayên kurd di şer de hatin kuştin]] *# [[:Kategorî:Giravên Salomon]] → [[:Kategorî:Giravên Silêman]] *# [[:Kategorî:Girtîgehên Iraqê]] → [[:Kategorî:Girtîgehên li Iraqê]] *# [[:Kategorî:Giyanewer]] → [[:Kategorî:Jiyan]] *# [[:Kategorî:Globalîzasyona çandî]] → [[:Kategorî:Cîhanîbûna çandî]] *# [[:Kategorî:Golên Anatolya Navîn]] → [[:Kategorî:Golên Anatolyaya Navîn]] *# [[:Kategorî:Gotara bi Xwarîn]] → [[:Kategorî:Gotara bi Xwarîn]] *# [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya navendî]] → [[:Kategorî:Gotara bi soranî]] *# [[:Kategorî:Gotara bi zaravayên kurdî]] → [[:Kategorî:Gotarên bi zaravayên din]] *# [[:Kategorî:Gotara bijartî]] → [[:Kategorî:Gotarên bijartî]] *# [[:Kategorî:Gotarên Fransayê yên bi muhîmiya Herî kêm]] → [[:Kategorî:Gotarên Fransayê bi muhîmiya Herî kêm]] *# [[:Kategorî:Gotarên Fransayê yên bi sinifa NA]] → [[:Kategorî:Gotarên Fransayê bi sinifa NA]] *# [[:Kategorî:Gotarên bi "Agahîdank Bajar" û koordînatê]] → [[:Kategorî:Gotarên bi "Agahîdank bajar" û koordînatê]] *# [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera WORLDCATID]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera WorldCat Entities]] *# [[:Kategorî:Gotarên bi wergerandina xirab]] → [[:Kategorî:Rûpelên bi wergerandina xirab]] *# [[:Kategorî:Gotarên bingehîn bi Nesinifandî]] → [[:Kategorî:Gotarên bingehîn ên nehatine sinifandin]] *# [[:Kategorî:Gotarên bê çavkanî]] → [[:Kategorî:Gotarên bêçavkanî]] *# [[:Kategorî:Gotarên ku divê werin sererastkirin]] → [[:Kategorî:Gotarên ku divê werin paqijkirin]] *# [[:Kategorî:Gotarên ku ne ensîklopedîk in]] → [[:Kategorî:Gotarên bi navdariya ne eşkere]] *# [[:Kategorî:Gotarên ku werin sererastkirin]] → [[:Kategorî:Gotarên ku divê werin sererastkirin]] *# [[:Kategorî:Goştê berazê]] → [[:Kategorî:Goştê berazan]] *# [[:Kategorî:Gundistanên şaristana Ûrmiyeyê]] → [[:Kategorî:Gundistanên Ûrmiyeyê (navçe)]] *# [[:Kategorî:Gundên Depeyê]] → [[:Kategorî:Gundên Depê]] *# [[:Kategorî:Gundên Kuluyê]] → [[:Kategorî:Gundên Qulekê]] *# [[:Kategorî:Gundên Melkişîyê]] → [[:Kategorî:Gundên Melkişiyê]] *# [[:Kategorî:Gundên Pirsûsê]] → [[:Kategorî:Gundên Sirûcê]] *# [[:Kategorî:Gundên Silîvana]] → [[:Kategorî:Gundên Mirgewerê]] *# [[:Kategorî:Gundên Zêdkanê]] → [[:Kategorî:Gundên Zêtkayê]] *# [[:Kategorî:Gundên noqavkirî bi sedema Projeya Başûrê Rojhilata Anatoliyayê (GAP)]] → [[:Kategorî:Cihên noqavkirî bi sedema Projeya Başûrê Rojhilata Anatoliyayê (GAP)]] *# [[:Kategorî:Gundên parêzgeha Dêrsimê]] → [[:Kategorî:Gundên Dêrsimê (parêzgeh)]] *# [[:Kategorî:Gundên Çaypareê]] → [[:Kategorî:Gundên Çaypareyê]] *# [[:Kategorî:Gundên çaypareyê]] → [[:Kategorî:Gundên Çaypareyê]] *# [[:Kategorî:Gundên çaypareê]] → [[:Kategorî:Gundên Çaypareyê]] *# [[:Kategorî:Gundên şaristana Şot]] → [[:Kategorî:Gundên Şotê (navçe)]] *# [[:Kategorî:Gundên şaristana Şotê]] → [[:Kategorî:Gundên Şotê (navçe)]] *# [[:Kategorî:Gûatêmala]] → [[:Kategorî:Guatemala]] *# [[:Kategorî:Gûatêmalî]] → [[:Kategorî:Guatemalî]] *# [[:Kategorî:Güneydoğu Anadolu Bölgesi]] → [[:Kategorî:Herêma Başûrê Rojhilatê Anatolyayê]] *# [[:Kategorî:Hedîsvanê fars]] → [[:Kategorî:Hedîsvanên faris]] *# [[:Kategorî:Hedîsvanên fars]] → [[:Kategorî:Hedîsvanên faris]] *# [[:Kategorî:Helbestvan li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Helbestvan li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Helbestvanên fars]] → [[:Kategorî:Helbestvanên faris]] *# [[:Kategorî:Helbestvanên fînlandî]] → [[:Kategorî:Helbestvanên fînlendî]] *# [[:Kategorî:Helbestvanên kurd Xorasanê]] → [[:Kategorî:Helbestvanên kurdên Xorasanê]] *# [[:Kategorî:Helbestvanên polon]] → [[:Kategorî:Helbestvanên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Helbestvanên romantîkê]] → [[:Kategorî:Helbestvanên romantîk]] *# [[:Kategorî:Helbestvanên zimanê farsî]] → [[:Kategorî:Helbestvanên zimanê farisî]] *# [[:Kategorî:Helbestvanên şîlîyî]] → [[:Kategorî:Helbestvanên şîliyî]] *# [[:Kategorî:Hemîd Kerzeî]] → [[:Kategorî:Hamid Kerzay]] *# [[:Kategorî:Hemû gotarên reklamî]] → [[:Kategorî:Hemû gotarên wekî reklamê]] *# [[:Kategorî:Hemû rûpelên bi kêm girêdanan]] → [[:Kategorî:Hemû gotarên bi kêm girêdanan]] *# [[:Kategorî:Hemû rûpelên bi kêm girêdanên]] → [[:Kategorî:Hemû rûpelên bi kêm girêdanan]] *# [[:Kategorî:Hemû şirket]] → [[:Kategorî:Şirket]] *# [[:Kategorî:Herpetologî]] → [[:Kategorî:Herpetolojî]] *# [[:Kategorî:Herêmên Holandayê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Holendayê]] *# [[:Kategorî:Herêmên Holendayê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Holendayê]] *# [[:Kategorî:Herêmên Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Herêmên Çekyayê]] *# [[:Kategorî:Herêmên Yewnanistanê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Yewnanistanê]] *# [[:Kategorî:Herêmên dîrokî li Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Herêmên dîrokî yên Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Herêmên otonom]] → [[:Kategorî:Herêmên xweser]] *# [[:Kategorî:Hewanasî]] → [[:Kategorî:Meteorolojî]] *# [[:Kategorî:Heywanên çîrokî]] → [[:Kategorî:Heywanên mîtolojîk]] *# [[:Kategorî:Hezarsal li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Hezarsal li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Hezarsal li Portugalê]] → [[:Kategorî:Hezarsal li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Hezarsal li Walesê]] → [[:Kategorî:Hezarsal li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Hezarsala 1em]] → [[:Kategorî:Hezarsala 1ê]] *# [[:Kategorî:Hezarsala 1ê li Portugalê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 1ê li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Hezarsala 2an li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 2an li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Hezarsala 2an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 2an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Hezarsala 2an]] *# [[:Kategorî:Hezarsala 3an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 3an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Hezarsala 3an li Walesê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 3an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Hezzo]] → [[:Kategorî:Hezo]] *# [[:Kategorî:Hikûmdarên Asyayê]] → [[:Kategorî:Hikûmdarên li Asyayê]] *# [[:Kategorî:Hikûmeta Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Hikûmeta Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Hilanok]] → [[:Kategorî:Asansor]] *# [[:Kategorî:Hochsauerland]] → [[:Kategorî:Hochsauerlandkreis]] *# [[:Kategorî:Homoseksuelî]] → [[:Kategorî:Hevzayendîtî]] *# [[:Kategorî:Honak li ser efsûnkaran]] → [[:Kategorî:Honak li ser efsûngeran]] *# [[:Kategorî:Huner li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Huner li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Huner li Walesê]] → [[:Kategorî:Huner li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Hunermendê Operayê]] → [[:Kategorî:Hunermendê operayê]] *# [[:Kategorî:Hunermendê operayê]] → [[:Kategorî:Hunermendên operayê]] *# [[:Kategorî:Hunermendên hindî]] → [[:Kategorî:Hunermendên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Hunermendên ji Cardiffê]] → [[:Kategorî:Hunermendên ji Kardîfê]] *# [[:Kategorî:Hunermendên jin ên bîseksuel]] → [[:Kategorî:Hunermendên bîseksuel ên jin]] *# [[:Kategorî:Hunermendên kurd Xorasanê]] → [[:Kategorî:Hunermendên kurdên Xorasanê]] *# [[:Kategorî:Hunerên ahengê li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Hunerên ahengê li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Hunerên ahengê li Walesê]] → [[:Kategorî:Hunerên ahengê li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Hêzên esmanî yên Brîtanyayê]] → [[:Kategorî:Hêzên Esmanî yên Brîtanyayê]] *# [[:Kategorî:Hêzên esmanî yên Keyaniyê]] → [[:Kategorî:Hêzên esmanî yên Brîtanyayê]] *# [[:Kategorî:ISNI]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera ISNI]] *# [[:Kategorî:Infobox]] → [[:Kategorî:Agahîdank]] *# [[:Kategorî:Japonya]] → [[:Kategorî:Japon]] *# [[:Kategorî:Jazz]] → [[:Kategorî:Caz]] *# [[:Kategorî:Jidayikbun 1970]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1970]] *# [[:Kategorî:Jidayikbûn hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn hezarsala 2an]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 0î b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 0î b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 10 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 10 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 100 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 100 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1000î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1000î]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1001]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1001]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1002]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1002]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1003]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1003]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1004]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1004]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1005]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1005]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1006]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1006]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1007]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1007]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1008]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1008]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1009]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1009]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 100]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 100]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 100î b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 100î b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 100î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 100î]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1010]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1010]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1010î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1010î]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1012]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1012]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1013]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1013]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1014]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1014]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1015]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1015]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1016]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1016]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1017]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1017]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1018]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1018]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1019]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1019]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1020]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1020]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1020î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1020î]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1021]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1021]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1022]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1022]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1023]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1023]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1024]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1024]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1025]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1025]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1026]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1026]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1027]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1027]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1028]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1028]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1029]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1029]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1030]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1030]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1030î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1030î]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1031]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1031]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1032]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1032]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1033]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1033]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1034]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1034]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1035]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1035]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1036]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1036]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1037]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1037]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1038]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1038]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1039]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1039]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1040]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1040]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1040î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1040î]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1041]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1041]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1042]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1042]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1043]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1043]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1044]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1044]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1045]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1045]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1046]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1046]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1047]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1047]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1048]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1048]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1049]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1049]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1050]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1050]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1050î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1050î]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1051]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1051]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1052]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1052]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1053]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1053]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1054]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1054]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1055]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1055]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1056]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1056]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1057]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1057]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1058]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1058]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1059]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1059]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 106 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 106 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1060]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1060]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1061]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1061]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1062]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1062]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1063]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1063]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1064]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1064]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1065]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1065]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1066]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1066]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1067]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1067]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1068]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1068]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1069]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1069]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1070]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1070]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1071]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1071]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1072]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1072]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1073]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1073]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1074]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1074]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1075]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1075]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1076]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1076]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1077]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1077]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1078]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1078]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1079]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1079]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1080]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1080]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1081]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1081]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1082]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1082]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1083]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1083]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1084]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1084]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1085]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1085]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1086]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1086]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1087]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1087]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1088]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1088]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1089]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1089]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1090]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1090]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1091]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1091]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1092]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1092]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1093]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1093]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1094]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1094]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1095]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1095]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1096]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1096]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1097]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1097]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1098]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1098]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1099]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1099]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1100]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1100]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1101]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1101]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1102]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1102]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1103]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1103]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1104]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1104]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1105]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1105]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1106]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1106]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1107]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1107]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1108]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1108]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1109]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1109]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1110]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1110]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1111]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1111]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1112]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1112]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1113]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1113]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1114]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1114]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1115]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1115]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1116]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1116]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1117]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1117]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1118]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1118]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1119]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1119]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1120]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1120]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1121]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1121]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1122]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1122]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1123]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1123]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1124]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1124]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1125]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1125]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1126]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1126]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1127]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1127]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1128]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1128]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1129]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1129]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1130]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1130]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1131]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1131]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1132]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1132]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1133]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1133]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1134]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1134]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1135]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1135]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1136]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1136]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1137]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1137]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1138]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1138]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1139]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1139]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1140]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1140]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1141]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1141]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1142]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1142]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1143]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1143]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1144]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1144]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1145]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1145]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1146]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1146]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1147]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1147]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1148]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1148]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1149]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1149]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1150]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1150]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1151]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1151]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1152]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1152]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1153]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1153]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1154]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1154]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1155]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1155]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1156]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1156]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1157]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1157]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1158]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1158]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1159]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1159]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1160]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1160]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1161]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1161]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1162]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1162]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1163]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1163]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1164]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1164]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1165]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1165]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1166]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1166]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1167]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1167]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1168]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1168]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1169]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1169]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1170]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1170]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1171]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1171]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1172]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1172]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1173]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1173]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1174]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1174]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1175]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1175]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1176]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1176]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1177]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1177]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1178]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1178]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1179]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1179]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1180]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1180]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1181]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1181]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1182]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1182]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1183]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1183]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1184]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1184]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1185]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1185]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1186]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1186]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1187]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1187]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1188]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1188]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1189]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1189]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1190]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1190]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1191]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1191]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1192]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1192]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1193]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1193]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1194]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1194]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1195]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1195]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1196]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1196]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1197]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1197]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1198]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1198]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1199]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1199]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1200]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1200]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1201]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1201]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1202]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1202]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1203]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1203]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1204]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1204]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1205]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1205]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1206]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1206]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1207]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1207]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1208]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1208]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1209]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1209]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1210]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1210]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1211]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1211]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1212]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1212]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1213]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1213]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1214]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1214]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1215]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1215]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1216]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1216]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1217]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1217]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1218]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1218]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1219]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1219]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 121]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 121]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1220]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1220]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1221]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1221]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1222]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1222]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1223]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1223]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1224]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1224]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1225]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1225]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1226]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1226]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1227]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1227]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1228]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1228]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1229]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1229]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1230]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1230]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1231]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1231]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1232]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1232]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1233]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1233]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1234]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1234]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1235]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1235]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1236]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1236]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1237]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1237]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1238]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1238]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1239]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1239]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 123]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 123]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1240]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1240]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1241]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1241]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1242]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1242]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1243]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1243]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1244]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1244]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1245]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1245]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1246]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1246]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1247]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1247]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1248]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1248]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1249]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1249]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 124]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 124]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1250]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1250]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1251]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1251]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1252]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1252]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1253]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1253]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1254]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1254]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1255]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1255]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1256]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1256]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1257]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1257]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1258]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1258]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1259]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1259]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1260]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1260]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1261]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1261]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1262]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1262]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1263]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1263]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1264]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1264]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1265]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1265]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1266]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1266]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1267]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1267]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1268]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1268]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1269]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1269]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 126]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 126]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1270]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1270]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1271]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1271]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1272]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1272]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1273]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1273]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1274]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1274]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1275]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1275]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1276]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1276]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1277]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1277]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1278]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1278]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1279]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1279]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1280]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1280]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1281]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1281]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1282]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1282]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1283]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1283]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1284]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1284]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1285]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1285]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1286]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1286]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1287]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1287]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1288]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1288]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1289]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1289]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1290]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1290]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1291]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1291]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1292]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1292]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1293]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1293]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1294]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1294]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1295]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1295]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1296]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1296]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1297]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1297]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1298]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1298]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1299]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1299]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 129]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 129]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 12]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 12]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1301]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1301]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1302]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1302]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1303]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1303]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1304]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1304]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1305]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1305]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1306]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1306]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1307]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1307]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1308]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1308]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1309]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1309]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 130]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 130]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1310]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1310]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1312]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1312]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1313]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1313]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1314]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1314]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1315]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1315]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1316]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1316]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1317]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1317]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1318]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1318]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1319]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1319]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1320]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1320]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1321]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1321]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1322]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1322]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1323]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1323]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1324]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1324]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1325]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1325]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1326]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1326]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1327]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1327]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1328]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1328]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1329]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1329]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1330]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1330]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1331]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1331]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1332]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1332]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1333]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1333]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1334]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1334]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1335]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1335]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1336]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1336]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1337]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1337]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1338]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1338]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1339]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1339]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1340]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1340]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1341]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1341]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1342]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1342]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1343]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1343]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1344]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1344]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1345]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1345]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1346]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1346]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1347]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1347]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1348]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1348]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1349]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1349]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1350]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1350]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1351]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1351]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1352]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1352]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1353]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1353]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1354]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1354]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1355]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1355]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1356]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1356]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1357]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1357]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1358]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1358]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1359]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1359]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1360]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1360]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1361]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1361]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1362]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1362]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1363]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1363]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1364]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1364]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1365]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1365]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1366]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1366]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1367]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1367]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1368]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1368]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1369]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1369]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1370]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1370]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1371]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1371]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1372]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1372]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1373]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1373]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1374]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1374]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1375]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1375]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1376]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1376]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1377]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1377]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1378]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1378]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1379]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1379]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1380]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1380]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1381]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1381]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1382]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1382]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1383]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1383]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1384]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1384]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1385]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1385]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1386]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1386]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1387]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1387]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1388]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1388]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1389]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1389]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1390]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1390]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1391]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1391]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1392]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1392]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1393]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1393]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1394]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1394]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1395]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1395]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1396]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1396]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1397]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1397]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1398]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1398]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1399]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1399]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 140 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 140 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1401]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1401]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1402]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1402]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1403]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1403]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1404]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1404]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1405]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1405]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1406]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1406]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1407]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1407]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1408]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1408]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1409]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1409]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1410]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1410]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1412]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1412]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1413]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1413]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1414]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1414]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1415]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1415]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1416]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1416]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1417]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1417]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1418]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1418]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1419]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1419]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1420]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1420]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1421]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1421]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1422]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1422]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1423]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1423]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1424]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1424]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1425]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1425]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1426]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1426]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1427]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1427]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1428]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1428]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1429]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1429]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1430]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1430]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1431]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1431]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1432]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1432]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1433]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1433]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1434]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1434]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1435]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1435]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1436]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1436]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1437]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1437]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1438]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1438]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1439]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1439]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1440]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1440]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1441]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1441]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1442]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1442]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1443]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1443]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1444]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1444]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1445]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1445]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1446]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1446]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1447]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1447]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1448]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1448]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1449]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1449]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1450]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1450]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1451]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1451]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1452]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1452]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1453]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1453]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1454]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1454]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1455]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1455]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1456]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1456]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1457]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1457]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1458]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1458]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1459]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1459]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 145]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 145]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1460]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1460]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1461]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1461]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1462]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1462]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1463]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1463]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1464]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1464]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1465]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1465]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1466]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1466]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1467]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1467]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1468]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1468]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1469]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1469]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1470]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1470]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1471]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1471]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1472]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1472]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1473]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1473]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1474]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1474]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1475]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1475]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1476]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1476]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1477]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1477]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1478]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1478]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1479]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1479]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1480]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1480]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1481]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1481]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1482]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1482]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1483]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1483]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1484]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1484]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1485]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1485]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1486]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1486]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1487]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1487]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1488]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1488]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1489]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1489]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1490]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1490]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1491]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1491]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1492]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1492]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1493]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1493]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1494]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1494]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1495]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1495]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1496]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1496]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1497]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1497]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1498]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1498]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1499]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1499]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1500]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1500]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1501]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1501]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1502]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1502]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1503]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1503]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1504]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1504]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1505]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1505]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1506]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1506]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1507]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1507]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1508]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1508]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1509]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1509]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1510]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1510]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1511]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1511]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1512]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1512]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1513]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1513]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1514]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1514]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1515]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1515]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1516]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1516]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1517]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1517]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1518]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1518]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1519]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1519]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1520]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1520]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1521]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1521]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1522]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1522]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1523]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1523]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1524]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1524]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1525]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1525]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1526]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1526]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1527]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1527]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1528]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1528]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1529]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1529]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1530]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1530]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1531]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1531]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1532]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1532]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1533]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1533]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1534]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1534]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1535]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1535]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1536]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1536]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1537]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1537]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1538]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1538]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1539]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1539]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1540]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1540]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1541]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1541]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1542]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1542]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1543]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1543]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1544]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1544]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1545]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1545]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1546]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1546]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1547]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1547]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1548]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1548]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1549]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1549]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1550]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1550]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1551]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1551]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1552]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1552]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1553]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1553]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1554]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1554]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1555]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1555]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1556]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1556]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1557]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1557]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1558]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1558]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1559]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1559]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1560]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1560]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1561]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1561]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1562]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1562]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1563]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1563]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1564]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1564]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1565]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1565]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1566]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1566]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1567]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1567]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1568]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1568]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1569]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1569]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1570]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1570]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1571]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1571]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1572]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1572]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1573]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1573]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1574]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1574]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1575]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1575]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1576]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1576]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1577]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1577]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1578]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1578]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1579]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1579]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1580]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1580]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1581]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1581]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1582]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1582]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1583]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1583]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1584]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1584]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1585]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1585]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1586]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1586]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1587]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1587]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1588]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1588]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1589]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1589]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1590]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1590]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1591]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1591]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1592]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1592]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1593]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1593]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1594]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1594]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1595]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1595]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1596]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1596]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1597]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1597]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1598]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1598]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1599]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1599]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 15]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 15]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1601]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1601]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1602]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1602]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1603]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1603]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1604]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1604]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1605]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1605]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1606]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1606]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1607]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1607]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1608]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1608]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1609]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1609]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1610]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1610]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1611]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1611]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1612]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1612]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1613]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1613]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1614]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1614]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1615]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1615]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1616]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1616]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1617]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1617]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1618]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1618]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1619]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1619]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 161]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 161]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1620]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1620]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1621]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1621]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1622]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1622]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1623]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1623]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1624]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1624]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1625]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1625]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1626]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1626]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1627]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1627]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1628]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1628]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1629]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1629]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1630]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1630]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1631]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1631]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1632]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1632]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1633]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1633]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1634]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1634]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1635]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1635]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1636]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1636]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1637]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1637]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1638]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1638]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1639]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1639]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1640]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1640]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1641]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1641]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1642]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1642]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1643]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1643]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1644]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1644]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1645]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1645]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1646]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1646]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1647]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1647]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1648]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1648]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1649]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1649]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1650]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1650]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1651]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1651]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1652]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1652]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1653]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1653]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1654]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1654]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1655]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1655]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1656]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1656]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1657]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1657]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1658]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1658]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1659]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1659]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 165]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 165]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1660]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1660]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1661]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1661]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1662]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1662]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1663]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1663]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1664]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1664]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1665]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1665]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1666]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1666]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1667]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1667]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1668]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1668]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1669]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1669]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1670]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1670]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1671]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1671]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1672]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1672]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1673]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1673]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1674]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1674]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1675]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1675]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1676]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1676]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1677]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1677]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1678]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1678]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1679]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1679]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1680]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1680]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1681]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1681]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1682]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1682]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1683]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1683]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1684]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1684]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1685]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1685]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1686]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1686]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1687]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1687]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1688]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1688]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1689]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1689]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1690]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1690]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1691]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1691]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1692]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1692]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1693]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1693]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1694]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1694]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1695]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1695]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1696]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1696]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1697]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1697]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1698]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1698]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1699]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1699]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1700]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1700]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1701]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1701]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1702]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1702]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1703]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1703]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1704]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1704]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1705]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1705]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1706]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1706]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1707]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1707]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1708]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1708]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1709]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1709]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1710]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1710]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1711]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1711]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1712]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1712]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1713]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1713]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1714]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1714]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1715]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1715]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1716]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1716]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1717]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1717]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1718]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1718]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1719]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1719]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1720]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1720]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1721]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1721]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1722]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1722]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1723]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1723]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1724]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1724]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1725]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1725]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1726]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1726]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1727]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1727]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1728]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1728]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1729]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1729]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1730]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1730]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1731]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1731]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1732]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1732]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1733]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1733]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1734]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1734]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1735]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1735]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1736]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1736]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1737]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1737]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1738]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1738]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1739]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1739]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1740]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1740]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1741]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1741]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1742]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1742]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1743]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1743]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1744]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1744]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1745]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1745]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1746]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1746]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1747]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1747]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1748]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1748]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1749]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1749]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1750]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1750]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1751]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1751]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1752]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1752]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1753]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1753]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1754]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1754]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1755]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1755]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1756]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1756]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1757]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1757]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1758]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1758]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1759]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1759]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1760]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1760]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1761]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1761]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1762]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1762]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1763]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1763]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1764]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1764]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1765]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1765]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1766]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1766]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1767]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1767]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1768]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1768]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1769]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1769]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1770]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1770]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1771]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1771]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1772]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1772]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1773]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1773]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1774]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1774]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1775]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1775]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1776]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1776]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1777]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1777]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1778]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1778]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1779]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1779]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1780]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1780]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1781]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1781]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1782]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1782]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1783]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1783]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1784]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1784]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1785]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1785]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1786]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1786]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1787]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1787]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1788]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1788]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1789]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1789]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1790]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1790]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1791]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1791]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1792]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1792]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1793]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1793]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1794]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1794]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1795]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1795]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1796]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1796]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1797]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1797]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1798]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1798]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1799]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1799]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1800]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1800]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1801]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1801]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1802]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1802]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1803]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1803]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1804]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1804]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1805]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1805]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1806]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1806]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1807]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1807]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1808]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1808]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1809]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1809]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 180]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 180]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1810]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1810]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1811]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1811]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1812]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1812]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1813]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1813]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1814]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1814]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1815]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1815]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1816]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1816]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1817]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1817]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1818]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1818]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1819]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1819]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1820]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1820]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1821]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1821]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1822]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1822]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1823]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1823]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1824]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1824]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1825]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1825]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1826]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1826]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1827]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1827]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1828]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1828]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1829]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1829]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1830]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1830]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1831]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1831]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1832]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1832]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1833]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1833]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1834]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1834]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1835]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1835]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1836]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1836]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1837]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1837]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1838]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1838]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1839]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1839]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1840]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1840]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1841]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1841]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1842]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1842]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1843]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1843]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1844]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1844]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1845]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1845]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1846]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1846]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1847]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1847]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1848]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1848]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1849]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1849]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 185 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 185 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1850]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1850]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1851]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1851]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1852]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1852]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1853]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1853]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1854]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1854]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1855]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1855]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1856]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1856]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1857]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1857]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1858]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1858]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1859]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1859]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1860]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1860]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1861]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1861]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1862]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1862]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1863]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1863]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1864]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1864]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1865]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1865]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1866]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1866]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1867]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1867]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1868]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1868]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1869]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1869]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1870]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1870]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1871]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1871]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1872]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1872]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1873]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1873]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1874]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1874]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1875]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1875]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1876]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1876]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1877]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1877]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1878]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1878]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1879]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1879]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1880]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1880]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1881]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1881]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1882]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1882]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1883]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1883]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1884]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1884]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1885]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1885]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1886]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1886]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1887]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1887]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1888]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1888]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1889]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1889]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 188]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 188]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1890]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1890]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1891]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1891]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1892]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1892]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1893]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1893]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1894]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1894]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1895]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1895]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1896]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1896]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1897]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1897]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1898]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1898]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1899]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1899]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 189]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 189]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1900]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1900]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1901]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1901]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1903]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1903]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1904]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1904]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1905]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1905]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1906]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1906]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1907]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1907]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1908]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1908]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1909]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1909]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1910]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1910]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1911]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1911]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1912]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1912]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1913]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1913]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1914]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1914]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1915]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1915]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1916]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1916]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1917]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1917]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1918]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1918]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1919]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1919]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1920]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1920]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1921]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1921]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1922]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1922]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1923]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1923]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1924]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1924]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1925]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1925]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1926]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1926]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1927]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1927]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1928]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1928]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 192]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 192]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1930]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1930]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1931]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1931]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1932]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1932]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1933]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1933]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1934]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1934]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1935]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1935]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1936]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1936]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1937]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1937]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1938]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1938]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1939]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1939]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1940]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1940]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1941]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1941]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1942]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1942]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1943]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1943]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1944]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1944]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1945]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1945]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1948]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1948]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1949]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1949]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1952]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1952]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1953]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1953]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1955]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1955]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1958]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1958]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1959]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1959]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1961]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1961]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1962]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1962]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1963]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1963]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1964]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1964]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1965]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1965]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1966]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1966]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1967]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1967]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1971]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1971]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1972]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1972]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1973]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1973]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1976]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1976]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1978]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1978]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1979]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1979]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1980]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1980]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1981]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1981]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1982]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1982]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1983]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1983]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1984]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1984]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1985]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1985]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1986]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1986]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1987]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1987]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1988]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1988]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1989]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1989]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1990]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1990]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1991]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1991]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1992]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1992]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1993]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1993]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1994]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1994]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1995]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1995]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1996]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1996]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1997]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1997]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1998]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1998]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2000]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2000]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2001]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2001]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2002]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2002]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2003]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2003]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2006]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2006]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2007]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2007]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2009]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2009]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2012]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2012]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 204]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 204]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 205]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 205]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 208]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 208]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 216]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 216]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 225]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 225]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 229 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 229 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 240]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 240]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 247 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 247 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 260 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 260 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 265 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 265 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 272]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 272]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 27]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 27]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 284 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 284 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 286 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 286 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 298]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 298]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 3 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 3 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 309 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 309 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 309]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 309]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 30]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 30]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 321]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 321]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 328]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 328]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 32]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 32]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 347]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 347]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 354]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 354]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 356 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 356 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 360]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 360]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 37]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 37]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 384 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 384 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 384]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 384]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 39]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 39]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 40]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 40]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 42 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 42 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 428 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 428 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 43 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 43 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 473]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 473]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 476]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 476]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 497]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 497]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 51]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 51]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 539]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 539]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 53]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 53]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 544 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 544 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 546]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 546]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 549]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 549]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 551 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 551 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 555]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 555]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 556]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 556]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 560]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 560]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 563]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 563]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 565]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 565]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 567]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 567]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 568]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 568]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 569]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 569]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 570]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 570]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 573]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 573]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 574]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 574]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 575]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 575]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 576]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 576]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 579]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 579]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 580]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 580]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 581]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 581]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 583]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 583]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 584]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 584]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 585]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 585]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 588]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 588]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 590]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 590]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 591]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 591]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 592]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 592]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 593]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 593]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 594]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 594]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 595]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 595]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 596]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 596]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 598]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 598]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 599]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 599]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 600]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 600]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 601]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 601]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 603]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 603]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 605]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 605]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 606]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 606]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 608]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 608]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 610]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 610]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 611]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 611]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 612]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 612]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 614]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 614]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 615]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 615]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 619]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 619]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 61]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 61]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 624]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 624]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 625]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 625]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 626]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 626]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 63 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 63 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 646]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 646]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 65 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 65 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 668]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 668]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 675 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 675 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 675]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 675]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 677]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 677]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 69 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 69 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 699]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 699]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 70 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 70 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 700]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 700]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 711]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 711]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 714]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 714]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 718]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 718]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 721]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 721]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 724]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 724]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 740]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 740]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 742]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 742]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 750]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 750]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 766]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 766]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 767]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 767]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 768]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 768]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 76]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 76]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 776]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 776]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 780]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 780]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 781]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 781]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 786]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 786]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 787]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 787]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 789]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 789]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 790]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 790]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 796]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 796]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 798]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 798]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 800]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 800]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 801]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 801]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 802]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 802]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 804]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 804]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 805]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 805]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 810]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 810]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 815]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 815]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 820]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 820]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 821]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 821]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 824]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 824]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 827]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 827]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 828]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 828]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 830]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 830]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 835]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 835]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 839]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 839]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 850]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 850]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 853]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 853]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 858]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 858]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 864]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 864]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 865]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 865]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 86]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 86]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 873]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 873]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 880]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 880]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 893]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 893]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 895]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 895]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 896]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 896]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 900]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 900]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 901]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 901]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 903]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 903]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 908]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 908]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 910]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 910]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 920]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 920]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 932]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 932]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 935]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 935]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 936]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 936]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 940]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 940]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 945]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 945]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 950]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 950]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 953]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 953]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 960]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 960]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 965]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 965]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 966]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 966]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 971]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 971]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 972]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 972]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 973]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 973]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 974]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 974]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 978]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 978]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 980]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 980]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 998]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 998]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn Dijon]] → [[:Kategorî:Kesên ji Dijonê]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn sedsala 7'an]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn sedsala 7an]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn sedsala 7an]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn sedsala 7an]] *# [[:Kategorî:Jin li gorî pîşeyê]] → [[:Kategorî:Jin li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Jinên Azerî]] → [[:Kategorî:Jinên azerî]] *# [[:Kategorî:Jinên awistralyayî]] → [[:Kategorî:Jinên awistralî]] *# [[:Kategorî:Jinên fînlandî]] → [[:Kategorî:Jinên fînlendî]] *# [[:Kategorî:Jinên li Awistralyayê]] → [[:Kategorî:Jin li Awistralyayê]] *# [[:Kategorî:Jinên li Okyanûsyayê]] → [[:Kategorî:Jin li Okyanûsyayê]] *# [[:Kategorî:Jinên polon]] → [[:Kategorî:Jinên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Joanne K. Rowling]] → [[:Kategorî:J. K. Rowling]] *# [[:Kategorî:Jîngeh li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Jîngeh li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Jîngeh li Walesê]] → [[:Kategorî:Jîngeh li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Kabilcevz]] → [[:Kategorî:Qabilcewz]] *# [[:Kategorî:Kafkasya]] → [[:Kategorî:Qefqasya]] *# [[:Kategorî:Kamboçyayî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Kambocayî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Kamboçyayî]] → [[:Kategorî:Kambocayî]] *# [[:Kategorî:Kanalên Amerîkayê]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Amerîkayê]] *# [[:Kategorî:Kanalên pirzimanî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên pirzimanî]] *# [[:Kategorî:Kanalên televîzyona yên Brezîlya]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Brezîlê]] *# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Arjantînî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Arjentînê]] *# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Brezîlya]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Brezîlê]] *# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi spanî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê spanî]] *# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên inglîzî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê inglîzî]] *# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên portekîzî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê portûgalî]] *# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên portûgalî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê portûgalî]] *# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên spanî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê spanî]] *# [[:Kategorî:Karakterên honakî]] → [[:Kategorî:Kesayetên honakî]] *# [[:Kategorî:Kardiyolojî]] → [[:Kategorî:Dilnasî]] *# [[:Kategorî:Kareba]] → [[:Kategorî:Elektrîk]] *# [[:Kategorî:Karsazên walesî]] → [[:Kategorî:Karsazên wêlsî]] *# [[:Kategorî:Karsazî li Walesê]] → [[:Kategorî:Karsazî li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Karta dayikî]] → [[:Kategorî:Makekart]] *# [[:Kategorî:Kasa Cîhanê ya Jinan a FIFA]] → [[:Kategorî:Kasa Cîhanî ya Jinan a FIFA]] *# [[:Kategorî:Kasa Cîhanê]] → [[:Kategorî:Kasa Cîhanî]] *# [[:Kategorî:Katalan]] → [[:Kategorî:Ketelan]] *# [[:Kategorî:Kategoriyên li gorî parzemîn û sedsalan]] → [[:Kategorî:Kategorî li gorî parzemîn û sedsalan]] *# [[:Kategorî:Kategoriyên mirovan ên antropolojîk]] → [[:Kategorî:Kategoriyên antropolojîk ên mirovan]] *# [[:Kategorî:Kategorî li gorî bajarên li Înglistanê]] → [[:Kategorî:Kategorî li gorî bajarên Înglistanê]] *# [[:Kategorî:Kategorî li gorî dûgelan]] → [[:Kategorî:Kategorî li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Kategorî li gorî navgînan]] → [[:Kategorî:Kategorî li gorî medyayan]] *# [[:Kategorî:Kel]] → [[:Kategorî:Keleh]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Asyayê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Asyayê li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Asyayê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Asyayê]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Efxanistanê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Efxanistanê]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Ewropayê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Ewropayê li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Ewropayê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Ewropayê]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li gorî parzemînan]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Îranê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Îranê]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Îtalyayê]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê]] *# [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Kelheyên Wanê]] → [[:Kategorî:Kelehên Wanê]] *# [[:Kategorî:Kelheyên li Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Kelehên li Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Kembodja]] → [[:Kategorî:Kamboca]] *# [[:Kategorî:Keneda]] → [[:Kategorî:Kanada]] *# [[:Kategorî:Kentucky]] → [[:Kategorî:Kentakî]] *# [[:Kategorî:Kes li gorî olan]] → [[:Kategorî:Kes li gorî dînan]] *# [[:Kategorî:Kes li gorî pîşe,sedsal û neteweyan]] → [[:Kategorî:Kes li gorî pîşe, sedsal û neteweyan]] *# [[:Kategorî:Keseyetên di destanên kurdan de]] → [[:Kategorî:Kesayetên di destanên kurdan de]] *# [[:Kategorî:Kesên Asyayî yên sedsala 20an]] → [[:Kategorî:Kesên asyayî yên sedsala 20an]] *# [[:Kategorî:Kesên Asyayî yên sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Kesên asyayî yên sedsala 21an]] *# [[:Kategorî:Kesên Leşciwanî]] → [[:Kategorî:Leşciwanî]] *# [[:Kategorî:Kesên hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Kesên hezarsala 2an]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Almanya]] → [[:Kategorî:Kesên ji Almanyayê]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Arjentînê]] → [[:Kategorî:Arjentînî]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Awistriyayê li gorî bajaran]] → [[:Kategorî:Kesên ji Awistiryayê li gorî bajaran]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Cardiffê li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Kesên ji Kardîfê li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Cardiffê]] → [[:Kategorî:Kesên ji Kardîfê]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Kinikan]] → [[:Kategorî:Kesên ji Kinikanê]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Liceyê]] → [[:Kategorî:Kesên ji Licêyê]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Navçeyên Kurdistanê (parêzgeh)]] → [[:Kategorî:Kesên ji Kurdistanê (parêzgeh)]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Ohioê]] → [[:Kategorî:Kesên ji Ohioyê]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Seqiz]] → [[:Kategorî:Kesên ji Seqizê]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Stenbolê]] → [[:Kategorî:Kesên ji Stembolê]] *# [[:Kategorî:Kesên leşciwan]] → [[:Kategorî:Leşciwanî]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 10'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 10an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 11'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 11an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 12'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 12an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 13'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 13an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 14'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 14an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 15'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 15an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 16'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 16an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 17'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 17an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 18'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 18an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 19'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 19an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 20'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 20an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 6'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 6an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 7'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 7an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 8'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 8an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 9'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 9an]] *# [[:Kategorî:Keyaniya Asturiasê]] → [[:Kategorî:Keyaniya Astûryayê]] *# [[:Kategorî:Keyaniya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Keyaniya Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Keyaniyên Walesê]] → [[:Kategorî:Keyaniyên Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Keyên Krîtê]] → [[:Kategorî:Keyên Girîtê]] *# [[:Kategorî:Keyên Markoyê]] → [[:Kategorî:Keyên Marokoyê]] *# [[:Kategorî:Koandamêt heywanan]] → [[:Kategorî:Anatomiya guhandaran]] *# [[:Kategorî:Kobanê]] → [[:Kategorî:Kobanî]] *# [[:Kategorî:Kolonîtî]] → [[:Kategorî:Kolonyalîzm]] *# [[:Kategorî:Koma etnodînî]] → [[:Kategorî:Komên etnodînî]] *# [[:Kategorî:Komagene]] → [[:Kategorî:Komagênê]] *# [[:Kategorî:Komara Mehabadê]] → [[:Kategorî:Komara Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Çekya]] *# [[:Kategorî:Komunên Aveyronê]] → [[:Kategorî:Komunên Avaironê]] *# [[:Kategorî:Komunên Fransayê li gorî departmanan]] → [[:Kategorî:Komunên Fransayê li gorî departementan]] *# [[:Kategorî:Komunên parêzgeha Agrigentoyê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Agrigentoyê]] *# [[:Kategorî:Komunên parêzgeha Alessandriayê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Alessandriayê]] *# [[:Kategorî:Komunên parêzgeha Chieti]] → [[:Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Chieti]] *# [[:Kategorî:Komên avê li Asyayê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Asyayê]] *# [[:Kategorî:Komên avê li Pakistanê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Pakistanê]] *# [[:Kategorî:Komên avê yên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Komên avê yên Sudanê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Sûdanê]] *# [[:Kategorî:Komên avê yên Walesê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Komên etnîk li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Komên etnîk li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Komên etnîkî li Çînê]] → [[:Kategorî:Komên etnîk li Çînê]] *# [[:Kategorî:Komên etnîkî yên bi hidûdên navmiletî hatine parkirin]] → [[:Kategorî:Komên etnîkî yên bi hidûdên navneteweyî hatine parkirin]] *# [[:Kategorî:Komên etnîkî yên Çînê]] → [[:Kategorî:Komên etnîk li Çînê]] *# [[:Kategorî:Komûnên Fransayê]] → [[:Kategorî:Komunên Fransayê]] *# [[:Kategorî:Komûnên departementa Girondeê]] → [[:Kategorî:Komunên Girondayê]] *# [[:Kategorî:Komûnên departementa Loire-Atlantique]] → [[:Kategorî:Komunên departementa Loire-Atlantique]] *# [[:Kategorî:Komûnîzm]] → [[:Kategorî:Komunîzm]] *# [[:Kategorî:Konfederalîzma Demokratîk]] → [[:Kategorî:Konfederalîzma demokratîk]] *# [[:Kategorî:Konfusyus]] → [[:Kategorî:Konfuçyus]] *# [[:Kategorî:Koordînat li ser Wîkîdatayê ye]] → [[:Kategorî:Koordînat li ser Wîkîdaneyê ye]] *# [[:Kategorî:Kosovo]] → [[:Kategorî:Kosova]] *# [[:Kategorî:Kroatya]] → [[:Kategorî:Xirwatistan]] *# [[:Kategorî:Kroatî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Xirwat li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Kroatî]] → [[:Kategorî:Xirwat]] *# [[:Kategorî:Krowatî]] → [[:Kategorî:Xirwatî]] *# [[:Kategorî:Krîmînolojî]] → [[:Kategorî:Tawannasî]] *# [[:Kategorî:Kulu]] → [[:Kategorî:Qulek]] *# [[:Kategorî:Kurdnas]] → [[:Kategorî:Kurdolog]] *# [[:Kategorî:Kurdnasên awistirî]] → [[:Kategorî:Kurdologên awistirî]] *# [[:Kategorî:Kurdnasên fransî]] → [[:Kategorî:Kurdologên fransî]] *# [[:Kategorî:Kurdnasên rûs]] → [[:Kategorî:Kurdologên rûs]] *# [[:Kategorî:Kurdên Anatoliyaya Navîn]] → [[:Kategorî:Kurdên Anatolyaya Navîn]] *# [[:Kategorî:Kurdên Kafkasyayê]] → [[:Kategorî:Kurdên Qefqasyayê]] *# [[:Kategorî:Kurdên Osmanî]] → [[:Kategorî:Kurdên Împeratoriya Osmanî]] *# [[:Kategorî:Kurdên YKKS'ê]] → [[:Kategorî:Kurdên Sovyeta Berê]] *# [[:Kategorî:Kurdên ji Misirê]] → [[:Kategorî:Kurdên Misirê]] *# [[:Kategorî:Kurdên osmanî]] → [[:Kategorî:Kurdên Împeratoriya Osmanî]] *# [[:Kategorî:Kurdên rojhilat]] → [[:Kategorî:Kurdên Rojhilata Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Kurt]] → [[:Kategorî:Şitil]] *# [[:Kategorî:Kuv]] → [[:Kategorî:Karok]] *# [[:Kategorî:Kîmyagerên çek (gel)]] → [[:Kategorî:Kîmyagerên çekyayî]] *# [[:Kategorî:Kîmyagerên çek]] → [[:Kategorî:Kîmyagerên çekyayî]] *# [[:Kategorî:Kîprosî li gorî sedsalan]] → [[:Kategorî:Qibrisî li gorî sedsalan]] *# [[:Kategorî:Kîvroşk]] → [[:Kategorî:Kerguh]] *# [[:Kategorî:LCCN]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera LCCN]] *# [[:Kategorî:LNB]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera LNB]] *# [[:Kategorî:Language maintenance templates]] → [[:Kategorî:Şablonên çavdêriyê ji bo zimên]] *# [[:Kategorî:Language templates]] → [[:Kategorî:Şablonên zimanan]] *# [[:Kategorî:Latînî]] → [[:Kategorî:Zimanê latînî]] *# [[:Kategorî:Lezbiyentî]] → [[:Kategorî:Lezbiyenî]] *# [[:Kategorî:Leşkeriya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Leşkeriya Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Leşkeriya Kîprosê]] → [[:Kategorî:Leşkeriya Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Leşkerên Kurd]] → [[:Kategorî:Leşkerên kurd]] *# [[:Kategorî:Li gorî zayendê kes]] → [[:Kategorî:Kes li gorî zayendê]] *# [[:Kategorî:Lîga Şampiyonên UEFA'yê ya 2010/2011]] → [[:Kategorî:Lîga Şampiyonên UEFAyê 2010/2011]] *# [[:Kategorî:Lîsteya fîlmên kurdî]] → [[:Kategorî:Sînemaya kurdî]] *# [[:Kategorî:Lîsteya navên Xwedê li gorî îslamê]] → [[:Kategorî:Navên Xwedê di îslamê de]] *# [[:Kategorî:Lîstikvanê bîlardê]] → [[:Kategorî:Lîstikvanên bîlardoyê]] *# [[:Kategorî:Lîstikvanên kurd]] → [[:Kategorî:Aktorên kurd]] *# [[:Kategorî:Macar]] → [[:Kategorî:Mecar]] *# [[:Kategorî:Malbata Mihemedê]] → [[:Kategorî:Malbata Muhemmed]] *# [[:Kategorî:Malbatên ji Ohioê]] → [[:Kategorî:Malbatên ji Ohioyê]] *# [[:Kategorî:Malbatên kurd]] → [[:Kategorî:Malbatên kurdî]] *# [[:Kategorî:Malperên ku 2004'ê avabûne]] → [[:Kategorî:Malperên ku di 2004an de ava bûne]] *# [[:Kategorî:Mangavan]] → [[:Kategorî:Mangaka]] *# [[:Kategorî:Matematîkzan li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Matematîknas li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Matematîkzan]] → [[:Kategorî:Matematîknas]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên ereb]] → [[:Kategorî:Matematîknasên ereb]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên faris]] → [[:Kategorî:Matematîknasên faris]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên fars]] → [[:Kategorî:Matematîknasên faris]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên fransî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên fransî]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên hindistanî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên hindî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên kurd]] → [[:Kategorî:Matematîknasên kurd]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên swêdî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên swêdî]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên tirk]] → [[:Kategorî:Matematîknasên tirk]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên yewnan]] → [[:Kategorî:Matematîknasên yewnan]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên yewnanî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên yewnan]] *# [[:Kategorî:Meclîsa Mezin a Newengeran a Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Meclîsa Mezin ya Neteweyî ya Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Medya almanî]] → [[:Kategorî:Medyaya Almanyayê]] *# [[:Kategorî:Medya azerî]] → [[:Kategorî:Medyaya Azerbaycanê]] *# [[:Kategorî:Medya fransî]] → [[:Kategorî:Medyaya Fransayê]] *# [[:Kategorî:Medyaya Kîprosê]] → [[:Kategorî:Medyaya Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Meksîka]] → [[:Kategorî:Meksîk]] *# [[:Kategorî:Mela Hisênê Bateyî]] → [[:Kategorî:Mela Huseynê Bateyî]] *# [[:Kategorî:Melayê Bateyî]] → [[:Kategorî:Mela Huseynê Bateyî]] *# [[:Kategorî:Meledî]] → [[:Kategorî:Meletî]] *# [[:Kategorî:Melek]] → [[:Kategorî:Firîşte]] *# [[:Kategorî:Merên kûbayî]] → [[:Kategorî:Mêrên kûbayî]] *# [[:Kategorî:Mexlûqên efsanevî]] → [[:Kategorî:Mexlûqên efsanewî]] *# [[:Kategorî:Mezheba îslamî]] → [[:Kategorî:Mezhebên îslamê]] *# [[:Kategorî:Mihemed]] → [[:Kategorî:Muhemmed]] *# [[:Kategorî:Mijarên dîroka vebijêrk]] → [[:Kategorî:Mijarên dîroka alternatîv]] *# [[:Kategorî:Mirin hezarsala 1em]] → [[:Kategorî:Mirin hezarsala 1ê]] *# [[:Kategorî:Mirin hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Mirin hezarsala 2an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 10'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 10an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 11'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 11an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 12'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 12an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 13'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 13an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 14'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 14an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 15'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 15an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 16'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 16an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 17'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 17an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 18'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 18an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 19'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 19an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 20'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 20an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 21'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 21ê]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 21ê]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 4'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 4an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 6'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 6an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 8'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 8an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 9'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 9an]] *# [[:Kategorî:Mirovnasiya çandî]] → [[:Kategorî:Antropolojiya çandî]] *# [[:Kategorî:Mirovnasî]] → [[:Kategorî:Antropolojî]] *# [[:Kategorî:Modelên jin ên arjentînî]] → [[:Kategorî:Modelên arjentînî yên jin]] *# [[:Kategorî:Modelên çek (gel)]] → [[:Kategorî:Modelên çekyayî]] *# [[:Kategorî:Modelên çek]] → [[:Kategorî:Modelên çekyayî]] *# [[:Kategorî:Modulên nexşeya cihanên welatan]] → [[:Kategorî:Modulên nexşeya cihan ên welatan]] *# [[:Kategorî:Morarşiyên berê li gorî cureyan]] → [[:Kategorî:Monarşiyên berê li gorî cureyan]] *# [[:Kategorî:Moskow]] → [[:Kategorî:Mosko]] *# [[:Kategorî:Motorçerxe]] → [[:Kategorî:Motorsiklet]] *# [[:Kategorî:Muhemmed Reza Pehlewî]] → [[:Kategorî:Mohammad Reza Pehlewî]] *# [[:Kategorî:MusicBrainz]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera MusicBrainz]] *# [[:Kategorî:Muzîka Kîprosê]] → [[:Kategorî:Muzîka Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Muzîknasî]] → [[:Kategorî:Muzîkolojî]] *# [[:Kategorî:Muzîkologên kurd]] → [[:Kategorî:Muzîknasên kurd]] *# [[:Kategorî:Muzîkvanên ji Cardiffê]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên ji Kardîfê]] *# [[:Kategorî:Muzîkvanên jin ên amerîkî]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên amerîkî yên jin]] *# [[:Kategorî:Muzîkvanên kîprosî]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Muzîkvanên polon]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Muzîkvanên walesî]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên wêlsî]] *# [[:Kategorî:Mêmfis]] → [[:Kategorî:Memfîs]] *# [[:Kategorî:Mêrên awistralyayî]] → [[:Kategorî:Mêrên awistralî]] *# [[:Kategorî:Mêrên kîprosî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Mêrên qibrisî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Mêrên kîprosî]] → [[:Kategorî:Mêrên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Mîmarî li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Mîmarî li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Mîmarî li Taywanê]] → [[:Kategorî:Avahîsazî li Taywanê]] *# [[:Kategorî:Mîtolojiya walesî]] → [[:Kategorî:Mîtolojiya wêlsî]] *# [[:Kategorî:Mîtolojîya yewnanî]] → [[:Kategorî:Mîtolojiya yewnanî]] *# [[:Kategorî:NDL]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera NDL]] *# [[:Kategorî:NKC]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera NKC]] *# [[:Kategorî:NLA]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera NLA]] *# [[:Kategorî:NTA]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera NTA]] *# [[:Kategorî:NY]] → [[:Kategorî:Neteweyên Yekbûyî]] *# [[:Kategorî:Nanjing]] → [[:Kategorî:Nankîn]] *# [[:Kategorî:Navçeya Avûstûrya jêr]] → [[:Kategorî:Navçeya Awistriya Jêrîn]] *# [[:Kategorî:Navçeya Baden-Württemberg]] → [[:Kategorî:Baden-Württemberg]] *# [[:Kategorî:Navçeya Bayern]] → [[:Kategorî:Bavyera]] *# [[:Kategorî:Navçeya Hessen]] → [[:Kategorî:Hessen]] *# [[:Kategorî:Navçeya Niedersachsen]] → [[:Kategorî:Saksonya Jêrîn]] *# [[:Kategorî:Navçeya Nordrhein-Westfalen]] → [[:Kategorî:Nordrhein-Westfalen]] *# [[:Kategorî:Navçeya Overijsselê]] → [[:Kategorî:Overijssel]] *# [[:Kategorî:Navçeya Sachsen]] → [[:Kategorî:Saksonya]] *# [[:Kategorî:Navçeyên Enqerê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Enqereyê]] *# [[:Kategorî:Navçeyên Hessen]] → [[:Kategorî:Navçeyên Hessenê]] *# [[:Kategorî:Navçeyên parêzgeha Azerbaycana Rojava]] → [[:Kategorî:Navçeyên Azerbaycana Rojavayê]] *# [[:Kategorî:Navê gedan]] → [[:Kategorî:Navê gedeyan]] *# [[:Kategorî:Naxçivan]] → [[:Kategorî:Komara Xweser a Naxçivanê]] *# [[:Kategorî:Nebat]] → [[:Kategorî:Riwek]] *# [[:Kategorî:Nemrûd (qeralê sumerî)]] → [[:Kategorî:Nemrûd (key)]] *# [[:Kategorî:Nemsa]] → [[:Kategorî:Awistirya]] *# [[:Kategorî:Neurolog]] → [[:Kategorî:Norolog]] *# [[:Kategorî:Neurolojî]] → [[:Kategorî:Norolojî]] *# [[:Kategorî:Neuss (navçe)]] → [[:Kategorî:Rhein-Kreis Neuss]] *# [[:Kategorî:Nexweşiyên neurolojîk]] → [[:Kategorî:Nexweşiyên norolojîk]] *# [[:Kategorî:Nifûs]] → [[:Kategorî:Gelhe]] *# [[:Kategorî:Nijada Qefqasoîd]] → [[:Kategorî:Nijada spî]] *# [[:Kategorî:Niue]] → [[:Kategorî:Niûe]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên belarûs]] → [[:Kategorî:Nivîskarên belarûsî]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên fars]] → [[:Kategorî:Nivîskarên faris]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên fransayî]] → [[:Kategorî:Nivîskarên fransî]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên honaka zanistiyê]] → [[:Kategorî:Nivîskarên honaka zanistî]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên jin ên bîseksuel]] → [[:Kategorî:Nivîskarên bîseksuel ên jin]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên komûnîst]] → [[:Kategorî:Nivîskarên komunîst]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên kurd Xorasanê]] → [[:Kategorî:Nivîskarên kurdên Xorasanê]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên kîprosî]] → [[:Kategorî:Nivîskarên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên polon]] → [[:Kategorî:Nivîskarên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên yewnanî]] → [[:Kategorî:Nivîskarên yewnan]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên çek (gel)]] → [[:Kategorî:Nivîskarên çekyayî]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên çek]] → [[:Kategorî:Nivîskarên çekyayî]] *# [[:Kategorî:Norway stub templates]] → [[:Kategorî:Şablonên şitilên Norwêcê]] *# [[:Kategorî:Norweg]] → [[:Kategorî:Norwêc]] *# [[:Kategorî:Nêrîna bêalî hewce ye]] → [[:Kategorî:Gotarên ku nêrîna bêalî hewce ye]] *# [[:Kategorî:Nîvxwedayên mîtolojiya yewnanî]] → [[:Kategorî:Nîvxwedayên mîtolojiya klasîk]] *# [[:Kategorî:Nû Înglistan]] → [[:Kategorî:New England]] *# [[:Kategorî:Olzan]] → [[:Kategorî:Teolog]] *# [[:Kategorî:Organ]] → [[:Kategorî:Endam (biyolojî)]] *# [[:Kategorî:Organel]] → [[:Kategorî:Endamok]] *# [[:Kategorî:PDK-Î]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê]] *# [[:Kategorî:PDK-Îran]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê]] *# [[:Kategorî:PDK-Îraq]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Demokrat a Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:PDS]] → [[:Kategorî:Partiya Sosyalîzma Demokrat]] *# [[:Kategorî:PLWABN]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera PLWABN]] *# [[:Kategorî:PSK]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Sosyalîst a Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Padîşahên seleukîd]] → [[:Kategorî:Şahên seleukî]] *# [[:Kategorî:Pages using citations with old-style implicit et al.]] → [[:Kategorî:CS1 errors: explicit use of et al.]] *# [[:Kategorî:Pages with citations having redundant parameters]] → [[:Kategorî:CS1 errors: redundant parameter]] *# [[:Kategorî:Pages with citations using unsupported parameters]] → [[:Kategorî:CS1 errors: unsupported parameter]] *# [[:Kategorî:Pakrewan]] → [[:Kategorî:Şehîd]] *# [[:Kategorî:Pakrewanên misilman]] → [[:Kategorî:Şehîdên misilman]] *# [[:Kategorî:Pakrewanên xiristiyan]] → [[:Kategorî:Şehîdên xiristiyan]] *# [[:Kategorî:Palatîna Jorîn]] → [[:Kategorî:Oberpfalz]] *# [[:Kategorî:Paqijkirina zimanî]] → [[:Kategorî:Purîzma zimanî]] *# [[:Kategorî:Parastina xwezayê li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Parastina xwezayê li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Parlamena Kîprosê]] → [[:Kategorî:Parlamena Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Partiya Gel a Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Partiya Gel a Awistiryayê]] *# [[:Kategorî:Partiya Gel]] → [[:Kategorî:Partiya Gel a Awistriyayê]] *# [[:Kategorî:Partiya Sosyaldemokrat]] → [[:Kategorî:Partiyên sosyaldemokrat]] *# [[:Kategorî:Partiya Sosyalizma Demokrat]] → [[:Kategorî:Partiya Sosyalîzma Demokrat]] *# [[:Kategorî:Partiya Xirîstiyanî]] → [[:Kategorî:Partiyên xirîstiyanî]] *# [[:Kategorî:Partiya sosyalîst]] → [[:Kategorî:Partiyên sosyalîst]] *# [[:Kategorî:Partiya xirîstiyanî]] → [[:Kategorî:Partiyên xirîstiyanî]] *# [[:Kategorî:Partiyên Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Partî (Başûrê Kurdistanê)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Başûrê Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Partî (Iraq)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Iraqê]] *# [[:Kategorî:Partî (Rojavayê Kurdistanê)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Rojavaya Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Partî (Tirkiye)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Partî (Îran)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Îranê]] *# [[:Kategorî:Partî siyasî yên Îranê]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Îranê]] *# [[:Kategorî:Parêzgeha Dêrsimê]] → [[:Kategorî:Dêrsim (parêzgeh)]] *# [[:Kategorî:Parêzgehên Kanadayê]] → [[:Kategorî:Parêzgeh û herêmên Kanadayê]] *# [[:Kategorî:Parêzgehên Walesê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Pasîfîst]] → [[:Kategorî:Aştîxwaz]] *# [[:Kategorî:Paytextên DYA]] → [[:Kategorî:Paytextên DYAyê]] *# [[:Kategorî:Paytextên dabeşkirinên îdarî li Ewropeyê]] → [[:Kategorî:Paytextên dabeşkirinên îdarî li Ewropayê]] *# [[:Kategorî:Perwerde li Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Perwerde li Awistiryayê]] *# [[:Kategorî:Perwerde li Jenevre]] → [[:Kategorî:Perwerde li Jenevê]] *# [[:Kategorî:Perwerdehî li Nîkosyayê]] → [[:Kategorî:Perwerde li Nîkosyayê]] *# [[:Kategorî:Peykertiraş]] → [[:Kategorî:Peykervan]] *# [[:Kategorî:Peymana Versailles]] → [[:Kategorî:Peymana Versayê]] *# [[:Kategorî:Peştûnan]] → [[:Kategorî:Peştûn]] *# [[:Kategorî:Pirtûk li ser îslamê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên li ser îslamê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxane Azerbaycanê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Azerbaycanê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxane li gorî dewletan]] → [[:Kategorî:Pirtûkxane li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneya Wîkîpediyayê]] → [[:Kategorî:Kitêbxaneya Wîkîpediyayê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Afrîkayê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Afrîkayê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Almanyayê li gorî bajaran]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Almanyayê li gorî bajaran]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Amerîkaya Bakur]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Amerîkaya Bakur]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Asyayê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Asyayê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Azerbaycanê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Azerbaycanê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Keyaniya Yekbûyî]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Keyaniya Yekbûyî]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Misirê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Misirê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Orşelîmê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Orşelîmê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Yewnanistanê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Yewnanistanê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên dîjîtal ên Brîtanyayê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên dîjîtal ên li Brîtanyayê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Înglistanê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Înglistanê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Îsraêlê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Îsraêlê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkên Erdnîgariyê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên erdnîgarî]] *# [[:Kategorî:Pirtûkên Erdnîgarî]] → [[:Kategorî:Pirtûkên Erdnîgariyê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkên astronomiyê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên stêrnasiyê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkên bê bergê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên bê berg]] *# [[:Kategorî:Pirtûkên erdnîgarî]] → [[:Kategorî:Pirtûkên erdnîgariyê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkên li ser astronomiyê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên stêrnasiyê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkên îngilîzî]] → [[:Kategorî:Pirtûkên inglîzî]] *# [[:Kategorî:Playmates]] → [[:Kategorî:Playmate]] *# [[:Kategorî:Polon li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Polonyayî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Polonên honakî]] → [[:Kategorî:Kesên polonyayî yên honakî]] *# [[:Kategorî:Popvanên polon]] → [[:Kategorî:Popvanên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Pornostêrkên Japon]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên japonî]] *# [[:Kategorî:Pornostêrkên fransiz]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên fransî]] *# [[:Kategorî:Pornostêrkên macar]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên mecar]] *# [[:Kategorî:Pornostêrkên marokanî]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên marokan]] *# [[:Kategorî:Pornostêrkên Ûkraynî]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên ûkraynî]] *# [[:Kategorî:Pornostêrkên çek (gel)]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên çekyayî]] *# [[:Kategorî:Porê mirovan]] → [[:Kategorî:Porê mirov]] *# [[:Kategorî:Psîkologî]] → [[:Kategorî:Derûnnasî]] *# [[:Kategorî:Psîkolojiya sepandî]] → [[:Kategorî:Derûnnasiya sepandî]] *# [[:Kategorî:Pussycat Dolls]] → [[:Kategorî:The Pussycat Dolls]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha awistriyayî]] → [[:Kategorî:Pêjgeha awistirî]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha kroatî]] → [[:Kategorî:Pêjgeha xirwat]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha kurd]] → [[:Kategorî:Pêjgeha kurdî]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha macar]] → [[:Kategorî:Pêjgeha mecar]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha mecar]] → [[:Kategorî:Pêjgeha mecarî]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha polon]] → [[:Kategorî:Pêjgeha polonyayî]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha serb]] → [[:Kategorî:Pêjgeha serbî]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha şîleyê]] → [[:Kategorî:Pêjgeha Şîliyê]] *# [[:Kategorî:Pêvayoyên biyolojîk]] → [[:Kategorî:Pêvajoyên biyolojîk]] *# [[:Kategorî:Pîşesaziya çapemeniyê]] → [[:Kategorî:Pîşesaziya medyayê]] *# [[:Kategorî:Pîşeyê MusicBrainz]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera MusicBrainz work]] *# [[:Kategorî:Qehreman]] → [[:Kategorî:Leheng]] *# [[:Kategorî:Qeyser]] → [[:Kategorî:Împerator]] *# [[:Kategorî:Qirtasî]] → [[:Kategorî:Nivîsemenî]] *# [[:Kategorî:Qubris]] → [[:Kategorî:Kîpros]] *# [[:Kategorî:Qûm (parêzgeh)]] → [[:Kategorî:Qum (parêzgeh)]] *# [[:Kategorî:Ragihandin li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Ragihandin li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Rapvanên jin ên amerîkî]] → [[:Kategorî:Rapvanên amerîkî yên jin]] *# [[:Kategorî:Rejîsor]] → [[:Kategorî:Derhêner]] *# [[:Kategorî:Rejîsorên fransî]] → [[:Kategorî:Derhênerên fransî]] *# [[:Kategorî:Rewşa gîyanî]] → [[:Kategorî:Rewşa giyanî]] *# [[:Kategorî:Roja hefteyê]] → [[:Kategorî:Rojên hefteyê]] *# [[:Kategorî:Rojavayê Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Rojavaya Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Rojbûnî yên 1985'an]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1985]] *# [[:Kategorî:Rojbûyînên 1985'an]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1985]] *# [[:Kategorî:Rojhilatnasên polon]] → [[:Kategorî:Rojhilatnasên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Rojnamegerên jin li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Rojnamevanên jin li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Rojnamegerên jin ên îtalî]] → [[:Kategorî:Rojnamevanên jin ên îtalî]] *# [[:Kategorî:Rojnamevanên hindî]] → [[:Kategorî:Rojnamevanên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Rojnamevanên jin ên îtalî]] → [[:Kategorî:Rojnamevanên îtalî yên jin]] *# [[:Kategorî:Rojnameyên DYA'yê]] → [[:Kategorî:Rojnameyên DYAyê]] *# [[:Kategorî:Rojnameyên mûsewî]] → [[:Kategorî:Rojnamegeriya mûsewî]] *# [[:Kategorî:Romaya Kevnare]] → [[:Kategorî:Romaya kevnare]] *# [[:Kategorî:Rêbaza civakî]] → [[:Kategorî:Polîtîkaya civakî]] *# [[:Kategorî:Rêbaza raya giştî]] → [[:Kategorî:Polîtîkaya raya giştî]] *# [[:Kategorî:Rêxistinên Apoyî li Sûriyê]] → [[:Kategorî:Rêxistinên apoyî li Sûriyê]] *# [[:Kategorî:Rêxistinên Apoyî]] → [[:Kategorî:Rêxistinên apoyî]] *# [[:Kategorî:Rêxistinên Ermeniyên Sûriyê]] → [[:Kategorî:Rêxistinên ermeniyên Sûriyê]] *# [[:Kategorî:Rêxistinên netewî]] → [[:Kategorî:Rêxistinên neteweyî]] *# [[:Kategorî:Rêxistinên paramilîter bi merkeza li Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Rêxistinên paramilîter ên li Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Rêxistinên siyasî ji li gorî îdeolojiyan]] → [[:Kategorî:Rêxistinên siyasî li gorî îdeolojiyan]] *# [[:Kategorî:Rêxistinên têkildarî birêvebirinê]] → [[:Kategorî:Rêxistinên têkildarî hikûmetê]] *# [[:Kategorî:Rêxistinên îslamî yên kurd]] → [[:Kategorî:Rêxistinên îslamî yên kurdan]] *# [[:Kategorî:Rêzimana xelet]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêzimana xelet]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank balafirgeh yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank balafirgeh bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank hunermend yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank hunermend bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank jînenîgarî (Wîkîdane) yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank mirov/wîkîdane bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank mirov yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank mirov bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank model yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank model bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank nivîskar yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank nivîskar bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank xwedî meqam yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank xwedî meqam bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank zanyar yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank zanyar bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Taxobox yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Taxobox bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bêgirêdanên gotarên din]] → [[:Kategorî:Rûpelên bê dergeh]] *# [[:Kategorî:Rûpelên pîvanên bikaranîna kontrola otorîte]] → [[:Kategorî:Gotarên bi agahiyên kontrola otorîteyê]] *# [[:Kategorî:Rûsya Sipî]] → [[:Kategorî:Belarûs]] *# [[:Kategorî:Rûsî]] → [[:Kategorî:Rûs]] *# [[:Kategorî:SUDOC]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera SUDOC]] *# [[:Kategorî:Sal li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sal li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Sala 1663an li gorî welatan]] → [[:Kategorî:1663 li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Salên sedsala 19an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Salên sedsala 19an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Walesê]] → [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Salên sedsala 21ê li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Salên sedsala 21ê li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Sansûr]] → [[:Kategorî:Sensûr]] *# [[:Kategorî:Saziya Zimanê kurdî]] → [[:Kategorî:Saziya Zimanê Kurdî]] *# [[:Kategorî:Sedsal li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Sedsal li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Sedsal li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Sedsal li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Sedsal li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sedsal li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 10'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 10an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 10an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 10an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 11'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 11an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 11an li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Sedsala 11an li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 11an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 11an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 12'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 12an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 12an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 12an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 13'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 13an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 13an li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Sedsala 13an li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 13an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 13an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 14'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 14an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 14an li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Sedsala 14an li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 15'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 15an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 15an li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Sedsala 15an li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 16'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 16an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 17'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 17an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 18'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 18an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 19'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 19an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 19an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sedsala 19an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 20'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 20an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 20.]] → [[:Kategorî:Sedsala 20an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 20an li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Sedsala 20an li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 20an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sedsala 20an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 20an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 20an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 21'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 21ê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Sedsala 21ê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 4'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 4an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 5'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 5an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 5an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 5an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 6'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 6an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 6an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 6an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 7'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 7an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 8'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 8an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 8an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sedsala 8an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 8an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 8an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 9'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 9an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 9an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 9an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sefewiyan]] → [[:Kategorî:Dewleta Sefewiyan]] *# [[:Kategorî:Sefewî]] → [[:Kategorî:Dewleta Sefewiyan]] *# [[:Kategorî:Sehebayên Mihemed]] → [[:Kategorî:Sehebayên Muhemmed]] *# [[:Kategorî:Selçûqî]] → [[:Kategorî:Selcûqî]] *# [[:Kategorî:Sembol]] → [[:Kategorî:Çeveng]] *# [[:Kategorî:Senarîst]] → [[:Kategorî:Senaryonivîs]] *# [[:Kategorî:Senifandina mijarên sereke]] → [[:Kategorî:Sinifandina mijarên sereke]] *# [[:Kategorî:Serdem]] → [[:Kategorî:Serdemên dîrokê]] *# [[:Kategorî:Serdema Kevnare]] → [[:Kategorî:Serdema kevnare]] *# [[:Kategorî:Serdema Navîn]] → [[:Kategorî:Serdema navîn]] *# [[:Kategorî:Serdema helenîstîk]] → [[:Kategorî:Serdema helenîstî]] *# [[:Kategorî:Serhildanan]] → [[:Kategorî:Serhildan]] *# [[:Kategorî:Serhildêrên êzîdî]] → [[:Kategorî:Serhildêrên êzdî]] *# [[:Kategorî:Serokdewletên Bangladeşê]] → [[:Kategorî:Serokdewletên Bengladeşê]] *# [[:Kategorî:Serokdewletên DYA'yê]] → [[:Kategorî:Serokdewletên DYAyê]] *# [[:Kategorî:Serokkomarên Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Serokkomarên Çekyayê]] *# [[:Kategorî:Serokwezîrên Fînlandê]] → [[:Kategorî:Serokwezîrên Fînlendayê]] *# [[:Kategorî:Sinciq]] → [[:Kategorî:Sincik]] *# [[:Kategorî:Siyaseta Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Siyaseta Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Siyaseta Walesê]] → [[:Kategorî:Siyaseta Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarê CDU]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Yekîtiya Demokratên Xiristiyan a Almanyayê]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarê PDS]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Sosyalîzma Demokrat]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarê Tirkiyê]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên Lezbiyen]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên lezbiyen]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên Marokan]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên marokan]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Sosyalizma Demokrat]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Sosyalîzma Demokrat]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên almanyayê]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Almanyayê]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên bangladeşî]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên bengladeşî]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên hindî]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên kroatî]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên xirwat]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên yewnanî]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên yewnan]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên Îsraelê]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên îsraêlî]] *# [[:Kategorî:Skot]] → [[:Kategorî:Skotlendî]] *# [[:Kategorî:Somaliya]] → [[:Kategorî:Somalya]] *# [[:Kategorî:Standardên Telekomunîkasyon û Komputerê]] → [[:Kategorî:Standardên telekomunîkasyon û komputerê]] *# [[:Kategorî:Standartên Internetê]] → [[:Kategorî:Standardên Internetê]] *# [[:Kategorî:Standartên Telekomunîkasyon û Komputerê]] → [[:Kategorî:Standardên telekomunîkasyon û komputerê]] *# [[:Kategorî:Standartên li ser bingeha XMLê]] → [[:Kategorî:Standardên li ser bingeha XMLê]] *# [[:Kategorî:Stranbêjên ereb]] → [[:Kategorî:Hunermendên ereb]] *# [[:Kategorî:Stranbêjên jin ên amerîkî]] → [[:Kategorî:Stranbêjên amerîkî yên jin]] *# [[:Kategorî:Stranbêjên kîprosî]] → [[:Kategorî:Stranbêjên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Stranbêjên polon]] → [[:Kategorî:Stranbêjên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Stranbêjên walesî]] → [[:Kategorî:Stranbêjên wêlsî]] *# [[:Kategorî:Stranbêjên Îranê]] → [[:Kategorî:Stranbêjên îranî]] *# [[:Kategorî:Strannivîsên kîprosî]] → [[:Kategorî:Strannivîsên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Stêrnas DYAyê]] → [[:Kategorî:Stêrnasên amerîkî]] *# [[:Kategorî:Stêrnasên fars]] → [[:Kategorî:Stêrnasên faris]] *# [[:Kategorî:Stêrnasên fînî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên fînlendî]] *# [[:Kategorî:Stêrnasên hindî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Stêrnasî li Slovenya]] → [[:Kategorî:Stêrnasî li Slovenyayê]] *# [[:Kategorî:Stêrnasî lî li Amerîkaya Başûr]] → [[:Kategorî:Stêrnasî li Amerîkaya Başûr]] *# [[:Kategorî:Stêrzanên kurd]] → [[:Kategorî:Stêrnasên kurd]] *# [[:Kategorî:Sultan]] → [[:Kategorî:Siltan]] *# [[:Kategorî:Superlehengên Marvel Comics yên mêr]] → [[:Kategorî:Superlehengên mêr ên Marvel Comics]] *# [[:Kategorî:Supersirûştî]] → [[:Kategorî:Serxwezayî]] *# [[:Kategorî:Swisrî]] → [[:Kategorî:Swîsrî]] *# [[:Kategorî:Swêd (siyaset)]] → [[:Kategorî:Siyaseta Swêdê]] *# [[:Kategorî:Swîsreyî]] → [[:Kategorî:Swîsrî]] *# [[:Kategorî:Sîcîlya]] → [[:Kategorî:Sîsîlya]] *# [[:Kategorî:Sîstema hezmê]] → [[:Kategorî:Koendama herisê]] *# [[:Kategorî:Sîstema mîzê]] → [[:Kategorî:Koendama mîzê]] *# [[:Kategorî:Sîstema rehikan]] → [[:Kategorî:Koendama demarê]] *# [[:Kategorî:Sûcan]] → [[:Kategorî:Sûc]] *# [[:Kategorî:Talk message boxes]] → [[:Kategorî:Şablonên hişyarde ji bo gotûbêjan]] *# [[:Kategorî:Tatar]] → [[:Kategorî:Teter]] *# [[:Kategorî:Tawan]] → [[:Kategorî:Sûc]] *# [[:Kategorî:Tawanên şerên Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Tawanên şer ên Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Teknîkên bangeşeyê]] → [[:Kategorî:Teknîkên propagandayê]] *# [[:Kategorî:Telebe]] → [[:Kategorî:Xwendekar]] *# [[:Kategorî:Template namespace templates]] → [[:Kategorî:Şablonên ji bo şablonan]] *# [[:Kategorî:Templates generating COinS]] → [[:Kategorî:Şablonên ku COinS çêdikin]] *# [[:Kategorî:Tendurustî li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Tenduristî li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Tennessee]] → [[:Kategorî:Tênêsî]] *# [[:Kategorî:Tevgera wêjeyî]] → [[:Kategorî:Tevgerên wêjeyî]] *# [[:Kategorî:Tevgerên neteweperest li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Tevgerên neteweperwer li gorî parzemînan]] *# [[:Kategorî:Tevinek]] → [[:Kategorî:Şane]] *# [[:Kategorî:Tevineka girdikî]] → [[:Kategorî:Masûlkeşane]] *# [[:Kategorî:Tevineka girêdanê]] → [[:Kategorî:Bestereşane]] *# [[:Kategorî:Tevineka rehikî]] → [[:Kategorî:Demareşane]] *# [[:Kategorî:Tevineka serrûyî]] → [[:Kategorî:Rûkeşeşane]] *# [[:Kategorî:Tirşe]] → [[:Kategorî:Asîd]] *# [[:Kategorî:Tracking templates]] → [[:Kategorî:Şablonên şopandinê]] *# [[:Kategorî:Tramvay]] → [[:Kategorî:Tramway]] *# [[:Kategorî:Tramwey]] → [[:Kategorî:Tramway]] *# [[:Kategorî:Translation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên tercimekirinê]] *# [[:Kategorî:Trove]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera Trove]] *# [[:Kategorî:Turîzm li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Turîzm li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Têgeh]] → [[:Kategorî:Konsept]] *# [[:Kategorî:Têgehên siyasetê]] → [[:Kategorî:Konseptên siyasetê]] *# [[:Kategorî:Têgihnasî]] → [[:Kategorî:Termînolojî]] *# [[:Kategorî:Têgînên astronomiyê]] → [[:Kategorî:Têgînên stêrnasiyê]] *# [[:Kategorî:Têkiliyên derve yên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Têkiliyên derve yên Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Têkiliyên derve yên Kîprosê]] → [[:Kategorî:Têkiliyên derve yên Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Têlî]] → [[:Kategorî:Tîl]] *# [[:Kategorî:Tûrabdîn]] → [[:Kategorî:Tor]] *# [[:Kategorî:Tûrîzm li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Turîzm li gorî parzemînan]] *# [[:Kategorî:Tûrîzm li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Turîzm li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Tûrîzm li Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Turîzm li Îtalyayê]] *# [[:Kategorî:Tûrîzm]] → [[:Kategorî:Turîzm]] *# [[:Kategorî:Tûrîzma li Ewropayê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Turîzm li Ewropayê li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Tûrîzma li Ewropayê]] → [[:Kategorî:Turîzm li Ewropayê]] *# [[:Kategorî:Tûrîzma çandî]] → [[:Kategorî:Turîzma çandî]] *# [[:Kategorî:UN]] → [[:Kategorî:Neteweyên Yekbûyî]] *# [[:Kategorî:User en-2]] → [[:Kategorî:Bikarhêner en-2]] *# [[:Kategorî:User en-3]] → [[:Kategorî:Bikarhêner en-3]] *# [[:Kategorî:VIAF]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera VIAF]] *# [[:Kategorî:Vîrûs]] → [[:Kategorî:Vîrus]] *# [[:Kategorî:Vîrûsnas]] → [[:Kategorî:Vîrusnas]] *# [[:Kategorî:WORLDCATID]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera WorldCat Entities]] *# [[:Kategorî:Walaxîye]] → [[:Kategorî:Ûlaxya]] *# [[:Kategorî:Wales]] → [[:Kategorî:Wêls]] *# [[:Kategorî:Walesî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Wêlsî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Wargehên Hessen]] → [[:Kategorî:Wargehên Hessenê]] *# [[:Kategorî:Welatên Katalanî]] → [[:Kategorî:Welatên Ketelanî]] *# [[:Kategorî:Welatên nordî]] → [[:Kategorî:Welatên nordîk]] *# [[:Kategorî:Wergerandina xirab]] → [[:Kategorî:Rûpelên bi wergerandina xirab]] *# [[:Kategorî:Werziş li Îngilistanê]] → [[:Kategorî:Werziş li Înglistanê]] *# [[:Kategorî:Werzişkar li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Werzişvan li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Werzişkar]] → [[:Kategorî:Werzişvan]] *# [[:Kategorî:Werzişkarên alman]] → [[:Kategorî:Werzişvanên alman]] *# [[:Kategorî:Werzişkarên amerîkî]] → [[:Kategorî:Werzişvanên amerîkî]] *# [[:Kategorî:Werzişkarên fransî]] → [[:Kategorî:Werzişvanên fransî]] *# [[:Kategorî:Werzişkarên holendî]] → [[:Kategorî:Werzişvanên holendî]] *# [[:Kategorî:Werzişkarên kurd]] → [[:Kategorî:Werzişvanên kurd]] *# [[:Kategorî:Werzişkarên swêdî]] → [[:Kategorî:Werzişvanên swêdî]] *# [[:Kategorî:Wezîrên Hikûmeta Tirkiyeyê li gorî werçerxan]] → [[:Kategorî:Wezîrên Hikûmeta Tirkiyeyê li gorî dewran]] *# [[:Kategorî:Weşandin 2004]] → [[:Kategorî:Weşanên sala 2004an]] *# [[:Kategorî:Weşanên sala 2004an]] → [[:Kategorî:Pirtûkên 2004an]] *# [[:Kategorî:Wikidata templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Wîkîdaneyê]] *# [[:Kategorî:Wikimedia]] → [[:Kategorî:Weqfa Wikimedia]] *# [[:Kategorî:Wikipedia maintenance templates]] → [[:Kategorî:Şablonên hişyarde]] *# [[:Kategorî:Wikipedia template categories]] → [[:Kategorî:Kategoriyên Wîkîpediyayê yên şablonan]] *# [[:Kategorî:Wikipedia templates by namespace]] → [[:Kategorî:Şablonên Wîkîpediyayê li gorî valahiya nav]] *# [[:Kategorî:Wikipedia translation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Wîkîpediyayê yên tercimekirinê]] *# [[:Kategorî:Wêjeya sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Wêjeya sedsala 21ê]] *# [[:Kategorî:Wîkîpediya:Çavlêgerandin]] → [[:Kategorî:Gotarên ku divê werin paqijkirin]] *# [[:Kategorî:Wîlayetên Walesê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Walesê]] *# [[:Kategorî:Wîlayetên Îrlendaya Bakurê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Îrlendaya Bakurê]] *# [[:Kategorî:Wîlayetên Îrlendayê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Îrlendayê]] *# [[:Kategorî:Xanedaniyên kurdî]] → [[:Kategorî:Xanedanên kurdan]] *# [[:Kategorî:Xelata wêjeya honaka zanistî]] → [[:Kategorî:Xelatên wêjeya honaka zanistî]] *# [[:Kategorî:Xelatgirên Xelata Şerefnamê]] → [[:Kategorî:Xelatgirên Xelata Şerefnameyê]] *# [[:Kategorî:Xelatên edebî yên ewropî]] → [[:Kategorî:Xelatên wêjeyî yên ewropî]] *# [[:Kategorî:Xelatên edebî yên spanî]] → [[:Kategorî:Xelatên edebî yên Spanyayê]] *# [[:Kategorî:Xizinde]] → [[:Kategorî:Xijende]] *# [[:Kategorî:Xristiyan]] → [[:Kategorî:Xirîstiyanî]] *# [[:Kategorî:Xulamtî li Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] → [[:Kategorî:Xulamtî li DYAyê]] *# [[:Kategorî:Xwedabanûyên şerê]] → [[:Kategorî:Xwedabanûyên şer]] *# [[:Kategorî:Xwedawendên şerê]] → [[:Kategorî:Xwedawendên şer]] *# [[:Kategorî:Xwedayan]] → [[:Kategorî:Xweda]] *# [[:Kategorî:Xwekujî]] → [[:Kategorî:Xwekuj]] *# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ji Amedê]] → [[:Kategorî:Yaneyên futbolê ji Amedê]] *# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ji Diyarbekirê]] → [[:Kategorî:Yaneyên futbolê ji Diyarbekirê]] *# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Almanyayê]] → [[:Kategorî:Yaneyên futbolê ya Almanyayê]] *# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Holandê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Holendayê]] *# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Macaristanê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Mecaristanê]] *# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Skotlandê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Skotlendayê]] *# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Îngilistanê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Înglistanê]] *# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Îsraelê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Îsraêlê]] *# [[:Kategorî:Yaneyên futbolê li Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Yaneyên futbolê yên Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Yaneyên futbolê yên Îraqê]] → [[:Kategorî:Yaneyên futbolê yên Iraqê]] *# [[:Kategorî:Yewnanî]] → [[:Kategorî:Zimanê yewnanî]] *# [[:Kategorî:Zanayên Ola Êzîdîtiyê]] → [[:Kategorî:Zanayên dînê êzdîtiyê]] *# [[:Kategorî:Zanist û teknolojî li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Zanist û teknolojî li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Zanista dadweriyê]] → [[:Kategorî:Zanista dadê]] *# [[:Kategorî:Zanistvanên ereb]] → [[:Kategorî:Zanyarên ereb]] *# [[:Kategorî:Zanistvanên fars]] → [[:Kategorî:Zanyarên faris]] *# [[:Kategorî:Zanistvanên kurd]] → [[:Kategorî:Zanyarên kurd]] *# [[:Kategorî:Zanistvanên misilman]] → [[:Kategorî:Zanyarên misilman]] *# [[:Kategorî:Zanistên mirovatiyê]] → [[:Kategorî:Lêkolînên mirovahiyê]] *# [[:Kategorî:Zanistên siruştê]] → [[:Kategorî:Zanistên siruştî]] *# [[:Kategorî:Zanyarên fars]] → [[:Kategorî:Zanyarên faris]] *# [[:Kategorî:Zanyarên polon]] → [[:Kategorî:Zanyarên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Zanyarên Îngîlîz]] → [[:Kategorî:Zanyarên îngilîz]] *# [[:Kategorî:Zanyarên îngîlîz]] → [[:Kategorî:Zanyarên îngilîz]] *# [[:Kategorî:Zanîngeh li gorî dûgelan]] → [[:Kategorî:Zanîngeh li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Zanîngeha Chicagoyê]] → [[:Kategorî:Zanîngeha Şîkagoyê]] *# [[:Kategorî:Zanîngeha Kîprosê]] → [[:Kategorî:Zanîngeha Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Zanîngeha Moskowê]] → [[:Kategorî:Zanîngeha Moskoyê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Almanyayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Almanyayê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Awistiryayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Awistiryayê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Belçîkayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Belçîkayê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Brazîlê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên Brezîlê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Brezîlê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Brezîlê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Fransayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Fransayê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Iraqê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Iraqê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Kanadayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Kanadayê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Keyaniya Yekbûyî]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Keyaniya Yekbûyî]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Marokoyê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Marokoyê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Misirê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Misirê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Zelandaya Nû]] → [[:Kategorî:Zanîngehên Zelendaya Nû]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Çekyayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Çekyayê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Îranê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Îranê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Îtalyayê]] *# [[:Kategorî:Zargotin]] → [[:Kategorî:Folklor]] *# [[:Kategorî:Zargotina walesî]] → [[:Kategorî:Zargotina wêlsî]] *# [[:Kategorî:Zaro]] → [[:Kategorî:Zarokatî]] *# [[:Kategorî:Zengan (parêzgeh)]] → [[:Kategorî:Zencan (parêzgeh)]] *# [[:Kategorî:Zimanmalbat]] → [[:Kategorî:Malbatên zimanan]] *# [[:Kategorî:Zimanê napolî]] → [[:Kategorî:Zimanê napolîtanî]] *# [[:Kategorî:Zimanê programkirinê]] → [[:Kategorî:Zimanê bernamekirinê]] *# [[:Kategorî:Zimanê çêkirî]] → [[:Kategorî:Zimanên çêkirî]] *# [[:Kategorî:Zimanên Asyayê li gorî welat]] → [[:Kategorî:Zimanên Asyayê li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Zimanên Bosniya û Herzegovînayê]] → [[:Kategorî:Zimanên Bosniya û Herzegovîna]] *# [[:Kategorî:Zimanên Ewropayê li gorî welat]] → [[:Kategorî:Zimanên Ewropayê li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Zimanên Keltî]] → [[:Kategorî:Zimanên keltî]] *# [[:Kategorî:Zimanên Kolumbiyayê]] → [[:Kategorî:Zimanên Kolombiyayê]] *# [[:Kategorî:Zimanên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Zimanên Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Zimanên Slavî]] → [[:Kategorî:Zimanên slavî]] *# [[:Kategorî:Zimanên Walesê]] → [[:Kategorî:Zimanên Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Zimanên galloîtalî]] → [[:Kategorî:Zimanên galoîtalî]] *# [[:Kategorî:Zimanên karlûkî]] → [[:Kategorî:Zimanên qarlûqî]] *# [[:Kategorî:Zimanên laponî]] → [[:Kategorî:Zimanên sámî]] *# [[:Kategorî:Zoolocî]] → [[:Kategorî:Zoolojî]] *# [[:Kategorî:Zoologî]] → [[:Kategorî:Zoolojî]] *# [[:Kategorî:Zêdikan]] → [[:Kategorî:Zêtka]] *# [[:Kategorî:Çalakvan li gorî mijar û neteweyan]] → [[:Kategorî:Çalakvan li gorî pirsgirêk û neteweyan]] *# [[:Kategorî:Çand li Cardiffê]] → [[:Kategorî:Çand li Kardîfê]] *# [[:Kategorî:Çanda Kolumbiyayê]] → [[:Kategorî:Çanda Kolombiyayê]] *# [[:Kategorî:Çanda Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Çanda Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Çanda Meksîkî]] → [[:Kategorî:Çanda Meksîkê]] *# [[:Kategorî:Çanda Portugalê]] → [[:Kategorî:Çanda Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Çanda Walesê]] → [[:Kategorî:Çanda Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Çanda almanî]] → [[:Kategorî:Çanda Almanyayê]] *# [[:Kategorî:Çanda farsî]] → [[:Kategorî:Çanda farisî]] *# [[:Kategorî:Çanda hindî]] → [[:Kategorî:Çanda Hindistanê]] *# [[:Kategorî:Çanda japonî]] → [[:Kategorî:Çanda Japonê]] *# [[:Kategorî:Çanda li gorî serdeman]] → [[:Kategorî:Çand li gorî serdeman]] *# [[:Kategorî:Çanda rojhilata navîn]] → [[:Kategorî:Hunera rojhilata navîn]] *# [[:Kategorî:Çanda Înternetê]] → [[:Kategorî:Çanda înternetê]] *# [[:Kategorî:Çanda Îtalyayê li gorî herêman]] → [[:Kategorî:Çanda îtalî li gorî herêman]] *# [[:Kategorî:Çax]] → [[:Kategorî:Serdemên dîrokê]] *# [[:Kategorî:Çaxa Antîk]] → [[:Kategorî:Serdema kevnare]] *# [[:Kategorî:Çaxa Nû]] → [[:Kategorî:Serdema Nû]] *# [[:Kategorî:Çek (gel) li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Çekyayî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Çek (gel)]] → [[:Kategorî:Çekyayî]] *# [[:Kategorî:Çemên Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Çemên Awistiryayê]] *# [[:Kategorî:Çemên Ewropayê yên navnetewî]] → [[:Kategorî:Çemên Ewropayê yên navneteweyî]] *# [[:Kategorî:Çemên Macaristanê]] → [[:Kategorî:Çemên Mecaristanê]] *# [[:Kategorî:Çemên Sudanê]] → [[:Kategorî:Çemên Sûdanê]] *# [[:Kategorî:Çermnasî]] → [[:Kategorî:Dermatolojî]] *# [[:Kategorî:Çiyayên DYA'yê]] → [[:Kategorî:Çiyayên DYAyê]] *# [[:Kategorî:Çêkerên hind]] → [[:Kategorî:Çêkerên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Çêlikan]] → [[:Kategorî:Komîşîr]] *# [[:Kategorî:Çînên civakî li împeratoriya Romayê]] → [[:Kategorî:Çînên civakî li împeratoriya Romê]] *# [[:Kategorî:Êzîdîtî]] → [[:Kategorî:Êzdîtî]] *# [[:Kategorî:Êşkence]] → [[:Kategorî:Îşkence]] *# [[:Kategorî:Îcatker]] → [[:Kategorî:Dahêner]] *# [[:Kategorî:Împeratoriya Romê ya Pîroz]] → [[:Kategorî:Împeratoriya Romayê ya Pîroz]] *# [[:Kategorî:Împeratoriya Selçûqiyan]] → [[:Kategorî:Împeratoriya Selcûqiyan]] *# [[:Kategorî:Îngilistan]] → [[:Kategorî:Înglistan]] *# [[:Kategorî:Îrlandî]] → [[:Kategorî:Îrlendî]] *# [[:Kategorî:Îslam li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Îslam li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Îsraîl]] → [[:Kategorî:Îsraêl]] *# [[:Kategorî:Ûrûgûay]] → [[:Kategorî:Ûrûguay]] *# [[:Kategorî:Şablon (Brazîl)]] → [[:Kategorî:Şablon (Brezîl)]] *# [[:Kategorî:Şablon (Kosovo)]] → [[:Kategorî:Şablon (Kosova)]] *# [[:Kategorî:Şablon (bi zimanê)]] → [[:Kategorî:Şablon (sîmbol zimanê)]] *# [[:Kategorî:Şablon (bi-x)]] → [[:Kategorî:Şablon (bi-zimanê)]] *# [[:Kategorî:Şablon (tipên erebî)]] → [[:Kategorî:Şablon (tîpguhêziya erebî)]] *# [[:Kategorî:Şablon (tipên kîrîlî)]] → [[:Kategorî:Şablon (tîpguhêziya kîrîlî)]] *# [[:Kategorî:Şablon (tipên latînî)]] → [[:Kategorî:Şablon (tîpguhêziya latînî)]] *# [[:Kategorî:Şablonên erdnîgarî]] → [[:Kategorî:Şablonên erdnîgariyê]] *# [[:Kategorî:Şablonên fîzyolojiyê]] → [[:Kategorî:Şablonên fizyolojiyê]] *# [[:Kategorî:Şablonên heşyarde]] → [[:Kategorî:Şablonên hişyarde]] *# [[:Kategorî:Şablonên hişyarde ji bo kategoriyan]] → [[:Kategorî:Şablonên ji bo kategoriyan]] *# [[:Kategorî:Şablonên hişyarde yên bi parametreyên kêm]] → [[:Kategorî:Şablonên hişyarde ji bo gotaran bi parametreyên kêm]] *# [[:Kategorî:Şablonên ji bo valahiya nav ya kategoriyê]] → [[:Kategorî:Şablonên ji bo kategoriyan]] *# [[:Kategorî:Şablonên navbera bikarhêner]] → [[:Kategorî:Şablonên valahiya nava bikarhêneran]] *# [[:Kategorî:Şablonên şitilên jînenigariyê]] → [[:Kategorî:Şablonên şitilên jînenîgariyê]] *# [[:Kategorî:Şahên seleukîd]] → [[:Kategorî:Şahên seleukî]] *# [[:Kategorî:Şahî li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Şahî li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Şanezanist]] → [[:Kategorî:Biyolojiya xaneyî]] *# [[:Kategorî:Şaredariyên Hessen]] → [[:Kategorî:Şaredariyên Hessenê]] *# [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Palermoyê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan ê Palermoyê]] *# [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Torînoyê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan ê Torînoyê]] *# [[:Kategorî:Şaredariyên metropola Napoliyê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan ê Napoliyê]] *# [[:Kategorî:Şaristana Şot]] → [[:Kategorî:Şot (navçe)]] *# [[:Kategorî:Şaristana Şotê]] → [[:Kategorî:Şot (navçe)]] *# [[:Kategorî:Şaristanên Azerbaycana Rojavayê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Azerbaycana Rojavayê]] *# [[:Kategorî:Şaristanên Hemedanê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Hemedanê]] *# [[:Kategorî:Şaristanên Kirmanşanê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Kirmanşanê]] *# [[:Kategorî:Şaristanên Kurdistanê (parêzgeh)]] → [[:Kategorî:Navçeyên Kurdistanê (parêzgeh)]] *# [[:Kategorî:Şaristanên Îranê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Îranê]] *# [[:Kategorî:Şaşiyên agahîdankan]] → [[:Kategorî:Xeletiyên agahîdankan]] *# [[:Kategorî:Şerê Rûs-Ûkraynayê]] → [[:Kategorî:Şerê Rûsyayê li ser Ûkraynayê]] *# [[:Kategorî:Şerên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Şerên Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Şerên Kîprosê]] → [[:Kategorî:Şerên Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Sudanê]] → [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Sûdanê]] *# [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Walesê]] → [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Şitilên Kurdistan'ê]] → [[:Kategorî:Şitilên Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Şitilên Nivîsbariyê]] → [[:Kategorî:Şitilên nivîsbariyê]] *# [[:Kategorî:Şitilên Nivîsbarîyê]] → [[:Kategorî:Şitilên nivîsbariyê]] *# [[:Kategorî:Şitilên Riha'yê]] → [[:Kategorî:Şitilên Rihayê]] *# [[:Kategorî:Şitilên Teknolojiyê]] → [[:Kategorî:Şitilên teknolojiyê]] *# [[:Kategorî:Şitilên Teknolojîyê]] → [[:Kategorî:Şitilên teknolojiyê]] *# [[:Kategorî:Şitilên Televîzyonê]] → [[:Kategorî:Şitilên televîzyonê]] *# [[:Kategorî:Şitilên Wikimedia'yê]] → [[:Kategorî:Şitilên Wikimediayê]] *# [[:Kategorî:Şitilên astronoman]] → [[:Kategorî:Şitilên stêrnasan]] *# [[:Kategorî:Şitilên bi şaşî û kêmasî]] → [[:Kategorî:Şablonên şitilan ên bi şaşî û kêmasî]] *# [[:Kategorî:Şitilên dînî]] → [[:Kategorî:Şitilên dîn]] *# [[:Kategorî:Şitilên fîlmên dramayê 2010an]] → [[:Kategorî:Şitilên fîlmên dramayê yên 2010î]] *# [[:Kategorî:Şoreşa Pîşesaziyê]] → [[:Kategorî:Şoreşa pîşesaziyê]] *# [[:Kategorî:Şotê (navçe)]] → [[:Kategorî:Şot (navçe)]] == 2026-07-23T08:20:39Z == * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 49 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: == 2026-07-22T08:21:10Z == * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 49 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: == 2026-07-21T08:20:52Z == * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 49 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: == 2026-07-20T08:20:52Z == * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 49 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: == 2026-07-19T08:20:51Z == * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 49 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: == 2026-07-18T08:20:52Z == * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 49 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: '''[//ku.wikipedia.org/w/index.php?title=Bikarh%C3%AAner%3ABalyozbot%2Fkontrol%2Fberal%C3%AEkirin%C3%AAn_kategoriyan&oldid=2080805 Qeydên kevn]''' h1hv40imtjybbf3or83qbmuaonvj5to 2081772 2081691 2026-07-24T08:20:39Z Balyozbot 42414 Bota sererastkirina beralîkirinên kategoriyan 2081772 wikitext text/x-wiki == 2026-07-24T08:20:37Z == * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 49 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: == 2026-07-23T12:32:56Z == * Ne-beralîkirina nehêvîkirî: [[:Kategorî:Beralîkirinên kategoriyan yên ne vala ne]] * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 49 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: *# [[:Kategorî:1890î li Portugalê]] → [[:Kategorî:1890î li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:1893 li Portugalê]] → [[:Kategorî:1893 li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:1920î li Kîprosê]] → [[:Kategorî:1920î li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:1926 li Kîprosê]] → [[:Kategorî:1926 li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:1930î li Portugalê]] → [[:Kategorî:1930î li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:1938 li Portugalê]] → [[:Kategorî:1938 li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:1960 li Kîprosê]] → [[:Kategorî:1960 li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:1960î li Kîprosê]] → [[:Kategorî:1960î li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:1960î li Walesê]] → [[:Kategorî:1960î li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:1970î li Kîprosê]] → [[:Kategorî:1970î li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:1970î li Walesê]] → [[:Kategorî:1970î li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:1974 li Walesê]] → [[:Kategorî:1974 li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:1980î li Kîprosê]] → [[:Kategorî:1980î li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:1989 li Kîprosê]] → [[:Kategorî:1989 li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:1990î li Portugalê]] → [[:Kategorî:1990î li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:1996 li Portugalê]] → [[:Kategorî:1996 li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:2010an şitlek drama fîlm]] → [[:Kategorî:Şitilên fîlmên dramayê 2010an]] *# [[:Kategorî:2020î li Kîprosê]] → [[:Kategorî:2020î li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Aboriya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Aboriya Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Aboriya Walesê]] → [[:Kategorî:Aboriya Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Aborîzan li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Aborînas li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Aborîzan]] → [[:Kategorî:Aborînas]] *# [[:Kategorî:Aborîzanên amerîkî]] → [[:Kategorî:Aborînasên amerîkî]] *# [[:Kategorî:Aborîzanên bangladeşî]] → [[:Kategorî:Aborînasên bengladeşî]] *# [[:Kategorî:Aborîzanên bengladeşî]] → [[:Kategorî:Aborînasên bengladeşî]] *# [[:Kategorî:Abxazya]] → [[:Kategorî:Ebxazya]] *# [[:Kategorî:Agahîdank wargeh/wîkîdane bêdûgel]] → [[:Kategorî:Agahîdank wargeh/wîkîdane bêdewlet]] *# [[:Kategorî:Ajalnasî]] → [[:Kategorî:Zoolojî]] *# [[:Kategorî:Ajalên difirin]] → [[:Kategorî:Heywanên difirin]] *# [[:Kategorî:Ajalên ku rewşa wan baş e]] → [[:Kategorî:Cureyên bi kêmtirîn metirsî]] *# [[:Kategorî:Ajalên çîrokî]] → [[:Kategorî:Heywanên mîtolojîk]] *# [[:Kategorî:Akademiyên netewî]] → [[:Kategorî:Akademiyên neteweyî]] *# [[:Kategorî:Akademiyên zanistî yên netewî]] → [[:Kategorî:Akademiyên zanistî yên neteweyî]] *# [[:Kategorî:Aktor li gorî bajar an bajarokê Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Aktor li gorî bajar an bajarokên Îtalyayê]] *# [[:Kategorî:Aktor li gotî neteweyan]] → [[:Kategorî:Aktor li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Aktorên Fîlîpînî]] → [[:Kategorî:Aktorên filîpînî]] *# [[:Kategorî:Aktorên awistralyayî]] → [[:Kategorî:Aktorên awistralî]] *# [[:Kategorî:Aktorên fîlîpînî]] → [[:Kategorî:Aktorên filîpînî]] *# [[:Kategorî:Aktorên hindî]] → [[:Kategorî:Aktorên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Aktorên kîprosî]] → [[:Kategorî:Aktorên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Aktorên polon]] → [[:Kategorî:Aktorên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Aktorên walesî]] → [[:Kategorî:Aktorên wêlsî]] *# [[:Kategorî:Aktrîsên Afro-amerîkî yên sedsala 20an]] → [[:Kategorî:Aktrîsên afro-amerîkî yên sedsala 20an]] *# [[:Kategorî:Aktrîsên awistralyayî]] → [[:Kategorî:Aktrîsên awistralî]] *# [[:Kategorî:Aktrîsên brazîlî]] → [[:Kategorî:Aktrîsên brezîlî]] *# [[:Kategorî:Aktrîsên hindî]] → [[:Kategorî:Aktrîsên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Aktrîsên ji Meksîkê]] → [[:Kategorî:Aktrîsên ji Meksîkoyê]] *# [[:Kategorî:Aktrîsên walesî]] → [[:Kategorî:Aktrîsên wêlsî]] *# [[:Kategorî:Alava avakirina avahiyan]] → [[:Kategorî:Keresteyên avakirinê]] *# [[:Kategorî:Alim dînî]] → [[:Kategorî:Alimên dînî]] *# [[:Kategorî:Alîm li gorî binebeşê]] → [[:Kategorî:Alim li gorî binebeşê]] *# [[:Kategorî:Alîm û akademisyen li gorî mijaran]] → [[:Kategorî:Alim û akademisyen li gorî mijaran]] *# [[:Kategorî:Alîm û akademisyen]] → [[:Kategorî:Alim û akademisyen]] *# [[:Kategorî:Alîmên dînî]] → [[:Kategorî:Alimên dînî]] *# [[:Kategorî:Anarşî]] → [[:Kategorî:Anarşîzm]] *# [[:Kategorî:Anatolya Navîn]] → [[:Kategorî:Anatolyaya Navîn]] *# [[:Kategorî:Antigûa û Berbûda]] → [[:Kategorî:Antîgua û Berbûda]] *# [[:Kategorî:Antropologên brîtanî]] → [[:Kategorî:Mirovnasên brîtanî]] *# [[:Kategorî:Antîkomûnîzm]] → [[:Kategorî:Antîkomunîzm]] *# [[:Kategorî:Apocynaceae]] → [[:Kategorî:Famîleya kinfan]] *# [[:Kategorî:Apple Inc.]] → [[:Kategorî:Apple, Inc.]] *# [[:Kategorî:Apîyolojî]] → [[:Kategorî:Apiyolojî]] *# [[:Kategorî:Arizona (erdnîgarî)]] → [[:Kategorî:Arîzona (erdnîgarî)]] *# [[:Kategorî:Arjantîn]] → [[:Kategorî:Arjentîn]] *# [[:Kategorî:Arjantînî]] → [[:Kategorî:Arjentînî]] *# [[:Kategorî:Arma]] → [[:Kategorî:Nîşan]] *# [[:Kategorî:Article namespace templates]] → [[:Kategorî:Şablonên ji bo gotaran]] *# [[:Kategorî:Articles with multiple maintenance issues]] → [[:Kategorî:Gotarên bi gelek probleman]] *# [[:Kategorî:Artuklu]] → [[:Kategorî:Ertuqî]] *# [[:Kategorî:Artêşa Parastina ên Şoreşa Îslamî]] → [[:Kategorî:Artêşa Pasdaran a Şoreşa Îslamî ya Îranê]] *# [[:Kategorî:Asklipîos]] → [[:Kategorî:Asklêpios]] *# [[:Kategorî:Astrofizîk]] → [[:Kategorî:Stêrfizîk]] *# [[:Kategorî:Astrofîzîknas]] → [[:Kategorî:Stêrfîzîknas]] *# [[:Kategorî:Astronom]] → [[:Kategorî:Stêrnas]] *# [[:Kategorî:Astronomên DYAyê]] → [[:Kategorî:Stêrnasên amerîkî]] *# [[:Kategorî:Astronomên ereb]] → [[:Kategorî:Stêrnasên ereb]] *# [[:Kategorî:Astronomên fars]] → [[:Kategorî:Stêrnasên faris]] *# [[:Kategorî:Astronomên hindî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Astronomên jin]] → [[:Kategorî:Stêrnasên jin]] *# [[:Kategorî:Astronomên kurd]] → [[:Kategorî:Stêrnasên kurd]] *# [[:Kategorî:Astronomên misilman]] → [[:Kategorî:Stêrnasên misilman]] *# [[:Kategorî:Astronomên swêdî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên swêdî]] *# [[:Kategorî:Astronomên tirk]] → [[:Kategorî:Stêrnasên tirk]] *# [[:Kategorî:Astronomên yewnanî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên yewnan]] *# [[:Kategorî:Astronomî li Ûkraynayê]] → [[:Kategorî:Stêrnasî li Ûkraynayê]] *# [[:Kategorî:Astronomî]] → [[:Kategorî:Stêrnasî]] *# [[:Kategorî:Astronot]] → [[:Kategorî:Esmanger]] *# [[:Kategorî:Asûrî]] → [[:Kategorî:Suryanî]] *# [[:Kategorî:Av li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Av li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Av li Walesê]] → [[:Kategorî:Av li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Avabûn 1663 li Înglistanê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1663an li Înglistanê]] *# [[:Kategorî:Avabûn li gorî welat û hezarsalê]] → [[:Kategorî:Avabûn li gorî welat û hezarsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1890î li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1890î li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1893an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1893an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1901an li Norwêcê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1901ê li Norwêcê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1901an li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1901ê li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1901an]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1901ê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1920î li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1920î li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1926an li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1926an li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1930î li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1930î li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1938an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1938an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1960î li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1960î li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1961ê li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1961ê li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1970î li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1970î li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1980î li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1980î li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1990î li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1990î li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1996an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1996an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 2012an li Sûrîyê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 2012an li Sûriyê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 1ê li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 1ê li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Kroatyayê li gorî hezarsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Xirwatistanê li gorî hezarsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Kroatyayê li gorî sedsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Xirwatistanê li gorî sedsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Kîprosê li gorî dehsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Qibrisê li gorî dehsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Kîprosê li gorî salan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Qibrisê li gorî salan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê li gorî dehsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê li gorî dehsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê li gorî hezarsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê li gorî hezarsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê li gorî salan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê li gorî salan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê li gorî sedsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê li gorî sedsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Walesê li gorî dehsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Wêlsê li gorî dehsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Walesê li gorî hezarsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Wêlsê li gorî hezarsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 11an li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 11an li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 19an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 19an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 8an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 8an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avahiya dîrokî]] → [[:Kategorî:Avahiyên dîrokî]] *# [[:Kategorî:Avahiyên li Kîprosê li gorî bajaran]] → [[:Kategorî:Avahiyên li Qibrisê li gorî bajaran]] *# [[:Kategorî:Avahiyên li Kîprosê li gorî cureyan]] → [[:Kategorî:Avahiyên li Qibrisê li gorî cureyan]] *# [[:Kategorî:Avahî li Berlînê]] → [[:Kategorî:Avahiyên li Berlînê]] *# [[:Kategorî:Avahîsaz li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Mîmar li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Avahîsaz]] → [[:Kategorî:Mîmar]] *# [[:Kategorî:Avahîsazên kurd]] → [[:Kategorî:Mîmarên kurd]] *# [[:Kategorî:Avahîsazî]] → [[:Kategorî:Mîmarî]] *# [[:Kategorî:Avûstûrya]] → [[:Kategorî:Awistirya]] *# [[:Kategorî:Awayên rêvebirinan]] → [[:Kategorî:Şiklên birevêbirinê]] *# [[:Kategorî:Awistralyayî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Awistralî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Awistralyayî]] → [[:Kategorî:Awistralî]] *# [[:Kategorî:Awistriya]] → [[:Kategorî:Awistirya]] *# [[:Kategorî:Awustralya]] → [[:Kategorî:Awistralya]] *# [[:Kategorî:Azerbeycan]] → [[:Kategorî:Azerbaycan]] *# [[:Kategorî:Aşik]] → [[:Kategorî:Gede]] *# [[:Kategorî:Aşîtî]] → [[:Kategorî:Aştî]] *# [[:Kategorî:BIBSYS]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera BIBSYS]] *# [[:Kategorî:BNE]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera BNE]] *# [[:Kategorî:BNF]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera BNF]] *# [[:Kategorî:Babel - Users by language]] → [[:Kategorî:Bikarhêner ziman]] *# [[:Kategorî:Babîl - Bikarhênerên li gorî zimanê]] → [[:Kategorî:Bikarhêner ziman]] *# [[:Kategorî:Bahamas]] → [[:Kategorî:Bahama]] *# [[:Kategorî:Bajar û komûnên Basilicatayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Basilicatayê]] *# [[:Kategorî:Bajaren parêzgeha Xorasana Rezewî]] → [[:Kategorî:Bajarên parêzgeha Xorasana Rezewî]] *# [[:Kategorî:Bajarokên Hessen]] → [[:Kategorî:Bajarokên Hessenê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Almanî]] → [[:Kategorî:Bajarên Almanyayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Bajarên Awistiryayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Azerbaycana Rojava (parêzgeh)]] → [[:Kategorî:Bajarên parêzgeha Azerbaycana Rojava]] *# [[:Kategorî:Bajarên Azerbaycana Rojavayê]] → [[:Kategorî:Bajarên parêzgeha Azerbaycana Rojava]] *# [[:Kategorî:Bajarên Brazîlê]] → [[:Kategorî:Bajarên Brezîlê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Danîmarkê]] → [[:Kategorî:Bajarên Danîmarkayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Kirmanşanê]] → [[:Kategorî:Bajarên parêzgeha Kirmaşanê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Bajarên Çekyayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Macaristanê]] → [[:Kategorî:Bajarên Mecaristanê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Nemsayê]] → [[:Kategorî:Bajarên Awistriyayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Polendayê]] → [[:Kategorî:Bajarên Polonyayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Walesê]] → [[:Kategorî:Bajarên Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Emîliya Romanyayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Emîliya Romanyayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Friuli-Venezia Giulia]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Friuli-Venezia Giulia]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Kampaniyayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Kampaniyayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Lombardiyayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Lombardiyayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Markeyê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Markeyê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Molîzeyê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Molîzeyê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Piemontê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Piemontê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Pugliayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Pugliayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Trentino-Alto Adige/Südtirolê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Trentino-Alto Adige/Südtirolê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Umbriyayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Umbriyayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Venetoyê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Venetoyê]] *# [[:Kategorî:Balindeyên wîçwîçokan]] → [[:Kategorî:Fîkar]] *# [[:Kategorî:Bandora civakî]] → [[:Kategorî:Tesîra civakî]] *# [[:Kategorî:Bangeşe li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Propaganda li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Bangeşe li Îranê]] → [[:Kategorî:Propaganda li Îranê]] *# [[:Kategorî:Bangeşe]] → [[:Kategorî:Propaganda]] *# [[:Kategorî:Bangladeş]] → [[:Kategorî:Bengladeş]] *# [[:Kategorî:Bangladeşî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Bengladeşî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Bangladeşî]] → [[:Kategorî:Bengladeşî]] *# [[:Kategorî:Bedlîs (navend)]] → [[:Kategorî:Bidlîs (navend)]] *# [[:Kategorî:Bedlîs]] → [[:Kategorî:Bidlîs]] *# [[:Kategorî:Bees (bîrdozî)]] → [[:Kategorî:Be's (bîrdozî)]] *# [[:Kategorî:Berhem li gorî navgînan]] → [[:Kategorî:Berhem li gorî medyayan]] *# [[:Kategorî:Berhem li gorî nivîskarên awistirî]] → [[:Kategorî:Berhemên nivîskarên awistirî]] *# [[:Kategorî:Berhem li gorî nivîskarên swêdî]] → [[:Kategorî:Berhemên nivîskarên swêdî]] *# [[:Kategorî:Berhemên 2001an]] → [[:Kategorî:Berhemên 2001ê]] *# [[:Kategorî:Berhemên japonan]] → [[:Kategorî:Berhemên japoniyan]] *# [[:Kategorî:Berhemên li ser dadweriyê li gorî navgînê]] → [[:Kategorî:Berhemên li ser dadweriyê li gorî medyayan]] *# [[:Kategorî:Bernamenûsên kurd]] → [[:Kategorî:Bernamenivîsên kurd]] *# [[:Kategorî:Bestekarên kroatî]] → [[:Kategorî:Bestekarên xirwat]] *# [[:Kategorî:Bestekarên kîprosî]] → [[:Kategorî:Bestekarên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Bexşên parêzgeha Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Nahiyeyên parêzgeha Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Bexşên Îranê]] → [[:Kategorî:Nahiyeyên Îranê]] *# [[:Kategorî:Bexşên şaristana Sineyê]] → [[:Kategorî:Nahiyeyên navçeya Sineyê]] *# [[:Kategorî:Bexşên şaristana Ûrmiyeyê]] → [[:Kategorî:Nahiyeyên Ûrmiyeyê (navçe)]] *# [[:Kategorî:Beşên psîkolojiyê]] → [[:Kategorî:Beşên derûnnasiyê]] *# [[:Kategorî:Bijîşkên fars]] → [[:Kategorî:Bijîşkên faris]] *# [[:Kategorî:Bijîşkên yewnanî]] → [[:Kategorî:Bijîşkên yewnan]] *# [[:Kategorî:Bikarhênerê kurd]] → [[:Kategorî:Bikarhênerên kurd]] *# [[:Kategorî:Binebeşên zanista siyasetê]] → [[:Kategorî:Binebeşên siyasetnasiyê]] *# [[:Kategorî:Bolîvîa]] → [[:Kategorî:Bolîvya]] *# [[:Kategorî:Bomhemya]] → [[:Kategorî:Bohemya]] *# [[:Kategorî:Bordèu]] → [[:Kategorî:Bordo]] *# [[:Kategorî:Brazîl]] → [[:Kategorî:Brezîl]] *# [[:Kategorî:Brazîlî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Brezîlî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Brazîlî]] → [[:Kategorî:Brezîlî]] *# [[:Kategorî:Brîtanya Mezin]] → [[:Kategorî:Brîtanyaya Mezin]] *# [[:Kategorî:Burkîna Fazo]] → [[:Kategorî:Burkîna Faso]] *# [[:Kategorî:Bîlard]] → [[:Kategorî:Bîlardo]] *# [[:Kategorî:Bîrdozî]] → [[:Kategorî:Îdeolojî]] *# [[:Kategorî:Bûdîzm]] → [[:Kategorî:Budîzm]] *# [[:Kategorî:Bûyer li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Bûyer li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Bûyer li Portugalê]] → [[:Kategorî:Bûyer li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Bûyer li Walesê]] → [[:Kategorî:Bûyer li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Bûyerên dîrokî li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Bûyerên dîrokî li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Bûyerên dîrokî li Portugalê]] → [[:Kategorî:Bûyerên dîrokî li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:CDU]] → [[:Kategorî:Yekîtiya Demokratên Xiristiyan a Almanyayê]] *# [[:Kategorî:CS1 American English-language sources (en-us)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîziya amerîkî-language sources (en-us)]] *# [[:Kategorî:CS1 British English-language sources (en-gb)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîziya brîtanî-language sources (en-gb)]] *# [[:Kategorî:CS1 Canadian English-language sources (en-ca)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîziya kanadayî-language sources (en-ca)]] *# [[:Kategorî:CS1 English-language sources (en)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîzî-language sources (en)]] *# [[:Kategorî:CS1 European Spanish-language sources (es-es)]] → [[:Kategorî:CS1 spanî (Ewropa)-language sources (es-es)]] *# [[:Kategorî:CS1 indonezî-language sources (id)]] → [[:Kategorî:CS1 endonezî-language sources (id)]] *# [[:Kategorî:CS1 uses Korean-language script (ko)]] → [[:Kategorî:CS1 uses koreyî-language script (ko)]] *# [[:Kategorî:CS1 uses rusî-language script (ru)]] → [[:Kategorî:CS1 uses rûsî-language script (ru)]] *# [[:Kategorî:CS1 îngilîziya amerîkî-language sources (en)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîziya amerîkî-language sources (en-us)]] *# [[:Kategorî:Cardiff]] → [[:Kategorî:Kardîf]] *# [[:Kategorî:Cejnên êzîdiyan]] → [[:Kategorî:Cejnên êzdiyan]] *# [[:Kategorî:Ceng li gorî şêwazan]] → [[:Kategorî:Cureyên şer]] *# [[:Kategorî:Cihên arkeolojîkên li Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Şûnewarên Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Cihên dîrokî li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Cihên dîrokî li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Cihên dîrokî li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Cihên dîrokî li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Cihên merkezî li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Cihên merkezî li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Cihên merkezî li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Cihên merkezî li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Cihên turîstîk li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Cihên turîstîk li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk li gorî parzemînan]] *# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk li Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk li Îtalyayê]] *# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk ên Ewropayê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk ên Ewropayê li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk ên Ewropayê]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk ên Ewropayê]] *# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk]] *# [[:Kategorî:Citation Style 1 templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Çavkaniyên Stîl 1]] *# [[:Kategorî:Citation Style 1 translation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Çavkaniyên Stîl 1 yên tercimekirinê]] *# [[:Kategorî:Citation and verifiability maintenance templates]] → [[:Kategorî:Şablonên çavdêriyê ji bo çavkanî û teyîdkirinê]] *# [[:Kategorî:Citation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên çavkaniyan]] *# [[:Kategorî:Civaka Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Civaka Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Civaka Walesê]] → [[:Kategorî:Civaka Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Classification templates]] → [[:Kategorî:Şablonên sinifandinê]] *# [[:Kategorî:Cleanup templates]] → [[:Kategorî:Şablonên paqijkirinê]] *# [[:Kategorî:Cureya wêjeyî]] → [[:Kategorî:Cureyê wêjeyî]] *# [[:Kategorî:Cureyên tûrîzmê]] → [[:Kategorî:Cureyên turîzmê]] *# [[:Kategorî:Cêwîyên yewnan]] → [[:Kategorî:Cêwiyên yewnan]] *# [[:Kategorî:Cîhadvan]] → [[:Kategorî:Micahîd]] *# [[:Kategorî:Dabeşkirina îdarî ya asta duyem li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Dabeşkirinên îdarî yên asta duyem li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Dabeşkirinên siyayî yên DYAyê]] → [[:Kategorî:Dabeşkirinên siyasî yên DYAyê]] *# [[:Kategorî:Dabeşkirinên îdarî li gorî dûgelan]] → [[:Kategorî:Dabeşkirinên îdarî li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Dada leşkerî]] → [[:Kategorî:Dadweriya leşkerî]] *# [[:Kategorî:Dadgehên Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Dadweriya mafên telîfê]] → [[:Kategorî:Dadweriya mafê daneriyê]] *# [[:Kategorî:Daneya Komputerê]] → [[:Kategorî:Daneyên komputerê]] *# [[:Kategorî:Danserên kîprosî]] → [[:Kategorî:Danserên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Daxwazên yekkirina dîrokê]] → [[:Kategorî:Yekkirina dîrokê]] *# [[:Kategorî:Dehsal li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Dehsal li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Dehsal li Portugalê]] → [[:Kategorî:Dehsal li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Dem]] → [[:Kategorî:Zeman]] *# [[:Kategorî:Departement]] → [[:Kategorî:Departmen]] *# [[:Kategorî:Departmanên Fransayê]] → [[:Kategorî:Departementên Fransayê]] *# [[:Kategorî:Deryaya Azov]] → [[:Kategorî:Deryaya Azovê]] *# [[:Kategorî:Destpêkirinên 1901an]] → [[:Kategorî:Destpêkirinên 1901ê]] *# [[:Kategorî:Destpêkirinên hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Destpêkirinên hezarsala 2an]] *# [[:Kategorî:Destpêkirinên sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Destpêkirinên sedsala 21ê]] *# [[:Kategorî:Dewletên DYA]] → [[:Kategorî:Dewletên DYAyê]] *# [[:Kategorî:Dewletên berê li gorî şiklê birêvebirinê]] → [[:Kategorî:Dewletên dîrokî li gorî şiklê birêvebirinê]] *# [[:Kategorî:Dewletên biniqaş]] → [[:Kategorî:Herêmên binîqaş]] *# [[:Kategorî:Dewletên kurda]] → [[:Kategorî:Dewletên kurdan]] *# [[:Kategorî:Dewê Xinis]] → [[:Kategorî:Xinûs]] *# [[:Kategorî:Dezgehên birêvebirinê]] → [[:Kategorî:Dezgehên hikûmetê]] *# [[:Kategorî:Diana, prensesa Wales]] → [[:Kategorî:Diana, prensesa Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Documentation assistance templates]] → [[:Kategorî:Şablonên alîkar ji bo belgekirinê]] *# [[:Kategorî:Documentation see also templates]] → [[:Kategorî:Şablonên belgekirinê yên binêre herwiha]] *# [[:Kategorî:Documentation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên belgekirinê]] *# [[:Kategorî:Dozger]] → [[:Kategorî:Dozgêr]] *# [[:Kategorî:Dozgerên kurd]] → [[:Kategorî:Dozgêrên kurd]] *# [[:Kategorî:Doğu Anadolu Bölgesi]] → [[:Kategorî:Herêma Rojhilatê Anatolyayê]] *# [[:Kategorî:Drag queen]] → [[:Kategorî:Dragqueen]] *# [[:Kategorî:Dêrên Çiyayên Athosê]] → [[:Kategorî:Dêrên Çiyayê Athosê]] *# [[:Kategorî:Dîgor]] → [[:Kategorî:Dîxor]] *# [[:Kategorî:Dînnasî]] → [[:Kategorî:Îlahiyat]] *# [[:Kategorî:Dîroka Cihûyan li Ewropayê]] → [[:Kategorî:Dîroka cihûyan li Ewropayê]] *# [[:Kategorî:Dîroka Jenev ê]] → [[:Kategorî:Dîroka Jenevê]] *# [[:Kategorî:Dîroka Kroatyayê li gorî mijaran]] → [[:Kategorî:Dîroka Xirwatistanê li gorî mijaran]] *# [[:Kategorî:Dîroka Kroatyayê li gorî serdeman]] → [[:Kategorî:Dîroka Xirwatistanê li gorî serdeman]] *# [[:Kategorî:Dîroka Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Dîroka Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Dîroka Kîprosê li gorî mijaran]] → [[:Kategorî:Dîroka Qibrisê li gorî mijaran]] *# [[:Kategorî:Dîroka Portugalê li gorî serdeman]] → [[:Kategorî:Dîroka Portûgalê li gorî serdeman]] *# [[:Kategorî:Dîroka Portugalê]] → [[:Kategorî:Dîroka Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Dîroka Rojavayê Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Dîroka Rojavaya Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Dîroka Walesê li gorî serdeman]] → [[:Kategorî:Dîroka Wêlsê li gorî serdeman]] *# [[:Kategorî:Dîroka Walesê]] → [[:Kategorî:Dîroka Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Dîroka dadweriyê]] → [[:Kategorî:Dîroka dadê]] *# [[:Kategorî:Dîroka dînê li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Dîroka dîn li gorî parzemînan]] *# [[:Kategorî:Dîroka leşkerî ya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Dîroka leşkerî ya Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Dîroka leşkerî ya Kîprosê]] → [[:Kategorî:Dîroka leşkerî ya Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Dîroka vebijêrk]] → [[:Kategorî:Dîroka alternatîv]] *# [[:Kategorî:Dîroka Îsraelê]] → [[:Kategorî:Dîroka Îsraêlê]] *# [[:Kategorî:Dîroknasên fars]] → [[:Kategorî:Dîroknasên faris]] *# [[:Kategorî:Dîroknasên polon]] → [[:Kategorî:Dîroknasên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Dîrokzan]] → [[:Kategorî:Dîroknas]] *# [[:Kategorî:Dîzayner li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Sêwirîner li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Dîzayner]] → [[:Kategorî:Sêwirîner]] *# [[:Kategorî:Edalet]] → [[:Kategorî:Dadmendî]] *# [[:Kategorî:Edaleta tawanî]] → [[:Kategorî:Dadmendiya sizayî]] *# [[:Kategorî:Edebiyatvanên kurd]] → [[:Kategorî:Wêjevanên kurd]] *# [[:Kategorî:Efrîka]] → [[:Kategorî:Afrîka]] *# [[:Kategorî:Efrîqa]] → [[:Kategorî:Afrîka]] *# [[:Kategorî:Efrîqaya Başûr]] → [[:Kategorî:Afrîkaya Başûr]] *# [[:Kategorî:Elbîstan]] → [[:Kategorî:Albistan]] *# [[:Kategorî:Elewiyên tirk]] → [[:Kategorî:Tirkên elewî]] *# [[:Kategorî:Elewî li gorî neteweyê]] → [[:Kategorî:Elewî li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Elmanya]] → [[:Kategorî:Almanya]] *# [[:Kategorî:Elî Xaminêyî]] → [[:Kategorî:Elî Xamineyî]] *# [[:Kategorî:Emerîkaya Başûr]] → [[:Kategorî:Amerîkaya Başûr]] *# [[:Kategorî:Emerîkî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Amerîkî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Emerîkî]] → [[:Kategorî:Amerîkî]] *# [[:Kategorî:Emîrtiyên Erebî yên Yekbûyî]] → [[:Kategorî:Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] *# [[:Kategorî:Endamê Konseya Ewropayê]] → [[:Kategorî:Endamên Konseya Ewropayê]] *# [[:Kategorî:Endamên G20yê]] → [[:Kategorî:Endamên G20ê]] *# [[:Kategorî:Endamên akademiyên netewî]] → [[:Kategorî:Endamên akademiyên neteweyî]] *# [[:Kategorî:Endazyar]] → [[:Kategorî:Endezyar]] *# [[:Kategorî:Endazyarên alman]] → [[:Kategorî:Endezyarên alman]] *# [[:Kategorî:Endazyarên elman]] → [[:Kategorî:Endezyarên alman]] *# [[:Kategorî:Endustriyên xizmetê li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Endustriyên xizmetê li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Endustriyên xizmetê li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Endustriyên xizmetê li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Endustrlî li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Endustrî li gorî parzemînan]] *# [[:Kategorî:Endustrî li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Endustrî li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Endustrî li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Endustrî li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Enerjî]] → [[:Kategorî:Wize]] *# [[:Kategorî:Ensîklopediyên serhêl]] → [[:Kategorî:Ensîklopediyên înternetê]] *# [[:Kategorî:Erdhejên li DYA'yê]] → [[:Kategorî:Erdhejên li DYAyê]] *# [[:Kategorî:Erdhejên Şîleyê]] → [[:Kategorî:Erdhejên li Şîleyê]] *# [[:Kategorî:Erdnasên fars]] → [[:Kategorî:Erdnîgarnasên faris]] *# [[:Kategorî:Erdnigariya Bulgaristanê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Bulgaristanê]] *# [[:Kategorî:Erdnigariya Qirgizistanê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Qirgizistanê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Awistiryayê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Brazîlê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Brezîlê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Fransayê li gorî departmanan]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Fransayê li gorî departementan]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Hessen]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Hessenê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Holandayê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Holendayê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Çekyayê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Nemsayê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Awistiryayê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Rojavayê Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Rojavaya Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Sudanê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Sûdanê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Walesê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya tûrîzmê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya turîzmê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya yewnana kevnare]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Yewnanistana kevnare]] *# [[:Kategorî:Erdzanî]] → [[:Kategorî:Erdnasî]] *# [[:Kategorî:Erzirom]] → [[:Kategorî:Erzîrom]] *# [[:Kategorî:Escalloniaceae]] → [[:Kategorî:Famîleya eskalonyayan]] *# [[:Kategorî:Estonî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Eston li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Estonî]] → [[:Kategorî:Eston]] *# [[:Kategorî:Eyûbiyan]] → [[:Kategorî:Eyûbî]] *# [[:Kategorî:Ezman]] → [[:Kategorî:Esman]] *# [[:Kategorî:Eşîrên Rojavayê Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Eşîrên Rojavaya Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:FAST]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera FAST]] *# [[:Kategorî:Famîleya keweran]] → [[:Kategorî:Famîleya şêfeletan]] *# [[:Kategorî:Famîleya sosinên Înka]] → [[:Kategorî:Famîleya sosinên înka]] *# [[:Kategorî:Fas]] → [[:Kategorî:Maroko]] *# [[:Kategorî:Faunaya Okyanûsya]] → [[:Kategorî:Faunaya Okanûsiyayê]] *# [[:Kategorî:Faunaya Çemê Dîcleyê]] → [[:Kategorî:Faunaya Dîcleyê]] *# [[:Kategorî:Faunaya Çemê Firatê]] → [[:Kategorî:Faunaya Firatê]] *# [[:Kategorî:Felsefevanên kurd]] → [[:Kategorî:Fîlozofên kurd]] *# [[:Kategorî:Felsefevanên tirk]] → [[:Kategorî:Fîlozofên tirk]] *# [[:Kategorî:Felsefeya dadweriyê]] → [[:Kategorî:Felsefeya dadê]] *# [[:Kategorî:Femînîst]] → [[:Kategorî:Femînîzm]] *# [[:Kategorî:Fiqihzan]] → [[:Kategorî:Fiqihnas]] *# [[:Kategorî:Fiqihzanên kurd]] → [[:Kategorî:Fiqihnasên kurd]] *# [[:Kategorî:Firaq]] → [[:Kategorî:Firax]] *# [[:Kategorî:Firmesun]] → [[:Kategorî:Fîlozof]] *# [[:Kategorî:Firokevan]] → [[:Kategorî:Pîlot]] *# [[:Kategorî:Firîşte di Pirtûka Henox de]] → [[:Kategorî:Firîşteyên di Pirtûka Henox de]] *# [[:Kategorî:Fizîknas ereb]] → [[:Kategorî:Fizîknasên ereb]] *# [[:Kategorî:Fizîknasên fars]] → [[:Kategorî:Fizîknasên faris]] *# [[:Kategorî:Fizîknasên polon]] → [[:Kategorî:Fizîknasên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Fizîkvanên kurd]] → [[:Kategorî:Fizîknasên kurd]] *# [[:Kategorî:Folklor li gorî herêman]] → [[:Kategorî:Zargotin li gorî herêman]] *# [[:Kategorî:Folklora Rojhilata Navîn]] → [[:Kategorî:Zargotina Rojhilata Navîn]] *# [[:Kategorî:Folklora asyayî]] → [[:Kategorî:Zargotina asyayî]] *# [[:Kategorî:Formata dosyayên]] → [[:Kategorî:Formata faylê]] *# [[:Kategorî:Fotokêş]] → [[:Kategorî:Wênegir]] *# [[:Kategorî:Fotokêşên îtalî]] → [[:Kategorî:Wênegirên îtalî]] *# [[:Kategorî:Futbol Amerîkî]] → [[:Kategorî:Futbola amerîkî]] *# [[:Kategorî:Fîlmên 2001]] → [[:Kategorî:Fîlmên 2001ê]] *# [[:Kategorî:Fîlmên 2005]] → [[:Kategorî:Fîlmên 2005an]] *# [[:Kategorî:Fîlmên honaka zanistiyê]] → [[:Kategorî:Fîlmên honaka zanistî]] *# [[:Kategorî:Fîlmên li ser xwekujiyê]] → [[:Kategorî:Fîlmên li ser xwekuştinê]] *# [[:Kategorî:Fîlmên superlehengên afroamerîkan]] → [[:Kategorî:Fîlmên superlehengên afroamerîkî]] *# [[:Kategorî:Fîlmên îranê]] → [[:Kategorî:Fîlmên îranî]] *# [[:Kategorî:Fîlozofên skotlandî]] → [[:Kategorî:Fîlozofên skotlendî]] *# [[:Kategorî:Fîlozofên yewnanî]] → [[:Kategorî:Fîlozofên yewnan]] *# [[:Kategorî:Fîlîpînî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Filîpînî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Fîlîpînî]] → [[:Kategorî:Filîpînî]] *# [[:Kategorî:Fîziyolojî]] → [[:Kategorî:Fizyolojî]] *# [[:Kategorî:Fîzîknasên brîtanî]] → [[:Kategorî:Fizîknasên brîtanî]] *# [[:Kategorî:Fîzîkzanên ereb]] → [[:Kategorî:Fizîknasên ereb]] *# [[:Kategorî:GND]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera GND]] *# [[:Kategorî:Generic WikiProject templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Wîkîprojeyan]] *# [[:Kategorî:Gernas]] → [[:Kategorî:Leheng]] *# [[:Kategorî:Gerîlayên Kurd di şer de hatin kuştin]] → [[:Kategorî:Gerîlayên kurd di şer de hatin kuştin]] *# [[:Kategorî:Giravên Salomon]] → [[:Kategorî:Giravên Silêman]] *# [[:Kategorî:Girtîgehên Iraqê]] → [[:Kategorî:Girtîgehên li Iraqê]] *# [[:Kategorî:Giyanewer]] → [[:Kategorî:Jiyan]] *# [[:Kategorî:Globalîzasyona çandî]] → [[:Kategorî:Cîhanîbûna çandî]] *# [[:Kategorî:Golên Anatolya Navîn]] → [[:Kategorî:Golên Anatolyaya Navîn]] *# [[:Kategorî:Gotara bi Xwarîn]] → [[:Kategorî:Gotara bi Xwarîn]] *# [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya navendî]] → [[:Kategorî:Gotara bi soranî]] *# [[:Kategorî:Gotara bi zaravayên kurdî]] → [[:Kategorî:Gotarên bi zaravayên din]] *# [[:Kategorî:Gotara bijartî]] → [[:Kategorî:Gotarên bijartî]] *# [[:Kategorî:Gotarên Fransayê yên bi muhîmiya Herî kêm]] → [[:Kategorî:Gotarên Fransayê bi muhîmiya Herî kêm]] *# [[:Kategorî:Gotarên Fransayê yên bi sinifa NA]] → [[:Kategorî:Gotarên Fransayê bi sinifa NA]] *# [[:Kategorî:Gotarên bi "Agahîdank Bajar" û koordînatê]] → [[:Kategorî:Gotarên bi "Agahîdank bajar" û koordînatê]] *# [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera WORLDCATID]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera WorldCat Entities]] *# [[:Kategorî:Gotarên bi wergerandina xirab]] → [[:Kategorî:Rûpelên bi wergerandina xirab]] *# [[:Kategorî:Gotarên bingehîn bi Nesinifandî]] → [[:Kategorî:Gotarên bingehîn ên nehatine sinifandin]] *# [[:Kategorî:Gotarên bê çavkanî]] → [[:Kategorî:Gotarên bêçavkanî]] *# [[:Kategorî:Gotarên ku divê werin sererastkirin]] → [[:Kategorî:Gotarên ku divê werin paqijkirin]] *# [[:Kategorî:Gotarên ku ne ensîklopedîk in]] → [[:Kategorî:Gotarên bi navdariya ne eşkere]] *# [[:Kategorî:Gotarên ku werin sererastkirin]] → [[:Kategorî:Gotarên ku divê werin sererastkirin]] *# [[:Kategorî:Goştê berazê]] → [[:Kategorî:Goştê berazan]] *# [[:Kategorî:Gundistanên şaristana Ûrmiyeyê]] → [[:Kategorî:Gundistanên Ûrmiyeyê (navçe)]] *# [[:Kategorî:Gundên Depeyê]] → [[:Kategorî:Gundên Depê]] *# [[:Kategorî:Gundên Kuluyê]] → [[:Kategorî:Gundên Qulekê]] *# [[:Kategorî:Gundên Melkişîyê]] → [[:Kategorî:Gundên Melkişiyê]] *# [[:Kategorî:Gundên Pirsûsê]] → [[:Kategorî:Gundên Sirûcê]] *# [[:Kategorî:Gundên Silîvana]] → [[:Kategorî:Gundên Mirgewerê]] *# [[:Kategorî:Gundên Zêdkanê]] → [[:Kategorî:Gundên Zêtkayê]] *# [[:Kategorî:Gundên noqavkirî bi sedema Projeya Başûrê Rojhilata Anatoliyayê (GAP)]] → [[:Kategorî:Cihên noqavkirî bi sedema Projeya Başûrê Rojhilata Anatoliyayê (GAP)]] *# [[:Kategorî:Gundên parêzgeha Dêrsimê]] → [[:Kategorî:Gundên Dêrsimê (parêzgeh)]] *# [[:Kategorî:Gundên Çaypareê]] → [[:Kategorî:Gundên Çaypareyê]] *# [[:Kategorî:Gundên çaypareyê]] → [[:Kategorî:Gundên Çaypareyê]] *# [[:Kategorî:Gundên çaypareê]] → [[:Kategorî:Gundên Çaypareyê]] *# [[:Kategorî:Gundên şaristana Şot]] → [[:Kategorî:Gundên Şotê (navçe)]] *# [[:Kategorî:Gundên şaristana Şotê]] → [[:Kategorî:Gundên Şotê (navçe)]] *# [[:Kategorî:Gûatêmala]] → [[:Kategorî:Guatemala]] *# [[:Kategorî:Gûatêmalî]] → [[:Kategorî:Guatemalî]] *# [[:Kategorî:Güneydoğu Anadolu Bölgesi]] → [[:Kategorî:Herêma Başûrê Rojhilatê Anatolyayê]] *# [[:Kategorî:Hedîsvanê fars]] → [[:Kategorî:Hedîsvanên faris]] *# [[:Kategorî:Hedîsvanên fars]] → [[:Kategorî:Hedîsvanên faris]] *# [[:Kategorî:Helbestvan li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Helbestvan li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Helbestvanên fars]] → [[:Kategorî:Helbestvanên faris]] *# [[:Kategorî:Helbestvanên fînlandî]] → [[:Kategorî:Helbestvanên fînlendî]] *# [[:Kategorî:Helbestvanên kurd Xorasanê]] → [[:Kategorî:Helbestvanên kurdên Xorasanê]] *# [[:Kategorî:Helbestvanên polon]] → [[:Kategorî:Helbestvanên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Helbestvanên romantîkê]] → [[:Kategorî:Helbestvanên romantîk]] *# [[:Kategorî:Helbestvanên zimanê farsî]] → [[:Kategorî:Helbestvanên zimanê farisî]] *# [[:Kategorî:Helbestvanên şîlîyî]] → [[:Kategorî:Helbestvanên şîliyî]] *# [[:Kategorî:Hemîd Kerzeî]] → [[:Kategorî:Hamid Kerzay]] *# [[:Kategorî:Hemû gotarên reklamî]] → [[:Kategorî:Hemû gotarên wekî reklamê]] *# [[:Kategorî:Hemû rûpelên bi kêm girêdanan]] → [[:Kategorî:Hemû gotarên bi kêm girêdanan]] *# [[:Kategorî:Hemû rûpelên bi kêm girêdanên]] → [[:Kategorî:Hemû rûpelên bi kêm girêdanan]] *# [[:Kategorî:Hemû şirket]] → [[:Kategorî:Şirket]] *# [[:Kategorî:Herpetologî]] → [[:Kategorî:Herpetolojî]] *# [[:Kategorî:Herêmên Holandayê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Holendayê]] *# [[:Kategorî:Herêmên Holendayê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Holendayê]] *# [[:Kategorî:Herêmên Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Herêmên Çekyayê]] *# [[:Kategorî:Herêmên Yewnanistanê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Yewnanistanê]] *# [[:Kategorî:Herêmên dîrokî li Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Herêmên dîrokî yên Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Herêmên otonom]] → [[:Kategorî:Herêmên xweser]] *# [[:Kategorî:Hewanasî]] → [[:Kategorî:Meteorolojî]] *# [[:Kategorî:Heywanên çîrokî]] → [[:Kategorî:Heywanên mîtolojîk]] *# [[:Kategorî:Hezarsal li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Hezarsal li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Hezarsal li Portugalê]] → [[:Kategorî:Hezarsal li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Hezarsal li Walesê]] → [[:Kategorî:Hezarsal li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Hezarsala 1em]] → [[:Kategorî:Hezarsala 1ê]] *# [[:Kategorî:Hezarsala 1ê li Portugalê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 1ê li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Hezarsala 2an li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 2an li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Hezarsala 2an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 2an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Hezarsala 2an]] *# [[:Kategorî:Hezarsala 3an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 3an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Hezarsala 3an li Walesê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 3an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Hezzo]] → [[:Kategorî:Hezo]] *# [[:Kategorî:Hikûmdarên Asyayê]] → [[:Kategorî:Hikûmdarên li Asyayê]] *# [[:Kategorî:Hikûmeta Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Hikûmeta Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Hilanok]] → [[:Kategorî:Asansor]] *# [[:Kategorî:Hochsauerland]] → [[:Kategorî:Hochsauerlandkreis]] *# [[:Kategorî:Homoseksuelî]] → [[:Kategorî:Hevzayendîtî]] *# [[:Kategorî:Honak li ser efsûnkaran]] → [[:Kategorî:Honak li ser efsûngeran]] *# [[:Kategorî:Huner li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Huner li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Huner li Walesê]] → [[:Kategorî:Huner li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Hunermendê Operayê]] → [[:Kategorî:Hunermendê operayê]] *# [[:Kategorî:Hunermendê operayê]] → [[:Kategorî:Hunermendên operayê]] *# [[:Kategorî:Hunermendên hindî]] → [[:Kategorî:Hunermendên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Hunermendên ji Cardiffê]] → [[:Kategorî:Hunermendên ji Kardîfê]] *# [[:Kategorî:Hunermendên jin ên bîseksuel]] → [[:Kategorî:Hunermendên bîseksuel ên jin]] *# [[:Kategorî:Hunermendên kurd Xorasanê]] → [[:Kategorî:Hunermendên kurdên Xorasanê]] *# [[:Kategorî:Hunerên ahengê li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Hunerên ahengê li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Hunerên ahengê li Walesê]] → [[:Kategorî:Hunerên ahengê li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Hêzên esmanî yên Brîtanyayê]] → [[:Kategorî:Hêzên Esmanî yên Brîtanyayê]] *# [[:Kategorî:Hêzên esmanî yên Keyaniyê]] → [[:Kategorî:Hêzên esmanî yên Brîtanyayê]] *# [[:Kategorî:ISNI]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera ISNI]] *# [[:Kategorî:Infobox]] → [[:Kategorî:Agahîdank]] *# [[:Kategorî:Japonya]] → [[:Kategorî:Japon]] *# [[:Kategorî:Jazz]] → [[:Kategorî:Caz]] *# [[:Kategorî:Jidayikbun 1970]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1970]] *# [[:Kategorî:Jidayikbûn hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn hezarsala 2an]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 0î b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 0î b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 10 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 10 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 100 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 100 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1000î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1000î]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1001]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1001]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1002]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1002]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1003]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1003]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1004]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1004]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1005]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1005]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1006]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1006]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1007]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1007]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1008]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1008]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1009]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1009]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 100]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 100]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 100î b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 100î b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 100î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 100î]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1010]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1010]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1010î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1010î]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1012]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1012]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1013]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1013]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1014]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1014]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1015]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1015]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1016]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1016]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1017]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1017]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1018]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1018]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1019]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1019]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1020]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1020]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1020î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1020î]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1021]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1021]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1022]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1022]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1023]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1023]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1024]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1024]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1025]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1025]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1026]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1026]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1027]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1027]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1028]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1028]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1029]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1029]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1030]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1030]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1030î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1030î]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1031]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1031]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1032]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1032]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1033]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1033]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1034]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1034]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1035]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1035]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1036]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1036]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1037]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1037]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1038]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1038]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1039]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1039]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1040]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1040]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1040î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1040î]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1041]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1041]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1042]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1042]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1043]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1043]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1044]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1044]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1045]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1045]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1046]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1046]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1047]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1047]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1048]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1048]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1049]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1049]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1050]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1050]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1050î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1050î]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1051]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1051]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1052]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1052]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1053]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1053]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1054]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1054]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1055]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1055]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1056]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1056]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1057]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1057]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1058]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1058]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1059]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1059]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 106 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 106 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1060]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1060]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1061]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1061]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1062]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1062]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1063]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1063]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1064]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1064]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1065]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1065]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1066]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1066]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1067]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1067]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1068]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1068]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1069]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1069]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1070]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1070]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1071]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1071]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1072]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1072]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1073]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1073]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1074]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1074]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1075]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1075]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1076]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1076]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1077]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1077]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1078]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1078]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1079]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1079]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1080]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1080]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1081]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1081]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1082]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1082]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1083]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1083]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1084]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1084]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1085]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1085]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1086]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1086]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1087]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1087]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1088]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1088]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1089]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1089]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1090]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1090]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1091]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1091]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1092]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1092]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1093]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1093]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1094]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1094]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1095]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1095]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1096]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1096]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1097]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1097]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1098]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1098]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1099]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1099]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1100]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1100]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1101]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1101]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1102]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1102]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1103]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1103]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1104]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1104]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1105]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1105]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1106]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1106]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1107]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1107]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1108]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1108]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1109]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1109]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1110]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1110]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1111]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1111]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1112]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1112]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1113]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1113]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1114]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1114]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1115]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1115]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1116]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1116]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1117]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1117]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1118]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1118]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1119]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1119]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1120]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1120]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1121]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1121]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1122]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1122]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1123]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1123]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1124]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1124]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1125]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1125]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1126]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1126]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1127]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1127]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1128]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1128]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1129]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1129]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1130]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1130]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1131]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1131]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1132]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1132]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1133]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1133]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1134]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1134]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1135]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1135]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1136]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1136]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1137]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1137]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1138]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1138]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1139]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1139]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1140]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1140]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1141]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1141]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1142]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1142]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1143]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1143]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1144]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1144]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1145]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1145]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1146]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1146]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1147]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1147]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1148]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1148]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1149]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1149]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1150]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1150]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1151]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1151]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1152]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1152]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1153]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1153]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1154]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1154]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1155]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1155]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1156]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1156]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1157]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1157]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1158]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1158]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1159]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1159]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1160]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1160]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1161]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1161]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1162]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1162]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1163]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1163]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1164]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1164]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1165]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1165]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1166]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1166]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1167]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1167]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1168]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1168]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1169]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1169]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1170]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1170]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1171]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1171]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1172]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1172]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1173]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1173]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1174]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1174]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1175]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1175]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1176]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1176]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1177]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1177]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1178]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1178]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1179]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1179]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1180]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1180]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1181]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1181]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1182]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1182]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1183]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1183]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1184]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1184]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1185]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1185]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1186]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1186]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1187]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1187]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1188]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1188]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1189]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1189]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1190]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1190]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1191]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1191]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1192]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1192]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1193]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1193]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1194]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1194]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1195]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1195]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1196]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1196]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1197]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1197]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1198]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1198]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1199]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1199]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1200]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1200]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1201]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1201]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1202]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1202]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1203]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1203]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1204]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1204]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1205]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1205]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1206]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1206]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1207]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1207]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1208]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1208]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1209]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1209]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1210]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1210]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1211]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1211]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1212]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1212]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1213]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1213]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1214]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1214]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1215]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1215]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1216]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1216]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1217]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1217]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1218]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1218]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1219]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1219]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 121]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 121]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1220]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1220]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1221]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1221]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1222]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1222]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1223]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1223]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1224]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1224]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1225]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1225]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1226]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1226]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1227]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1227]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1228]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1228]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1229]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1229]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1230]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1230]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1231]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1231]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1232]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1232]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1233]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1233]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1234]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1234]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1235]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1235]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1236]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1236]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1237]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1237]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1238]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1238]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1239]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1239]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 123]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 123]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1240]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1240]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1241]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1241]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1242]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1242]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1243]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1243]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1244]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1244]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1245]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1245]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1246]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1246]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1247]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1247]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1248]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1248]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1249]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1249]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 124]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 124]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1250]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1250]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1251]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1251]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1252]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1252]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1253]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1253]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1254]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1254]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1255]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1255]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1256]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1256]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1257]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1257]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1258]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1258]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1259]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1259]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1260]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1260]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1261]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1261]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1262]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1262]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1263]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1263]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1264]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1264]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1265]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1265]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1266]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1266]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1267]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1267]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1268]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1268]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1269]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1269]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 126]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 126]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1270]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1270]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1271]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1271]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1272]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1272]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1273]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1273]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1274]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1274]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1275]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1275]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1276]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1276]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1277]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1277]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1278]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1278]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1279]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1279]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1280]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1280]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1281]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1281]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1282]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1282]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1283]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1283]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1284]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1284]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1285]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1285]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1286]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1286]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1287]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1287]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1288]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1288]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1289]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1289]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1290]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1290]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1291]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1291]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1292]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1292]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1293]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1293]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1294]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1294]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1295]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1295]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1296]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1296]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1297]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1297]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1298]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1298]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1299]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1299]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 129]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 129]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 12]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 12]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1301]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1301]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1302]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1302]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1303]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1303]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1304]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1304]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1305]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1305]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1306]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1306]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1307]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1307]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1308]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1308]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1309]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1309]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 130]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 130]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1310]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1310]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1312]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1312]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1313]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1313]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1314]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1314]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1315]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1315]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1316]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1316]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1317]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1317]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1318]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1318]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1319]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1319]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1320]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1320]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1321]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1321]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1322]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1322]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1323]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1323]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1324]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1324]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1325]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1325]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1326]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1326]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1327]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1327]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1328]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1328]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1329]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1329]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1330]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1330]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1331]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1331]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1332]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1332]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1333]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1333]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1334]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1334]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1335]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1335]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1336]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1336]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1337]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1337]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1338]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1338]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1339]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1339]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1340]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1340]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1341]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1341]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1342]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1342]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1343]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1343]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1344]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1344]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1345]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1345]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1346]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1346]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1347]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1347]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1348]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1348]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1349]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1349]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1350]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1350]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1351]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1351]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1352]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1352]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1353]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1353]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1354]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1354]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1355]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1355]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1356]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1356]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1357]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1357]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1358]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1358]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1359]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1359]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1360]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1360]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1361]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1361]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1362]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1362]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1363]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1363]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1364]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1364]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1365]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1365]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1366]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1366]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1367]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1367]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1368]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1368]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1369]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1369]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1370]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1370]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1371]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1371]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1372]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1372]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1373]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1373]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1374]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1374]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1375]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1375]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1376]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1376]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1377]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1377]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1378]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1378]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1379]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1379]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1380]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1380]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1381]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1381]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1382]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1382]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1383]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1383]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1384]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1384]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1385]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1385]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1386]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1386]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1387]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1387]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1388]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1388]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1389]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1389]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1390]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1390]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1391]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1391]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1392]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1392]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1393]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1393]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1394]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1394]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1395]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1395]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1396]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1396]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1397]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1397]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1398]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1398]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1399]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1399]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 140 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 140 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1401]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1401]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1402]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1402]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1403]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1403]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1404]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1404]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1405]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1405]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1406]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1406]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1407]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1407]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1408]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1408]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1409]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1409]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1410]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1410]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1412]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1412]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1413]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1413]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1414]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1414]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1415]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1415]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1416]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1416]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1417]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1417]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1418]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1418]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1419]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1419]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1420]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1420]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1421]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1421]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1422]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1422]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1423]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1423]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1424]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1424]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1425]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1425]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1426]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1426]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1427]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1427]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1428]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1428]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1429]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1429]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1430]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1430]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1431]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1431]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1432]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1432]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1433]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1433]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1434]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1434]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1435]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1435]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1436]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1436]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1437]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1437]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1438]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1438]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1439]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1439]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1440]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1440]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1441]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1441]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1442]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1442]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1443]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1443]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1444]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1444]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1445]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1445]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1446]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1446]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1447]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1447]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1448]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1448]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1449]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1449]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1450]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1450]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1451]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1451]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1452]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1452]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1453]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1453]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1454]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1454]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1455]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1455]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1456]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1456]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1457]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1457]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1458]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1458]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1459]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1459]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 145]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 145]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1460]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1460]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1461]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1461]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1462]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1462]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1463]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1463]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1464]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1464]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1465]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1465]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1466]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1466]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1467]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1467]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1468]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1468]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1469]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1469]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1470]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1470]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1471]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1471]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1472]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1472]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1473]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1473]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1474]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1474]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1475]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1475]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1476]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1476]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1477]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1477]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1478]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1478]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1479]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1479]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1480]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1480]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1481]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1481]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1482]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1482]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1483]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1483]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1484]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1484]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1485]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1485]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1486]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1486]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1487]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1487]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1488]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1488]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1489]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1489]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1490]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1490]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1491]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1491]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1492]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1492]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1493]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1493]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1494]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1494]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1495]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1495]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1496]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1496]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1497]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1497]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1498]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1498]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1499]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1499]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1500]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1500]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1501]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1501]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1502]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1502]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1503]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1503]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1504]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1504]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1505]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1505]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1506]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1506]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1507]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1507]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1508]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1508]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1509]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1509]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1510]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1510]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1511]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1511]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1512]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1512]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1513]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1513]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1514]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1514]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1515]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1515]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1516]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1516]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1517]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1517]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1518]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1518]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1519]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1519]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1520]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1520]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1521]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1521]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1522]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1522]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1523]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1523]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1524]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1524]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1525]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1525]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1526]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1526]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1527]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1527]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1528]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1528]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1529]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1529]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1530]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1530]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1531]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1531]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1532]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1532]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1533]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1533]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1534]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1534]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1535]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1535]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1536]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1536]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1537]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1537]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1538]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1538]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1539]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1539]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1540]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1540]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1541]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1541]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1542]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1542]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1543]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1543]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1544]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1544]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1545]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1545]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1546]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1546]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1547]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1547]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1548]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1548]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1549]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1549]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1550]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1550]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1551]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1551]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1552]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1552]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1553]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1553]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1554]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1554]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1555]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1555]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1556]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1556]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1557]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1557]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1558]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1558]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1559]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1559]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1560]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1560]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1561]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1561]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1562]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1562]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1563]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1563]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1564]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1564]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1565]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1565]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1566]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1566]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1567]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1567]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1568]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1568]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1569]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1569]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1570]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1570]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1571]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1571]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1572]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1572]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1573]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1573]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1574]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1574]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1575]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1575]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1576]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1576]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1577]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1577]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1578]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1578]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1579]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1579]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1580]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1580]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1581]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1581]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1582]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1582]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1583]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1583]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1584]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1584]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1585]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1585]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1586]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1586]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1587]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1587]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1588]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1588]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1589]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1589]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1590]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1590]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1591]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1591]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1592]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1592]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1593]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1593]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1594]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1594]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1595]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1595]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1596]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1596]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1597]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1597]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1598]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1598]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1599]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1599]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 15]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 15]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1601]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1601]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1602]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1602]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1603]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1603]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1604]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1604]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1605]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1605]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1606]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1606]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1607]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1607]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1608]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1608]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1609]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1609]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1610]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1610]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1611]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1611]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1612]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1612]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1613]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1613]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1614]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1614]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1615]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1615]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1616]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1616]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1617]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1617]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1618]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1618]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1619]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1619]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 161]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 161]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1620]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1620]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1621]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1621]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1622]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1622]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1623]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1623]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1624]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1624]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1625]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1625]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1626]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1626]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1627]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1627]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1628]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1628]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1629]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1629]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1630]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1630]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1631]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1631]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1632]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1632]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1633]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1633]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1634]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1634]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1635]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1635]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1636]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1636]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1637]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1637]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1638]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1638]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1639]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1639]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1640]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1640]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1641]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1641]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1642]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1642]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1643]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1643]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1644]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1644]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1645]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1645]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1646]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1646]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1647]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1647]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1648]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1648]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1649]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1649]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1650]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1650]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1651]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1651]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1652]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1652]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1653]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1653]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1654]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1654]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1655]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1655]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1656]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1656]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1657]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1657]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1658]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1658]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1659]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1659]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 165]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 165]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1660]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1660]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1661]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1661]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1662]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1662]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1663]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1663]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1664]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1664]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1665]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1665]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1666]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1666]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1667]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1667]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1668]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1668]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1669]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1669]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1670]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1670]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1671]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1671]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1672]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1672]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1673]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1673]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1674]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1674]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1675]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1675]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1676]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1676]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1677]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1677]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1678]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1678]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1679]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1679]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1680]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1680]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1681]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1681]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1682]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1682]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1683]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1683]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1684]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1684]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1685]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1685]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1686]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1686]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1687]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1687]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1688]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1688]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1689]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1689]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1690]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1690]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1691]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1691]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1692]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1692]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1693]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1693]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1694]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1694]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1695]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1695]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1696]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1696]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1697]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1697]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1698]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1698]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1699]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1699]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1700]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1700]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1701]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1701]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1702]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1702]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1703]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1703]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1704]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1704]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1705]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1705]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1706]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1706]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1707]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1707]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1708]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1708]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1709]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1709]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1710]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1710]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1711]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1711]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1712]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1712]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1713]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1713]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1714]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1714]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1715]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1715]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1716]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1716]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1717]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1717]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1718]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1718]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1719]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1719]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1720]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1720]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1721]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1721]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1722]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1722]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1723]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1723]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1724]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1724]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1725]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1725]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1726]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1726]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1727]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1727]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1728]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1728]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1729]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1729]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1730]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1730]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1731]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1731]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1732]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1732]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1733]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1733]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1734]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1734]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1735]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1735]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1736]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1736]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1737]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1737]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1738]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1738]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1739]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1739]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1740]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1740]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1741]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1741]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1742]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1742]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1743]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1743]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1744]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1744]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1745]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1745]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1746]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1746]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1747]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1747]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1748]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1748]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1749]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1749]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1750]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1750]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1751]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1751]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1752]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1752]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1753]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1753]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1754]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1754]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1755]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1755]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1756]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1756]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1757]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1757]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1758]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1758]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1759]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1759]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1760]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1760]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1761]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1761]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1762]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1762]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1763]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1763]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1764]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1764]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1765]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1765]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1766]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1766]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1767]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1767]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1768]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1768]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1769]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1769]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1770]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1770]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1771]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1771]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1772]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1772]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1773]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1773]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1774]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1774]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1775]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1775]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1776]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1776]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1777]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1777]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1778]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1778]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1779]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1779]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1780]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1780]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1781]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1781]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1782]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1782]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1783]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1783]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1784]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1784]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1785]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1785]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1786]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1786]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1787]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1787]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1788]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1788]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1789]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1789]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1790]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1790]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1791]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1791]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1792]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1792]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1793]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1793]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1794]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1794]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1795]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1795]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1796]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1796]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1797]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1797]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1798]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1798]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1799]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1799]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1800]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1800]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1801]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1801]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1802]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1802]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1803]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1803]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1804]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1804]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1805]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1805]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1806]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1806]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1807]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1807]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1808]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1808]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1809]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1809]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 180]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 180]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1810]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1810]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1811]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1811]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1812]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1812]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1813]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1813]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1814]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1814]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1815]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1815]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1816]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1816]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1817]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1817]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1818]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1818]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1819]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1819]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1820]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1820]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1821]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1821]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1822]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1822]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1823]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1823]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1824]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1824]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1825]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1825]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1826]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1826]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1827]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1827]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1828]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1828]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1829]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1829]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1830]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1830]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1831]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1831]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1832]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1832]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1833]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1833]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1834]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1834]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1835]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1835]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1836]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1836]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1837]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1837]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1838]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1838]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1839]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1839]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1840]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1840]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1841]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1841]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1842]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1842]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1843]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1843]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1844]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1844]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1845]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1845]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1846]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1846]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1847]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1847]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1848]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1848]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1849]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1849]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 185 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 185 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1850]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1850]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1851]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1851]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1852]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1852]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1853]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1853]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1854]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1854]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1855]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1855]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1856]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1856]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1857]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1857]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1858]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1858]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1859]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1859]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1860]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1860]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1861]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1861]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1862]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1862]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1863]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1863]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1864]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1864]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1865]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1865]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1866]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1866]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1867]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1867]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1868]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1868]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1869]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1869]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1870]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1870]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1871]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1871]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1872]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1872]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1873]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1873]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1874]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1874]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1875]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1875]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1876]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1876]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1877]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1877]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1878]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1878]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1879]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1879]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1880]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1880]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1881]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1881]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1882]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1882]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1883]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1883]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1884]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1884]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1885]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1885]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1886]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1886]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1887]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1887]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1888]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1888]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1889]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1889]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 188]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 188]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1890]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1890]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1891]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1891]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1892]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1892]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1893]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1893]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1894]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1894]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1895]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1895]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1896]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1896]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1897]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1897]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1898]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1898]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1899]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1899]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 189]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 189]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1900]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1900]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1901]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1901]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1903]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1903]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1904]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1904]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1905]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1905]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1906]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1906]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1907]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1907]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1908]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1908]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1909]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1909]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1910]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1910]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1911]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1911]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1912]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1912]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1913]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1913]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1914]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1914]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1915]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1915]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1916]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1916]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1917]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1917]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1918]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1918]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1919]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1919]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1920]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1920]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1921]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1921]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1922]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1922]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1923]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1923]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1924]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1924]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1925]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1925]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1926]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1926]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1927]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1927]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1928]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1928]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 192]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 192]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1930]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1930]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1931]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1931]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1932]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1932]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1933]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1933]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1934]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1934]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1935]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1935]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1936]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1936]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1937]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1937]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1938]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1938]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1939]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1939]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1940]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1940]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1941]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1941]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1942]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1942]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1943]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1943]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1944]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1944]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1945]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1945]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1948]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1948]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1949]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1949]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1952]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1952]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1953]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1953]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1955]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1955]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1958]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1958]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1959]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1959]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1961]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1961]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1962]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1962]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1963]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1963]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1964]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1964]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1965]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1965]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1966]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1966]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1967]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1967]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1971]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1971]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1972]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1972]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1973]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1973]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1976]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1976]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1978]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1978]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1979]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1979]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1980]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1980]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1981]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1981]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1982]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1982]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1983]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1983]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1984]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1984]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1985]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1985]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1986]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1986]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1987]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1987]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1988]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1988]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1989]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1989]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1990]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1990]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1991]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1991]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1992]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1992]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1993]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1993]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1994]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1994]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1995]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1995]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1996]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1996]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1997]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1997]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1998]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1998]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2000]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2000]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2001]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2001]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2002]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2002]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2003]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2003]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2006]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2006]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2007]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2007]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2009]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2009]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2012]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2012]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 204]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 204]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 205]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 205]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 208]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 208]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 216]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 216]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 225]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 225]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 229 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 229 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 240]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 240]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 247 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 247 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 260 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 260 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 265 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 265 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 272]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 272]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 27]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 27]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 284 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 284 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 286 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 286 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 298]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 298]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 3 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 3 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 309 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 309 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 309]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 309]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 30]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 30]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 321]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 321]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 328]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 328]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 32]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 32]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 347]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 347]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 354]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 354]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 356 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 356 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 360]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 360]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 37]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 37]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 384 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 384 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 384]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 384]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 39]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 39]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 40]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 40]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 42 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 42 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 428 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 428 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 43 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 43 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 473]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 473]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 476]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 476]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 497]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 497]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 51]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 51]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 539]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 539]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 53]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 53]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 544 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 544 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 546]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 546]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 549]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 549]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 551 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 551 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 555]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 555]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 556]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 556]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 560]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 560]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 563]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 563]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 565]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 565]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 567]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 567]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 568]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 568]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 569]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 569]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 570]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 570]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 573]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 573]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 574]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 574]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 575]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 575]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 576]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 576]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 579]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 579]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 580]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 580]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 581]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 581]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 583]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 583]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 584]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 584]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 585]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 585]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 588]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 588]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 590]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 590]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 591]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 591]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 592]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 592]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 593]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 593]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 594]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 594]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 595]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 595]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 596]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 596]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 598]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 598]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 599]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 599]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 600]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 600]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 601]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 601]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 603]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 603]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 605]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 605]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 606]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 606]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 608]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 608]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 610]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 610]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 611]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 611]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 612]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 612]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 614]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 614]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 615]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 615]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 619]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 619]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 61]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 61]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 624]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 624]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 625]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 625]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 626]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 626]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 63 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 63 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 646]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 646]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 65 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 65 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 668]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 668]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 675 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 675 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 675]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 675]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 677]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 677]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 69 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 69 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 699]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 699]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 70 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 70 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 700]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 700]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 711]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 711]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 714]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 714]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 718]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 718]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 721]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 721]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 724]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 724]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 740]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 740]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 742]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 742]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 750]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 750]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 766]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 766]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 767]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 767]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 768]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 768]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 76]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 76]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 776]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 776]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 780]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 780]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 781]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 781]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 786]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 786]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 787]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 787]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 789]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 789]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 790]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 790]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 796]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 796]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 798]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 798]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 800]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 800]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 801]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 801]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 802]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 802]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 804]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 804]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 805]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 805]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 810]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 810]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 815]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 815]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 820]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 820]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 821]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 821]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 824]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 824]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 827]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 827]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 828]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 828]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 830]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 830]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 835]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 835]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 839]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 839]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 850]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 850]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 853]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 853]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 858]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 858]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 864]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 864]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 865]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 865]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 86]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 86]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 873]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 873]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 880]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 880]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 893]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 893]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 895]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 895]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 896]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 896]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 900]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 900]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 901]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 901]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 903]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 903]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 908]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 908]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 910]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 910]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 920]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 920]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 932]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 932]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 935]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 935]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 936]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 936]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 940]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 940]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 945]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 945]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 950]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 950]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 953]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 953]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 960]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 960]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 965]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 965]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 966]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 966]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 971]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 971]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 972]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 972]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 973]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 973]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 974]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 974]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 978]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 978]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 980]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 980]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 998]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 998]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn Dijon]] → [[:Kategorî:Kesên ji Dijonê]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn sedsala 7'an]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn sedsala 7an]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn sedsala 7an]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn sedsala 7an]] *# [[:Kategorî:Jin li gorî pîşeyê]] → [[:Kategorî:Jin li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Jinên Azerî]] → [[:Kategorî:Jinên azerî]] *# [[:Kategorî:Jinên awistralyayî]] → [[:Kategorî:Jinên awistralî]] *# [[:Kategorî:Jinên fînlandî]] → [[:Kategorî:Jinên fînlendî]] *# [[:Kategorî:Jinên li Awistralyayê]] → [[:Kategorî:Jin li Awistralyayê]] *# [[:Kategorî:Jinên li Okyanûsyayê]] → [[:Kategorî:Jin li Okyanûsyayê]] *# [[:Kategorî:Jinên polon]] → [[:Kategorî:Jinên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Joanne K. Rowling]] → [[:Kategorî:J. K. Rowling]] *# [[:Kategorî:Jîngeh li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Jîngeh li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Jîngeh li Walesê]] → [[:Kategorî:Jîngeh li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Kabilcevz]] → [[:Kategorî:Qabilcewz]] *# [[:Kategorî:Kafkasya]] → [[:Kategorî:Qefqasya]] *# [[:Kategorî:Kamboçyayî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Kambocayî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Kamboçyayî]] → [[:Kategorî:Kambocayî]] *# [[:Kategorî:Kanalên Amerîkayê]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Amerîkayê]] *# [[:Kategorî:Kanalên pirzimanî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên pirzimanî]] *# [[:Kategorî:Kanalên televîzyona yên Brezîlya]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Brezîlê]] *# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Arjantînî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Arjentînê]] *# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Brezîlya]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Brezîlê]] *# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi spanî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê spanî]] *# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên inglîzî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê inglîzî]] *# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên portekîzî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê portûgalî]] *# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên portûgalî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê portûgalî]] *# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên spanî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê spanî]] *# [[:Kategorî:Karakterên honakî]] → [[:Kategorî:Kesayetên honakî]] *# [[:Kategorî:Kardiyolojî]] → [[:Kategorî:Dilnasî]] *# [[:Kategorî:Kareba]] → [[:Kategorî:Elektrîk]] *# [[:Kategorî:Karsazên walesî]] → [[:Kategorî:Karsazên wêlsî]] *# [[:Kategorî:Karsazî li Walesê]] → [[:Kategorî:Karsazî li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Karta dayikî]] → [[:Kategorî:Makekart]] *# [[:Kategorî:Kasa Cîhanê ya Jinan a FIFA]] → [[:Kategorî:Kasa Cîhanî ya Jinan a FIFA]] *# [[:Kategorî:Kasa Cîhanê]] → [[:Kategorî:Kasa Cîhanî]] *# [[:Kategorî:Katalan]] → [[:Kategorî:Ketelan]] *# [[:Kategorî:Kategoriyên li gorî parzemîn û sedsalan]] → [[:Kategorî:Kategorî li gorî parzemîn û sedsalan]] *# [[:Kategorî:Kategoriyên mirovan ên antropolojîk]] → [[:Kategorî:Kategoriyên antropolojîk ên mirovan]] *# [[:Kategorî:Kategorî li gorî bajarên li Înglistanê]] → [[:Kategorî:Kategorî li gorî bajarên Înglistanê]] *# [[:Kategorî:Kategorî li gorî dûgelan]] → [[:Kategorî:Kategorî li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Kategorî li gorî navgînan]] → [[:Kategorî:Kategorî li gorî medyayan]] *# [[:Kategorî:Kel]] → [[:Kategorî:Keleh]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Asyayê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Asyayê li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Asyayê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Asyayê]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Efxanistanê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Efxanistanê]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Ewropayê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Ewropayê li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Ewropayê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Ewropayê]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li gorî parzemînan]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Îranê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Îranê]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Îtalyayê]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê]] *# [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Kelheyên Wanê]] → [[:Kategorî:Kelehên Wanê]] *# [[:Kategorî:Kelheyên li Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Kelehên li Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Kembodja]] → [[:Kategorî:Kamboca]] *# [[:Kategorî:Keneda]] → [[:Kategorî:Kanada]] *# [[:Kategorî:Kentucky]] → [[:Kategorî:Kentakî]] *# [[:Kategorî:Kes li gorî olan]] → [[:Kategorî:Kes li gorî dînan]] *# [[:Kategorî:Kes li gorî pîşe,sedsal û neteweyan]] → [[:Kategorî:Kes li gorî pîşe, sedsal û neteweyan]] *# [[:Kategorî:Keseyetên di destanên kurdan de]] → [[:Kategorî:Kesayetên di destanên kurdan de]] *# [[:Kategorî:Kesên Asyayî yên sedsala 20an]] → [[:Kategorî:Kesên asyayî yên sedsala 20an]] *# [[:Kategorî:Kesên Asyayî yên sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Kesên asyayî yên sedsala 21an]] *# [[:Kategorî:Kesên Leşciwanî]] → [[:Kategorî:Leşciwanî]] *# [[:Kategorî:Kesên hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Kesên hezarsala 2an]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Almanya]] → [[:Kategorî:Kesên ji Almanyayê]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Arjentînê]] → [[:Kategorî:Arjentînî]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Awistriyayê li gorî bajaran]] → [[:Kategorî:Kesên ji Awistiryayê li gorî bajaran]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Cardiffê li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Kesên ji Kardîfê li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Cardiffê]] → [[:Kategorî:Kesên ji Kardîfê]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Kinikan]] → [[:Kategorî:Kesên ji Kinikanê]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Liceyê]] → [[:Kategorî:Kesên ji Licêyê]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Navçeyên Kurdistanê (parêzgeh)]] → [[:Kategorî:Kesên ji Kurdistanê (parêzgeh)]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Ohioê]] → [[:Kategorî:Kesên ji Ohioyê]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Seqiz]] → [[:Kategorî:Kesên ji Seqizê]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Stenbolê]] → [[:Kategorî:Kesên ji Stembolê]] *# [[:Kategorî:Kesên leşciwan]] → [[:Kategorî:Leşciwanî]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 10'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 10an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 11'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 11an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 12'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 12an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 13'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 13an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 14'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 14an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 15'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 15an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 16'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 16an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 17'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 17an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 18'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 18an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 19'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 19an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 20'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 20an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 6'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 6an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 7'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 7an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 8'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 8an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 9'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 9an]] *# [[:Kategorî:Keyaniya Asturiasê]] → [[:Kategorî:Keyaniya Astûryayê]] *# [[:Kategorî:Keyaniya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Keyaniya Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Keyaniyên Walesê]] → [[:Kategorî:Keyaniyên Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Keyên Krîtê]] → [[:Kategorî:Keyên Girîtê]] *# [[:Kategorî:Keyên Markoyê]] → [[:Kategorî:Keyên Marokoyê]] *# [[:Kategorî:Koandamêt heywanan]] → [[:Kategorî:Anatomiya guhandaran]] *# [[:Kategorî:Kobanê]] → [[:Kategorî:Kobanî]] *# [[:Kategorî:Kolonîtî]] → [[:Kategorî:Kolonyalîzm]] *# [[:Kategorî:Koma etnodînî]] → [[:Kategorî:Komên etnodînî]] *# [[:Kategorî:Komagene]] → [[:Kategorî:Komagênê]] *# [[:Kategorî:Komara Mehabadê]] → [[:Kategorî:Komara Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Çekya]] *# [[:Kategorî:Komunên Aveyronê]] → [[:Kategorî:Komunên Avaironê]] *# [[:Kategorî:Komunên Fransayê li gorî departmanan]] → [[:Kategorî:Komunên Fransayê li gorî departementan]] *# [[:Kategorî:Komunên parêzgeha Agrigentoyê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Agrigentoyê]] *# [[:Kategorî:Komunên parêzgeha Alessandriayê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Alessandriayê]] *# [[:Kategorî:Komunên parêzgeha Chieti]] → [[:Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Chieti]] *# [[:Kategorî:Komên avê li Asyayê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Asyayê]] *# [[:Kategorî:Komên avê li Pakistanê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Pakistanê]] *# [[:Kategorî:Komên avê yên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Komên avê yên Sudanê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Sûdanê]] *# [[:Kategorî:Komên avê yên Walesê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Komên etnîk li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Komên etnîk li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Komên etnîkî li Çînê]] → [[:Kategorî:Komên etnîk li Çînê]] *# [[:Kategorî:Komên etnîkî yên bi hidûdên navmiletî hatine parkirin]] → [[:Kategorî:Komên etnîkî yên bi hidûdên navneteweyî hatine parkirin]] *# [[:Kategorî:Komên etnîkî yên Çînê]] → [[:Kategorî:Komên etnîk li Çînê]] *# [[:Kategorî:Komûnên Fransayê]] → [[:Kategorî:Komunên Fransayê]] *# [[:Kategorî:Komûnên departementa Girondeê]] → [[:Kategorî:Komunên Girondayê]] *# [[:Kategorî:Komûnên departementa Loire-Atlantique]] → [[:Kategorî:Komunên departementa Loire-Atlantique]] *# [[:Kategorî:Komûnîzm]] → [[:Kategorî:Komunîzm]] *# [[:Kategorî:Konfederalîzma Demokratîk]] → [[:Kategorî:Konfederalîzma demokratîk]] *# [[:Kategorî:Konfusyus]] → [[:Kategorî:Konfuçyus]] *# [[:Kategorî:Koordînat li ser Wîkîdatayê ye]] → [[:Kategorî:Koordînat li ser Wîkîdaneyê ye]] *# [[:Kategorî:Kosovo]] → [[:Kategorî:Kosova]] *# [[:Kategorî:Kroatya]] → [[:Kategorî:Xirwatistan]] *# [[:Kategorî:Kroatî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Xirwat li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Kroatî]] → [[:Kategorî:Xirwat]] *# [[:Kategorî:Krowatî]] → [[:Kategorî:Xirwatî]] *# [[:Kategorî:Krîmînolojî]] → [[:Kategorî:Tawannasî]] *# [[:Kategorî:Kulu]] → [[:Kategorî:Qulek]] *# [[:Kategorî:Kurdnas]] → [[:Kategorî:Kurdolog]] *# [[:Kategorî:Kurdnasên awistirî]] → [[:Kategorî:Kurdologên awistirî]] *# [[:Kategorî:Kurdnasên fransî]] → [[:Kategorî:Kurdologên fransî]] *# [[:Kategorî:Kurdnasên rûs]] → [[:Kategorî:Kurdologên rûs]] *# [[:Kategorî:Kurdên Anatoliyaya Navîn]] → [[:Kategorî:Kurdên Anatolyaya Navîn]] *# [[:Kategorî:Kurdên Kafkasyayê]] → [[:Kategorî:Kurdên Qefqasyayê]] *# [[:Kategorî:Kurdên Osmanî]] → [[:Kategorî:Kurdên Împeratoriya Osmanî]] *# [[:Kategorî:Kurdên YKKS'ê]] → [[:Kategorî:Kurdên Sovyeta Berê]] *# [[:Kategorî:Kurdên ji Misirê]] → [[:Kategorî:Kurdên Misirê]] *# [[:Kategorî:Kurdên osmanî]] → [[:Kategorî:Kurdên Împeratoriya Osmanî]] *# [[:Kategorî:Kurdên rojhilat]] → [[:Kategorî:Kurdên Rojhilata Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Kurt]] → [[:Kategorî:Şitil]] *# [[:Kategorî:Kuv]] → [[:Kategorî:Karok]] *# [[:Kategorî:Kîmyagerên çek (gel)]] → [[:Kategorî:Kîmyagerên çekyayî]] *# [[:Kategorî:Kîmyagerên çek]] → [[:Kategorî:Kîmyagerên çekyayî]] *# [[:Kategorî:Kîprosî li gorî sedsalan]] → [[:Kategorî:Qibrisî li gorî sedsalan]] *# [[:Kategorî:Kîvroşk]] → [[:Kategorî:Kerguh]] *# [[:Kategorî:LCCN]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera LCCN]] *# [[:Kategorî:LNB]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera LNB]] *# [[:Kategorî:Language maintenance templates]] → [[:Kategorî:Şablonên çavdêriyê ji bo zimên]] *# [[:Kategorî:Language templates]] → [[:Kategorî:Şablonên zimanan]] *# [[:Kategorî:Latînî]] → [[:Kategorî:Zimanê latînî]] *# [[:Kategorî:Lezbiyentî]] → [[:Kategorî:Lezbiyenî]] *# [[:Kategorî:Leşkeriya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Leşkeriya Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Leşkeriya Kîprosê]] → [[:Kategorî:Leşkeriya Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Leşkerên Kurd]] → [[:Kategorî:Leşkerên kurd]] *# [[:Kategorî:Li gorî zayendê kes]] → [[:Kategorî:Kes li gorî zayendê]] *# [[:Kategorî:Lîga Şampiyonên UEFA'yê ya 2010/2011]] → [[:Kategorî:Lîga Şampiyonên UEFAyê 2010/2011]] *# [[:Kategorî:Lîsteya fîlmên kurdî]] → [[:Kategorî:Sînemaya kurdî]] *# [[:Kategorî:Lîsteya navên Xwedê li gorî îslamê]] → [[:Kategorî:Navên Xwedê di îslamê de]] *# [[:Kategorî:Lîstikvanê bîlardê]] → [[:Kategorî:Lîstikvanên bîlardoyê]] *# [[:Kategorî:Lîstikvanên kurd]] → [[:Kategorî:Aktorên kurd]] *# [[:Kategorî:Macar]] → [[:Kategorî:Mecar]] *# [[:Kategorî:Malbata Mihemedê]] → [[:Kategorî:Malbata Muhemmed]] *# [[:Kategorî:Malbatên ji Ohioê]] → [[:Kategorî:Malbatên ji Ohioyê]] *# [[:Kategorî:Malbatên kurd]] → [[:Kategorî:Malbatên kurdî]] *# [[:Kategorî:Malperên ku 2004'ê avabûne]] → [[:Kategorî:Malperên ku di 2004an de ava bûne]] *# [[:Kategorî:Mangavan]] → [[:Kategorî:Mangaka]] *# [[:Kategorî:Matematîkzan li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Matematîknas li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Matematîkzan]] → [[:Kategorî:Matematîknas]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên ereb]] → [[:Kategorî:Matematîknasên ereb]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên faris]] → [[:Kategorî:Matematîknasên faris]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên fars]] → [[:Kategorî:Matematîknasên faris]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên fransî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên fransî]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên hindistanî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên hindî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên kurd]] → [[:Kategorî:Matematîknasên kurd]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên swêdî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên swêdî]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên tirk]] → [[:Kategorî:Matematîknasên tirk]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên yewnan]] → [[:Kategorî:Matematîknasên yewnan]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên yewnanî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên yewnan]] *# [[:Kategorî:Meclîsa Mezin a Newengeran a Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Meclîsa Mezin ya Neteweyî ya Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Medya almanî]] → [[:Kategorî:Medyaya Almanyayê]] *# [[:Kategorî:Medya azerî]] → [[:Kategorî:Medyaya Azerbaycanê]] *# [[:Kategorî:Medya fransî]] → [[:Kategorî:Medyaya Fransayê]] *# [[:Kategorî:Medyaya Kîprosê]] → [[:Kategorî:Medyaya Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Meksîka]] → [[:Kategorî:Meksîk]] *# [[:Kategorî:Mela Hisênê Bateyî]] → [[:Kategorî:Mela Huseynê Bateyî]] *# [[:Kategorî:Melayê Bateyî]] → [[:Kategorî:Mela Huseynê Bateyî]] *# [[:Kategorî:Meledî]] → [[:Kategorî:Meletî]] *# [[:Kategorî:Melek]] → [[:Kategorî:Firîşte]] *# [[:Kategorî:Merên kûbayî]] → [[:Kategorî:Mêrên kûbayî]] *# [[:Kategorî:Mexlûqên efsanevî]] → [[:Kategorî:Mexlûqên efsanewî]] *# [[:Kategorî:Mezheba îslamî]] → [[:Kategorî:Mezhebên îslamê]] *# [[:Kategorî:Mihemed]] → [[:Kategorî:Muhemmed]] *# [[:Kategorî:Mijarên dîroka vebijêrk]] → [[:Kategorî:Mijarên dîroka alternatîv]] *# [[:Kategorî:Mirin hezarsala 1em]] → [[:Kategorî:Mirin hezarsala 1ê]] *# [[:Kategorî:Mirin hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Mirin hezarsala 2an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 10'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 10an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 11'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 11an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 12'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 12an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 13'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 13an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 14'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 14an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 15'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 15an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 16'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 16an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 17'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 17an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 18'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 18an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 19'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 19an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 20'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 20an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 21'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 21ê]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 21ê]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 4'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 4an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 6'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 6an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 8'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 8an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 9'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 9an]] *# [[:Kategorî:Mirovnasiya çandî]] → [[:Kategorî:Antropolojiya çandî]] *# [[:Kategorî:Mirovnasî]] → [[:Kategorî:Antropolojî]] *# [[:Kategorî:Modelên jin ên arjentînî]] → [[:Kategorî:Modelên arjentînî yên jin]] *# [[:Kategorî:Modelên çek (gel)]] → [[:Kategorî:Modelên çekyayî]] *# [[:Kategorî:Modelên çek]] → [[:Kategorî:Modelên çekyayî]] *# [[:Kategorî:Modulên nexşeya cihanên welatan]] → [[:Kategorî:Modulên nexşeya cihan ên welatan]] *# [[:Kategorî:Morarşiyên berê li gorî cureyan]] → [[:Kategorî:Monarşiyên berê li gorî cureyan]] *# [[:Kategorî:Moskow]] → [[:Kategorî:Mosko]] *# [[:Kategorî:Motorçerxe]] → [[:Kategorî:Motorsiklet]] *# [[:Kategorî:Muhemmed Reza Pehlewî]] → [[:Kategorî:Mohammad Reza Pehlewî]] *# [[:Kategorî:MusicBrainz]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera MusicBrainz]] *# [[:Kategorî:Muzîka Kîprosê]] → [[:Kategorî:Muzîka Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Muzîknasî]] → [[:Kategorî:Muzîkolojî]] *# [[:Kategorî:Muzîkologên kurd]] → [[:Kategorî:Muzîknasên kurd]] *# [[:Kategorî:Muzîkvanên ji Cardiffê]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên ji Kardîfê]] *# [[:Kategorî:Muzîkvanên jin ên amerîkî]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên amerîkî yên jin]] *# [[:Kategorî:Muzîkvanên kîprosî]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Muzîkvanên polon]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Muzîkvanên walesî]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên wêlsî]] *# [[:Kategorî:Mêmfis]] → [[:Kategorî:Memfîs]] *# [[:Kategorî:Mêrên awistralyayî]] → [[:Kategorî:Mêrên awistralî]] *# [[:Kategorî:Mêrên kîprosî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Mêrên qibrisî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Mêrên kîprosî]] → [[:Kategorî:Mêrên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Mîmarî li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Mîmarî li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Mîmarî li Taywanê]] → [[:Kategorî:Avahîsazî li Taywanê]] *# [[:Kategorî:Mîtolojiya walesî]] → [[:Kategorî:Mîtolojiya wêlsî]] *# [[:Kategorî:Mîtolojîya yewnanî]] → [[:Kategorî:Mîtolojiya yewnanî]] *# [[:Kategorî:NDL]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera NDL]] *# [[:Kategorî:NKC]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera NKC]] *# [[:Kategorî:NLA]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera NLA]] *# [[:Kategorî:NTA]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera NTA]] *# [[:Kategorî:NY]] → [[:Kategorî:Neteweyên Yekbûyî]] *# [[:Kategorî:Nanjing]] → [[:Kategorî:Nankîn]] *# [[:Kategorî:Navçeya Avûstûrya jêr]] → [[:Kategorî:Navçeya Awistriya Jêrîn]] *# [[:Kategorî:Navçeya Baden-Württemberg]] → [[:Kategorî:Baden-Württemberg]] *# [[:Kategorî:Navçeya Bayern]] → [[:Kategorî:Bavyera]] *# [[:Kategorî:Navçeya Hessen]] → [[:Kategorî:Hessen]] *# [[:Kategorî:Navçeya Niedersachsen]] → [[:Kategorî:Saksonya Jêrîn]] *# [[:Kategorî:Navçeya Nordrhein-Westfalen]] → [[:Kategorî:Nordrhein-Westfalen]] *# [[:Kategorî:Navçeya Overijsselê]] → [[:Kategorî:Overijssel]] *# [[:Kategorî:Navçeya Sachsen]] → [[:Kategorî:Saksonya]] *# [[:Kategorî:Navçeyên Enqerê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Enqereyê]] *# [[:Kategorî:Navçeyên Hessen]] → [[:Kategorî:Navçeyên Hessenê]] *# [[:Kategorî:Navçeyên parêzgeha Azerbaycana Rojava]] → [[:Kategorî:Navçeyên Azerbaycana Rojavayê]] *# [[:Kategorî:Navê gedan]] → [[:Kategorî:Navê gedeyan]] *# [[:Kategorî:Naxçivan]] → [[:Kategorî:Komara Xweser a Naxçivanê]] *# [[:Kategorî:Nebat]] → [[:Kategorî:Riwek]] *# [[:Kategorî:Nemrûd (qeralê sumerî)]] → [[:Kategorî:Nemrûd (key)]] *# [[:Kategorî:Nemsa]] → [[:Kategorî:Awistirya]] *# [[:Kategorî:Neurolog]] → [[:Kategorî:Norolog]] *# [[:Kategorî:Neurolojî]] → [[:Kategorî:Norolojî]] *# [[:Kategorî:Neuss (navçe)]] → [[:Kategorî:Rhein-Kreis Neuss]] *# [[:Kategorî:Nexweşiyên neurolojîk]] → [[:Kategorî:Nexweşiyên norolojîk]] *# [[:Kategorî:Nifûs]] → [[:Kategorî:Gelhe]] *# [[:Kategorî:Nijada Qefqasoîd]] → [[:Kategorî:Nijada spî]] *# [[:Kategorî:Niue]] → [[:Kategorî:Niûe]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên belarûs]] → [[:Kategorî:Nivîskarên belarûsî]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên fars]] → [[:Kategorî:Nivîskarên faris]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên fransayî]] → [[:Kategorî:Nivîskarên fransî]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên honaka zanistiyê]] → [[:Kategorî:Nivîskarên honaka zanistî]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên jin ên bîseksuel]] → [[:Kategorî:Nivîskarên bîseksuel ên jin]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên komûnîst]] → [[:Kategorî:Nivîskarên komunîst]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên kurd Xorasanê]] → [[:Kategorî:Nivîskarên kurdên Xorasanê]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên kîprosî]] → [[:Kategorî:Nivîskarên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên polon]] → [[:Kategorî:Nivîskarên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên yewnanî]] → [[:Kategorî:Nivîskarên yewnan]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên çek (gel)]] → [[:Kategorî:Nivîskarên çekyayî]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên çek]] → [[:Kategorî:Nivîskarên çekyayî]] *# [[:Kategorî:Norway stub templates]] → [[:Kategorî:Şablonên şitilên Norwêcê]] *# [[:Kategorî:Norweg]] → [[:Kategorî:Norwêc]] *# [[:Kategorî:Nêrîna bêalî hewce ye]] → [[:Kategorî:Gotarên ku nêrîna bêalî hewce ye]] *# [[:Kategorî:Nîvxwedayên mîtolojiya yewnanî]] → [[:Kategorî:Nîvxwedayên mîtolojiya klasîk]] *# [[:Kategorî:Nû Înglistan]] → [[:Kategorî:New England]] *# [[:Kategorî:Olzan]] → [[:Kategorî:Teolog]] *# [[:Kategorî:Organ]] → [[:Kategorî:Endam (biyolojî)]] *# [[:Kategorî:Organel]] → [[:Kategorî:Endamok]] *# [[:Kategorî:PDK-Î]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê]] *# [[:Kategorî:PDK-Îran]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê]] *# [[:Kategorî:PDK-Îraq]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Demokrat a Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:PDS]] → [[:Kategorî:Partiya Sosyalîzma Demokrat]] *# [[:Kategorî:PLWABN]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera PLWABN]] *# [[:Kategorî:PSK]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Sosyalîst a Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Padîşahên seleukîd]] → [[:Kategorî:Şahên seleukî]] *# [[:Kategorî:Pages using citations with old-style implicit et al.]] → [[:Kategorî:CS1 errors: explicit use of et al.]] *# [[:Kategorî:Pages with citations having redundant parameters]] → [[:Kategorî:CS1 errors: redundant parameter]] *# [[:Kategorî:Pages with citations using unsupported parameters]] → [[:Kategorî:CS1 errors: unsupported parameter]] *# [[:Kategorî:Pakrewan]] → [[:Kategorî:Şehîd]] *# [[:Kategorî:Pakrewanên misilman]] → [[:Kategorî:Şehîdên misilman]] *# [[:Kategorî:Pakrewanên xiristiyan]] → [[:Kategorî:Şehîdên xiristiyan]] *# [[:Kategorî:Palatîna Jorîn]] → [[:Kategorî:Oberpfalz]] *# [[:Kategorî:Paqijkirina zimanî]] → [[:Kategorî:Purîzma zimanî]] *# [[:Kategorî:Parastina xwezayê li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Parastina xwezayê li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Parlamena Kîprosê]] → [[:Kategorî:Parlamena Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Partiya Gel a Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Partiya Gel a Awistiryayê]] *# [[:Kategorî:Partiya Gel]] → [[:Kategorî:Partiya Gel a Awistriyayê]] *# [[:Kategorî:Partiya Sosyaldemokrat]] → [[:Kategorî:Partiyên sosyaldemokrat]] *# [[:Kategorî:Partiya Sosyalizma Demokrat]] → [[:Kategorî:Partiya Sosyalîzma Demokrat]] *# [[:Kategorî:Partiya Xirîstiyanî]] → [[:Kategorî:Partiyên xirîstiyanî]] *# [[:Kategorî:Partiya sosyalîst]] → [[:Kategorî:Partiyên sosyalîst]] *# [[:Kategorî:Partiya xirîstiyanî]] → [[:Kategorî:Partiyên xirîstiyanî]] *# [[:Kategorî:Partiyên Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Partî (Başûrê Kurdistanê)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Başûrê Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Partî (Iraq)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Iraqê]] *# [[:Kategorî:Partî (Rojavayê Kurdistanê)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Rojavaya Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Partî (Tirkiye)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Partî (Îran)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Îranê]] *# [[:Kategorî:Partî siyasî yên Îranê]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Îranê]] *# [[:Kategorî:Parêzgeha Dêrsimê]] → [[:Kategorî:Dêrsim (parêzgeh)]] *# [[:Kategorî:Parêzgehên Kanadayê]] → [[:Kategorî:Parêzgeh û herêmên Kanadayê]] *# [[:Kategorî:Parêzgehên Walesê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Pasîfîst]] → [[:Kategorî:Aştîxwaz]] *# [[:Kategorî:Paytextên DYA]] → [[:Kategorî:Paytextên DYAyê]] *# [[:Kategorî:Paytextên dabeşkirinên îdarî li Ewropeyê]] → [[:Kategorî:Paytextên dabeşkirinên îdarî li Ewropayê]] *# [[:Kategorî:Perwerde li Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Perwerde li Awistiryayê]] *# [[:Kategorî:Perwerde li Jenevre]] → [[:Kategorî:Perwerde li Jenevê]] *# [[:Kategorî:Perwerdehî li Nîkosyayê]] → [[:Kategorî:Perwerde li Nîkosyayê]] *# [[:Kategorî:Peykertiraş]] → [[:Kategorî:Peykervan]] *# [[:Kategorî:Peymana Versailles]] → [[:Kategorî:Peymana Versayê]] *# [[:Kategorî:Peştûnan]] → [[:Kategorî:Peştûn]] *# [[:Kategorî:Pirtûk li ser îslamê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên li ser îslamê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxane Azerbaycanê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Azerbaycanê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxane li gorî dewletan]] → [[:Kategorî:Pirtûkxane li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneya Wîkîpediyayê]] → [[:Kategorî:Kitêbxaneya Wîkîpediyayê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Afrîkayê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Afrîkayê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Almanyayê li gorî bajaran]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Almanyayê li gorî bajaran]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Amerîkaya Bakur]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Amerîkaya Bakur]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Asyayê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Asyayê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Azerbaycanê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Azerbaycanê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Keyaniya Yekbûyî]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Keyaniya Yekbûyî]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Misirê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Misirê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Orşelîmê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Orşelîmê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Yewnanistanê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Yewnanistanê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên dîjîtal ên Brîtanyayê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên dîjîtal ên li Brîtanyayê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Înglistanê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Înglistanê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Îsraêlê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Îsraêlê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkên Erdnîgariyê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên erdnîgarî]] *# [[:Kategorî:Pirtûkên Erdnîgarî]] → [[:Kategorî:Pirtûkên Erdnîgariyê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkên astronomiyê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên stêrnasiyê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkên bê bergê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên bê berg]] *# [[:Kategorî:Pirtûkên erdnîgarî]] → [[:Kategorî:Pirtûkên erdnîgariyê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkên li ser astronomiyê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên stêrnasiyê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkên îngilîzî]] → [[:Kategorî:Pirtûkên inglîzî]] *# [[:Kategorî:Playmates]] → [[:Kategorî:Playmate]] *# [[:Kategorî:Polon li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Polonyayî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Polonên honakî]] → [[:Kategorî:Kesên polonyayî yên honakî]] *# [[:Kategorî:Popvanên polon]] → [[:Kategorî:Popvanên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Pornostêrkên Japon]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên japonî]] *# [[:Kategorî:Pornostêrkên fransiz]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên fransî]] *# [[:Kategorî:Pornostêrkên macar]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên mecar]] *# [[:Kategorî:Pornostêrkên marokanî]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên marokan]] *# [[:Kategorî:Pornostêrkên Ûkraynî]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên ûkraynî]] *# [[:Kategorî:Pornostêrkên çek (gel)]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên çekyayî]] *# [[:Kategorî:Porê mirovan]] → [[:Kategorî:Porê mirov]] *# [[:Kategorî:Psîkologî]] → [[:Kategorî:Derûnnasî]] *# [[:Kategorî:Psîkolojiya sepandî]] → [[:Kategorî:Derûnnasiya sepandî]] *# [[:Kategorî:Pussycat Dolls]] → [[:Kategorî:The Pussycat Dolls]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha awistriyayî]] → [[:Kategorî:Pêjgeha awistirî]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha kroatî]] → [[:Kategorî:Pêjgeha xirwat]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha kurd]] → [[:Kategorî:Pêjgeha kurdî]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha macar]] → [[:Kategorî:Pêjgeha mecar]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha mecar]] → [[:Kategorî:Pêjgeha mecarî]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha polon]] → [[:Kategorî:Pêjgeha polonyayî]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha serb]] → [[:Kategorî:Pêjgeha serbî]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha şîleyê]] → [[:Kategorî:Pêjgeha Şîliyê]] *# [[:Kategorî:Pêvayoyên biyolojîk]] → [[:Kategorî:Pêvajoyên biyolojîk]] *# [[:Kategorî:Pîşesaziya çapemeniyê]] → [[:Kategorî:Pîşesaziya medyayê]] *# [[:Kategorî:Pîşeyê MusicBrainz]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera MusicBrainz work]] *# [[:Kategorî:Qehreman]] → [[:Kategorî:Leheng]] *# [[:Kategorî:Qeyser]] → [[:Kategorî:Împerator]] *# [[:Kategorî:Qirtasî]] → [[:Kategorî:Nivîsemenî]] *# [[:Kategorî:Qubris]] → [[:Kategorî:Kîpros]] *# [[:Kategorî:Qûm (parêzgeh)]] → [[:Kategorî:Qum (parêzgeh)]] *# [[:Kategorî:Ragihandin li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Ragihandin li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Rapvanên jin ên amerîkî]] → [[:Kategorî:Rapvanên amerîkî yên jin]] *# [[:Kategorî:Rejîsor]] → [[:Kategorî:Derhêner]] *# [[:Kategorî:Rejîsorên fransî]] → [[:Kategorî:Derhênerên fransî]] *# [[:Kategorî:Rewşa gîyanî]] → [[:Kategorî:Rewşa giyanî]] *# [[:Kategorî:Roja hefteyê]] → [[:Kategorî:Rojên hefteyê]] *# [[:Kategorî:Rojavayê Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Rojavaya Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Rojbûnî yên 1985'an]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1985]] *# [[:Kategorî:Rojbûyînên 1985'an]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1985]] *# [[:Kategorî:Rojhilatnasên polon]] → [[:Kategorî:Rojhilatnasên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Rojnamegerên jin li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Rojnamevanên jin li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Rojnamegerên jin ên îtalî]] → [[:Kategorî:Rojnamevanên jin ên îtalî]] *# [[:Kategorî:Rojnamevanên hindî]] → [[:Kategorî:Rojnamevanên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Rojnamevanên jin ên îtalî]] → [[:Kategorî:Rojnamevanên îtalî yên jin]] *# [[:Kategorî:Rojnameyên DYA'yê]] → [[:Kategorî:Rojnameyên DYAyê]] *# [[:Kategorî:Rojnameyên mûsewî]] → [[:Kategorî:Rojnamegeriya mûsewî]] *# [[:Kategorî:Romaya Kevnare]] → [[:Kategorî:Romaya kevnare]] *# [[:Kategorî:Rêbaza civakî]] → [[:Kategorî:Polîtîkaya civakî]] *# [[:Kategorî:Rêbaza raya giştî]] → [[:Kategorî:Polîtîkaya raya giştî]] *# [[:Kategorî:Rêxistinên Apoyî li Sûriyê]] → [[:Kategorî:Rêxistinên apoyî li Sûriyê]] *# [[:Kategorî:Rêxistinên Apoyî]] → [[:Kategorî:Rêxistinên apoyî]] *# [[:Kategorî:Rêxistinên Ermeniyên Sûriyê]] → [[:Kategorî:Rêxistinên ermeniyên Sûriyê]] *# [[:Kategorî:Rêxistinên netewî]] → [[:Kategorî:Rêxistinên neteweyî]] *# [[:Kategorî:Rêxistinên paramilîter bi merkeza li Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Rêxistinên paramilîter ên li Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Rêxistinên siyasî ji li gorî îdeolojiyan]] → [[:Kategorî:Rêxistinên siyasî li gorî îdeolojiyan]] *# [[:Kategorî:Rêxistinên têkildarî birêvebirinê]] → [[:Kategorî:Rêxistinên têkildarî hikûmetê]] *# [[:Kategorî:Rêxistinên îslamî yên kurd]] → [[:Kategorî:Rêxistinên îslamî yên kurdan]] *# [[:Kategorî:Rêzimana xelet]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêzimana xelet]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank balafirgeh yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank balafirgeh bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank hunermend yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank hunermend bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank jînenîgarî (Wîkîdane) yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank mirov/wîkîdane bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank mirov yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank mirov bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank model yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank model bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank nivîskar yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank nivîskar bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank xwedî meqam yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank xwedî meqam bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank zanyar yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank zanyar bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Taxobox yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Taxobox bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bêgirêdanên gotarên din]] → [[:Kategorî:Rûpelên bê dergeh]] *# [[:Kategorî:Rûpelên pîvanên bikaranîna kontrola otorîte]] → [[:Kategorî:Gotarên bi agahiyên kontrola otorîteyê]] *# [[:Kategorî:Rûsya Sipî]] → [[:Kategorî:Belarûs]] *# [[:Kategorî:Rûsî]] → [[:Kategorî:Rûs]] *# [[:Kategorî:SUDOC]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera SUDOC]] *# [[:Kategorî:Sal li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sal li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Sala 1663an li gorî welatan]] → [[:Kategorî:1663 li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Salên sedsala 19an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Salên sedsala 19an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Walesê]] → [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Salên sedsala 21ê li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Salên sedsala 21ê li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Sansûr]] → [[:Kategorî:Sensûr]] *# [[:Kategorî:Saziya Zimanê kurdî]] → [[:Kategorî:Saziya Zimanê Kurdî]] *# [[:Kategorî:Sedsal li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Sedsal li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Sedsal li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Sedsal li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Sedsal li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sedsal li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 10'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 10an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 10an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 10an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 11'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 11an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 11an li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Sedsala 11an li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 11an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 11an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 12'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 12an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 12an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 12an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 13'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 13an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 13an li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Sedsala 13an li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 13an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 13an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 14'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 14an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 14an li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Sedsala 14an li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 15'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 15an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 15an li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Sedsala 15an li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 16'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 16an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 17'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 17an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 18'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 18an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 19'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 19an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 19an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sedsala 19an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 20'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 20an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 20.]] → [[:Kategorî:Sedsala 20an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 20an li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Sedsala 20an li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 20an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sedsala 20an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 20an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 20an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 21'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 21ê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Sedsala 21ê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 4'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 4an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 5'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 5an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 5an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 5an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 6'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 6an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 6an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 6an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 7'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 7an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 8'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 8an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 8an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sedsala 8an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 8an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 8an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 9'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 9an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 9an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 9an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sefewiyan]] → [[:Kategorî:Dewleta Sefewiyan]] *# [[:Kategorî:Sefewî]] → [[:Kategorî:Dewleta Sefewiyan]] *# [[:Kategorî:Sehebayên Mihemed]] → [[:Kategorî:Sehebayên Muhemmed]] *# [[:Kategorî:Selçûqî]] → [[:Kategorî:Selcûqî]] *# [[:Kategorî:Sembol]] → [[:Kategorî:Çeveng]] *# [[:Kategorî:Senarîst]] → [[:Kategorî:Senaryonivîs]] *# [[:Kategorî:Senifandina mijarên sereke]] → [[:Kategorî:Sinifandina mijarên sereke]] *# [[:Kategorî:Serdem]] → [[:Kategorî:Serdemên dîrokê]] *# [[:Kategorî:Serdema Kevnare]] → [[:Kategorî:Serdema kevnare]] *# [[:Kategorî:Serdema Navîn]] → [[:Kategorî:Serdema navîn]] *# [[:Kategorî:Serdema helenîstîk]] → [[:Kategorî:Serdema helenîstî]] *# [[:Kategorî:Serhildanan]] → [[:Kategorî:Serhildan]] *# [[:Kategorî:Serhildêrên êzîdî]] → [[:Kategorî:Serhildêrên êzdî]] *# [[:Kategorî:Serokdewletên Bangladeşê]] → [[:Kategorî:Serokdewletên Bengladeşê]] *# [[:Kategorî:Serokdewletên DYA'yê]] → [[:Kategorî:Serokdewletên DYAyê]] *# [[:Kategorî:Serokkomarên Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Serokkomarên Çekyayê]] *# [[:Kategorî:Serokwezîrên Fînlandê]] → [[:Kategorî:Serokwezîrên Fînlendayê]] *# [[:Kategorî:Sinciq]] → [[:Kategorî:Sincik]] *# [[:Kategorî:Siyaseta Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Siyaseta Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Siyaseta Walesê]] → [[:Kategorî:Siyaseta Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarê CDU]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Yekîtiya Demokratên Xiristiyan a Almanyayê]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarê PDS]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Sosyalîzma Demokrat]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarê Tirkiyê]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên Lezbiyen]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên lezbiyen]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên Marokan]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên marokan]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Sosyalizma Demokrat]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Sosyalîzma Demokrat]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên almanyayê]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Almanyayê]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên bangladeşî]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên bengladeşî]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên hindî]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên kroatî]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên xirwat]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên yewnanî]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên yewnan]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên Îsraelê]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên îsraêlî]] *# [[:Kategorî:Skot]] → [[:Kategorî:Skotlendî]] *# [[:Kategorî:Somaliya]] → [[:Kategorî:Somalya]] *# [[:Kategorî:Standardên Telekomunîkasyon û Komputerê]] → [[:Kategorî:Standardên telekomunîkasyon û komputerê]] *# [[:Kategorî:Standartên Internetê]] → [[:Kategorî:Standardên Internetê]] *# [[:Kategorî:Standartên Telekomunîkasyon û Komputerê]] → [[:Kategorî:Standardên telekomunîkasyon û komputerê]] *# [[:Kategorî:Standartên li ser bingeha XMLê]] → [[:Kategorî:Standardên li ser bingeha XMLê]] *# [[:Kategorî:Stranbêjên ereb]] → [[:Kategorî:Hunermendên ereb]] *# [[:Kategorî:Stranbêjên jin ên amerîkî]] → [[:Kategorî:Stranbêjên amerîkî yên jin]] *# [[:Kategorî:Stranbêjên kîprosî]] → [[:Kategorî:Stranbêjên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Stranbêjên polon]] → [[:Kategorî:Stranbêjên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Stranbêjên walesî]] → [[:Kategorî:Stranbêjên wêlsî]] *# [[:Kategorî:Stranbêjên Îranê]] → [[:Kategorî:Stranbêjên îranî]] *# [[:Kategorî:Strannivîsên kîprosî]] → [[:Kategorî:Strannivîsên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Stêrnas DYAyê]] → [[:Kategorî:Stêrnasên amerîkî]] *# [[:Kategorî:Stêrnasên fars]] → [[:Kategorî:Stêrnasên faris]] *# [[:Kategorî:Stêrnasên fînî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên fînlendî]] *# [[:Kategorî:Stêrnasên hindî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Stêrnasî li Slovenya]] → [[:Kategorî:Stêrnasî li Slovenyayê]] *# [[:Kategorî:Stêrnasî lî li Amerîkaya Başûr]] → [[:Kategorî:Stêrnasî li Amerîkaya Başûr]] *# [[:Kategorî:Stêrzanên kurd]] → [[:Kategorî:Stêrnasên kurd]] *# [[:Kategorî:Sultan]] → [[:Kategorî:Siltan]] *# [[:Kategorî:Superlehengên Marvel Comics yên mêr]] → [[:Kategorî:Superlehengên mêr ên Marvel Comics]] *# [[:Kategorî:Supersirûştî]] → [[:Kategorî:Serxwezayî]] *# [[:Kategorî:Swisrî]] → [[:Kategorî:Swîsrî]] *# [[:Kategorî:Swêd (siyaset)]] → [[:Kategorî:Siyaseta Swêdê]] *# [[:Kategorî:Swîsreyî]] → [[:Kategorî:Swîsrî]] *# [[:Kategorî:Sîcîlya]] → [[:Kategorî:Sîsîlya]] *# [[:Kategorî:Sîstema hezmê]] → [[:Kategorî:Koendama herisê]] *# [[:Kategorî:Sîstema mîzê]] → [[:Kategorî:Koendama mîzê]] *# [[:Kategorî:Sîstema rehikan]] → [[:Kategorî:Koendama demarê]] *# [[:Kategorî:Sûcan]] → [[:Kategorî:Sûc]] *# [[:Kategorî:Talk message boxes]] → [[:Kategorî:Şablonên hişyarde ji bo gotûbêjan]] *# [[:Kategorî:Tatar]] → [[:Kategorî:Teter]] *# [[:Kategorî:Tawan]] → [[:Kategorî:Sûc]] *# [[:Kategorî:Tawanên şerên Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Tawanên şer ên Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Teknîkên bangeşeyê]] → [[:Kategorî:Teknîkên propagandayê]] *# [[:Kategorî:Telebe]] → [[:Kategorî:Xwendekar]] *# [[:Kategorî:Template namespace templates]] → [[:Kategorî:Şablonên ji bo şablonan]] *# [[:Kategorî:Templates generating COinS]] → [[:Kategorî:Şablonên ku COinS çêdikin]] *# [[:Kategorî:Tendurustî li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Tenduristî li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Tennessee]] → [[:Kategorî:Tênêsî]] *# [[:Kategorî:Tevgera wêjeyî]] → [[:Kategorî:Tevgerên wêjeyî]] *# [[:Kategorî:Tevgerên neteweperest li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Tevgerên neteweperwer li gorî parzemînan]] *# [[:Kategorî:Tevinek]] → [[:Kategorî:Şane]] *# [[:Kategorî:Tevineka girdikî]] → [[:Kategorî:Masûlkeşane]] *# [[:Kategorî:Tevineka girêdanê]] → [[:Kategorî:Bestereşane]] *# [[:Kategorî:Tevineka rehikî]] → [[:Kategorî:Demareşane]] *# [[:Kategorî:Tevineka serrûyî]] → [[:Kategorî:Rûkeşeşane]] *# [[:Kategorî:Tirşe]] → [[:Kategorî:Asîd]] *# [[:Kategorî:Tracking templates]] → [[:Kategorî:Şablonên şopandinê]] *# [[:Kategorî:Tramvay]] → [[:Kategorî:Tramway]] *# [[:Kategorî:Tramwey]] → [[:Kategorî:Tramway]] *# [[:Kategorî:Translation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên tercimekirinê]] *# [[:Kategorî:Trove]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera Trove]] *# [[:Kategorî:Turîzm li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Turîzm li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Têgeh]] → [[:Kategorî:Konsept]] *# [[:Kategorî:Têgehên siyasetê]] → [[:Kategorî:Konseptên siyasetê]] *# [[:Kategorî:Têgihnasî]] → [[:Kategorî:Termînolojî]] *# [[:Kategorî:Têgînên astronomiyê]] → [[:Kategorî:Têgînên stêrnasiyê]] *# [[:Kategorî:Têkiliyên derve yên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Têkiliyên derve yên Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Têkiliyên derve yên Kîprosê]] → [[:Kategorî:Têkiliyên derve yên Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Têlî]] → [[:Kategorî:Tîl]] *# [[:Kategorî:Tûrabdîn]] → [[:Kategorî:Tor]] *# [[:Kategorî:Tûrîzm li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Turîzm li gorî parzemînan]] *# [[:Kategorî:Tûrîzm li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Turîzm li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Tûrîzm li Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Turîzm li Îtalyayê]] *# [[:Kategorî:Tûrîzm]] → [[:Kategorî:Turîzm]] *# [[:Kategorî:Tûrîzma li Ewropayê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Turîzm li Ewropayê li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Tûrîzma li Ewropayê]] → [[:Kategorî:Turîzm li Ewropayê]] *# [[:Kategorî:Tûrîzma çandî]] → [[:Kategorî:Turîzma çandî]] *# [[:Kategorî:UN]] → [[:Kategorî:Neteweyên Yekbûyî]] *# [[:Kategorî:User en-2]] → [[:Kategorî:Bikarhêner en-2]] *# [[:Kategorî:User en-3]] → [[:Kategorî:Bikarhêner en-3]] *# [[:Kategorî:VIAF]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera VIAF]] *# [[:Kategorî:Vîrûs]] → [[:Kategorî:Vîrus]] *# [[:Kategorî:Vîrûsnas]] → [[:Kategorî:Vîrusnas]] *# [[:Kategorî:WORLDCATID]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera WorldCat Entities]] *# [[:Kategorî:Walaxîye]] → [[:Kategorî:Ûlaxya]] *# [[:Kategorî:Wales]] → [[:Kategorî:Wêls]] *# [[:Kategorî:Walesî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Wêlsî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Wargehên Hessen]] → [[:Kategorî:Wargehên Hessenê]] *# [[:Kategorî:Welatên Katalanî]] → [[:Kategorî:Welatên Ketelanî]] *# [[:Kategorî:Welatên nordî]] → [[:Kategorî:Welatên nordîk]] *# [[:Kategorî:Wergerandina xirab]] → [[:Kategorî:Rûpelên bi wergerandina xirab]] *# [[:Kategorî:Werziş li Îngilistanê]] → [[:Kategorî:Werziş li Înglistanê]] *# [[:Kategorî:Werzişkar li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Werzişvan li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Werzişkar]] → [[:Kategorî:Werzişvan]] *# [[:Kategorî:Werzişkarên alman]] → [[:Kategorî:Werzişvanên alman]] *# [[:Kategorî:Werzişkarên amerîkî]] → [[:Kategorî:Werzişvanên amerîkî]] *# [[:Kategorî:Werzişkarên fransî]] → [[:Kategorî:Werzişvanên fransî]] *# [[:Kategorî:Werzişkarên holendî]] → [[:Kategorî:Werzişvanên holendî]] *# [[:Kategorî:Werzişkarên kurd]] → [[:Kategorî:Werzişvanên kurd]] *# [[:Kategorî:Werzişkarên swêdî]] → [[:Kategorî:Werzişvanên swêdî]] *# [[:Kategorî:Wezîrên Hikûmeta Tirkiyeyê li gorî werçerxan]] → [[:Kategorî:Wezîrên Hikûmeta Tirkiyeyê li gorî dewran]] *# [[:Kategorî:Weşandin 2004]] → [[:Kategorî:Weşanên sala 2004an]] *# [[:Kategorî:Weşanên sala 2004an]] → [[:Kategorî:Pirtûkên 2004an]] *# [[:Kategorî:Wikidata templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Wîkîdaneyê]] *# [[:Kategorî:Wikimedia]] → [[:Kategorî:Weqfa Wikimedia]] *# [[:Kategorî:Wikipedia maintenance templates]] → [[:Kategorî:Şablonên hişyarde]] *# [[:Kategorî:Wikipedia template categories]] → [[:Kategorî:Kategoriyên Wîkîpediyayê yên şablonan]] *# [[:Kategorî:Wikipedia templates by namespace]] → [[:Kategorî:Şablonên Wîkîpediyayê li gorî valahiya nav]] *# [[:Kategorî:Wikipedia translation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Wîkîpediyayê yên tercimekirinê]] *# [[:Kategorî:Wêjeya sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Wêjeya sedsala 21ê]] *# [[:Kategorî:Wîkîpediya:Çavlêgerandin]] → [[:Kategorî:Gotarên ku divê werin paqijkirin]] *# [[:Kategorî:Wîlayetên Walesê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Walesê]] *# [[:Kategorî:Wîlayetên Îrlendaya Bakurê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Îrlendaya Bakurê]] *# [[:Kategorî:Wîlayetên Îrlendayê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Îrlendayê]] *# [[:Kategorî:Xanedaniyên kurdî]] → [[:Kategorî:Xanedanên kurdan]] *# [[:Kategorî:Xelata wêjeya honaka zanistî]] → [[:Kategorî:Xelatên wêjeya honaka zanistî]] *# [[:Kategorî:Xelatgirên Xelata Şerefnamê]] → [[:Kategorî:Xelatgirên Xelata Şerefnameyê]] *# [[:Kategorî:Xelatên edebî yên ewropî]] → [[:Kategorî:Xelatên wêjeyî yên ewropî]] *# [[:Kategorî:Xelatên edebî yên spanî]] → [[:Kategorî:Xelatên edebî yên Spanyayê]] *# [[:Kategorî:Xizinde]] → [[:Kategorî:Xijende]] *# [[:Kategorî:Xristiyan]] → [[:Kategorî:Xirîstiyanî]] *# [[:Kategorî:Xulamtî li Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] → [[:Kategorî:Xulamtî li DYAyê]] *# [[:Kategorî:Xwedabanûyên şerê]] → [[:Kategorî:Xwedabanûyên şer]] *# [[:Kategorî:Xwedawendên şerê]] → [[:Kategorî:Xwedawendên şer]] *# [[:Kategorî:Xwedayan]] → [[:Kategorî:Xweda]] *# [[:Kategorî:Xwekujî]] → [[:Kategorî:Xwekuj]] *# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ji Amedê]] → [[:Kategorî:Yaneyên futbolê ji Amedê]] *# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ji Diyarbekirê]] → [[:Kategorî:Yaneyên futbolê ji Diyarbekirê]] *# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Almanyayê]] → [[:Kategorî:Yaneyên futbolê ya Almanyayê]] *# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Holandê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Holendayê]] *# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Macaristanê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Mecaristanê]] *# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Skotlandê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Skotlendayê]] *# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Îngilistanê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Înglistanê]] *# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Îsraelê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Îsraêlê]] *# [[:Kategorî:Yaneyên futbolê li Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Yaneyên futbolê yên Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Yaneyên futbolê yên Îraqê]] → [[:Kategorî:Yaneyên futbolê yên Iraqê]] *# [[:Kategorî:Yewnanî]] → [[:Kategorî:Zimanê yewnanî]] *# [[:Kategorî:Zanayên Ola Êzîdîtiyê]] → [[:Kategorî:Zanayên dînê êzdîtiyê]] *# [[:Kategorî:Zanist û teknolojî li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Zanist û teknolojî li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Zanista dadweriyê]] → [[:Kategorî:Zanista dadê]] *# [[:Kategorî:Zanistvanên ereb]] → [[:Kategorî:Zanyarên ereb]] *# [[:Kategorî:Zanistvanên fars]] → [[:Kategorî:Zanyarên faris]] *# [[:Kategorî:Zanistvanên kurd]] → [[:Kategorî:Zanyarên kurd]] *# [[:Kategorî:Zanistvanên misilman]] → [[:Kategorî:Zanyarên misilman]] *# [[:Kategorî:Zanistên mirovatiyê]] → [[:Kategorî:Lêkolînên mirovahiyê]] *# [[:Kategorî:Zanistên siruştê]] → [[:Kategorî:Zanistên siruştî]] *# [[:Kategorî:Zanyarên fars]] → [[:Kategorî:Zanyarên faris]] *# [[:Kategorî:Zanyarên polon]] → [[:Kategorî:Zanyarên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Zanyarên Îngîlîz]] → [[:Kategorî:Zanyarên îngilîz]] *# [[:Kategorî:Zanyarên îngîlîz]] → [[:Kategorî:Zanyarên îngilîz]] *# [[:Kategorî:Zanîngeh li gorî dûgelan]] → [[:Kategorî:Zanîngeh li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Zanîngeha Chicagoyê]] → [[:Kategorî:Zanîngeha Şîkagoyê]] *# [[:Kategorî:Zanîngeha Kîprosê]] → [[:Kategorî:Zanîngeha Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Zanîngeha Moskowê]] → [[:Kategorî:Zanîngeha Moskoyê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Almanyayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Almanyayê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Awistiryayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Awistiryayê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Belçîkayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Belçîkayê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Brazîlê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên Brezîlê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Brezîlê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Brezîlê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Fransayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Fransayê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Iraqê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Iraqê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Kanadayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Kanadayê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Keyaniya Yekbûyî]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Keyaniya Yekbûyî]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Marokoyê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Marokoyê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Misirê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Misirê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Zelandaya Nû]] → [[:Kategorî:Zanîngehên Zelendaya Nû]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Çekyayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Çekyayê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Îranê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Îranê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Îtalyayê]] *# [[:Kategorî:Zargotin]] → [[:Kategorî:Folklor]] *# [[:Kategorî:Zargotina walesî]] → [[:Kategorî:Zargotina wêlsî]] *# [[:Kategorî:Zaro]] → [[:Kategorî:Zarokatî]] *# [[:Kategorî:Zengan (parêzgeh)]] → [[:Kategorî:Zencan (parêzgeh)]] *# [[:Kategorî:Zimanmalbat]] → [[:Kategorî:Malbatên zimanan]] *# [[:Kategorî:Zimanê napolî]] → [[:Kategorî:Zimanê napolîtanî]] *# [[:Kategorî:Zimanê programkirinê]] → [[:Kategorî:Zimanê bernamekirinê]] *# [[:Kategorî:Zimanê çêkirî]] → [[:Kategorî:Zimanên çêkirî]] *# [[:Kategorî:Zimanên Asyayê li gorî welat]] → [[:Kategorî:Zimanên Asyayê li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Zimanên Bosniya û Herzegovînayê]] → [[:Kategorî:Zimanên Bosniya û Herzegovîna]] *# [[:Kategorî:Zimanên Ewropayê li gorî welat]] → [[:Kategorî:Zimanên Ewropayê li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Zimanên Keltî]] → [[:Kategorî:Zimanên keltî]] *# [[:Kategorî:Zimanên Kolumbiyayê]] → [[:Kategorî:Zimanên Kolombiyayê]] *# [[:Kategorî:Zimanên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Zimanên Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Zimanên Slavî]] → [[:Kategorî:Zimanên slavî]] *# [[:Kategorî:Zimanên Walesê]] → [[:Kategorî:Zimanên Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Zimanên galloîtalî]] → [[:Kategorî:Zimanên galoîtalî]] *# [[:Kategorî:Zimanên karlûkî]] → [[:Kategorî:Zimanên qarlûqî]] *# [[:Kategorî:Zimanên laponî]] → [[:Kategorî:Zimanên sámî]] *# [[:Kategorî:Zoolocî]] → [[:Kategorî:Zoolojî]] *# [[:Kategorî:Zoologî]] → [[:Kategorî:Zoolojî]] *# [[:Kategorî:Zêdikan]] → [[:Kategorî:Zêtka]] *# [[:Kategorî:Çalakvan li gorî mijar û neteweyan]] → [[:Kategorî:Çalakvan li gorî pirsgirêk û neteweyan]] *# [[:Kategorî:Çand li Cardiffê]] → [[:Kategorî:Çand li Kardîfê]] *# [[:Kategorî:Çanda Kolumbiyayê]] → [[:Kategorî:Çanda Kolombiyayê]] *# [[:Kategorî:Çanda Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Çanda Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Çanda Meksîkî]] → [[:Kategorî:Çanda Meksîkê]] *# [[:Kategorî:Çanda Portugalê]] → [[:Kategorî:Çanda Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Çanda Walesê]] → [[:Kategorî:Çanda Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Çanda almanî]] → [[:Kategorî:Çanda Almanyayê]] *# [[:Kategorî:Çanda farsî]] → [[:Kategorî:Çanda farisî]] *# [[:Kategorî:Çanda hindî]] → [[:Kategorî:Çanda Hindistanê]] *# [[:Kategorî:Çanda japonî]] → [[:Kategorî:Çanda Japonê]] *# [[:Kategorî:Çanda li gorî serdeman]] → [[:Kategorî:Çand li gorî serdeman]] *# [[:Kategorî:Çanda rojhilata navîn]] → [[:Kategorî:Hunera rojhilata navîn]] *# [[:Kategorî:Çanda Înternetê]] → [[:Kategorî:Çanda înternetê]] *# [[:Kategorî:Çanda Îtalyayê li gorî herêman]] → [[:Kategorî:Çanda îtalî li gorî herêman]] *# [[:Kategorî:Çax]] → [[:Kategorî:Serdemên dîrokê]] *# [[:Kategorî:Çaxa Antîk]] → [[:Kategorî:Serdema kevnare]] *# [[:Kategorî:Çaxa Nû]] → [[:Kategorî:Serdema Nû]] *# [[:Kategorî:Çek (gel) li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Çekyayî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Çek (gel)]] → [[:Kategorî:Çekyayî]] *# [[:Kategorî:Çemên Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Çemên Awistiryayê]] *# [[:Kategorî:Çemên Ewropayê yên navnetewî]] → [[:Kategorî:Çemên Ewropayê yên navneteweyî]] *# [[:Kategorî:Çemên Macaristanê]] → [[:Kategorî:Çemên Mecaristanê]] *# [[:Kategorî:Çemên Sudanê]] → [[:Kategorî:Çemên Sûdanê]] *# [[:Kategorî:Çermnasî]] → [[:Kategorî:Dermatolojî]] *# [[:Kategorî:Çiyayên DYA'yê]] → [[:Kategorî:Çiyayên DYAyê]] *# [[:Kategorî:Çêkerên hind]] → [[:Kategorî:Çêkerên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Çêlikan]] → [[:Kategorî:Komîşîr]] *# [[:Kategorî:Çînên civakî li împeratoriya Romayê]] → [[:Kategorî:Çînên civakî li împeratoriya Romê]] *# [[:Kategorî:Êzîdîtî]] → [[:Kategorî:Êzdîtî]] *# [[:Kategorî:Êşkence]] → [[:Kategorî:Îşkence]] *# [[:Kategorî:Îcatker]] → [[:Kategorî:Dahêner]] *# [[:Kategorî:Împeratoriya Romê ya Pîroz]] → [[:Kategorî:Împeratoriya Romayê ya Pîroz]] *# [[:Kategorî:Împeratoriya Selçûqiyan]] → [[:Kategorî:Împeratoriya Selcûqiyan]] *# [[:Kategorî:Îngilistan]] → [[:Kategorî:Înglistan]] *# [[:Kategorî:Îrlandî]] → [[:Kategorî:Îrlendî]] *# [[:Kategorî:Îslam li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Îslam li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Îsraîl]] → [[:Kategorî:Îsraêl]] *# [[:Kategorî:Ûrûgûay]] → [[:Kategorî:Ûrûguay]] *# [[:Kategorî:Şablon (Brazîl)]] → [[:Kategorî:Şablon (Brezîl)]] *# [[:Kategorî:Şablon (Kosovo)]] → [[:Kategorî:Şablon (Kosova)]] *# [[:Kategorî:Şablon (bi zimanê)]] → [[:Kategorî:Şablon (sîmbol zimanê)]] *# [[:Kategorî:Şablon (bi-x)]] → [[:Kategorî:Şablon (bi-zimanê)]] *# [[:Kategorî:Şablon (tipên erebî)]] → [[:Kategorî:Şablon (tîpguhêziya erebî)]] *# [[:Kategorî:Şablon (tipên kîrîlî)]] → [[:Kategorî:Şablon (tîpguhêziya kîrîlî)]] *# [[:Kategorî:Şablon (tipên latînî)]] → [[:Kategorî:Şablon (tîpguhêziya latînî)]] *# [[:Kategorî:Şablonên erdnîgarî]] → [[:Kategorî:Şablonên erdnîgariyê]] *# [[:Kategorî:Şablonên fîzyolojiyê]] → [[:Kategorî:Şablonên fizyolojiyê]] *# [[:Kategorî:Şablonên heşyarde]] → [[:Kategorî:Şablonên hişyarde]] *# [[:Kategorî:Şablonên hişyarde ji bo kategoriyan]] → [[:Kategorî:Şablonên ji bo kategoriyan]] *# [[:Kategorî:Şablonên hişyarde yên bi parametreyên kêm]] → [[:Kategorî:Şablonên hişyarde ji bo gotaran bi parametreyên kêm]] *# [[:Kategorî:Şablonên ji bo valahiya nav ya kategoriyê]] → [[:Kategorî:Şablonên ji bo kategoriyan]] *# [[:Kategorî:Şablonên navbera bikarhêner]] → [[:Kategorî:Şablonên valahiya nava bikarhêneran]] *# [[:Kategorî:Şablonên şitilên jînenigariyê]] → [[:Kategorî:Şablonên şitilên jînenîgariyê]] *# [[:Kategorî:Şahên seleukîd]] → [[:Kategorî:Şahên seleukî]] *# [[:Kategorî:Şahî li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Şahî li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Şanezanist]] → [[:Kategorî:Biyolojiya xaneyî]] *# [[:Kategorî:Şaredariyên Hessen]] → [[:Kategorî:Şaredariyên Hessenê]] *# [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Palermoyê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan ê Palermoyê]] *# [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Torînoyê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan ê Torînoyê]] *# [[:Kategorî:Şaredariyên metropola Napoliyê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan ê Napoliyê]] *# [[:Kategorî:Şaristana Şot]] → [[:Kategorî:Şot (navçe)]] *# [[:Kategorî:Şaristana Şotê]] → [[:Kategorî:Şot (navçe)]] *# [[:Kategorî:Şaristanên Azerbaycana Rojavayê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Azerbaycana Rojavayê]] *# [[:Kategorî:Şaristanên Hemedanê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Hemedanê]] *# [[:Kategorî:Şaristanên Kirmanşanê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Kirmanşanê]] *# [[:Kategorî:Şaristanên Kurdistanê (parêzgeh)]] → [[:Kategorî:Navçeyên Kurdistanê (parêzgeh)]] *# [[:Kategorî:Şaristanên Îranê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Îranê]] *# [[:Kategorî:Şaşiyên agahîdankan]] → [[:Kategorî:Xeletiyên agahîdankan]] *# [[:Kategorî:Şerê Rûs-Ûkraynayê]] → [[:Kategorî:Şerê Rûsyayê li ser Ûkraynayê]] *# [[:Kategorî:Şerên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Şerên Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Şerên Kîprosê]] → [[:Kategorî:Şerên Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Sudanê]] → [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Sûdanê]] *# [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Walesê]] → [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Şitilên Kurdistan'ê]] → [[:Kategorî:Şitilên Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Şitilên Nivîsbariyê]] → [[:Kategorî:Şitilên nivîsbariyê]] *# [[:Kategorî:Şitilên Nivîsbarîyê]] → [[:Kategorî:Şitilên nivîsbariyê]] *# [[:Kategorî:Şitilên Riha'yê]] → [[:Kategorî:Şitilên Rihayê]] *# [[:Kategorî:Şitilên Teknolojiyê]] → [[:Kategorî:Şitilên teknolojiyê]] *# [[:Kategorî:Şitilên Teknolojîyê]] → [[:Kategorî:Şitilên teknolojiyê]] *# [[:Kategorî:Şitilên Televîzyonê]] → [[:Kategorî:Şitilên televîzyonê]] *# [[:Kategorî:Şitilên Wikimedia'yê]] → [[:Kategorî:Şitilên Wikimediayê]] *# [[:Kategorî:Şitilên astronoman]] → [[:Kategorî:Şitilên stêrnasan]] *# [[:Kategorî:Şitilên bi şaşî û kêmasî]] → [[:Kategorî:Şablonên şitilan ên bi şaşî û kêmasî]] *# [[:Kategorî:Şitilên dînî]] → [[:Kategorî:Şitilên dîn]] *# [[:Kategorî:Şitilên fîlmên dramayê 2010an]] → [[:Kategorî:Şitilên fîlmên dramayê yên 2010î]] *# [[:Kategorî:Şoreşa Pîşesaziyê]] → [[:Kategorî:Şoreşa pîşesaziyê]] *# [[:Kategorî:Şotê (navçe)]] → [[:Kategorî:Şot (navçe)]] == 2026-07-23T08:20:39Z == * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 49 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: == 2026-07-22T08:21:10Z == * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 49 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: == 2026-07-21T08:20:52Z == * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 49 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: == 2026-07-20T08:20:52Z == * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 49 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: == 2026-07-19T08:20:51Z == * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 49 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: '''[//ku.wikipedia.org/w/index.php?title=Bikarh%C3%AAner%3ABalyozbot%2Fkontrol%2Fberal%C3%AEkirin%C3%AAn_kategoriyan&oldid=2080897 Qeydên kevn]''' 8sb4h0f9jq50j6h4lbkx88v6gw1b42q 828 156721 2081711 2080701 2026-07-23T13:39:23Z Grufo 63923 Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/mediawikiwiki/Q122696746|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]] 2081711 Scribunto text/plain require[[strict]] --- --- --- PRIVATE ENVIRONMENT --- --- ________________________________ --- --- --- --[[ Abstract utilities ]]-- ---------------------------- -- Helper function for `string.gsub()` (for managing zero-padded numbers) local function zero_padded (str) return ('%03d%s'):format(#str, str) end -- Helper function for `table.sort()` (for natural sorting) local function natural_sort (var1, var2) return var1:gsub('%d+', zero_padded) < var2:gsub('%d+', zero_padded) end -- Return a copy or a reference to a table local function copy_or_ref_table (src, refonly) if refonly then return src end local newtab = {} for key, val in pairs(src) do newtab[key] = val end return newtab end -- Copy at most N items (of all kinds) from `src` to `dest` and return `dest` local function copy_table_maxn (dest, src, len) local idx = 1 for key, val in pairs(src) do dest[key], idx = val, idx + 1 if idx > len then break end end return dest end -- Remove some numeric elements from a table, shifting everything to the left local function remove_numeric_keys (tbl, idx, len) local cache, tmp = {}, idx + len - 1 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key >= idx then if key > tmp then cache[key - len] = val end tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end -- Make a reduced copy of a table (shifting in both directions if necessary) local function copy_table_reduced (tbl, idx, len) local ret, tmp = {}, idx + len - 1 if idx > 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key < idx then ret[key] = val elseif key > tmp then ret[key - len] = val end end elseif tmp > 0 then local nshift = 1 - idx for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' then ret[key] = val elseif key > tmp then ret[key - tmp] = val elseif key < idx then ret[key + nshift] = val end end else for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key > tmp then ret[key] = val elseif key < idx then ret[key + len] = val end end end return ret end -- Make an expanded copy of a table (shifting in both directions if necessary) local function copy_table_expanded (tbl, idx, len) local ret, tmp = {}, idx + len - 1 if idx > 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key < idx then ret[key] = val else ret[key + len] = val end end elseif tmp > 0 then local nshift = idx - 1 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' then ret[key] = val elseif key > 0 then ret[key + tmp] = val elseif key < 1 then ret[key + nshift] = val end end else for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key > tmp then ret[key] = val else ret[key - len] = val end end end return ret end -- Given a table, create two new tables containing the sorted list of keys local function get_key_list_sorted (tbl, sort_fn) local nums, words, nn, nw = {}, {}, 0, 0 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then nn = nn + 1 nums[nn] = key else nw = nw + 1 words[nw] = key end end table.sort(nums) table.sort(words, sort_fn) return nums, words, nn, nw end -- Parse a parameter name string and return it as a string or a number local function get_parameter_name (par_str) local ret = par_str:match'^%s*(.-)%s*$' if ret ~= '0' and ret:find'^%-?[1-9]%d*$' == nil then return ret end return tonumber(ret) end -- Move a key from a table to another, but only if under a different name and -- always parsing numeric strings as numbers local function steal_if_renamed (val, src, skey, dest, dkey) local realkey = get_parameter_name(dkey) if skey ~= realkey then dest[realkey], src[skey] = val, nil end end --[[ Public strings ]]-- ------------------------ -- Special match keywords (functions and modifiers MUST avoid these names) local mkeywords = { ['or'] = 0, pattern = 1, plain = 2, strict = 3 } -- Sort functions (functions and modifiers MUST avoid these names) local sortfunctions = { alphabetically = false, naturally = natural_sort } -- Callback styles for the `mapping_*` and `renaming_*` class of modifiers -- (functions and modifiers MUST avoid these names) --[[ Meanings of the columns: col[1] = Loop type (0-3) col[2] = Number of module arguments that the style requires (1-3) col[3] = Minimum number of sequential parameters passed to the callback col[4] = Name of the callback parameter where to place each parameter name col[5] = Name of the callback parameter where to place each parameter value col[6] = Argument in the modifier's invocation that will override `col[4]` col[7] = Argument in the modifier's invocation that will override `col[5]` A value of `-1` indicates that no meaningful value is stored (i.e. `nil`) ]]-- local mapping_styles = { names_and_values = { 3, 2, 2, 1, 2, -1, -1 }, values_and_names = { 3, 2, 2, 2, 1, -1, -1 }, values_only = { 1, 2, 1, -1, 1, -1, -1 }, names_only = { 2, 2, 1, 1, -1, -1, -1 }, names_and_values_as = { 3, 4, 0, -1, -1, 2, 3 }, names_only_as = { 2, 3, 0, -1, -1, 2, -1 }, values_only_as = { 1, 3, 0, -1, -1, -1, 2 }, blindly = { 0, 2, 0, -1, -1, -1, -1 } } -- Memory slots (functions and modifiers MUST avoid these names) local memoryslots = { h = 'header', f = 'footer', i = 'itersep', l = 'lastsep', n = 'ifngiven', p = 'pairsep', s = 'oxfordsep' } -- Possible trimming modes for the `parsing` modifier local trim_parse_opts = { trim_none = { false, false }, trim_positional = { false, true }, trim_named = { true, false }, trim_all = { true, true } } -- Possible string modes for the iteration separator in the `parsing` and -- `reinterpreting` modifiers local isep_parse_opts = { splitter_pattern = false, splitter_string = true } -- Possible string modes for the key-value separator in the `parsing` and -- `reinterpreting` modifiers local psep_parse_opts = { setter_pattern = false, setter_string = true } -- Possible position references for the `splicing` modifier local position_references = { add_nothing = 0, add_smallest_number = 1, add_last_of_sequence = 2, add_largest_number = 3 } -- Possible modes for the `reassigning` modifier local a_modes = { transfer = 0, clone = 1, rename = 2, copy = 3, sacrifice = 4, provide = 5, spare = 7 } -- Functions and modifiers MUST avoid these names too: `here`, `in_substack`, -- `let`, `expose`, `use`, `with_flushed_glue`, `without_flushed_glue` -- `without_sorting` --[[ Private constants ]]-- --------------------------- -- Hard-coded name of the module (to avoid going through `frame:getTitle()`) local modulename = 'Module:Params' -- The functions listed here declare that they don't need the `frame.args` -- metatable to be copied into a regular table; if they are modifiers they also -- guarantee that they will make their own (modified) copy available local refpipe = { call_for_each_group = true, --coins = true, count = true, evaluating = true, for_each = true, list = true, list_values = true, list_maybe_with_names = true, value_of = true } -- The functions listed here declare that they don't need the -- `frame:getParent().args` metatable to be copied into a regular table; if -- they are modifiers they also guarantee that they will make their own -- (modified) copy available local refparams = { call_for_each_group = true, combining = true, combining_by_calling = true, combining_values = true, concat_and_call = true, concat_and_invoke = true, concat_and_magic = true, count = true, grouping_by_calling = true, mixing_names_and_values = true, keeping_at_most = true, renaming_by_mixing = true, renaming_to_sequence = true, renaming_to_uppercase = true, renaming_to_lowercase = true, --renaming_to_values = true, shifting = true, splicing = true, --swapping_names_and_values = true, value_of = true, with_name_matching = true } -- Maximum number of numeric parameters that can be filled, if missing (we -- chose an arbitrary number for this constant; you can discuss about its -- optimal value at Module talk:Params) local maxfill = 1024 -- The private table of functions local library = {} -- Functions and modifiers that can only be invoked in first position local static_iface = {} --[[ Private functions ]]-- --------------------------- -- Create a new context local function context_new (child_frame) local main_frame = child_frame:getParent() return { frame = main_frame, opipe = child_frame.args, oparams = main_frame.args, firstposonly = static_iface, iterfunc = pairs, sorttype = 0, n_parents = 0, n_children = 0, n_available = maxfill } end -- Move to the next action within the user-given list local function context_iterate (ctx, n_forward) local nextfn if ctx.pipe[n_forward] ~= nil then nextfn = ctx.pipe[n_forward]:match'^%s*(.*%S)' end if nextfn == nil then error(modulename .. ': You must specify a function to call', 0) end if library[nextfn] == nil then if ctx.firstposonly[nextfn] == nil then error(modulename .. ': The function ‘' .. nextfn .. '’ does not exist', 0) else error(modulename .. ': The ‘' .. nextfn .. '’ directive can only appear in first position', 0) end end remove_numeric_keys(ctx.pipe, 1, n_forward) return library[nextfn] end -- Main loop local function main_loop (ctx, start_with) local fn = start_with repeat fn = fn(ctx) until not fn if ctx.n_parents > 0 then error(modulename .. ': One or more ‘merging_substack’ directives are missing', 0) end if ctx.n_children > 0 then error(modulename .. ', For some of the snapshots either the ‘flushing’ directive is missing or a group has not been properly closed with ‘merging_substack’', 0) end end -- Load a `setting`-like directive string into the `dest` table local function set_strings_from_opts (dest, opts, start_from) local cmd if opts[start_from] == nil then return start_from - 1 end cmd = opts[start_from]:gsub('%s+', ''):gsub('/+', '/') :match'^/*(.*[^/])' if cmd == nil then return start_from end local vname, chr local amap, sep, argc = {}, string.byte('/'), start_from + 1 for idx = 1, #cmd do chr = cmd:byte(idx) if chr == sep then for key, val in ipairs(amap) do dest[val], amap[key] = opts[argc], nil end argc = argc + 1 else vname = memoryslots[string.char(chr)] if vname == nil then error(modulename .. ', ‘setting’: Unknown slot ‘' .. string.char(chr) .. '’', 0) end table.insert(amap, vname) end end for key, val in ipairs(amap) do dest[val] = opts[argc] end return argc end -- Add a new stack of parameters to `ctx.children` local function new_substack (ctx) local currsnap, newparams = ctx.n_children + 1, {} if ctx.children == nil then ctx.children = { newparams } else ctx.children[currsnap] = newparams end ctx.n_children = currsnap return newparams end -- Parse a raw argument containing a `sortfunctions` directive, or -- `'without_sorting'`, or `nil` local function load_sort_opt (raw_arg) if raw_arg == nil then return nil, 1, false end local trarg = raw_arg:match'^%s*(.-)%s*$' if trarg == 'without_sorting' then return nil, 2, false, trarg end local tmp = sortfunctions[trarg] if tmp == nil then return nil, 1, false, trarg end return tmp or nil, 2, true, trarg end -- Parse optional user arguments of type `...|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]| -- [number of additional parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]` local function load_child_opts (src, start_from, append_after, params) local tnamed, tmp1, tmp2 local pin, tbl, mem = start_from, {}, {} while src[pin] ~= nil and src[pin + 1] ~= nil do tmp1 = src[pin]:match'^%s*(.*%S)' if tmp1 == 'let' and src[pin + 2] ~= nil then tmp1 = get_parameter_name(src[pin + 1]) mem[tmp1], tbl[tmp1], pin = nil, src[pin + 2], pin + 3 --[[ elseif tmp1 == 'expose' then tmp1 = get_parameter_name(src[pin + 1]) tmp2 = params[tmp1] mem[tmp1], tbl[tmp1], pin = tmp2, tmp2, pin + 2 ]]-- elseif tmp1 == 'use' and src[pin + 2] ~= nil then tmp1 = get_parameter_name(src[pin + 2]) tmp2 = params[tmp1] mem[tmp1], tbl[get_parameter_name(src[pin + 1])], pin = tmp2, tmp2, pin + 3 else break end end local tnew = copy_or_ref_table(params, next(mem) == nil) for key in pairs(mem) do tnew[key] = nil end if pin ~= start_from then tnamed, tbl = tbl, {} end tmp1 = tonumber(src[pin]) if tmp1 ~= nil and math.floor(tmp1) == tmp1 then if tmp1 < 0 then tmp1 = -1 end tmp2 = append_after - pin for idx = pin + 1, pin + tmp1 do tbl[idx + tmp2] = src[idx] end pin = pin + tmp1 + 1 end if tnamed ~= nil then for key, val in pairs(tnamed) do tbl[key] = val end end return tbl, pin, tnew, mem end -- Load the optional arguments of some of the `mapping_*` and `renaming_*` -- class of modifiers local function load_callback_opts (src, n_skip, default_style, params) local style, shf local tmp = src[n_skip + 1] if tmp ~= nil then style = mapping_styles[tmp:match'^%s*(.-)%s*$'] end if style == nil then style, shf = default_style, n_skip - 1 else shf = n_skip end local n_exist, karg, varg = style[3], style[4], style[5] tmp = style[6] if tmp > -1 then karg = src[tmp + shf]:match'^%s*(.-)%s*$' if karg == '0' or karg:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then karg = tonumber(karg) n_exist = math.max(n_exist, karg) end end tmp = style[7] if tmp > -1 then varg = src[tmp + shf]:match'^%s*(.-)%s*$' if varg == '0' or varg:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then varg = tonumber(varg) n_exist = math.max(n_exist, varg) end end local dest, argc, tnew, mem = load_child_opts(src, style[2] + shf, n_exist, params) tmp = style[1] if (tmp == 3 or tmp == 2) and dest[karg] ~= nil then tmp = tmp - 2 end if (tmp == 3 or tmp == 1) and dest[varg] ~= nil then tmp = tmp - 1 end return dest, argc, tmp, karg, varg, tnew, mem end -- Parse the arguments of some of the `mapping_*` and `renaming_*` class of -- modifiers local function load_replace_args (opts, whoami) if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No pattern string was given', 0) end if opts[2] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No replacement string was given', 0) end local ptn, repl, nmax, argc = opts[1], opts[2], tonumber(opts[3]), 3 if nmax ~= nil or (opts[3] or ''):match'^%s*$' ~= nil then argc = 4 end local flg = opts[argc] if flg ~= nil then flg = mkeywords[flg:match'^%s*(.-)%s*$'] end if flg == 0 then flg = nil elseif flg ~= nil then argc = argc + 1 end return ptn, repl, nmax, flg, argc, (nmax ~= nil and nmax < 1) or (flg == 3 and ptn == repl) end -- Parse the arguments of the `with_*_matching` class of modifiers local function load_pattern_args (opts, whoami) local keyw local ptns, state, nptns, cnt = {}, 0, 0, 1 for _, val in ipairs(opts) do if state == 0 then nptns, state = nptns + 1, -1 ptns[nptns] = { val, false, false } else keyw = val:match'^%s*(.*%S)' if keyw == nil or mkeywords[keyw] == nil or ( state > 0 and mkeywords[keyw] > 0 ) then break else state = mkeywords[keyw] if state > 1 then ptns[nptns][2] = true end if state == 3 then ptns[nptns][3] = true end end end cnt = cnt + 1 end if state == 0 then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No pattern was given', 0) end return ptns, nptns, cnt end -- Load the optional arguments of the `parsing`, `reinterpreting` and -- `evaluating` modifiers local function load_parse_opts (opts, start_from, isp, psp) local tmp local optslots, noptslots, argc, trimn, trimu, iplain, pplain = { true, true, true }, 3, start_from, true, false, true, true repeat noptslots, tmp = noptslots - 1, opts[argc] if tmp == nil then break end tmp = tmp:match'^%s*(.-)%s*$' if optslots[1] ~= nil and trim_parse_opts[tmp] ~= nil then tmp = trim_parse_opts[tmp] trimn, trimu, optslots[1] = tmp[1], tmp[2], nil elseif optslots[2] ~= nil and isep_parse_opts[tmp] ~= nil then argc = argc + 1 iplain, isp, optslots[2] = isep_parse_opts[tmp], opts[argc], nil elseif optslots[3] ~= nil and psep_parse_opts[tmp] ~= nil then argc = argc + 1 pplain, psp, optslots[3] = psep_parse_opts[tmp], opts[argc], nil else break end argc = argc + 1 until noptslots < 1 return isp, iplain, psp, pplain, trimn, trimu, argc end -- Map parameters' values using a custom callback and a referenced table local value_maps = { [0] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key in pairs(tbl) do tbl[key] = fn() end end, [1] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do margs[varg] = val tbl[key] = fn() end end, [2] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key in pairs(tbl) do margs[karg] = key tbl[key] = fn() end end, [3] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do margs[karg], margs[varg] = key, val tbl[key] = fn() end end } -- Private table for `map_names()` local name_thieves = { [0] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [1] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[varg] = val steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [2] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[karg] = key steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [3] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[karg], rargs[varg] = key, val steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end } -- Map parameters' names using a custom callback and a referenced table local function map_names (tbl, rargs, karg, varg, looptype, fn) local cache = {} name_thieves[looptype](cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end -- Return a new table that contains `src` regrouped according to the numeric -- suffixes in its keys local function make_groups (src) -- NOTE: `src` might be the original metatable! local prefix, gid local groups = {} for key, val in pairs(src) do -- `key` must only be a string or a number... if type(key) == 'string' then prefix, gid = key:match'^%s*(.-)%s*(%-?%d*)%s*$' gid = tonumber(gid) or '' else prefix, gid = '', key end if groups[gid] == nil then groups[gid] = {} end if prefix == '0' or prefix:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then prefix = tonumber(prefix) if prefix < 1 then prefix = prefix - 1 end end groups[gid][prefix] = val end return groups end -- Split into parts a string containing the `$#` and `$@` placeholders and -- return the information as a skeleton table, a canvas table and a length local function parse_placeholder_string (target) local idx, s_pos, skel, canvas = 1, 1, {}, {} local e_pos = string.find(target, '%$[@#]', 1, false) while e_pos ~= nil do canvas[idx] = target:sub(s_pos, e_pos - 1) skel[idx + 1] = target:sub(e_pos, e_pos + 1) == '$@' idx = idx + 2 s_pos = e_pos + 2 e_pos = string.find(target, '%$[@#]', s_pos, false) end if (s_pos > target:len()) then idx = idx - 1 else canvas[idx] = target:sub(s_pos) end return skel, canvas, idx end -- Populate a table by parsing a parameter string (heavy lifting for `parsing`, -- `reinterpreting` and `evaluating`) local function parse_parameter_string (tbl, str, isp, ipl, psp, ppl, trn, tru) local key, val, spos1, spos2, pos1, pos2 local pos3, idx, lenplone = 0, 1, #str + 1 if isp == nil or isp == '' then if psp == nil or psp == '' then if tru then tbl[idx] = str:match'^%s*(.-)%s*$' else tbl[idx] = str end return idx end spos1, spos2 = str:find(psp, 1, ppl) if spos1 == nil then key = idx if tru then val = str:match'^%s*(.-)%s*$' else val = str end idx = idx + 1 else key = get_parameter_name(str:sub(1, spos1 - 1)) val = str:sub(spos2 + 1) if trn then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end end tbl[key] = val return idx end if psp == nil or psp == '' then repeat pos1 = pos3 + 1 pos2, pos3 = str:find(isp, pos1, ipl) val = str:sub(pos1, (pos2 or lenplone) - 1) if tru then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end tbl[idx], idx = val, idx + 1 until pos2 == nil return idx end repeat pos1 = pos3 + 1 pos2, pos3 = str:find(isp, pos1, ipl) val = str:sub(pos1, (pos2 or lenplone) - 1) spos1, spos2 = val:find(psp, 1, ppl) if spos1 == nil then key = idx if tru then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end idx = idx + 1 else key = get_parameter_name(val:sub(1, spos1 - 1)) val = val:sub(spos2 + 1) if trn then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end end tbl[key] = val until pos2 == nil return idx end -- Heavy lifting for `snapshotting` and `remembering` local function make_child (ctx, src, whoami) local len = tonumber(ctx.pipe[1]) if len == nil or len == 0 then local stack = new_substack(ctx) for key, val in pairs(src) do stack[key] = val end return len == nil and 1 or 2 end if len < 0 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: The number of parameters to copy must be an integer greater than zero', 0) end copy_table_maxn(new_substack(ctx), src, len) return 2 end -- Heavy lifting for `setting_by_flushing`, `combining` and `combining_values` local function set_strings_from_substack (ctx, dest, whoami) if ctx.n_children < 1 then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: There are no substacks to flush', 0) end local currsnap = ctx.n_children local stack = ctx.children[currsnap] for key, val in pairs(memoryslots) do if stack[key] ~= nil then dest[val] = stack[key] end end ctx.children[currsnap], ctx.n_children = nil, currsnap - 1 end -- Heavy lifting for `combining` and `combining_values` local function combine_parameters (ctx, keyval_fn, whoami) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! This function -- MUST create a copy of it before returning local opts = ctx.pipe if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No parameter name was provided', 0) end local argc local tbl, vars = ctx.params, {} local sortfn, varsarg0, do_sort, tmp = load_sort_opt(opts[2]) if varsarg0 == 2 then tmp = opts[3] and opts[3]:match'^%s*(.-)%s*$' end if tmp == 'with_flushed_glue' then varsarg0 = varsarg0 + 1 argc = set_strings_from_opts(vars, opts, varsarg0 + 1) set_strings_from_substack(ctx, vars, whoami) else if tmp == 'without_flushed_glue' then varsarg0 = varsarg0 + 1 end argc = set_strings_from_opts(vars, opts, varsarg0 + 1) end if argc < varsarg0 then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No setting directive was given', 0) end if next(tbl) == nil then if vars.ifngiven ~= nil then ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = vars.ifngiven } elseif tbl == ctx.oparams then ctx.params = {} end return argc end local cache, len if do_sort then local words cache, words, len, tmp = get_key_list_sorted(tbl, sortfn) for idx = 1, tmp do cache[len + idx] = words[idx] end len = len + tmp else len, cache = 0, {} for key in pairs(tbl) do len = len + 1 cache[len] = key end end local pmap, nss, kvs, pps = {}, 0, vars.pairsep or '', vars.itersep or '' for idx = 1, len do tmp, pmap[nss + 1] = cache[idx], pps pmap[nss + 2] = keyval_fn(tmp, tbl[tmp], kvs) nss = nss + 2 end tmp = vars.oxfordsep or vars.lastsep if tmp ~= nil and nss > 4 then pmap[nss - 1] = tmp elseif nss > 2 and vars.lastsep ~= nil then pmap[nss - 1] = vars.lastsep end pmap[1] = vars.header or '' if vars.footer ~= nil then pmap[nss + 1] = vars.footer end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = table.concat(pmap) } return argc end -- Concatenate the numeric keys from the table of parameters to the numeric -- keys from the table of options; non-numeric keys from the table of options -- will prevail over colliding non-numeric keys from the table of parameters local function concat_params (ctx) local retval, tbl, nmax = {}, ctx.params, table.maxn(ctx.pipe) if ctx.subset == 1 then -- We need only the sequence for key, val in ipairs(tbl) do retval[key + nmax] = val end else if ctx.subset == -1 then for key in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key > 0 then retval[key + nmax] = val else retval[key] = val end end end for key, val in pairs(ctx.pipe) do retval[key] = val end return retval end -- Flush the parameters by calling a custom function for each value (after this -- function has been invoked `ctx.params` will be no longer usable) local function flush_params (ctx, fn) local tbl = ctx.params if ctx.subset == 1 then for key, val in ipairs(tbl) do fn(key, val) end return end if ctx.subset == -1 then for key, val in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end end if ctx.sorttype > 0 then local nums, words, nn, nw = get_key_list_sorted(tbl, natural_sort) if ctx.sorttype == 2 then for idx = 1, nw do fn(words[idx], tbl[words[idx]]) end for idx = 1, nn do fn(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end return end for idx = 1, nn do fn(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end for idx = 1, nw do fn(words[idx], tbl[words[idx]]) end return end if ctx.subset ~= -1 then for key, val in ipairs(tbl) do fn(key, val) tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do fn(key, val) end end -- Flush the parameters by calling one of two custom functions for each value -- (after this function has been invoked `ctx.params` will be no longer usable) local function mixed_flush_params (ctx, fn_seq, fn_oth) if ctx.subset == 1 then for key, val in ipairs(ctx.params) do fn_seq(key, val) end return end if ctx.subset == -1 then flush_params(ctx, fn_oth) return end local tbl = ctx.params if ctx.sorttype > 0 then local nums, words, nn, nw = get_key_list_sorted(tbl, natural_sort) local sequence = {} for key, val in ipairs(tbl) do sequence[key] = val end if ctx.sorttype == 2 then for idx = 1, nw do fn_oth(words[idx], tbl[words[idx]]) end end for idx = 1, nn do if sequence[nums[idx]] then fn_seq(nums[idx], sequence[nums[idx]]) else fn_oth(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end end if ctx.sorttype ~= 2 then for idx = 1, nw do fn_oth(words[idx], tbl[words[idx]]) end end return end for key, val in ipairs(tbl) do fn_seq(key, val) tbl[key] = nil end for key, val in pairs(tbl) do fn_oth(key, val) end end -- Finalize and return a concatenated list local function finalize_and_return_concatenated_list (ctx, lst, len, modsize) if len > 0 then local tmp = ctx.oxfordsep or ctx.lastsep if tmp ~= nil and len > modsize * 2 then lst[len - modsize + 1] = tmp elseif len > modsize and ctx.lastsep ~= nil then lst[len - modsize + 1] = ctx.lastsep end lst[1] = ctx.header or '' if ctx.footer ~= nil then lst[len + 1] = ctx.footer end ctx.text = table.concat(lst) else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end end --- --- --- PUBLIC ENVIRONMENT --- --- ________________________________ --- --- --- --[[ Modifiers ]]-- ------------------- -- Syntax: #invoke:params|sequential|pipe to library.sequential = function (ctx) if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘sequential’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == -1 then error(modulename .. ': The two directives ‘non-sequential’ and ‘sequential’ are in contradiction with each other', 0) end if ctx.sorttype > 0 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ and ‘reassorted’ directives are redundant when followed by ‘sequential’', 0) end ctx.iterfunc, ctx.subset = ipairs, 1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|non-sequential|pipe to library['non-sequential'] = function (ctx) if ctx.subset == -1 then error(modulename .. ': The ‘non-sequential’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The two directives ‘sequential’ and ‘non-sequential’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.iterfunc, ctx.subset = pairs, -1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|all_sorted|pipe to library.all_sorted = function (ctx) if ctx.sorttype == 1 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ directive is redundant after ‘sequential’', 0) end if ctx.sorttype == 2 then error(modulename .. ': The two directives ‘reassorted’ and ‘sequential’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.sorttype = 1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|reassorted|pipe to library.reassorted = function (ctx) if ctx.sorttype == 2 then error(modulename .. ': The ‘reassorted’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘reassorted’ directive is redundant after ‘sequential’', 0) end if ctx.sorttype == 1 then error(modulename .. ': The two directives ‘sequential’ and ‘reassorted’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.sorttype = 2 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|setting|directives|...|pipe to library.setting = function (ctx) local argc = set_strings_from_opts(ctx, ctx.pipe, 1) if argc < 2 then error(modulename .. ', ‘setting’: No directive was given', 0) end return context_iterate(ctx, argc + 1) end -- Syntax: #invoke:params|scoring|new parameter name|[container]|pipe to library.scoring = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘scoring’: No parameter name was provided', 0) end local tmp local retval, opts = 0, ctx.pipe for _ in pairs(ctx.params) do retval = retval + 1 end if opts[2] ~= nil then tmp = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if tmp == 'in_substack' then new_substack(ctx)[get_parameter_name(opts[1])] = tostring(retval) return context_iterate(ctx, 3) end ctx.params[get_parameter_name(opts[1])] = tostring(retval) return context_iterate(ctx, tmp == 'here' and 3 or 2) end -- Syntax: #invoke:params|squeezing|pipe to library.squeezing = function (ctx) local store, indices, tbl, newlen = {}, {}, ctx.params, 0 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then newlen = newlen + 1 indices[newlen], store[key], tbl[key] = key, val, nil end end table.sort(indices) for idx = 1, newlen do tbl[idx] = store[indices[idx]] end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|filling_the_gaps|pipe to library.filling_the_gaps = function (ctx) local newval, tbl, tmp, nmin, nmax, nnums = ctx.pipe[1], ctx.params, {}, 1, nil, -1 if newval == nil then error(modulename .. ', ‘filling_the_gaps’: No value was provided', 0) end for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if nmax == nil then if key < nmin then nmin = key end nmax = key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end tmp[key], nnums = val, nnums + 1 end end if nmax ~= nil and nmax - nmin > nnums then ctx.n_available = ctx.n_available + nmin + nnums - nmax if ctx.n_available < 0 then error(modulename .. ', ‘filling_the_gaps’: It is possible to fill at most ' .. tostring(maxfill) .. ' parameters', 0) end for idx = nmin, nmax, 1 do tbl[idx] = newval end for key, val in pairs(tmp) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|clearing|pipe to library.clearing = function (ctx) local tbl, numerics = ctx.params, {} for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key], tbl[key] = val, nil end end for key, val in ipairs(numerics) do tbl[key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|cutting|left cut|right cut|pipe to library.cutting = function (ctx) local lcut = tonumber(ctx.pipe[1]) if lcut == nil or math.floor(lcut) ~= lcut then error(modulename .. ', ‘cutting’: Left cut must be an integer number', 0) end local rcut = tonumber(ctx.pipe[2]) if rcut == nil or math.floor(rcut) ~= rcut then error(modulename .. ', ‘cutting’: Right cut must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params local len = #tbl if lcut < 0 then lcut = len + lcut end if rcut < 0 then rcut = len + rcut end local tot = lcut + rcut if tot > 0 then local cache = {} if tot >= len then for key in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end tot = len else for idx = len - rcut + 1, len, 1 do tbl[idx] = nil end for idx = 1, lcut, 1 do tbl[idx] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key > 0 then if key > len then cache[key - tot] = val else cache[key - lcut] = val end tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|cropping|left crop|right crop|pipe to library.cropping = function (ctx) local lcut = tonumber(ctx.pipe[1]) if lcut == nil or math.floor(lcut) ~= lcut then error(modulename .. ', ‘cropping’: Left crop must be an integer number', 0) end local rcut = tonumber(ctx.pipe[2]) if rcut == nil or math.floor(rcut) ~= rcut then error(modulename .. ', ‘cropping’: Right crop must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params local nmin, nmax for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if nmin == nil then nmin, nmax = key, key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end end end if nmin ~= nil then local len = nmax - nmin + 1 if lcut < 0 then lcut = len + lcut end if rcut < 0 then rcut = len + rcut end if lcut + rcut - len > -1 then for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then tbl[key] = nil end end elseif lcut + rcut > 0 then for idx = nmax - rcut + 1, nmax do tbl[idx] = nil end for idx = nmin, nmin + lcut - 1 do tbl[idx] = nil end local lshift = nmin + lcut - 1 if lshift > 0 then for idx = lshift + 1, nmax, 1 do tbl[idx - lshift], tbl[idx] = tbl[idx], nil end end end end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|purging|start offset|length|pipe to library.purging = function (ctx) local idx = tonumber(ctx.pipe[1]) if idx == nil or math.floor(idx) ~= idx then error(modulename .. ', ‘purging’: Start offset must be an integer number', 0) end local len = tonumber(ctx.pipe[2]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘purging’: Length must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params if len < 1 then len = len + table.maxn(tbl) if idx > len then return context_iterate(ctx, 3) end len = len - idx + 1 end ctx.params = copy_table_reduced(tbl, idx, len) return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|backpurging|start offset|length|pipe to library.backpurging = function (ctx) local last = tonumber(ctx.pipe[1]) if last == nil or math.floor(last) ~= last then error(modulename .. ', ‘backpurging’: Start offset must be an integer number', 0) end local len = tonumber(ctx.pipe[2]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘backpurging’: Length must be an integer number', 0) end local idx local tbl = ctx.params if len > 0 then idx = last - len + 1 else for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and (idx == nil or key < idx) then idx = key end end if idx == nil then return context_iterate(ctx, 3) end idx = idx - len if last < idx then return context_iterate(ctx, 3) end len = last - idx + 1 end ctx.params = copy_table_reduced(ctx.params, idx, len) return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|shifting|addend|pipe to library.shifting = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local nshift = tonumber(ctx.pipe[1]) if nshift == nil or nshift == 0 or math.floor(nshift) ~= nshift then error(modulename .. ', ‘shifting’: A non-zero integer number must be provided', 0) end local tbl = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'number' then tbl[key + nshift] = val else tbl[key] = val end end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|reversing_numeric_names|pipe to library.reversing_numeric_names = function (ctx) local tbl, numerics, nmax = ctx.params, {}, 0 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key], tbl[key] = val, nil if key > nmax then nmax = key end end end for key, val in pairs(numerics) do tbl[nmax - key + 1] = val end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|pivoting_numeric_names|pipe to --[[ library.pivoting_numeric_names = function (ctx) local tbl = ctx.params local shift = #tbl + 1 if shift < 2 then return library.reversing_numeric_names(ctx) end local numerics = {} for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key] = val tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(numerics) do tbl[shift - key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|mirroring_numeric_names|pipe to --[[ library.mirroring_numeric_names = function (ctx) local nmax, nmin local tbl, numerics = ctx.params, {} for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key] = val tbl[key] = nil if nmax == nil then nmin, nmax = key, key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end end end for key, val in pairs(numerics) do tbl[nmax + nmin - key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|swapping_numeric_names|pipe to --[[ library.swapping_numeric_names = function (ctx) local tmp local tbl, cache, nsize = ctx.params, {}, 0 for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then nsize = nsize + 1 cache[nsize] = key end end table.sort(cache) for idx = math.floor(nsize / 2), 1, -1 do tmp = tbl[cache[idx] ] tbl[cache[idx] ] = tbl[cache[nsize - idx + 1] ] tbl[cache[nsize - idx + 1] ] = tmp end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|sorting_sequential_values|[criterion]|pipe to library.sorting_sequential_values = function (ctx) local sortfn if ctx.pipe[1] ~= nil then sortfn = sortfunctions[ctx.pipe[1]:match'^%s*(.-)%s*$'] end if sortfn then table.sort(ctx.params, sortfn) else table.sort(ctx.params) end -- i.e. either `false` or `nil` if sortfn == nil then return context_iterate(ctx, 1) end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|splicing|[add to position]|position|increment| -- [number of elements to write]|...|pipe to library.splicing = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tmp2, argc, pos, refp local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params local tmp1 = opts[1] if tmp1 ~= nil then tmp2 = tonumber(tmp1) if tmp2 == nil or math.floor(tmp2) ~= tmp2 then pos, argc, tmp2 = tonumber(opts[2]), 4, tmp1:match'^%s*(.*%S)' if tmp2 ~= nil then refp = position_references[tmp2] if refp == nil then error(modulename .. ', ‘splicing’: ‘' .. tostring(tmp2) .. '’ is not a valid first argument', 0) end else refp = 0 end else pos, argc, refp = tmp2, 3, 0 end else pos, argc, refp = tonumber(opts[2]), 4, 0 end if pos == nil or math.floor(pos) ~= pos then error(modulename .. ', ‘splicing’: The position must be an integer number', 0) end local len = tonumber(opts[argc - 1]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘splicing’: The increment must be an integer number', 0) end if refp == 2 then for _ in ipairs(tbl) do pos = pos + 1 end refp = 0 end tmp1, tmp2 = nil, nil if refp ~= 0 or len ~= 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if tmp1 == nil then tmp1, tmp2 = key, key elseif key < tmp1 then tmp1 = key elseif key > tmp2 then tmp2 = key end end end end if tmp2 == nil then len = 0 elseif refp == 3 then pos = pos + tmp2 elseif refp == 1 then pos = pos + tmp1 end if len > 0 and pos + len > tmp1 and pos <= tmp2 then tbl = copy_table_expanded(tbl, pos, len) elseif len < 0 and pos - len > tmp1 and pos <= tmp2 then tbl = copy_table_reduced(tbl, pos, -len) else tbl = copy_or_ref_table(tbl, tbl ~= ctx.oparams) end ctx.params = tbl tmp1 = tonumber(opts[argc]) if len == 0 and (tmp1 == nil or tmp1 < 1) then error(modulename .. ', ‘splicing’: When the increment is zero the number of elements to add cannot be zero', 0) end if tmp1 == nil or tmp1 < 0 or math.floor(tmp1) ~= tmp1 then return context_iterate(ctx, argc) end tmp2 = argc - pos + 1 for key = pos, pos + tmp1 - 1 do tbl[key] = opts[key + tmp2] end return context_iterate(ctx, argc + tmp1 + 1) end -- Syntax: #invoke:params|imposing|name|value|pipe to library.imposing = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘imposing’: Missing parameter name to impose', 0) end ctx.params[get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = ctx.pipe[2] return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|providing|name|value|pipe to library.providing = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘providing’: Missing parameter name to provide', 0) end local key = get_parameter_name(ctx.pipe[1]) if ctx.params[key] == nil then ctx.params[key] = ctx.pipe[2] end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|reassigning|source|destination|[mode]|pipe to library.reassigning = function (ctx) local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘reassigning’: Missing source parameter', 0) end if opts[2] == nil then error(modulename .. ', ‘reassigning’: Missing destination parameter', 0) end local mode, argc local src = get_parameter_name(opts[1]) local val = tbl[src] if opts[3] ~= nil then mode = a_modes[opts[3]:match'^%s*(.-)%s*$'] end if mode == nil then mode, argc = 0, 3 else argc = 4 end if val == nil and mode > 1 then return context_iterate(ctx, argc) end local dest = get_parameter_name(opts[2]) local tmp = tbl[dest] == nil if mode % 2 == 0 or (mode == 7 and tmp) then tbl[src] = nil end if tmp or mode < 4 then tbl[dest] = val end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|discarding|name|[how many]|pipe to library.discarding = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘discarding’: Missing parameter name to discard', 0) end local len = tonumber(ctx.pipe[2]) if len == nil then ctx.params[get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = nil return context_iterate(ctx, 2) end local key = tonumber(ctx.pipe[1]) if key == nil or math.floor(key) ~= key then error(modulename .. ', ‘discarding’: A range was provided, but the initial parameter name is not an integer number', 0) end if len < 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘discarding’: A range can only be an integer number greater than zero', 0) end for idx = key, key + len - 1 do ctx.params[idx] = nil end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|excluding_non-numeric_names|pipe to library['excluding_non-numeric_names'] = function (ctx) local tmp = ctx.params for key, val in pairs(tmp) do if type(key) ~= 'number' then tmp[key] = nil end end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|excluding_numeric_names|pipe to library.excluding_numeric_names = function (ctx) local tmp = ctx.params for key, val in pairs(tmp) do if type(key) == 'number' then tmp[key] = nil end end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|with_name_matching|target 1|[plain flag 1]|[or] -- |[target 2]|[plain flag 2]|[or]|[...]|[target N]|[plain flag -- N]|pipe to library.with_name_matching = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tmp, ptn local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_name_matching') local tbl, newparams = ctx.params, {} for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then tmp = ptn[1] if tmp == '0' or tmp:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then tmp = tonumber(tmp) end newparams[tmp] = tbl[tmp] else for key, val in pairs(tbl) do if tostring(key):find(ptn[1], 1, ptn[2]) then newparams[key] = val end end end end ctx.params = newparams return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|with_name_not_matching|target 1|[plain flag 1] -- |[and]|[target 2]|[plain flag 2]|[and]|[...]|[target N]|[plain -- flag N]|pipe to library.with_name_not_matching = function (ctx) local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_name_not_matching') local tbl = ctx.params if nptns == 1 and targets[1][3] then local tmp = targets[1][1] if tmp == '0' or tmp:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then tbl[tonumber(tmp)] = nil else tbl[tmp] = nil end return context_iterate(ctx, argc) end local yesmatch, ptn for key in pairs(tbl) do yesmatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if tostring(key) ~= ptn[1] then yesmatch = false break end elseif not tostring(key):find(ptn[1], 1, ptn[2]) then yesmatch = false break end end if yesmatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|with_value_matching|target 1|[plain flag 1]|[or] -- |[target 2]|[plain flag 2]|[or]|[...]|[target N]|[plain flag -- N]|pipe to library.with_value_matching = function (ctx) local nomatch, ptn local tbl = ctx.params local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_value_matching') for key, val in pairs(tbl) do nomatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if val == ptn[1] then nomatch = false break end elseif val:find(ptn[1], 1, ptn[2]) then nomatch = false break end end if nomatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|with_value_not_matching|target 1|[plain flag 1] -- |[and]|[target 2]|[plain flag 2]|[and]|[...]|[target N]|[plain -- flag N]|pipe to library.with_value_not_matching = function (ctx) local yesmatch, ptn local tbl = ctx.params local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_value_not_matching') for key, val in pairs(tbl) do yesmatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if val ~= ptn[1] then yesmatch = false break end elseif not val:find(ptn[1], 1, ptn[2]) then yesmatch = false break end end if yesmatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|keeping_at_most|number of parameters to pick|pipe to library.keeping_at_most = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local len = tonumber(ctx.pipe[1]) if len == nil or len < 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘keeping_at_most’: The number of parameters to keep must be an integer greater than zero', 0) end ctx.params = copy_table_maxn({}, ctx.params, len) return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|trimming_values|pipe to library.trimming_values = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:match'^%s*(.-)%s*$' end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_to_lowercase|pipe to library.mapping_to_lowercase = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:lower() end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_to_uppercase|pipe to library.mapping_to_uppercase = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:upper() end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_calling|template name|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]|[parameter N]|pipe to library.mapping_by_calling = function (ctx) local tname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_calling’: No template name was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.values_only, ctx.params) local model = { title = tname, args = margs } value_maps[looptype](tbl, margs, karg, varg, function () return ctx.frame:expandTemplate(model) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_invoking|module name|function name|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.mapping_by_invoking = function (ctx) local mname, fname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: No function name was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 2, mapping_styles.values_only, ctx.params) local model = { title = 'Module:' .. mname, args = margs } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end value_maps[looptype](tbl, margs, karg, varg, function () return tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_magic|parser function|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.mapping_by_magic = function (ctx) local magic local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_magic’: No parser function was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.values_only, ctx.params) value_maps[looptype](tbl, margs, karg, varg, function () return ctx.frame:callParserFunction(magic, margs) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_replacing|target|replace|[count]|[plain -- flag]|pipe to library.mapping_by_replacing = function (ctx) local ptn, repl, nmax, flg, argc, die = load_replace_args(ctx.pipe, 'mapping_by_replacing') if die then return context_iterate(ctx, argc) end local tbl = ctx.params if flg == 3 then for key, val in pairs(tbl) do if val == ptn then tbl[key] = repl end end else if flg == 2 then -- Copied from Module:String's `str._escapePattern()` ptn = ptn:gsub('[%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]]', '%%%0') end for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:gsub(ptn, repl, nmax) end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_mixing|mixing string|pipe to library.mapping_by_mixing = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_mixing’: No mixing string was provided', 0) end local tbl, mix = ctx.params, ctx.pipe[1] if mix == '$#' then for key in pairs(tbl) do tbl[key] = tostring(key) end return context_iterate(ctx, 2) end local skel, cnv, n_parts = parse_placeholder_string(mix) for key, val in pairs(tbl) do for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then cnv[idx] = val else cnv[idx] = tostring(key) end end tbl[key] = table.concat(cnv) end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_to_names|pipe to --[[ library.mapping_to_names = function (ctx) local tbl = ctx.params for key in pairs(tbl) do tbl[key] = tostring(key) end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_lowercase|pipe to library.renaming_to_lowercase = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'string' then cache[key:lower()] = val else cache[key] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_uppercase|pipe to library.renaming_to_uppercase = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'string' then cache[key:upper()] = val else cache[key] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_sequence|[sort order]|pipe to library.renaming_to_sequence = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache, len local tbl = ctx.params local sortfn, argc, do_sort = load_sort_opt(ctx.pipe[1]) if do_sort then local words, wl cache, words, len, wl = get_key_list_sorted(tbl, sortfn) for idx = 1, len do cache[idx] = tbl[cache[idx]] end for idx = 1, wl do cache[len + idx] = tbl[words[idx]] end else len, cache = 0, {} for _, val in pairs(tbl) do len = len + 1 cache[len] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_calling|template name|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]|[parameter N]|pipe to library.renaming_by_calling = function (ctx) local tname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_calling’: No template name was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.names_only, ctx.params) local model = { title = tname, args = rargs } map_names(tbl, rargs, karg, varg, looptype, function () return ctx.frame:expandTemplate(model) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_invoking|module name|function -- name|[call style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of -- additional arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument -- N]|pipe to library.renaming_by_invoking = function (ctx) local mname, fname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: No function name was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 2, mapping_styles.names_only, ctx.params) local model = { title = 'Module:' .. mname, args = rargs } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end map_names(tbl, rargs, karg, varg, looptype, function () return tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_magic|parser function|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.renaming_by_magic = function (ctx) local opts = ctx.pipe local magic if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_magic’: No parser function was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.names_only, ctx.params) map_names(tbl, rargs, karg, varg, looptype, function () return ctx.frame:callParserFunction(magic, rargs) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_replacing|target|replace|[count]|[plain -- flag]|pipe to library.renaming_by_replacing = function (ctx) local ptn, repl, nmax, flg, argc, die = load_replace_args(ctx.pipe, 'renaming_by_replacing') if die then return context_iterate(ctx, argc) end local tbl = ctx.params if flg == 3 then ptn = get_parameter_name(ptn) local val = tbl[ptn] if val ~= nil then tbl[ptn], tbl[get_parameter_name(repl)] = nil, val end else if flg == 2 then -- Copied from Module:String's `str._escapePattern()` ptn = ptn:gsub('[%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]]', '%%%0') end local cache = {} for key, val in pairs(tbl) do steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, tostring(key):gsub(ptn, repl, nmax)) end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_mixing|mixing string|pipe to library.renaming_by_mixing = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_mixing’: No mixing string was provided', 0) end local mix = ctx.pipe[1]:match'^%s*(.-)%s*$' local cache = {} if mix == '$@' then for _, val in pairs(ctx.params) do cache[get_parameter_name(val)] = val end else local skel, canvas, n_parts = parse_placeholder_string(mix) for key, val in pairs(ctx.params) do for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then canvas[idx] = val else canvas[idx] = tostring(key) end end cache[get_parameter_name(table.concat(canvas))] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_values|pipe to --[[ library.renaming_to_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for _, val in pairs(ctx.params) do cache[val] = val end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|grouping_by_calling|template -- name|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.grouping_by_calling = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tmp, argc, tbl, mem = load_child_opts(ctx.pipe, 2, 0, ctx.params) local gargs = {} for key, val in pairs(tmp) do if type(key) == 'number' and key < 1 then gargs[key - 1] = val else gargs[key] = val end end tmp = ctx.pipe[1] if tmp ~= nil then tmp = tmp:match'^%s*(.*%S)' end if tmp == nil then error(modulename .. ', ‘grouping_by_calling’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tmp } local groups = make_groups(tbl) for gid, group in pairs(groups) do for key, val in pairs(gargs) do group[key] = val end group[0], model.args = gid, group groups[gid] = ctx.frame:expandTemplate(model) end for key, val in pairs(mem) do groups[key] = val end ctx.params = groups return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|parsing|string to parse|[trim flag]|[iteration -- delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter setter]|[...]|pipe to library.parsing = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘parsing’: No string to parse was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc = load_parse_opts(opts, 2, '|', '=') parse_parameter_string(ctx.params, opts[1], isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|reinterpreting|parameter to reinterpret|[trim -- flag]|[iteration delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter -- setter]|[...]|pipe to library.reinterpreting = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘reinterpreting’: No parameter to reinterpret was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc = load_parse_opts(opts, 2, '|', '=') local tbl, tmp = ctx.params, get_parameter_name(opts[1]) local str = tbl[tmp] if str ~= nil then tbl[tmp] = nil parse_parameter_string(tbl, str, isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|evaluating|string to parse|[trim flag]|[iteration -- delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter setter]|[...]|pipe to library.evaluating = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘evaluating’: No string to parse was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc = load_parse_opts(opts, 2, '!', ':') if opts[1]:match'^%s*(.*%S)' == nil then ctx.pipe = copy_or_ref_table(opts, opts ~= ctx.opipe) return context_iterate(ctx, argc) end local new_opts, cache = {}, {} local shift = parse_parameter_string(cache, opts[1], isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) - argc for key, val in pairs(opts) do if type(key) ~= 'number' or key < 1 then new_opts[key] = val elseif key >= argc then new_opts[key + shift] = val end end for key, val in pairs(cache) do new_opts[key] = val end ctx.pipe = new_opts return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mixing_names_and_values|mixing string|pipe to library.mixing_names_and_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘mixing_names_and_values’: No mixing string was provided for parameter names', 0) end if ctx.pipe[2] == nil then error(modulename .. ', ‘mixing_names_and_values’: No mixing string was provided for parameter values', 0) end local tmp local mix_k = ctx.pipe[1]:match'^%s*(.-)%s*$' local cache, mix_v = {}, ctx.pipe[2] if mix_k == '$@' and mix_v == '$@' then for _, val in pairs(ctx.params) do cache[get_parameter_name(val)] = val end elseif mix_k == '$@' and mix_v == '$#' then for key, val in pairs(ctx.params) do cache[get_parameter_name(val)] = tostring(key) end elseif mix_k == '$#' and mix_v == '$#' then for key in pairs(ctx.params) do cache[key] = tostring(key) end else local skel_k, cnv_k, n_parts_k = parse_placeholder_string(mix_k) local skel_v, cnv_v, n_parts_v = parse_placeholder_string(mix_v) for key, val in pairs(ctx.params) do tmp = tostring(key) for idx = 2, n_parts_k, 2 do if skel_k[idx] then cnv_k[idx] = val else cnv_k[idx] = tmp end end for idx = 2, n_parts_v, 2 do if skel_v[idx] then cnv_v[idx] = val else cnv_v[idx] = tmp end end cache[get_parameter_name(table.concat(cnv_k))] = table.concat(cnv_v) end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|swapping_names_and_values|pipe to --[[ library.swapping_names_and_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for key, val in pairs(ctx.params) do cache[val] = key end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|combining|new parameter name|[sort -- order]|[with/without flushed glue]|setting directives|...|pipe to library.combining = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning return context_iterate(ctx, combine_parameters( ctx, function (key, val, kvs) return key .. kvs .. val end, 'combining' ) + 1) end -- Syntax: #invoke:params|combining_values|new parameter name|[sort -- order]|[with/without flushed glue]|setting directives|...|pipe to library.combining_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning return context_iterate(ctx, combine_parameters( ctx, function (key, val, kvs) return val end, 'combining_values' ) + 1) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_calling|template name|new parameter -- name|pipe to library.combining_by_calling = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tname = ctx.pipe[1] if tname ~= nil then tname = tname:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_calling’: No template name was provided', 0) end if ctx.pipe[2] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_calling’: No parameter name was provided', 0) end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[2])] = ctx.frame:expandTemplate{ title = tname, args = ctx.params } } return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_invoking|module name|function name|new -- parameter name|pipe to library.combining_by_invoking = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local mname = ctx.pipe[1] if mname ~= nil then mname = mname:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No module name was provided', 0) end local fname = ctx.pipe[2] if fname ~= nil then fname = fname:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No function name was provided', 0) end if ctx.pipe[3] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No parameter name was provided', 0) end local model = { title = 'Module:' .. mname, args = ctx.params } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[3])] = tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) } return context_iterate(ctx, 4) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_magic|parser function|new parameter -- name|pipe to library.combining_by_magic = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local magic = ctx.pipe[1] if magic ~= nil then magic = magic:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_magic’: No parser function was provided', 0) end if ctx.pipe[2] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_magic’: No parameter name was provided', 0) end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[2])] = ctx.frame:callParserFunction(magic, ctx.params) } return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|snapshotting|[maximum number]|pipe to library.snapshotting = function (ctx) return context_iterate(ctx, make_child(ctx, ctx.params, 'snapshotting')) end -- Syntax: #invoke:params|remembering|[maximum number]|pipe to library.remembering = function (ctx) return context_iterate(ctx, make_child(ctx, ctx.oparams, 'remembering')) end -- Syntax: #invoke:params|entering_substack|[new]|pipe to library.entering_substack = function (ctx) local tbl, ncurrparent = ctx.params, ctx.n_parents + 1 if ctx.parents == nil then ctx.parents = { tbl } else ctx.parents[ncurrparent] = tbl end ctx.n_parents = ncurrparent if ctx.pipe[1] ~= nil and ctx.pipe[1]:match'^%s*new%s*$' then ctx.params = {} return context_iterate(ctx, 2) end local currsnap = ctx.n_children if currsnap > 0 then ctx.params, ctx.children[currsnap], ctx.n_children = ctx.children[currsnap], nil, currsnap - 1 else local newparams = {} for key, val in pairs(tbl) do newparams[key] = val end ctx.params = newparams end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|pulling|parameter name|pipe to library.pulling = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘pulling’: No parameter to pull was provided', 0) end local tmp = ctx.n_parents local parent = tmp < 1 and ctx.oparams or ctx.parents[tmp] tmp = get_parameter_name(opts[1]) if parent[tmp] ~= nil then ctx.params[tmp] = parent[tmp] end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|recalling|parameter name|pipe to library.recalling = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘recalling’: No parameter to recall was provided', 0) end local arg = get_parameter_name(opts[1]) if ctx.oparams[arg] ~= nil then ctx.params[arg] = ctx.oparams[arg] end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|finding|parameter name|pipe to --[[ library.finding = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘finding’: No parameter to find was provided', 0) end local arg = get_parameter_name(opts[1]) local parent for idx = ctx.n_parents, 1, -1 do parent = ctx.parents[idx] if parent[arg] ~= nil then ctx.params[arg] = parent[arg] return context_iterate(ctx, 2) end end if ctx.oparams[arg] ~= nil then ctx.params[arg] = ctx.oparams[arg] end return context_iterate(ctx, 2) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|picking|number of parameters to pick|pipe to --[[ library.picking = function (ctx) local len = tonumber(ctx.pipe[1]) if len == nil or len < 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘picking’: The number of parameters to pick must be an integer greater than zero', 0) end if ctx.n_parents < 1 then copy_table_maxn(ctx.params, ctx.oparams, len) else copy_table_maxn(ctx.params, ctx.parents[ctx.n_parents], len) end return context_iterate(ctx, 2) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|detaching_substack|pipe to library.detaching_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘detaching_substack’: No substack has been created', 0) end local parent = ctx.parents[ncurrparent] for key in pairs(ctx.params) do parent[key] = nil end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|dropping_substack|pipe to library.dropping_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘dropping_substack’: No substack has been created', 0) end ctx.params, ctx.parents[ncurrparent], ctx.n_parents = ctx.parents[ncurrparent], nil, ncurrparent - 1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|leaving_substack|pipe to library.leaving_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘leaving_substack’: No substack has been created', 0) end local currsnap = ctx.n_children + 1 if ctx.children == nil then ctx.children = { ctx.params } else ctx.children[currsnap] = ctx.params end ctx.params, ctx.parents[ncurrparent], ctx.n_parents, ctx.n_children = ctx.parents[ncurrparent], nil, ncurrparent - 1, currsnap return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|merging_substack|pipe to library.merging_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘merging_substack’: No substack has been created', 0) end local parent, child = ctx.parents[ncurrparent], ctx.params ctx.params, ctx.parents[ncurrparent], ctx.n_parents = parent, nil, ncurrparent - 1 for key, val in pairs(child) do parent[key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|flushing|pipe to library.flushing = function (ctx) if ctx.n_children < 1 then error(modulename .. ', ‘flushing’: There are no substacks to flush', 0) end local parent, currsnap = ctx.params, ctx.n_children for key, val in pairs(ctx.children[currsnap]) do parent[key] = val end ctx.children[currsnap], ctx.n_children = nil, currsnap - 1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|setting_by_flushing|pipe to library.setting_by_flushing = function (ctx) set_strings_from_substack(ctx, ctx, 'setting_by_flushing') return context_iterate(ctx, 1) end --[[ Functions ]]-- ----------------------------- -- Syntax: #invoke:params|count library.count = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` and `ctx.params` might be the original metatables! local retval = 0 for _ in ctx.iterfunc(ctx.params) do retval = retval + 1 end if ctx.subset == -1 then retval = retval - #ctx.params end ctx.text = retval return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_call|template name|[prepend 1]|[prepend 2] -- |[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named item n=value -- n]|[...] library.concat_and_call = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local tname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_call’: No template name was provided', 0) end remove_numeric_keys(opts, 1, 1) ctx.text = ctx.frame:expandTemplate{ title = tname, args = concat_params(ctx) } return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_invoke|module name|function name|[prepend -- 1]|[prepend 2]|[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named -- item n=value n]|[...] library.concat_and_invoke = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local mname, fname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: No function name was provided', 0) end remove_numeric_keys(opts, 1, 2) local mfunc = require('Module:' .. mname)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end ctx.text = mfunc(ctx.frame:newChild{ title = 'Module:' .. mname, args = concat_params(ctx) }) return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_magic|parser function|[prepend 1]|[prepend -- 2]|[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named item n= -- value n]|[...] library.concat_and_magic = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local magic local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_magic’: No parser function was provided', 0) end remove_numeric_keys(opts, 1, 1) ctx.text = ctx.frame:callParserFunction(magic, concat_params(ctx)) return false end -- Syntax: #invoke:params|value_of|parameter name library.value_of = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` and `ctx.params` might be the original metatables! local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘value_of’: No parameter name was provided', 0) end local val local key = opts[1]:match'^%s*(.-)%s*$' if key == '0' or key:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then key = tonumber(key) val = ctx.params[key] -- No worries: #ctx.params is unused when the modifier is in -- first position (and therefore `ctx.params` is a metatable) if val ~= nil and ( ctx.subset ~= -1 or key > #ctx.params or key < 1 ) and ( ctx.subset ~= 1 or (key <= #ctx.params and key > 0) ) then ctx.text = (ctx.header or '') .. val .. (ctx.footer or '') else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end else val = ctx.params[key] if ctx.subset ~= 1 and val ~= nil then ctx.text = (ctx.header or '') .. val .. (ctx.footer or '') else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end end return false end -- Syntax: #invoke:params|list library.list = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local ret, nss, kvs, pps = {}, 0, ctx.pairsep or '', ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], ret[nss + 3], ret[nss + 4], nss = pps, key, kvs, val, nss + 4 end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 4) return false end -- Syntax: #invoke:params|list_values library.list_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! -- NOTE: `library.coins()` and `library.unique_coins()` rely on us local ret, nss, pps = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], nss = pps, val, nss + 2 end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|list_maybe_with_names library.list_maybe_with_names = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local ret, nss, kvs, pps = {}, 0, ctx.pairsep or '', ctx.itersep or '' mixed_flush_params( ctx, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], ret[nss + 3], ret[nss + 4], nss = pps, '', '', val, nss + 4 end, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], ret[nss + 3], ret[nss + 4], nss = pps, key, kvs, val, nss + 4 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 4) return false end -- Syntax: #invoke:params|coins|[first coin = value 1]|[second coin = value -- 2]|[...]|[last coin = value N] --[[ library.coins = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = opts[get_parameter_name(val)] end return library.list_values(ctx) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|unique_coins|[first coin = value 1]|[second coin = -- value 2]|[...]|[last coin = value N] --[[ library.unique_coins = function (ctx) local tmp local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tmp = get_parameter_name(val) tbl[key], opts[tmp] = opts[tmp], nil end return library.list_values(ctx) end ]] -- Syntax: #invoke:params|for_each|wikitext library.for_each = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local ret, nss, pps, txt = {}, 0, ctx.itersep or '', ctx.pipe[1] or '' local skel, cnv, n_parts = parse_placeholder_string(txt) flush_params(ctx, function (key, val) for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then cnv[idx] = val else cnv[idx] = tostring(key) end end ret[nss + 1], nss = pps, nss + 2 ret[nss] = table.concat(cnv) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each|template name|[append 1]|[append 2] -- |[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each = function (ctx) local tname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tname, args = opts } local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' table.insert(opts, 1, true) flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], opts[2], ret[nss + 1], nss = key, val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:expandTemplate(model) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|invoke_for_each|module name|module function|[append -- 1]|[append 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...] -- |[named param n=value n]|[...] library.invoke_for_each = function (ctx) local mname, fname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each’: No function name was provided', 0) end local model = { title = 'Module:' .. mname, args = opts } local mfunc = require(model.title)[fname] local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], opts[2], ret[nss + 1], nss = key, val, ccs, nss + 2 ret[nss] = mfunc(ctx.frame:newChild(model)) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|magic_for_each|parser function|[append 1]|[append 2] -- |[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.magic_for_each = function (ctx) local magic local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘magic_for_each’: No parser function was provided', 0) end local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' table.insert(opts, 1, true) flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], opts[2], ret[nss + 1], nss = key, val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:callParserFunction(magic, opts) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each_value|template name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each_value = function (ctx) local tname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each_value’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tname, args = opts } local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], ret[nss + 1], nss = val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:expandTemplate(model) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|invoke_for_each_value|module name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.invoke_for_each_value = function (ctx) local opts = ctx.pipe local mname, fname if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each_value’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each_value’: No function name was provided', 0) end local model = { title = 'Module:' .. mname, args = opts } local mfunc = require(model.title)[fname] local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' remove_numeric_keys(opts, 1, 1) flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], ret[nss + 1], nss = val, ccs, nss + 2 ret[nss] = mfunc(ctx.frame:newChild(model)) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|magic_for_each_value|parser function|[append 1] -- |[append 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named -- param n=value n]|[...] library.magic_for_each_value = function (ctx) local opts = ctx.pipe local magic if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘magic_for_each_value’: No parser function was provided', 0) end local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], ret[nss + 1], nss = val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:callParserFunction(magic, opts) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each_group|template name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each_group = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` and `ctx.params` might be the original metatables! local tmp if ctx.pipe[1] ~= nil then tmp = ctx.pipe[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tmp == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each_group’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tmp } local opts, ret, nss, ccs = {}, {}, 0, ctx.itersep or '' for key, val in pairs(ctx.pipe) do if type(key) == 'number' then opts[key - 1] = val else opts[key] = val end end ctx.pipe = opts ctx.params = make_groups(ctx.params) flush_params(ctx, function (gid, group) for key, val in pairs(opts) do group[key] = val end group[0], model.args, ret[nss + 1], nss = gid, group, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:expandTemplate(model) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end --[[ First-position-only modifiers ]]-- --------------------------------------- -- Syntax: #invoke:params|new|pipe to static_iface.new = function (child_frame) local ctx = context_new(child_frame) ctx.pipe = copy_or_ref_table(ctx.opipe, false) ctx.params = {} main_loop(ctx, context_iterate(ctx, 1)) return ctx.text end --[[ First-position-only functions ]]-- --------------------------------------- -- Syntax: #invoke:params|self static_iface.self = function (frame) return frame:getParent():getTitle() end --[[ Public metatable of functions ]]-- --------------------------------------- return setmetatable({}, { __index = function (_, query) local fname = query:match'^%s*(.*%S)' if fname == nil then error(modulename .. ': You must specify a function to call', 0) end local func = static_iface[fname] if func ~= nil then return func end func = library[fname] if func == nil then error(modulename .. ': The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end return function (child_frame) local ctx = context_new(child_frame) ctx.pipe = copy_or_ref_table(ctx.opipe, refpipe[fname]) ctx.params = copy_or_ref_table(ctx.oparams, refparams[fname]) main_loop(ctx, func) return ctx.text end end }) s0wwht3ty2l3u443tnfm9mh3z5pmpgj 2081764 2081711 2026-07-24T03:48:58Z Grufo 63923 Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/mediawikiwiki/Q122696746|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]] 2081764 Scribunto text/plain require[[strict]] --- --- --- PRIVATE ENVIRONMENT --- --- ________________________________ --- --- --- --[[ Abstract utilities ]]-- ---------------------------- -- Helper function for `string.gsub()` (for managing zero-padded numbers) local function zero_padded (str) return ('%03d%s'):format(#str, str) end -- Helper function for `table.sort()` (for natural sorting) local function natural_sort (var1, var2) return var1:gsub('%d+', zero_padded) < var2:gsub('%d+', zero_padded) end -- Return a copy or a reference to a table local function copy_or_ref_table (src, refonly) if refonly then return src end local newtab = {} for key, val in pairs(src) do newtab[key] = val end return newtab end -- Copy at most N items (of all kinds) from `src` to `dest` and return `dest` local function copy_table_maxn (dest, src, len) local idx = 1 for key, val in pairs(src) do dest[key], idx = val, idx + 1 if idx > len then break end end return dest end -- Remove some numeric elements from a table, shifting everything to the left local function remove_numeric_keys (tbl, idx, len) local cache, tmp = {}, idx + len - 1 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key >= idx then if key > tmp then cache[key - len] = val end tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end -- Make a reduced copy of a table (shifting in both directions if necessary) local function copy_table_reduced (tbl, idx, len) local ret, tmp = {}, idx + len - 1 if idx > 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key < idx then ret[key] = val elseif key > tmp then ret[key - len] = val end end elseif tmp > 0 then local nshift = 1 - idx for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' then ret[key] = val elseif key > tmp then ret[key - tmp] = val elseif key < idx then ret[key + nshift] = val end end else for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key > tmp then ret[key] = val elseif key < idx then ret[key + len] = val end end end return ret end -- Make an expanded copy of a table (shifting in both directions if necessary) local function copy_table_expanded (tbl, idx, len) local ret, tmp = {}, idx + len - 1 if idx > 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key < idx then ret[key] = val else ret[key + len] = val end end elseif tmp > 0 then local nshift = idx - 1 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' then ret[key] = val elseif key > 0 then ret[key + tmp] = val elseif key < 1 then ret[key + nshift] = val end end else for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key > tmp then ret[key] = val else ret[key - len] = val end end end return ret end -- Given a table, create two new tables containing the sorted list of keys local function get_key_list_sorted (tbl, sort_fn) local nums, words, nn, nw = {}, {}, 0, 0 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then nn = nn + 1 nums[nn] = key else nw = nw + 1 words[nw] = key end end table.sort(nums) table.sort(words, sort_fn) return nums, words, nn, nw end -- Parse a parameter name string and return it as a string or a number local function get_parameter_name (par_str) local ret = par_str:match'^%s*(.-)%s*$' if ret ~= '0' and ret:find'^%-?[1-9]%d*$' == nil then return ret end return tonumber(ret) end -- Move a key from a table to another, but only if under a different name and -- always parsing numeric strings as numbers local function steal_if_renamed (val, src, skey, dest, dkey) local realkey = get_parameter_name(dkey) if skey ~= realkey then dest[realkey], src[skey] = val, nil end end --[[ Public strings ]]-- ------------------------ -- Special match keywords (functions and modifiers MUST avoid these names) local mkeywords = { ['or'] = 0, pattern = 1, plain = 2, strict = 3 } -- Sort functions (functions and modifiers MUST avoid these names) local sortfunctions = { alphabetically = false, naturally = natural_sort } -- Callback styles for the `mapping_*` and `renaming_*` class of modifiers -- (functions and modifiers MUST avoid these names) --[[ Meanings of the columns: col[1] = Loop type (0-3) col[2] = Number of module arguments that the style requires (1-3) col[3] = Minimum number of sequential parameters passed to the callback col[4] = Name of the callback parameter where to place each parameter name col[5] = Name of the callback parameter where to place each parameter value col[6] = Argument in the modifier's invocation that will override `col[4]` col[7] = Argument in the modifier's invocation that will override `col[5]` A value of `-1` indicates that no meaningful value is stored (i.e. `nil`) ]]-- local mapping_styles = { names_and_values = { 3, 2, 2, 1, 2, -1, -1 }, values_and_names = { 3, 2, 2, 2, 1, -1, -1 }, values_only = { 1, 2, 1, -1, 1, -1, -1 }, names_only = { 2, 2, 1, 1, -1, -1, -1 }, names_and_values_as = { 3, 4, 0, -1, -1, 2, 3 }, names_only_as = { 2, 3, 0, -1, -1, 2, -1 }, values_only_as = { 1, 3, 0, -1, -1, -1, 2 }, blindly = { 0, 2, 0, -1, -1, -1, -1 } } -- Memory slots (functions and modifiers MUST avoid these names) local memoryslots = { h = 'header', f = 'footer', i = 'itersep', l = 'lastsep', n = 'ifngiven', p = 'pairsep', s = 'oxfordsep' } -- Possible trimming modes for the `parsing` modifier local trim_parse_opts = { trim_none = { false, false }, trim_positional = { false, true }, trim_named = { true, false }, trim_all = { true, true } } -- Possible string modes for the iteration separator in the `parsing` and -- `reinterpreting` modifiers local isep_parse_opts = { splitter_pattern = false, splitter_string = true } -- Possible string modes for the key-value separator in the `parsing` and -- `reinterpreting` modifiers local psep_parse_opts = { setter_pattern = false, setter_string = true } -- Possible position references for the `splicing` modifier local position_references = { add_nothing = 0, add_smallest_number = 1, add_last_of_sequence = 2, add_largest_number = 3 } -- Possible modes for the `reassigning` modifier local a_modes = { transfer = 0, clone = 1, rename = 2, copy = 3, sacrifice = 4, provide = 5, spare = 7 } -- Functions and modifiers MUST avoid these names too: `here`, `in_substack`, -- `let`, `expose`, `use`, `with_flushed_glue`, `without_flushed_glue` -- `without_sorting` --[[ Private constants ]]-- --------------------------- -- Hard-coded name of the module (to avoid going through `frame:getTitle()`) local modulename = 'Module:Params' -- The functions listed here declare that they don't need the `frame.args` -- metatable to be copied into a regular table; if they are modifiers they also -- guarantee that they will make their own (modified) copy available local refpipe = { call_for_each_group = true, --coins = true, count = true, evaluating = true, for_each = true, list = true, list_values = true, list_maybe_with_names = true, value_of = true } -- The functions listed here declare that they don't need the -- `frame:getParent().args` metatable to be copied into a regular table; if -- they are modifiers they also guarantee that they will make their own -- (modified) copy available local refparams = { call_for_each_group = true, combining = true, combining_by_calling = true, combining_values = true, concat_and_call = true, concat_and_invoke = true, concat_and_magic = true, count = true, grouping_by_calling = true, mixing_names_and_values = true, keeping_at_most = true, renaming_by_mixing = true, renaming_to_sequence = true, renaming_to_uppercase = true, renaming_to_lowercase = true, --renaming_to_values = true, shifting = true, splicing = true, --swapping_names_and_values = true, value_of = true, with_name_matching = true } -- Maximum number of numeric parameters that can be filled, if missing (we -- chose an arbitrary number for this constant; you can discuss about its -- optimal value at Module talk:Params) local maxfill = 1024 -- The private table of functions local library = {} -- Functions and modifiers that can only be invoked in first position local static_iface = {} --[[ Private functions ]]-- --------------------------- -- Create a new context local function context_new (child_frame) local main_frame = child_frame:getParent() return { frame = main_frame, opipe = child_frame.args, oparams = main_frame.args, firstposonly = static_iface, iterfunc = pairs, sorttype = 0, n_parents = 0, n_children = 0, n_available = maxfill } end -- Move to the next action within the user-given list local function context_iterate (ctx, n_forward) local nextfn if ctx.pipe[n_forward] ~= nil then nextfn = ctx.pipe[n_forward]:match'^%s*(.*%S)' end if nextfn == nil then error(modulename .. ': You must specify a function to call', 0) end if library[nextfn] == nil then if ctx.firstposonly[nextfn] == nil then error(modulename .. ': The function ‘' .. nextfn .. '’ does not exist', 0) else error(modulename .. ': The ‘' .. nextfn .. '’ directive can only appear in first position', 0) end end remove_numeric_keys(ctx.pipe, 1, n_forward) return library[nextfn] end -- Main loop local function main_loop (ctx, start_with) local fn = start_with repeat fn = fn(ctx) until not fn if ctx.n_parents > 0 then error(modulename .. ': One or more ‘merging_substack’ directives are missing', 0) end if ctx.n_children > 0 then error(modulename .. ', For some of the snapshots either the ‘flushing’ directive is missing or a group has not been properly closed with ‘merging_substack’', 0) end end -- Load a `setting`-like directive string into the `dest` table local function set_strings_from_opts (dest, opts, start_from) local cmd if opts[start_from] == nil then return start_from - 1 end cmd = opts[start_from]:gsub('%s+', ''):gsub('/+', '/') :match'^/*(.*[^/])' if cmd == nil then return start_from end local vname, chr local amap, sep, argc = {}, string.byte('/'), start_from + 1 for idx = 1, #cmd do chr = cmd:byte(idx) if chr == sep then for key, val in ipairs(amap) do dest[val], amap[key] = opts[argc], nil end argc = argc + 1 else vname = memoryslots[string.char(chr)] if vname == nil then error(modulename .. ', ‘setting’: Unknown slot ‘' .. string.char(chr) .. '’', 0) end table.insert(amap, vname) end end for key, val in ipairs(amap) do dest[val] = opts[argc] end return argc end -- Add a new stack of parameters to `ctx.children` local function new_substack (ctx) local currsnap, newparams = ctx.n_children + 1, {} if ctx.children == nil then ctx.children = { newparams } else ctx.children[currsnap] = newparams end ctx.n_children = currsnap return newparams end -- Parse a raw argument containing a `sortfunctions` directive, or -- `'without_sorting'`, or `nil` local function load_sort_opt (raw_arg) if raw_arg == nil then return nil, 1, false end local trarg = raw_arg:match'^%s*(.-)%s*$' if trarg == 'without_sorting' then return nil, 2, false, trarg end local tmp = sortfunctions[trarg] if tmp == nil then return nil, 1, false, trarg end return tmp or nil, 2, true, trarg end -- Parse optional user arguments of type `...|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]| -- [number of additional parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]` local function load_child_opts (src, start_from, append_after, params) local tnamed, tmp1, tmp2 local pin, tbl, mem = start_from, {}, {} while src[pin] ~= nil and src[pin + 1] ~= nil do tmp1 = src[pin]:match'^%s*(.*%S)' if tmp1 == 'let' and src[pin + 2] ~= nil then tmp1 = get_parameter_name(src[pin + 1]) mem[tmp1], tbl[tmp1], pin = nil, src[pin + 2], pin + 3 --[[ elseif tmp1 == 'expose' then tmp1 = get_parameter_name(src[pin + 1]) tmp2 = params[tmp1] mem[tmp1], tbl[tmp1], pin = tmp2, tmp2, pin + 2 ]]-- elseif tmp1 == 'use' and src[pin + 2] ~= nil then tmp1 = get_parameter_name(src[pin + 2]) tmp2 = params[tmp1] mem[tmp1], tbl[get_parameter_name(src[pin + 1])], pin = tmp2, tmp2, pin + 3 else break end end local tnew = copy_or_ref_table(params, next(mem) == nil) for key in pairs(mem) do tnew[key] = nil end if pin ~= start_from then tnamed, tbl = tbl, {} end tmp1 = tonumber(src[pin]) if tmp1 ~= nil and math.floor(tmp1) == tmp1 then if tmp1 < 0 then tmp1 = -1 end tmp2 = append_after - pin for idx = pin + 1, pin + tmp1 do tbl[idx + tmp2] = src[idx] end pin = pin + tmp1 + 1 end if tnamed ~= nil then for key, val in pairs(tnamed) do tbl[key] = val end end return tbl, pin, tnew, mem end -- Load the optional arguments of some of the `mapping_*` and `renaming_*` -- class of modifiers local function load_callback_opts (src, n_skip, default_style, params) local style, shf local tmp = src[n_skip + 1] if tmp ~= nil then style = mapping_styles[tmp:match'^%s*(.-)%s*$'] end if style == nil then style, shf = default_style, n_skip - 1 else shf = n_skip end local n_exist, karg, varg = style[3], style[4], style[5] tmp = style[6] if tmp > -1 then karg = src[tmp + shf]:match'^%s*(.-)%s*$' if karg == '0' or karg:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then karg = tonumber(karg) n_exist = math.max(n_exist, karg) end end tmp = style[7] if tmp > -1 then varg = src[tmp + shf]:match'^%s*(.-)%s*$' if varg == '0' or varg:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then varg = tonumber(varg) n_exist = math.max(n_exist, varg) end end local dest, argc, tnew, mem = load_child_opts(src, style[2] + shf, n_exist, params) tmp = style[1] if (tmp == 3 or tmp == 2) and dest[karg] ~= nil then tmp = tmp - 2 end if (tmp == 3 or tmp == 1) and dest[varg] ~= nil then tmp = tmp - 1 end return dest, argc, tmp, karg, varg, tnew, mem end -- Parse the arguments of some of the `mapping_*` and `renaming_*` class of -- modifiers local function load_replace_args (opts, whoami) if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No pattern string was given', 0) end if opts[2] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No replacement string was given', 0) end local ptn, repl, nmax, argc = opts[1], opts[2], tonumber(opts[3]), 3 if nmax ~= nil or (opts[3] or ''):match'^%s*$' ~= nil then argc = 4 end local flg = opts[argc] if flg ~= nil then flg = mkeywords[flg:match'^%s*(.-)%s*$'] end if flg == 0 then flg = nil elseif flg ~= nil then argc = argc + 1 end return ptn, repl, nmax, flg, argc, (nmax ~= nil and nmax < 1) or (flg == 3 and ptn == repl) end -- Parse the arguments of the `with_*_matching` class of modifiers local function load_pattern_args (opts, whoami) local keyw local ptns, state, nptns, cnt = {}, 0, 0, 1 for _, val in ipairs(opts) do if state == 0 then nptns, state = nptns + 1, -1 ptns[nptns] = { val, false, false } else keyw = val:match'^%s*(.*%S)' if keyw == nil or mkeywords[keyw] == nil or ( state > 0 and mkeywords[keyw] > 0 ) then break else state = mkeywords[keyw] if state > 1 then ptns[nptns][2] = true end if state == 3 then ptns[nptns][3] = true end end end cnt = cnt + 1 end if state == 0 then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No pattern was given', 0) end return ptns, nptns, cnt end -- Load the optional arguments of the `parsing`, `reinterpreting` and -- `evaluating` modifiers local function load_parse_opts (opts, start_from, isp, psp) local tmp local optslots, noptslots, argc, trimn, trimu, iplain, pplain = { true, true, true }, 3, start_from, true, false, true, true repeat noptslots, tmp = noptslots - 1, opts[argc] if tmp == nil then break end tmp = tmp:match'^%s*(.-)%s*$' if optslots[1] ~= nil and trim_parse_opts[tmp] ~= nil then tmp = trim_parse_opts[tmp] trimn, trimu, optslots[1] = tmp[1], tmp[2], nil elseif optslots[2] ~= nil and isep_parse_opts[tmp] ~= nil then argc = argc + 1 iplain, isp, optslots[2] = isep_parse_opts[tmp], opts[argc], nil elseif optslots[3] ~= nil and psep_parse_opts[tmp] ~= nil then argc = argc + 1 pplain, psp, optslots[3] = psep_parse_opts[tmp], opts[argc], nil else break end argc = argc + 1 until noptslots < 1 return isp, iplain, psp, pplain, trimn, trimu, argc end -- Map parameters' values using a custom callback and a referenced table local value_maps = { [0] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key in pairs(tbl) do tbl[key] = fn() end end, [1] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do margs[varg] = val tbl[key] = fn() end end, [2] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key in pairs(tbl) do margs[karg] = key tbl[key] = fn() end end, [3] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do margs[karg], margs[varg] = key, val tbl[key] = fn() end end } -- Private table for `map_names()` local name_thieves = { [0] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [1] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[varg] = val steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [2] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[karg] = key steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [3] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[karg], rargs[varg] = key, val steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end } -- Map parameters' names using a custom callback and a referenced table local function map_names (tbl, rargs, karg, varg, looptype, fn) local cache = {} name_thieves[looptype](cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end -- Return a new table that contains `src` regrouped according to the numeric -- suffixes in its keys local function make_groups (src) -- NOTE: `src` might be the original metatable! local prefix, gid local groups = {} for key, val in pairs(src) do -- `key` must only be a string or a number... if type(key) == 'string' then prefix, gid = key:match'^%s*(.-)%s*(%-?%d*)%s*$' gid = tonumber(gid) or '' else prefix, gid = '', key end if groups[gid] == nil then groups[gid] = {} end if prefix == '0' or prefix:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then prefix = tonumber(prefix) if prefix < 1 then prefix = prefix - 1 end end groups[gid][prefix] = val end return groups end -- Split into parts a string containing the `$#` and `$@` placeholders and -- return the information as a skeleton table, a canvas table and a length local function parse_placeholder_string (target) local idx, s_pos, skel, canvas = 1, 1, {}, {} local e_pos = string.find(target, '%$[@#]', 1, false) while e_pos ~= nil do canvas[idx] = target:sub(s_pos, e_pos - 1) skel[idx + 1] = target:sub(e_pos, e_pos + 1) == '$@' idx = idx + 2 s_pos = e_pos + 2 e_pos = string.find(target, '%$[@#]', s_pos, false) end if (s_pos > target:len()) then idx = idx - 1 else canvas[idx] = target:sub(s_pos) end return skel, canvas, idx end -- Populate a table by parsing a parameter string (heavy lifting for `parsing`, -- `reinterpreting` and `evaluating`) local function parse_parameter_string (tbl, str, isp, ipl, psp, ppl, trn, tru) local key, val, spos1, spos2, pos1, pos2 local pos3, idx, lenplone = 0, 1, #str + 1 if isp == nil or isp == '' then if psp == nil or psp == '' then if tru then tbl[idx] = str:match'^%s*(.-)%s*$' else tbl[idx] = str end return idx end spos1, spos2 = str:find(psp, 1, ppl) if spos1 == nil then key = idx if tru then val = str:match'^%s*(.-)%s*$' else val = str end idx = idx + 1 else key = get_parameter_name(str:sub(1, spos1 - 1)) val = str:sub(spos2 + 1) if trn then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end end tbl[key] = val return idx end if psp == nil or psp == '' then repeat pos1 = pos3 + 1 pos2, pos3 = str:find(isp, pos1, ipl) val = str:sub(pos1, (pos2 or lenplone) - 1) if tru then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end tbl[idx], idx = val, idx + 1 until pos2 == nil return idx end repeat pos1 = pos3 + 1 pos2, pos3 = str:find(isp, pos1, ipl) val = str:sub(pos1, (pos2 or lenplone) - 1) spos1, spos2 = val:find(psp, 1, ppl) if spos1 == nil then key = idx if tru then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end idx = idx + 1 else key = get_parameter_name(val:sub(1, spos1 - 1)) val = val:sub(spos2 + 1) if trn then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end end tbl[key] = val until pos2 == nil return idx end -- Heavy lifting for `snapshotting` and `remembering` local function make_child (ctx, src, whoami) local len = tonumber(ctx.pipe[1]) if len == nil or len == 0 then local stack = new_substack(ctx) for key, val in pairs(src) do stack[key] = val end return len == nil and 1 or 2 end if len < 0 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: The number of parameters to copy must be an integer greater than zero', 0) end copy_table_maxn(new_substack(ctx), src, len) return 2 end -- Heavy lifting for `setting_by_flushing`, `combining` and `combining_values` local function set_strings_from_substack (ctx, dest, whoami) if ctx.n_children < 1 then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: There are no substacks to flush', 0) end local currsnap = ctx.n_children local stack = ctx.children[currsnap] for key, val in pairs(memoryslots) do if stack[key] ~= nil then dest[val] = stack[key] end end ctx.children[currsnap], ctx.n_children = nil, currsnap - 1 end -- Heavy lifting for `combining` and `combining_values` local function combine_parameters (ctx, keyval_fn, whoami) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! This function -- MUST create a copy of it before returning local opts = ctx.pipe if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No parameter name was provided', 0) end local argc local tbl, vars = ctx.params, {} local sortfn, varsarg0, do_sort, tmp = load_sort_opt(opts[2]) if varsarg0 == 2 then tmp = opts[3] and opts[3]:match'^%s*(.-)%s*$' end if tmp == 'with_flushed_glue' then varsarg0 = varsarg0 + 1 argc = set_strings_from_opts(vars, opts, varsarg0 + 1) set_strings_from_substack(ctx, vars, whoami) else if tmp == 'without_flushed_glue' then varsarg0 = varsarg0 + 1 end argc = set_strings_from_opts(vars, opts, varsarg0 + 1) end if argc < varsarg0 then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No setting directive was given', 0) end if next(tbl) == nil then if vars.ifngiven ~= nil then ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = vars.ifngiven } elseif tbl == ctx.oparams then ctx.params = {} end return argc end local cache, len if do_sort then local words cache, words, len, tmp = get_key_list_sorted(tbl, sortfn) for idx = 1, tmp do cache[len + idx] = words[idx] end len = len + tmp else len, cache = 0, {} for key in pairs(tbl) do len = len + 1 cache[len] = key end end local pmap, nss, kvs, pps = {}, 0, vars.pairsep or '', vars.itersep or '' for idx = 1, len do tmp, pmap[nss + 1] = cache[idx], pps pmap[nss + 2] = keyval_fn(tmp, tbl[tmp], kvs) nss = nss + 2 end tmp = vars.oxfordsep or vars.lastsep if tmp ~= nil and nss > 4 then pmap[nss - 1] = tmp elseif nss > 2 and vars.lastsep ~= nil then pmap[nss - 1] = vars.lastsep end pmap[1] = vars.header or '' if vars.footer ~= nil then pmap[nss + 1] = vars.footer end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = table.concat(pmap) } return argc end -- Concatenate the numeric keys from the table of parameters to the numeric -- keys from the table of options; non-numeric keys from the table of options -- will prevail over colliding non-numeric keys from the table of parameters local function concat_params (ctx) local retval, tbl, nmax = {}, ctx.params, table.maxn(ctx.pipe) if ctx.subset == 1 then -- We need only the sequence for key, val in ipairs(tbl) do retval[key + nmax] = val end else if ctx.subset == -1 then for key in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key > 0 then retval[key + nmax] = val else retval[key] = val end end end for key, val in pairs(ctx.pipe) do retval[key] = val end return retval end -- Flush the parameters by calling a custom function for each value (after this -- function has been invoked `ctx.params` will be no longer usable) local function flush_params (ctx, fn) local tbl = ctx.params if ctx.subset == 1 then for key, val in ipairs(tbl) do fn(key, val) end return end if ctx.subset == -1 then for key, val in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end end if ctx.sorttype > 0 then local nums, words, nn, nw = get_key_list_sorted(tbl, natural_sort) if ctx.sorttype == 2 then for idx = 1, nw do fn(words[idx], tbl[words[idx]]) end for idx = 1, nn do fn(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end return end for idx = 1, nn do fn(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end for idx = 1, nw do fn(words[idx], tbl[words[idx]]) end return end if ctx.subset ~= -1 then for key, val in ipairs(tbl) do fn(key, val) tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do fn(key, val) end end -- Flush the parameters by calling one of two custom functions for each value -- (after this function has been invoked `ctx.params` will be no longer usable) local function mixed_flush_params (ctx, fn_seq, fn_oth) if ctx.subset == 1 then for key, val in ipairs(ctx.params) do fn_seq(key, val) end return end if ctx.subset == -1 then flush_params(ctx, fn_oth) return end local tbl = ctx.params if ctx.sorttype > 0 then local nums, words, nn, nw = get_key_list_sorted(tbl, natural_sort) local sequence = {} for key, val in ipairs(tbl) do sequence[key] = val end if ctx.sorttype == 2 then for idx = 1, nw do fn_oth(words[idx], tbl[words[idx]]) end end for idx = 1, nn do if sequence[nums[idx]] then fn_seq(nums[idx], sequence[nums[idx]]) else fn_oth(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end end if ctx.sorttype ~= 2 then for idx = 1, nw do fn_oth(words[idx], tbl[words[idx]]) end end return end for key, val in ipairs(tbl) do fn_seq(key, val) tbl[key] = nil end for key, val in pairs(tbl) do fn_oth(key, val) end end -- Finalize and return a concatenated list local function finalize_and_return_concatenated_list (ctx, lst, len, modsize) if len > 0 then local tmp = ctx.oxfordsep or ctx.lastsep if tmp ~= nil and len > modsize * 2 then lst[len - modsize + 1] = tmp elseif len > modsize and ctx.lastsep ~= nil then lst[len - modsize + 1] = ctx.lastsep end lst[1] = ctx.header or '' if ctx.footer ~= nil then lst[len + 1] = ctx.footer end ctx.text = table.concat(lst) else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end end --- --- --- PUBLIC ENVIRONMENT --- --- ________________________________ --- --- --- --[[ Modifiers ]]-- ------------------- -- Syntax: #invoke:params|sequential|pipe to library.sequential = function (ctx) if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘sequential’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == -1 then error(modulename .. ': The two directives ‘non-sequential’ and ‘sequential’ are in contradiction with each other', 0) end if ctx.sorttype > 0 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ and ‘reassorted’ directives are redundant when followed by ‘sequential’', 0) end ctx.iterfunc, ctx.subset = ipairs, 1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|non-sequential|pipe to library['non-sequential'] = function (ctx) if ctx.subset == -1 then error(modulename .. ': The ‘non-sequential’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The two directives ‘sequential’ and ‘non-sequential’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.iterfunc, ctx.subset = pairs, -1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|all_sorted|pipe to library.all_sorted = function (ctx) if ctx.sorttype == 1 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ directive is redundant after ‘sequential’', 0) end if ctx.sorttype == 2 then error(modulename .. ': The two directives ‘reassorted’ and ‘sequential’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.sorttype = 1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|reassorted|pipe to library.reassorted = function (ctx) if ctx.sorttype == 2 then error(modulename .. ': The ‘reassorted’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘reassorted’ directive is redundant after ‘sequential’', 0) end if ctx.sorttype == 1 then error(modulename .. ': The two directives ‘sequential’ and ‘reassorted’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.sorttype = 2 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|setting|directives|...|pipe to library.setting = function (ctx) local argc = set_strings_from_opts(ctx, ctx.pipe, 1) if argc < 2 then error(modulename .. ', ‘setting’: No directive was given', 0) end return context_iterate(ctx, argc + 1) end -- Syntax: #invoke:params|scoring|new parameter name|[container]|pipe to library.scoring = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘scoring’: No parameter name was provided', 0) end local tmp local retval, opts = 0, ctx.pipe for _ in pairs(ctx.params) do retval = retval + 1 end if opts[2] ~= nil then tmp = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if tmp == 'in_substack' then new_substack(ctx)[get_parameter_name(opts[1])] = tostring(retval) return context_iterate(ctx, 3) end ctx.params[get_parameter_name(opts[1])] = tostring(retval) return context_iterate(ctx, tmp == 'here' and 3 or 2) end -- Syntax: #invoke:params|squeezing|pipe to library.squeezing = function (ctx) local store, indices, tbl, newlen = {}, {}, ctx.params, 0 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then newlen = newlen + 1 indices[newlen], store[key], tbl[key] = key, val, nil end end table.sort(indices) for idx = 1, newlen do tbl[idx] = store[indices[idx]] end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|filling_the_gaps|pipe to library.filling_the_gaps = function (ctx) local newval, tbl, tmp, nmin, nmax, nnums = ctx.pipe[1], ctx.params, {}, 1, nil, -1 if newval == nil then error(modulename .. ', ‘filling_the_gaps’: No value was provided', 0) end for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if nmax == nil then if key < nmin then nmin = key end nmax = key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end tmp[key], nnums = val, nnums + 1 end end if nmax ~= nil and nmax - nmin > nnums then ctx.n_available = ctx.n_available + nmin + nnums - nmax if ctx.n_available < 0 then error(modulename .. ', ‘filling_the_gaps’: It is possible to fill at most ' .. tostring(maxfill) .. ' parameters', 0) end for idx = nmin, nmax, 1 do tbl[idx] = newval end for key, val in pairs(tmp) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|clearing|pipe to library.clearing = function (ctx) local tbl, numerics = ctx.params, {} for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key], tbl[key] = val, nil end end for key, val in ipairs(numerics) do tbl[key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|cutting|left cut|right cut|pipe to library.cutting = function (ctx) local lcut = tonumber(ctx.pipe[1]) if lcut == nil or math.floor(lcut) ~= lcut then error(modulename .. ', ‘cutting’: Left cut must be an integer number', 0) end local rcut = tonumber(ctx.pipe[2]) if rcut == nil or math.floor(rcut) ~= rcut then error(modulename .. ', ‘cutting’: Right cut must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params local len = #tbl if lcut < 0 then lcut = len + lcut end if rcut < 0 then rcut = len + rcut end local tot = lcut + rcut if tot > 0 then local cache = {} if tot >= len then for key in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end tot = len else for idx = len - rcut + 1, len, 1 do tbl[idx] = nil end for idx = 1, lcut, 1 do tbl[idx] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key > 0 then if key > len then cache[key - tot] = val else cache[key - lcut] = val end tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|cropping|left crop|right crop|pipe to library.cropping = function (ctx) local lcut = tonumber(ctx.pipe[1]) if lcut == nil or math.floor(lcut) ~= lcut then error(modulename .. ', ‘cropping’: Left crop must be an integer number', 0) end local rcut = tonumber(ctx.pipe[2]) if rcut == nil or math.floor(rcut) ~= rcut then error(modulename .. ', ‘cropping’: Right crop must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params local nmin, nmax for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if nmin == nil then nmin, nmax = key, key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end end end if nmin ~= nil then local len = nmax - nmin + 1 if lcut < 0 then lcut = len + lcut end if rcut < 0 then rcut = len + rcut end if lcut + rcut - len > -1 then for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then tbl[key] = nil end end elseif lcut + rcut > 0 then for idx = nmax - rcut + 1, nmax do tbl[idx] = nil end for idx = nmin, nmin + lcut - 1 do tbl[idx] = nil end local lshift = nmin + lcut - 1 if lshift > 0 then for idx = lshift + 1, nmax, 1 do tbl[idx - lshift], tbl[idx] = tbl[idx], nil end end end end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|purging|start offset|length|pipe to library.purging = function (ctx) local idx = tonumber(ctx.pipe[1]) if idx == nil or math.floor(idx) ~= idx then error(modulename .. ', ‘purging’: Start offset must be an integer number', 0) end local len = tonumber(ctx.pipe[2]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘purging’: Length must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params if len < 1 then len = len + table.maxn(tbl) if idx > len then return context_iterate(ctx, 3) end len = len - idx + 1 end ctx.params = copy_table_reduced(tbl, idx, len) return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|backpurging|start offset|length|pipe to library.backpurging = function (ctx) local last = tonumber(ctx.pipe[1]) if last == nil or math.floor(last) ~= last then error(modulename .. ', ‘backpurging’: Start offset must be an integer number', 0) end local len = tonumber(ctx.pipe[2]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘backpurging’: Length must be an integer number', 0) end local idx local tbl = ctx.params if len > 0 then idx = last - len + 1 else for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and (idx == nil or key < idx) then idx = key end end if idx == nil then return context_iterate(ctx, 3) end idx = idx - len if last < idx then return context_iterate(ctx, 3) end len = last - idx + 1 end ctx.params = copy_table_reduced(ctx.params, idx, len) return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|shifting|addend|pipe to library.shifting = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local nshift = tonumber(ctx.pipe[1]) if nshift == nil or nshift == 0 or math.floor(nshift) ~= nshift then error(modulename .. ', ‘shifting’: A non-zero integer number must be provided', 0) end local tbl = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'number' then tbl[key + nshift] = val else tbl[key] = val end end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|reversing_numeric_names|pipe to library.reversing_numeric_names = function (ctx) local tbl, numerics, nmax = ctx.params, {}, 0 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key], tbl[key] = val, nil if key > nmax then nmax = key end end end for key, val in pairs(numerics) do tbl[nmax - key + 1] = val end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|pivoting_numeric_names|pipe to --[[ library.pivoting_numeric_names = function (ctx) local tbl = ctx.params local shift = #tbl + 1 if shift < 2 then return library.reversing_numeric_names(ctx) end local numerics = {} for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key] = val tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(numerics) do tbl[shift - key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|mirroring_numeric_names|pipe to --[[ library.mirroring_numeric_names = function (ctx) local nmax, nmin local tbl, numerics = ctx.params, {} for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key] = val tbl[key] = nil if nmax == nil then nmin, nmax = key, key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end end end for key, val in pairs(numerics) do tbl[nmax + nmin - key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|swapping_numeric_names|pipe to --[[ library.swapping_numeric_names = function (ctx) local tmp local tbl, cache, nsize = ctx.params, {}, 0 for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then nsize = nsize + 1 cache[nsize] = key end end table.sort(cache) for idx = math.floor(nsize / 2), 1, -1 do tmp = tbl[cache[idx] ] tbl[cache[idx] ] = tbl[cache[nsize - idx + 1] ] tbl[cache[nsize - idx + 1] ] = tmp end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|sorting_sequential_values|[criterion]|pipe to library.sorting_sequential_values = function (ctx) local sortfn if ctx.pipe[1] ~= nil then sortfn = sortfunctions[ctx.pipe[1]:match'^%s*(.-)%s*$'] end if sortfn then table.sort(ctx.params, sortfn) else table.sort(ctx.params) end -- i.e. either `false` or `nil` if sortfn == nil then return context_iterate(ctx, 1) end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|splicing|[add to position]|position|increment| -- [number of elements to write]|...|pipe to library.splicing = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tmp2, argc, pos, refp local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params local tmp1 = opts[1] if tmp1 ~= nil then tmp2 = tonumber(tmp1) if tmp2 == nil or math.floor(tmp2) ~= tmp2 then pos, argc, tmp2 = tonumber(opts[2]), 4, tmp1:match'^%s*(.*%S)' if tmp2 ~= nil then refp = position_references[tmp2] if refp == nil then error(modulename .. ', ‘splicing’: ‘' .. tostring(tmp2) .. '’ is not a valid first argument', 0) end else refp = 0 end else pos, argc, refp = tmp2, 3, 0 end else pos, argc, refp = tonumber(opts[2]), 4, 0 end if pos == nil or math.floor(pos) ~= pos then error(modulename .. ', ‘splicing’: The position must be an integer number', 0) end local len = tonumber(opts[argc - 1]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘splicing’: The increment must be an integer number', 0) end local insn = tonumber(opts[argc]) if len == 0 and (insn == nil or insn < 1) then error(modulename .. ', ‘splicing’: When the increment is zero the number of elements to write cannot be zero', 0) end if refp == 2 then for _ in ipairs(tbl) do pos = pos + 1 end refp = 0 end tmp1, tmp2 = nil, nil if refp ~= 0 or len ~= 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if tmp1 == nil then tmp1, tmp2 = key, key elseif key < tmp1 then tmp1 = key elseif key > tmp2 then tmp2 = key end end end end if tmp2 == nil then len = 0 elseif refp == 3 then pos = pos + tmp2 elseif refp == 1 then pos = pos + tmp1 end if len > 0 and pos + len > tmp1 and pos <= tmp2 then tbl = copy_table_expanded(tbl, pos, len) elseif len < 0 and pos - len > tmp1 and pos <= tmp2 then tbl = copy_table_reduced(tbl, pos, -len) else tbl = copy_or_ref_table(tbl, tbl ~= ctx.oparams) end ctx.params = tbl if insn == nil or insn < 0 or math.floor(insn) ~= insn then return context_iterate(ctx, argc) end tmp1 = argc - pos + 1 for key = pos, pos + insn - 1 do tbl[key] = opts[key + tmp1] end return context_iterate(ctx, argc + insn + 1) end -- Syntax: #invoke:params|imposing|name|value|pipe to library.imposing = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘imposing’: Missing parameter name to impose', 0) end ctx.params[get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = ctx.pipe[2] return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|providing|name|value|pipe to library.providing = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘providing’: Missing parameter name to provide', 0) end local key = get_parameter_name(ctx.pipe[1]) if ctx.params[key] == nil then ctx.params[key] = ctx.pipe[2] end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|reassigning|source|destination|[mode]|pipe to library.reassigning = function (ctx) local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘reassigning’: Missing source parameter', 0) end if opts[2] == nil then error(modulename .. ', ‘reassigning’: Missing destination parameter', 0) end local mode, argc local src = get_parameter_name(opts[1]) local val = tbl[src] if opts[3] ~= nil then mode = a_modes[opts[3]:match'^%s*(.-)%s*$'] end if mode == nil then mode, argc = 0, 3 else argc = 4 end if val == nil and mode > 1 then return context_iterate(ctx, argc) end local dest = get_parameter_name(opts[2]) local tmp = tbl[dest] == nil if mode % 2 == 0 or (mode == 7 and tmp) then tbl[src] = nil end if tmp or mode < 4 then tbl[dest] = val end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|discarding|name|[how many]|pipe to library.discarding = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘discarding’: Missing parameter name to discard', 0) end local len = tonumber(ctx.pipe[2]) if len == nil then ctx.params[get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = nil return context_iterate(ctx, 2) end local key = tonumber(ctx.pipe[1]) if key == nil or math.floor(key) ~= key then error(modulename .. ', ‘discarding’: A range was provided, but the initial parameter name is not an integer number', 0) end if len < 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘discarding’: A range can only be an integer number greater than zero', 0) end for idx = key, key + len - 1 do ctx.params[idx] = nil end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|excluding_non-numeric_names|pipe to library['excluding_non-numeric_names'] = function (ctx) local tmp = ctx.params for key, val in pairs(tmp) do if type(key) ~= 'number' then tmp[key] = nil end end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|excluding_numeric_names|pipe to library.excluding_numeric_names = function (ctx) local tmp = ctx.params for key, val in pairs(tmp) do if type(key) == 'number' then tmp[key] = nil end end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|with_name_matching|target 1|[plain flag 1]|[or] -- |[target 2]|[plain flag 2]|[or]|[...]|[target N]|[plain flag -- N]|pipe to library.with_name_matching = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tmp, ptn local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_name_matching') local tbl, newparams = ctx.params, {} for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then tmp = ptn[1] if tmp == '0' or tmp:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then tmp = tonumber(tmp) end newparams[tmp] = tbl[tmp] else for key, val in pairs(tbl) do if tostring(key):find(ptn[1], 1, ptn[2]) then newparams[key] = val end end end end ctx.params = newparams return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|with_name_not_matching|target 1|[plain flag 1] -- |[and]|[target 2]|[plain flag 2]|[and]|[...]|[target N]|[plain -- flag N]|pipe to library.with_name_not_matching = function (ctx) local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_name_not_matching') local tbl = ctx.params if nptns == 1 and targets[1][3] then local tmp = targets[1][1] if tmp == '0' or tmp:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then tbl[tonumber(tmp)] = nil else tbl[tmp] = nil end return context_iterate(ctx, argc) end local yesmatch, ptn for key in pairs(tbl) do yesmatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if tostring(key) ~= ptn[1] then yesmatch = false break end elseif not tostring(key):find(ptn[1], 1, ptn[2]) then yesmatch = false break end end if yesmatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|with_value_matching|target 1|[plain flag 1]|[or] -- |[target 2]|[plain flag 2]|[or]|[...]|[target N]|[plain flag -- N]|pipe to library.with_value_matching = function (ctx) local nomatch, ptn local tbl = ctx.params local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_value_matching') for key, val in pairs(tbl) do nomatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if val == ptn[1] then nomatch = false break end elseif val:find(ptn[1], 1, ptn[2]) then nomatch = false break end end if nomatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|with_value_not_matching|target 1|[plain flag 1] -- |[and]|[target 2]|[plain flag 2]|[and]|[...]|[target N]|[plain -- flag N]|pipe to library.with_value_not_matching = function (ctx) local yesmatch, ptn local tbl = ctx.params local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_value_not_matching') for key, val in pairs(tbl) do yesmatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if val ~= ptn[1] then yesmatch = false break end elseif not val:find(ptn[1], 1, ptn[2]) then yesmatch = false break end end if yesmatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|keeping_at_most|number of parameters to pick|pipe to library.keeping_at_most = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local len = tonumber(ctx.pipe[1]) if len == nil or len < 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘keeping_at_most’: The number of parameters to keep must be an integer greater than zero', 0) end ctx.params = copy_table_maxn({}, ctx.params, len) return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|trimming_values|pipe to library.trimming_values = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:match'^%s*(.-)%s*$' end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_to_lowercase|pipe to library.mapping_to_lowercase = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:lower() end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_to_uppercase|pipe to library.mapping_to_uppercase = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:upper() end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_calling|template name|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]|[parameter N]|pipe to library.mapping_by_calling = function (ctx) local tname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_calling’: No template name was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.values_only, ctx.params) local model = { title = tname, args = margs } value_maps[looptype](tbl, margs, karg, varg, function () return ctx.frame:expandTemplate(model) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_invoking|module name|function name|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.mapping_by_invoking = function (ctx) local mname, fname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: No function name was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 2, mapping_styles.values_only, ctx.params) local model = { title = 'Module:' .. mname, args = margs } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end value_maps[looptype](tbl, margs, karg, varg, function () return tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_magic|parser function|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.mapping_by_magic = function (ctx) local magic local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_magic’: No parser function was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.values_only, ctx.params) value_maps[looptype](tbl, margs, karg, varg, function () return ctx.frame:callParserFunction(magic, margs) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_replacing|target|replace|[count]|[plain -- flag]|pipe to library.mapping_by_replacing = function (ctx) local ptn, repl, nmax, flg, argc, die = load_replace_args(ctx.pipe, 'mapping_by_replacing') if die then return context_iterate(ctx, argc) end local tbl = ctx.params if flg == 3 then for key, val in pairs(tbl) do if val == ptn then tbl[key] = repl end end else if flg == 2 then -- Copied from Module:String's `str._escapePattern()` ptn = ptn:gsub('[%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]]', '%%%0') end for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:gsub(ptn, repl, nmax) end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_mixing|mixing string|pipe to library.mapping_by_mixing = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_mixing’: No mixing string was provided', 0) end local tbl, mix = ctx.params, ctx.pipe[1] if mix == '$#' then for key in pairs(tbl) do tbl[key] = tostring(key) end return context_iterate(ctx, 2) end local skel, cnv, n_parts = parse_placeholder_string(mix) for key, val in pairs(tbl) do for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then cnv[idx] = val else cnv[idx] = tostring(key) end end tbl[key] = table.concat(cnv) end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_to_names|pipe to --[[ library.mapping_to_names = function (ctx) local tbl = ctx.params for key in pairs(tbl) do tbl[key] = tostring(key) end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_lowercase|pipe to library.renaming_to_lowercase = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'string' then cache[key:lower()] = val else cache[key] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_uppercase|pipe to library.renaming_to_uppercase = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'string' then cache[key:upper()] = val else cache[key] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_sequence|[sort order]|pipe to library.renaming_to_sequence = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache, len local tbl = ctx.params local sortfn, argc, do_sort = load_sort_opt(ctx.pipe[1]) if do_sort then local words, wl cache, words, len, wl = get_key_list_sorted(tbl, sortfn) for idx = 1, len do cache[idx] = tbl[cache[idx]] end for idx = 1, wl do cache[len + idx] = tbl[words[idx]] end else len, cache = 0, {} for _, val in pairs(tbl) do len = len + 1 cache[len] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_calling|template name|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]|[parameter N]|pipe to library.renaming_by_calling = function (ctx) local tname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_calling’: No template name was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.names_only, ctx.params) local model = { title = tname, args = rargs } map_names(tbl, rargs, karg, varg, looptype, function () return ctx.frame:expandTemplate(model) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_invoking|module name|function -- name|[call style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of -- additional arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument -- N]|pipe to library.renaming_by_invoking = function (ctx) local mname, fname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: No function name was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 2, mapping_styles.names_only, ctx.params) local model = { title = 'Module:' .. mname, args = rargs } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end map_names(tbl, rargs, karg, varg, looptype, function () return tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_magic|parser function|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.renaming_by_magic = function (ctx) local opts = ctx.pipe local magic if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_magic’: No parser function was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.names_only, ctx.params) map_names(tbl, rargs, karg, varg, looptype, function () return ctx.frame:callParserFunction(magic, rargs) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_replacing|target|replace|[count]|[plain -- flag]|pipe to library.renaming_by_replacing = function (ctx) local ptn, repl, nmax, flg, argc, die = load_replace_args(ctx.pipe, 'renaming_by_replacing') if die then return context_iterate(ctx, argc) end local tbl = ctx.params if flg == 3 then ptn = get_parameter_name(ptn) local val = tbl[ptn] if val ~= nil then tbl[ptn], tbl[get_parameter_name(repl)] = nil, val end else if flg == 2 then -- Copied from Module:String's `str._escapePattern()` ptn = ptn:gsub('[%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]]', '%%%0') end local cache = {} for key, val in pairs(tbl) do steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, tostring(key):gsub(ptn, repl, nmax)) end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_mixing|mixing string|pipe to library.renaming_by_mixing = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_mixing’: No mixing string was provided', 0) end local mix = ctx.pipe[1]:match'^%s*(.-)%s*$' local cache = {} if mix == '$@' then for _, val in pairs(ctx.params) do cache[get_parameter_name(val)] = val end else local skel, canvas, n_parts = parse_placeholder_string(mix) for key, val in pairs(ctx.params) do for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then canvas[idx] = val else canvas[idx] = tostring(key) end end cache[get_parameter_name(table.concat(canvas))] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_values|pipe to --[[ library.renaming_to_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for _, val in pairs(ctx.params) do cache[val] = val end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|grouping_by_calling|template -- name|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.grouping_by_calling = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tmp, argc, tbl, mem = load_child_opts(ctx.pipe, 2, 0, ctx.params) local gargs = {} for key, val in pairs(tmp) do if type(key) == 'number' and key < 1 then gargs[key - 1] = val else gargs[key] = val end end tmp = ctx.pipe[1] if tmp ~= nil then tmp = tmp:match'^%s*(.*%S)' end if tmp == nil then error(modulename .. ', ‘grouping_by_calling’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tmp } local groups = make_groups(tbl) for gid, group in pairs(groups) do for key, val in pairs(gargs) do group[key] = val end group[0], model.args = gid, group groups[gid] = ctx.frame:expandTemplate(model) end for key, val in pairs(mem) do groups[key] = val end ctx.params = groups return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|parsing|string to parse|[trim flag]|[iteration -- delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter setter]|[...]|pipe to library.parsing = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘parsing’: No string to parse was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc = load_parse_opts(opts, 2, '|', '=') parse_parameter_string(ctx.params, opts[1], isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|reinterpreting|parameter to reinterpret|[trim -- flag]|[iteration delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter -- setter]|[...]|pipe to library.reinterpreting = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘reinterpreting’: No parameter to reinterpret was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc = load_parse_opts(opts, 2, '|', '=') local tbl, tmp = ctx.params, get_parameter_name(opts[1]) local str = tbl[tmp] if str ~= nil then tbl[tmp] = nil parse_parameter_string(tbl, str, isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|evaluating|string to parse|[trim flag]|[iteration -- delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter setter]|[...]|pipe to library.evaluating = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘evaluating’: No string to parse was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc = load_parse_opts(opts, 2, '!', ':') if opts[1]:match'^%s*(.*%S)' == nil then ctx.pipe = copy_or_ref_table(opts, opts ~= ctx.opipe) return context_iterate(ctx, argc) end local new_opts, cache = {}, {} local shift = parse_parameter_string(cache, opts[1], isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) - argc for key, val in pairs(opts) do if type(key) ~= 'number' or key < 1 then new_opts[key] = val elseif key >= argc then new_opts[key + shift] = val end end for key, val in pairs(cache) do new_opts[key] = val end ctx.pipe = new_opts return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mixing_names_and_values|mixing string|pipe to library.mixing_names_and_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘mixing_names_and_values’: No mixing string was provided for parameter names', 0) end if ctx.pipe[2] == nil then error(modulename .. ', ‘mixing_names_and_values’: No mixing string was provided for parameter values', 0) end local tmp local mix_k = ctx.pipe[1]:match'^%s*(.-)%s*$' local cache, mix_v = {}, ctx.pipe[2] if mix_k == '$@' and mix_v == '$@' then for _, val in pairs(ctx.params) do cache[get_parameter_name(val)] = val end elseif mix_k == '$@' and mix_v == '$#' then for key, val in pairs(ctx.params) do cache[get_parameter_name(val)] = tostring(key) end elseif mix_k == '$#' and mix_v == '$#' then for key in pairs(ctx.params) do cache[key] = tostring(key) end else local skel_k, cnv_k, n_parts_k = parse_placeholder_string(mix_k) local skel_v, cnv_v, n_parts_v = parse_placeholder_string(mix_v) for key, val in pairs(ctx.params) do tmp = tostring(key) for idx = 2, n_parts_k, 2 do if skel_k[idx] then cnv_k[idx] = val else cnv_k[idx] = tmp end end for idx = 2, n_parts_v, 2 do if skel_v[idx] then cnv_v[idx] = val else cnv_v[idx] = tmp end end cache[get_parameter_name(table.concat(cnv_k))] = table.concat(cnv_v) end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|swapping_names_and_values|pipe to --[[ library.swapping_names_and_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for key, val in pairs(ctx.params) do cache[val] = key end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|combining|new parameter name|[sort -- order]|[with/without flushed glue]|setting directives|...|pipe to library.combining = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning return context_iterate(ctx, combine_parameters( ctx, function (key, val, kvs) return key .. kvs .. val end, 'combining' ) + 1) end -- Syntax: #invoke:params|combining_values|new parameter name|[sort -- order]|[with/without flushed glue]|setting directives|...|pipe to library.combining_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning return context_iterate(ctx, combine_parameters( ctx, function (key, val, kvs) return val end, 'combining_values' ) + 1) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_calling|template name|new parameter -- name|pipe to library.combining_by_calling = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tname = ctx.pipe[1] if tname ~= nil then tname = tname:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_calling’: No template name was provided', 0) end if ctx.pipe[2] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_calling’: No parameter name was provided', 0) end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[2])] = ctx.frame:expandTemplate{ title = tname, args = ctx.params } } return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_invoking|module name|function name|new -- parameter name|pipe to library.combining_by_invoking = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local mname = ctx.pipe[1] if mname ~= nil then mname = mname:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No module name was provided', 0) end local fname = ctx.pipe[2] if fname ~= nil then fname = fname:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No function name was provided', 0) end if ctx.pipe[3] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No parameter name was provided', 0) end local model = { title = 'Module:' .. mname, args = ctx.params } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[3])] = tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) } return context_iterate(ctx, 4) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_magic|parser function|new parameter -- name|pipe to library.combining_by_magic = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local magic = ctx.pipe[1] if magic ~= nil then magic = magic:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_magic’: No parser function was provided', 0) end if ctx.pipe[2] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_magic’: No parameter name was provided', 0) end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[2])] = ctx.frame:callParserFunction(magic, ctx.params) } return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|snapshotting|[maximum number]|pipe to library.snapshotting = function (ctx) return context_iterate(ctx, make_child(ctx, ctx.params, 'snapshotting')) end -- Syntax: #invoke:params|remembering|[maximum number]|pipe to library.remembering = function (ctx) return context_iterate(ctx, make_child(ctx, ctx.oparams, 'remembering')) end -- Syntax: #invoke:params|entering_substack|[new]|pipe to library.entering_substack = function (ctx) local tbl, ncurrparent = ctx.params, ctx.n_parents + 1 if ctx.parents == nil then ctx.parents = { tbl } else ctx.parents[ncurrparent] = tbl end ctx.n_parents = ncurrparent if ctx.pipe[1] ~= nil and ctx.pipe[1]:match'^%s*new%s*$' then ctx.params = {} return context_iterate(ctx, 2) end local currsnap = ctx.n_children if currsnap > 0 then ctx.params, ctx.children[currsnap], ctx.n_children = ctx.children[currsnap], nil, currsnap - 1 else local newparams = {} for key, val in pairs(tbl) do newparams[key] = val end ctx.params = newparams end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|pulling|parameter name|pipe to library.pulling = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘pulling’: No parameter to pull was provided', 0) end local tmp = ctx.n_parents local parent = tmp < 1 and ctx.oparams or ctx.parents[tmp] tmp = get_parameter_name(opts[1]) if parent[tmp] ~= nil then ctx.params[tmp] = parent[tmp] end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|recalling|parameter name|pipe to library.recalling = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘recalling’: No parameter to recall was provided', 0) end local arg = get_parameter_name(opts[1]) if ctx.oparams[arg] ~= nil then ctx.params[arg] = ctx.oparams[arg] end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|finding|parameter name|pipe to --[[ library.finding = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘finding’: No parameter to find was provided', 0) end local arg = get_parameter_name(opts[1]) local parent for idx = ctx.n_parents, 1, -1 do parent = ctx.parents[idx] if parent[arg] ~= nil then ctx.params[arg] = parent[arg] return context_iterate(ctx, 2) end end if ctx.oparams[arg] ~= nil then ctx.params[arg] = ctx.oparams[arg] end return context_iterate(ctx, 2) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|picking|number of parameters to pick|pipe to --[[ library.picking = function (ctx) local len = tonumber(ctx.pipe[1]) if len == nil or len < 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘picking’: The number of parameters to pick must be an integer greater than zero', 0) end if ctx.n_parents < 1 then copy_table_maxn(ctx.params, ctx.oparams, len) else copy_table_maxn(ctx.params, ctx.parents[ctx.n_parents], len) end return context_iterate(ctx, 2) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|detaching_substack|pipe to library.detaching_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘detaching_substack’: No substack has been created', 0) end local parent = ctx.parents[ncurrparent] for key in pairs(ctx.params) do parent[key] = nil end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|dropping_substack|pipe to library.dropping_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘dropping_substack’: No substack has been created', 0) end ctx.params, ctx.parents[ncurrparent], ctx.n_parents = ctx.parents[ncurrparent], nil, ncurrparent - 1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|leaving_substack|pipe to library.leaving_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘leaving_substack’: No substack has been created', 0) end local currsnap = ctx.n_children + 1 if ctx.children == nil then ctx.children = { ctx.params } else ctx.children[currsnap] = ctx.params end ctx.params, ctx.parents[ncurrparent], ctx.n_parents, ctx.n_children = ctx.parents[ncurrparent], nil, ncurrparent - 1, currsnap return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|merging_substack|pipe to library.merging_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘merging_substack’: No substack has been created', 0) end local parent, child = ctx.parents[ncurrparent], ctx.params ctx.params, ctx.parents[ncurrparent], ctx.n_parents = parent, nil, ncurrparent - 1 for key, val in pairs(child) do parent[key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|flushing|pipe to library.flushing = function (ctx) if ctx.n_children < 1 then error(modulename .. ', ‘flushing’: There are no substacks to flush', 0) end local parent, currsnap = ctx.params, ctx.n_children for key, val in pairs(ctx.children[currsnap]) do parent[key] = val end ctx.children[currsnap], ctx.n_children = nil, currsnap - 1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|setting_by_flushing|pipe to library.setting_by_flushing = function (ctx) set_strings_from_substack(ctx, ctx, 'setting_by_flushing') return context_iterate(ctx, 1) end --[[ Functions ]]-- ----------------------------- -- Syntax: #invoke:params|count library.count = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` and `ctx.params` might be the original metatables! local retval = 0 for _ in ctx.iterfunc(ctx.params) do retval = retval + 1 end if ctx.subset == -1 then retval = retval - #ctx.params end ctx.text = retval return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_call|template name|[prepend 1]|[prepend 2] -- |[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named item n=value -- n]|[...] library.concat_and_call = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local tname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_call’: No template name was provided', 0) end remove_numeric_keys(opts, 1, 1) ctx.text = ctx.frame:expandTemplate{ title = tname, args = concat_params(ctx) } return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_invoke|module name|function name|[prepend -- 1]|[prepend 2]|[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named -- item n=value n]|[...] library.concat_and_invoke = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local mname, fname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: No function name was provided', 0) end remove_numeric_keys(opts, 1, 2) local mfunc = require('Module:' .. mname)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end ctx.text = mfunc(ctx.frame:newChild{ title = 'Module:' .. mname, args = concat_params(ctx) }) return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_magic|parser function|[prepend 1]|[prepend -- 2]|[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named item n= -- value n]|[...] library.concat_and_magic = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local magic local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_magic’: No parser function was provided', 0) end remove_numeric_keys(opts, 1, 1) ctx.text = ctx.frame:callParserFunction(magic, concat_params(ctx)) return false end -- Syntax: #invoke:params|value_of|parameter name library.value_of = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` and `ctx.params` might be the original metatables! local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘value_of’: No parameter name was provided', 0) end local val local key = opts[1]:match'^%s*(.-)%s*$' if key == '0' or key:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then key = tonumber(key) val = ctx.params[key] -- No worries: #ctx.params is unused when the modifier is in -- first position (and therefore `ctx.params` is a metatable) if val ~= nil and ( ctx.subset ~= -1 or key > #ctx.params or key < 1 ) and ( ctx.subset ~= 1 or (key <= #ctx.params and key > 0) ) then ctx.text = (ctx.header or '') .. val .. (ctx.footer or '') else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end else val = ctx.params[key] if ctx.subset ~= 1 and val ~= nil then ctx.text = (ctx.header or '') .. val .. (ctx.footer or '') else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end end return false end -- Syntax: #invoke:params|list library.list = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local ret, nss, kvs, pps = {}, 0, ctx.pairsep or '', ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], ret[nss + 3], ret[nss + 4], nss = pps, key, kvs, val, nss + 4 end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 4) return false end -- Syntax: #invoke:params|list_values library.list_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! -- NOTE: `library.coins()` and `library.unique_coins()` rely on us local ret, nss, pps = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], nss = pps, val, nss + 2 end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|list_maybe_with_names library.list_maybe_with_names = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local ret, nss, kvs, pps = {}, 0, ctx.pairsep or '', ctx.itersep or '' mixed_flush_params( ctx, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], ret[nss + 3], ret[nss + 4], nss = pps, '', '', val, nss + 4 end, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], ret[nss + 3], ret[nss + 4], nss = pps, key, kvs, val, nss + 4 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 4) return false end -- Syntax: #invoke:params|coins|[first coin = value 1]|[second coin = value -- 2]|[...]|[last coin = value N] --[[ library.coins = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = opts[get_parameter_name(val)] end return library.list_values(ctx) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|unique_coins|[first coin = value 1]|[second coin = -- value 2]|[...]|[last coin = value N] --[[ library.unique_coins = function (ctx) local tmp local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tmp = get_parameter_name(val) tbl[key], opts[tmp] = opts[tmp], nil end return library.list_values(ctx) end ]] -- Syntax: #invoke:params|for_each|wikitext library.for_each = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local ret, nss, pps, txt = {}, 0, ctx.itersep or '', ctx.pipe[1] or '' local skel, cnv, n_parts = parse_placeholder_string(txt) flush_params(ctx, function (key, val) for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then cnv[idx] = val else cnv[idx] = tostring(key) end end ret[nss + 1], nss = pps, nss + 2 ret[nss] = table.concat(cnv) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each|template name|[append 1]|[append 2] -- |[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each = function (ctx) local tname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tname, args = opts } local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' table.insert(opts, 1, true) flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], opts[2], ret[nss + 1], nss = key, val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:expandTemplate(model) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|invoke_for_each|module name|module function|[append -- 1]|[append 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...] -- |[named param n=value n]|[...] library.invoke_for_each = function (ctx) local mname, fname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each’: No function name was provided', 0) end local model = { title = 'Module:' .. mname, args = opts } local mfunc = require(model.title)[fname] local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], opts[2], ret[nss + 1], nss = key, val, ccs, nss + 2 ret[nss] = mfunc(ctx.frame:newChild(model)) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|magic_for_each|parser function|[append 1]|[append 2] -- |[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.magic_for_each = function (ctx) local magic local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘magic_for_each’: No parser function was provided', 0) end local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' table.insert(opts, 1, true) flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], opts[2], ret[nss + 1], nss = key, val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:callParserFunction(magic, opts) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each_value|template name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each_value = function (ctx) local tname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each_value’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tname, args = opts } local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], ret[nss + 1], nss = val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:expandTemplate(model) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|invoke_for_each_value|module name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.invoke_for_each_value = function (ctx) local opts = ctx.pipe local mname, fname if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each_value’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each_value’: No function name was provided', 0) end local model = { title = 'Module:' .. mname, args = opts } local mfunc = require(model.title)[fname] local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' remove_numeric_keys(opts, 1, 1) flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], ret[nss + 1], nss = val, ccs, nss + 2 ret[nss] = mfunc(ctx.frame:newChild(model)) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|magic_for_each_value|parser function|[append 1] -- |[append 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named -- param n=value n]|[...] library.magic_for_each_value = function (ctx) local opts = ctx.pipe local magic if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘magic_for_each_value’: No parser function was provided', 0) end local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], ret[nss + 1], nss = val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:callParserFunction(magic, opts) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each_group|template name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each_group = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` and `ctx.params` might be the original metatables! local tmp if ctx.pipe[1] ~= nil then tmp = ctx.pipe[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tmp == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each_group’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tmp } local opts, ret, nss, ccs = {}, {}, 0, ctx.itersep or '' for key, val in pairs(ctx.pipe) do if type(key) == 'number' then opts[key - 1] = val else opts[key] = val end end ctx.pipe = opts ctx.params = make_groups(ctx.params) flush_params(ctx, function (gid, group) for key, val in pairs(opts) do group[key] = val end group[0], model.args, ret[nss + 1], nss = gid, group, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:expandTemplate(model) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end --[[ First-position-only modifiers ]]-- --------------------------------------- -- Syntax: #invoke:params|new|pipe to static_iface.new = function (child_frame) local ctx = context_new(child_frame) ctx.pipe = copy_or_ref_table(ctx.opipe, false) ctx.params = {} main_loop(ctx, context_iterate(ctx, 1)) return ctx.text end --[[ First-position-only functions ]]-- --------------------------------------- -- Syntax: #invoke:params|self static_iface.self = function (frame) return frame:getParent():getTitle() end --[[ Public metatable of functions ]]-- --------------------------------------- return setmetatable({}, { __index = function (_, query) local fname = query:match'^%s*(.*%S)' if fname == nil then error(modulename .. ': You must specify a function to call', 0) end local func = static_iface[fname] if func ~= nil then return func end func = library[fname] if func == nil then error(modulename .. ': The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end return function (child_frame) local ctx = context_new(child_frame) ctx.pipe = copy_or_ref_table(ctx.opipe, refpipe[fname]) ctx.params = copy_or_ref_table(ctx.oparams, refparams[fname]) main_loop(ctx, func) return ctx.text end end }) 9ko1dij40e2ajwgg59fvqm72uoivi2f 1 183276 2081787 1440188 2026-07-24T10:56:08Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Gotûbêj:Averd]] weke [[Gotûbêj:Awerd]] guhart 1440188 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Kurdistan|muhîmî=nayê zanîn}} }} btef61a82o3csiai9uwguggu5ozt3vq 1 183841 2081811 1463697 2026-07-24T11:34:44Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Gotûbêj:Memkava]] weke [[Gotûbêj:Memkawa]] guhart 1463697 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Kurdistan|muhîmî=nayê zanîn}} }} btef61a82o3csiai9uwguggu5ozt3vq 1 184124 2081820 1477120 2026-07-24T11:37:59Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Gotûbêj:Sînava, Gever]] weke [[Gotûbêj:Sînawa, Gever]] guhart 1477120 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Kurdistan|muhîmî=nayê zanîn}} }} btef61a82o3csiai9uwguggu5ozt3vq 1 184152 2081824 1477578 2026-07-24T11:41:12Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Gotûbêj:Tekûrava]] weke [[Gotûbêj:Tekûrawa]] guhart 1477578 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Kurdistan|muhîmî=nayê zanîn}} }} btef61a82o3csiai9uwguggu5ozt3vq 1 185673 2081803 1440730 2026-07-24T11:29:53Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Gotûbêj:Badava]] weke [[Gotûbêj:Badawa]] guhart 1440730 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Kurdistan|muhîmî=kêm}} }} 3gif6aym3izfditoazbm2f505h4gq33 1 187021 2081807 1445053 2026-07-24T11:31:08Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Gotûbêj:Bûbava]] weke [[Gotûbêj:Bûbawa]] guhart 1445053 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Kurdistan|muhîmî=kêm}} }} 3gif6aym3izfditoazbm2f505h4gq33 1 194535 2081799 1464071 2026-07-24T11:29:06Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Gotûbêj:Mexsûdava]] weke [[Gotûbêj:Mexsûdawa]] guhart 1464071 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Kurdistan|muhîmî=kêm}} }} 3gif6aym3izfditoazbm2f505h4gq33 1 195051 2081815 1465989 2026-07-24T11:36:21Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Gotûbêj:Mîranava]] weke [[Gotûbêj:Mîranawa]] guhart 1465989 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=şitil|1= {{Wîkîproje Kurdistan|muhîmî=kêm}} }} ataw1obicopiot5pk6sw0ct4evegvur 1 199626 2081834 1480945 2026-07-24T11:44:43Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Gotûbêj:Xalidava, Gever]] weke [[Gotûbêj:Xalidawa, Gever]] guhart 1480945 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=şitil|1= {{Wîkîproje Kurdistan|muhîmî=kêm}} }} ataw1obicopiot5pk6sw0ct4evegvur 2 211750 2081741 2081476 2026-07-23T19:57:31Z Balyozbot 42414 Problemek hat qeydkirin 2081741 wikitext text/x-wiki # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Derbasbûna enfeksiyonan a bi riya seksê]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Sexually transmitted infection]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Nexweşiya felcbûna zarokan]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Polio]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Gastroenterît]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Gastroenteritis]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Gastroenterît]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Gastroenteritis]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Astengdarî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Disability]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Astengdarî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Disability]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Zanistên fizîkî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Etanol]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Ethanol]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Alûdebûn (bijîşkî)]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Addiction]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Sîstema bergiriyê]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Immune system]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Sîstema bergiriyê]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Immune system]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Alûdebûn (bijîşkî)]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Addiction]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Girêbest]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Contract]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Nematoda]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Nematode]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Sîstema pirbûnê]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Reproductive system]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Teknolojî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Kana keviran]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Quarry]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Rûpela [[Mollusca]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Rûpela [[Mollusca]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Alga]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Algae]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Arkeya]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Archaea]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Protîst]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Protist]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Pirbûn]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Reproduction]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Pirbûn]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Reproduction]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Alga]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Algae]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Arkeya]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Archaea]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Teknolojî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Rêwîtiya fezayî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Spaceflight]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Metabolîzm]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Metabolism]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Rêwîtiya fezayî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Spaceflight]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Metabolîzm]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Metabolism]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Zanistên fizîkî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Dûvstêr]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Comet]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Teknolojî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Firîna fezayî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Spaceflight]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Huner]]: Rûpela [[Mahabharata]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne. # Gotûbêja [[Birayên Karamazov (pirtûk)]] tine ye # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Firîna fezayî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Spaceflight]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Dûvstêr]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Comet]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Zimanê hindistanî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Hindustani language]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Zimanê hindistanî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Hindustani language]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Huner]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Çîroka Genji]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[The Tale of Genji]] bi kar tîne. # Gotûbêja [[Zanîngeha Elezherê]] tine ye # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Huner]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Honak]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Fiction]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Honak]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Fiction]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Huner]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Pexşan]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Prose]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Huner]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Exşan]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Prose]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Tîpên çînî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Chinese characters]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Tîpên çînî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Chinese characters]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Globalîzasyon]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Globalization]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Alfabeya kîrîlî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Cyrillic script]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Alfabeya kîrîlî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Cyrillic script]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Globalîzasyon]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Globalization]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Leşkerî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Military]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Şerê navxweyî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Civil war]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Leşkerî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Military]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Rûpela [[Rembrandt]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne. # Gotûbêja [[Ur (bajar)]] tine ye # [[Gotûbêj:Albrecht Dürer]] {{param|bingehîn}} bi kar nayîne. # [[Gotûbêj:La dolce vita]] {{param|bingehîn}} bi kar nayîne. # [[Muzîknasî]] beralî dike ser [[Muzîkolojî]] # [[Fonolojî]] beralî dike ser [[Dengnasî]] # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Tevgera Navneteweyî ya Xaçê Sor û Heyva Sor]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[International Red Cross and Red Crescent Movement]] bi kar tîne. # Gotûbêja [[Cihû]] tine ye # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Rûpela [[HIV]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne. # Gotûbêja [[Bac]] tine ye # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Tevgera Navneteweyî ya Xaçê Sor û Heyva Sor]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[International Red Cross and Red Crescent Movement]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Rûpela [[Louis Armstrong]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Rûpela [[Rembrandt]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne. 0u1rmi24zop116wicjymu693ahwy8cc 2081742 2081741 2026-07-23T20:03:48Z Balyozbot 42414 Problemek hat qeydkirin 2081742 wikitext text/x-wiki # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Nexweşiya pişikê ya demdirêj]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Chronic obstructive pulmonary disease]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Derbasbûna enfeksiyonan a bi riya seksê]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Sexually transmitted infection]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Nexweşiya felcbûna zarokan]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Polio]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Gastroenterît]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Gastroenteritis]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Gastroenterît]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Gastroenteritis]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Astengdarî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Disability]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Astengdarî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Disability]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Zanistên fizîkî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Etanol]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Ethanol]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Alûdebûn (bijîşkî)]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Addiction]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Sîstema bergiriyê]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Immune system]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Sîstema bergiriyê]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Immune system]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Alûdebûn (bijîşkî)]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Addiction]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Girêbest]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Contract]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Nematoda]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Nematode]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Sîstema pirbûnê]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Reproductive system]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Teknolojî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Kana keviran]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Quarry]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Rûpela [[Mollusca]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Rûpela [[Mollusca]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Alga]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Algae]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Arkeya]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Archaea]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Protîst]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Protist]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Pirbûn]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Reproduction]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Pirbûn]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Reproduction]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Alga]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Algae]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Arkeya]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Archaea]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Teknolojî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Rêwîtiya fezayî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Spaceflight]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Metabolîzm]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Metabolism]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Rêwîtiya fezayî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Spaceflight]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Metabolîzm]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Metabolism]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Zanistên fizîkî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Dûvstêr]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Comet]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Teknolojî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Firîna fezayî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Spaceflight]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Huner]]: Rûpela [[Mahabharata]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne. # Gotûbêja [[Birayên Karamazov (pirtûk)]] tine ye # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Firîna fezayî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Spaceflight]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Dûvstêr]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Comet]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Zimanê hindistanî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Hindustani language]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Zimanê hindistanî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Hindustani language]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Huner]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Çîroka Genji]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[The Tale of Genji]] bi kar tîne. # Gotûbêja [[Zanîngeha Elezherê]] tine ye # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Huner]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Honak]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Fiction]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Honak]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Fiction]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Huner]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Pexşan]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Prose]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Huner]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Exşan]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Prose]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Tîpên çînî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Chinese characters]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Tîpên çînî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Chinese characters]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Globalîzasyon]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Globalization]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Alfabeya kîrîlî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Cyrillic script]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Alfabeya kîrîlî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Cyrillic script]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Globalîzasyon]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Globalization]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Leşkerî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Military]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Şerê navxweyî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Civil war]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Leşkerî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Military]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Rûpela [[Rembrandt]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne. # Gotûbêja [[Ur (bajar)]] tine ye # [[Gotûbêj:Albrecht Dürer]] {{param|bingehîn}} bi kar nayîne. # [[Gotûbêj:La dolce vita]] {{param|bingehîn}} bi kar nayîne. # [[Muzîknasî]] beralî dike ser [[Muzîkolojî]] # [[Fonolojî]] beralî dike ser [[Dengnasî]] # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Tevgera Navneteweyî ya Xaçê Sor û Heyva Sor]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[International Red Cross and Red Crescent Movement]] bi kar tîne. # Gotûbêja [[Cihû]] tine ye # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Rûpela [[HIV]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne. # Gotûbêja [[Bac]] tine ye # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Tevgera Navneteweyî ya Xaçê Sor û Heyva Sor]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[International Red Cross and Red Crescent Movement]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Rûpela [[Louis Armstrong]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Rûpela [[Rembrandt]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne. 8r5hucjq2md6oarffo4x3qukb2lqy0i 2081743 2081742 2026-07-23T20:04:04Z Balyozbot 42414 Problemek hat qeydkirin 2081743 wikitext text/x-wiki # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Derbasbûna enfeksiyonan a bi riya seksê]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Sexually transmitted infection]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Nexweşiya pişikê ya demdirêj]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Chronic obstructive pulmonary disease]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Derbasbûna enfeksiyonan a bi riya seksê]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Sexually transmitted infection]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Nexweşiya felcbûna zarokan]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Polio]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Gastroenterît]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Gastroenteritis]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Gastroenterît]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Gastroenteritis]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Astengdarî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Disability]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Astengdarî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Disability]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Zanistên fizîkî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Etanol]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Ethanol]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Alûdebûn (bijîşkî)]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Addiction]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Sîstema bergiriyê]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Immune system]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Sîstema bergiriyê]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Immune system]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Alûdebûn (bijîşkî)]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Addiction]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Girêbest]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Contract]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Nematoda]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Nematode]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Sîstema pirbûnê]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Reproductive system]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Teknolojî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Kana keviran]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Quarry]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Rûpela [[Mollusca]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Rûpela [[Mollusca]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Alga]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Algae]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Arkeya]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Archaea]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Protîst]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Protist]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Pirbûn]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Reproduction]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Pirbûn]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Reproduction]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Alga]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Algae]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Arkeya]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Archaea]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Teknolojî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Rêwîtiya fezayî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Spaceflight]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Metabolîzm]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Metabolism]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Rêwîtiya fezayî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Spaceflight]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Metabolîzm]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Metabolism]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Zanistên fizîkî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Dûvstêr]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Comet]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Teknolojî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Firîna fezayî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Spaceflight]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Huner]]: Rûpela [[Mahabharata]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne. # Gotûbêja [[Birayên Karamazov (pirtûk)]] tine ye # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Firîna fezayî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Spaceflight]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Dûvstêr]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Comet]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Zimanê hindistanî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Hindustani language]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Zimanê hindistanî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Hindustani language]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Huner]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Çîroka Genji]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[The Tale of Genji]] bi kar tîne. # Gotûbêja [[Zanîngeha Elezherê]] tine ye # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Huner]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Honak]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Fiction]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Honak]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Fiction]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Huner]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Pexşan]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Prose]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Huner]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Exşan]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Prose]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Tîpên çînî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Chinese characters]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Tîpên çînî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Chinese characters]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Globalîzasyon]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Globalization]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Alfabeya kîrîlî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Cyrillic script]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Alfabeya kîrîlî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Cyrillic script]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Globalîzasyon]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Globalization]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Leşkerî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Military]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Şerê navxweyî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Civil war]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Leşkerî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Military]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Rûpela [[Rembrandt]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne. # Gotûbêja [[Ur (bajar)]] tine ye # [[Gotûbêj:Albrecht Dürer]] {{param|bingehîn}} bi kar nayîne. # [[Gotûbêj:La dolce vita]] {{param|bingehîn}} bi kar nayîne. # [[Muzîknasî]] beralî dike ser [[Muzîkolojî]] # [[Fonolojî]] beralî dike ser [[Dengnasî]] # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Tevgera Navneteweyî ya Xaçê Sor û Heyva Sor]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[International Red Cross and Red Crescent Movement]] bi kar tîne. # Gotûbêja [[Cihû]] tine ye # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Rûpela [[HIV]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne. # Gotûbêja [[Bac]] tine ye # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Tevgera Navneteweyî ya Xaçê Sor û Heyva Sor]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[International Red Cross and Red Crescent Movement]] bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Rûpela [[Louis Armstrong]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Rûpela [[Rembrandt]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne. c7wb6w9ts4q99e6wuwktr6p2cytizda 4 214165 2081775 2081651 2026-07-24T08:39:15Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/listeyabikarhêneran.py|Bot]]: Lîsteya guhartinên botan hat rojanekirin 2081775 wikitext text/x-wiki {{/ser}} <center> {|class="wikitable sortable" ! # ! Bikarhêner ! Hejmara guhartinan |- | 1 | {{b|Balyozbot}} | 840844 |- | 2 | {{b|WîkîBot}} | 37319 |- | 3 | {{b|SieBot}} | 26410 |- | 4 | {{b|TXiKiBoT}} | 19321 |- | 5 | {{b|Luckas-bot}} | 17287 |- | 6 | {{b|InternetArchiveBot}} | 15148 |- | 7 | {{b|VolkovBot}} | 13954 |- | 8 | {{b|Escarbot}} | 10256 |- | 9 | {{b|Thijs!bot}} | 9729 |- | 10 | {{b|JAnDbot}} | 9153 |- | 11 | {{b|WikitanvirBot}} | 8977 |- | 12 | {{b|AramBot}} | 7122 |- | 13 | {{b|MelancholieBot}} | 6834 |- | 14 | {{b|AlleborgoBot}} | 5091 |- | 15 | {{b|Alexbot}} | 4188 |- | 16 | {{b|GanimalBot}} | 4109 |- | 17 | {{b|FoxBot}} | 3926 |- | 18 | {{b|Loveless}} | 3922 |- | 19 | {{b|TobeBot}} | 3779 |- | 20 | {{b|SakuraBot}} | 3605 |- | 21 | {{b|Idioma-bot}} | 2800 |- | 22 | {{b|PipepBot}} | 2080 |- | 23 | {{b|JhsBot}} | 1904 |- | 24 | {{b|Synthebot}} | 1842 |- | 25 | {{b|BotMultichill}} | 1825 |- | 26 | {{b|Ripchip Bot}} | 1823 |- | 27 | {{b|CalakBot}} | 1795 |- | 28 | {{b|タチコマ robot}} | 1648 |- | 29 | {{b|Mjbmrbot}} | 1587 |- | 30 | {{b|AvocatoBot}} | 1501 |- | 31 | {{b|MediaWiki message delivery}} | 1485 |- | 32 | {{b|YurikBot}} | 1349 |- | 33 | {{b|Robbot}} | 1233 |- | 34 | {{b|AvicBot}} | 1122 |- | 35 | {{b|RobotJcb}} | 1088 |- | 36 | {{b|BodhisattvaBot}} | 1027 |- | 37 | {{b|Vagobot}} | 1002 |} e60ree1dc0m1j32p5k23qe9a0nfhghd 0 285572 2081758 1877934 2026-07-24T01:46:36Z InternetArchiveBot 45060 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2081758 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=çiriya paşîn 2024}} '''Ajansa Welat''' bi kurte '''AW''' ajanseke nûçeyan a bi [[zimanê kurdî]] ye ku di 27ê çiriya paşîn a sala 2024an de dest bi weşanê kiriye.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://ajansawelat.com/derbare-me-de/ |sernav=Derbarê Me De |malper=Ajansa Welat |tarîx=2024-11-12 |roja-gihiştinê=2024-11-30 |ziman=ku}}</ref><ref name=":1">{{Jêder-malper |url=http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/259809 |sernav=Ajansa Welat dest bi weşanê kir |malper=mezopotamyaajansi35.com |roja-gihiştinê=2024-11-30 |archive-date=2024-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241201195828/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/259809 |url-status=dead }}</ref> Ajansa Welat yekem ajansa nûçeyan e nûçeyên xwe tenê bi [[zimanê kurdî]] parvedike.<ref name=":1" /> Ajans hewl dide ku hem geşedanên neteweyî û hem jî geşedanên navneteweyî bişopîne û parve bike.<ref name=":1" /> Ajansa Welat di daxuyaniya xwe de wiha diyar kiriye: "Ajansa Welat bi şîara agahiyên rast û objektîv weşanê esas digire. Li ser şopa heqîqetê agahiyan belav dike."<ref name=":0" /> Navenda ajansê li [[Amed]]ê ye û bi [[zimanê kurdî]] dest bi weşanên xwe kiriye.<ref name=":1" /> == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [https://ajansawelat.com/ Malpera Ajansa Welat] {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Ajansên kurdî]] [[Kategorî:Ajansên nûçeyan]] 2c46bls2cnitl483mjks6jpkamq5ne5 2081759 2081758 2026-07-24T02:12:10Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan 2081759 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=çiriya paşîn 2024}} '''Ajansa Welat''' bi kurte '''AW''' ajanseke nûçeyan a bi [[zimanê kurdî]] ye ku di 27ê çiriya paşîn a sala 2024an de dest bi weşanê kiriye.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://ajansawelat.com/derbare-me-de/ |sernav=Derbarê Me De |malper=Ajansa Welat |tarîx=2024-11-12 |roja-gihiştinê=2024-11-30 |ziman=ku }}</ref><ref name=":1">{{Jêder-malper |url=http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/259809 |sernav=Ajansa Welat dest bi weşanê kir |malper=mezopotamyaajansi35.com |roja-gihiştinê=2024-11-30 |roja-arşîvê=2024-12-01 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20241201195828/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/259809 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Ajansa Welat yekem ajansa nûçeyan e nûçeyên xwe tenê bi [[zimanê kurdî]] parvedike.<ref name=":1" /> Ajans hewl dide ku hem geşedanên neteweyî û hem jî geşedanên navneteweyî bişopîne û parve bike.<ref name=":1" /> Ajansa Welat di daxuyaniya xwe de wiha diyar kiriye: "Ajansa Welat bi şîara agahiyên rast û objektîv weşanê esas digire. Li ser şopa heqîqetê agahiyan belav dike."<ref name=":0" /> Navenda ajansê li [[Amed]]ê ye û bi [[zimanê kurdî]] dest bi weşanên xwe kiriye.<ref name=":1" /> == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [https://ajansawelat.com/ Malpera Ajansa Welat] {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Ajansên kurdî]] [[Kategorî:Ajansên nûçeyan]] 1443nqmvws90yam9zl7b33qtvywirhc 0 308886 2081689 1976790 2026-07-23T12:11:53Z ~2026-41171-79 171204 /* Pirtûk */ 2081689 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank hunermend | paşbingeh = solo | nav = Bermal Çem | pênasê_pêşîn = | navê_rastî = | zimanê_navê_rastî = | pênasê_paşîn = | wêne = Bermal Çem (Hunermend).jpg | bergeh = | mezinahiya_wêne = | sernavê_wêne = | navê_jidayikbûnê = | bernav = | roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|17|6|1982|temen=erê}} | cihê_jidayikbûnê = [[Şêx Ûnis]], [[Sêrt]] | jêder = | roja_mirinê = | cihê_mirinê = | netewe = [[Kurd]] | cureyê_muzîkê = | pîşe = Hunermend | amûr = [[Tembûr]], [[Gîtar]], [[Flut]] | salên_çalak = 2005–niha | şirketa_muzîkê = | çalakiyên_têkildar = | malper = | endamên_niha = | endamên_berê = | modul = | modul2 = | modul3 = | }} '''Bermal Çem''' (jdb. 17 hezîran 1982), hunermendeke kurd e ku li gundê [[Şêx Ûnîs]] yê [[Misirc]] hatiye dinê. Ew bi eslê xwe ji bajarê [[Êlih]]ê ji navçeya [[Qubîn]]ê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ozgurpolitika.com/haberi-kahramanim-mizgin-di-200410/ |sernav=Kahramanım Mizgîn'di |roja-gihiştinê=2025-05-25 |roja-arşîvê=2025-05-22 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20250522061652/https://www.ozgurpolitika.com/haberi-kahramanim-mizgin-di-200410 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> == Jinenîgarî == Aliyên dayik Kurde û aliyê bavê wê Ermenîye. Di zarokatiya xwe de bi stran û dengên stranbêj/dengbêjan mezin bûye. Bingeha xwe yî hûnerê li bajarê [[Êlih]] ji navenda çanda Baharê stendiye.Di sala [[2005]]an dest bi muzîkê kiriye. Stranên wé şoresgerî û civakîne. Ji hevalên xwe alîkarî, wêrekî girtiye, dest bi karê çandê kiriye. Strana yekem a bi navê “Lo çemo” diyarî canhoriyekî azadiyê kirîye.<ref>[https://firatnews.com/kultur/bermal-Cem-in-yeni-klibi-cikti-henasa-Sorese-186338 Kliba Bermal Çem Ya Nu derket]</ref> Besteyên xwe bi xwe çêdike. Di sala 2017 de albûma xwe ya yekem a bi navê [[Evîna Çiya me]], Albuma xwe ya duyem [[2025]]a bi navê [[Lolan]] derdixe.<ref>[https://www.youtube.com/channel/UCeVdYew58Wx336zXKTdlR_A Albuma Lolan].</ref> Lolan albûmeke ku bi hevkarî û xebata kolektîv hatîye amadekirin. == 2021 li Ewropayê == [[2021]]ê de gava ku diçe Ewropa nexweşîneke giran wê digire. Ji ber dûrketina welat, heval û bajarê xwe dikeve valahiyeke mezin. Paşî dîsa xwe bi şaxên strana digire berhemên nûh ava dike. Kitêba wê bi navê "Çemê Stranan" di sala [[2023]]an de<ref>[https://botantimes.com/ceme-stranan-ber-bi-ku-de-diherike/ Çemê Stranan Ber Bi Ku De Diherike]</ref>derketiye. Ev pirtuk ji 80 stranên Bermal Çem pêk tê. Her waha 8 stran ji bo zarokan çêkiriye.<ref>[https://www.ozgurpolitika.com/haberi-savasa-karsi-birlik-zamani-135001 Savaşa Karşı birlik Zamanı]{{Mirin girêdan|tarîx=kanûna paşîn 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.</ref> Huner li ser esasên afirandinê dîbîne bi vê armancê dinîvisîne, stranê xwe çêdike. [[Destnîşan]]a xwe avêtiye bi dehan strana. Bermal Çem bi stranên xwe yên folklorî û modern jî hatiye naskirin. <ref> [https://jinnews.net/VIDEOLAR/content/view/218920?page=79 Bermal Çem: Her şarkının hikayesi gerçek yaşam!].</ref> Ew di nav hunermendên nûjen ên kurd de ye û bi dengê xwe ya xweş û stranên xwe yên hêzdar, bi taybetî di nav ciwanên welatperwerde tê nasîn. Weke ku di [[reportaj]]eke xwe de gotiye wê dengê xwe daye çiya. Di hunera xwe de kedkara hozan [[Mizgîn]] ji xwe re pivana herî mezin dibîne. == Dîskografî == === Albûm === {| class="wikitable" border="1" |- ! Sal ! Albûm |- | [[2017]] | Evîna Çiya Me |- | [[2025]] | Lolan |- |} === Klip === {| class="wikitable" border="1" |- ! Sal ! Klip |- | [[2009]] | Dengê Zap |- | [[2009]] | Lawê Rojê |- | [[2009]] | Arjînîm |- | [[2011]] | Şehîdên Sêdarê |- | [[2013]] | Lo Çemo |- | [[2021]] | Çavê Cudî |- | [[2021]] | Bajarê Newrozê |- |} == Pirtûk == {| class="wikitable" border="1" |- ! Sal ! Pirtûk |- | [[2023]] | Çemê Stranan |- | [[2026]] | Bîra Stranan |- |} == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê|Bermal Çem}} * [https://twitter.com/lolanlolane Rûpela fermî ya Twitterê] * [https://www.youtube.com/channel/UCeVdYew58Wx336zXKTdlR_A Rûpela fermî ya Youtubê] {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Hunermendên kurd]] [[Kategorî:Kurd]] [[Kategorî:Kurdên sedsala 21ê]] [[Kategorî:Mirovên zindî]] [[Kategorî:Muzîkjen]] 82fixlq0du7gi3jtx2qo2pe3qd649ro 0 310592 2081729 2047824 2026-07-23T16:11:14Z InternetArchiveBot 45060 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2081729 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=îlon 2025}} {{Multiple image | align = right | direction = vertical | header = | width = 280 | image1 = 2025 Nepalese Gen Z protesters infront of Bharatpur mahanagarpalika office.jpg | alt1 = | caption1 = Xwepêşandarên nepalî yên nifşê Z li ber ofîsa Bharatpur mahanagarpalika. | image2 = GenZ protest against government in chitwan(3), 8 september 2025.jpg | alt2 = | caption2 = Di 8ê îlonê de li Chitwanê xwepêşandanên nifşê Z li dijî hikûmetê. }} '''Xwepêşandanên nifşa Z li Nepalê''' xwepêşandaneke girseyî ye ku ji aliyê ciwanên [[nifşa Z]] li [[Nepal]]ê hatiye destpêkirin ku bûye sedema ketina hikûmeta Nepalê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.thetimes.com/world/asia/article/nepal-protests-news-gen-z-social-media-tvn65rg6b |sernav=Nepal protests: 20 dead in Gen Z riots over social media ban |malper=www.thetimes.com |tarîx=2025-09-08 |roja-gihiştinê=2025-09-10 |ziman=en |paşnav=Delhi |pêşnav=Arjuna Keshvani-Ham }}</ref> Xwepêşandan di îlona 2025an de hatiye destpêkirin ku li seranserê Nepalê bûye sedema protesto û xwepêşandanên berfireh ku bi gelemperî wekê xwepêşandanên nifşa Z hatiye binavkirin ku bi giranî ji aliyê [[xwendekar]] û welatiyên ciwan ên nifşa Z ve hatiye organîzekirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/crkj0lzlr3ro |sernav=Why GenZ has taken over the streets in Nepal |malper=www.bbc.com |tarîx=2025-09-10 |roja-gihiştinê=2025-09-10 |ziman=en-GB }}</ref> Xwepêşandan piştî qedexekirina gelek platformên medyaya civakî yên populer, li seranserê welêt hatiye destpêkirin lê beriya van xwepêşandanan nerazîbûneke giran ên raya giştî li hemberê gendelîyên li welat, dewlemendiya rayedarên hikûmetê û malbatên wan hebûn û her wiha îdiayên birêvebirina xirab a fonên giştî ya li welat, hebûn. Tevger bi awayeke bilez berfireh dibe û mijarên berfirehtir ên wekê rêveberî, zelalî û berpirsiyariya siyasî di nav xwe de vegirtiye.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Gen Z protest in Kathmandu against corruption and ban on social media platforms |url=https://kathmandupost.com/visual-stories/2025/09/08/gen-z-protest-in-kathmandu-against-corruption-and-social-media-ban |roja-gihiştinê=2025-09-10 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/gen-z-youths-stage-protest-at-maitighar-against-corruption-social-media-ban |sernav=Gen Z youths stage protest at Maitighar against corruption, social media ban |malper=The Himalayan Times |tarîx=2025-09-08 |roja-gihiştinê=2025-09-10 |ziman=en |paşnav=Online |pêşnav=T. H. T. }}</ref><ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/nepal-ban-social-media-platform-3b42bbbd07bc9b97acb4df09d42029d5 |sernav=Nepal blocks Facebook, X, YouTube and others for failing to register with the government |malper=AP News |tarîx=2025-09-04 |roja-gihiştinê=2025-09-10 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ellis-Petersen |pêşnav=Hannah |paşnav2=correspondent |pêşnav2=Hannah Ellis-Petersen South Asia |tarîx=2025-09-08 |sernav=At least 19 killed in ‘gen Z’ protests against Nepal’s social media ban |url=https://www.theguardian.com/world/2025/sep/08/nepal-bans-26-social-media-sites-including-x-whatsapp-and-youtube |roja-gihiştinê=2025-09-10 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Xwepêşandan bi awayeke lez û bez bi tundûtûjiya li dijî karmendên giştî û serdegirtina avahiyên hikûmet û siyasî li seranserê welêt berfireh bûye. Di 9ê Îlona 2025an de serokwezîr K. P. Sharma Olî û çend wezîrên hikûmetê îstifa kirine û Sushila Karki wekî serokwezîrê demkî yê Nepalê hate erkdar kirin. Piştî erkdarkirina hikûmeta demkî, di 13ê îlona 2025an xwepêşandan ên li seranserê welat radiweste.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.icirnigeria.org/nepal-calm-as-first-female-prime-minister-takes-charge-after-deadly-protests/ |sernav=Nepal calm as first female prime minister takes charge after deadly protests |malper=The ICIR- Latest News, Politics, Governance, Elections, Investigation, Factcheck, Covid-19 |tarîx=2025-09-13 |roja-gihiştinê=2025-09-15 |ziman=en-GB |paşnav=ABE |pêşnav=Bankole }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/hindi/articles/ckgqyq7q4geo |sernav=सुशीला कार्की ने नेपाल के अंतरिम प्रधानमंत्री के तौर पर शपथ ली, भारत से है पुराना नाता |malper=BBC News हिंदी |tarîx=2025-09-11 |roja-gihiştinê=2025-09-15 |ziman=hi }}</ref> == Paşperdeh == Di 4ê îlona sala 2025an de, ji ber ku di bin qaîdeyên nû yên [[Wezareta Ragihandin û Teknolojiya Agahdariyê ya Nepalê]] de nehatine bicîhanîn, hikûmeta Nepalê ferman daye ku 26 platformên medyaya civakî yên ku di nav de platformên wekê [[Facebook]], [[X (Twitter)|X]], [[YouTube]], [[LinkedIn]], [[Reddit]], [[Signal]] û [[Snapchat]] hene, werin girtin.<ref name=":0"/> Girîngiya qedexekirina platformên medyayê bi aborî û siyasî ya Nepalê ve girêdayî ye. Ji %33ê DGW (dahata giştî ya welat) ya Nepalê ji şandina pereyan tê ku bi sed hezaran kes bi destûrên derketina pereyan ku têne şandin qezenca xwe bidest dixistin. Li gel rêjeya bêkariya ciwanan a ku ji %20 ê nifûsa bêkariya welat pêk tîne, ev tê vê wateyê ku ev şandinên pereyan, malbatan li ser piyan dihêle û bi van şandina pereyan fatoreyên derhanînan têne dayîn lê di heman demê de nebûna veguherîna avahîsaziyê di aboriya navxweyî de ber bi modelek ku pêşî li kar digire nîşan dide ku ciwanan ber bi kar ên di qadên serhêl ve dibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://peoplesdispatch.org/2025/09/09/nepals-gen-z-uprising-is-about-jobs-dignity-and-a-broken-development-model/ |sernav=Nepal’s Gen-Z uprising is about jobs, dignity – and a broken development model }}</ref> Rexnegir îdia dikin ku ev girtina platformên medyayên civakî ji ber trendeke medyaya civakî ya ku balê dikişîne ser nepotîzmê û balê dikişîne ser îmtiyazên neheq ên ku zarok û xizmên serokên siyasî yên bi bandor jê sûd werdigirin, hatiye destpêkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=A "Nepo Kid" Trend Amid Gen Z-Led Protests Against Nepal's Social Media Ban |url=https://www.ndtv.com/world-news/nepo-kid-trends-amid-gen-z-led-protests-against-nepals-social-media-ban-9240003 |roja-gihiştinê=2025-09-10 |xebat=NDTV |ziman=en }}</ref> Berî xwepêşandanan, dahata navincî ya nepaliyan a salane 1.400 dolarê amerîkî bû ku di heman demê de malbatên elîtên desthilatdar ên welêt dewlemendiya xwe li ser medyaya civakî nîşan didan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/features/2025/9/9/we-want-mass-resignations-nepals-gen-z-anger-explodes-after-19-killed |sernav=‘They murdered young people’: Nepal’s Gen Z anger explodes after 19 killed |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2025-09-10 |ziman=en |paşnav=Kharel |pêşnav=Samik }}</ref> Nîşandina jiyana dewlemend a ciwanên ku zarokên rêveberên hikûmetê bûn li ser medyaya civakî bi trenda "[[Zarokên Nepo]]" dihatin perwerdekirin. Ev parvekirin hêrseke mezin a raya giştî derxistiye holê, nemaze hirseke mezin ji aliyê bikarhênerên medyaya civakî ku rêjeya zêde ji nifşê Z pêk dihat, derketiye holê.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Why Nepal Banned Social Media, And Why That's Not Only Trigger For Protests |url=https://www.ndtv.com/world-news/nepal-protests-why-nepal-banned-social-media-and-why-thats-not-only-trigger-for-protests-9236802 |roja-gihiştinê=2025-09-10 |xebat=NDTV |ziman=en }}</ref> Temenê navîn ê nifûsa Nepalê 25 salî ye ku ev tê vê wateyê ku beşek mezin ji nifûsê di nav rêjeya nifşa Z de ye ku ew koma temenî ye ku herî zêde ye ku medyaya civakî bikar tînin. Ji ber vê yekê, bi piranî gundewarî, erdnîgariya dijwar û koçberiya zêde ya derveyî welêt, Nepal xwedî yek ji wan welatan e ku herî zêde medyaya civakî bikar tîne. Ji ber vê yekê sansûr kirina medyaya civakî dibe yek ji wan sedeman ku nifşê ciwan li dijî hikûmetê ku bi gendelîyan hatine tawanbarkirin rabin ser piyan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/c741n80ndlxt |sernav=Nepal's parliament set on fire after PM resigns over anti-corruption protests |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2025-09-10 |ziman=en-GB }}</ref> == Kronolojî == === 8ê îlonê === Li [[Kathmandu|Katmanduyê]], bi taybetî li Maitighar Mandala û li dora avahiya parlementoya federal, New Baneshwor, kombûnên mezin ên ku ji deh hezaran beşdaran pêk dihatin, çêdibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatoday.in/world/story/gen-z-protests-nepal-kp-sharma-oli-corruption-social-media-restrictions-2783683-2025-09-08 |sernav=Nepal Gen Z protesters defy curfew day after government lifts social media ban |malper=India Today |tarîx=2025-09-08 |roja-gihiştinê=2025-09-11 |ziman=en |paşnav=Das |pêşnav=Pankaj }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/death-toll-climbs-to-14-in-gen-z-protests-in-kathmandu |sernav=Death toll climbs to 14 in Gen Z protests in Kathmandu |malper=The Himalayan Times |tarîx=2025-09-08 |roja-gihiştinê=2025-09-11 |ziman=en |paşnav=Online |pêşnav=T. H. T. }}</ref> Ev xwepêşandan wekê mîtîngek aştiyane ji aliyê Hamî Nepal ve dihatin organîzekirin ku rêxistineke nehikûmiye ku malpera wî behsa projeyên alîkariyên erdhejê dikir.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatoday.in/world/story/nepal-protests-discord-revolution-a-success-and-a-failure-2784606-2025-09-09 |sernav=How Discord became control room for Nepal’s Gen Z protests |malper=India Today |tarîx=2025-09-09 |roja-gihiştinê=2025-09-11 |ziman=en |paşnav=Sharma |pêşnav=Subham TiwariAakash }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.businesstoday.in/india/story/all-about-sudan-gurung-the-activist-behind-nepals-gen-z-protests-against-social-media-ban-493269-2025-09-09 |sernav=All about Sudan Gurung, the activist behind Nepal's Gen Z protests against social media ban - BusinessToday |malper=Business Today |tarîx=2025-09-09 |roja-gihiştinê=2025-09-11 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.haminepal.org/campaign/causes/1 |sernav=Hami Nepal {{!}} For the People, By the People |malper=www.haminepal.org |roja-gihiştinê=2025-09-11 }}</ref> Anîl Baniya yek ji organîzatorên xwepêşandanê ji Hami Nepalê bû îdia kiriye ku hikûmetê piştî ku yek ji organîzatorên xwepêşandanê, Megraj Giri dema ku kevir avêt kamerayên ewlehîyê hêzên hikûmetê bi tundî êrîşê xwepêşanderan kiriye. Baniya diyar kiriye ku kombûn ên ku wekê xwepêşandaneke aştiyane dest pê kiribû, ji aliyê "hêzên derve û kadroyên partiyên siyasî" ve hatiye piştgirî kirin lê dîsa jî divê hikûmet bi guleyên rastîn ên artêşê bersiva kevirên ku dihatin avêtin nedaya.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/features/2025/9/9/we-want-mass-resignations-nepals-gen-z-anger-explodes-after-19-killed |sernav=‘They murdered young people’: Nepal’s Gen Z anger explodes after 19 killed |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2025-09-11 |ziman=en |paşnav=Kharel |pêşnav=Samik }}</ref> Ti kesî bi awayeke fermî serokatiyeke xwepêşandanan kiriye. Kesên ku beşdarê xwepêşandan bûne bi dilxwazî beşdarî xwepêşandanê bûne ku li dijî gendeliyê û qedexeya li ser medyaya civakî derkevin.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c78nd2zy9jgo |sernav=Nepal: 19 dead in Gen Z protests at corruption and social media ban |malper=www.bbc.com |tarîx=2025-09-08 |roja-gihiştinê=2025-09-11 |ziman=en-GB }}</ref> Dema ku xwepêşanderan hewl dan ku bikevin Parlamentoya Federal a Nepalê, xwepêşandan gur dibe û hêzên ewlehiyê bi gaza rondikrêj, topên avê, guleyên plastîk û fîşekên rastîn bersiv dane xwepêşandanan. Ofîsa rêveberiya Katmanduyê li hinek deverên paytextê yên nêzîkî avahiyên hikûmetê qedexeya derketina derve radigihîne lê vê yekê nekarî xwepêşanderan asteng bike ku niha ji ber serdegirtina tund cesaret girtibûn.<ref name=":1"/> Êvara 8ê îlonê hikûmetê qedexeya li ser platformên medyaya civakî radike û wezîrê karên hundir Ramesh Lekhak dest ji erka berdide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://indianexpress.com/article/world/nepal-protests-live-updates-clash-youth-genz-army-social-media-ban-10237198/ |sernav=Nepal Gen Z Protest Live Updates: Gen-Z proposes ex-chief justice Sushila Karki as interim PM |malper=The Indian Express |tarîx=2025-09-10 |roja-gihiştinê=2025-09-11 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.firstpost.com/world/nepal-home-minister-resigns-takes-moral-responsibility-after-violent-gen-z-protests-leave-20-dead-13931943.html |sernav=Nepal home minister resigns after Gen-Z protests over social media ban leave 19 dead |malper=Firstpost |tarîx=2025-09-08 |roja-gihiştinê=2025-09-11 |ziman=en-us }}</ref> Di heman rojê de li gelek bajarên mezin ên ku di nav de Kathmandu, Birgunj, Bhairahawa, Butwal, Pokhara, Itahari, û Damak hebûn, qedexeya derketina derve hatiye ragihandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatoday.in/world/story/nepal-gen-z-protest-live-updates-curfew-in-kathmandu-oli-government-in-emergency-huddle-security-forces-use-tear-gas-2783755-2025-09-08 |sernav=Nepal Gen Z Protest highlights: Nepal Army takes control of Kathmandu airport |malper=India Today |tarîx=2025-09-08 |roja-gihiştinê=2025-09-11 |ziman=en |paşnav=Desk |pêşnav=India Today World }}</ref> Lêbelê êdî daxwaza xwepêşandaran êdî ne tenê rakirina qedexeya medyaya civakî bû. Ji ber hewldana tepeserkirina xwepêşandanan ku bi êrîşên tundî û xwînî pêk dihatin, xwepêşandaran daxwaza hilweşandina tevahî ya hikûmetê dikirin.<ref name=":1"/> Di encama pevçûnên ku di 8ê îlonê pêk hatine herî kêm 19 kes hatin kuştin û 347 kes jî birîndar bûne.<ref name=":2"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/updated-19-dead-over-300-injured-in-gen-z-protests-nationwide |sernav=Updated: 19 dead, over 300 injured in Gen Z protests nationwide |malper=The Himalayan Times |tarîx=2025-09-08 |roja-gihiştinê=2025-09-11 |ziman=en |paşnav=Online |pêşnav=T. H. T. }}</ref> === 9ê îlonê === Piştî ku serokwezîr K.P. Sharma Oli fermanek da wezîrên Partiya Komunîst a Nepalê (Marksîst-Lenînîstên Yekgirtî) ku îstifa nekin, bi xwe îstifa dike û direve baregeheke leşkerî ya li Shivapuri a Budhanilkanthayê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/nepal-pm-kp-oli-resigns-after-violent-anti-corruption-protests-report-101757407595025.html |sernav=Nepal PM KP Oli resigns after violent anti-corruption protests sparked by social media ban |malper=Hindustan Times |tarîx=2025-09-09 |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en }}</ref> Agahiyên bi nakok hebûn ku têde hatibûn belavkirin ku serokkomar Ram Chandra Poudel jî îstifa kiriye lêbelê Artêşa Nepalê agahiyên di derbarê îstifakirina Poudel de derewand û di daxuyaniya xwe de diyar kiriye ku serokkomar li ser erka xwe ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://unn.ua/en/news/nepalese-presidents-resignation-new-statement-made-in-kathmandu |sernav=Nepalese President's Resignation: New Statement Made in Kathmandu |malper=Ukrainian National News (UNN) |tarîx=2025-09-09 |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en |paşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.msn.com/en-in/money/topstories/nepal-protests-latest-ramchandra-paudel-hasnt-resigned-says-nepalese-army/ar-AA1Mca1T?ocid=BingNewsVerp |sernav=MSN |malper=www.msn.com |roja-gihiştinê=2025-09-12 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theweek.in/news/world/2025/09/09/nepal-army-confirms-president-ram-chandra-poudel-has-not-resigned-warns-protesters-against-taking-unfair-advantage.html |sernav=Nepal Army confirms President Ram Chandra Poudel has not resigned, warns protesters against taking 'unfair advantage' |malper=The Week |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en }}</ref> Li gel van daxuyaniyan di roja 9ê îlonê de xwepêşandanên ciwanan li seranserê welêt berdewam kirin. Xwepêşanderan gelek avahiyên hikûmetê şewitandin ku nav van avahiyan de beşek ji Singha Durbar ku navenda îdarî ya Nepalê bû,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/09/1760885/fire-breaks-out-at-singha-durbar-photos |sernav=सिंहदरबारमा दन्कियो आगो (तस्वीरहरू) |malper=Online Khabar |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en-US }}</ref> avahiya Dadgeha Bilind a Nepalê ya li kêleka vê avahiyê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/09/1760961/arson-at-supreme-court-important-documents-of-the-case-are-burning |sernav=सर्वोच्च अदालतमा आगजनी, दनदनी बलिरहेका छन् मुद्दाका महत्वपूर्ण कागजात |malper=Online Khabar |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en-US }}</ref> avahiya serokomar li Sital Niwas,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.setopati.com/politics/368886/ |sernav=राष्ट्रपति भवन पनि आगो लगाए प्रदर्शनकारीले |malper=Setopati |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en-US |paşnav=Setopati |pêşnav=सेतोपाटी संवाददाता :: }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/gen-z-protesters-set-fire-at-presidents-office |sernav=Gen Z protesters set fire at President's Office |malper=The Himalayan Times |tarîx=2025-09-09 |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en |paşnav=Online |pêşnav=T. H. T. }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://english.makalukhabar.com/gen-z-protests-presidents-residence-set-ablaze/ |sernav=Gen Z protests: President’s residence set ablaze - English.MakaluKhabar.com |tarîx=2025-09-09 |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en-US }}</ref> avahiya serokwezîr li Baluwatar û baregeha partiya komunîst hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ratopati.com/story/512304/arson-also-set-at-prime-ministers-residence-in-baluwatar-photos |sernav=प्रधानमन्त्री निवास बालुवाटारमा पनि आगजनी (तस्बिरहरु) |malper=www.ratopati.com |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=Nepali }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2025-09-09 |sernav=What's next for Nepal? KP Sharma Oli resigns after violent Gen Z protests, parliament torched; question mark over next government |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/whats-next-for-nepal-kp-sharma-oli-resigns-after-violent-gen-z-protests-parliament-torched-question-marks-over-next-government/articleshow/123785135.cms |roja-gihiştinê=2025-09-12 |xebat=The Times of India |issn=0971-8257 }}</ref> Gelek raporan îdia kirine ku fermandarê artêşa nepalî Ashok Raj Sigdel şîretan li Oli kiriye ku îstifa bike ku artêş aştiyê vegerîne.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2025-09-12 |sernav=2025 Nepalese Gen Z protests |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=2025_Nepalese_Gen_Z_protests&oldid=1310893692 |kovar=Wikipedia |ziman=en }}</ref> Kiryarên tundûtûjî çend deverên girîng li Katmanduyê hedef digirin ku di nav wan de xanîyên serokwezîr û serokkomar û her wiha xanîyên çend wezîrên hikûmetê û endamên parlemanê hebûn ku ji aliyê xwepêşanderan ve hatine şewitandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2025/9/9/nepal-protests-live-nepali-congress-office-top-leaders-homes-set-on-fire |sernav=Nepal protesters set parliament building on fire after PM Oli resigns |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en |paşnav=Mohamed |pêşnav=Edna }}</ref> Di nav avahiyên ku di 9ê îlonê de hatine şewitandin, avahiya parlamentoya Nepalê jî hebû.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/c741n80ndlxt |sernav=Nepal's parliament set on fire after PM resigns over anti-corruption protests |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en-GB }}</ref> Baregehên partiya komunîst û Kongreya Nepalê hatine desteserkirin alên partiyan hatin rakirin û hatine şewitandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://theshillongtimes.com/2025/09/09/houses-of-nepal-pm-oli-other-top-leaders-torched-as-unrest-escalates/ |sernav=Houses of Nepal PM Oli, other top leaders torched as unrest escalates - The Shillong Times |tarîx=2025-09-09 |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en-US }}</ref> Hêzên ewlehiyê, tevî Artêşa Nepalê, rê li ber veguhestina ewle ya siyasetmedaran ji deverên bandordar vekirin û wan ji bo Balafirgeha Navneteweyî ya Tribhuvan (TIA) veguheztin ku di heman demê de hewl dane ku bûyerên şewitandin û wêrankirinê yên ku her ku diçûn kontrol bikin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.coastaldigest.com/world-top-story/nepal-gen-z-protests-explode-residences-pm-and-president-set-fire |sernav=Nepal Gen Z Protests Explode: Residences of PM and President Set on Fire |malper=coastaldigest.com - The Trusted News Portal of India |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en |roja-arşîvê=2025-09-09 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20250909084929/http://www.coastaldigest.com/world-top-story/nepal-gen-z-protests-explode-residences-pm-and-president-set-fire |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Wezîrê çandinîyê Ram Nath Adhikari û wezîrê tenduristiyê Pradip Paudel ligel 21 parlamenterên ji Partiya Rastriya Swatantra û hemî parlamenterên Partiya Rastriya Prajatantra îstîfayên xwe ragihandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://nepalitimes.com/news/kathmandu-burns-despite-pm-resignation |sernav=Kathmandu burns despite PM resignation |malper=nepalitimes.com |tarîx=2025-09-09 |roja-gihiştinê=2025-09-12 |paşnav=Times |pêşnav=Nepali }}</ref> Di roja 9ê îlonê de çend endaman partiya Oli ji partiya xwe îstîfa kirin.<ref name=":3"/> Xwepêşandaran ji bo ku revîna rayedarên hikûmetê asteng bikin çûn ber balafirgehê.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2025-09-12 |sernav=2025 Nepalese Gen Z protests |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=2025_Nepalese_Gen_Z_protests&oldid=1310897667 |kovar=Wikipedia |ziman=en }}</ref> Balafirgeh ji aliyê [[Artêşa Nepalê]] ve hate girtin û hate desteserkirin. Ji ber ku bi sedan rêwî di balafirê de asê dimînin, tevlîhevîyeke çêdibe û ev yek bûye sedem ku pargîdaniyên hewayî ferman bidin karmendan ku hemî kesan di balafirgehê de biparêzin. Seferên navneteweyî yên plankirî ber bi Pokhara ve hatin veguheztin an jî hatin betalkirin.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2025-09-12 |sernav=2025 Nepalese Gen Z protests |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=2025_Nepalese_Gen_Z_protests&oldid=1310897949 |kovar=Wikipedia |ziman=en }}</ref> Di destpêka êvarê de avahiya medyayê ya Kantipur ji aliyê xwepêşandaran ve hate şewitandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tribuneindia.com/news/world/nepals-kantipur-tv-headquarters-set-on-fire/ |sernav=Nepals Kantipur TV headquarters set on fire |malper=The Tribune |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en }}</ref> Portala nûçeyan a serhêl ji ber zirara li ser servera wê hate rawestandin ku ev yek jî wan neçar kir ku wekî alternatîvek nûçeyên xwe li ser Facebookê biweşînin.<ref name=":4">{{Jêder-kovar |tarîx=2025-09-12 |sernav=2025 Nepalese Gen Z protests |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=2025_Nepalese_Gen_Z_protests&oldid=1310898165 |kovar=Wikipedia |ziman=en }}</ref> Avahiyên din ên ku ji aliyê xwepêşandaran ve hatin şewitandin Otêla Hilton a nû li Katmanduyê û avahiya wezareta tenduristiyê li Ramshahpathê hebûn ku ya avakirina paşîn ji aliyê Louis Kahn ve hatibû sêwirandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/hilton-hotel-charred-minister-chased-into-river-shocking-videos-show-extent-of-nepal-chaos-101757504127411.html |sernav=Hilton hotel charred, minister chased into river: Shocking videos show extent of Nepal chaos |malper=Hindustan Times |tarîx=2025-09-10 |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en }}</ref> Karker û Komunîstên serbixwe yên li Nepalê Komîteya Kolana Karkerên Safalê ava kirin ku xwenîşandaran ji tundûtûjî û li hember kuştinên wekê 8ê îlonê biparêzin. Daxwazên wan girtina hikûmetê, bêçekkirina dewletê, desteserkirina milkê dijmin, çekdarkirina nifûsa Nepalî, hilweşandina parlamentoyê û hilbijartina meclîsên karkeran bûn. Êrîş li hemberî çend serokên siyasî û xanîyên wan hatin kirin. Serokwezîrê berê Sher Bahadur Deuba û jina wî wezîra derve Arzu Rana Deuba, dema ku mala wan hat şewitandin birîndar bûn. Ew û hevjîna ji aliyê xwepêşanderan ve radestî polîsan hatin kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.setopati.com/politics/368885/ |sernav=देउवा दम्पतीलाई कुटपिट र लछारपछार गरेर सुरक्षाकर्मीको जिम्मा लगाए प्रदर्शनकारीले |malper=Setopati |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en-US |paşnav=Setopati |pêşnav=सेतोपाटी संवाददाता :: }}</ref> Xanî û wesayîta cîgirê serokwezîr Prakash Man Singh hatin şewitandin, paşê jî mala serokkomarê berê Bidya Devi Bhandari li Bhangal, Katmanduyê hatiye şewitandin.<ref name=":4"/><ref name=":4"/> Mala serokwezîrê berê Jhala Nath Khanal jî hat şewitandin û jina wî Rajyalaxmi Chitrakar birîndar bû.<ref name=":4"/> Her wiha mala Ramesh Lekhak a li Naikap a Kathmandu jî hat şewitandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/protesters-set-fire-to-former-home-minister-ramesh-lekhaks-residence |sernav=Protesters set fire to former Home Minister Ramesh Lekhak's residence |malper=The Himalayan Times |tarîx=2025-09-09 |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en |paşnav=Online |pêşnav=T. H. T. }}</ref> Li navçeya Rupandehiyê, malên siyasetmedarên herêmî Bal Krishna Khand, Bhoj Prasad Shrestha û çend şaredaran hatine şewitandin.<ref name=":4"/> Li navçeya Chitwanê jî xaniyê serokwezîrê berê Prachanda hate şewitandin û di heman rojê de jî mala keça wî Ganga Dahal jî li Lalitpurê hate şewitandin.<ref name=":4"/> Berê sibê kesek di mala xwe de mirî hate dîtin. Li Hetaudayê çend ofîsên hikûmetê hatiye şewitandin.<ref name=":4"/> Li parêzgeha Karnaliyê avahiya parlamentoyê û rezîdansa serokwezîr Yam Lal Kandel hatin şewitandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ratopati.com/story/512306/arson-and-vandalism-at-both-government-and-private-residences-of-karnali-chief-minister-kandel |sernav=कर्णालीका मुख्यमन्त्री कँडेलको सरकारी र निजी निवासमा आगजनी र तोडफोड |malper=www.ratopati.com |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=Nepali }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ratopati.com/story/512307/genji-sets-fire-to-karnali-provincial-assembly |sernav=जेनजीले लगाए कर्णाली प्रदेशसभा भवनमा आगो |malper=www.ratopati.com |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=Nepali }}</ref> Li Biratnagar, paytexta parêzgeha Koşî, ofîsa navçeyê, dadgeha navçeyê û piştre jî avahiya serokwezîr û wezîrên kabîneyê hatine şewitandin.<ref name=":5">{{Jêder-kovar |tarîx=2025-09-12 |sernav=2025 Nepalese Gen Z protests |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=2025_Nepalese_Gen_Z_protests&oldid=1310899765 |kovar=Wikipedia |ziman=en }}</ref> Girtîgeha navçeya Kailaliyê ji aliyê xwepêşanderan ve rastî êrîşê hatiye û girtî girtîgehê revîyane.<ref name=":5"/> Rabî Lamîçhane ji Zindana Nakhu ya Katmanduyê hate berdan, paşê zindan hate şewitandin û hemî girtî ji girtîgehê reviyan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.setopati.com/politics/368902/ |sernav=नख्खु जेलमा आगलागी, भागे कैदी |malper=Setopati |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en-US |paşnav=Setopati |pêşnav=सेतोपाटी संवाददाता :: }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.setopati.com/politics/368877/ |sernav=रविलाई नख्खु जेलबाट निकाले प्रदर्शनकारीले |malper=Setopati |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en-US |paşnav=Setopati |pêşnav=सेतोपाटी संवाददाता :: }}</ref> Girtîgeha Kaskiyê jî hate şewitandin, di encamê de 773 girtî reviyan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.setopati.com/politics/368908/ |sernav=कास्की कारागारबाट आन्दोलनकारीले निकाले ७७३ कैदीबन्दी |malper=Setopati |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en-US |paşnav=Setopati |pêşnav=सेतोपाटी संवाददाता :: }}</ref> Li navçeya Banke pênc girtî piştî ku hêzên ewlehiyê di dema revîna girtîgeheke sererastkirina ciwanan de gule reşandin, hatin kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cjd1ndmrej0o |sernav=Nepal: Army patrols Kathmandu as Gen Z claims protests were 'hijacked' |malper=www.bbc.com |tarîx=2025-09-10 |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en-GB }}</ref> Li gel ofîsa Komîsyona Lêkolîna Zêdekarane ya Desthilatdarîyê, avahiya Daîreya Rêyan piştî şewitandina wê ji aliyê xwepêşanderan ve bi giranî zirar dîtiye.<ref name=":5"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/09/1761024/arson-at-ciaas-central-office |sernav=अख्तियारको केन्द्रीय कार्यालयमा आगजनी |malper=Online Khabar |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en-US }}</ref> Stasyona jêrîn a kabloya Chandragiri jî, digel Parka Dîjîtal a CG Electronics, Balambu û Qereqola Polîsan a Thankotê hatine şewitandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/chandragiri-cable-car-station-torched-as-gen-z-protests-escalate |sernav=Chandragiri Cable Car Station Torched as Gen Z Protests Escalate |malper=The Himalayan Times |tarîx=2025-09-09 |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en |paşnav=Online |pêşnav=T. H. T. }}</ref> Çend xwepêşander birîndar bûn. 33 kes li Nexweşxaneya Perwerdehiyê hatin dermankirin û 3 polîs li Koteshworê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/09/1760917/33-injured-in-tuesdays-protest-admitted-to-tribhuvan-university-teaching-hospital |sernav=मंगलबारको प्रदर्शनका ३३ घाइते त्रिवि शिक्षण अस्पतालमा भर्ना |malper=Online Khabar |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ratopati.com/story/512314/3-policemen-killed-in-koteshwor-attack-by-protesters |sernav=प्रदर्शनकारीको आक्रमणबाट कोटेश्वरमा ३ जना प्रहरीको मृत्यु |malper=www.ratopati.com |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=Nepali }}</ref> Qedexekirina derketina kolanan li gelek bajaran hatine ragihandin ku di nav de bajarên wekê Kathmandu, Birgunj, Bhairahawa, Butwal, Pokhara, Itahari, û Damak hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatoday.in/world/story/nepal-gen-z-protest-live-updates-curfew-in-kathmandu-oli-government-in-emergency-huddle-security-forces-use-tear-gas-2783755-2025-09-08 |sernav=Nepal Gen Z Protest highlights: Nepal Army takes control of Kathmandu airport |malper=India Today |tarîx=2025-09-08 |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en |paşnav=Desk |pêşnav=India Today World }}</ref> Her wiha, polîs û hêzên çekdar dest bi lêgerîna xwepêşanderan mal bi mal li nêzî cihê xwepêşandanan kirin û her wiha serdegirtina Nexweşxaneya Xizmetguzariya Sivîl kirin ku xwepêşanderên birîndar û yên dimirin piştî ku ji aliyê hêzên hikûmetê ve hatin gulebarankirin an jî bi awayekî din hatin lêdan, wan birin wir.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/features/2025/9/9/we-want-mass-resignations-nepals-gen-z-anger-explodes-after-19-killed |sernav=‘They murdered young people’: Nepal’s Gen Z anger explodes after 19 killed |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en |paşnav=Kharel |pêşnav=Samik }}</ref> Ji ber bûyerên li welêt maça dostaniyê ya futbolê ya di navbera Nepal û Bangladeşê de hatiye betalkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.the-anfa.com/news-detail/2418 |sernav=ANFA {{!}} Nepal’s second friendly against Bangladesh called off |malper=www.the-anfa.com |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en }}{{Mirin girêdan|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Nemaze ji aliyê opozîsyona qraliyetê ya li dijî hikûmetên piştî şerê navxweyî yê Nepalî ve, gotûbêja li ser vegerandina monarşiyê ji nû ve derketin holê û padîşahê berê Gyanendra wekê "sembola berxwedanê ji bo kesên ku ji pergala siyasî ya heyî bêhêvî bûne" derket holê. Di destpêka salê de monarşîstan xwepêşandan lidarxistine û daxwaza vegerandinê kirine ku bi serdegirtineke dijwar bi dawî bûye ku bibû sedema mirina du kesan<ref name=":5"/>. Seat li dora 10:00ê şevê bi peymana NPT, Artêşa Nepalê diyar kiriye ku ew ê di nebûna serokwezîr de "berpirsiyariya" welêt bigire ser xwe ku "qanûn û rêzik" welat werin parastin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2025-09-10 |sernav=Nepal Army takes charge of security following violent protests in the country |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/world-news/nepal-army-to-take-charge-of-security-following-violent-protests-in-the-country/articleshow/123790684.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2025-09-12 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2025-09-09 |sernav=Troops Deployed After Day of Violent Protests in Nepal |url=https://www.nytimes.com/2025/09/09/world/asia/nepal-violent-protests-army.html |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en }}</ref> ji bo ku leşkeran piştî êvarê heta saetên serê sibê yên roja din li xalên ewlehiyan werin bicîh kirin, di daxuyaniya çapemeniyê de banga hevkariyê hatiye kirin. Piştre êvarê, serfermandarê artêşê Ashok Raj Sigdel ji bo hevdîtinan bang li komên serhildêr kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ratopati.com/story/512336/army-chief-calls-for-talks-with-protesting-groups |sernav=प्रधानसेनापतिद्वारा आन्दोलनरत समूहलाई वार्ताका लागि आह्वान |malper=www.ratopati.com |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=Nepali }}</ref> === 10ê îlonê === [[Wêne:2025 Nepalese Gen Z protesters set fire to Chitwan revenue office 03.jpg|thumb| Ofîsa dahatê ya şewitî li Chitwan, 9ê îlona 2025an]] Roja 10ê îlonê serê sibê, hêzên Artêşa Nepalê li deverên krîtîk li taxan dewriye digeriyan. General Sigdel careke din xwepêşanderan teşwîq kir ku aştiyane bimînin di demekê de ku hikûmet hewl dide ku şer rawestîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.timesnownews.com/world/asia/nepal-gen-z-protest-2025-live-updates-pm-kp-sharma-oli-resign-kathmandu-social-media-ban-violence-corruption-curfew-violence-flight-cancelled-liveblog-152738111 |sernav=Nepal GenZ Protest Live Updates: Nepal's 'Anti-Corruption Icon' Justice Sushila Karki Emerges Top Contender For Interim Chief |malper=Times Now |tarîx=2025-09-10 |roja-gihiştinê=2025-09-13 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://english.khabarhub.com/2025/09/495413/ |sernav=Nepal Army chief Ashok Raj Sigdel addresses nation amid protests |malper=Khabarhub |roja-gihiştinê=2025-09-13 |ziman=en }}</ref> Di navbera dora saet 10ê sibê ya 9ê îlonê û saet 10ê êvar a 10ê Îlonê de, artêşê ragihandiye ku 27 kes bi sûcên talankirin, şewitandin û "çalakiyên din ên wêranker û anarşîst" hatine binçavkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/nepali-army-reports-arrests-loot-recovery |sernav=Nepali Army reports arrests, loot recovery |malper=The Himalayan Times |tarîx=2025-09-10 |roja-gihiştinê=2025-09-13 |ziman=en |paşnav=Online |pêşnav=T. H. T. }}</ref> Li hinek deveran, çalakiyên xwepêşandaran di tevahiya şevê berdewam dike. Bi serdegirtina avahiyên hikûmetê û malên siyasetmedaran û vîdyoyek nîşan dide ku komek xwepêşandar çekan ji malan distînin ku di nav de çekeke GSG-522 û tifingek xencerî heye.<ref name=":6">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cjd1ndmrej0o |sernav=Nepal: Army patrols Kathmandu as Gen Z claims protests were 'hijacked' |malper=www.bbc.com |tarîx=2025-09-10 |roja-gihiştinê=2025-09-13 |ziman=en-GB }}</ref> Leza nîvro pevçûnên kêm dibe. Komek xwepêşanderan dest bi paqijkirina kolana nêzîkî avahiya parlamentoyê kirin ku roja berê hatibû şewitandin. Di heman demê de gelek çekên artêşê ji aliyê xwepêşandaran ve hatin desteserkirin.<ref name=":7">{{Jêder-malper |url=https://www.ratopati.com/story/512447/2-killed-in-arson-attack-during-genji-protest-in-pokhara |sernav=पोखरामा जेनजी प्रदर्शनका क्रममा आगजनी हुँदा २ जनाको मृत्यु |malper=www.ratopati.com |roja-gihiştinê=2025-09-13 |ziman=Nepali }}</ref> Di vîdyoyekê de tê dîtin ku di van de wesayîtên zirxî, tifingên L1A1 SLR, bombeyên destan ên Webley & Scott "Schermuly" ên 37 mm, tifingên INSAS 1B1, tifingên Lee-Enfield û tifingên Ishapore 1A1 hebûn. Xwepêşandaran ji bo hilbijartina serokê demkî nîqaşan li ser platformên serhêl dane destpêkirin. Li dora saet 10:00ê şevê komê deng da û Sushila Karki hilbijart.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2025-09-10 |sernav=Update from Alex Travelli |url=https://www.nytimes.com/live/2025/09/10/world/nepal-protests/77209a26-a919-58b5-99d4-abf665cac32c?smid=url-share |roja-gihiştinê=2025-09-13 |ziman=en }}</ref> Balen Shah û Kul Man Ghising namzetên din bûn. Li gorî agahiyan, Balen telefona xwe hilnedaye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.setopati.com/social/369002/ |sernav=अन्तरिम सरकारको नेतृत्वमा जेन–जी युवाहरूले प्रस्ताव गरे सुशीला कार्कीको नाम |malper=Setopati |roja-gihiştinê=2025-09-13 |ziman=en-US |paşnav=Setopati |pêşnav=युनिक श्रेष्ठ :: }}</ref> Durga Prasai bi awayekî cuda bi serfermandarê artêşê re civiya ye lê ti encamek berbiçav bi dest nexistiye. Karki di hevpeyvînekê ku bi News18ê re kirîye amadebûna xwe ya qebûlkirina vê rolê piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.setopati.com/social/369003/ |sernav=धादिङ कारागारबाट कैदी भाग्न खोजेपछि सेनाले चलायो गोली, २ जनाको मृत्यु |malper=Setopati |roja-gihiştinê=2025-09-13 |ziman=en-US |paşnav=Setopati |pêşnav=सेतोपाटी संवाददाता :: }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/nepal-protest-social-media-ban-08a04672297946e85f3159a7238e3d44 |sernav=As Nepal's army tries to restore order, capital's residents ask what's next |malper=AP News |tarîx=2025-09-10 |roja-gihiştinê=2025-09-13 |ziman=en }}</ref> Li Pokharayê li Nayabazar û li Lakeside di hundirê xaniyekî şewitî de termên du kesan hatine dîtin.<ref name=":6"/><ref name="Online2025">{{Jêder-malper |url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/tia-closure-extended-until-6pm-today |sernav=TIA closure extended until further notice |malper=The Himalayan Times |tarîx=2025-09-10 |roja-gihiştinê=2025-09-13 |ziman=en |paşnav=Online |pêşnav=T. H. T. }}</ref> Polîsê Nepalê diyar kiriye ku ji 10ê îlonê ve, zêdetirî 13.500 girtî ji girtîgehan li seranserê welêt reviyane. Leşkeran 303 ji wan girtiyan girtin û radestî polîsan kirin. 73 tifing jî hatin vegerandin. Li navçeya Dhadingê du girtî dema ku hewl didan birevin ji aliyê leşkeran ve hatin kuştin û heft ji wan jî birîndar bûn. Di heman demê de leşkeran hewldaneke revîna ji girtîgeha sereke ya Katmanduyê jî asteng kirin.<ref name=":9">{{Jêder-nûçe |tarîx=2025-09-11 |sernav=Nepal’s Social Media Ban Backfires as Politics Moves to a Chat Room |url=https://www.nytimes.com/2025/09/11/world/asia/nepal-protest-genz-discord.html |roja-gihiştinê=2025-09-13 |ziman=en }}</ref> Girtina Balafirgeha Kathmanduyê heya derengiya sibehê hate dirêjkirin lê di dawiyê de operasyon ji nû ve dest pê kirin.<ref name=":7"/><ref name="Online2025"/> Rojnameya New York Times ragihand ku zêdetirî 100,000 welatiyan ji bo hilbijartina namzedekî ji bo serokê demkî, nermalava ragihandinê ya serhêl Discord bikar tînin. Servera ku wekê "Parlamentoya Nepalê" tê binavkirin, gihîştibû 145.000 endaman. Li gorî agahiyan xizmetkaran li ser Sushila Karki, seroka berê ya dadwera welêt biryar dabû û navê wê ji bo civînên bi artêşê re pêşniyar kiribû.<ref name=":9"/> === 11ê îlonê === Serê sibê civînek pêk hat ku serokkomar Poudel, general Sigdel û nûnerên nifşê Z tê de beşdar bûn. Civîn li baregeha artêşa Bhadrakali wekê beşek ji hewildanên ji bo hilbijartina serokê demkî hate lidarxistin. Li gorî çavkaniyan, koma nifşê Z hewl dide Sushila Karki wekê serokwezîra demkî bide naskirin. Navên din ên ku têne binçavkirin Balendra Shah, Kul Man Ghising û şaredarê Dharan, Harka Raj Rai bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://indianexpress.com/article/world/nepal-gen-z-protest-live-updates-curfew-army-pm-10241487/ |sernav=Nepal Protest Highlights: SC, banks in Kathmandu to reopen in phases after suffering heavy damage during Gen Z-led protests |malper=The Indian Express |tarîx=2025-09-12 |roja-gihiştinê=2025-09-13 |ziman=en }}</ref> Partiya Komunîst a Nepalê (Navenda Maoîst) piştgiriya xwe ji bo xwepêşandanan ragihand û serokê partiyê Pushpa Kemal Dahal ji xwepêşanderan xwest ku di çarçoveya demokratîk de bixebitin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/maoist-centre-extends-support-to-gen-z-protests-demands-judicial-probe |sernav=Maoist Centre extends support to Gen Z Protests, demands judicial probe |malper=The Himalayan Times |tarîx=2025-09-11 |roja-gihiştinê=2025-09-13 |ziman=en |paşnav=Online |pêşnav=T. H. T. }}</ref> Di heman demê de li gorî Wezareta Tenduristiyê ya Nepalê hejmara miriyan gihîşt 34 kesan, her wiha zêdetirî 1300 kes jî di şer û pevçûnên li seranserê welat birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/nepal-protest-live-updates-gen-z-curfew-protestors-push-ex-chief-justice-sushila-karki-101757556556294.html |sernav=Nepal protest Sept 11 highlights: 34 dead so far, violent stir calms down but curfew extended |malper=Hindustan Times |tarîx=2025-09-11 |roja-gihiştinê=2025-09-13 |ziman=en }}</ref> == Bertek == === Bertekên navxweyî === ==== Siyasetmedarên nepalî ==== Wezîrê berê yê Dadê Gobinda Bandi diyar kiriye ku qedexeya medyaya civakî li dijî destûr û azadiyên bingehîn e ku di nav de mafên ku ji aliyê destûra bingehîn a Nepalê û Peymana Navneteweyî ya Mafên Sivîl û Siyasî (ICCPR) ve têne parastin, heye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.thetimes.com/world/asia/article/nepal-protests-news-gen-z-social-media-tvn65rg6b |sernav=Nepal protests: 20 dead in Gen Z riots over social media ban |malper=www.thetimes.com |tarîx=2025-09-08 |roja-gihiştinê=2025-09-14 |ziman=en |paşnav=Delhi |pêşnav=Arjuna Keshvani-Ham }}</ref> Partiya Rastriya Prajatantra (RPP), ku yek ji hevkarê hikûmetê bû, qedexeya medyaya civakî û bersiva polîsan a li hember xwepêşandanan şermezar kiriye û her wiha daxwaza hilweşandina hikûmeta heyî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/09/1759777/rpp-says-the-governments-usefulness-has-ended-it-should-be-dissolved-immediately |sernav=राप्रपाले भन्यो- सरकारको उपादेयता सकियो, तत्काल विघटन हुनुपर्छ |malper=Online Khabar |roja-gihiştinê=2025-09-14 |ziman=en-US }}</ref> Di parvekirineke li ser Facebookê de, şaredarê Katmanduyê Balendra Shah diyar kiriye ku ew nikare ji ber sinorê temenê ku ji aliyê organîzatoran ve hatiye danîn beşdarî xwepêşandanan bibe. Lêbelê diyar kiriye ku girîng e ku guh bidin dengê xwepêşandaran.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2025-09-14 |sernav=2025 Nepalese Gen Z protests |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=2025_Nepalese_Gen_Z_protests&oldid=1311317073 |kovar=Wikipedia |ziman=en }}</ref> Serok Ram Chandra Poudel û artêşa Nepalê banga aramî û diyaloga siyasî kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/nepal-protest-social-media-ban-89cf500969536cf2a35c3fb884cfa620 |sernav=Protests against Nepal's social-media ban grow more violent as demonstrators set buildings on fire |malper=AP News |tarîx=2025-09-09 |roja-gihiştinê=2025-09-14 |ziman=en }}</ref> Komîsyona Neteweyî ya Mafên Mirovan bang li rayedarên nepalî kiriye ku hêza zêde bikar neynin û "di birêvebirina xwepêşandanan de xweragir nîşan bidin".<ref>{{Jêder-malper |url=https://kathmandupost.com/national/2025/09/08/national-human-rights-commission-urges-restraint-as-14-dead-in-gen-z-protests |sernav=National Human Rights Commission urges restraint as 14 dead in Gen Z protests |malper=kathmandupost.com |roja-gihiştinê=2025-09-14 |ziman=en }}</ref> ==== Saziyên din ==== Koleja Endezyariyê ya Katmanduyê ku yek ji xwendekarên wan ên endezyariya sivîl, Sulov Raj Shrestha ji aliyê polîsan ve hat kuştin, li ser Facebookê daxuyaniyeke belavkiriye û di daxuyaniya xwe de ji bo xwendevanê xwe parvekirina "Em şînê digirin, em protesto dikin, em şermezar dikin.... Sulov....neteweya te, te bêhêvî kiriye...." parvekirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/features/2025/9/9/we-want-mass-resignations-nepals-gen-z-anger-explodes-after-19-killed |sernav=‘They murdered young people’: Nepal’s Gen Z anger explodes after 19 killed |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2025-09-14 |ziman=en |paşnav=Kharel |pêşnav=Samik }}</ref> == Bangawaziyên navnetewî == === Hikûmetên biyanî === Li gorî raporan aloziyên li Nepalê bandor li çalakiyên li ser sinorê Hindistan û Nepalê jî kiriye. Çavkaniyên herêmî destnîşan kirine ku bazar bêdeng bûne û ev yek bûye sedema sekinandina aborî ya mezintir ên li herêmên cîran. Demek kurt piştî van fikaran, Navenda Operasyonên Awarte ya Dewleta Maharashtra (SEOC) di 9ê îlonê de hişyariyek rêwîtiyê weşandiye û ji welatiyên Hindistanê xwestiye ku heta agahdariyek din rêwîtîyan nekin. Di heman demê xetên alîkariyê yên awarte çêkirin û hem jî hevwelatiyên hindî û hem jî ji hevwelatîyên nepalî yên li Nepalê xwestine ku li cîhê xwe bimînin.<ref name=":8">{{Jêder-malper |url=https://www.timesnownews.com/world/asia/nepal-gen-z-protest-2025-live-updates-pm-kp-sharma-oli-resign-kathmandu-social-media-ban-violence-corruption-curfew-violence-flight-cancelled-liveblog-152738111 |sernav=Nepal GenZ Protest Live Updates: Nepal's 'Anti-Corruption Icon' Justice Sushila Karki Emerges Top Contender For Interim Chief |malper=Times Now |tarîx=2025-09-10 |roja-gihiştinê=2025-09-14 |ziman=en }}</ref> Di berê sibeha 10ê îlonê de pargîdaniyên wekê Air India, IndiGo, SpiceJet û çend şîrketên din ên xetên hewayî yên Hindistanê bi fermî hemî geştên xwe yên li Balefirgeha Navneteweyî ya Kathmanduyê betal kirin.<ref name=":8" /> Piştî ku di heman rojê de balafirgeh ji nû ve hate vekirin, IndiGo geştên xwe ji nû ve daye destpêkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2025-09-10 |sernav=IndiGo resumes flight operations to and from Kathmandu after airport reopening |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/indigo-resumes-flight-operations-to-and-from-kathmandu-after-airport-reopening/articleshow/123812566.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2025-09-14 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref> Lêbelê, çavkaniyên ji hundirê TIAyê ragihandine ku balafirgeh hêj jî rawestiyaye û ji rayedaran li ser jinûve vekirina balafirgehê agahî kêm in.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.news18.com/world/passengers-stranded-at-nepals-tribhuvan-international-airport-even-after-operations-resume-ws-l-9563359.html |sernav=Passengers Stranded At Nepal's Tribhuvan International Airport Even After Operations Resume |malper=News18 |roja-gihiştinê=2025-09-14 |ziman=en }}</ref> Wezareta Karên Derve ya Hindistanê diyar kiriye ku ew xwepêşandanan ji nêz ve dişopîne, xemgîniya xwe ji bo qurbaniyan anî ziman û sersaxî ji malbatên qurbaniyan re xwestiye. Her wiha ji bo birîndaran şifayên bilez xwestiye û ji welatiyên Hindistanê yên li Nepalê xwestiye ku fermanên qedexeya derketina derve û rênimayên ewlehiyê bişopînin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://indiahood.in/news/international/delhi-opens-up-on-the-situation-in-nepal-protest-sm-09-09/306655/ |sernav=Nepal Protest: নেপালের পরিস্থিতি নিয়ে বিজ্ঞপ্তি জারি ভারতের |tarîx=2025-09-09 |roja-gihiştinê=2025-09-14 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bureau |pêşnav=The Hindu |tarîx=2025-09-09 |sernav=MP requests centre’s intervention to bring back Indians stuck in Nepal |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/mp-requests-centres-intervention-to-bring-back-indians-stuck-in-nepal/article70029722.ece |roja-gihiştinê=2025-09-14 |xebat=The Hindu |ziman=en-IN |issn=0971-751X }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c8xrqld50dko |sernav=Nepal turmoil adds strain to India's neighbourhood diplomacy |malper=www.bbc.com |tarîx=2025-09-11 |roja-gihiştinê=2025-09-14 |ziman=en-GB }}</ref> Wezareta Karên Derve ya Bangladeşê diyar kiriye ku ew rewşa li Nepalê ji nêz ve dişopînin, di heman demê de sersaxî ji malbatên kuştiyan re xwest û ji birîndaran re jî derbasiyê dixwazin. Herwiha wezaretê diyar kir ku ew hêvî dikin ku "diyalogeke aştiyane û avaker" di navbera "hemî aliyên peywendîdar" ên li welêt de ji bo çareserkirina her cûre nakokiyan pêk were.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dhakapost.com/national/393697 |sernav=নেপালের পরিস্থিতি নিবিড়ভাবে পর্যবেক্ষণ করছে বাংলাদেশ |malper=dhakapost.com |tarîx=2025-09-09 |roja-gihiştinê=2025-09-14 |ziman=bn |paşnav=প্রতিবেদক |pêşnav=নিজস্ব }}</ref> === Saziyên navneteweyî === Berdevkê sekreterê giştî yê [[Neteweyên Yekbûyî]] [[António Guterres]], Stéphane Dujarric, gotiye ku sekreterê giştî "ji ber windakirina jiyana mirovan pir xemgîn e" û bang li rayedaran dike ku pabendî qanûna navneteweyî ya mafên mirovan bin û ji xwepêşandaran jî xwest ku rêzê li can û mal û milkê xwe bigirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.un.org/sg/en/content/sg/statement/2025-09-09/statement-attributable-the-spokesperson-for-the-secretary-general-%E2%80%93-nepal |sernav=Statement attributable to the Spokesperson for the Secretary-General – on Nepal {{!}} United Nations Secretary-General |malper=www.un.org |roja-gihiştinê=2025-09-14 }}</ref> === Rêxistinên mafên mirovan === [[Rêxistina Efûyê ya Navneteweyî|Rêxistina Efûya ya Navneteweyî]] di 8ê îlonê de bêdengiyan şermezar kiriye û daxwaza lêpirsîneke serbixwe û hesabpirsînê kiriye. Wê banga aramkirina aloziyê kir û di heman demê de ji rayedaran xwest ku di bikaranîna hêzê de "xwe ragirbikin". Rêxistinê piştgirî da mafên xwepêşandaran ku bi aştiyane xwepêşandan bikin û ji hikûmetê xwest ku guh bide "daxwazên rewa yên ciwanan ji bo bidawîkirina gendeliyê" ku azadiyên sivîl ji nû ve ava bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2025/09/nepal-accountability-for-deadly-crackdown-on-gen-z-protesters/ |sernav=Accountability for deadly crackdown on ‘Gen Z’ protests against social media ban in Nepal |malper=Amnesty International |tarîx=2025-09-08 |roja-gihiştinê=2025-09-14 |ziman=en }}</ref> [[Çavdêriya Mafên Mirovan (rêxistin)|Rêxistina Çavdêrîya Mafên Mirovan]] di derbarê xwepêşandanan de daxuyaniyek neda lê di raporeke nûçeyan ê di 9ê îlonê de hinek çalakî pêşniyar kiriye. Di daxuyaniya xwe de diyar kiriye ku hikûmeta nepalî "xwedî qutkirina azadiya serhêl" e ku ev yek bûye sedema nerazîbûna zêde yê di nav nifûsa ciwan de. Bi balkişandina ser rakirina qedexeyê û tundûtûjiya polîsên mîlîtarîst a berbelav, hate pêşniyar kirin ku "rayedarên nepalî divê bi lez û bez û bi awayeke bêalî lêkolîn li ser bikaranîna tundûtûjîya polîsan bikin û hemî kesên berpirsiyarê vê ye ne, bêyî ku pile çi be, bi awayekî guncaw ceza bikin an jî werin darizandin." Rêveberê rêxistinê ya Asyayê, Meenakshi Ganguly tekez kiriye ku gulebaranên polîsan "bêrêziya tirsnak a rêveberiyê ji bo jiyana welatiyên xwe dide nîşan" û diyar kiriye ku tevgera hikûmetê tepeserkirina rexneyan dide nîşan. Her wiha wî prensîbên bingehîn ên NY li ser bikaranîna hêz û çekan û şopandina Komîteya Mafên Mirovan a NY destnîşan kiriye ku bikaranîna cebilxaneya rastîn ên ji aliyê hikûmetê ve li dijî qanûnê bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hrw.org/news/2025/09/09/nepal-police-fire-on-gen-z-protest |sernav=Nepal: Police Fire on ‘Gen Z’ Protest {{!}} Human Rights Watch |tarîx=2025-09-09 |roja-gihiştinê=2025-09-14 |ziman=en }}</ref> Federasyona Navneteweyî ya Mafên Mirovan û Rêxistina Cîhanî ya Dijî Îşkenceyê daxuyaniyek hevbeş weşandine û serdegirtina xwepêşandanên aştiyane yên 9ê îlonê şermezar kirine. Daxwaz ji hikûmetê kiriye ku "di cih de hemî cureyên binpêkirin û hovîtiya rayedaran li dijî xwepêşanderan rawestîne," piştrast bike ku rakirina qedexeyê bi rêyên qanûnî mayînde ye û bi parastina "rêzgirtina ji bo mafên bingehîn ên gelê xwe, hem serhêl û hem jî neserhêl" statuya xwe ya wekî dewletpartî li hember Ofîsa Komîserê Bilind ê Mafên Mirovan a Neteweyên Yekbûyî (OHCHR) û Peymana Navneteweyî ya li ser Mafên Sivîl û Siyasî (ICCPR) biparêze.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fidh.org/en/region/asia/nepal/nepal-call-for-accountability-over-protest-crackdown-urging-an-end-to |sernav=Nepal: Call for accountability over protest crackdown, urging an end to digital repression and police misuse of force |malper=International Federation for Human Rights |roja-gihiştinê=2025-09-14 |ziman=en }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Dîroka leşkerî ya Nepalê]] [[Kategorî:2025 li Nepalê]] 8ar492ocnuneckktnawfa510f54l8bb 2081730 2081729 2026-07-23T17:22:54Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addtarix.py|Bot]]: Tarîx hat sererastkirin: {{[[Şablon:Mirin girêdan|Mirin girêdan]]}} 2081730 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=îlon 2025}} {{Multiple image | align = right | direction = vertical | header = | width = 280 | image1 = 2025 Nepalese Gen Z protesters infront of Bharatpur mahanagarpalika office.jpg | alt1 = | caption1 = Xwepêşandarên nepalî yên nifşê Z li ber ofîsa Bharatpur mahanagarpalika. | image2 = GenZ protest against government in chitwan(3), 8 september 2025.jpg | alt2 = | caption2 = Di 8ê îlonê de li Chitwanê xwepêşandanên nifşê Z li dijî hikûmetê. }} '''Xwepêşandanên nifşa Z li Nepalê''' xwepêşandaneke girseyî ye ku ji aliyê ciwanên [[nifşa Z]] li [[Nepal]]ê hatiye destpêkirin ku bûye sedema ketina hikûmeta Nepalê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.thetimes.com/world/asia/article/nepal-protests-news-gen-z-social-media-tvn65rg6b |sernav=Nepal protests: 20 dead in Gen Z riots over social media ban |malper=www.thetimes.com |tarîx=2025-09-08 |roja-gihiştinê=2025-09-10 |ziman=en |paşnav=Delhi |pêşnav=Arjuna Keshvani-Ham }}</ref> Xwepêşandan di îlona 2025an de hatiye destpêkirin ku li seranserê Nepalê bûye sedema protesto û xwepêşandanên berfireh ku bi gelemperî wekê xwepêşandanên nifşa Z hatiye binavkirin ku bi giranî ji aliyê [[xwendekar]] û welatiyên ciwan ên nifşa Z ve hatiye organîzekirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/crkj0lzlr3ro |sernav=Why GenZ has taken over the streets in Nepal |malper=www.bbc.com |tarîx=2025-09-10 |roja-gihiştinê=2025-09-10 |ziman=en-GB }}</ref> Xwepêşandan piştî qedexekirina gelek platformên medyaya civakî yên populer, li seranserê welêt hatiye destpêkirin lê beriya van xwepêşandanan nerazîbûneke giran ên raya giştî li hemberê gendelîyên li welat, dewlemendiya rayedarên hikûmetê û malbatên wan hebûn û her wiha îdiayên birêvebirina xirab a fonên giştî ya li welat, hebûn. Tevger bi awayeke bilez berfireh dibe û mijarên berfirehtir ên wekê rêveberî, zelalî û berpirsiyariya siyasî di nav xwe de vegirtiye.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Gen Z protest in Kathmandu against corruption and ban on social media platforms |url=https://kathmandupost.com/visual-stories/2025/09/08/gen-z-protest-in-kathmandu-against-corruption-and-social-media-ban |roja-gihiştinê=2025-09-10 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/gen-z-youths-stage-protest-at-maitighar-against-corruption-social-media-ban |sernav=Gen Z youths stage protest at Maitighar against corruption, social media ban |malper=The Himalayan Times |tarîx=2025-09-08 |roja-gihiştinê=2025-09-10 |ziman=en |paşnav=Online |pêşnav=T. H. T. }}</ref><ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/nepal-ban-social-media-platform-3b42bbbd07bc9b97acb4df09d42029d5 |sernav=Nepal blocks Facebook, X, YouTube and others for failing to register with the government |malper=AP News |tarîx=2025-09-04 |roja-gihiştinê=2025-09-10 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ellis-Petersen |pêşnav=Hannah |paşnav2=correspondent |pêşnav2=Hannah Ellis-Petersen South Asia |tarîx=2025-09-08 |sernav=At least 19 killed in ‘gen Z’ protests against Nepal’s social media ban |url=https://www.theguardian.com/world/2025/sep/08/nepal-bans-26-social-media-sites-including-x-whatsapp-and-youtube |roja-gihiştinê=2025-09-10 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Xwepêşandan bi awayeke lez û bez bi tundûtûjiya li dijî karmendên giştî û serdegirtina avahiyên hikûmet û siyasî li seranserê welêt berfireh bûye. Di 9ê Îlona 2025an de serokwezîr K. P. Sharma Olî û çend wezîrên hikûmetê îstifa kirine û Sushila Karki wekî serokwezîrê demkî yê Nepalê hate erkdar kirin. Piştî erkdarkirina hikûmeta demkî, di 13ê îlona 2025an xwepêşandan ên li seranserê welat radiweste.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.icirnigeria.org/nepal-calm-as-first-female-prime-minister-takes-charge-after-deadly-protests/ |sernav=Nepal calm as first female prime minister takes charge after deadly protests |malper=The ICIR- Latest News, Politics, Governance, Elections, Investigation, Factcheck, Covid-19 |tarîx=2025-09-13 |roja-gihiştinê=2025-09-15 |ziman=en-GB |paşnav=ABE |pêşnav=Bankole }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/hindi/articles/ckgqyq7q4geo |sernav=सुशीला कार्की ने नेपाल के अंतरिम प्रधानमंत्री के तौर पर शपथ ली, भारत से है पुराना नाता |malper=BBC News हिंदी |tarîx=2025-09-11 |roja-gihiştinê=2025-09-15 |ziman=hi }}</ref> == Paşperdeh == Di 4ê îlona sala 2025an de, ji ber ku di bin qaîdeyên nû yên [[Wezareta Ragihandin û Teknolojiya Agahdariyê ya Nepalê]] de nehatine bicîhanîn, hikûmeta Nepalê ferman daye ku 26 platformên medyaya civakî yên ku di nav de platformên wekê [[Facebook]], [[X (Twitter)|X]], [[YouTube]], [[LinkedIn]], [[Reddit]], [[Signal]] û [[Snapchat]] hene, werin girtin.<ref name=":0"/> Girîngiya qedexekirina platformên medyayê bi aborî û siyasî ya Nepalê ve girêdayî ye. Ji %33ê DGW (dahata giştî ya welat) ya Nepalê ji şandina pereyan tê ku bi sed hezaran kes bi destûrên derketina pereyan ku têne şandin qezenca xwe bidest dixistin. Li gel rêjeya bêkariya ciwanan a ku ji %20 ê nifûsa bêkariya welat pêk tîne, ev tê vê wateyê ku ev şandinên pereyan, malbatan li ser piyan dihêle û bi van şandina pereyan fatoreyên derhanînan têne dayîn lê di heman demê de nebûna veguherîna avahîsaziyê di aboriya navxweyî de ber bi modelek ku pêşî li kar digire nîşan dide ku ciwanan ber bi kar ên di qadên serhêl ve dibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://peoplesdispatch.org/2025/09/09/nepals-gen-z-uprising-is-about-jobs-dignity-and-a-broken-development-model/ |sernav=Nepal’s Gen-Z uprising is about jobs, dignity – and a broken development model }}</ref> Rexnegir îdia dikin ku ev girtina platformên medyayên civakî ji ber trendeke medyaya civakî ya ku balê dikişîne ser nepotîzmê û balê dikişîne ser îmtiyazên neheq ên ku zarok û xizmên serokên siyasî yên bi bandor jê sûd werdigirin, hatiye destpêkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=A "Nepo Kid" Trend Amid Gen Z-Led Protests Against Nepal's Social Media Ban |url=https://www.ndtv.com/world-news/nepo-kid-trends-amid-gen-z-led-protests-against-nepals-social-media-ban-9240003 |roja-gihiştinê=2025-09-10 |xebat=NDTV |ziman=en }}</ref> Berî xwepêşandanan, dahata navincî ya nepaliyan a salane 1.400 dolarê amerîkî bû ku di heman demê de malbatên elîtên desthilatdar ên welêt dewlemendiya xwe li ser medyaya civakî nîşan didan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/features/2025/9/9/we-want-mass-resignations-nepals-gen-z-anger-explodes-after-19-killed |sernav=‘They murdered young people’: Nepal’s Gen Z anger explodes after 19 killed |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2025-09-10 |ziman=en |paşnav=Kharel |pêşnav=Samik }}</ref> Nîşandina jiyana dewlemend a ciwanên ku zarokên rêveberên hikûmetê bûn li ser medyaya civakî bi trenda "[[Zarokên Nepo]]" dihatin perwerdekirin. Ev parvekirin hêrseke mezin a raya giştî derxistiye holê, nemaze hirseke mezin ji aliyê bikarhênerên medyaya civakî ku rêjeya zêde ji nifşê Z pêk dihat, derketiye holê.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Why Nepal Banned Social Media, And Why That's Not Only Trigger For Protests |url=https://www.ndtv.com/world-news/nepal-protests-why-nepal-banned-social-media-and-why-thats-not-only-trigger-for-protests-9236802 |roja-gihiştinê=2025-09-10 |xebat=NDTV |ziman=en }}</ref> Temenê navîn ê nifûsa Nepalê 25 salî ye ku ev tê vê wateyê ku beşek mezin ji nifûsê di nav rêjeya nifşa Z de ye ku ew koma temenî ye ku herî zêde ye ku medyaya civakî bikar tînin. Ji ber vê yekê, bi piranî gundewarî, erdnîgariya dijwar û koçberiya zêde ya derveyî welêt, Nepal xwedî yek ji wan welatan e ku herî zêde medyaya civakî bikar tîne. Ji ber vê yekê sansûr kirina medyaya civakî dibe yek ji wan sedeman ku nifşê ciwan li dijî hikûmetê ku bi gendelîyan hatine tawanbarkirin rabin ser piyan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/c741n80ndlxt |sernav=Nepal's parliament set on fire after PM resigns over anti-corruption protests |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2025-09-10 |ziman=en-GB }}</ref> == Kronolojî == === 8ê îlonê === Li [[Kathmandu|Katmanduyê]], bi taybetî li Maitighar Mandala û li dora avahiya parlementoya federal, New Baneshwor, kombûnên mezin ên ku ji deh hezaran beşdaran pêk dihatin, çêdibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatoday.in/world/story/gen-z-protests-nepal-kp-sharma-oli-corruption-social-media-restrictions-2783683-2025-09-08 |sernav=Nepal Gen Z protesters defy curfew day after government lifts social media ban |malper=India Today |tarîx=2025-09-08 |roja-gihiştinê=2025-09-11 |ziman=en |paşnav=Das |pêşnav=Pankaj }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/death-toll-climbs-to-14-in-gen-z-protests-in-kathmandu |sernav=Death toll climbs to 14 in Gen Z protests in Kathmandu |malper=The Himalayan Times |tarîx=2025-09-08 |roja-gihiştinê=2025-09-11 |ziman=en |paşnav=Online |pêşnav=T. H. T. }}</ref> Ev xwepêşandan wekê mîtîngek aştiyane ji aliyê Hamî Nepal ve dihatin organîzekirin ku rêxistineke nehikûmiye ku malpera wî behsa projeyên alîkariyên erdhejê dikir.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatoday.in/world/story/nepal-protests-discord-revolution-a-success-and-a-failure-2784606-2025-09-09 |sernav=How Discord became control room for Nepal’s Gen Z protests |malper=India Today |tarîx=2025-09-09 |roja-gihiştinê=2025-09-11 |ziman=en |paşnav=Sharma |pêşnav=Subham TiwariAakash }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.businesstoday.in/india/story/all-about-sudan-gurung-the-activist-behind-nepals-gen-z-protests-against-social-media-ban-493269-2025-09-09 |sernav=All about Sudan Gurung, the activist behind Nepal's Gen Z protests against social media ban - BusinessToday |malper=Business Today |tarîx=2025-09-09 |roja-gihiştinê=2025-09-11 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.haminepal.org/campaign/causes/1 |sernav=Hami Nepal {{!}} For the People, By the People |malper=www.haminepal.org |roja-gihiştinê=2025-09-11 }}</ref> Anîl Baniya yek ji organîzatorên xwepêşandanê ji Hami Nepalê bû îdia kiriye ku hikûmetê piştî ku yek ji organîzatorên xwepêşandanê, Megraj Giri dema ku kevir avêt kamerayên ewlehîyê hêzên hikûmetê bi tundî êrîşê xwepêşanderan kiriye. Baniya diyar kiriye ku kombûn ên ku wekê xwepêşandaneke aştiyane dest pê kiribû, ji aliyê "hêzên derve û kadroyên partiyên siyasî" ve hatiye piştgirî kirin lê dîsa jî divê hikûmet bi guleyên rastîn ên artêşê bersiva kevirên ku dihatin avêtin nedaya.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/features/2025/9/9/we-want-mass-resignations-nepals-gen-z-anger-explodes-after-19-killed |sernav=‘They murdered young people’: Nepal’s Gen Z anger explodes after 19 killed |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2025-09-11 |ziman=en |paşnav=Kharel |pêşnav=Samik }}</ref> Ti kesî bi awayeke fermî serokatiyeke xwepêşandanan kiriye. Kesên ku beşdarê xwepêşandan bûne bi dilxwazî beşdarî xwepêşandanê bûne ku li dijî gendeliyê û qedexeya li ser medyaya civakî derkevin.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c78nd2zy9jgo |sernav=Nepal: 19 dead in Gen Z protests at corruption and social media ban |malper=www.bbc.com |tarîx=2025-09-08 |roja-gihiştinê=2025-09-11 |ziman=en-GB }}</ref> Dema ku xwepêşanderan hewl dan ku bikevin Parlamentoya Federal a Nepalê, xwepêşandan gur dibe û hêzên ewlehiyê bi gaza rondikrêj, topên avê, guleyên plastîk û fîşekên rastîn bersiv dane xwepêşandanan. Ofîsa rêveberiya Katmanduyê li hinek deverên paytextê yên nêzîkî avahiyên hikûmetê qedexeya derketina derve radigihîne lê vê yekê nekarî xwepêşanderan asteng bike ku niha ji ber serdegirtina tund cesaret girtibûn.<ref name=":1"/> Êvara 8ê îlonê hikûmetê qedexeya li ser platformên medyaya civakî radike û wezîrê karên hundir Ramesh Lekhak dest ji erka berdide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://indianexpress.com/article/world/nepal-protests-live-updates-clash-youth-genz-army-social-media-ban-10237198/ |sernav=Nepal Gen Z Protest Live Updates: Gen-Z proposes ex-chief justice Sushila Karki as interim PM |malper=The Indian Express |tarîx=2025-09-10 |roja-gihiştinê=2025-09-11 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.firstpost.com/world/nepal-home-minister-resigns-takes-moral-responsibility-after-violent-gen-z-protests-leave-20-dead-13931943.html |sernav=Nepal home minister resigns after Gen-Z protests over social media ban leave 19 dead |malper=Firstpost |tarîx=2025-09-08 |roja-gihiştinê=2025-09-11 |ziman=en-us }}</ref> Di heman rojê de li gelek bajarên mezin ên ku di nav de Kathmandu, Birgunj, Bhairahawa, Butwal, Pokhara, Itahari, û Damak hebûn, qedexeya derketina derve hatiye ragihandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatoday.in/world/story/nepal-gen-z-protest-live-updates-curfew-in-kathmandu-oli-government-in-emergency-huddle-security-forces-use-tear-gas-2783755-2025-09-08 |sernav=Nepal Gen Z Protest highlights: Nepal Army takes control of Kathmandu airport |malper=India Today |tarîx=2025-09-08 |roja-gihiştinê=2025-09-11 |ziman=en |paşnav=Desk |pêşnav=India Today World }}</ref> Lêbelê êdî daxwaza xwepêşandaran êdî ne tenê rakirina qedexeya medyaya civakî bû. Ji ber hewldana tepeserkirina xwepêşandanan ku bi êrîşên tundî û xwînî pêk dihatin, xwepêşandaran daxwaza hilweşandina tevahî ya hikûmetê dikirin.<ref name=":1"/> Di encama pevçûnên ku di 8ê îlonê pêk hatine herî kêm 19 kes hatin kuştin û 347 kes jî birîndar bûne.<ref name=":2"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/updated-19-dead-over-300-injured-in-gen-z-protests-nationwide |sernav=Updated: 19 dead, over 300 injured in Gen Z protests nationwide |malper=The Himalayan Times |tarîx=2025-09-08 |roja-gihiştinê=2025-09-11 |ziman=en |paşnav=Online |pêşnav=T. H. T. }}</ref> === 9ê îlonê === Piştî ku serokwezîr K.P. Sharma Oli fermanek da wezîrên Partiya Komunîst a Nepalê (Marksîst-Lenînîstên Yekgirtî) ku îstifa nekin, bi xwe îstifa dike û direve baregeheke leşkerî ya li Shivapuri a Budhanilkanthayê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/nepal-pm-kp-oli-resigns-after-violent-anti-corruption-protests-report-101757407595025.html |sernav=Nepal PM KP Oli resigns after violent anti-corruption protests sparked by social media ban |malper=Hindustan Times |tarîx=2025-09-09 |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en }}</ref> Agahiyên bi nakok hebûn ku têde hatibûn belavkirin ku serokkomar Ram Chandra Poudel jî îstifa kiriye lêbelê Artêşa Nepalê agahiyên di derbarê îstifakirina Poudel de derewand û di daxuyaniya xwe de diyar kiriye ku serokkomar li ser erka xwe ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://unn.ua/en/news/nepalese-presidents-resignation-new-statement-made-in-kathmandu |sernav=Nepalese President's Resignation: New Statement Made in Kathmandu |malper=Ukrainian National News (UNN) |tarîx=2025-09-09 |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en |paşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.msn.com/en-in/money/topstories/nepal-protests-latest-ramchandra-paudel-hasnt-resigned-says-nepalese-army/ar-AA1Mca1T?ocid=BingNewsVerp |sernav=MSN |malper=www.msn.com |roja-gihiştinê=2025-09-12 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theweek.in/news/world/2025/09/09/nepal-army-confirms-president-ram-chandra-poudel-has-not-resigned-warns-protesters-against-taking-unfair-advantage.html |sernav=Nepal Army confirms President Ram Chandra Poudel has not resigned, warns protesters against taking 'unfair advantage' |malper=The Week |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en }}</ref> Li gel van daxuyaniyan di roja 9ê îlonê de xwepêşandanên ciwanan li seranserê welêt berdewam kirin. Xwepêşanderan gelek avahiyên hikûmetê şewitandin ku nav van avahiyan de beşek ji Singha Durbar ku navenda îdarî ya Nepalê bû,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/09/1760885/fire-breaks-out-at-singha-durbar-photos |sernav=सिंहदरबारमा दन्कियो आगो (तस्वीरहरू) |malper=Online Khabar |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en-US }}</ref> avahiya Dadgeha Bilind a Nepalê ya li kêleka vê avahiyê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/09/1760961/arson-at-supreme-court-important-documents-of-the-case-are-burning |sernav=सर्वोच्च अदालतमा आगजनी, दनदनी बलिरहेका छन् मुद्दाका महत्वपूर्ण कागजात |malper=Online Khabar |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en-US }}</ref> avahiya serokomar li Sital Niwas,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.setopati.com/politics/368886/ |sernav=राष्ट्रपति भवन पनि आगो लगाए प्रदर्शनकारीले |malper=Setopati |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en-US |paşnav=Setopati |pêşnav=सेतोपाटी संवाददाता :: }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/gen-z-protesters-set-fire-at-presidents-office |sernav=Gen Z protesters set fire at President's Office |malper=The Himalayan Times |tarîx=2025-09-09 |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en |paşnav=Online |pêşnav=T. H. T. }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://english.makalukhabar.com/gen-z-protests-presidents-residence-set-ablaze/ |sernav=Gen Z protests: President’s residence set ablaze - English.MakaluKhabar.com |tarîx=2025-09-09 |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en-US }}</ref> avahiya serokwezîr li Baluwatar û baregeha partiya komunîst hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ratopati.com/story/512304/arson-also-set-at-prime-ministers-residence-in-baluwatar-photos |sernav=प्रधानमन्त्री निवास बालुवाटारमा पनि आगजनी (तस्बिरहरु) |malper=www.ratopati.com |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=Nepali }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2025-09-09 |sernav=What's next for Nepal? KP Sharma Oli resigns after violent Gen Z protests, parliament torched; question mark over next government |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/whats-next-for-nepal-kp-sharma-oli-resigns-after-violent-gen-z-protests-parliament-torched-question-marks-over-next-government/articleshow/123785135.cms |roja-gihiştinê=2025-09-12 |xebat=The Times of India |issn=0971-8257 }}</ref> Gelek raporan îdia kirine ku fermandarê artêşa nepalî Ashok Raj Sigdel şîretan li Oli kiriye ku îstifa bike ku artêş aştiyê vegerîne.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2025-09-12 |sernav=2025 Nepalese Gen Z protests |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=2025_Nepalese_Gen_Z_protests&oldid=1310893692 |kovar=Wikipedia |ziman=en }}</ref> Kiryarên tundûtûjî çend deverên girîng li Katmanduyê hedef digirin ku di nav wan de xanîyên serokwezîr û serokkomar û her wiha xanîyên çend wezîrên hikûmetê û endamên parlemanê hebûn ku ji aliyê xwepêşanderan ve hatine şewitandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2025/9/9/nepal-protests-live-nepali-congress-office-top-leaders-homes-set-on-fire |sernav=Nepal protesters set parliament building on fire after PM Oli resigns |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en |paşnav=Mohamed |pêşnav=Edna }}</ref> Di nav avahiyên ku di 9ê îlonê de hatine şewitandin, avahiya parlamentoya Nepalê jî hebû.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/c741n80ndlxt |sernav=Nepal's parliament set on fire after PM resigns over anti-corruption protests |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en-GB }}</ref> Baregehên partiya komunîst û Kongreya Nepalê hatine desteserkirin alên partiyan hatin rakirin û hatine şewitandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://theshillongtimes.com/2025/09/09/houses-of-nepal-pm-oli-other-top-leaders-torched-as-unrest-escalates/ |sernav=Houses of Nepal PM Oli, other top leaders torched as unrest escalates - The Shillong Times |tarîx=2025-09-09 |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en-US }}</ref> Hêzên ewlehiyê, tevî Artêşa Nepalê, rê li ber veguhestina ewle ya siyasetmedaran ji deverên bandordar vekirin û wan ji bo Balafirgeha Navneteweyî ya Tribhuvan (TIA) veguheztin ku di heman demê de hewl dane ku bûyerên şewitandin û wêrankirinê yên ku her ku diçûn kontrol bikin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.coastaldigest.com/world-top-story/nepal-gen-z-protests-explode-residences-pm-and-president-set-fire |sernav=Nepal Gen Z Protests Explode: Residences of PM and President Set on Fire |malper=coastaldigest.com - The Trusted News Portal of India |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en |roja-arşîvê=2025-09-09 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20250909084929/http://www.coastaldigest.com/world-top-story/nepal-gen-z-protests-explode-residences-pm-and-president-set-fire |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Wezîrê çandinîyê Ram Nath Adhikari û wezîrê tenduristiyê Pradip Paudel ligel 21 parlamenterên ji Partiya Rastriya Swatantra û hemî parlamenterên Partiya Rastriya Prajatantra îstîfayên xwe ragihandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://nepalitimes.com/news/kathmandu-burns-despite-pm-resignation |sernav=Kathmandu burns despite PM resignation |malper=nepalitimes.com |tarîx=2025-09-09 |roja-gihiştinê=2025-09-12 |paşnav=Times |pêşnav=Nepali }}</ref> Di roja 9ê îlonê de çend endaman partiya Oli ji partiya xwe îstîfa kirin.<ref name=":3"/> Xwepêşandaran ji bo ku revîna rayedarên hikûmetê asteng bikin çûn ber balafirgehê.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2025-09-12 |sernav=2025 Nepalese Gen Z protests |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=2025_Nepalese_Gen_Z_protests&oldid=1310897667 |kovar=Wikipedia |ziman=en }}</ref> Balafirgeh ji aliyê [[Artêşa Nepalê]] ve hate girtin û hate desteserkirin. Ji ber ku bi sedan rêwî di balafirê de asê dimînin, tevlîhevîyeke çêdibe û ev yek bûye sedem ku pargîdaniyên hewayî ferman bidin karmendan ku hemî kesan di balafirgehê de biparêzin. Seferên navneteweyî yên plankirî ber bi Pokhara ve hatin veguheztin an jî hatin betalkirin.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2025-09-12 |sernav=2025 Nepalese Gen Z protests |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=2025_Nepalese_Gen_Z_protests&oldid=1310897949 |kovar=Wikipedia |ziman=en }}</ref> Di destpêka êvarê de avahiya medyayê ya Kantipur ji aliyê xwepêşandaran ve hate şewitandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tribuneindia.com/news/world/nepals-kantipur-tv-headquarters-set-on-fire/ |sernav=Nepals Kantipur TV headquarters set on fire |malper=The Tribune |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en }}</ref> Portala nûçeyan a serhêl ji ber zirara li ser servera wê hate rawestandin ku ev yek jî wan neçar kir ku wekî alternatîvek nûçeyên xwe li ser Facebookê biweşînin.<ref name=":4">{{Jêder-kovar |tarîx=2025-09-12 |sernav=2025 Nepalese Gen Z protests |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=2025_Nepalese_Gen_Z_protests&oldid=1310898165 |kovar=Wikipedia |ziman=en }}</ref> Avahiyên din ên ku ji aliyê xwepêşandaran ve hatin şewitandin Otêla Hilton a nû li Katmanduyê û avahiya wezareta tenduristiyê li Ramshahpathê hebûn ku ya avakirina paşîn ji aliyê Louis Kahn ve hatibû sêwirandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/hilton-hotel-charred-minister-chased-into-river-shocking-videos-show-extent-of-nepal-chaos-101757504127411.html |sernav=Hilton hotel charred, minister chased into river: Shocking videos show extent of Nepal chaos |malper=Hindustan Times |tarîx=2025-09-10 |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en }}</ref> Karker û Komunîstên serbixwe yên li Nepalê Komîteya Kolana Karkerên Safalê ava kirin ku xwenîşandaran ji tundûtûjî û li hember kuştinên wekê 8ê îlonê biparêzin. Daxwazên wan girtina hikûmetê, bêçekkirina dewletê, desteserkirina milkê dijmin, çekdarkirina nifûsa Nepalî, hilweşandina parlamentoyê û hilbijartina meclîsên karkeran bûn. Êrîş li hemberî çend serokên siyasî û xanîyên wan hatin kirin. Serokwezîrê berê Sher Bahadur Deuba û jina wî wezîra derve Arzu Rana Deuba, dema ku mala wan hat şewitandin birîndar bûn. Ew û hevjîna ji aliyê xwepêşanderan ve radestî polîsan hatin kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.setopati.com/politics/368885/ |sernav=देउवा दम्पतीलाई कुटपिट र लछारपछार गरेर सुरक्षाकर्मीको जिम्मा लगाए प्रदर्शनकारीले |malper=Setopati |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en-US |paşnav=Setopati |pêşnav=सेतोपाटी संवाददाता :: }}</ref> Xanî û wesayîta cîgirê serokwezîr Prakash Man Singh hatin şewitandin, paşê jî mala serokkomarê berê Bidya Devi Bhandari li Bhangal, Katmanduyê hatiye şewitandin.<ref name=":4"/><ref name=":4"/> Mala serokwezîrê berê Jhala Nath Khanal jî hat şewitandin û jina wî Rajyalaxmi Chitrakar birîndar bû.<ref name=":4"/> Her wiha mala Ramesh Lekhak a li Naikap a Kathmandu jî hat şewitandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/protesters-set-fire-to-former-home-minister-ramesh-lekhaks-residence |sernav=Protesters set fire to former Home Minister Ramesh Lekhak's residence |malper=The Himalayan Times |tarîx=2025-09-09 |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en |paşnav=Online |pêşnav=T. H. T. }}</ref> Li navçeya Rupandehiyê, malên siyasetmedarên herêmî Bal Krishna Khand, Bhoj Prasad Shrestha û çend şaredaran hatine şewitandin.<ref name=":4"/> Li navçeya Chitwanê jî xaniyê serokwezîrê berê Prachanda hate şewitandin û di heman rojê de jî mala keça wî Ganga Dahal jî li Lalitpurê hate şewitandin.<ref name=":4"/> Berê sibê kesek di mala xwe de mirî hate dîtin. Li Hetaudayê çend ofîsên hikûmetê hatiye şewitandin.<ref name=":4"/> Li parêzgeha Karnaliyê avahiya parlamentoyê û rezîdansa serokwezîr Yam Lal Kandel hatin şewitandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ratopati.com/story/512306/arson-and-vandalism-at-both-government-and-private-residences-of-karnali-chief-minister-kandel |sernav=कर्णालीका मुख्यमन्त्री कँडेलको सरकारी र निजी निवासमा आगजनी र तोडफोड |malper=www.ratopati.com |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=Nepali }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ratopati.com/story/512307/genji-sets-fire-to-karnali-provincial-assembly |sernav=जेनजीले लगाए कर्णाली प्रदेशसभा भवनमा आगो |malper=www.ratopati.com |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=Nepali }}</ref> Li Biratnagar, paytexta parêzgeha Koşî, ofîsa navçeyê, dadgeha navçeyê û piştre jî avahiya serokwezîr û wezîrên kabîneyê hatine şewitandin.<ref name=":5">{{Jêder-kovar |tarîx=2025-09-12 |sernav=2025 Nepalese Gen Z protests |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=2025_Nepalese_Gen_Z_protests&oldid=1310899765 |kovar=Wikipedia |ziman=en }}</ref> Girtîgeha navçeya Kailaliyê ji aliyê xwepêşanderan ve rastî êrîşê hatiye û girtî girtîgehê revîyane.<ref name=":5"/> Rabî Lamîçhane ji Zindana Nakhu ya Katmanduyê hate berdan, paşê zindan hate şewitandin û hemî girtî ji girtîgehê reviyan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.setopati.com/politics/368902/ |sernav=नख्खु जेलमा आगलागी, भागे कैदी |malper=Setopati |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en-US |paşnav=Setopati |pêşnav=सेतोपाटी संवाददाता :: }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.setopati.com/politics/368877/ |sernav=रविलाई नख्खु जेलबाट निकाले प्रदर्शनकारीले |malper=Setopati |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en-US |paşnav=Setopati |pêşnav=सेतोपाटी संवाददाता :: }}</ref> Girtîgeha Kaskiyê jî hate şewitandin, di encamê de 773 girtî reviyan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.setopati.com/politics/368908/ |sernav=कास्की कारागारबाट आन्दोलनकारीले निकाले ७७३ कैदीबन्दी |malper=Setopati |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en-US |paşnav=Setopati |pêşnav=सेतोपाटी संवाददाता :: }}</ref> Li navçeya Banke pênc girtî piştî ku hêzên ewlehiyê di dema revîna girtîgeheke sererastkirina ciwanan de gule reşandin, hatin kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cjd1ndmrej0o |sernav=Nepal: Army patrols Kathmandu as Gen Z claims protests were 'hijacked' |malper=www.bbc.com |tarîx=2025-09-10 |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en-GB }}</ref> Li gel ofîsa Komîsyona Lêkolîna Zêdekarane ya Desthilatdarîyê, avahiya Daîreya Rêyan piştî şewitandina wê ji aliyê xwepêşanderan ve bi giranî zirar dîtiye.<ref name=":5"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/09/1761024/arson-at-ciaas-central-office |sernav=अख्तियारको केन्द्रीय कार्यालयमा आगजनी |malper=Online Khabar |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en-US }}</ref> Stasyona jêrîn a kabloya Chandragiri jî, digel Parka Dîjîtal a CG Electronics, Balambu û Qereqola Polîsan a Thankotê hatine şewitandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/chandragiri-cable-car-station-torched-as-gen-z-protests-escalate |sernav=Chandragiri Cable Car Station Torched as Gen Z Protests Escalate |malper=The Himalayan Times |tarîx=2025-09-09 |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en |paşnav=Online |pêşnav=T. H. T. }}</ref> Çend xwepêşander birîndar bûn. 33 kes li Nexweşxaneya Perwerdehiyê hatin dermankirin û 3 polîs li Koteshworê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/09/1760917/33-injured-in-tuesdays-protest-admitted-to-tribhuvan-university-teaching-hospital |sernav=मंगलबारको प्रदर्शनका ३३ घाइते त्रिवि शिक्षण अस्पतालमा भर्ना |malper=Online Khabar |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ratopati.com/story/512314/3-policemen-killed-in-koteshwor-attack-by-protesters |sernav=प्रदर्शनकारीको आक्रमणबाट कोटेश्वरमा ३ जना प्रहरीको मृत्यु |malper=www.ratopati.com |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=Nepali }}</ref> Qedexekirina derketina kolanan li gelek bajaran hatine ragihandin ku di nav de bajarên wekê Kathmandu, Birgunj, Bhairahawa, Butwal, Pokhara, Itahari, û Damak hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatoday.in/world/story/nepal-gen-z-protest-live-updates-curfew-in-kathmandu-oli-government-in-emergency-huddle-security-forces-use-tear-gas-2783755-2025-09-08 |sernav=Nepal Gen Z Protest highlights: Nepal Army takes control of Kathmandu airport |malper=India Today |tarîx=2025-09-08 |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en |paşnav=Desk |pêşnav=India Today World }}</ref> Her wiha, polîs û hêzên çekdar dest bi lêgerîna xwepêşanderan mal bi mal li nêzî cihê xwepêşandanan kirin û her wiha serdegirtina Nexweşxaneya Xizmetguzariya Sivîl kirin ku xwepêşanderên birîndar û yên dimirin piştî ku ji aliyê hêzên hikûmetê ve hatin gulebarankirin an jî bi awayekî din hatin lêdan, wan birin wir.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/features/2025/9/9/we-want-mass-resignations-nepals-gen-z-anger-explodes-after-19-killed |sernav=‘They murdered young people’: Nepal’s Gen Z anger explodes after 19 killed |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en |paşnav=Kharel |pêşnav=Samik }}</ref> Ji ber bûyerên li welêt maça dostaniyê ya futbolê ya di navbera Nepal û Bangladeşê de hatiye betalkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.the-anfa.com/news-detail/2418 |sernav=ANFA {{!}} Nepal’s second friendly against Bangladesh called off |malper=www.the-anfa.com |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=tîrmeh 2026 }}</ref> Nemaze ji aliyê opozîsyona qraliyetê ya li dijî hikûmetên piştî şerê navxweyî yê Nepalî ve, gotûbêja li ser vegerandina monarşiyê ji nû ve derketin holê û padîşahê berê Gyanendra wekê "sembola berxwedanê ji bo kesên ku ji pergala siyasî ya heyî bêhêvî bûne" derket holê. Di destpêka salê de monarşîstan xwepêşandan lidarxistine û daxwaza vegerandinê kirine ku bi serdegirtineke dijwar bi dawî bûye ku bibû sedema mirina du kesan<ref name=":5"/>. Seat li dora 10:00ê şevê bi peymana NPT, Artêşa Nepalê diyar kiriye ku ew ê di nebûna serokwezîr de "berpirsiyariya" welêt bigire ser xwe ku "qanûn û rêzik" welat werin parastin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2025-09-10 |sernav=Nepal Army takes charge of security following violent protests in the country |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/world-news/nepal-army-to-take-charge-of-security-following-violent-protests-in-the-country/articleshow/123790684.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2025-09-12 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2025-09-09 |sernav=Troops Deployed After Day of Violent Protests in Nepal |url=https://www.nytimes.com/2025/09/09/world/asia/nepal-violent-protests-army.html |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=en }}</ref> ji bo ku leşkeran piştî êvarê heta saetên serê sibê yên roja din li xalên ewlehiyan werin bicîh kirin, di daxuyaniya çapemeniyê de banga hevkariyê hatiye kirin. Piştre êvarê, serfermandarê artêşê Ashok Raj Sigdel ji bo hevdîtinan bang li komên serhildêr kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ratopati.com/story/512336/army-chief-calls-for-talks-with-protesting-groups |sernav=प्रधानसेनापतिद्वारा आन्दोलनरत समूहलाई वार्ताका लागि आह्वान |malper=www.ratopati.com |roja-gihiştinê=2025-09-12 |ziman=Nepali }}</ref> === 10ê îlonê === [[Wêne:2025 Nepalese Gen Z protesters set fire to Chitwan revenue office 03.jpg|thumb| Ofîsa dahatê ya şewitî li Chitwan, 9ê îlona 2025an]] Roja 10ê îlonê serê sibê, hêzên Artêşa Nepalê li deverên krîtîk li taxan dewriye digeriyan. General Sigdel careke din xwepêşanderan teşwîq kir ku aştiyane bimînin di demekê de ku hikûmet hewl dide ku şer rawestîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.timesnownews.com/world/asia/nepal-gen-z-protest-2025-live-updates-pm-kp-sharma-oli-resign-kathmandu-social-media-ban-violence-corruption-curfew-violence-flight-cancelled-liveblog-152738111 |sernav=Nepal GenZ Protest Live Updates: Nepal's 'Anti-Corruption Icon' Justice Sushila Karki Emerges Top Contender For Interim Chief |malper=Times Now |tarîx=2025-09-10 |roja-gihiştinê=2025-09-13 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://english.khabarhub.com/2025/09/495413/ |sernav=Nepal Army chief Ashok Raj Sigdel addresses nation amid protests |malper=Khabarhub |roja-gihiştinê=2025-09-13 |ziman=en }}</ref> Di navbera dora saet 10ê sibê ya 9ê îlonê û saet 10ê êvar a 10ê Îlonê de, artêşê ragihandiye ku 27 kes bi sûcên talankirin, şewitandin û "çalakiyên din ên wêranker û anarşîst" hatine binçavkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/nepali-army-reports-arrests-loot-recovery |sernav=Nepali Army reports arrests, loot recovery |malper=The Himalayan Times |tarîx=2025-09-10 |roja-gihiştinê=2025-09-13 |ziman=en |paşnav=Online |pêşnav=T. H. T. }}</ref> Li hinek deveran, çalakiyên xwepêşandaran di tevahiya şevê berdewam dike. Bi serdegirtina avahiyên hikûmetê û malên siyasetmedaran û vîdyoyek nîşan dide ku komek xwepêşandar çekan ji malan distînin ku di nav de çekeke GSG-522 û tifingek xencerî heye.<ref name=":6">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cjd1ndmrej0o |sernav=Nepal: Army patrols Kathmandu as Gen Z claims protests were 'hijacked' |malper=www.bbc.com |tarîx=2025-09-10 |roja-gihiştinê=2025-09-13 |ziman=en-GB }}</ref> Leza nîvro pevçûnên kêm dibe. Komek xwepêşanderan dest bi paqijkirina kolana nêzîkî avahiya parlamentoyê kirin ku roja berê hatibû şewitandin. Di heman demê de gelek çekên artêşê ji aliyê xwepêşandaran ve hatin desteserkirin.<ref name=":7">{{Jêder-malper |url=https://www.ratopati.com/story/512447/2-killed-in-arson-attack-during-genji-protest-in-pokhara |sernav=पोखरामा जेनजी प्रदर्शनका क्रममा आगजनी हुँदा २ जनाको मृत्यु |malper=www.ratopati.com |roja-gihiştinê=2025-09-13 |ziman=Nepali }}</ref> Di vîdyoyekê de tê dîtin ku di van de wesayîtên zirxî, tifingên L1A1 SLR, bombeyên destan ên Webley & Scott "Schermuly" ên 37 mm, tifingên INSAS 1B1, tifingên Lee-Enfield û tifingên Ishapore 1A1 hebûn. Xwepêşandaran ji bo hilbijartina serokê demkî nîqaşan li ser platformên serhêl dane destpêkirin. Li dora saet 10:00ê şevê komê deng da û Sushila Karki hilbijart.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2025-09-10 |sernav=Update from Alex Travelli |url=https://www.nytimes.com/live/2025/09/10/world/nepal-protests/77209a26-a919-58b5-99d4-abf665cac32c?smid=url-share |roja-gihiştinê=2025-09-13 |ziman=en }}</ref> Balen Shah û Kul Man Ghising namzetên din bûn. Li gorî agahiyan, Balen telefona xwe hilnedaye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.setopati.com/social/369002/ |sernav=अन्तरिम सरकारको नेतृत्वमा जेन–जी युवाहरूले प्रस्ताव गरे सुशीला कार्कीको नाम |malper=Setopati |roja-gihiştinê=2025-09-13 |ziman=en-US |paşnav=Setopati |pêşnav=युनिक श्रेष्ठ :: }}</ref> Durga Prasai bi awayekî cuda bi serfermandarê artêşê re civiya ye lê ti encamek berbiçav bi dest nexistiye. Karki di hevpeyvînekê ku bi News18ê re kirîye amadebûna xwe ya qebûlkirina vê rolê piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.setopati.com/social/369003/ |sernav=धादिङ कारागारबाट कैदी भाग्न खोजेपछि सेनाले चलायो गोली, २ जनाको मृत्यु |malper=Setopati |roja-gihiştinê=2025-09-13 |ziman=en-US |paşnav=Setopati |pêşnav=सेतोपाटी संवाददाता :: }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/nepal-protest-social-media-ban-08a04672297946e85f3159a7238e3d44 |sernav=As Nepal's army tries to restore order, capital's residents ask what's next |malper=AP News |tarîx=2025-09-10 |roja-gihiştinê=2025-09-13 |ziman=en }}</ref> Li Pokharayê li Nayabazar û li Lakeside di hundirê xaniyekî şewitî de termên du kesan hatine dîtin.<ref name=":6"/><ref name="Online2025">{{Jêder-malper |url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/tia-closure-extended-until-6pm-today |sernav=TIA closure extended until further notice |malper=The Himalayan Times |tarîx=2025-09-10 |roja-gihiştinê=2025-09-13 |ziman=en |paşnav=Online |pêşnav=T. H. T. }}</ref> Polîsê Nepalê diyar kiriye ku ji 10ê îlonê ve, zêdetirî 13.500 girtî ji girtîgehan li seranserê welêt reviyane. Leşkeran 303 ji wan girtiyan girtin û radestî polîsan kirin. 73 tifing jî hatin vegerandin. Li navçeya Dhadingê du girtî dema ku hewl didan birevin ji aliyê leşkeran ve hatin kuştin û heft ji wan jî birîndar bûn. Di heman demê de leşkeran hewldaneke revîna ji girtîgeha sereke ya Katmanduyê jî asteng kirin.<ref name=":9">{{Jêder-nûçe |tarîx=2025-09-11 |sernav=Nepal’s Social Media Ban Backfires as Politics Moves to a Chat Room |url=https://www.nytimes.com/2025/09/11/world/asia/nepal-protest-genz-discord.html |roja-gihiştinê=2025-09-13 |ziman=en }}</ref> Girtina Balafirgeha Kathmanduyê heya derengiya sibehê hate dirêjkirin lê di dawiyê de operasyon ji nû ve dest pê kirin.<ref name=":7"/><ref name="Online2025"/> Rojnameya New York Times ragihand ku zêdetirî 100,000 welatiyan ji bo hilbijartina namzedekî ji bo serokê demkî, nermalava ragihandinê ya serhêl Discord bikar tînin. Servera ku wekê "Parlamentoya Nepalê" tê binavkirin, gihîştibû 145.000 endaman. Li gorî agahiyan xizmetkaran li ser Sushila Karki, seroka berê ya dadwera welêt biryar dabû û navê wê ji bo civînên bi artêşê re pêşniyar kiribû.<ref name=":9"/> === 11ê îlonê === Serê sibê civînek pêk hat ku serokkomar Poudel, general Sigdel û nûnerên nifşê Z tê de beşdar bûn. Civîn li baregeha artêşa Bhadrakali wekê beşek ji hewildanên ji bo hilbijartina serokê demkî hate lidarxistin. Li gorî çavkaniyan, koma nifşê Z hewl dide Sushila Karki wekê serokwezîra demkî bide naskirin. Navên din ên ku têne binçavkirin Balendra Shah, Kul Man Ghising û şaredarê Dharan, Harka Raj Rai bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://indianexpress.com/article/world/nepal-gen-z-protest-live-updates-curfew-army-pm-10241487/ |sernav=Nepal Protest Highlights: SC, banks in Kathmandu to reopen in phases after suffering heavy damage during Gen Z-led protests |malper=The Indian Express |tarîx=2025-09-12 |roja-gihiştinê=2025-09-13 |ziman=en }}</ref> Partiya Komunîst a Nepalê (Navenda Maoîst) piştgiriya xwe ji bo xwepêşandanan ragihand û serokê partiyê Pushpa Kemal Dahal ji xwepêşanderan xwest ku di çarçoveya demokratîk de bixebitin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/maoist-centre-extends-support-to-gen-z-protests-demands-judicial-probe |sernav=Maoist Centre extends support to Gen Z Protests, demands judicial probe |malper=The Himalayan Times |tarîx=2025-09-11 |roja-gihiştinê=2025-09-13 |ziman=en |paşnav=Online |pêşnav=T. H. T. }}</ref> Di heman demê de li gorî Wezareta Tenduristiyê ya Nepalê hejmara miriyan gihîşt 34 kesan, her wiha zêdetirî 1300 kes jî di şer û pevçûnên li seranserê welat birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/nepal-protest-live-updates-gen-z-curfew-protestors-push-ex-chief-justice-sushila-karki-101757556556294.html |sernav=Nepal protest Sept 11 highlights: 34 dead so far, violent stir calms down but curfew extended |malper=Hindustan Times |tarîx=2025-09-11 |roja-gihiştinê=2025-09-13 |ziman=en }}</ref> == Bertek == === Bertekên navxweyî === ==== Siyasetmedarên nepalî ==== Wezîrê berê yê Dadê Gobinda Bandi diyar kiriye ku qedexeya medyaya civakî li dijî destûr û azadiyên bingehîn e ku di nav de mafên ku ji aliyê destûra bingehîn a Nepalê û Peymana Navneteweyî ya Mafên Sivîl û Siyasî (ICCPR) ve têne parastin, heye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.thetimes.com/world/asia/article/nepal-protests-news-gen-z-social-media-tvn65rg6b |sernav=Nepal protests: 20 dead in Gen Z riots over social media ban |malper=www.thetimes.com |tarîx=2025-09-08 |roja-gihiştinê=2025-09-14 |ziman=en |paşnav=Delhi |pêşnav=Arjuna Keshvani-Ham }}</ref> Partiya Rastriya Prajatantra (RPP), ku yek ji hevkarê hikûmetê bû, qedexeya medyaya civakî û bersiva polîsan a li hember xwepêşandanan şermezar kiriye û her wiha daxwaza hilweşandina hikûmeta heyî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/09/1759777/rpp-says-the-governments-usefulness-has-ended-it-should-be-dissolved-immediately |sernav=राप्रपाले भन्यो- सरकारको उपादेयता सकियो, तत्काल विघटन हुनुपर्छ |malper=Online Khabar |roja-gihiştinê=2025-09-14 |ziman=en-US }}</ref> Di parvekirineke li ser Facebookê de, şaredarê Katmanduyê Balendra Shah diyar kiriye ku ew nikare ji ber sinorê temenê ku ji aliyê organîzatoran ve hatiye danîn beşdarî xwepêşandanan bibe. Lêbelê diyar kiriye ku girîng e ku guh bidin dengê xwepêşandaran.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2025-09-14 |sernav=2025 Nepalese Gen Z protests |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=2025_Nepalese_Gen_Z_protests&oldid=1311317073 |kovar=Wikipedia |ziman=en }}</ref> Serok Ram Chandra Poudel û artêşa Nepalê banga aramî û diyaloga siyasî kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/nepal-protest-social-media-ban-89cf500969536cf2a35c3fb884cfa620 |sernav=Protests against Nepal's social-media ban grow more violent as demonstrators set buildings on fire |malper=AP News |tarîx=2025-09-09 |roja-gihiştinê=2025-09-14 |ziman=en }}</ref> Komîsyona Neteweyî ya Mafên Mirovan bang li rayedarên nepalî kiriye ku hêza zêde bikar neynin û "di birêvebirina xwepêşandanan de xweragir nîşan bidin".<ref>{{Jêder-malper |url=https://kathmandupost.com/national/2025/09/08/national-human-rights-commission-urges-restraint-as-14-dead-in-gen-z-protests |sernav=National Human Rights Commission urges restraint as 14 dead in Gen Z protests |malper=kathmandupost.com |roja-gihiştinê=2025-09-14 |ziman=en }}</ref> ==== Saziyên din ==== Koleja Endezyariyê ya Katmanduyê ku yek ji xwendekarên wan ên endezyariya sivîl, Sulov Raj Shrestha ji aliyê polîsan ve hat kuştin, li ser Facebookê daxuyaniyeke belavkiriye û di daxuyaniya xwe de ji bo xwendevanê xwe parvekirina "Em şînê digirin, em protesto dikin, em şermezar dikin.... Sulov....neteweya te, te bêhêvî kiriye...." parvekirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/features/2025/9/9/we-want-mass-resignations-nepals-gen-z-anger-explodes-after-19-killed |sernav=‘They murdered young people’: Nepal’s Gen Z anger explodes after 19 killed |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2025-09-14 |ziman=en |paşnav=Kharel |pêşnav=Samik }}</ref> == Bangawaziyên navnetewî == === Hikûmetên biyanî === Li gorî raporan aloziyên li Nepalê bandor li çalakiyên li ser sinorê Hindistan û Nepalê jî kiriye. Çavkaniyên herêmî destnîşan kirine ku bazar bêdeng bûne û ev yek bûye sedema sekinandina aborî ya mezintir ên li herêmên cîran. Demek kurt piştî van fikaran, Navenda Operasyonên Awarte ya Dewleta Maharashtra (SEOC) di 9ê îlonê de hişyariyek rêwîtiyê weşandiye û ji welatiyên Hindistanê xwestiye ku heta agahdariyek din rêwîtîyan nekin. Di heman demê xetên alîkariyê yên awarte çêkirin û hem jî hevwelatiyên hindî û hem jî ji hevwelatîyên nepalî yên li Nepalê xwestine ku li cîhê xwe bimînin.<ref name=":8">{{Jêder-malper |url=https://www.timesnownews.com/world/asia/nepal-gen-z-protest-2025-live-updates-pm-kp-sharma-oli-resign-kathmandu-social-media-ban-violence-corruption-curfew-violence-flight-cancelled-liveblog-152738111 |sernav=Nepal GenZ Protest Live Updates: Nepal's 'Anti-Corruption Icon' Justice Sushila Karki Emerges Top Contender For Interim Chief |malper=Times Now |tarîx=2025-09-10 |roja-gihiştinê=2025-09-14 |ziman=en }}</ref> Di berê sibeha 10ê îlonê de pargîdaniyên wekê Air India, IndiGo, SpiceJet û çend şîrketên din ên xetên hewayî yên Hindistanê bi fermî hemî geştên xwe yên li Balefirgeha Navneteweyî ya Kathmanduyê betal kirin.<ref name=":8" /> Piştî ku di heman rojê de balafirgeh ji nû ve hate vekirin, IndiGo geştên xwe ji nû ve daye destpêkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2025-09-10 |sernav=IndiGo resumes flight operations to and from Kathmandu after airport reopening |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/indigo-resumes-flight-operations-to-and-from-kathmandu-after-airport-reopening/articleshow/123812566.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2025-09-14 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref> Lêbelê, çavkaniyên ji hundirê TIAyê ragihandine ku balafirgeh hêj jî rawestiyaye û ji rayedaran li ser jinûve vekirina balafirgehê agahî kêm in.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.news18.com/world/passengers-stranded-at-nepals-tribhuvan-international-airport-even-after-operations-resume-ws-l-9563359.html |sernav=Passengers Stranded At Nepal's Tribhuvan International Airport Even After Operations Resume |malper=News18 |roja-gihiştinê=2025-09-14 |ziman=en }}</ref> Wezareta Karên Derve ya Hindistanê diyar kiriye ku ew xwepêşandanan ji nêz ve dişopîne, xemgîniya xwe ji bo qurbaniyan anî ziman û sersaxî ji malbatên qurbaniyan re xwestiye. Her wiha ji bo birîndaran şifayên bilez xwestiye û ji welatiyên Hindistanê yên li Nepalê xwestiye ku fermanên qedexeya derketina derve û rênimayên ewlehiyê bişopînin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://indiahood.in/news/international/delhi-opens-up-on-the-situation-in-nepal-protest-sm-09-09/306655/ |sernav=Nepal Protest: নেপালের পরিস্থিতি নিয়ে বিজ্ঞপ্তি জারি ভারতের |tarîx=2025-09-09 |roja-gihiştinê=2025-09-14 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bureau |pêşnav=The Hindu |tarîx=2025-09-09 |sernav=MP requests centre’s intervention to bring back Indians stuck in Nepal |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/mp-requests-centres-intervention-to-bring-back-indians-stuck-in-nepal/article70029722.ece |roja-gihiştinê=2025-09-14 |xebat=The Hindu |ziman=en-IN |issn=0971-751X }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c8xrqld50dko |sernav=Nepal turmoil adds strain to India's neighbourhood diplomacy |malper=www.bbc.com |tarîx=2025-09-11 |roja-gihiştinê=2025-09-14 |ziman=en-GB }}</ref> Wezareta Karên Derve ya Bangladeşê diyar kiriye ku ew rewşa li Nepalê ji nêz ve dişopînin, di heman demê de sersaxî ji malbatên kuştiyan re xwest û ji birîndaran re jî derbasiyê dixwazin. Herwiha wezaretê diyar kir ku ew hêvî dikin ku "diyalogeke aştiyane û avaker" di navbera "hemî aliyên peywendîdar" ên li welêt de ji bo çareserkirina her cûre nakokiyan pêk were.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dhakapost.com/national/393697 |sernav=নেপালের পরিস্থিতি নিবিড়ভাবে পর্যবেক্ষণ করছে বাংলাদেশ |malper=dhakapost.com |tarîx=2025-09-09 |roja-gihiştinê=2025-09-14 |ziman=bn |paşnav=প্রতিবেদক |pêşnav=নিজস্ব }}</ref> === Saziyên navneteweyî === Berdevkê sekreterê giştî yê [[Neteweyên Yekbûyî]] [[António Guterres]], Stéphane Dujarric, gotiye ku sekreterê giştî "ji ber windakirina jiyana mirovan pir xemgîn e" û bang li rayedaran dike ku pabendî qanûna navneteweyî ya mafên mirovan bin û ji xwepêşandaran jî xwest ku rêzê li can û mal û milkê xwe bigirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.un.org/sg/en/content/sg/statement/2025-09-09/statement-attributable-the-spokesperson-for-the-secretary-general-%E2%80%93-nepal |sernav=Statement attributable to the Spokesperson for the Secretary-General – on Nepal {{!}} United Nations Secretary-General |malper=www.un.org |roja-gihiştinê=2025-09-14 }}</ref> === Rêxistinên mafên mirovan === [[Rêxistina Efûyê ya Navneteweyî|Rêxistina Efûya ya Navneteweyî]] di 8ê îlonê de bêdengiyan şermezar kiriye û daxwaza lêpirsîneke serbixwe û hesabpirsînê kiriye. Wê banga aramkirina aloziyê kir û di heman demê de ji rayedaran xwest ku di bikaranîna hêzê de "xwe ragirbikin". Rêxistinê piştgirî da mafên xwepêşandaran ku bi aştiyane xwepêşandan bikin û ji hikûmetê xwest ku guh bide "daxwazên rewa yên ciwanan ji bo bidawîkirina gendeliyê" ku azadiyên sivîl ji nû ve ava bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2025/09/nepal-accountability-for-deadly-crackdown-on-gen-z-protesters/ |sernav=Accountability for deadly crackdown on ‘Gen Z’ protests against social media ban in Nepal |malper=Amnesty International |tarîx=2025-09-08 |roja-gihiştinê=2025-09-14 |ziman=en }}</ref> [[Çavdêriya Mafên Mirovan (rêxistin)|Rêxistina Çavdêrîya Mafên Mirovan]] di derbarê xwepêşandanan de daxuyaniyek neda lê di raporeke nûçeyan ê di 9ê îlonê de hinek çalakî pêşniyar kiriye. Di daxuyaniya xwe de diyar kiriye ku hikûmeta nepalî "xwedî qutkirina azadiya serhêl" e ku ev yek bûye sedema nerazîbûna zêde yê di nav nifûsa ciwan de. Bi balkişandina ser rakirina qedexeyê û tundûtûjiya polîsên mîlîtarîst a berbelav, hate pêşniyar kirin ku "rayedarên nepalî divê bi lez û bez û bi awayeke bêalî lêkolîn li ser bikaranîna tundûtûjîya polîsan bikin û hemî kesên berpirsiyarê vê ye ne, bêyî ku pile çi be, bi awayekî guncaw ceza bikin an jî werin darizandin." Rêveberê rêxistinê ya Asyayê, Meenakshi Ganguly tekez kiriye ku gulebaranên polîsan "bêrêziya tirsnak a rêveberiyê ji bo jiyana welatiyên xwe dide nîşan" û diyar kiriye ku tevgera hikûmetê tepeserkirina rexneyan dide nîşan. Her wiha wî prensîbên bingehîn ên NY li ser bikaranîna hêz û çekan û şopandina Komîteya Mafên Mirovan a NY destnîşan kiriye ku bikaranîna cebilxaneya rastîn ên ji aliyê hikûmetê ve li dijî qanûnê bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hrw.org/news/2025/09/09/nepal-police-fire-on-gen-z-protest |sernav=Nepal: Police Fire on ‘Gen Z’ Protest {{!}} Human Rights Watch |tarîx=2025-09-09 |roja-gihiştinê=2025-09-14 |ziman=en }}</ref> Federasyona Navneteweyî ya Mafên Mirovan û Rêxistina Cîhanî ya Dijî Îşkenceyê daxuyaniyek hevbeş weşandine û serdegirtina xwepêşandanên aştiyane yên 9ê îlonê şermezar kirine. Daxwaz ji hikûmetê kiriye ku "di cih de hemî cureyên binpêkirin û hovîtiya rayedaran li dijî xwepêşanderan rawestîne," piştrast bike ku rakirina qedexeyê bi rêyên qanûnî mayînde ye û bi parastina "rêzgirtina ji bo mafên bingehîn ên gelê xwe, hem serhêl û hem jî neserhêl" statuya xwe ya wekî dewletpartî li hember Ofîsa Komîserê Bilind ê Mafên Mirovan a Neteweyên Yekbûyî (OHCHR) û Peymana Navneteweyî ya li ser Mafên Sivîl û Siyasî (ICCPR) biparêze.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fidh.org/en/region/asia/nepal/nepal-call-for-accountability-over-protest-crackdown-urging-an-end-to |sernav=Nepal: Call for accountability over protest crackdown, urging an end to digital repression and police misuse of force |malper=International Federation for Human Rights |roja-gihiştinê=2025-09-14 |ziman=en }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Dîroka leşkerî ya Nepalê]] [[Kategorî:2025 li Nepalê]] 8oa94bviyvpawftytw4fbt7mg74kdiy 0 314773 2081750 2070781 2026-07-23T23:31:21Z InternetArchiveBot 45060 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2081750 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank pevçûnên leşkerî | pevçûn = Şerên Îranê 2026 | perçeyekî = | wêne = {{Nexşeya Şerê Îranê 2026}} | binnivîs = <div style="text-align:center"> Xalên ku bûne armanca êrîşan: {{Unbulleted list | {{Reng box|#302060|[[Wêne:Maki7-cross-white.svg|16x16px]]}} Dewletên Yekbûyî û Îsraêl | {{Reng box|#F00|[[Wêne:Maki7-circle-stroked-white.svg|16x16px]]}} Îran, [[Hizbulaya Libnanê]] û [[Heşda Şebî]]}} </div> | dîrok = 28ê sibata 2026an - heta niha | herêm = [[Rojavayê Asyayê]]•[[Okyanûsa Hindî]] (bi taybetî li deverên wekê [[Kendava Farsê]], [[Tengava Hurmiz]]ê, [[Deryaya Navîn]]) | koordînat = | sedem = Bi xayeya bidawî anîna bernameya nukleerî ya Îranê û guhertina rejîma heyî | encam = | rewş = Berdewam dike | şervan1 = {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] <br> {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]] | şervan2 = {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]] | şervan3 = | fermandar1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Donald Trump]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Pete Hegseth]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dan Caine]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Brad Cooper]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Benjamin Netanyahu]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Îsrael Katz]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Eyal Zamir]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Tomer Bar]]|}} | fermandar2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Xamineyî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mucteba Xamineyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mesûd Pezeşkiyan]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Bakir Zolqedîr]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Gulam Huseyîn Muhsînî-Ejeyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elîreza Erafî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Larîcanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Ezîz Nasirzade]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Şamxanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Pakpûr]] {{Suîqest}}|}} | fermandar3 = | yekîne1 = | yekîne2 = | yekîne3 = | hêz1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Artêşa Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Hêzên Parastina Îsraêlê]]|}} | hêz2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Artêşa Pasdaran a Şoreşa Îslamî ya Îranê]]|}} | hêz3 = | windahî1 = {{Lîsteya sade}} * '''Li gorî Dewletên Yekbûyî''': * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]]: ** 17 kes mirine (2 ji wan hêzên leşkerî ne) ** 4.099 birîndar bûne (17 ji wan personelên leşkerî ne) * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]]: ** 13 hêzên leşkerî mirine ** 200 kes birîndar bûne * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Başûrê Kurdistanê]] ** 13 hêzên leşkerî (6 pêşmergeyên Rojhilata Kurdistanê, 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê û fermandarekî hêzên Fransayê jiyana xwe jidest daye) ** 22 kes birîndar bûne (2 kesên sivîl û 20 pêşmergeyên Kurdistanê birîndar bûne) | windahî2 = {{Lîsteya sade}} '''Li gorî Îranê''': * {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]]: ** 1.444 kes mirine ** 18.551 kes birîndar bûne * '''Li gorî saziyên sîvîl''' ** '''[[HARNA]]''': 3.186 kes mirine (di nav wan de 1.153 hêzên leşkerî û 1.394 kes sivîl û 639 kesên din jî nehatine tansîf kirin) ** '''[[Hengaw]]''': 4.789 kes mirine (di nav de 4.789 hêzên leşkerî û 511 sivîl in. Li gorî Hengawê 5.300 kes jî birîndar bûne) '''Deverên din''' * {{Sembola alayê|Libnan}} [[Libnan]] ** 1.001 kes mirine ** 2.584 kes birîndar bûne | winda3 = | nîşe = }} '''Şerê Îranê''' şerek e ku di 28ê sibata 2026an de ji aliyê [[Îsraêl]] û [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ve bi êrîşeke hevbeş li dijî [[Îran]]ê hatiye dest pê kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US, Israel attack Iran in ‘preemptive strike,’ Trump posts video on Truth Social |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288170 |sernav=Israel names operation against Iran ‘Lion’s Roar’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Şerê li dijî Îranê bi navên kodkirî yên wekê '''Dengdana Şêr''', '''Operasyona Mertalê Yahuda''' û '''Operasyona Xezeba Efsaneyî''' li dijî bajarên wekê [[Tehran]], [[Îsfehan]], [[Qum]], [[Kerec]] û [[Kirmaşan]]ê êrîş hatine pêkanîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.yahoo.com/news/articles/witnesses-hear-explosion-irans-capital-061713591.html |sernav=Witnesses say they hear an explosion in Iran's capital, Tehran |malper=Yahoo News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bostonglobe.com/2026/02/28/world/witnesses-say-they-hear-an-explosion-in-irans-capital-tehran/ |sernav=US and Israel launch a major attack on Iran and Trump urges Iranians to ‘take over your government’ - The Boston Globe |malper=BostonGlobe.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/israel-launches-preemptive-strike-on-iran-explosions-reported-in-tehran |sernav=Israel Launches 'Preemptive Strike' On Iran; Explosions Reported In Tehran |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Wezîrê parastinê ya [[Îsraêl]]ê [[Îsrael Katz]] êrîşa piştê ku êrîşa hêzên parastina Îsraêlê (IDF) piştrast kiriye, li bajarên Îranê teqînên li pey hev pêk hatine. Piştê êrîşê Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê, rayedarên artêşa Îranê ragihandina ku wan jî li dijî Îsraêlê û dijî Dewletên Yekbûyî operasyonek bi navê '''Operasyona Soza Rastîn 4''' dane destpêkirin. Di êrîşên destpêkê ya li dijî Îranê berpirsên girîng, fermandarên leşkerî, baregehên leşkerî û avahiyên rayedarên Îranê hatine armancgirtin ku di nav de avahiya rêberê bilind [[Elî Xamineyî]] jî di nav de hebû ku dîmenên satelîtê nîşan didin ku bi giranî zirar dîtiye an jî bi giranî hilweşiyaye. Wekê bersiv Îranê jî bi dehan mûşekên balîstîk ku di nav de Îsraîl, [[Urdun]], [[Kuweyt]], [[Behreyn]], [[Qeter]], [[Erebistana Siûdî]] û [[Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] û [[Başûrê Kurdistanê]] armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29661 |sernav=ÇAVKANIYEK JI KANAL8Ê RE: ÊRIŞÊN ÎRANÊ YÊN HEWLÊRÊ NEGIHAN ARMANCÊN XWE |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/280220261 |sernav=Bi mûşekan êrişî baregeha Amerîkayê ya li Hewlêrê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Piştê çend rojan ji aliyê rayedaran amerîkî û îsraîlî hatiye diyarkirin ku Elî Xamineyî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Piştê daxuyaniyên rayedarên Amerîka û Îsraêlê, mirina Elî Xamineyî ji aliyê televîzyona dewletê ya hatiye piştrast kirin. Serokê Amerîkayê [[Donald Trump]] di daxuyaniya xwe de ragihandiye ku Amerîka û Îsraîlê li dijî Îranê êrîş pêk anîne û diyar kiriye ku "Armanca wan jinavbirina çêkirina mûşekan û leşkerî yên [[Îran]]ê ye ku rê li ber Îranê bigirin ku çekên kîmyewî bi dest nexe û di dawiyê de jî rejîma heyî hilweşîne." Donald Trump bang li endamên sipaha pasdarên şoreşa îslamî (IRGC) kiriye ku ew li hemberê parêzbendiyê çekên xwe deynin û hişyarî daye ku neqebûl kirina çekdanînê dê bibe sedema "mirineke teqez".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-02-28 |sernav=Trump indicates goal of Iran strikes is to topple regime; tells Iranian people: ‘When we’re finished, take over your government’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/trump-indicates-goal-of-iran-strikes-is-to-topple-regime-tells-iranian-people-when-we-are-finished-take-over-your-government/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji destpêka şer ve [[Herêma Kurdistanê]] rasterast bûye armanca êrîşên Îranê û komên bi ser Îranê ve ku di nav sinorên Iraqê de bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/7827 |sernav=Îranê Hewlêr mûşekbaran kir |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29924 |sernav=SILÊMANÎ Û HEWLÊR RASTÎ PÊLEKE ÊRIŞÊN BI DRONAN HAT |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref> Di dîmenên ku ji aliyê televîzyonên [[Başûrê Kurdistanê]] ve hatine parvekirin de hatiye dîtin ku sîstema parastinê ya hewayî bersiv dide mûşekên Îranê û êrîşên li dijî Hewlêrê têk dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DWBaNatAUtU/?igsh=d3c3YzB2YTJqcjBu |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DVyg5D_EwPj/?igsh=MTYyZ2FsYW53YmZjcQ== |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref> Hatiye ragihandin ku bi êrîşên têk birî re, Herêma Kurdistanê heya 20 adarê nêzîkî 300 caran rasterast bûye armanca êrîşan == Paşperdeh == [[Wêne:Abraham Lincoln Carrier Strike Group Conducts Photo Exercise.jpg|thumb|çep|Koma 3em a keştiyên balafirên şer ên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Rojhilata Navîn a 2026an]] Di dawiya kanûna sala 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welet hatibû despêkirin ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina nirxê diravê û bilindbûna biha yên xwarin û kelûpelan bû. Xwepêşandanên ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> mezintirîn xwepêşandan a li Îranê bû ku li seranserê welat, li zêdetirî 100 bajaran belav bibû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/reza-pahlavi-iran-revolution-exiled-prince-plan-regime-change/ |sernav=Inside an exiled prince’s plan for regime change in Iran |malper=POLITICO |tarîx=2026-01-13 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Hikûmeta Îranê bi tepeserkirinên tund, tevî komkujiya xwepêşanderan, bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimîne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> ku ajansa nûçeyan a çalakvanên mafên mirovan a li Dewletên Yekbûyî hejmara miriyan wekê 7.000 kesan texmîn kiriye. Di heman demê hikûmeta Îranê jî hejmara miriyan 3.117 kes diyar kiriye lê Donald Trump û kesên din jî diyar kirine ku hejmara miriyan 32.000 kes bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kay Armin Serjoie, Roxana Saberi, and Fatemeh Jamalpour |sernav=Iran Protest Death Toll Could Top 30,000: Local Officials |url=https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=TIME |ziman=en |roja-arşîvê=2026-01-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20260125063424/https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> AP Newsê ragihandiye ku bikaranîna tundiya zêde yê ji aliyê hikûmetê ve di nav gelê Îranê de bêhêvîyeke çêkiriye û di nav hinek welatiyan de jî bendewariya êrîşeke Amerîkayê çêkiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-protests-memorials-chehelom-71e5db503a287126a2d31cb32a2809eb |sernav=Iranians grieve defiantly for thousands killed in last month's crackdown |malper=AP News |tarîx=2026-02-19 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Hinek akademîsyenan îdîa kirine ku hikûmeta Îranê niha bi rewşeke qels re rû bi rû ye dibe ku bibe sedema hilweşîna hikûmetê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newstatesman.com/international-politics/2026/01/how-much-longer-can-irans-islamic-republic-survive |sernav=How much longer can Iran’s Islamic Republic survive? |malper=New Statesman |tarîx=2026-01-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav=Ansari |pêşnav=Ali }}</ref> Di 13ê çileya sala 2026an de serokê Amerîkayê Donald Trump piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranê nîşan daye û piştre di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" keştiyeke amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku tê de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln, USS Gerald R. Ford û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Trump urges Iranians to keep protesting, saying 'help is on its way' |url=https://www.reuters.com/world/china/iranian-mp-warns-greater-unrest-urging-government-address-grievances-2026-01-13/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Reuters |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Live updates: U.S. and Israel launch attack on Iran as Trump calls for regime change |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Rayedarên amerîkî û ewropî diyar kirine ku Washington sê daxwazên sereke pêşkêşî Îranê kiriye ku di nav de rawestandina mayînde ya hemî cureyên dewlemendkirina uranyûmê, bidawîkirin a bernameya mûşekên balîstîk ên Îranê û rawestandina tevahî ya piştgiriya ji bo komên herêmî yên wekê Hamas, Hizbullah û Hûsiyan hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Pager |pêşnav=David E. SangerTyler |paşnav2=Sanger |pêşnav2=Farnaz FassihiDavid E. |paşnav3=Washington |pêşnav3=Tyler Pager reported from |paşnav4=York |pêşnav4=Farnaz Fassihi from New |tarîx=2026-01-28 |sernav=Trump Threatens Iran With ‘Massive Armada’ and Presses a Set of Demands |url=https://www.nytimes.com/2026/01/28/us/politics/trump-iran-armada.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 6ê sibata sala 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta Omanê, Muscatê, danûstandinên nerasterast ên derbarê çekên atomî de lidar xistibûn. Îranê tekez kiriye ku pêşketin bi şêwirmendiyên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name="Ravid2026">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Gera duyem a danûstandinên ji bo çekên nukleerî li Cenevreyê hatibû plankirin.<ref name="Ravid2026" /> Di 27ê sibata 2026an de berî destpêkirina êrîşan, wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî diyar kiriye ku "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê ajansa enerjiya atomî ya navneteweyî (IAEA) ve<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> bi tevahî were verastkirin û her wiha Îranê qebûl kiriye ku asta uranyuma xwe ya dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Busaidî diyar kiribû ku aştî "di dest de ye".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":1"/> Di destpêka sibata sala 2026an de Amerîkayê keştiyeke din a balafirhilgir, USS Gerald R. Ford, şandiye Rojhilata Navîn ku zextê li ser Îranê zêde bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3=security |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di 11ê sibata 2026an de salvegera 47em a şoreşa 1979an bi mîtîngên alîgirê hikûmetê û retorîka tund a dijî Amerîkayê hatiye nîşankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-revolution-anniversary-us-nuclear-talks-protests-4ffab53ef628073ca90b9c8707485577 |sernav=Iran commemorates 1979 revolution as nation is squeezed by anger over crackdown and tensions with US |malper=AP News |tarîx=2026-02-11 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=español |pêşnav=JON GAMBRELL Leer en }}</ref> Di 13ê sibata sala 2026an de Trump diyar kiriye ku guhertina rejîmê li Îranê dê "tiştê herî baş dikare biqewime".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c8egwywkkd1o |sernav=Trump: Iran regime change 'would be the best thing to ever happen' |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Piştê rojekî, di 14ê sibatê de rayedarên amerîkî ji Reutersê re gotine ku artêşa amerîkî ji bo operasyonên berdewam ên çend hefteyan li dijî Îranê amadekariyan dike ku ne tenê êrîşeke sînordar; ev yek nîşan dide ku kampanyayeke berfireh dikare baregehên nukleerî û binesaziya dewlet û ewlehiyê ya Îranê armanc bigire. Di 24ê sibata 2026an de di gotareke derbarê Rewşa Yekîtîyê de, Trump Îran bi vejandina hewildanên çêkirina çekên nukleerî tawanbar kiriye ku van armancên îdiakirî wekê "xerab" şermezar kiriye û îdia kiriye ku Îranê her ku diçe şiyanên mûşekan ên pêşkeftîtir pêşxistiye ku dikarin gefê li Amerîka, Ewropa û baregehên amerîkî yên li derveyî welêt bixin. Wî hişyarî da ku Amerîka amade ye ku ger pêwîst be bikevin tevgerê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/9194e1f5-d191-414a-ab9f-e271a32b8b78 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> == Berê şer == === Xwepêşandanên li dijî rejîma Îranê û destpêkên bicihkirina hêzên amerîkî === Di dawiya kanûna 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welêt dest pê kiriye ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina diravê Îranê û bilindbûna bihayê kelûpelan pêk hatiye. Xwepêşandan ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve xwepêşandana herî mezin ê li Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref> Hikûmeta Îranê bi komkujiya xwepêşanderan bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> Di sibata sala 2026an de, wezîrê xezîneyê yê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Scott Bessent îdîa kiriye ku Washington li Îranê kêmbûna dolar çêkiriye da ku nirxên diravên Îranê bikeve xwarê û li Îranê xwepêşandanan çêbike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politifact.com/article/2026/feb/27/iran-economic-sanctions-currency-bessent-trump/ |sernav=How US actions spurred Iranian economic, political upheaval |malper=@politifact |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US |paşnav=Jacobson |pêşnav=Louis }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Northam |pêşnav=Jackie |tarîx=2026-02-23 |sernav=Trump's sanctions on Iran have dramatically affected its economy and led to protests |url=https://www.npr.org/2026/02/23/nx-s1-5708935/trumps-sanctions-on-iran-have-dramatically-affected-its-economy-and-led-to-protests |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Ajansa Nûçeyan a Çalakvanên Mafên Mirovan a li Amerîkayê hejmara miriyan nêzîkê 7.000 kesan texmîn kiriye û di heman demê de hikûmeta Îranê jî hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 3.117 kes ragihandiye lê Donald Trump û çend berpirsên tenduristiyê yên îranî diyar kirine ku hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 32.000 kes in.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-GB }}</ref> Di 2ê çileya sala 2026an de, Trump gef li Îranê xwariye ku eger hikûmet biryar bide ku xwepêşanderên aştiyane bikuje, ew ê bi destwerdana leşkerî ya tund û tûj destwerdana Îranê bike. Donald Trump di 13ê çileyê de piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranî nîşan daye û soz daye ku "alîkarî di rê de ye" ji bo wan û paşê, di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku di nav de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran’s supreme leader killed in U.S.-Israeli attack; Tehran strikes Israel, Arab states |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Di 13ê dibatê de, Trump ferman daye keştiya balafirhilgir a USS Gerald R. Ford û keştîyên şer ên alîgir ku ber bi Rojhilata Navîn ve biçin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> === Goftûgoyên bernameya nukleerê 2026an === [[Wêne:President Trump Gaggles with Press Before Departing the White House, Feb. 27, 2026.webm|thumb|Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di 27ê sibatê de, bi qasî 24 demjimêran berî destpêkirina şer, bi kurtî bi çapemeniyê re li ser pêwendiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê bi Îranê re diaxive.]] Di 6ê sibata 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta [[Oman]]ê, [[Muskat]]ê, danûstandinên nerasterast ên nukleerî lidar xistin. Rayedarên Îranê diyar kirine kiriye ku pêşketin bi şêwirînên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name=":9">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Civîna duyem a danûstandinên çekên nukleerî li Cenevê hatiye plankirin.<ref name=":9" /> Di navbera 15 û 20ê sibatê de, Îranê hinardeya xwe ya petrolê gihandiye rêjeya heyî ya 3 caran û depoyên petrolê kêm kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://oilprice.com/Latest-Energy-News/World-News/Iran-Rushes-to-Ship-Oil-Ahead-of-Possible-US-Strike.html |sernav=Iran Rushes to Ship Oil Ahead of Possible U.S. Strike |malper=OilPrice.com |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= }}</ref> Di 27ê sibata sala 2026an de berî destpêkirina êrîşên li dijî Îranê wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî gotiye ku di warê danûstandinan de "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA)<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ve bi tevahî were verastkirin; wekê din, Îran qebûl kiriye ku asta uranyuma dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Bûsaidî gotiye ku aştî "di dest de" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US }}</ref> Lêbelê nûnerê Rojhilata Navîn a amerîkî Steve Witkoff gotiye ku Îranê danûstandinên nukleerî yên vê dawiyê bi israrkirina li ser "mafê xwe yê bêveqetandî" yê dewlemendkirina uranyûmê, redkirina pêşniyara amerîkî ya ji bo bidawîkirina dewlemendkirinê û heta bi pesnê ku ji 460 kîlogram uranyûma wê ya ji %60 dewlemendkirî dikare 11 bombeyên nukleerî çêbike, dest pê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603035282 |sernav=US envoy says Iran misjudged Trump team in nuclear negotiations |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-03 |sernav=Witkoff: Iran negotiators boasted of having enough enriched uranium to build 11 nuclear bombs |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/witkoff-iran-negotiators-boasted-of-having-enough-enriched-uranium-to-build-11-nuclear-bombs/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> == Gengeşe == === 28ê sibatê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ==== [[Wêne:U.S. Forces Launch Operation Epic Fury.webm|thumb|Dîmenek ji êrîş ku ji keştiyên Amerîkayê ve hatin kirin]] Piştî ku wezîrê parastinê Yisrael Katz êrîşa Îsraîlê piştrast kiriye, li Tehranê teqîn çêbûn.<ref name=":0"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatoday.in/world/story/explosions-rock-tehran-as-israel-launches-preventive-attack-on-iran-defence-minister-says-2875809-2026-02-28 |sernav=US, Israel launch Operation Epic Fury against Iran; Tehran strikes back |malper=India Today |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Desk |pêşnav=India Today World }}</ref> Rojnameya ''Times of Israel'' ragihandiye ku Katz êrîşan wekê "êrîşek pêşîlêgirtinê" bi nav kiriye ku armanca êrîşê "jiholêrakirina gefên li ser dewleta Îsraîlê" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Tsui |pêşnav=Christian Edwards, Karina }}</ref> Di nav hedefên armancgirtî de deverek li [[Tehran]]ê hebû ku avahiyê rêberê bilind ê Îranê Elî Xamineyî bû ku li vê deverê qesra serokatiyê û konseya bilind a ewlekariya neteweyî jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erica Solomon and Farnaz Fassihi |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Hatiye piştrastkirin ku heft mûşek li vê deverê ketine.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US and Israel attack Iran as Tehran retaliates across Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Paşê ''The New York Timesê'' ragihandiye ku "rayedarekî amerîkî gotiye ku artêşa amerîkî dest bi êrîşên asmanî li dijî Îranê kiriye."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Pager |pêşnav2=Tyler |paşnav3=Fassihi |pêşnav3=Farnaz |paşnav4=Bergman |pêşnav4=Ronen |tarîx=2026-02-28 |sernav=U.S.-Led Strike on Iran: Live Updates as Trump Calls for Government Overthrow |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de rayedarên amerîkî piştrast kirin ku êrîş bi hevkariya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê pêk hatine.<ref name=":2"/> Li gorî raporên ku di ajansên nûçeyan de hatine parvekirin ji bo ku welatî bêne hişyarkirin ku li deverên ewle bimînin, li seranserê Îsraîlê sîren lêdaye. Balyozê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Îsraîlê Mike Huckabee ji welatiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê xwestiye ku dema dengê sîrenê dibihîzin tavilê tedbîr bigirin, di heman demê de Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump hişyarî da ku dibe ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve qurbanî hebin.<ref name=":2"/><ref name=":2"/> Wezareta tenduristiyê ya Îsraîlê diyar kiriye ku bi veguhestina nexweşxaneyên ji bo bin erdê gihîştine asta herî bilind a amadekariyê.<ref name=":2"/> Rayedarên amerîkî piştrast kirine ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîş li ser Îranê pêk anîye û wan êrîşê wekê "êrîşeke ne biçûk" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=US carrying out strikes against Iran, three US officials say |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Li gorî rayedarekî amerîkî, bi dehan êrîşên amerîkî ji balafirên şer ên li baregehên li seranserê Rojhilata Navîn û ji yek an çend keştiyên balafiran pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Eric Schmitt |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Reutersê ragihandiye ku êrîş dê ji hewa û ji deryayê ve werin pêkanîn. Ajansa Nûçeyan a Farsê û [[CNN]] ragihandine ku teqîn li bajarên din ên Îranê, li bajarên wekê Qum, Kirmaşan, Îsfehan û Kerec jî çêbûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erika Solomon |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref name=":2"/> Hatiye ragihandin ku li Tehranê êrîşên bi mûşekan li Kolana Zanîngehê, Kolana Cemhurî Îslamî û li taxa Seyîd Xandan a li bakurê Tehranê hatine kirin. Piştî êrîşan li seranserê Tehranê xizmetên ragihandinê qut bûne. Li gorî BBCyê di êrîşan de ofîsên rêberê bilind Elî Xamineyî û serokatiya Mesûd Pezeshkian li Tehranê hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran launches attacks across Middle East after US and Israel strikes on leadership sites |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Berdevkê hêzên heşdê şebiyê gotiye ku di êrîşên li Jurf el-Saxar, li başûrê Bexdayê, du şervan hatine kuştin û sê yên din jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê li gelek herêmên [[Kendava Farsê]] êrîşî ser çend baregehên leşkerî yên amerîkî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Behrêynê sîrenên êrîşa hewayî çalak kiriye ku hişyariyê li ser êrîşeke Îranê li ser baregehên leşkerî yên amerîkî li welêt bide û medyaya erebî gotiye ku li bajarê paytext a [[Manama]]yê teqîn û dû hatine dîtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Bahrain: Sirens activated as Iran targets US bases |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/bahrain-sirens-activated-as-iran-targets-us-bases/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Videos show smoke rising near US Navy facility in Bahrain |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Behrêynê piştre êrîş piştrast kiriye û gotiye ku baregeha Flota Pêncemîn a DYAyê hatiye armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wral.com/news/ap/c2f11-bahrain-says-a-missile-attack-targeted-the-us-navys-5th-fleet-headquarters-in-the-island-kingdom/ |sernav=Bahrain says a missile attack targeted the US Navy's 5th Fleet headquarters in the island kingdom |malper=WRAL.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Gambrell |pêşnav=Jon |paşnav2=Toropin |pêşnav2=Konstantin |paşnav3=Press |pêşnav3=JOSH BOAK-Associated }}</ref> Herwiha li Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê û Ebû Dabî li Mîrgeha Erebî yên Yekbûyî teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.am/eng/news/932924.html |sernav=Explosions reported in Kuwait and UAE |malper=news.am |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602283083 |sernav=Drone attacks targets Kuwait international airport |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Li gorî CNNê pasdarên şoreşê yên Îranê îdia kiriye ku Îranê çar baregehên amerîkî li Rojhilata Navîn armanc girtiye ku baregeha hewayî ya El Udeyd li Qeterê, baregeha hewayî ya Elî El Salem li Kuweytê, baregeha hewayî ya El Zafre li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî û baregeha flota pêncem a hêzên deryayî yên Amerîkayê li Behrêynê û vîdyoyek jî hatiye parvekirin ku di vîdeoyê de hatiye dîtin ku dû ji aliyê baregeha li Behrêynê ve bilind dibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Iran's IRGC targeted four US bases in the Middle East, Iranian media reports |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Erebistana Siûdî piştrast kiriye ku Îranê êrîşî Riyadê û herêmên rojhilat ên wan kiriye.<ref name="null2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Ismaeel Naar |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê siudiyan îdia kiriye ku êrîşên Îranê yên li ser wan deveran hatine têk birin û diyar kirine ku qiral dê "hemû tevdbîrên pêwîst bigire" ku xwe biparêze ku "di nav de vebijarka bersivdayîna li dijî êrîşkariyê" heye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Edward Wong |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de hatiye îdia kirin ku hejmarek ji mûşekên îranî li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî hatine têk birin û di encama êrîşên Îranê de kesek sivîl ê ji neteweya asyayî ji ber perçeyên mûşekê ku li ser deverek niştecihbûnê ketine, hatiye kuştin.<ref name=":4">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran latest: Netanyahu says 'growing signs' Iran's supreme leader Khamenei is 'gone' after US-Israel attacks |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=One person killed in UAE after Iranian strikes |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Qeterê îdia kiriye ku wan herî kêm du pêlên êrîşên mûşekî asteng kirine û diyar kir ku ti qurbanî an zirar û ziyaneke milkî çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Beirut |pêşnav=Abdi Latif DahirReporting from |paşnav2=Lebanon |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran Hits Back Across the Mideast, Targeting U.S. Bases and Allies |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/world/middleeast/iran-retaliatory-strikes-region.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li bakurê Îsraîlê avahiyek 9 qatî bi mûşekan hatiye lêdan ku di encamê de kesek birîndar bûye.<ref name=":5">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |sernav=US-ISRAELI ATTACKS ON IRAN KILL 201; IRAN FIRES BACK, BLASTS ACROSS REGION |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Stepansky |pêşnav=Nils Adler,Joseph }}</ref> Her wiha Hayfa û Tel Avîvê jî bûye armanca êrîşên mûşekên Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.1163/2210-7975_hrd-2261-0183 |sernav=news-from-asia-watch-no6-indonesia-soeharto-retaliates-against-critics-may-1995-7-pp |malper=Human Rights Documents online |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> Di heman demê de li gorî raporên ajansan mûşekên ji Îranê li herêmên Urdunê û li bajarê paytext a Emmanê ketine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.marketscreener.com/news/jordan-s-military-says-it-has-downed-two-ballistic-missiles-targeting-the-country-ce7e5cdfd180f321 |sernav=Jordan's military says it has downed two ballistic missiles targeting the country {{!}} MarketScreener |malper=www.marketscreener.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav= }}</ref> Rayedarên Ûrdunê diyar kirine ku hêzên wan ên çekdar du mûşekên balîstîk ên Îranî yên ku axa wê hedef digirtin xistine xwarê û ku wan 54 raporên ketina bermayiyan ku zirarên milkî çêkirine tespît kirine lê ti qurbanî çênebûne.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Rawan Sheikh Ahmad |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li Sûriyeyê mûşekeke balîstîk a Îranê li Suweydayê ketiye û herî kêm 4 sivîlan jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ari |pêşnav=Lior Ben |paşnav2= |tarîx=2026-02-28 |sernav=Report: At least four killed in Iranian missile strike in As-Suwayda, Syria |url=https://www.ynetnews.com/article/8snmn9r7o |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://modern.az/en/dunya/574948/missile-debris-fell-on-syria-there-are-casualties/ |sernav=Missile debris fell on Syria: there are casualties |malper=Modern.az |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=az |paşnav=modern.az }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.corriere.it/esteri/diretta-live/26_febbraio_28/iran-usa-news-diretta-1.shtml |sernav=Iran, le ultime notizie in diretta {{!}} Attacco di Usa e Israele. Netanyahu: «Segnali che Khamenei sia morto». Teheran risponde: missili su Israele, Dubai e basi Usa nel Golfo. Poi l'sms: «Lasciate la capitale» |malper=Corriere della Sera |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=it-IT }}</ref> Herêmên niştecihî yên Dubayê yên nêzîkî marînaya Dubayê û Keştiya Palm a Dubayê rastî êrîşan hatine ku di encamê de otêla Fairmont The Palm şewitiye ku çar kes birîndar bûne û avahiyeke sivîlan li derdora Dohayê bûye armanca mûşekên Îranê.<ref name=":6">{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/iran-latest-israel-launches-preventative-attack-defence-minister-says-13509565 |sernav=Iran latest: Supreme leader 'safe and sound', spokesman tells Sky - but Netanyahu claims there 'signs' he is dead |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref name=":5"/><ref name=":4"/> Balafirên bêmirov ên Şahed-136 nêzîkî Burc Xelîfeyê armanc girtine ku ev yek bûye sedema fermana valakirinê û protokola awarte ya avahiyê hatiye çalak kirin. Îmaratên Yekbûyî yên Erebî (ÎMAR) ragihandiye ku wan "pêleke nû" yên bermahiyên mûşekên îranî desteser kiriye û "perçeyên ji desteserkirinan" li Ebû Dabî û Dubayê ketine.<ref name="null2026"/> Êrîşên li ser Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê bûne sedema çend birîndarên nediyar.<ref name=":6"/> Li Behrêynê di êvarê de hatiye ragihandin ku droneke îranî li bircêk li herêmeke niştecihbûnê xistiye. Fermandarê hêzên deryayî yên Îranê bi eşkereyî ragihandiye ku her keştiyek ku bixwaze ji Tengava Hurmizê derbas bibe, divê êdî destûra pêşwext ji Îranê werbigire. === 1ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Operation Epic Fury Update, President Donald J. Trump.webm|thumb|Axavtina serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di derbarê kuştina Elî Xamineyî de]] Di 1ê adarê de Îsraîlê pêlek din a êrîşan li dijî Îranê pêk aniye ku wekê beşek ji kampanyaya xwe ya berdewam ku navenda paytextê hedef digirt. Piştî êrîşên Îsraêlê dezgehên medyayê yên îranî teqînên bihêz ragihandine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016712 |sernav=Powerful explosions shake Tehran - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Trump di parvekirinekê li ser Truth Social gotiye, "Îranê tenê got ku ew ê îro pir bi tundî lê bidin, ji her demê bêtir ji her demê bêtir. Lêbelê, çêtir e ku ew vê yekê nekin, ji ber ku heke ew bikin, em ê bi hêzek ku berê qet nehatiye dîtin li wan bidin!". CENTCOMê ragihandiye ku ferman ji wan re hatiye dayîn ku "amîra ewlehiyê ya rejîma Îranê hilweşînin".<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Ali Khamenei may be dead, but Donald Trump has unfinished business |url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2026/03/01/ali-khamenei-may-be-dead-but-donald-trump-has-unfinished-business |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}</ref> Hêza parastina Îsraîlê (IDF) gotiye ku wan balafireke şer a F-4 û F-5 bombebaran kir ku amadekariya firînê dikirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888372 |sernav=Israeli airstrike hits Iranian jets on runway {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Sîstema HQ-9B ya li dora Tehranê jî hatiye bêbandor kirin. Elî Larîcanî ku berpirsê payebilind ê ewlehiyê yê Îranê ye konseyeke rêberiyê ya demkî ragihandiye û Amerîka û Îsraîl bi hewldana hilweşandina Îranê tawanbar kiriye. Di heman demê de wî pêkhateyên li Îranê wekê "komên cudaxwaz" binav kiriye û di gefên xwe de gotiye "ger ew tevbigerin dê encamên rastîn bibînin". Serokê parlementoya Îranê, Mihemed Baqir Qalibaf, ji bo Trump û Netanyahu gotiye ku wan xeta sor derbas kiriye û "ew ê berdêla wê bidin". Avahiya dadgeha şoreşê ya Tehranê hatiye bombebarankirin û di encama bombebaranê de avahî hilweşiyaye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143#202603016124 |sernav=Live - 'I got him before he got me,' Trump says on killing Khamenei |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hejmara qurbaniyên êrîşa hewayî ya dibistana Mînabê gihîştiye 148 kesan.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/live/cgjzn5npl7yt |sernav=آنچه گذشت؛ ادامه حملات آمریکا و اسرائیل، صدا و سیما هدف قرار گرفت |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Li nêzîkî Yarîgeha Azadî, [[Qada Azadî]] û [[Birca Mîladê]] teqîn hatine ragihandin.<ref name=":3"/> Komeleya Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li nêzîkî nexweşxaneyên Tehranê û her wiha li nêzî avahiya aştiyê teqîn çêbûne.<ref name=":3"/> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan "serfermandariya giştî ya hêzên ewlehiya navxweyî", digel Baregeha Serellah, hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603018596 |sernav=Israel says it destroyed Iran internal security headquarters in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî medyaya Îranê, êrîşên Amerîka û Îsraêlê bandor li ser baregehên radyo û televîzyona dewletê jî kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603013820 |sernav=Strikes on Tehran target parts of national radio and TV HQ - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hatiye diyar kirin ku di êrîşên Amerîka û Îsraêlê de berpirsên Îranê Mihemed Baserî, berpirsekî wezareta îstîxbaratê û Gholamreza Rezaeyan, serokê beşa îstîxbaratê ya polîsên [[FARAJA]] jiyana ji dest dane.<ref name=":3"/> Trump ji [[NBC Newsê]] re diyar kiriye ku "hejmareke mezin ji serkirdeyan" li Îranê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/trump-responds-reports-ayatollah-death-rcna261149 |sernav=Trump says 'a large amount' of Iran's leadership is gone |malper=NBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di sibeha 1ê adarê de, raporan piştrast kiriye ku Îranê bi mûşek û dronan êrîşê Îsraêl, Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, Qeter, Kuweyt, Behrêyn, Urdin û Erebistana Siûdî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aicoin.com/en/news-flash/2775332 |sernav=Iran launches missiles at Israel, Israeli military launches defense system |malper=AiCoin |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":7">{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/20260301/fb1f012710ca405784b8adb5bae95190/c.html? |sernav=Daily World Briefing, March 1 |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":8">{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-israel-us-03-01-2026-693bc30bbbc98660d81f4a13f65ca10f |sernav=US and Israel pound Iran as Trump signals willingness to talk to new leaders after Khamenei's death |malper=AP News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî raporên dawî, Îranê bi mûşekan êrîşî baregeha Flota Pêncemîn a (baregeha leşkerên Amerîkayê) li Behrêynê kiriye.<ref name=":7"/><ref name=":8"/> Hatiye diyar kirin ku du ji mûşekên ku li bajarê Dubaiyê ketiye û dûyên tarî ji Bendera Jebel Ali ya Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî bilind bûne. Piştî êrîşa firokeyên bêpîlot ên milîsên îraqî li hemberê Herêma Kurdistanê nêzîkî li Balafirgeha Hewlêrê teqînek çêbûye.<ref name=":3"/> Wezîrê parastinî ya Keyaniya Yekbûyî John Healey diyar kiriye ku Îranê du mûşek avêtine baregehên brîtanî yên li Qibrisê lê wî bawer nekiriye ku ew di bin êrîşê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/international/article-888356 |sernav=Iran launched missiles at Cyprus, threatening UK troops {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Lêbelê wezîrê parastin a Qibrisê Vasilis Palmas paşê înkar kiriye ku mûşek ber bi Qibrisê ve hatine avêtin û serokwezîr Keir Starmer jî ev yek piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/iran-missiles-cyprus-defence-secretary-b2929655.html |sernav=Iran missiles fired towards UK military bases in Cyprus, defence minister says |malper=The Independent |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Di dema operasyonên dronan de li Tengava Hurmuzê, li gorî agahiyan, bendera Duqmê ji aliyê du dronan ve hatiye lêdan ku di encamê de karkerekî biyanî birîndar bûye û Navenda Ewlekariya Deryayî ya Omanê piştrast kiriye ku tankereke petrolê ya bi navê Skylight ku bi ala Palauyê ye, bi 5 mîlên deryayî (9.3 km) li bakurê bendera Xesabê hatiye hedefgirtin ku di encamê de çar kes ji tîma hind-îranî ya li ser keştiyê birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.64628/ab.s6jad7hag |sernav=Strait of Hormuz: if the Iran conflict shuts world’s most important oil chokepoint, global economic chaos could follow |malper=doi.org |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Schiffling |pêşnav=Sarah }}</ref> Keştiyeke din, tankera MKD VYOM a bi ala Giravên Marshallê piştî ku debasê peravên Omanê dibe rastî êrîşan hatiye û endamekî tîmê hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies |tarîx=2026-03-01 |sernav=Three tankers damaged in Gulf and one seafarer killed as US-Iran conflict escalates |url=https://www.timesofisrael.com/three-tankers-damaged-in-gulf-and-one-seafarer-killed-as-us-iran-conflict-escalates/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji ber girtina Tengava Hormuzê, 150 keştîyên barhilgir ku di nav de gelek tankerên petrolê jî hene li pişt tengavê asê mane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/newsticker/liveblog-israel-usa-angriffe-iran-102.html |sernav=Nahost-Liveblog: ++ Militäreinsatz könnte laut Trump vier Wochen dauern ++ |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=de |paşnav=tagesschau.de }}</ref> Di heman rojê de mîna roja berê, Riyad jî rastî êrîşên rasterast hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/world/iran/live-blog/iran-attack-strikes-us-israel-trump-khamenei-dead-live-updates-rcna261172 |sernav=Hezbollah and Israel exchange strikes in wake of Khamenei's killing |malper=NBC News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Mûşekeke Îranê dikare ji berevaniya Îsraîlê derbas bibe û li kenîşteyekê li Beyt Şemeşê ketiye 9 kesan jiyana xwe jidest dane 11 kes winda bûne û 51 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/live/us-israel-strikes-iran-khamenei-03-01-2026 |sernav=Israel strikes Lebanon’s capital, responding to missiles from Hezbollah |malper=AP News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Brown |pêşnav=Bridget |paşnav2=Belanger |pêşnav2=Lorian |paşnav3=Benassi |pêşnav3=Ricardo |paşnav4=Hranjski |pêşnav4=Hrvoje }}</ref> Balafireke bêmirov a Îranê li Otêla Crowne Plaza li Manama ya [[Behreyn|Behrêynê]] ketiye ku bûye sedema şewatê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatvnews.com/news/world/iranian-drone-hits-crowne-plaza-hotel-in-bahrain-2026-03-01-1032140 |sernav=Iranian drone hits Crowne Plaza hotel in Bahrain's Manama |malper=India TV News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Crowne Plaza in Bahrain confirms "incident" affected the hotel |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Cheney |pêşnav= }}</ref> Li Ebû Dabiyê li nêzîkî kompleksa Etihad Towers, li nêzîkî balyozxaneya Îsraîlê, bermahiyên droneke hatiye dîtin û dema ku drone dikeve, bermahiyên dronê de zirar daye bircan û jinek û zarok a wê bi sivikî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/01/world/iran-attack-khamenei-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 1ê adarê de ji ber êrîşeke Îranê li [[Kuweyt]]ê kesek hatiye kuştin û 32 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016189 |sernav=One killed, 32 injured in Iranian attacks on Kuwait, health ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îranê îdia kir ku wan bi çar mûşekan li USS Abraham Lincoln xistiye lê piştre rayedarekî amerîkî vê îdiayê red kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-01 |sernav=Iran’s Guards say they ‘struck’ US aircraft carrier USS Abraham Lincoln |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irans-guards-say-they-struck-us-aircraft-carrier-uss-abraham-lincoln/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî agahiyan, baregeha deryayî ya fransî Camp de la Paix a li Ebû Dabiyê jî ji aliyê mûşek an jî droneke Îranê ve hatiye xistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theyeshivaworld.com/news/liveblogs/live-blog/2518641/smoke-rises-over-french-naval-base-in-abu-dhabi-after-iranian-strike.html |sernav=Smoke Rises Over French Naval Base in Abu Dhabi After Iranian Strike |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref> Du dronên îranî depoyek li Baregeha Deryayî ya El Selam li Ebû Dabî kirine armanc, di encamê de agir bi du konteynerên ku kelûpelên giştî tê de dihatin hilanîn ketiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Li dora saet 15:30 GMT, Erebistana Siûdî îdîa kiriye ku wan kariye rê li çend mûşekên ku hewl didan Baregeha Hewayî ya Prens Sultan û Balafirgeha Navneteweyî ya Qiral Xalid bikin hedef, bigirin. Karbidestên leşkerî yên Keyaniya Yekbûyî gotine ku Typhoonek RAF droneke îranî ku ber bi qada hewayî ya Qeterê ve diçû xistine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603015680 |sernav=UK says British fighter jet shot down Iranian drone heading toward Qatar |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Mûşek û dronên îranî her wiha li baregeheke leşkerî ya amerîkî ya nêzîkî Hewlêrê ketiye xwarê û kampeke meydanî ya Bundeswehr li rojhilatê Urdunê xistiye, ku di encamê de leşkerekî amerîkî birîndar bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://tass.com/world/2094115 |sernav=Iran targets German bases in Jordan, Iraq — magazine |malper=TASS |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Ber bi dawiya rojê ve êrîşeke mûşekeke balîstîk li devereke rojavayê Qudsê ketiye û ziyanên milkî li ser rêya derdorê, zirar daye wesayîteke sivîl û şeş kes birîndar bûne. Perçeyên mûşekeke îranî li Eyn Tarma, Sûriyeyê ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hjnews.com/world/syria-iran/image_0c0cf6ef-aaca-5464-887f-50bf088af3ef.html |sernav=Syria Iran |malper=The Herald Journal |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=AP |pêşnav=Ghaith Alsayed- }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=nîsan 2026 }}</ref> === 2ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Epic Fury Strike compilation (997855).webm|thumb|Montajek ji êrîşên Fermandariya Navendî ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê di dema Operasyona Epic Fury de li Îranê]] Di 2ê adarê de êrîş li ser xalên komara îslamî ya Îranê ku xalên li [[Tehran]] û [[Sine]] bûne armanca êrîşan û her wiha li deverên leşkerî û stratejîk ên wekê navendên fermandariyê û navendên mûşekan jî rastî êrîşan hatine. Piştre di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku navenda nukleerî ya Natanzê ji aliyê êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ve hatiye armancgirtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/articles/cy4wxk7e71xo |sernav=حملات گسترده هوایی به پایتخت ایران؛ آسیب‌ به بیمارستان‌های گاندی و خاتم‌الانبیاء در تهران |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Di sibehan di heman rojê de nexweşxaneya Xetam-el-Enbîa û Gandî ya li Tehranê rastî êrîşan hatine ku ji aliyê Îranê ve hatiye ragihandin û ji aliyê BBC Verify ve hatiye piştrast kirin. Ev nexweşxaneya ji berê ve bi hikûmetê ve girêdayî bûn. Di bersiva êrîşên Hizbullahê de, artêşa Îsraêlê bi rêze bombebaranên stratejîk li ser Beyrût û Geliyê Beqayê berdewam kiriye.<ref name="Kleinbaum2026">{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news/hezbollah-israel-war-declaration |sernav=BREAKING: Hezbollah Officially Declared War on Israel |malper=JFeed |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Kleinbaum |pêşnav=Yair }}</ref> Di heman demê de heman êrîş li başûrê Libnanê jî çêbûne. Piştî demek kurt, hêzên hewayî yên Îsraêlê dest bi êrîşên li Tehranê jî kirine. Hêza hewayî ya DYAyê li baregehên hewayî yên li seranserê Îranê, balafirên leşkerî û avêjerên droneyan ku di nav de gelek F-14 Tomcat hebûn xistiye. Artêşa Îsraêlê (IDF) îdîa kir ku wan di êrîşan de serokê baregeha îstîxbaratê ya Hizbullahê Huseyîn Makled kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-02 |sernav=IDF says it killed Hezbollah intelligence chief in overnight strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-killed-hezbollah-intelligence-chief-in-overnight-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di çarçoveya xweparastina li dijî Hizbullahê de, hêzên çekdar ên Îsraêlê êrîşî sê bajarokên li başûrê Libnanê kirine ku di nav wan de bajarokên Haris, Nebetiye el-Fewqa û Meyfadûn hebûn û piştre fermana valakirinê li pêncî bajarokên cîran daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.repubblica.it/esteri/2026/03/02/diretta/iran_guerra_usa_israele_news_oggi-425194152/ |sernav=Iran, le news dalla guerra. Trump: “Li stiamo massacrando”. E non esclude invio soldati |malper=la Repubblica |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=it }}</ref> Ajansa medyayî ya Siûdî El Hadath ragihandiye ku rêberê siyasî yê Hizbullahê û endamê parlamentoya Libnanê Mihemed Raad di êrîşeke hewayî de hatiye kuştin.<ref name="Boxerman2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/02/world/iran-us-israel-attack-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Îsraêlê hişyarî daye libnanî yên ku ji malên xwe reviyane ku venegerin û gelek kesan gotine ku ew nizanin piştî ku roj diçe ava ew ê çawa bigihîjin xwarin an avê. ==== Êrîşên Hizbullah û Îranê ==== Li dora nîvê şeva bi dema herêmî, baregeha hêza hewayî ya qraliyetê li [[Akrotîrî]], [[Qibris]]ê, rastî êrîşeke gumanbar a bêmirov hatiye û li seranserê Akrotîrî û Dhekelî yê sîrenên êrîşa hewayî lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Her çiqas yek ji wan karîbû li balafirgehê bikeve û zirarên piçûk çêbike, li gorî agahiyan êrîşên pênc dronan hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/security-threat-declared-at-uk-cyprus-bases |sernav=UK Cyprus base hit by drone |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/europe/20260302/f1219f92cf764cfda2bcbac966935263/c.html |sernav=Urgent: Explosions heard at Britain's air force base in Cyprus: British media |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Sîstema hişyariya otomatîk a leşkerî ya brîtanî diyar kiriye ku "gefeke ewlehiyê ya berdewam" heye û wezareta parastinê îdia kiriye ku "baregehê bersiv daye" êrîşê.<ref name="Fulton2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Dunbar |pêşnav2=Marina |paşnav3=Richards |pêşnav3=Serena |paşnav4=Lowe |pêşnav4=Yohannes |paşnav5=Vernon |pêşnav5=Hayden |paşnav6=Ratcliffe |pêşnav6=Rebecca |tarîx=2026-03-02 |sernav=Trump warns there could be more casualties after service members killed – as it happened |url=https://www.theguardian.com/us-news/live/2026/mar/01/us-israel-war-on-iran-ayatollah-ali-khamenei-i-dead-latest-reports |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Fulton2026"/> Ev yek paşê ji aliyê rayedarên qibrisî ve hatiye piştrast kirin.<ref name="Fulton2026"/> Li gorî agahiyan çend demjimêr piştî ku Keyaniya Yekbûyî destûr daye Dewletên Yekbûyî ku bingehên wan ên leşkerî ji bo operasyonên li dijî Îranê bikar bîne, pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Campbell |pêşnav=Lucy |paşnav2=Ambrose |pêşnav2=Tom |paşnav3=Lowe |pêşnav3=Yohannes |paşnav4=Fulton |pêşnav4=Adam |paşnav5=Ambrose |pêşnav5=Lucy Campbell (now); Tom |paşnav6=Fulton (earlier) |pêşnav6=Adam |tarîx=2026-03-02 |sernav=Middle East crisis live: Israel launches new attacks on Tehran and Beirut as Trump lays out objectives |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Îranê her wiha îdîa kiriye ku droneke MQ-9 reaper a amerîkî xistiye xwarê. Çavkaniyên Îsraêlê ragihandine ku di saetên serê sibê yên 2ê adarê de ji nav Libnanê ber bi axa wê ve roket hatine avêtin û li ser Heyfa û Celîleya Jorîn dengê sîrenan hatiye lêxistin.<ref name="Fulton2026"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |pêşnav= |tarîx=2026-03-01 |sernav=Rockets launched from Lebanon for first time in months, setting off sirens across northern Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rockets-launched-from-lebanon-for-first-time-in-months-setting-off-sirens-across-northern-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraêlê gotiye ku wan mûşekek têk biriye, di heman demê de mûşekên din jî li deverên vekirî xistine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Glikman |pêşnav=Eitan |paşnav2=Kraus |pêşnav2=Yair |tarîx=2026-03-01 |sernav=IDF: Rocket intercepted from Lebanon, several landed in open areas; drone intrusion alerts |url=https://www.ynetnews.com/article/08vx55nmo |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Îstîxbarata îsraêlî bawer dike ku êrîş encama fermanek ji Tehranê bû û berdevkê artêşa Îsraêlê daxuyaniyek awarte daye û diyar kiriye ku êrîş divê wekê "ragehandina fermî ya şer ji aliyê Hizbullahê ve" were hesibandin û soz daye ku gefê "bêbandor bike".<ref name="Kleinbaum2026"/> Hizbullah berpirsiyariya xwe di êrîşê de piştrast kiriye û diyar kiriye ku wan di bersiva kuştina Xamineyî de êrîşî baregeheke Îsraîlê li Heyfayê kiriye. Li gorî raporên medyaya civakî, du dronan li nêzîkî Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê baregeha serketinê ya Amerîkayê kirin armanc û yek ji wan li baregehê ketiye. Di heman demê de çend teqînan li Hewlêr, li Başûrê Kurdistanê pêk hatine. Komeke alîgirê Îranê ya bi navê "parêzvanên lîwaya xwînê" diyar kirine ku ew li pişt van her du êrîşan in û îdia kirine ku ew ji bo tolhildana kuştina Xamineyî van êrîşan pêk anîne.<ref name="Boxerman2026"/> Êrîşeke Îranê li ser bendera Mîna Selman a Behrêynê bûye sedema şewatê. Perçeyên mûşekek ku hatibû têk birin li ser "keştiyeke biyanî" ku li herêma pîşesaziyê ya Selman dikeve, bûye sedema mirina karkerekî û birîndarbûna giran ên du kesên din. Li Ras Tanura ya Aramco ya li Erebistana Siûdî, tesîseke rafineriyê zirar dîtiye û bûye sedema şewateke kontrolkirî. Di destpêkê de dihat bawerkirin ku ji ber êrîşeke bi dronan çêbûye lê rayedarên Siûdî diyar kirin ku şewat ji ber bermahiyên mûşekeke Îranî ya têk birî derketiye. Wezareta berevaniyê ya Kuweytê diyar kiriye ku "çend" balafirên amerîkî li Kuweytê ketine xwarê. Piştre hatiye diyar kirin ku balafirên şer ên Amerîkayê ji aliyê hêzên Amerika an Kuweytê bi şaşî hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-02 |sernav=Small fire under control at Saudi Aramco refinery after apparent drone strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/small-fire-under-control-at-saudi-aramco-refinery-after-apparent-drone-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> CNNê teqînên li bajarên mezin ên herêma Kendavê ragihandiye. Li Dubaî, Ebû Dabî û Dohayê teqîn çêbûne. Li gorî Ajansa Nûçeyan a Kuweytê ya dewletê, rafineriyeke petrolê bi şarapnelê hatiye armancgirtin. Li Erebistana Siûdî droneyan rafineriya Ras Tanura armanc girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: Trump warns Iran about larger strikes as war spirals in Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Lee |pêşnav= }}</ref> Li Behrêynê wezareta karên hundir diyar kiriye ku li seranserê welêt siren hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603026672 |sernav=UAE intercepts 9 Iranian ballistic missiles, 6 cruise missiles, ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li Qibrisê Balafirgeha Navneteweyî ya Pafosê li ser tespîtkirina tiştekî nenas ê biyanî yê ku li ezman hatiye valakirin û di heman demê de li ser tespîtkirina gefek pêşdîtî ya li hemberî baregeha Akrotiriyê careke din sîren lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/paphos-airport-evacuated-reports |sernav=Paphos airport returns to operation after evacuation |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://knews.kathimerini.com.cy/en/news/sirens-sound-again-at-akrotiri-base-as-tensions-remain-high |sernav=Sirens sound again at Akrotiri base as tensions remain high |malper=knews.com.cy |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Solutions |pêşnav=BDigital Web }}</ref> Paşê hikûmeta Qibrisê piştrast kiriye ku ew tişt du dron bûn ku bêyî ku zirarê bidin hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/raf-base-in-cyprus-hit-by-drone-strike-ministry-of-defence-says-13514072 |sernav=RAF base hit, with more drones intercepted |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştî bûyerê Yewnanistanê ragihandiye ku ew ê firkate û balafirên F-16 bi cih bikin ku Qibrisê ji her êrîşeke din ên Îranê biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/local/we-will-strike-cyprus-hard-iranian-general-says-over-american-presence-on-island/ |sernav=We will strike Cyprus hard, Revolutionary Guards general says over American presence on island |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://caliber.az/en/post/iranian-general-warns-of-intense-attacks-on-cyprus-over-us-presence |sernav=Iranian General warns of "intense" attacks on Cyprus over US presence - VIDEO |malper=caliber.az |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştre di heman rojê de Îranê êrîşên li dijî binesaziya enerjiyê li Qeterê pêk aniye. Balafirên bêmirov ên Îranê li baregehên gaza xwezayî ya şilekirî (LNG) yên Qeterê xistiye ku bûye sedema rawestandina hilberînê. Her wiha, mûşek û dron ber bi deverên li Qatarê ve hatine şandin ku di nav de Baregeha Hewayî ya El Udeyd û tesîsên pîşesaziyê hebûn, hêzên Qatarê îdîa kiriye ku wan gelek ji van êrîşan têk birine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=England |pêşnav=Andrew |paşnav2=Moore |pêşnav2=Malcolm |paşnav3=Sandlund |pêşnav3=William |paşnav4=Millard |pêşnav4=Rachel |tarîx=2026-03-02 |sernav=Gas prices soar as Iranian attacks force shutdown of Qatari production |url=https://www.ft.com/content/dac7a77d-e0f4-4f52-a3d4-55b145e67347 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Financial Times }}</ref> === 3ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack around Enghelab Square 9.jpg|thumb|Di 3ê adarê de Qada Enqelab a Tehranê]] Di saetên serê sibeha 3ê adarê de Îsraîlê li Libnan û Îranê bombebaran û êrîşên xwe berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/lebanon-israel-hezbollah-6c73ef0f5836632a2d2b34145900c28b |sernav=Lebanon’s leaders turn on Hezbollah as airstrikes hit Beirut and thousands seek shelter |malper=AP News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Tawil |pêşnav=Fadi |paşnav2=español |pêşnav2=BASSEM MROUE Leer en }}</ref> Îsraêlê gotiye ku wan yek ji fermandarên artêşa Îranê kuştiye û piştî êrîşa mûşekên li hemberî Îsraêlê, diwanzdeh endamên Hizbullahê girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-03-26 |sernav=Live updates: Israel hits Beirut and Tehran as Trump warns Iran of escalated strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=Yosef |pêşnav= }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregeha konseya bilind a ewlekariya neteweyî, digel binesaziya fermandarî û kontrolê û ofîsa serokkomarî ya Îranê hilweşandiye û destnîşan kiriye ku wan "navenda herî navendî û girîng a rejîma Îranê" armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603031120 |sernav=Israel strikes Iran leadership compound in central Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezîrê berevaniya Îsraêlê ji bo desteserkirina pozîsyonên stratejîk ên Libnanê destûr daye ku artêş destwerdana bejayî ya Libnanê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbc.co.uk/article/israel-launches-ground-invasion-of-lebanon-and-trump-issues-new-warning-5HjdTm8_2/ |sernav=Israel launches ground invasion of Lebanon and Trump warns 'hardest hits were yet to come' |malper=LBC |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=McShane |pêşnav=Asher }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260303-israel-orders-troops-to-seize-new-positions-in-lebanon |sernav=Israel orders troops to seize new positions in Lebanon |malper=France 24 |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, wan bi giranî zirar dane şiyanên deryayî yên Îranê, bi taybetî li Kendava Omanê ku tê gotin çend keştîyên şer ên Îranê hatine rûxandin û li baregehên girîng ên Îranê hatine xistine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2026/03/us-strikes-destroy-irans-main-naval-assets/ |sernav=US Strikes Destroy Iran's Main Naval Assets |malper=Naval News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Ozberk |pêşnav=Tayfun }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/irans-key-naval-base-on-strait-of-hormuz-set-ablaze-from-strikes |sernav=Iran's Key Naval Base On Strait Of Hormuz Set Ablaze From Strikes |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Rogoway |pêşnav=Joseph Trevithick, Tyler }}</ref> Qesra Golestanê ku di lîsteya mîrata cîhanî ya UNESCOyê de ye, ji ber bermahiyên êrîşa ezmanî ya Îsraêl û Amerîkayê ziyan dîtiye ku bûye sedema zirarê ku di nav de Hola Golestanê û Textê Mermerî hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/culture/2026/03/03/unesco-expresses-concern-over-the-protection-of-cultural-heritage-sites-in-middle-east |sernav=UNESCO shares concerns over protection of cultural heritage sites |malper=euronews |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezareta mîrata çandî, geştiyariyê û karên destan a Îranê bi fermî ji UNESCOyê xwestiye ku rewşê binirxîne û UNESCOyê daxuyaniyek weşand û destnîşan kiriye ku zirardayîna milkên dîrokî li dijî qanûnên navneteweyî ye.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=How Iran Conflict Damaged Golestan Palace, Once Home Of Peacock Throne Looted From Delhi |url=https://www.ndtv.com/lifestyle/how-iran-conflict-damaged-golestan-palace-once-home-of-peacock-throne-looted-from-delhi-11162756/amp/1 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=www.ndtv.com |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan Dawûd Elîzade, fermandarê şaxê Libnanê ya hêza Qudsê, li Tehranê kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-03 |sernav=Top IRGC commander, responsible for Lebanon, killed in Tehran strike — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-irgc-commander-responsible-for-lebanon-killed-in-tehran-strike-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên hewayî yên Amerîka-Îsraêlê avahiya konseya tesbîtkirina berjewendiyê li Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603037480 |sernav=Video shows ruins of Iran's Expediency Council building after strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî rayedarên îsraîlî dibe ku êrîş dijwartir bibin û şerekî bejayî ya kûrtir jî di nav xwe de bigirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tankersley |pêşnav=Jim |paşnav2=McCreesh |pêşnav2=Shawn |paşnav3=Troianovski |pêşnav3=Anton |paşnav4=Rennison |pêşnav4=Joe |tarîx=2026-03-03 |sernav=Israel Begins ‘Broad Wave of Strikes’ on Iran’s Infrastructure |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/04/world/iran-war-israel-lebanon-trump |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Tehranê baregeheke pêşxistina çekên nukleerî ya veşartî ku wekê Min Zadaî bi nav kiriye, hilweşiyaye û ji destpêka şer ve 300 avêjerên mûşek ên îranî ji holê rakiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-888715 |sernav=IDF destroys secret nuclear site, thousands of missile pads {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Serokê Amerîkayê Donald Trump gotiye ku Amerîkayê "dabînkirinek bêdawî" ya çekên giran di destê xwe de digire lê ew ji dewletên din bêtir dabînkirinan dixwaze. Trump her wiha gotiye ku ew ji serkeftinek "MEZIN" a Amerîkayê bi bawer e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603033568 |sernav=US munitions stockpiles at record levels in key categories, Trump says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Rêveberê giştî yê Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus ragihandiye ku sê pisporên tenduristiyê dema ku ji bo alîkariya kesên bi bandordar li başûrê Libnanê dixebitin mirine û şeş jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Hizbullahê û Îranê ==== Saet di 1:40ê sibê de, bi dema herêmî (22:00 GMT) rêze teqînên bihêz li Dohayê hatine tomarkirin û piştî çend demjimêran jî heman êrîş berdewam kiriye. Dengê teqînan li Qibrisê, li Larnaca, taxa Mackenzie û li nêzîkê Balafirgeha Navneteweyî ya Larnacayê û baregeha brîtanî ya li Dhekeliyê hatiye bihîstin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cedarnews.net/newstasks/breakingnews/explosions-reported-in-israel-and-cyprus/905942/ |sernav=Explosions reported in Israel and Cyprus {{!}} Cedar News |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/cyprus-larnaca-iran-live-explosion-36806399 |sernav=Fresh security scare for UK military base in Cyprus |malper=The Mirror |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Blackshaw |pêşnav=Ethan |paşnav2=Nunes |pêşnav2=Eliana |paşnav3=Vickers-Price |pêşnav3=Rachel }}</ref> Di saet 3:30ê sibehê bi dema herêmî (23:30 GMT) li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî gelek mûşekên ku ji Îranê ber bi mîrgehê ve hatine tespît kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/uae/uae-air-defences-intercept-iranian-ballistic-missiles-1.500461428 |sernav=UAE air defences intercept Iranian ballistic missiles |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Li Riyadê jî teqîn pêk hatiye û dû yê di encama van teqînan hatin dîtin û agir li balyozxaneya herêmî ya amerîkî dest pê kiriye ku ji aliyê du dronên îranî ve hatibû armanc girtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Campbell |pêşnav2=Lucy |paşnav3=Lawther |pêşnav3=Fran |paşnav4=Ambrose |pêşnav4=Tom |paşnav5=Lowe |pêşnav5=Yohannes |tarîx=2026-03-03 |sernav=Fire at US embassy in Riyadh after drone strike – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-03 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Stout2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: US Gulf allies fend off attacks as Trump warns Iran of ‘big wave’ of strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Stout |pêşnav= }}</ref> Polîsê Îsraîlê ragihandiye ku di encama ketina parçeyên mûşekên Îranê li Tel Avîvê kesek birîndar bûye. Her wiha di demjimêrên serê sibê de, li seranserê Behreynê sîrenan dest bi çalakbûnê kirin û hikûmetê bang li welatiyan kiriye ku ji ber êrîşan di cihê ewle de bimînin.<ref name="Stout2026"/> Li gorî raporên ku li ser medyaya civakî hatine parvekirin li Hewlêr a Başûrê Kurdistanê teqîn çêbûne û berxwedana îslamî ya Iraqê berpirsiyariya êrîşê girt ser xwe û gotiye ku wan otêlek ku leşkerên amerîkî tê de ne armanc girtiye. Balyozxaneya Amerîkayê ya li Riyadê ji aliyê du dronan ve hatiye armanc girtin û bûye sedema şewat û zirarê lê ji ber ku avahî vala bû, qurbanî û birîndar çênebûye. Li [[Başûrê Kurdistanê]] qaymeqamê [[Koye (navçe)|Koyeyê]] ragihandiye ku danê sibehê 3ê adarê de artêşa Îranê bi sê dronan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/030320262 |sernav=Bi dron û mûşekan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en }}</ref> === 4ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack on residential homes in central Tehran 1.jpg|thumb|Piştê êrîşên Amerîka û Îsraêlê ku zirar dîtiye]] Wezîrê derve yê Amerîkayê Marco Rubio di 4ê adarê de ragihandiye ku dê êrîşên Amerîka û Îsraîlê yên li ser Îranê zêde bibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492 |sernav=As Iran retaliates, largest US military base in Middle East hit by ballistic missile, Qatar says |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Êrîşên Îsraêlê li hemberî baregeha Besîcê bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/c62gg44d53xt |sernav=US says 'firepower over Iran to surge dramatically' as Israel bombards Beirut and Tehran |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB }}</ref> Li gorî çavkaniyên îranî, Mucteba Xameneyî ji êrîşeke ezmanî sax filitiye. Qeterê deh kesan bi tohmeta ku wekê şaneyek muhafizên şoreşê ya Îranê li axa Qeterê kar dikirin, li ser binesaziya leşkerî daneyan kom dikirin û hinek ji wan ji bo karanîna dronan perwerdehî dîtibûn girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/04/03/2026/qatar-state-security-announces-the-arrest-of-two-cells-affiliated-with-the-iranian-revolutionary-guard |sernav=Qatar State Security announces the apprehension of two cells affiliated with the Iranian Revolutionary Guard |malper=thepeninsulaqatar.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Newspaper |pêşnav=The Peninsula }}</ref> Hêzên hewayî yên Îsraêlê ragihandiye ku balafireke şer a Yak-130 a Îranî ya çêkirî ya Rûsyayê li ser Tehranê ji aliyê balafireke F-35 ve hatiye xistin. Ev yekem car e ku F-35 balafireke şer a bi mirovî di şerê hewayî de dixe xwarê û yekem car ji sala 1985an vir ve hêza hewayî ya Îsraêlê balafireke şer dixe xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888768 |sernav=Israel F-35 downs Iranian fighter jet in first war dogfight {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Keştiyeke şer a Îranê ya bi navê IRIS Dena, bi qasî 40 mîlên deryayî (74 km) li başûrê Galle, Srî Lankayê, li [[Okyanûsa Hindî]] ji aliyê binavderiyeke hêza deryayî ya Dewletên Yekbûyî ve hatiye noqandin. Ev keştiya hatiye lêdan piştî beşdarbûna xwe di nirxandina flota navneteweyî ya 2026an û tetbîqata piralî ya MILAN li Vîsakhapatnam, Hindistanê, di dema vedigeriya xwe ya Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-04 |sernav=Sri Lanka rescues 32 sailors from sunk Iranian warship, recovers ‘few bodies’ |url=https://www.thehindu.com/news/international/sri-lanka-rescues-sailors-from-sinking-iranian-ship/article70702468.ece |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Hindu |ziman=en-IN |issn=0971-751X }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2026/Mar/04/at-least-87-killed-as-iranian-warship-sinks-in-indian-ocean-after-us-submarine-strike |sernav=Over 100 feared dead after US submarine strike on Iranian frigate in Indian Ocean |malper=The New Indian Express |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Rana |pêşnav=Javaria }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/sri-lanka-navy-sends-ships-aircraft-after-distress-call-from-iranian-vessel-iris-dena-101772605277885.html |sernav=Sri Lanka sends jets over Iran naval ship's distress call, denies ‘submarine attack’ reports; several feared dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Ew yekem keştî bû ku ji aliyê binavbehrekê ve di şerên çalak de hatiye noqandin ê ji dema General Belgrano ya ARA di dema Şerê Falklandê de û ji dema Şerê Cîhanê yê Duyem ve, yekem keştî ye ku ji aliyê binavbehreke amerîkî ve hatiye noqandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/u-s-submarine-sinks-iranian-warship-in-the-indian-ocean |sernav=U.S. Navy Submarine Torpedoes Iranian Frigate In Indian Ocean |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Trevithick |pêşnav=Howard Altman, Joseph }}</ref> Piştê êrîşê keştiya Îranê di serê sibehê de sînyala rewşa awarte daye ku ev yek bû sedema operasyona lêgerîn û rizgarkirinê ya awarte ya ji aliyê hêza deryayî ya Srî Lankayê û hêza hewayî ya [[Srî Lanka]]yê. 32 kesên saxmayî ji aliyê hêzên deryayî yên Srî Lankayê ve bi serkevtî hatine rizgarkirin û ji bo nexweşxaneya neteweyî ya Galleyê hatin veguhastin, li wir ji ber westandinê û birînên têkildarî teqînê dermankirina wan a bijîşkî hatiye wergirtin. Di heman demê de hêzên deryayî yên Srî Lankayê li cihê bûyerê 87 cinazeyên deryavanên Îranî dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/iris-dena-news-live-updates-iran-navy-ship-explosion-submarine-attack-sri-lanka-coast-death-toll-us-war-march-4-news-101772625664489.html |sernav=Iris Dena news highlights: US says Iran's warship Iris Dena sunk in torpedo attack near Sri Lanka, at least 87 dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://themorning.lk//articles/6eDXFEnyeabdwhQqvzFE |sernav=Around 180 sailors were onboard the distressed Iranian naval ship ‘IRIS Dena’ off Galle- FM |malper=Latest in the News Sphere {{!}} The Morning |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Rêjeya avêtina mûşekên balîstîk ji aliyê Îranê ve ji destpêka şer heta 4ê adarê kêm bûye û analîst balê dikişînin ser kêmbûna depoyên mûşek û avêjerên Îranê û her wiha stratejiya kêmkirina çekan bikar tîne ku ji bo şerekî dirêjtir berxwe bide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/bc7b386f-23e9-4b97-8613-9f7abe985be1 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> Îranê li dijî Baregeha Hewayî ya El Udeid û tesîsa rafineriya petrolê ya Ras Tanura ya Aramco êrîş pêk anîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492&entryId=130737063 |sernav=Qatar says Al Udeid Air Base hit by ballistic missile |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber pêşbîniya êrîşên Îranê fermana derxistina karkerên ne-esasî yên li Qibrisê da û hişyariya seferê ji bo wî welatî daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/america-evacuates-non-essential-workers-from-cyprus/ |sernav=America Evacuates Non-Essential Workers from Cyprus Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Papadopoulos |pêşnav=Kosta }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usatoday.com/story/travel/2026/03/04/cyprus-travel-safety-risks/88978882007/ |sernav=Reconsider visiting this European country, State Department says |malper=USA TODAY |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Chen |pêşnav=Eve }}</ref> Hizbullah li başûrê Libnanê guleyên dijî-tank avêtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-04 |sernav=IDF says 2 troops moderately injured today from anti-tank fire in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-2-troops-moderately-injured-today-from-anti-tank-fire-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Balafirgeha Navneteweyî ya Larnaca li Qibrisê di bersiva droneke Libnanî de ku ji aliyê balafirên F-16 ên yewnanî ve hatiye xistin, bi awayekê demkî hatiye girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/cyprus-larnaca-airspace-closure-suspicious-object/ |sernav=Cyprus Closes Larnaca Airspace After Suspicious Object Detected Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Bureau |pêşnav=Athens }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://breakingthenews.net/Article/Cyprus%27-Larnaca-closes-airspace-due-to-suspicious-object/65798562 |sernav=Cyprus' Larnaca closes airspace due to suspicious object |malper=breakingthenews.net |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Raporan behsa girtina qada hewayî ya Qibrisê kirin lê ev yek paşê ji aliyê hikûmeta Qibrisê ve hatiye redkirin û hikûmeta Qibrisê di heman daxuyaniyê de hebûna tiştê nenas ji Libnanê jî piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/04/cypriot-airspace-closed-reports |sernav=Govt insists Cypriot airspace is open |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Mûşekek balîstîk ku ji axa Îranê hatibû avêtin, dema ku ketibû qada hewayî ya Tirkiye ji aliyê pergalên parastina hewayî yên entegre yên NATOyê ve hate astengkirin ku ev yek nîşana gurrbûneke girîng di pevçûna herêmî de ye. Ev yekem binpêkirina rasterast a axa endamekî NATOyê bû di dema dijminatiyên berdewam de pêk hatiye. Di bersiveke dîplomatîk de, Îranê bi vê êrişê fermî red kiriye ku bi zanebûn Tirkiye nekiriye hedef û bûyer wekê "anormalîyeke teknîkî" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-04 |sernav=Turkey says Iranian ballistic missile entered its airspace, shot down by NATO |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/turkey-says-iranian-ballistic-missile-entered-its-airspace-shot-down-by-nato/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 5ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Êrîşeke esmanî ya amerîkî û îsraîlî hola werzîşê ya girtî ya 12.000 kursiyan a kompleksa azadî ya Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603051320 |sernav=Missile strike destroys 12,000-seat indoor arena at Tehran’s Azadi complex |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Du serokên xwendekarên Besîcê ku hatiye îdiakirin ku di tepeserkirina xwepêşandanan de beşdar bûne, di êrîşên esmanî yên Îsraîlê de hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603054727 |sernav=Live - Trump demands Iran’s ‘unconditional surrender’ as Khamenei bunker destroyed |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Li gorî daneyên ku ji aliyê [[Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê]] ve hatiye weşandin li Îranê 13 navendên tenduristiyê di dema pevçûnê de hatine bombebarankirin. ==== Êrîşên Îranê ==== Di 5ê adara 2026an de, çavkaniyek leşkerî ji [[Ajansa Nûçeyan a Farsê]] re gotiye ku Îranê ji 28ê sibatê ve zêdetirî 500 mûşekên balîstîk û deryayî û nêzîkî 2.000 dronan ber bi welatên kendavê ve şandine. Di raporê de hatiye îdîakirin ku hema hema ji sedî 40ê şandina dronan ber bi Îsraêlê ve hatine kirin û ji sedî 60ê ji dronan jî ber bi hedefên amerîkî yên li herêmê ve hatine şandin. Serokê [[Ûkrayna]]yê [[Volodîmîr Zelenskî]] diyar kiriye ku Ûkraynayê ji bo alîkariya bi dronên Şahed ên îranî daxwazek ji Amerîkayê wergirtiye. Serokê Dewletên Yekbûyî Donald Trump diyar kiriye ku ew ê alîkariya Ûkraynayê qebûl bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.ara.cat/international/trump-asks-zelensky-for-help-defending-against-iranian-drones_1_5669750.html |sernav=Trump asks Zelensky for help defending against Iranian drones |malper=Ara in English |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Ferrer |pêşnav=Antònia Crespí }}</ref> Di dema serdana wezîrê berevanî ya [[Keyaniya Yekbûyî]] John Healey de ti mûşek ber bi Qibrisê ve nehatin şandin lêbelê sîrenên li baregehên brîtanî du caran lê daye û di nav nifûsa herêmî de bûye sedema metirsiya berfireh û cihguhertinê. Her du caran jî baregehan piştrast kirine ku mûşek hatine avêtin lê ev mûşek negihîştin [[Qibris]]ê. Di heman demê de [[Îtalya]], [[Holenda]] û [[Spanya]]yê piştrast kirine ku ew ê keştîyên şer bişînin ku Qibrisê ji êrîşan biparêzin ku di nav de firqateya ''Cristóbal Colón'' jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Elgot |pêşnav=Jessica |tarîx=2026-03-05 |sernav=Sirens over RAF Akrotiri in Cyprus are stark reminder of its proximity to war |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/05/sirens-over-raf-akrotiri-in-cyprus-are-stark-reminder-of-its-proximity-to-war |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman demê de [[Keir Starmer]] piştrast kiriye ku baregehên brîtanî li Qibrisê bi taybetî ji bo xistina dronên îranî werin bikar anîn û diyar kiriye ku baregeh ji bo parastina qada hewayî ya Ûrdunê werin bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/05/spain-italy-and-netherlands-join-european-naval-deployment-to-cyprus |sernav=Spain, Italy and Netherlands join European naval deployment to Cyprus |malper=euronews |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.latimes.com/politics/story/2026-03-05/europe-commits-to-expanding-iran-campaign-as-israel-strikes-southern-lebanon |sernav=Trump vows to select Iran's new leader, but Tehran is digging in |malper=Los Angeles Times |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US }}</ref> Hatiye diyarkirin ger ji Îrlendayê were xwestin, ew ê amade be ku Qibrisê biparêze û tevlî hevpeymaniya parastinê ya ewropî bibe ku li dora giravê seferber bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.irishexaminer.com/news/arid-41804990.html |sernav=Ireland urged to assist Cyprus if it invokes EU mutual defence clause |malper=Irish Examiner |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=O’Keeffe |pêşnav=Cormac }}</ref> Parçeyên ji mûşekek ku hatiye li jor hatine têkbirin li Petah Tikva ketine û li herêmê şewat çêbûye. === 6ê adarê === [[Wêne:Airstrike on the residential town of Shahid Boroujerdi 20 Avash.webp|thumb|Di 6ê adara 2026an de dîmenek ji encamên êrîşên esmanî yên DYA-Îsraîlê li Tehran a Îranê]] Serokê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] Donald Trump di 6ê adarê de gotiye ku "sînorên demê" ji bo dirêjahiya şer tune neye û Hegseth diyar kiriye ku şer "nû dest pê kiriye."<ref name="Dautrich2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-05-26 |sernav=Day 6 of Middle East conflict — countries intercepting Iranian strikes, US ramps up campaign |malper=CNN |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav=Dautrich |pêşnav= }}</ref><ref name="Dautrich2026"/> Êrîşên ezmanî yên Amerîka û Îsraêlê li ser baregeheke îstîxbarata IRGC li [[Luristan (parêzgeh)|Loristanê]]<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603063094 |sernav=Live - Iran says it is not seeking ceasefire as Trump threatens ‘death, fire and fury’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> û sê leşkerên aştîparêzên ganayî yên ku di nav hêzên UNIFILê de bûn, li Başûrê Libnanê bûne hedefa mûşekekan û birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260306-us-warns-bombardment-surge-as-israel-strikes-iran-lebanon |sernav=War in the Middle East: Ghanaian peacekeepers in Lebanon wounded in missile attacks |malper=France 24 |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> Tankera îranî IRIS Bushehr ji aliyê hêzên deryayî yên [[Srî Lanka]]yê ve hatiye desteserkirin ku ev yekem car e ku ji [[Şerê Cîhanî yê Duyem|Şerê Cihanê ya Duyem]] vir ve keştiyeke şer li welatekî bêalî hatiye desteserkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.newsfirst.lk/2026/3/5/sri-lanka-takes-control-of-iranian-ship-iris-bushehr-and-208-crew |sernav=Sri Lanka Takes Control of Iranian Ship Iris Bushehr and 208 Crew |malper=english.newsfirst.lk |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Hatiye îdîakirin ku li Azerbaycanê hêzên ewlehiyê yên herêmî planeke êrîşî ya girêdayî Îranê asteng kirine. Kesên ku hatine girtin bi îdîaya bi plankirina teqandina boriya petrolê ya Bakû-Tiblîsî-Ceyhan, balyozxaneya Îsraêlê û kenîşteyên li Bakûyê hatin sûcdar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://ukranews.com/en/amp/news/1138555-azerbaijan-announces-prevention-of-terrorist-attacks-planned-by-iran-against-israeli-embassy-and |sernav=Azerbaijan announces prevention of terrorist attacks planned by Iran against Israeli Embassy and synagogue |malper=ukranews.com |roja-gihiştinê=2026-03-10 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/06/azerbaijan-says-it-stopped-iranian-terror-attacks-dismantled-terror-cells |sernav=Azerbaijan says it stopped Iranian terror attack plot |malper=euronews |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> === 7ê adarê === DYAyê sêyem keştiya balafiran a bi navê ''USS George H. W. Bush'' şandiye [[Rojhilata Navîn]].<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/operation-epic-fury-is-us-deploying-3rd-carrier-uss-george-hw-bush-cvn77-to-the-middle-east-amid-iran-war-heres-all-we-know |sernav=Operation Epic Fury: Is US Deploying 3rd Carrier, USS George H.W. Bush (CVN‑77), To The Middle East Amid Iran War? Here's All We Know |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://news.usni.org/2026/03/06/uss-gerald-r-ford-now-in-the-red-sea-uss-george-h-w-bush-wraps-pre-deployment-exercises |sernav=USS Gerald R. Ford Now in the Red Sea, USS George H.W. Bush Wraps Pre-Deployment Exercises |malper=USNI News |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=Shelbourne |pêşnav=Mallory }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.apa.az/america/us-said-expected-to-deploy-3rd-aircraft-carrier-to-the-middle-east-495510 |sernav=US said expected to deploy 3rd aircraft carrier to the Middle East |malper=Apa.az |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her çiqas hem DYA û hem jî Îsraêlê înkar kirine ku wan êrîşî dezgehên bêxwêkirinê kiriye, artêşa Îranê gotiye ku êrîş li ser dezgeheke bêxwêkirina avê ya li girava Qeşmê hatiye kirin ku bandor li dabînkirina ava 30 gundan kiriye û DYA sûcdar kiriye û gotiye ku wan bi êrîşkirina cihên ku Îranê wekê çavkaniya êrîşê li dijî Îranê diyar kiriye, ji bo tola êrîşan hedef girtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-07 |sernav=IRGC says it attacked US base in Bahrain, claims it was used to strike desalination plant in Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-says-it-attacked-us-base-in-bahrain-claims-it-was-used-to-strike-desalination-plant-in-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://time.com/7383099/iran-news-oil-strikes-tehran/ |sernav=Tehran Shrouded in Toxic Cloud After Israel Strikes Fuel Depots |malper=TIME |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Schneid |pêşnav=Rebecca |paşnav2=Jamalpour |pêşnav2=Fatemeh |roja-arşîvê=2026-03-28 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20260328133020/https://time.com/7383099/iran-news-oil-strikes-tehran/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Keştiya firokehilgir a brîtanî ''HMS Prince of Wales'' ketiye rewşa amadebaşiyê ya pêşketî ku berjewendîyên [[Keyaniya Yekbûyî|Brîtanyayê]] li herêmê biparêze.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c39w2nj1rk8o |sernav=British aircraft carrier HMS Prince of Wales prepped to set sail |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-07 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-GB }}</ref> Serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan di 7ê adarê de ji rojnamevanan re gotiye ku Îran dê ji 7ê adarê û pê ve êrîşên li ser cîranên xwe rawestîne heya ku êrîş ji wir dest pê neke. Tevî vê daxuyaniyê, Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê piştê vê daxûyaniyê ji aliyê dronên îranî ve rastê êrîşan hatiye. Êrîşên esmanî yên Îranê bandorek mezin li ser kompleks û rafineriyên petrolên pargîdaniya Halliburton a amerîkî ya li Besrayê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/international/drone-attack-basra-halliburton-kbr-fire-iraq-live/ |sernav=Drone attack on foreign oil compound in Iraq’s Basra sets Halliburton and KBR facilities ablaze |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US }}</ref> Artêşa Îranê bi dronekê êrîşî tankera petrolê ya bi ala Maltayê Prima kiriye. NDTV ragihandiye ku piştî hefteyekê şer, dibe ku tenê nêzîkî hezar mûşekên balîstîk li Îranê bimînin. === 8ê adarê === Di 8ê adarê de kurê Xameneyî ya duyem Mocteba, wekê rêberê nû yê Îranê hatiye hatiye diyar kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Treisman |pêşnav=Rachel |tarîx=2026-03-09 |sernav=What to know about Mojtaba Khamenei, Iran's new supreme leader |url=https://www.npr.org/2026/03/09/nx-s1-5742375/mojtaba-khamenei-iran-supreme-leader |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Êrîşên esmanî yên Îsraîlê ji bo cara yekem li ser dezgehên petrolê yên Îranê daye ku di encamê de çar kes hatin kuştin û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li dijî van êrîşên li ser dezgehên petrolê nerazîbûna nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/08/us-dismayed-israel-iran-fuel-strikes |sernav=Scoop: U.S. dismayed by Israel's Iran fuel strikes, sources say |malper=Axios |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Caputo |pêşnav=Barak Ravid,Marc }}</ref> Êrîşên li ser depoyên sotemeniyê yên nêzîkî Tehranê bûye sedema rijandina petrolê û "çemê agir" ên li kolanên derdorê û bajar di nav ewrek dûyê reş ê gurr de maye û bûye sedema barana reş a asîdî ya jehrîn ku li derdorê deverê bariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.timesnownews.com/world/middle-east/iran-war-oil-depot-strikes-videos-black-rain-us-israel-air-strikes-article-153787160 |sernav='River of Fire' in Tehran: Videos Show Israeli Strikes Hit Iran Fuel Depots, Trigger Black Rain |malper=Times Now |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Rayedarên Îranê ji welatiyan xwestine ku li malê bimînin, li derve bi rûpoşan bigerin, xwarin û sotemeniyê bi kêmanî bikar bînin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Parent |pêşnav=Deepa |tarîx=2026-03-08 |sernav=‘Dark, like our future’: Iranians describe scenes of catastrophe after Tehran’s oil depots bombed |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/08/dark-like-our-future-iranians-describe-scenes-of-catastrophe-after-tehrans-oil-depots-bombed |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Wezareta berevaniya Keyaniya Yekbûyî piştrast kiriye ku hêzên wan droneke îranî ku ber bi Iraqê ve diçû, asteng kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.the-independent.com/news/world/middle-east/kuwait-city-tower-fire-drones-iran-war-b2934196.html |sernav=Kuwait city tower erupts in flames as Iran launches new wave of strikes in the Gulf |malper=The Independent |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her wiha, wezaretê niyeta xwe ya şandina helîkoptereke Merlîn ji bo herêmê diyar kiriye ku di demên pêşin de alîkariya tespîtkirina gefên hewayî bike. Li gorî Heyva Sor a Îranê ji destpêka şer ve bi tevahî 65 dibistan û 32 navendên bijîşkî (wek nexweşxane û dermanxane) bûne hedef û zêdetirî 10.000 deverên sivîlan ji ber êrîşan zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/8/iran-live-israel-bombs-tehran-oil-depots-attacks-on-gulf-states-continue |sernav=Iran war updates: New supreme leader named; 2 killed in Saudi Arabia strike |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kelliher |pêşnav=Ted Regencia,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Caolán Magee,Fiona }}</ref> === 9ê adarê === [[NATO]]yê rêgirtina li duyem ê mûşeka balîstîk a li ser qada hewayî ya [[Bakurê Kurdistanê]] piştrast kiriye ku mûşekê li ser esmanê Dîlok a Bakurê Kurdistanê, li nêzîkî [[Dîlok]]ê hatiye têk têk birin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-09 |sernav=NATO intercepts second Iranian ballistic missile fired towards Turkey |url=https://www.straitstimes.com/world/middle-east/turkey-says-second-iranian-ballistic-missile-shot-down-by-nato-defences-in-airspace |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Straits Times |ziman=en |issn=0585-3923 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/899194/slug |sernav=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |malper=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Donald Trump piştî axavtina bi serokê Rûsyayê Vladimir Putin re îdîa kiriye ku "şer pir temam e, hema bêje temam bûye" û gotiye "me di gelek waran de şer qezenc kiriye."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/09/trump-iran-war-end.html |sernav=Trump says Iran war will end 'very soon,' predicts lower oil prices |malper=CNBC |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Mangan |pêşnav=Dan }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Trew |pêşnav=Bel |tarîx=2026-03-13 |sernav=Iran-US war latest: US confirms troops killed in Iraq plane crash as explosion hits Tehran demonstration |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iran-us-war-live-updates-trump-israel-oil-iraq-b2937707.html |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Independent |ziman=en }}</ref> Trump piştre di civîneke çapemeniyê ya ku di heman rojê hatiye lidarxistin de ji hinek şîroveyên xwe vegeriya û piştgirî da wezîrê berevaniyê Pete Hegseth dema ku gotibû ku şer tenê "destpêka avakirina welatekî nû" ye û ew ê "zû" biqede.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Cameron |pêşnav=Chris |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Boxerman |pêşnav3=Aaron |paşnav4=Troianovski |pêşnav4=Anton |paşnav5=Pérez-Peña |pêşnav5=Richard |tarîx=2026-03-09 |sernav=After Global Economy Shudders, Trump Zigzags on Whether War Is Nearing End |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/10/world/iran-war-trump-us-israel |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Lêbelê Trump her wiha gotiye ku Amerîka dê di roja sêşemê de êrîşa "roja herî dijwar" pêk bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dw.com/en/us-israel-war-with-iran-updates-oil-price-trump/live-76284477 |sernav=Iran war: Tuesday to be 'most intense day' of US strikes |malper=dw.com |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Nêzîkî 12 bombebaranên B1-B gihîştine baregehên li Ewropayê. 5 ji wan li baregeha Hêza Hewayî ya Qraliyetê ya Fairfordê li Keyaniya Yekbûyî daketin û tevlî sê bombebaranên B-52 bûne, di heman demê de jî 3 B1-B yên din jî ber bi Baregeha Hewayî ya Ramsteinê li Almanya ve hatine şandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.airandspaceforces.com/b-1s-b-52s-bombers-europe-iran-epic-fury/ |sernav=B-1s and B-52s Bombers Pour into Europe for Ops Against Iran |malper=Air & Space Forces Magazine |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=South |pêşnav=Todd }}</ref> === 10ê adarê === Di şeva 9 û 10ê adara 2026an de, bombebaranên li ser Tehranê bi girîngî zêde bûye. Rêzeke teqîn bajarê Tehranê, bi taybetî li beşên rojhilat, rojava û başûrê bajêr ku dengê çend teqînên bihêz bi rêzê ve hatiye bihîstin. Herwiha li Kerecê ku bajarekî mezin ê li bakurê rojavayê Tehranê ye, teqînên mezin hatine ragihandin ku li wir çend teqîn li herêmên pîşesaziyê hatine ragihandin. Li bakurê rojavayê welat, li bajarê Tebrîzê jî dengê teqînan hatiye. Rayedarên îranî tavilê asta zirarê li van bajaran eşkere nekirine lê çend çavkaniyên herêmî ragihandine ku êrîşên ku tesîsên lojîstîk û pîşesaziyê hedef digirin hatine kirin.<ref name=":10">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://aje.news/a49wlz?update=4382851 |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li başûrê rojhilatê welêt, balafirgeha Kermanê jî rastî êrîşan hatiye. Li gorî rayedarên herêmî yên ku ji aliyê medyaya Îranê ve hatine parvekirin, gelek avahiyên balafirgehê zirar dîtine. Herwiha êrîşên li bajarê Îsfahanê jî hatine berdewam kirin ku Qesra dîrokî ya kevnar a Chehel Sohoun, ku di Lîsteya Mîrata Cîhanî ya UNESCOyê de ye, piştî bombebaranê zirareke mezin dîtiye. Êrîşê ji ber nêzîkbûna bajêr ji bo çend tesîsên nukleerî yên hesas bûye sedema fikarên cidî.<ref name=":10" /> Li deryayê hêzên amerîkî operasyonên xwe yên li dijî şiyanên deryayî yên Îran a li Kendava Farsê berdewam kiriye. Di civîneke çapemeniya li Washingtonê, serkêşê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine diyar kiriye ku hêzên amerîkî keştîyên îranî yên ku beşdarî operasyonên danîna mayinên deryayî bûne, hedef girtine. Li gorî wî, ji destpêka şer ve zêdetirî pêncî keştîyên îranî hatine bin av kirin an jî hatine rûxandin.<ref name=":10" /> Li bajarê Manamayê ku paytexta Behreynê ye, bi êrîşeke dronî birca Millennium li navçeya Seefê hatiye hedef girtin. Navendên pargîdaniyên telekomunîkasyonê Clarent ku li qata 11em a avahiyê bû, piştî teqînê zirarên mezin dîtiye. Her wiha wezareta karên hundir a Behrêynê piştrast kiriye ku êrîşeke cuda li dijî avahiyeke niştecihbûnê li bajêr pêk hatiye jinek jiyana xwe jidest daye û çend kesên din birîndar bûye. Rayedaran êrîş wekê "êrîşek eşkere" ya ku sivîlan hedef digire wesif kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-war-targets-map-numbers/ |sernav=Map and chart track the latest U.S. and Iranian war targets - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, rafineriya Ruwais ku yek ji mezintirîn rafineriyên petrolê ya cîhanê ye, piştî êrîşeke bi dronan ku herêma pîşesaziyê ya Ruwais li mîrgeha Ebû Dabî bûye armanca êrîşên Îranê, hilberîna neftê bi demkî sekiniye.<ref name=":11">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/10/woman-killed-in-bahrain-as-other-gulf-states-intercept-iranian-missiles |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li Erebistana Siûdî dronek li taxeke niştecihbûnê ya bajarê Ez Zulfî yê li parêzgeha Riyadê ketiye xwarê. Rayedarên Siûdî ragihandine ku di bûyerê de ziyana madî çêbûye lê ti kes nemiriye.<ref name=":11" /> Demek kurt piştî ku artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan avêtina mûşekan ji Îranê tesbît kiriye, li Îsraêlê, çend êrîşên mûşekan li herêma Beyt Şemeş a li navenda welêt hatin ragihandin. Tîmên rizgarkirinê ji bo nirxandina rewşê şandin cihê bûyerê, lê di cih de ti birîndar nehatin ragihandin. Li gorî wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê, di 24 saetên borî de 191 kes, hem sivîl û hem jî personelên leşkerî, ji ber pevçûnê rakirine nexweşxaneyê. Ji destpêka şer ve 2 hezar û 339 birîndar li nexweşxaneyên Îsraêlê hatine derman kirin. Li gorî agahiyên herî dawî yên heta 10ê adarê, 95 kes li nexweşxaneyan mane ku 11 ji wan rewşa wan giran e. Di heman demê de, di êrîşeke mûşekî ya Îranê de li ser bajarê Yehudê li navenda Îsraêlê kesek jiyana xwe jidest daye û du kes jî birîndar bûne. === 11ê adarê === Di roja 11ê adarê de hêza hevbeş a Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li seranserê axa Îranê beberdewam kirine ku ev êrîş li hemberî qereqolên polîsan li parêzgehên [[Rojhilata Kurdistanê]], [[Tehran]] û her wiha navendeke Besîcê li Tehranê û baregehên Besîcê Îmam Riza li Îsfehanê pêk hatine. Her wiha baregeha 7em a hêzên hewayî jî hatine hedefgirtin. Li Bender Ebasê, li parêzgeha Hormozgan, dezgehên medyayî yên li dijî rejîmê nûçeyên rûxandina radareke Îranê ragihandine. Li parêzgeha Xuzistanê, rafineriya Abadanê rastî lêdanekê hatiye ku êrîş yek sedemên krîza enerjiyê ye ku qutbûnên rojane yên elektrîka li seranserê Îranê girantir kiriye. Fermandariya Amerîkayê ragihandiye ku ji destpêka şer ve wan li Îranê zêdetirî 5.500 hedefan xistiye û diyar kiriye ku li ser beşên mezin ên axa Îranê serdestiya wan ê hewayî heye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.france24.com/fr/moyen-orient/20260311-en-direct-guerre-au-moyen-orient-iran-revendique-frappes-grande-ampleur-israel-etats-unis-golfe-petrole |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Di heman rojê de hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li avahiya Bank Sepah li Tehranê xistiye ku di encamê de avahî hilweşiyaye û xizmetguzariyên serhêl û yên rûbirû hatiye rawestandin. Ev bankeya ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî ve hatiye hilweşandin, berpirsiyarê dayîna mûçeyên karmendên Pasdarên Şoreşê û artêşa birêkûpêk a Îranê bû. Li gorî medyaya herêmî karmendên ku ji bo amadekirina mûçeyên mehê di şifta şevê ya awarte de dixebitîn, hatine kuştin. Xizmetên Banka Melli ku saziyeke din a bi rejîmê ve girêdayî ye, çend roj in hatine astengkirin. Di bersivê de, baregeha Xetam el-Enbiya ragihandiye ku navendên aborî û bankên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ve girêdayî yên li herêmê niha hedefên wan ên rewa ne û bang li sivîlan kiriye ku ji ber êrîşên Dewletên Yekbûyî di nav kîlometreyekê de nêzîkî saziyên bankayên Îranê nebin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498593/larmee-iranienne-dit-vouloir-desormais-frapper-des-cibles-economiques-dans-la-region.html |sernav=L'armée iranienne dit vouloir désormais frapper « les centres économiques et les banques » dans la région |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Erebistana Siûdî Îran êrîşên dubare li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê ya padîşahiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniyê ragihandiye ku wan heft dronên ku ber bi zeviya petrolê ya Şeybe ya mezin li rojhilatê welêt ve diçûn asteng kirine ku ji aliyê Aramco ve dihatin xebitandin û ji destpêka şer ve çend caran hatiye hedefgirtin. Şeş mûşekên balîstîk ên ku baregeha hewayî ya prens Siltan ku leşkerên amerîkî li nêzîkî Riyadê lê dimînin, hatine hedef digirtin, hatine têkbirin, her wiha pênc dron li herêma El Xerj û du dronên din jî li nêzîkî Hafar El Batîn, li ser sinorê Kuweytê hatine têk birin.<ref name=":12">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/11/iran-fires-missiles-drones-at-gulf-nations-as-ship-hit-in-strait-of-hormuz |sernav=Iran fires missiles, drones at Gulf nations as ship hit in Strait of Hormuz |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Hêzên Îranê pêlek li dijî Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî pêlek nû yê êrîşan daye destpêkirin ku tê de dron û mûşek hatine bikaranîn. Du dron li nêzî Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê ketin xwarê û di encamê de çar kes birîndar bûn ku di nav de du welatiyên ganayî, yek bangladeşî û welatiyekî hindî di nav de hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498577/des-drones-tombes-pres-de-laeroport-de-dubai-quatre-blesses-autorites.html |sernav=Des drones tombés près de l'aéroport de Dubaï, quatre blessés |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Qeterê piştê ku li Dohayê dengê teqînan hatiye bihîstin ku hatiye ragihandin ku êrîşeke mûşekî hatiye têkbirin.<ref name=":12"/> Li Kuweytê, Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya avêtina du mûşekan li baregeha amerîkî ya Kampa Arifjan, li başûrê bajarê Kuweytê ku baregeha pêşeng a pêkhateya bejayî ya CENTCOMê lê ye, girtiye ser xwe. Di heman rojê de artêşa Kuweytê bêbandorkirina heşt dronan ragihandiye. Li Omanê balafirên bêmirov ên îranî li bendera Salalahê xistine û tankên sotemeniyê hatine armanc girtin. Her çend ti qurbanî nehatine ragihandin jî, xebatên li benderê hatine rawestandin. Di encamê de li wir agirêkî mezin derketiye û di tevahiya êvarê de gurtir bûye û beşek mezin ji benderê şewitandiye.<ref>{{Jêder |sernav=Des réservoirs de carburant touchés par une frappe de drones à Oman |tarîx=2026-03-11 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-des-reservoirs-de-carburant-touches-par-une-frappe-de-drones-a-oman_VN-202603110647.html |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Îranê li Tengava Hurmizê û li Kendava Erebî, êrîşên xwe yên li dijî keştîyên bazirganî zêde kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/attacks-strait-hormuz-intensify-iran-targeted-commercial-ships/story?id=130962627 |sernav=Tensions continue to escalate in the Strait of Hormuz as 3 commercial ships attacked |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di heman rojê de êrîşên Îranê û êrîşên komên girêdayî Îranê ku di nav axa Iraqê de ne li hemberî [[Başûrê Kurdistanê]] berdewam kiriye. Îran li Başûrê Kurdistanê êrîşî wergehên kurdên [[Rojhilata Kurdistanê]] kirine. Heşt balafirên bêpîlot ên ku di du pêlan de hatin avêtin baregeha partiya Komala li herêma Zirgiwezala, nêzîkî [[Silêmanî (bajar)|Silêmaniyê]] bûye armanca êrîşên Îranê û di encamê de pêşmergeyek jiyana xwe jidest daye û du peşmerge jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/130320264 |sernav=Kî ji kû derê bi kîjan dronan êrişî Herêma Kurdistanê dike? |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en }}</ref> === 12ê adarê === ==== Êrîşên li ser Îranê ==== Di roja 12 adarê de hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe yên li seranserê axa Îranê bi awayekî berbiçav zêde kiriye û ji destpêka şer ve hejmara xalên ku hatine hedefgirtin gihîştiye nêzîkî 6.000an. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan kompleksa Taleghan, ku li Parçînê li başûrê rojhilatê Tehranê ye, bombebaran kiriye ku ew wekê tesîseke stratejîk ji aliyê rejîmê ve hatiye bikaranîn ku şiyanên girîng ji bo çêkirina çekên nukleerî pêş bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-war-us-israel-gulf-allies-strait-of-hormuz-attacks-oil-prices-stocks/ |sernav=Iran war paralyzes oil trade, U.S. military plane crashes in Iraq |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |paşnav4= |paşnav5= |pêşnav5= |paşnav6= |pêşnav6= |paşnav7= |pêşnav7= }}</ref> Her wiha êrîş bi awayekê sîstematîk xalên kontrolê yên milîsên paramîlîter ên Besîcê li seranserê Tehranê hatiye pêk anîn ku artêşa Îsraêlê dibêje wan li gelek deverên Tehranê xalên leşkerî danîne ku şêniyên bajêr de tirsê çêkirine. Di heman demê de UNHCR radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve 3,2 milyon îranî li hundirê welat koçber bûne, ku ev hejmar di navbera 600.000 û milyonek malbatan de ye ku piraniya wan ji Tehran û deverên mezin ên bajarî reviyan ku li bakurê welat û deverên gundewarî penageh bibînin û di heman demê de Neteweyên Yekbûyî diyar kiriye ku ew texmîn dikin ku ev koçberiya berdewam zêde bibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.unhcr.org/fr/actualites/communiques-de-presse/jusqua-3-2-millions-diraniens-temporairement-deplaces-dans-leur |sernav=Jusqu'à 3,2 millions d'Iraniens temporairement déplacés dans leur pays alors que le conflit s'intensifie |malper=HCR |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr |paşnav=Ito |pêşnav=Par Ayaki }}</ref> Di warê siyasî de rêberê bilind ê nû yê Îranê Mucteba Xameneyî peyama xwe ya yekem ê piştî erkdarkirina xwe bi daxuyaniyekê ku li ser televîzyona dewletê ya Îranê hatiye xwendin lê di weşanê de deng û dîmenên Mucteba Xameneyî nehatiye parvekirin. Mucteba Xameneyî di vê peyamê de bi tundî soza tolhildanê li dijî Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ji bo wêrankirina çêbûyî daye ku daxwaz dike ku Tengava Hurmizê girtî bimîne û diyar kiriye ku hemî baregehên amerîkî yên li herêmê ji bo wî hedef in. Balyozê Îranê li Nîkosyayê piştrast kiriye ku ew di êrîşa ku bavê wî tê de hatiye kuştin de birîndar bûye û ragihandiye ku ew ji ling, dest û milê xwe birîndar bûye û di heman demê de şêwirmendekî hikûmetê bi eşkereyî piştrast kiriye ku ew sax û tenduristiya wî baş e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/nous-nous-vengerons-le-nouveau-guide-supreme-iranien-mojtaba-khamenei-sort-du-silence-dans-un-message-lu-a-la-television_AP-202603120568.html |sernav="Nous nous vengerons": le nouveau guide suprême iranien Mojtaba Khamenei sort du silence dans un message lu à la télévision |malper=BFM |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di 12 adarê de êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî Îran êrîşên li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniya siudî têkbirina çend balafirên bêpîlot ên ku bîrên petrolên mezin ên li Şeybe hedef digirtin ku ji destpêka şer ve gelek caran hatibû hedefgirtin û her wiha têkbirina dronek ku bi awayekî xeternak nêzîkî navçeyek Riyadê dibû ku balyozxaneyên biyanî lê ne, ragihandiye ku vê yekê berfirehbûna hedefên Îranê ber bi deverên dîplomatîk ve nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/12/saudi-defense-ministry-says-intercepted-drones-headed-to-shaybah-oil-field |sernav=Saudi Arabia intercepts 24 drones targeting Eastern Province and Shaybah oil field |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Mîrgehên Erebî yên Yekbûyî, piştî lêdaneke rasterast ji aliyê droneke Îranê ve, li avahiya bilind ê bi navê Harbour Creek li Dubaiyê agir derketiye û di heman demê de bermahiyên droneke din jî li nêzîkî navçeya darayî ya Dubaiyê ku yek ji navendên aborî yên herî girîng ên herêmê ye, ketiye xwarê. Keştiyeke neftê jî 65 kîlometre li bakurê Jebel Elî ji aliyê guleyeke nenas ve hatiye lêdan ku bûye sedema agireke piçûk ê li ser keştiyê ku zû hatiye kontrolkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/dubaibased-dp-world-says-jebel-ali-port-fully-operational-inbound-vessel-traffic-reduced |sernav=Dubai-based DP World says Jebel Ali port fully operational, inbound vessel traffic reduced |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Kuweytê droneke îranî rasterast li avahiyek niştecihbûnê li başûrê welêt xistiye ku di encamê de du sivîl birîndar bûn û agir bi avahiyê ketiye ku ji aliyê agirkujan ve bi lez û bez hate kontrolkirin. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye lêdan ku ziyanên madî yên girîng li binesaziyê çêbûne lê di vê êrişê de ti qurbanî çênebûne. Wezareta berevaniya Kuweytê ragihandiye ku çend dronên din berî ku bigihîjin hedefên xwe hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/kuwait-international-airport-targeted-by-drones-causing-material-damage-only- |sernav=Kuwait International Airport targeted by drones, causing material damage only |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Behrêynê balafirên bêmirov ên Îranê li depoyên hîdrokarbonên li parêzgeha Muharraqê dixin û di encamê de agirê mezin û dijwar derketiye holê ku ji dûr ve hatiye dîtin. Wezareta karên hundir bi lezgînî bang li şêniyên bajarokên nêzîk ên wekê Hidd, Arad, Qelalî û Samahîc kiriye ku ji ber dûyê jehrîn a qalind a ku ji cihê şewatê derdikeve, li hundir bimînin û pencere û deriyên hewakirinê bi hişkî bigirin. Di dawiya rojê de agir hatiye kontrolkirin ku ev yek rê da rayedaran ku qedexeyên li ser şêniyên deverê hatibûn ferzkirin, rakin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c743gpd9z72o |sernav=Iran steps up attacks on energy targets as tankers hit |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-GB }}</ref> Li Tengava Hurmizê û Kendava Farsê, rewşa deryayî bi awayekî metirsîdara berdewam xirabtir bûye. Sê deryavanên keştiya barkêş a teylandî Mayuree Naree ku roja berê ji aliyê keştiyeke şer ê Îranê ve ku ji dûr ve tê xebitandin rastî êrîşê hatine, hê jî winda ne û hatiye bawerkirin ku ev deryavan di odeya motorê ya zirar dîtiye de asê mane. Her çend agir hatiye vemirandin jî, gihîştina keştiyê hê jî ne gengaz e. Bîst endamên din ên tîma deryavan ku hemî hemwelatiyê teylandî bûn, bi ewlehî gihiştine Omanê. ==== Êrîşên li dîjî Başûrê Kurdistanê ==== Li [[Başûrê Kurdistanê]], li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] baregeheke leşkerî ya Îtalyayê rastî êrîşan hatiye. Mûşekek rasterast li baregeha leşkerên îtalî dikeve lê ji ber ku berê ev baregeh hatibû valakirin ti qurbanî çênebûye. Wezîrê berevaniya Îtalyayê Guido Crosetto êrîş piştrast kiriye û vegerandina 141 leşkerên îtalî yên ku hê jî li baregehê ne ragihandiye ku vekişîneke ku ji ber sedemên ewlehiyê beriya bûyerê hatibû plankirin, 102 leşker berê vegeriyabûn Îtalyayê û nêzîkî çil leşkerên din jî li Urdunê hatine bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ilmessaggero.it/schede/erbil_base_militare_italiana_dove_si_trova_quanti_soldati_ci_sono-9411572.html |sernav=Erbil, la base militare italiana nella zona a rischio: dove si trova, quanti soldati italiani ci sono e chi è il comandante |malper=www.ilmessaggero.it |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=it }}</ref> Di heman rojê de baregeha hevbeş a fransî-kurdî ya Mala Qara, ku bi qasî 40 kîlometreyan li başûrê rojavayê Hewlêrê ye, di şeva 12-13ê adarê de rastî êrîşeke du dronan hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.defense.gouv.fr/terre/actualites/deces-ladjudant-chef-arnaud-frion-operation-exterieure-irak |sernav=Décès de l’adjudant-chef Arnaud Frion en opération extérieure en Irak {{!}} Ministère des Armées et des Anciens combattants |malper=www.defense.gouv.fr |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Efserê erkan Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê Varces, Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye. Ew yekem leşkerê Fransayê ye piştê demek dirêj li heremê jiyana xwe jidest dide. Serokkomarê Fransayê Emmanuel Macron saet di 1:37ê (dema herêmî) sibehê de mirina fermandarê fransî ragihandiye û diyar kiriye ku hebûna wan ê li heremê di çarçoveya têkoşîna li dijî terorîzma DAÎŞÊ de ji sala 2015an vir ve ye û diyar kiriye ku şerê li Îranê nikare êrîşên bi vî rengî rewa bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/monde/iran/guerre-entre-les-etats-unis-israel-et-l-iran/mort-d-un-soldat-francais-au-moyen-orient-qui-etait-l-adjudant-chef-arnaud-frion-mort-lors-d-une-attaque-de-drone-dans-le-kurdistan-irakien_7865429.html |sernav=Qui était l'adjudant-chef Arnaud Frion, mort lors d'une attaque de drone dans le Kurdistan irakien ? |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr-FR }}</ref> === 13ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 13ê adarê de êrîşên Îsraêl û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîşên xwe yên li ser Îranê bi awayekî berbiçav zêde kirine û li gorî raporên ajansan ji destpêka şer û pevçûnan vir ve hejmara xalên ku hatine lêxistin gihiştiye 15.000an. Di şeva 12-13ê adarê de artêşa Îsraêlê li parêzgeha Xuzistanê êrîşî çend cihên ewlehiyê yên navxweyî kiriye ku di nav wan de baregeha polîsên li parêzgeha Ehwazê, baregeha hêzên bejayî yên mihafizên şoreşê ya li heman bajarî û tugaya zirxî ya 292em a artêşa birêkûpêk a li Dezfulê hebûn. Li gorî nirxandinên Amerîkayê, hevpeymaniyê heta 13ê adarê ji sedî 60 heta 80ê fuzeyên Îranê û heta ji sedî 80ê pergala parastina hewayî ya Îranê ji holê rakirine. Tesîseke çêkirin û depokirina mûşekên balîstîk ên bin erdê li Şîrazê, parêzgeha Farsê û her wiha cihekî mûşekan ku li Borazcan a li parêzgeha Buşehrê û herêma pîşesaziyê ya Hacîabadê li Arakê, parêzgeha Markazî, ku pargîdaniyên bi bernameya nukleerî ya Îranê ve girêdayî ne, hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/13/trump-says-us-obliterated-military-targets-on-irans-kharg-island-but-didnt-wipe-out-oil-infrastructure.html |sernav=Iran threatens to retaliate against neighbors; Trump urges countries to assist in securing Strait of Hormuz |malper=CNBC |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Cullen |pêşnav=Sam Meredith,Darla Mercado, CFP®,Terri }}</ref> Donald Trump bi xwe radigihandiye ku wî fermana yek ji êrîşên esmanî yên herî bihêz ên dîroka Rojhilata Navîn li dijî girava Xarkê daye ku bi qasî ji %90 ê ji petrola hinardekirî ya Îranê ji wir derbas dibe. Careke din dîsa Trump zelal kiriye ku wî biryar daye ku binesaziya petrolê ya giravê biparêze, di heman demê de gef xwar ku ger Îran rê li ber veguhestina petrolê li Tengava Hurmuz bigire, ew ê giravê hilweşîne. Wî her wiha îdia kiriye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê dê di hefteya bê de li Îranê pir bi tundî êrîş bike, ev yek nîşan dide ku dawiya pevçûnê nêzîk nîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/amerique-nord/etats-unis/donald-trump-annonce-que-l-armee-americaine-a-mene-l-un-des-raids-aeriens-les-plus-puissants-de-l-histoire-du-moyen-orient-sur-l-ile-de-kharg-en-iran_AV-202603130962.html |sernav=Donald Trump annonce que l'armée américaine "a mené l'un des raids aériens les plus puissants de l'histoire du Moyen-Orient" sur l'île de Kharg en Iran |malper=BFM |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Li navenda Tehranê, li nêzîkî şahiyeke ku ji bo roja cîhanê ya Qudsê teqîn çêbûne û herî kêm kesek jiyana xwe jidest daye. Artêşa Îsraîlê serê sibeha 13ê adarê ji welatiyên Îranê xwestibû ku ji du deverên li navenda paytextê ya nêzîkî cihê merasîma leşkerî ku gelek serokên payebilind ên Îranê ku di nav wan de serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan û rêveberê ewlehiyê Elî Larîcanî jî hebûn, vala bikin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/explosions-near-tehran-al-quds-day-march-in-solidarity-with-palestinians |sernav=Al-Quds Day rally in Tehran draws thousands despite US-Israeli attacks |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Erebistana Siûdî wezareta parastinê têk birina deh dronan ku li ser herêma rojhilatê Erebistanê difiriyan ragihandiye û piştre 28 dronên din ên ku di pêla duyem a êrîşan de ketine qada hewayî ya Siûdî jî hatine têk birin. Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî avahiyek li navenda darayî ya navneteweyî ya Dubayê bi ketina bermahiyên droneke li avahiyê dikeve ku zirar daye rûyê avahiyê lê ti birîndarî çênebû. Ev bûyer di demekê de qewimî ku pargîdaniyên navneteweyî yên mezin ên ku di nav de Citi, Deloitte û PwC jî hebûn, ji ber gefên Îranê ya li dijî navendên aborî û darayî yên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ve girêdayî, ofîsên xwe ji DIFC yê vala kiribûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://nypost.com/2026/03/13/world-news/international-financial-centre-in-dubai-hit-by-kamikaze-drone/ |sernav=International Financial Centre in Dubai hit by kamikaze drone {{!}} New York Post |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> Li Omanê du karkerên biyanî dema ku dronek li herêma pîşesaziyê ya El-Awahi li parêzgeha Sohar a bakurê Omanê ketiye xwarê, hatine kuştin û çend kesên din jî birîndar dibin. Droneke din li deverek vekirî bêyî ku ti qurbanî çêbibin ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/iran-war-what-is-happening-on-day-14-of-us-israel-attacks |sernav=Iran war: What is happening on day 14 of US-Israel attacks? |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Melimopoulos |pêşnav=Elizabeth }}</ref> Li Tengava Hurmizê Îran trafîka deryayî bi tevayî asteng kiriye. Serokê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine qebûl kiriye ku tengav ji aliyê taktîkî ve hawîrdorek tevlihev pêşkêş dike û bi awayekî neyekser qebûl dike ku di demek kurt de pêşîgirtina li êrîşên Îranê li wir ne mimkûn e. Wezîrê enerjiyê ya Amerîkayê wisa difikire ku heta dawiya mehê eskortên tankeran werin bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-hegseth-caine-update-pentagon/ |sernav=Hegseth says there's "no clear evidence" Iran is placing new mines in Strait of Hormuz - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav=Watson |pêşnav=Eleanor }}</ref> Li Îsraîlê, Îran di nav rojê de pênc mûşekên din ên balîstîk avêtiye. Mûşekek li Zerzîrê, rojhilatê Heyfayê, ketiye ku di encamê de bi dehan kes birîndar bûne û zirarên mezin daye malên derdorê. Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya êrîşan girtiye ser xwe ku diyar kiriye ku wan avêtina mûşekên Xeybar Şekan bi Hizbullahê re koordîne kirine.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Taber |pêşnav=D |tarîx=1994-10-10 |sernav=Diastereoselectivity in uncatalyzed intramolecular C_H insertion by an alkylidene carbene |url=https://doi.org/10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |kovar=Tetrahedron Letters |cild=35 |hejmar=41 |rr=7909–7910 |doi=10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |issn=0040-4039 }}</ref> Li eniya leşkerî ya amerîkî dema ku balafir li rojavayê Iraqê ketiye xwarê, tevahiya tîma balafireke tanker a KC-135 ku ji şeş leşkeran pêk hatiye, jiyana xwe jidest dane. Di derbarê bûyerê de CENTCOMê diyar kiriye ku bûyer ne ji ber agirê dijmin an dostane çêbûye û balafireke duyem a têkildar bi ewlehî daketiye. Ev çarem balafireke leşkerî ya amerîkî ye ku ji destpêka şer ve dikeve xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-kc-135-us-plane-crash-iraq-crew-deaths-confirmed/ |sernav=All 6 crew members killed in crash of American KC-135 refueling aircraft in Iraq, U.S. military confirms - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> === 14ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li ser axa Îranê beberdewam kirine ku artêşa Îsraêlê ragihadiye ku wan navenda lêkolînê ya sereke ya Ajansa Fezayê ya Îranê armanc girtine ku ew wekê laboratuarên stratejîk ên ku ji bo pêşxistina peykên leşkerî, berhevkirina îstîxbaratê û rêberiya êrîşên li ser xalên li seranserê Rojhilata Navîn têne bikar anîn û her wiha kargehekê ji bo hilberîna pergalên parastina hewayî jî di nav de bû.<ref>{{Jêder |sernav=Guerre au Moyen-Orient: l’armée israélienne frappe le principal centre de recherche de l’Agence spatiale iranienne |tarîx=2026-03-14 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-guerre-au-moyen-orient-l-armee-israelienne-frappe-le-principal-centre-de-recherche-de-l-agence-spatiale-iranienne_VN-202603140281.html |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a farsê di êrîşa mûşekî ya Îsraîl û Amerîkayê ya li ser herêmeke pîşesaziyê ya li Îsfehanê de 15 kes mirine. Di warê mîrasê de, Wezareta Mîrasa Çandî ya Îranê radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve di bombebaranan de herî kêm 56 muzexane û cihên dîrokî li seranserê welst zirar dîtine. Di nav cihên ku ji ber êrîşan bi bandor bûye de Qesra Golestan a li Tehranê ku Cihê Mîrateya Cîhanî ya UNESCOyê ye û yek ji kevintirîn abîdeyên paytexta Îranê ye.û Meydana Neqşî-Cehan li Îsfehanê ku gewhereke mîmarî ya sedsala 17an e di nav de hebûn. Parêzgeha Tehranê herî zêde ji ber êrîşan bi bandor bûye ku 19 abîdeyên dîrokê zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/culture/patrimoine/en-iran-au-moins-56-musees-et-sites-historiques-ont-ete-endommages-selon-le-ministere-du-patrimoine-culturel_7868015.html |sernav=En Iran, au moins 56 musées et sites historiques ont été endommagés selon le ministère du Patrimoine culturel |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên îranî pêlên nû yên êrîşan li dijî Erebistana Siûdî dane destpêkirin. Wezareta berevaniya Siudî ragihandiye ku şeş mûşekên balîstîk ên ku ber bi parêzgeha Xercê ve hatine avêtin hatine têkbirin û her wiha deh dronên ku li ser herêma rojhilatê welêt difiriyan hatine rûxandin û piştre 28 dronên din ên ku derbasî qada hewayî bûne hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/14/iran-continues-intensified-attacks-across-gulf-in-us-israel-war-fallout |sernav=Iran continues intensified attacks across Gulf in US-Israeli war fallout |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Her çiqas Donald Trump zirarê kêm dîtiye û diyar kiriye ku çar ji pênc balafirên ku lê ketine, jixwe vegeriyane xizmetê, li gorî Wall Street Journal, balafirên tanker ên amerîkî KC-135 ku li baregeheke Siûdî bi cih bibûn, di êrîşa Îranê de zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/five-air-force-refueling-planes-hit-in-iranian-strike-on-saudi-arabia-wHYFMW2YG3p0rwH3HaGU |sernav=Five Air Force Refueling Planes Hit in Iranian Strike on Saudi Arabia |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî piştî ku bermahiyên droneke Îranê ya têkbirî li tesîsan ketiye, li navenda petrolê ya Fuceyrayê ku bendergeheke stratejîk û termînala hinardekirina petrola xam e û rojane bi qasî milyonek bermîl petrola îmaratê derbas dibe, agireke mezin derketiye. Di êrîşên berdewam de welatiyekî urdunî bi sivikî birîndar bûye û hinek xebatên barkirina petrolê hatine sekinandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/u-a-e-says-one-injured-at-fujairah-oil-industry-zone-epFN2fUiQ73DfB8YN47F |sernav=U.A.E. Says One Injured at Fujairah Oil Industry Zone |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Kuweytê du dron li baregeha hewayî ya Ehmed El-Cabirê ku li nêzîkî kampa Arifjanê ye ku navenda fermandariya pêşverû ya CENTCOMê lê ye, xistine, sê leşkerên kuweytî bi sivikî birîndar bûne û ziyana milkî çêbûne. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye armanc girtin ku zirar daye pergala radarê lê ti qurbanî çênebûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/VnOHZwluS01ImfjD06Ay |sernav=Kuwait Says Drones Struck Airport’s Radar System |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Iraqê balyozxaneya amerîkî li Bexdayê ku li herêma kesk a pir ewle ye, di dana sibê de bi êrîşeke dronî hatiye hedefgirtin û dûyê reş ji ser kompleksa dîplomatîk bilind bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/us-embassy-baghdad-hit-missile-drone-iran-war-defense/ |sernav=US embassy in Baghdad hit by missile |malper=POLITICO |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-GB }}</ref> Ji destpêka pevçûnan ve ev êrîşa duyem ê li dîjî balyozxaneyê ye. Çend demjimêran berê, êrîşên hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li navçeya Arasat a Bexdayê êrîşî Keta'ib Hizbullah kirine û du endamên komê hatiye kuştin ku di nav wan de kesayetiyek ku ji hêla çavkaniyên ewlehiyê ve wekê kesek girîng dihat wesifandin. Derengiya êvarê baregeheke leşkerî li Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê ji aliyê komên alîgirê Îranê ve hatiye hedefgirtin ku bû sedema agirê li embar û avahiyên demkî yên li derveyî deverê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/fr/info-en-continu/20260314-irak-attaque-contre-l-ambassade-am%C3%A9ricaine-trois-morts-dans-des-frappes-sur-un-groupe-pro-iran |sernav=Irak: attaque contre l'ambassade américaine, Washington appelle ses citoyens à quitter le pays |malper=France 24 |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Donald Trump ji bo Tengava Hurmizê ji Çîn, Fransa, Japon, Koreya Başûr û Keyaniya Yekbûyî xwestiye ku bi koordîne kirina bi Dewletên Yekbûyî re keştiyên şer bişînin ku rê li ber derbasbûna keştiyên neftê vekin û diyar kir ku gelek welat amadekariyê dikin ku vê yekê bikin. Wî ragihand ku hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di demek nêzîk de dest bi hevalrêtiya keştiyên neftê bikin ku bi ewlehî di tengavê re derbas bibin, di heman demê de diyar kir ku bombebarana peravên Îranê û hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di vê navberê de berdewam bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/replay-jt/france-2/20-heures/donald-trump-lance-un-appel-a-d-autres-pays-dont-la-france-a-pour-venir-l-aider-dans-le-detroit-d-ormuz_7868198.html |sernav=Donald Trump lance un appel à d'autres pays, dont la France, pour venir l'aider dans le détroit d’Ormuz |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> === 15ê adarê === Hatiye ragihandin ku di saetên serê sibê ya 15ê adarê de li derdora Îsfehanê êrîşên esmanî yên dijwar pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159508 |sernav=Heavy pre-dawn airstrikes reported across Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158996 |sernav=Explosions reported in several Iranian cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di heman rojê de li nêzîkî Şîrazê 20 teqîn hatin bihîstin<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152097 |sernav=Message to Iran International reports about 20 explosions near Shiraz |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> û li başûrê Tehranê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158403 |sernav=Video shows heavy explosions across southern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li baregeha hewayî ya Dezfulê,<ref name=":13">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603150042 |sernav=Heavy smoke rises over Dezful air base after explosions |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li Xumeyn û li Hemedan a Rojhilata Kurdistanê teqînên tund çêbûne.<ref name=":13"/><ref name=":13"/> Di dîmenek ku hate weşandin de hatiye dîtin ku zirara berfireh a êrîşa hewayî ya li ser Bendera Jaskê li parêzgeha Hormozgan nîşan dide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159291 |sernav=Video shows heavy damage at Jask port in southeastern Iran after US strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Şêniyên li Îranê diyar kirine ku li seranserê welat zêdebûna belavkirina hêzên ewlehiyê zêde bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152170 |sernav=Checkpoints expand as citizens report drones and strikes in several cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di daxuyaniyekê de ku li ser hesabê X ê ya wezareta berevaniya Îtalyayê hatiye parvekirin, serfermandarê giştî Luciano Portolano gotiye, "vê sibehê, baregeha Elî El Salem a li Kuweytê rastî êrîşeke dronê hatiye. Penageheke ku tê de balafireke ji dûr ve tê kontrolkirin a hêza peywirê ya hewayî ya Îtalyayê hebûn, bûye armanca êrîşan û hatiye hilweşandin." Portolano diyar kiriye ku di bûyerê de ti karmend birîndar nebûne û ti kes rasterast rastî êrîşê nehatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/live/c7vj03n2ym4t |sernav=Rûpela zindî: Di roja 18an a şerê li Rojhilata Navîn de çi diqewime? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=tr }}</ref> === 16ê adarê === Du qatên pêşîn ên Otêla Royal Tulip Al Rasheed li Herêma Kesk a Bexdayê dema ku şandeyeke Yekîtiya Ewropî û Erebistana Siûdî li wir bûn, ji aliyê dronekê ve hatiye armanc girtin. Kesî berpirsiyariya êrîşê negirt ser xwe; lêbelê ji ber ku ew nêzîkî êrîşeke bi heman rengî ya 48 demjimêr berê li dijî balyozxaneya amerîkî ya li Bexdayê bû, guman çêbûye ku ew êrîşeke Îranê be.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/16/iran-war-live-tehran-rejects-trump-claim-on-talks-gulf-attacks-continue |sernav=Iran war updates: Trump chastises nations for lack of Hormuz ‘enthusiasm’ |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Uras |pêşnav=Ted Regencia,Zaid Sabah,Caolán Magee,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Nils Adler,Sarah Haider,Mariamne Everett,Elis Gjevori,Umut }}</ref> === 17ê adarê === Wezîrê berevaniya Îsraêlê, Yisrael Katz ragihandiye ku serokê konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê Elî Larîcanî di êrîşeke artêşa Îsraêlê de jiyana xwe jidest daye.<ref name="Fabian2026"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/s1t9tkiqwx |sernav=Israel confirms Larijani killed in Tehran safe house, Basij chief also eliminated |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet }}</ref> Rayedarên îranî bêyî ku li ser van îdiayan şîrove bikin, peyameke bi destnivîs belav kirine ku hatiye îdiakirin peyam ji aliyê Larîcanî be hatiye nivîsandin. Hatiye diyarkirin ku ev peyama ku dîroka peyamê rojek berê bû, ji bo bîranîna deryavanên Îranî yên ku di êrîşên Dewletên Yekbûyî de mirine û tê payîn ku merasîmên cenazeyên wan werin lidarxistin, hatiye nivîsandin.<ref name="Fabian2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-17 |sernav=IDF confirms Iran’s ‘de facto leader’ Ali Larijani killed in airstrike overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irans-de-facto-leader-ali-larijani-killed-in-airstrike-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-18 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraîlê di daxuyaniyek fermî de diyar kiriye ku fermandarê Besîcê ya îranî Xulam Riza Silêmanî jî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye û fermandarekî cîhada îslamî ya filistînî jî hatiye armancgirtin.<ref name="Fabian2026" /> === 18ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 18ê adarê de wezîrê îstîxbarata Îranê Îsmaîl Xetîb di êrîşeke esmanî ya Îsraêlê de li Tehranê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tondo |pêşnav=Lorenzo |paşnav2=Christou |pêşnav2=William |tarîx=2026-03-18 |sernav=Israel strikes Iran’s South Pars gasfield hours after forces kill intelligence minister |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/18/iran-intelligence-minister-esmail-khatib-killed-israel-claims |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman rojê de di saetên serê sibê de li Îranê gelek teqîn çêbûne. Cihên ku hatine armanc girtin deverên deryayî û tesîsên sereke yên benderan bûn ku di nav de deverên li dora benderên şehîd Bahonar û şehîd Rajaee, û her wiha cihên li nêzîkî termînalek petrola li Bandar Abbasê hebûn. Li herêma Zeytûn Karmendiyê ya Ehwazê teqînek bihêz çêbûye. Li gorî agahiyan, teqînek serê sibê li Songhor ku bajarekî Rojhilata Kurdistanê nêzîkî sinorê Başûrê Kurdistanê ye çêbûye û teqînek din jî li nêzîkî Kazerunê li başûrê Îranê hatiye bihîstin. Li rojavayê Tehranê, di demek kurt de li Malardê gelek teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603182963 |sernav=Wave of explosions reported across Iran in early morning hours |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Li Fardisê, êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê li ser tesîseke çêkirina helîkopteran li navçeya pîşesazî ya Nazê pêk hatine. Baregeha Artêşa Fath li Kerajê, ofîsên xizmetguzariya civakî yên bajêr, navenda rehabîlîtasyonê ya ji bo kesên astengdar û deverên niştecihbûnê jî rastê êrîşan hatine. Qereqolên polîsan ên li Qom û Bandar Lengehê jî rastî êrîşan hatine. Vîdyoyek nîşan daye ku êrîşa giran di sibeha roja çarşemê de li bakurê Tehranê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603184619 |sernav=Video shows a massive strike on Northern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Îsraîlê gotiye ku wan navendên fermandariya Îranê li Tehranê armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603183242 |sernav=Israel strikes Iranian command centers in Tehran, IDF says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Herwiha navendeke bijîşkî li Tehranê jî hatiye bombebarankirin. Beşek ji qada gazê ya Parsa Başûr a Îranê ji aliyê êrîşên esmanî yên Îsraîlê ve hatine armanc girtin û rafineriyên qada gazê ya li Asaluyeyê jî hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603181952 |sernav=Iran shuts several South Pars gas phases after strike |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/18/israel-strikes-iran-natural-gas-infrastructure |sernav=Israel strikes Iran natural gas facility in coordination with U.S. |malper=Axios |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Êrîşên Îsraîlê herî kêm pênc keştîyên deryayî yên Îranê li Deryaya Xezerê armanc girtine û teqîn li Bendera Anzaliyê hatine bihîstin, trafîka çekan a du alî di navbera Rûsya û Îranê de, bi taybetî alavên dronên Şahedê asteng kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/hkvkxtu9wl |sernav=Israeli Air Force strikes Iranian naval vessels in Caspian Sea for first time |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://maritime-executive.com/article/israel-strikes-iranian-naval-vessels-on-the-caspian-sea |sernav=Israel Strikes Iranian Naval Vessels on the Caspian Sea |malper=The Maritime Executive |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke esmanî li dadgeha li Laristanê pêk hatiye.<ref name=":14">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603187786 |sernav=Video: Airstrikes hit courthouse in Larestan, southern Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Di 18ê adarê de HRANAyê 79 êrîş û herî kêm 125 qurbanî tomar kiriye.<ref name=":14"/> Li gorî HARNAyê herî kêm 15 sivîl jiyana xwe jidest dane û 105 kes jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekên Îranê li bajarê pîşesazî yê Ras Laffan a Qeterê armanc girtine ku di encamê de şewat çêbûne û zirareke mezin gihîşt tesîsa gazê. Qeterê bi qedexekirina ketina wan kesên leşkerî yên balyozxaneya Îranê ji bo axa xwe, bersiv daye Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/18/qatar-says-iran-missile-attack-sparks-fire-causes-damage-at-gas-facility |sernav=Qatar says Iran attack caused significant damage at Ras Laffan gas facility |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Parçeyên mûşekeke Îranê li Balafirgeha Ben Gurion zirar daye sê balafirên taybetên kesane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Wrobel |pêşnav2=Sharon |tarîx=2026-03-18 |sernav=3 private planes at Ben Gurion Airport damaged by debris from Iranian missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/3-private-planes-at-ben-gurion-airport-damaged-by-debris-from-iranian-missile-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Beyt Awwa, Şerîaya Rojava, di êrîşeke mûşekî de sê filistînî jiyana xwe jidest dane û 13 kes birîndar bûne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-890479 |sernav=Three Palestinian women killed in West Bank from Iran missile {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> û li Adenimê jî karkerekî biyanî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2022-02-09 |sernav=New long-range Iranian missile sends signal to Israel |url=https://doi.org/10.1108/oxan-es267236 |kovar=Emerald Expert Briefings |doi=10.1108/oxan-es267236 |issn=2633-304X }}</ref> === 19ê adarê === [[Wêne:Missile interception fragments of an Iranian missile hit Haifa oil refineries in Haifa Bay, March, 19 2026.jpg|thumb|Dîmenek ji roja 19ê adarê ku mûşekeke Îranê li rafineriyên petrolê yên Hayfa li Kendava Hayfayê xistiye]] Di 19ê adarê de balafireke F-35 Lightning II a Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber gumanên ku ji aliyê hêzên Îranê ve hatiye xistin, bi awayekî awarte hatiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/03/19/politics/f-35-damage-iran-war |sernav=US F-35 damaged by suspected Iranian fire makes emergency landing, sources say {{!}} CNN Politics |malper=CNN |tarîx=2026-03-19 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en |paşnav=Liebermann |pêşnav=Haley Britzky, Oren }}</ref> Di êrîşa mûşekî ya berfirehtir a Îranê ya li ser herêmê de, wekê tolhildana êrîşên Îsraîlê ya li ser tesîsên gazê yên Parsa Başûr, rafineriyeke petrolê ya li Heyfayê ya girêdayî BAZAN Holdingê hatiye hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-19 |sernav=Damage at Haifa oil refineries after Iranian missile attack |url=https://www.ynetnews.com/article/h1rmbctqbl |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu di daxuyaniya di derbarê guhertina rejîma li Îranê de gotiye, "Hûn nekarin şoreşekê ji hewayê bikin; divê hêmanek bejayî hebe ku wê bike. Ez ê hemî vebijarkan bi we re parve nekim," bi vî awayî destnîşankiriye ku îhtimala operasyonên sinorkirî yên bejahî hebe.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ynetnews |tarîx=2026-03-19 |sernav=Netanyahu: 'You can't make a revolution from the air, there are ground options' |url=https://www.ynetnews.com/article/8148y4dvk |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Di 19ê adarê de wekê beşek ji hewildanên xwe yên ji bo vekirina Tengava Hurmizê ji bo veguhestina deryayî ya navneteweyî, Amerîkayê dest bi operasyoneke esmanî yên li dijî keştî û dronanên deryayî yên Îranê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/u-s-war-planes-and-helicopters-kick-off-battle-to-reopen-hormuz-530cdb78 |sernav=U.S. War Planes and Helicopters Kick Off Battle to Reopen Hormuz |malper=The Wall Street Journal |tarîx=2026-03-20 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en-US |paşnav=Gordon |pêşnav=David S. Cloud, Lara Seligman and Michael R. }}</ref> === 20ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Artêşa Îsraêlê li Beyrût,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it is striking Hezbollah targets in Beirut |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-is-striking-hezbollah-targets-in-beirut/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Tehran, Nur û li xalên din ên li navenda Îranê êrîşên hewayî pêk aniye ku artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku di encama êrîşên wan berdevkê pasdarên şoreşê, Elî Mihemed Naînî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says it struck weapon factories in Tehran, ballistic missiles storage sites in central Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-weapon-factories-in-tehran-ballistic-missiles-storage-sites-in-central-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says its striking regime targets in northern Iranian city of Nur |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-its-striking-regime-targets-in-northern-iranian-city-of-nur/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşê diyar kiriye ku Naînî di nav salan de di warê propagandayê û têkiliyên giştî de di rolên cûrbecûr de xebitiye ku di nav de di du salên dawî de wekê "propagandîstê sereke" yê muhafizên şoreşê xebitiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF confirms killing Iranian Guards spokesman |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-iranian-guards-spokesman/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuştina Naînî berê ji aliyê medyaya dewleta Îranê ve hatibû ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-20 |sernav=IRGC spokesman killed in strike, Iran says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-spokesman-killed-in-strike-iran-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî raporên medyaya Îranê, êrîşên hewayî yên hevbeş ên Amerîka û Îsraîlê 16 keştîyên barhilgir ên Îranê li bajarên benderî yên li Kendava Farsê jî hatine rûxandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=US, Israel strike 16 Iranian cargo vessels in port towns: Iran media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-israel-strike-16-iranian-cargo-vessels-in-port-towns-iran-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Derbarê şerê li Libnanê de artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ji destpêka şer û pevçûnan ve wan êrîşî zêdetirî 2.000 hedefên li welat kirine û zêdetirî 570 çekdarên Hizbullah kuştine ku 220 ji wan endamên yekîneya elît a Rizwanê bûn. Wezareta tenduristiyê ya Libnanê diyar kiriye ku ji destpêka şerê navxweyî ve zêdetirî 1000 kes di êrîşên Îsraêlê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says more that 570 Hezbollah operatives killed since start of fighting |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-more-that-570-hezbollah-operatives-killed-since-start-of-fighting/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Îsraêlê dîsa êrîşên ji Îranê û Hizbullahê ji Libnanê hatiye tomar kirin<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Sirens triggered in Western Galilee amid Hezbollah attack from Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sirens-triggered-in-western-galilee-amid-hezbollah-attack-from-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û êrîşên mûşekan li Kiryat Ono,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Authorities dispatch forces to sites of reported impacts from cluster bomb carrying Iran missile in central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/authorities-dispatch-forces-to-sites-of-reported-impacts-from-cluster-bomb-carrying-iran-missile-in-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Rehovot û Orşelîmê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Two lightly wounded in Rehovot cluster bomb strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-lightly-wounded-in-rehovot-cluster-bomb-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û deverên din hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Rescue forces rushing to Iran missile impact in Jerusalem’s Old City; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rescue-forces-rushing-to-iran-missile-impact-in-jerusalems-old-city-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê ragihandiye ku ji ber êrîşên bi roketan, heta niha 4099 îsraîlî rakirine nexweşxaneyan ku ji wan 80 kes hê jî li nexweşxaneyê têne dermankirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-20 |sernav=Number of injured in war tops 4,000 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/number-of-injured-in-war-tops-4000/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hatiye ragihandin ku ji destpêka şer ve li Îsraêlê 15 kesên sivîl di êrîşên mûşekî yên Îranê de jiyana xwe jidest dane ku yek ji wan welatiyekî fîlîpînî û yek jî wan jî welatiyê taylendî bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.eurasiantimes.com/us-israel-war-on-iran-here-are-the-latest-casualty-figures-from-across-the-middle-east/ |sernav=U.S.-Israel War on Iran: Here Are the Latest Casualty Figures From Across The Middle-East Region |malper=EURASIAN TIMES |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US |paşnav=NEWS |pêşnav=AFP }}</ref> Di heman rojê de êrîşên din ên Îranê li dijî Iraqê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=At least three drone attacks target US military site in Baghdad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/at-least-three-drone-attacks-target-us-military-site-in-baghdad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îmaratên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Dubai says it fought off Iranian attack as Eid holiday begins |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/dubai-says-it-fought-off-iranian-attack-as-eid-holiday-begins/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-20 |sernav=Kuwait’s Mina Al-Ahmadi refinery hit by drone attack, sparking fire |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwaits-mina-al-ahmadi-refinery-hit-by-drone-attack-sparking-fire/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Erebistana Siûdî û Behrêynê hatine hatine tomarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Gulf states say responding to missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/gulf-states-say-responding-to-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, êrîşa mûşekî ya Îranê bi du mûşekên balîstîk li ser baregeha leşkerî ya brîtanî-amerîkî ya Diego Garcia ku li Okyanûsa Hindî û nêzîkî 4000 kîlometre dûr e, bi taybetî bala xelkê kişandiye. Her du mûşek jî li baregeha leşkerî neketine. Li gorî agahiyan, mûşekek ketiye deryayê û her çend nehatiye eşkerekirin ka mûşek bi serkeftî hatiye xistin an na, mûşeka duyem jî ji aliyê keştiyeke şer a amerîkî ve bi mûşeka SM-3 hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424514/ |sernav=Iran feuerte offenbar Raketen auf Stützpunkt Diego Garcia |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-us-israel-war-updates-2026/card/iran-targeted-diego-garcia-base-with-ballistic-missiles-rb7MdZW1CfwRTauDYHOt |sernav=Iran Targeted Diego Garcia Base With Ballistic Missiles |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US }}</ref> Li gorî çavkaniyên Brîtanî, Îranê dibe ku ji bo zêdekirina menzîla mûşeka balîstîk a ku hatiye bikar anîn, amûrên roketên fezayê bikar aniye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran ‘unsuccessfully’ targeted Diego Garcia base, UK official source confirms |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-unsuccessfully-targeted-diego-garcia-base-uk-official-source-confirms/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran may have used space launch vehicle to extend range of missiles fired at Diego Garcia |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-may-have-used-space-launch-vehicle-to-extend-range-of-missiles-fired-at-diego-garcia/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî daxûyaniya serfermandarê giştî yê artêşa Îsraêlê Zamîr, ew mûşekeke balîstîk a du-qonaxî ya navbera parzemînan bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF chief: Campaign at ‘halfway’ stage; Iran’s missile fire at Diego Garcia shows ‘Berlin, Paris, Rome all within range’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-chief-campaign-at-halfway-stage-irans-missile-fire-at-diego-garcia-shows-berlin-paris-rome-all-within-range/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Piştî êrîşê, Brîtanyayê destûr daye Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku bingehên wan ji bo operasyonên li dijî hedefên Îranê yên ku êrîşî keştiyên li Tengava Hurmizê dikin bikar bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c36rny6xgppo |sernav=UK allows US to use bases to strike Iranian sites targeting Strait of Hormuz |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/news/uk-allows-us-use-bases-iran-war-after-missiles-fired-diego-garcia |sernav=UK allows US to use bases for Iran war after missiles fired at Diego Garcia |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en }}</ref> Wezareta derve ya Îranê her cure berpirsiyariyên xwe ji bo êrîşê red kiriye û êrîşê wekê operasyoneke "lêp" a Îsraêlê bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/22/did-iran-launch-missiles-at-us-uk-base-on-diego-garcia-heres-what-to-know |sernav=Did Iran launch missiles at US-UK base on Diego Garcia? Here’s what to know |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en |paşnav=Sharma |pêşnav=Yashraj }}</ref> === 21ê adarê === Li gorî daxuyaniyên artêşa Îsraêlê, hêza hewayî ya Îsraêlê di roja 21ê adarê de êrîşên xwe yên li ser Îranê berdewam kirine ku di nav de li ser çend pergalên parastina hewayî, komplekseke wezareta parastinê, tesîsên ji bo hilberandin û depokirina pêkhateyên mûşekan û cihekî lêkolîn û pêşvebirina nukleerî ya Zanîngeha Malek Aştarê hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF strikes ballistic missiles sites in Tehran overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-strikes-ballistic-missiles-sites-in-tehran-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it struck ‘strategic’ nuclear weapons development site at university in Tehran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-strategic-nuclear-weapons-development-site-at-university-in-tehran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a Tasnîm a Îranê, êrîşeke hevbeş a Amerîka û Îsraêlê li ser tesîsa dewlemendkirina uranyûmê ya Natanzê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-21 |sernav=Natanz enrichment facility targeted in US-Israeli attack — Iranian media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/natanz-enrichment-facility-targeted-in-us-israeli-attack-iranian-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Lê belê artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ev êrîş bi tevahî ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF denies role in Natanz strike, won’t comment on US activity |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-denies-role-in-natanz-strike-wont-comment-on-us-activity/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên bi mûşek û teqemeniyên komî yên li ser Îsraêlê bûne sedema bandorên neyînî yên li deverên qerebalix ên wekê Rîşon LeZîyon,<ref name=":15">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Empty daycare among sites hit in Rishon Lezion cluster missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/three-impact-sites-in-rishon-lezion-after-cluster-missile-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Metullayê,<ref name=":15"/> Safedê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Rocket strike in northern city causes slight damage as more sirens sound in Galilee, Golan Heights |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rocket-strike-in-northern-city-causes-slight-damage-as-more-sirens-sound-in-galilee-golan-heights/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Maʿalot-Tarşîhayê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics say 5 lightly hurt by Hezbollah rocket that hit Ma’alot-Tarshiha home |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-say-5-lightly-hurt-by-hezbollah-rocket-that-hit-maalot-tarshiha-home/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Dîmonayê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Video shows Iranian missile striking southern city of Dimona |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/video-shows-iranian-missile-striking-southern-city-of-dimona/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Aradê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics treating 30 people with varying degrees of injuries from Iran missile attack on Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-treating-30-people-with-varying-degrees-of-injuries-from-iran-missile-attack-on-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> kirine ku tenê li Dîmonayê û Aradê 175 kes ji ber derbên mûşekên balîstîk birîndar bûne ku 11 kes ji wan bi giranî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=38 people remain hospitalized after last night’s missile attack on Dimona and Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/36-people-remain-hospitalized-after-last-nights-missile-attack-on-dimona-and-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Herwiha êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Saudi Arabia says it intercepted at least 20 Iranian drones in east of country |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-says-it-intercepted-at-least-20-iranian-drones-in-east-of-country/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Kuwait says air defense responding to Iranian missile and drone attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwait-says-air-defense-responding-to-iranian-missile-and-drone-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Behrêynê beberdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Explosions heard in Bahrain’s capital |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-heard-in-bahrains-capital/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 22ê adarê === Li gorî artêşa Îsraîlê, pêlek êrîşên esmanî yên Îsraêlê li Tehranê çend tesîsên hilberîna çekan ên Îranê û çend baregehên rejîmê xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF says it hit arms production sites, intel and military HQs in overnight Tehran strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-hit-arms-production-sites-intel-and-military-hqs-in-overnight-tehran-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê enerjiyê ya Îranê Elîabadî ragihandiye ku binesaziya av û elektrîkê ya girîng a welat ji ber êrîşên sîber ên DYA û Îsraêlê bi giranî zirar dîtiye. Êrîşan, di nav cihên din de, bi dehan tesîsên veguhestin û paqijkirina avê hedef girtine ku bi vî awayî bandor li ser beşên torên dabînkirina avê yên girîng kiriye. Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li gorî texmînên herî dawî, hejmara giştî ya tesîsên sivîl ên zirar dîtî gihîştiye 81.365 cihan.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian minister says ‘heavy damage’ to water, energy infrastructure from US-Israeli strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-says-heavy-damage-to-water-energy-infrastructure-from-us-israeli-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî amarên fermî yên Îranê, ji destpêka êrîşên Îsraêl û Amerîkayê ve li Îranê zêdetirî 1.500 kes hatine kuştin û zêdetirî 21.000 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187827/ |sernav=Iran meldet mehr als 1.500 Tote seit Kriegsbeginn |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Li gorî rêxistina Brîtanî NetBlocks, ji 28ê sibatê vir ve li Îranê birîna înternetê ya ji aliyê dewletê ve hatiye ferzkirin berdewam dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116271646464231849 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=ku }}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Îsraêlê pêlek din a berfireh ji êrîşên asmanî li dijî binesaziya Hizbullah li başûrê Libnanê ku di nav de pira Qasmiyeyê ya li ser çemê Lîtanî yê daye destpêkirin, ku hatiye gotin ev êrîş ji bo pêşîgirtina li Hizbullah ku şervan û çekan bigihîne herêmê hatiye pêkanîn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF launches wide airstrikes in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-launches-wide-airstrikes-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Israel blows up coastal highway bridge in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-blows-up-coastal-highway-bridge-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di heman demê de ev êrîş ji aliyê serokwezîrê Libnanê Selam û serok Ewn ve wekê zêdebûna xeternakê hatine şermezarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Yohanan |pêşnav=Nurit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Lebanon’s PM slams Hezbollah rocket attacks, says country won’t give up on disarmament |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/lebanons-pm-slams-hezbollah-rocket-attacks-says-country-wont-give-up-on-disarmament/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Îsraêlê ziyanên ji ber topbarana Îran û Hizbullahê li Tel Avîv,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Bletter |pêşnav2=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=15 injured in Tel Aviv missile cluster bomb attack, most lightly hurt |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/15-injured-in-tel-aviv-missile-cluster-bomb-attack-most-lightly-hurt/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Bat Yam û Holonê hatine ragihandin û sivîlek li bakurê Misgav' Amê di encama êrîşan de jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian missile attack causes damage in Bat Yam, Holon; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-missile-attack-causes-damage-in-bat-yam-holon-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Man killed in apparent Hezbollah anti-tank missile attack near northern border |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-killed-in-apparent-hezbollah-anti-tank-missile-attack-on-northern-border/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di 23ê adarê de artêşa Îsraêlê ragihandiye ku sivîlê li Misgav' Amê bi xeletî ji aliyê topxaneya Îsraêlê ve hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF probe finds farmer killed in north yesterday was hit by Israeli shelling, not a Hezbollah attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-probe-finds-man-killed-in-north-yesterday-was-hit-by-israeli-shelling-not-a-hezbollah-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên din ên Îranê li ser xalên li Iraq,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian media says drone attack targeted base used by US near Baghdad Airport |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-media-says-drone-attack-targeted-base-used-by-us-near-baghdad-airport/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî Erebî<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=UAE says it is responding to Iranian missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/uae-says-it-is-responding-to-iranian-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Erebistana Siûdî hatin ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Saudi Arabia reports three ballistic missiles targeted Riyadh area |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-reports-three-ballistic-missiles-targeted-riyadh-area/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî operasyonên bazirganiya deryayî ya Keyaniya Yekbûyî (UKMTO), keştîyek 15 mîlên deryayî dûrî peravên Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, bi guleyek nenas hatiye lêdan lê ti kes birîndar nebûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187831/ |sernav=Unbekanntes Geschoss trifft Schiff vor den Emiraten |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Serokê Amerîkayê Trump ultîmatomek daye û gef li Îranê xwariye ku eger Îran di nav 48 demjimêran de Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê ji holê rake.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/ausland/asien/iran-usa-israel-krieg-102.html |sernav=48-Stunden-Ultimatum: Welche Folgen könnte Trumps Drohung haben? |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Di bersivê de, berdevkê pasdarên şoreşê gef li Tengava Hurmizê xwariye<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=IRGC threatens to completely close the Strait of Hormuz if US strikes power plants |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-threatens-to-completely-close-the-strait-of-hormuz-if-us-strikes-power-plants/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ku bi tevahî dorpêç bike û êrîşî hemî tesîsên enerjî, teknolojiya agahdariyê û palandina avên li dewletên Kendavê yên hevalbendên Amerîkayê bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian army says it will target energy, desalination infrastructure after US threats |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-army-says-will-target-energy-desalination-infrastructure-after-us-threats/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iran threatens to ‘irreversibly destroy’ energy infrastructure across region if power plants attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-destroy-energy-infrastructure-across-region-if-power-plants-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di ketina helîkopterekê de ku li ser avên herêmî yên Qatarê ji ber xeletiyeke teknîkî qewimî, çar leşkerên qeterî û sê welatiyên tirk, leşkerek û du teknîsyenên ji pargîdaniya Aselsanê jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://dohanews.co/world-leaders-offer-condolences-to-qatar-turkiye-after-helicopter-crash/ |sernav=World leaders offer condolences to Qatar, Türkiye after helicopter crash |malper=Doha News {{!}} Qatar |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en-US |paşnav=Ziga |pêşnav=Adijata }}</ref> === 23ê adarê === Trump ultîmatoma xwe rawestin demkî ya şer ji 2 rojan derxistiye 5 rojan. Wî gef xwaribû ku eger Îran Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê wêran bike. Trump ragihandiye ku di du rojên berê de bi Îranê re hevdîtinên baş û çêker pêk anîne. Di heman demê de danûstandinên di navbera Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê de ji aliyê rayedarên Îranê ve hatiye înkar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.n-tv.de/politik/06-51-Fed-Gouverneurin-Cook-Iran-Krieg-erhoeht-Inflationsrisiken-id30415311.html |sernav=+++ 06:51 Fed-Gouverneurin Cook: Iran-Krieg erhöht Inflationsrisiken +++ |malper=ntv.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=NACHRICHTEN |pêşnav=n-tv }}</ref> Serokê parlamentoya Îranê Xalîbaf diyar kiriye ku ti danûstandin bi Amerîkayê re nehatine kirin. Di axaftinên diyar kiriye ku "raporên derewîn ên Trump armanc dikirin ku bazarên darayî û petrolê manîpule bikin."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran parliament speaker: Trump’s ‘fake news’ about talks designed to manipulate markets |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-parliament-trumps-fake-news-about-talks-designed-to-manipulate-markets/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Encumena parastinê ya Îranê gef xwariye ku ger perava başûr an giravên wekê Çarg ên Îranê werin dagirkirin an jî werin dorpêçkirin, dê ew teqemenî li ser rêyên keştîvaniyê yên li Kendava Farsê bicih bikin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran threatens to mine Gulf marine routes if southern coast, islands attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-mine-gulf-marine-routes-if-southern-coast-islands-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di nav roja 23ê adarê de êrîşên Îranê li ser Îsraêl,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF detects day’s fifth Iran missile attack heading toward Eilat |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-detects-days-fifth-iran-missile-attack-heading-toward-eilat/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-23 |sernav=One person hurt after missile interception in UAE |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-person-hurt-after-missile-interception-in-uae/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt, Erebistana Siûdî, û Behreynê hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-23 |sernav=Explosions, sirens ring out in Bahrain |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-sirens-ring-out-in-bahrain/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşa li dijî baregeha pêşmergeyên Herêma Kurdistanê ==== Di 23 û 24ê adarê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye.<ref name=":16">{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di 23ê adarê de, di nav 24 saetan de li dijî Herêma Kurdistanê 25 êrîşên dronî û mûşekan pêk hatiye.<ref name=":16" /> Di 23ê adarê de Fermandariya Herêma 1ê ya Hêzên Pêşmergeyan hatiye armanc girtin. Di êrîşa li dijî fermandariya pêşmerge de 6 pêşmerge jiyana xwe jidest dane û 20 pêşmerge jî birîndar bûne.<ref name=":16" /> === 24ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Li gorî HRANAyê li seranserê Îranê 108 êrîş li 10 parêzgehan pêk hatine û herî kêm 61 qurbanî ku di nav de 12 kes sivîl bûn jiyana xwe jidest dane û 38 kes jî birîndar bûne. Êrîşên herî dijwar li Xuzestan û Îsfehanê pêk hatine. Êrîş li ser cihên mûşekan li Tebrîz û Borazcanê, pîşesaziyên leşkerî, tesîseke şîrketa gazê û karsaziyên sivîl li Îsfehanê, boriyeke gazê ya li Xuremşehrê, komplekseke werzîşê li Andîmeşkê û baregeheke Besîcê û avahiyên niştecîbûnên li Tehranê pêk hatine. Herwiha li Şahîn Şehr, Necefabad, herêma pîşesazî ya Cewzdan û Bender Kenganê jî êrîşên esmanî hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603245682 |sernav=New wave of strikes hits cities across Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke amerîkî ya şevê li ser baregeheke li El Enbarê bi kêmî ve 15 endamên Hêzên seferberiya gel a Iraqê hatine kuştin û 30 ji wan jî birîndar bûne. Komê mirina Saad Dawai, fermandarê operasyonên xwe li Enbarê, ragihandiye. Êrîşek li mala serokê PMFê Falih el-Feyyad li Mûsilê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891019 |sernav=US strikes reportedly kill, wound 30 PMF fighters in Iraq {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hatiye ragihandin ku ev kom êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê û li êrîşên li dijî baregehên li Herêma Kurdistanê birêve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603246138 |sernav=Airstrike hit PMF commander’s residence in Mosul, sources say |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê bi mûşekan êrîşên li dijî Tel Avîv, Eylat, Dîmona û Heyfayê berdewam kiriye ku di encama êrîşan de gelek kes birîndar bûne. Kuweytê ragihandiye ku ji ber êrîşên Îranê zirar gihîştiye xetên elektrîkê.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Summers |pêşnav2=Charlie |paşnav3=Agencies |tarîx=2026-03-24 |sernav=4 people lightly hurt, buildings mangled as Iranian missile attack hits Tel Aviv |url=https://www.timesofisrael.com/idf-says-it-struck-islamic-guards-hq-in-tehran-man-lightly-wounded-as-iran-keeps-up-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mûşekên Îranê li ser Beyrûtê hatine têkbirin ku di encamê de birîndariyên bi sivikî çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/03/iranian-ballistic-missile-intercepted-over-lebanon-us-embassy-feared-target |sernav=Iranian ballistic missile intercepted over Lebanon, US Embassy feared as target - AL-Monitor: The Middle Eastʼs leading independent since 2012 |malper=www.al-monitor.com |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di êrîşa dronên Îranê ya li ser Behreynê de karkerek ji Morokoyê jiyana xwe jidest daye û çend leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424849/ |sernav=Toter und Verletzte bei iranischen Angriffen auf Bahrain |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref> === 25ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di encama êrişên hewayî yên li ser Îranê de li bakurê rojavayê Îranê 11 kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603258688 |sernav=Eleven killed in strikes in northwest Iran, official says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Du tesîsên ku li Tehranê mûşekên krûzê çêdikirin bi êrîşên esmanî hatine hilweşandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603253966 |sernav=Cruise missile production sites in Tehran were hit, Israel says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Îsraêlê diyar kiriye ku wan navendeke lêkolînên deryayî li Îsfehanê wêran kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603252252 |sernav=Israel says it struck Iranian naval research center in Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di bersivdayîna hewayî ya Amerîkayê ya li dijî baregeheke heşda şabî ya li rojavayê Enbarê 7 endamên rêxistina heşda şabî hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891115 |sernav=Deadly airstrike hits PMF site near army center in Iraq’s Anbar {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê depoyeke sotemeniyê armanc girtiye ku di encamê de şewateke derketiye, di heman demê de hêzên ewlehiyê ragihandin ku şeş balafirên din jî hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/world/gulf/kuwait/iranian-drone-strikes-hit-fuel-depot-at-kuwait-airport-1.500485349 |sernav=Iranian drone strikes hit fuel depot at Kuwait airport |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Mûşekek Îranê li ser Urdunê hatiye têk birin ku perçeyên mûşekê li nêzîkî bajarê paytext a Emmanê ketine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.turkiyetoday.com/region/iran-fires-missiles-at-israel-us-bases-in-kuwait-jordan-bahrain-3216847 |sernav=Iran fires missiles at Israel, US bases in Kuwait, Jordan and Bahrain |malper=Türkiye Today |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku herî kêm mûşekeke Îranê hatiye têkbirin. Îranê îdia kiriye ku wan mûşekên krûz ên Qader avêtine ser keştiya USS Abraham Lincoln.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Walia |pêşnav=Gandharv |tarîx=2026-03-25 |sernav=Did Iranian Navy cruise missiles hit USS Abraham Lincoln or is it just a wild claim? Iran strike claim, US response, West Asia war update |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/us/did-iranian-navy-cruise-missiles-hit-uss-abraham-lincoln-or-is-it-just-a-wild-claim-iran-strike-claim-us-response-west-asia-war-update/articleshow/129802009.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theweek.in/news/middle-east/2026/03/25/watch-iran-claims-second-missile-strike-on-uss-abraham-lincoln-amid-us-push-for-peace-talks.amp.html |sernav=WATCH: Iran claims second missile strike on 'USS Abraham Lincoln' amid US push for peace talks- The Week |malper=www.theweek.in |roja-gihiştinê=2026-03-27 }}</ref> Zirar negihîştiye keştiyê. Mûşekek Îranê li nêzîkî mezintirîn santrala elektrîkê ya Îsraîlê ya nêzîkî Haderayê ketiye xwarê. Hatiye ragihandin ku ti birîndar an jî zirar çênebûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-25 |sernav=Iran appears to target Israeli power plant in missile attack, but misses |url=https://www.timesofisrael.com/iran-appears-to-target-israeli-power-plant-in-missile-attack-but-misses/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 26ê adarê === Malpera nûçeyan a amerîkî [[Axios]]ê bi agahiyên bidest xistina çar çavkaniyan, ragihandiye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li ser vebijarkên ji bo êrîşa dawî ya li dijî Îranê dixebite, dibe ku di nav de bicihkirina leşkerên bejahiyên li ser axa Îranê û her wiha operasyoneke bombebaranê ya berfireh jî di nav xwe de bigire. Ev yek ji bo baştirkirina pozîsyona DYAyê di danûstandinên pêşerojê yên bi Îranê re an jî ji bo ku serok Trump bikaribe bi awayekî yekalî şer bi çalakiyek serketî bi dawî bike, hatiye armanckirin. Li gorî daxuyaniyê girtina an dorpêçkirina girava Çargê, xala sereke ya veguhestina petrola Îranê; girtina girava Larakê li tengava Hurmizê ku baregeh û sazîyên radarê yên Îranê lê ne; an jî destwerdana girava Ebû Mûsa, ku Îran beşa rojavayê Hurmizê ji vê giravê ve kontrol dike, di nav vebijarkan de ye. Bi awayekî din, DYA dikare tesîsan ji hewayê ve bombebaran bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Berman |pêşnav=Lazar |tarîx=2026-03-26 |sernav=US preparing ‘final blow’ options that could see use of ground troops if Iran talks fail — report |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-preparing-final-blow-options-that-could-see-use-of-ground-troops-if-iran-talks-fail-report/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Karbidestekî [[Pakistan]]ê ji ajansa nûçeyan a navneteweyî Reuters re gotiye ku Pakistan di danûstandinên bi DYAYê re gihîştiye wê encamê ku wezîrê derve yê Îranê Eraqçî û serokê parlamentoyê Xalîbaf ji lîsteya kuştinên armanckirî ya Îsraîlê hatine derxistin û her du kes wekê muxatabên sereke yên li Îranê hatine binav kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel backed off killing Iran’s Araghchi, Qalibaf at Pakistani-US request, Pakistani official says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-backed-off-killing-irans-araghchi-qalibaf-at-pakistani-us-request-pakistani-official-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê derve yê Pakistanê Îshaq Dar piştrast kiriye ku di navbera DYA û Îranê de danûstandinên nerasterast ji bo bidawîkirina şerê wan têne kirin û peyam bi rêya Îslamabadê têne şandin. Çavkaniyek leşkerî ya Îranê ragihandiye ku ji ber îhtimala êrîşeke bejayî yê li ser eniya başûr a Îranê zêdetirî milyonek leşker hatine seferberkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549808/over-a-million-iranian-combatants-organized-for-ground-battle-with-us |sernav=Over A Million Iranian Combatants Organized for Ground Battle with US - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku hêzên wan ên hewayî di êrîşekê li bajarê bendera Bender Ebasê fermandarê payebilind ê hêzên deryayî yên artêşa pasdarên şoreşê Elî Reza Tengsîrî û serokê îstîxbarata deryayî Behnam Rezayî kuştine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Katz confirms Israel has killed Iran official responsible for closing Hormuz, vows to hunt down IRGC ‘one by one’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/katz-confirms-israel-has-killed-iran-official-responsible-for-closing-hormuz-vows-to-hunt-down-irgc-one-by-one/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF confirms killing IRGC Navy commander, says strike also killed Navy’s intel chief and rest of the Navy leadership |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-irgc-navy-commander-says-strike-also-killed-navys-intel-chief/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hêzên çekdar ên Îsraêlê piştre ragihandiye ku hemî fermandarên payebilind ên hêza deryayî ya pasdaran di êrîşê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel says IRGC Navy’s commander, other chiefs killed; Qalibaf said removed from hit list |url=https://www.timesofisrael.com/israel-says-irgc-navy-commander-killed-iranian-top-envoy-said-removed-from-hit-list/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îranê girtina 14 kesan li çar parêzgehên welat ragihandiye ku wekê sixûrên "dijminê amerîkî-siyonîst" û endamên komên terorîst hatine binavkirin. Ew bi plankirina êrîşên çekdarî li ser navendên hikûmet û medyayê û radestkirina agahî û cihên hêzên leşkerî û ewlehiyê yên Îranê an jî binesaziya krîtîk ji dijmin re, hatine tawanbarkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549648/people-arrested-in-iran-for-working-for-enemies |sernav=People Arrested in Iran for Working for Enemies - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hizbullahê li nêzîkî Qantara, Taybeh û Debel a li başûrê Libnanê pevçûnên çekdarî bi leşkerên bejayî yên Îsraêlê re piştrast kiriye ku di wan pevçûnan de çend tankên Îsraêlê hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549546/hezbollah-inflicts-heavy-losses-on-israeli-forces-in-southern-lebanon |sernav=Hezbollah Inflicts Heavy Losses on Israeli Forces in Southern Lebanon - World news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê şerê bi Hizbullahê re piştrast kiriye ku tê de du leşkerên Îsraêlê jiyana xwe jidest dane û çend ji wan jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF soldier killed during gunfight with Hezbollah members in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-soldier-killed-during-gunfight-with-hezbollah-members-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Nahariyeyê, di encama êrîşa mûşekî ya Hizbullahê de sivîlekî Îsraêlê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news-israel/hezbollah-rocket-strike-nahariya |sernav=BREAKING: Hezbollah Rocket Strike: 30-Year-Old Killed, Another Seriously |malper=JFeed |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Isaacson |pêşnav=Gila }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Sgt. Aviaad Volansky killed in south Lebanon, 4 other soldiers wounded, says IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sgt-aviaad-volansky-killed-in-south-lebanon-4-other-soldiers-wounded-says-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, Kuweyt û Erebistana Siûdî dîsa êrîşên bi mûşek û dronan ên Îranê hatine armanc girtin<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/26/saudi-arabia-intercepts-destroys-over-30-drones-in-eastern-province- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys over 30 drones in Eastern Province |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ku du kes li Ebû Dabiyê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Two people killed in Abu Dhabi after missile interception, media office says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-people-killed-in-abu-dhabi-after-missile-interception-media-office-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên Îran û Hizbullahê carek dîsa li dijî Îsraêlê hatine destpêkirin ku tenê di navbera nîvê şevê û nîvro de heft mûşekên Îranê ber bi Îsraêlê ve hatine avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=No injuries reported in Iran’s 7th missile salvo of the day; forces heading to impact site |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-7th-missile-salvo-of-the-day-forces-heading-to-impact-site/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 27ê adarê === ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên Îsraêlî ragihandine ku ji serê sibê ve Îranê 4 mûşek avêtine Îsraêlê, ku piraniya wan hatine têkbirin û di êrîşên mûşekên din de jî ti ziyan çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Iran launches small number of missiles, with at least one cluster bomb, in 4th salvo today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-launches-small-number-of-missiles-with-at-least-one-cluster-bomb-in-4th-salvo-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweytê ragihandiye ku bi dronan û mûşekan êrîşî Bendera Mubarek El Kebîr hatiye kirin ku di encamê de ziyanên milkî çêbûne lê ti qurbaniyên mirovî çênebûne. Di heman rojê de rayedarên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî ragihandine ku şeş mûşekên balîstîk û neh dronên ji Îranê hatine, bi tevahî hatine têkbirin. Êrîşeke mûşekî û bê firokevan a Îranê li ser baregeha hewayî ya prens Sultan zirar da çend balafirên dagirtina sotemeniyê yên amerîkî û deh leşkerên amerîkî bi giranî birîndar bûne ku didu ji wan jî "pir bi giranî" birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-27 |sernav=US troops wounded, several refueling planes damaged in Iranian attack on Saudi air base |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-troops-wounded-several-planes-damaged-in-iranian-attack-on-saudi-air-base-official/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/10-americans-injured-in-iranian-attack-on-saudi-airbase/ |sernav=10 Americans injured in Iranian attack on Saudi air base - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en-US }}</ref> ==== Êrîşên Îsraêlê ==== Êrîşên Îsraêlê li kargehên pargîdaniya Pola Mobarakeh û pargîdaniya Pola Khouzestanê ku bi rêzê ve li Îsfehan û Ahwazê ne, xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Air Force bombs two large steel factories in Iran partially owned by IRGC |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/air-force-bombs-two-large-steel-factories-in-iran-partially-owned-by-irgc/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Paşê êrîş li er kargeheke keka zer a nêzîkî Yezdê û reaktora ava giran a IR-40 li Arakê pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-27 |sernav=Israel bombs 2 IRGC-linked steel plants, 2 nuclear facilities as Iran vows revenge |url=https://www.timesofisrael.com/israel-bombs-2-irgc-linked-steel-plants-2-nuclear-facilities-as-iran-vows-revenge/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Yezdê li cihekî sereke yê hilberîna mûşek û mayînên deryayî xistiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-891408 |sernav=IDF strikes Iran’s missile, sea mine production site in Yazd {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke bi bombeyên komî ya Îranê li ser şeş deverên Îsraêlê li Ramat Gan çêbûne ku di encamê de kesek jiyana xwe jidest daye û sê kes jî birîndar bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet |paşnav2=correspondents |pêşnav2=ynet |tarîx=2026-03-27 |sernav=One killed in central Israel after Iranian cluster missile; multiple impact sites reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hyy11e00vowx |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> === 28ê adarê === Piştî ku peyvdarê leşkerî yê hûsiyan gotareke pêşkêş kiriye, mûşekek balîstîk ji Yemenê ber bi bajarê Beer Şeba li başûrê Îsraêlê ve hatiye avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Goodman |pêşnav=Rick |paşnav2=Vernon |pêşnav2=Hayden |paşnav3=Campbell |pêşnav3=Lucy |paşnav4=Olivares |pêşnav4=José |paşnav5=Ali |pêşnav5=Taz |paşnav6=Mackay |pêşnav6=Hamish |paşnav7=Frew |pêşnav7=Wendy |paşnav8=Goodman (now) |pêşnav8=Rick |paşnav9=Frew (earlier) |pêşnav9=Wendy |tarîx=2026-03-29 |sernav=Houthis join the fray – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/28/middle-east-crisis-live-iran-war-updates-trump-us-negotiations-israel-strikes-lebanon-tehran-syria-explosions |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Piştê çend saetan mûşekeke hûsiyan ku Îsraêlê hedef digirtin hatiye têkbirin û droneke ji Yemenê li nêzîkî Eîlatê hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it intercepted Houthi cruise missile earlier today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-intercepted-houthi-cruise-missile-earlier-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Crissy |pêşnav=Ron |paşnav2=Crissy |pêşnav2=Ron |tarîx=2026-03-28 |sernav=Suspected Houthi drone intercepted over southern Israel, no injuries reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hkk4gkboze |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Du dronan li tesîsên bendergehên li Salalahê li başûrê Omanê xistine. Di vê êrişê de hatiye ragihandin ku karkerek birîndar bûye. Di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku wan li nêzîkî bendergehê keştîyeke lojîstîkî ya artêşa Amerîkayê hedef girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://timesofoman.com/article/169963-drone-attack-targets-port-of-salalah-expat-worker-injured |sernav=Drone attack targets Port of Salalah, expat worker injured |malper=Times of Oman |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbcgroup.tv/news/middleeastnews/919186/lbci-lebanon-articles/en |sernav=Iran military says targeted US vessel near Oman port |malper=LBCIV7 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en }}</ref> Di 28ê adarê de Îranê diyar kiriye ku wan depoyeke sîstema dijî-dronan a Ûkraynayê li Dubayê hedef girtiye ku wan ragihandye ku ev depo ji bo alîkariya hêzên amerîkî dihat bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.bd-pratidin.com/international/2026/03/28/59713 |sernav=Iran claims strike on Ukrainian defence site in UAE’s Dubai {{!}} {{!}} Bangladesh Pratidin |malper=en.bd-pratidin.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=bn |paşnav=Pratidin |pêşnav=Bangladesh |archive-date=2026-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260428150921/https://en.bd-pratidin.com/international/2026/03/28/59713 |url-status=dead }}</ref> Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê xistine û di encamê de sîstema radarê xera bûye. Agirê ku 3 roj di depoya sotemeniyê ya balafirgehê de berdewam dikir, di dawiyê de hatiye vemirandin. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregehên rêxistina Ppîşesaziyên deryayî ya li Tehranê û kargehên din ên çêkirina çekan û parastina hewayî ya Îranê bombebaran kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it bombed Tehran HQ of Iranian naval weapons and ship producer |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-bombed-tehran-hq-of-iranian-naval-weapons-and-ship-producer/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di heman demê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye. Di 28ê adarê de êrîşeke dronî li dijî avahiya serokê Herêma Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî li Dihokê pêk hatiye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku dron li ber derê avahiya dikeve.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30406 |sernav=KCK'YÊ ÊRIŞA LI SER MALA NÊÇÎRVAN BARZANÎ ŞERMEZAR KIR |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2903202614 |sernav=Brîtanya: Em êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî bi tundî şermezar dikin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2803202624 |sernav=Mezlûm Ebdî li ser êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî hatiye kirin daxuyanî da |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en }}</ref> Di şeva 28ê adarê de êrîşeke li Tehranê ziraran daye avahiyên Zanîngeha Zanist û Teknolojiyê ya Îranê. Artêşa Îranê gef xwariye ku dê êrîşî zanîngehên amerîkî yên li herêmê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603281733 |sernav=Blast damage hits Iran University of Science and Technology |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-28 |sernav=Iran threatens to hit US universities in the Middle East in retaliation for alleged strike on two universities |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-hit-us-universities-in-the-middle-east-in-retaliation-for-alleged-strike-on-two-universities/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Paşê, li gorî agahiyan, êrîşên Îsraêlê li ser depoyeke avê li Heftkelê ketin û Elî Fûladwend ku serokê beşa lêkolînê ya rêxistina nûbûn û lêkolînên parastinê, li Borujerdê bû ligel endamên malbata xwe jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF strikes infrastructure in Iran; reports: senior nuclear program official killed |url=https://www.ynetnews.com/article/syc7d3ssbg |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Mirina Fûladwend paşê ji aliyê medyaya Îranê ve hatiye piştrast kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603288568 |sernav=Research chief of Iran suspected nuclear weapons program killed in airstrikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en }}</ref> Di heman rojê de li Eştaolê di êrîşeke mûşekî ya balîstîk de 19 kes birîndar bûne û di encamê de gelek xaniyan jî zirarê dîtiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Staff |pêşnav2=ToI |tarîx=2026-03-28 |sernav=Several hurt as Iranian missile hits Jerusalem-area town; Hezbollah continues to strike north |url=https://www.timesofisrael.com/several-hurt-as-iranian-missile-hits-jerusalem-area-town-hezbollah-continues-to-strike-north/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hêzên deryayî yên brîtanî biryarê daye ku keştiyeke amfîbî ya RFA Lyme Bay ku bi dronên nêçîrvaniya mînan ve hatiye sazkirin, bişîne Tengava Hurmizê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.thetimes.com/uk/politics/article/rfa-lyme-bay-mine-hunting-iran-strait-hormuz-khft3jm3k |sernav=Navy fits RFA Lyme Bay with mine-hunting drones to end Iran blockade |malper=www.thetimes.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> ==== Erîşên li dijî Herêma Kurdistanê ==== Di roja 28 adarê de bi dronan li Dihokê li dijî avahiyê serokê Herema Kurdistanê [[Nêçîrvan Barzanî]] pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/903911/slug |sernav=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/904224/slug |sernav=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Di heman demê de ji aliyê rayedarên Herêma Kurdistanê ve hatiye ragihandin ku heta 28 adarê bi 5 car ofîsên fermî yên rêveberiya Herêma Kurdistanê ji aliyê dronan ve bûye armaca êrîşan. Hatiye texmîn kirin ku ev êrîş ji aliyê komên heşda şabî yên ku nav sinorê Iraqê de ne pêk hatiye. Di derbarê êrîşan de [[Mesûd Barzanî]] banga li hikûmeta Iraqê kiriye ku di derbarê van komên êrîşkar de helwesta xwe diyar bikin. === 29ê adarê === Di 29ê adarê de, di encama êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ya li ser bajarê Bender Hamîr a li başûrê Îranê herî kêm 5 kes jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sanger |pêşnav=David E. |paşnav2=Boxerman |pêşnav2=Aaron |paşnav3=Mahoozi |pêşnav3=Sanam |tarîx=2026-03-29 |sernav=Trump Says Iran Agreed to Allow 20 More Ships of Oil Through Strait of Hormuz |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/30/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Mûşekek Îranê li kargeheke kîmyewî ya li herêma pîşesaziyê ya Neot Hovav a li herêma Negev a Îsraêlê armanc digire. Di vê êrîşa Îranê de kesek birîndar bûye û ev yek fikarên li ser rijandina gazê ya xeternak zêde kiriye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku karwaneke heşda şabî derbasê bajarê Xoremşehrê dibe ku li ser sinorê Iraqê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603282000 |sernav=Video: Tehran-backed militia convoy seen moving from Iraq toward Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en }}</ref> DYA û Îsraêlê bi tevahî êrîşî çar tesîsên sereke yên hilberîna mûşekên balîstîk û 29 cihên avêtina mûşekan kirine. Kompleksên leşkerî yên li Xocir, Şahrûd, Parçîn û Hekîmiyeyê zirareke mezin dîtine û pisporan texmîn kirine ku zirara li van tesîsan dibe ku kapasîteya Îranê ya hilberîna mûşekên balîstîk ên xwedî menzîla kurt û navîn heta ku tesîs ji nû ve werin avakirin, rawestandiye. Li Xocîr û Şahrûdê, avahiyên tevlihevkirin û rijandinê, xetên hilberîna serên şer û tesîsên ku pêkhateyên sotemeniyên girîng hildiberînin bûne hedef; li Parçînê, motorên sotemeniya mûşekan a hişk û tesîsa Taleghan 2 zirar dîtine. Kompleksa Hekimiyeyê tesîsên hilberîna sotemeniya şil û cihê avêtina mûşekan dihewîne ku hatiye diyarkirin 19 avahî li wir hatine hedef girtin. Her wiha, gelek avahî û deriyên tunelan ên li baregehên mûşekî yên Xorgu û Îmam Elî hatine armanc girtin.<ref name="Bern2026">{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-special-report-march-29-2026/ |sernav=Iran Update Special Report, March 29, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en-US |paşnav=Bern |pêşnav=Stefaniia }}</ref> Bandorên şer ên li ser siyaset û aboriya navxweyî ya Îranê jî eşkere bûne. Karbidestên sipaha pasdarên şoreşa îslamî hişyariyên serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan a li ser bandora aborî ya şer paşguh kirine. Pezeshkian diyar kiriye ku şer bi giranî zirarê daye aboriya welat û heke di navbera DYA û Îsraêlê de agirbest neyê bidestxistin, di nav sê çar hefteyan de dikare hilweşîneke aborî li Îranê çêbike. Rejîm hewl dide ku bi bikaranîna hestên neteweperest raya giştî bikişîne ser piştgiriya ewlehiya navxweyî û şer û bi vî awayî kampanyayeke leşkerî ya dilxwazî bi navê "canfêda" dest pê dike.<ref name="Bern2026"/> === 30ê adarê === ==== Erîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gelek deverên Îranê ku di nav de Abad, Endîşe, Navçeya 15, Evîn, Mesûdiye, Nobonyad, Qeleh Hesen Xan û Seadatê, teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603299006 |sernav=Explosions, fighter jet activity reported across multiple provinces in Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en }}</ref> Îsraêlê ragihandiye ku wan li Tehranê navendên fermandariya mobîl û cihên ku ji bo çêkirina çekan hatine bikar anîn hedef girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603293568 |sernav=Israel says it struck mobile command centers in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en }}</ref> Di êrîşa DYA û Îsraêlî ya li ser gundekî Îranê de şeş kes jiyana xwe jidest dane û di encama êrîşan de pênc xanî hilweşiyane û 22 kes jî birîndar bûne. Piştî ku binesaziya elektrîkê ji ber parçeyên şarapnelê zirar dîtine, li hinek deverên Tehran û parêzgeha Alborzê, tevî Kerecê, elektrîka bajaran hatiye qutkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iranian minister confirms blackouts in parts of Tehran and in Karaj after strikes hit power grid |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-confirms-blackouts-in-parts-of-tehran-and-in-karaj-after-strikes-hit-power-grid/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA) ragihand ku reaktora ava giran a IR-40 piştî ku di êrîşa Îsraîlê ya 27ê Adarê de zirareke giran dîtiye û êdî nexebitiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/03/30/iran-s-heavy-water-production-plant-no-longer-operational-iaea-says |sernav=Iran’s heavy water production plant no longer operational, IAEA says |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en }}</ref> Li gelek deverên Îranê ku di nav wan de Girava Kiş, Girava Qeşm û Bandar Ebas ên li parêzgeha Hormozgan, li Babol a li parêzgeha Mazenderan, li Dêhgolan a li parêzgeha Kurdistanê û li Tebrîz a li parêzgeha Azerbaycana Rojhilat, teqîn û êrîş çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603302665 |sernav=New wave of strikes reported across several Iran provinces |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekek Îranê li tesîseke kîmyayî ya ADAMA li Ne'ot Hovav ketiye û di encamê de kesek birîndar bûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Curiel |pêşnav=Ilana |paşnav2=Curiel |pêşnav2=Ilana |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iran targets southern Israel: impacts in Be'er Sheva, industrial plant hit in Neot Hovav |url=https://www.ynetnews.com/article/bjhifiijwl |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Surkes |pêşnav=Sue |tarîx=2026-03-29 |sernav=Ministry says hazardous materials leak has been ruled out after missile fragment hit factory in south |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/ministry-says-hazardous-materials-leak-has-been-ruled-out-after-missile-fragment-hit-factory-in-south/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di derengiya 29ê adarê, balafirên bêpîlot ên Îranê li Kuweytê li baregeheke leşkerî dana û di encamê de 10 leşker birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/30/iranian-attack-damages-kuwait-power-and-desalination-plant-kills-worker |sernav=Iranian attack damages Kuwait power and desalination plant, kills worker |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en }}</ref> === 31ê adarê === ==== Êrîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gorî artêşê di 31ê adarê de êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê li dijî depoyên cebilxaneyê yên li Îsfehanê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=US hits Iranian ammunition bunkers, causing major explosions |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-hits-iranian-ammunition-bunkers-causing-major-explosions/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û her wiha li dijî tesîsên hilberîna çekan û pargîdaniyeke dermanan li Tehranê berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=IDF says it struck Iranian sites for missile components, anti-aircraft weapons |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-iranian-sites-for-missile-components-anti-aircraft-weapons/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-31 |sernav=Iran claims US-Israel strikes targeted major pharmaceutical company |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-claims-us-israel-strikes-targeted-major-pharmaceutical-company/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-04-01 |sernav=Acknowledging strike, Iran FM claims fentanyl factory only supplying ‘hospital drugs’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/acknowledging-strike-iran-fm-claims-fentanyl-factory-only-supplying-hospital-drugs/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Mehdî Wefaî ku endezyarê sereke yê hêza Qudsê ya Muhafizên Şoreşê li Libnanê ye, li Mahallatê di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Wezareta Tenduristiyê ya Libnanê ragihandiye ku di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya di tevahiya rojê de li herêmên Tyr, Saydon û Bint Cubeyl herî kêm heşt kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes in south Lebanon kill 8, including paramedic — Lebanon Health Ministry |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-in-south-lebanon-kill-8-including-paramedic-lebanon-health-ministry/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di heman rojê de artêşa Îsraêlê kuştina Hec Haşem di êrîşeke esmanî de li Beyrûtê ragihandiye ku di îlona sala 2024an de eniya başûr a Hizbullahê ji Elî Karakî wergirtibû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-04-01 |sernav=Top Hezbollah commander killed by Israeli Navy in Beirut — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-hezbollah-commander-killed-by-israeli-navy-in-beirut-idf/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî çavkaniyên filistînî, di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya li ser Cebeliye û Xan Yûnisê ya li Şerîda Xezzeyê de pênc kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes kill five in Gaza Strip, medics say |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-kill-five-in-gaza-strip-medics-say/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Artêşa Îranê êrîşên xwe yên li ser yekîneyên amerîkî yên li baregeha hewayî ya prens Siltan a li Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/04/01/3554165/irgc-destroys-us-aircrew-accommodation-in-al-kharj-air-base-targets-200-personnel |sernav=IRGC Destroys US Aircrew Accommodation in Al Kharj Air Base, Targets 200 Personnel - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en }}</ref> keştiyeke konteyner a Îsraêlê li avên navendî yên Kendava Farisî, xaleke kombûnê ya hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li peravên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, pergala parastina dronan a flota pêncemîn a amerîkî ya li derveyî baregeha xwe ya nêzîkî balafirgeha Behrêynê û du pergalên radarê amerîkî li baregeha Ehmed el-Cabirê, li Kuweytê ragihandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553369/irgc-launches-blitz-on-us-israeli-targets |sernav=IRGC Launches Blitz on US, Israeli Targets - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en }}</ref> Her wiha, droneke MQ-9 li ser Îsfehanê û droneke LUCAS li ser Qeşmê hatin têk birin ku bi vî awayî hejmara dronên amerîkî-îsraêlî yên ku ji destpêka şer ve hatine xistin gihîştiye 147 dronan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553408/iranian-army-shoots-down-intruding-mq-9-lucas-drones |sernav=Iranian Army Shoots Down Intruding MQ-9, LUCAS Drones - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en }}</ref> Erebistana Siûdî<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/31/saudi-arabia-intercepts-destroys-two-drone-attacks- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys two drone attacks |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en }}</ref> û Mîrnişînên Yekbûyî yên Erebî operasyonên parastina hewayî ragihandine<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/31/euronews-journalists-report-multiple-blasts-in-dubai-in-iranian-missile-and-drone-attack |sernav=Iran launches missile and drone barrage on Dubai, Kuwaiti tanker hit. |malper=www.euronews.com |roja-gihiştinê=2026-04-04 }}</ref> û di heman rojê de Îsraêl dîsa ji aliyê Îran û Hizbullahê ve bi roketan hate hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=No injuries reported in Iran’s latest volley of missiles at central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-latest-volley-of-missiles-at-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-891733 |sernav=Northern Israel faces over 50 Hezbollah rocket launches, drone infiltrations {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en }}</ref> ==== Revandina rojnemavana amerîkî ==== Wezareta karên hundir a Iraqê û wezareta karên derve ya DYAyê ragihandine ku rojnamevana serbixwe ya amerîkî Shelly Kittelson li Bexdayê ji aliyê rêxistina terorîst a lîwayên Hizbullahê ya ku Îran piştgiriyê dide wan ve hatiye revandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yled478zwo |sernav=US journalist Shelly Kittleson kidnapped in Baghdad |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en-GB }}</ref> === 1ê nîsanê === Di 1ê nîsana 2026an de, Ajansa Nûçeyan a Mehr ku ajanseke nîvfermî ya nûçeyan a dewleta Îranê ye, ragihandiye ku analîstê siyasî û wezîrê derve yê berê Kemal Xerazî di êrîşeke asmanî ya li ser mala wan de bi giranî birîndar bûye û hevjîna wî jî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/04/01/former-iran-fm-seriously-injured-wife-killed-in-tehran-strike |sernav=Former Iran FM ‘seriously injured,’ wife killed in Tehran strike |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-04-01 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en }}</ref> Karbidestên îranî êrîş wekê hewldanek ji bo têkbirina pêvajoya dîplomatîk bi nav kirine û diyar kirine ku Xerazî civînek plankirî di navbera karbidestên Îranî û cîgirê serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê JD Vance de koordîne dikir.<ref name="KannoYoungs2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Kanno-Youngs |pêşnav=Zolan |tarîx=2026-04-01 |sernav=Trump Claims Military Success but Offers No Clear Timeline to End Fighting |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/01/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li gorî agahiyan, di êrîşên esmanî yên li ser Girava Hengamê ku xakeke Îranê ya li Tengava Hurmizê ye, heft kes birîndar bûne.<ref name="KannoYoungs2026"/> Di heman demê de, Donald Trump diyar kiriye ku ew êdî ji ber uranyuma dewlemendkirî ya bin erdê ya Îranê ne xemgîn e.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=negotiate |pêşnav=the United States to |paşnav2=sabotage |paşnav3=years |pêşnav3=attack the Iranian nuclear program for the past 25 |tarîx=2026-04-01 |sernav=‘I Don’t Care About That’: Trump Says Iran’s Enriched Uranium Is Not a Concern |url=https://www.nytimes.com/2026/04/01/us/politics/trump-iran-war-nuclear-uranium.html |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Ji aliyê din ve, Benjamin Netanyahu îdia kiriye ku êrîşên ji aliyê Amerîka û Îsraêlê ve hatine kirin, şiyana Îranê ya hilberîna çekên navokî û mûşekên balîstîk ji holê rakirine û ev yek "du gefên hebûnî" yên li ser Îsraêlê ji holê rakiriye.<ref name="KannoYoungs2026"/> Serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan nameyeke vekirî ji bo welatiyên amerîkî belav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lee |pêşnav=Chantelle |tarîx=2026-04-02 |sernav=Iranian President Pens Open Letter to American People |url=https://time.com/article/2026/04/01/iran-war-president-open-letter-american-people/ |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=Time |ziman=en-US |issn=0040-781X }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=tîrmeh 2026 }}</ref> === 2ê nîsanê === Di 2ê nîsanê de Donald Trump gotarek li seranserê welêt pêşkêş kiriye û diyar kiriye ku êrîşan sîstemên mûşek û dronan ên Îranê "bi awayekî dramatîk kêm kirine". Wî her wiha diyar kiriye ku êrîşên li ser Îranê dê di du-sê hefteyên bê de zêdetir bibin bi armanca "vegerandina wan ji bo serdema kevirî, cihê ku ew lê ne".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Broadwater |pêşnav=Luke |paşnav2=Pager |pêşnav2=Tyler |tarîx=2026-04-02 |sernav=5 Takeaways From Trump’s Address on Iran |url=https://www.nytimes.com/2026/04/01/us/politics/trump-iran-war-address-takeaways.html |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li gorî agahiyan du êrîşên ji aliyê DYAyê ve li ser Pira B1 a ku di navbera Tehran û Kerecê de ye û wekê pira herî bilind a Rojhilata Navîn hatiye binavkirin pêk hatiye ku di encamê de heşt kes hatine kuştin, 95 kes birîndar bûne û pir jî hilweşiyaye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/04/trump-announces-destruction-irans-tallest-bridge |sernav=Trump announces destruction of Iran's tallest bridge - AL-MONITOR: The Middle Eastʼs leading independent news source since 2012 |malper=www.al-monitor.com |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en }}</ref> Di dema êrîşê de, gelek malbatên îranî li parkên di bin pirê de ku ji bo pîrozbahiyên Sizdeh Be-Dar kom bibûn, hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/articles/cgk03vyre3ko |sernav=واکنش‌ها یه حمله هوایی به «بلندترین پل خاورمیانه» در کرج؛ از نگرانی از بازگشت به «عصر حجر» تا «بهترش را می‌سازیم» |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-04-03 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=fa }}</ref> Îranê ragihandye ku Enstîtuya Pasteur a sedsalî û navendeke bijîşkî, di encama êrîşan de zirareke cidî dîtiye. Wezîrê berevaniya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Hegseth pesnê xwe daye ku "tevahiya rojê mirin û wêranî ji esîman ve çêbûye".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260402-trump-gloats-on-possible-war-crimes-in-iran-but-punishment-distant |sernav=Trump gloats on possible war crimes in Iran, but punishment distant |malper=France 24 |tarîx=2026-04-02 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en }}</ref> Hêzên oarastina Îsraêlê ragihandiye ku wan di êrîşekê de li herêma Kirmaşanê ya Îranê, fermandarê mûşekên balîstîk ên Îranê Mekrem Atimî û çend fermandarên tabûrê ji yekîneya mûşekên balîstîk ên navendî ya Îranê ya Atimî kuştine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891953 |sernav=IDF kills Iranian ballistic missile chief, strike targets key supply bridge {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-04-02 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.israelnationalnews.com/flashes/682113 |sernav=IDF eliminates Iranian ballistic missile commander in Kermanshah region |malper=Israel National News |tarîx=2026-04-16 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke mûşekî ya balîstîk a Îranê li Petah Tikva zirar daye kargeheke dronên Îsraêlê.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Kogan |pêşnav=V.S. |paşnav2=Berkovich |pêşnav2=I.V. |tarîx=2019-12-15 |sernav=Silver, gold and palladium leaching from electronic scrap using bromine- bromide solution |url=https://doi.org/10.31643/2019/6445.36 |kovar=Kompleksnoe Ispolʹzovanie Mineralʹnogo syrʹâ/Complex Use of Mineral Resources/Mineraldik Shikisattardy Keshendi Paidalanu |cild=311 |hejmar=4 |rr=35–47 |doi=10.31643/2019/6445.36 |issn=2224-5243 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.calcalistech.com/ctechnews/article/b1bptztoze |sernav=Israeli drone factory hit by Iranian missile |malper=ctech |tarîx=2026-04-03 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/defense-and-tech/article-892002 |sernav=AeroSentinel production facility damaged by Iranian missile attack {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-04-03 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en }}</ref> === 5ê nîsanê === == Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê == {{Gotara bingehîn|Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 2026}} Ji destpêka şer ve Herêma Kurdistanê bûye armanca êrîşan. Êrîşên li ser [[Herêma Kurdistanê]] di 28ê sibata 2026an despêkiriye ku gelek deverên li parêzgeha Hewlêrê û parêzgeha Silêmanî rasterast bûne armanca êrîşên dronên Îranê û heşda şabî ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.state.gov/releases/office-of-the-spokesperson/2026/03/joint-statement-on-irans-missile-and-drone-attacks-in-the-region/ |sernav=Joint Statement on Iran’s Missile and Drone Attacks in the Region |malper=United States Department of State |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Di êrîşan de deverên derdor ên [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] hatiye armanc girtin ku hêzên amerîkî yên [[Hevpeymaniya Navneteweyî li dijî Daişê|hevpeymaniya navneteweyî ya li dijî DAIŞê]] li deverên bûn û yek ji van xalan balyozxaneya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ya Hewlêrê bû ku bibû armanca êrîşan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-evening-special-report-march-1-2026/ |sernav=Iran Update Evening Special Report, March 1, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US |paşnav=Sleiman |pêşnav=Nadia }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Di 12ê adarê de baregeheke leşkerî ya [[Îtalya]]yê ya li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] rasterast bûye armanceke êrîşa mûşekan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603120049 |sernav=Missile hits Italian base in Erbil, no injuries reported |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Piştê re ji aliyê rayedaran ve hatiye ragihandin ku di vê êrişê de ti birîndar çênebûne. Di roja 12ê adarê de kampeke perwerdeyê ya ku ji aliyê leşkerên [[Fransa]]yê li Hewlêrê ve dihatin bikaranîn rasterast bûye armanca êrîşan ku fermandarê [[Fransayî|fransî]] ya bi navê Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê [[Varces-Allières-et-Risset|Varces]], Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye û şeş leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260312-middle-east-war-live-israel-lebanon-iran-gulf |sernav=French soldier killed in drone attack in Iraq’s Kurdish region, Macron says |malper=France 24 |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Heta 17ê adarê nêzîkî 300 êrîş li hemberî Herêma Kurdistanê pêk hatine. Di êrîşên de gelek deverên li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêr]] û [[Silêmanî (bajar)|Silêmanî]] rasterast bûne armanca êrîşan. Herêma Kurdistanê ji destpêka şer ve ku di 28ê adarê de hatibû destpêkirin bûye armaca êrîşên Îranê û bi taybetî êrîşên heşda şabiyên ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine. Di van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30290 |sernav=WEZARETA PÊŞMERGEYAN: 6 PÊŞMERGEYÊN LEHENG ŞEHÎD BÛN |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=kr }}</ref> 6 pêşmergeyên [[Rojhilata Kurdistanê]] û fermanderekî fransî jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fdd.org/analysis/2026/03/11/us-condemns-iranian-and-militia-attacks-in-iraq-amid-unclaimed-airstrikes-on-tehran-backed-militias/ |sernav=US condemns Iranian and militia attacks in Iraq amid unclaimed airstrikes on Tehran-backed militias |malper=FDD |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Frantzman |pêşnav=Seth J. }}</ref> Ji ber van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 20 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=en }}</ref> == Bandora şer == Îsraîlê rewşa awarte li seranserê welêt ragihandiye ku diyar kiriye ku ev mezintirîn êrîş ew ku wan li hemberî Îranê pêk anîye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=McCluskey |pêşnav=Christian Edwards, Karina Tsui, Mitchell }}</ref> Îsrael Katz daxuyaniyek daye û gotiye "Li gorî benda 9C(b)(1) a qanûna parastina sivîl, 5711-1951, di bin desthilata min de û piştî ku ez piştrast bûm ku ihtîmaleke mezin a êrîşekê li ser nifûsa sivîl heye ku ez bi vê yekê li seranserê axa welat eniya navxweyî radigihînim."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896765/slug |sernav=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |malper=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Rojnameya New York Times diyar kiriye ku dibistan û cihên kar ên Îsraîlê jî dê werin girtin û kombûnên giştî werin betalkirin. Li Îranê qutbûna înternetê "nêzîkî tevahiya welat" ji nû ve hatiye pêkanîn ku NetBlocksê ragihandiye ku girêdana înternetê li Îranê daketiye ji %4 ê ji astên asayî.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116147264437940657 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/fa/202602281170 |sernav=نت‌بلاکس از خاموشی اینترنت در ایران خبر داد |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=fa }}</ref> === Girtina qada hewayî === Piştî êrîşan ji ber ku dewletên herêmî qada hewayî girtin, qada hewayî ya Îranê bi piranî ji bo balafirên sivîl vala bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284853 |sernav=Iran’s skies empty after strikes as regional states close airspace |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Bi dest pêka êrîşan re Behreyn, Iraq, Îsraêl, Kuweyt, Qeter, Sûriye û Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî qadên xwe yên hewayî girtine û gelek balafir ber bi cihên din ve hatin veguhastin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Israel closes airspace after strikes on Iran |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iraq shuttering airspace after US, Israel strike Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iraq-shuttering-airspace-after-us-israel-strike-iran/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-02-28 |sernav=Syria shutters airspace |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/syria-shutters-airspace/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Pargîdaniyên hewayî yên navneteweyî yên wekê Air India, Biman Bangladesh Airlines, British Airways, Cathay Pacific Airways, IndiGo, Lufthansa, Virgin Atlantic û Wizz Air ji ber şer û pevçûnan seferên xwe yên bo Rojhilata Navîn ji bo demên cuda cuda rawestandin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran-Israel war: Air India, IndiGo and multiple other airlines suspend flights. Check full list |url=https://economictimes.indiatimes.com/nri/latest-updates/iran-israel-war-multiple-airlines-suspend-flights-check-full-list/articleshow/128879934.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/46mwakjn9t |sernav=Biman suspends Middle East flights amid conflict |malper=Prothomalo |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=BSS }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> === Girtina Tengava Hurmizê === Raporeke Reutersê ji berpirsekî operasyona aspidesê veguhestiye ku gotiye li gorî guhdarîkirinên radyoya pir bilind (VHF), pasdarên şoreşa îslamî ya Îranê [[Tengava Hurmiz]]ê ji bo çûnûhatina keştiyan girtiye. Rayedareke [[Yekîtiya Ewropayê]] ragihandiye ku peyamên ku keştî dibêjin "destûr nayê dayîn ku tu keştî ji Tengava Hormuzê derbas bibe" werdigirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/irgc-says-no-ship-allowed-pass-strait-hormuz-according-eu-official |sernav=IRGC says 'no ship allowed to pass Strait of Hormuz', according to EU official |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288034 |sernav=‘No ship allowed to pass Strait of Hormuz,’ Iran warns vessels - Reuters |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> == Qurbaniyên şer == == Bertek == === Îran === Wezareta derve ya Îranê gefa bersivdanê li hember êrîşa hêzên amerîkî li ser bingehên amerîkî yên li Kendava Farsê xwariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284010 |sernav=Iran decries attacks, vows response as it appeals to Security Council |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> Konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê ragihandiye ku welatê wan rastî "operasyoneke hewayî ya hovane" ji aliyê Amerîka û Îsraîlê ve hatiye û gotiye: "Ev yek careke din di dema danûstandinan de qewimiye û dijmin xeyal dike ku miletê berxwedêr ê Îranê dê bi van kiryarên tirsonek daxwazên wan ên biçûk radest bibe." Wezîrê derve yê Îranê Ebas Eraqçî êrîşê wekê "bi tevahî bêsedem, neqanûnî û bêexlaq" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> === Dewletên Yekbûyî === Serokê Dewletên Yekbûyî [[Donald Trump]] piştrast kiriye ku artêşa amerîkî li Îranê dest bi "operasyonên şer ên mezin" kiriye û şer wekê "operasyoneke mezin û berdewam a ji bo pêşîgirtina li vê dîktatoriya pir xerab û radîkal ku gefê li Amerîkayê dixwe" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Tyler Pager |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump says military campaign is "massive and ongoing" |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di vîdyoyekê de ku li ser Truth Social hatiye weşandin, Trump ji nû ve destnîşan kiriye ku "Armanca wan ew e ku ew bi rakirina gefên nêzîk ên ji rejîma Îranê ku komeke hovane ya mirovên pir dijwar û tirsnak, gelê amerîkî biparêzin" û di axavtina xwe de gotiye: "47 sal in, rejîma Îranê Mirin ji bo Amerîkayê diqîre û kampanyayeke bêdawî ya xwînrijandin û kuştinên girseyî dimeşîne ku Dewletên Yekbûyî, leşkerên me û mirovên bêguneh, li gelek welatan armanc digire."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump confirms in video message that military campaign in Iran has begun |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Trump ragihandiye ku piştî kuştina Elî Xamineyî, danûstandinên bi Îranê re hêsantir dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143 |sernav=Live - Trump says talks easier after Khamenei, Iran vows ‘devastating’ response |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> === Îsraêl === Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu diyar kiriye ku armanca êrîşan "jiholêrakirina gefa hebûnî ya ku ji aliyê rejîma li Îranê ve tê çêkirin" e û diyar kiriye ku "çalakiya me ya hevbeş dê şert û mercan ji bo gelê wêrek ê Îranê biafirîne da ku çarenûsa xwe bigire destên xwe."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Estrin |pêşnav=Daniel |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran's supreme leader, Ayatollah Ali Khamenei, has been killed |url=https://www.npr.org/2026/02/28/nx-s1-5730158/israel-iran-strikes-trump-us |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Wezîrê derve Gideon Sa'ar gotiye ku kiryara leşkerî li dijî Îranê bi awayekî lezgîn pêwîst e "tevî xetereyên girîng ên têkildar", û gotiye ku "derengketin dê rê bidaya rejîma Îranê ku bigihîje astek parastinê ji bo bernameya xwe ya kîmyayî û her wiha dest bi hilberîna girseyî ya mûşekên balîstîk ên dûravêj bike".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Johnatan Reiss |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> === Bertekên navneteweyî === * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Herêma Kurdistanê]] piştî hedefgirtina [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] û balyozxaneya giştî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] ji aliyê mûşekên Îranê ve, fermandarekî payebilind ê pêşmergeyan diyar kir ku hêzên wan di rewşa amadebaşiyê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/peshmarga-iraqi-kurdistan/8118549.html |sernav=Fermandarekî Pêşmergeyan Dibêje Ew di Amadebaşîyê de ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Nûnerên [[Hevpeymaniya Hêzên Siyasî yên Rojhilata Kurdistanê]] diyar kirine ku ew bi hev re biryarên siyasî û leşkerî koordîne dikin û ji bo qonaxek nû amadekariyê dikin ku hêzên wan di hundurê Îranê de ye û li rojhilata Kurdistanê amade ne ku li hemberî êrîşan xwe biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/iran-kurds-position/8118628.html |sernav=Partîyên Kurdên Îranê di Biryarên Xwe yên Siyasî û Leşkerî de Yekgirtî ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref> * {{Sembola alayê|Fransa}} [[Fransa]]: Serokkomarê Fransayê [[Emmanuel Macron]] ji bo kêm kirina tundiya şer daxwaza şer bangawaziya civîneke awarte ya [[Konseya Ewlehiyê ya Neteweyên Yekbûyî]] kiriye. * {{Sembola alayê|Kanada}} [[Kanada]]: Serokwezîr Mark Carney Îran bi "çavkaniya sereke ya bêîstîqrarî û terorê li seranserê Rojhilata Navîn" tawanbar kiriye û piştgiriya xwe ji bo operasyonan anî ziman û tekez kiriye ku Îran nikare çekên nukleerî bi dest bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.pm.gc.ca/en/news/statements/2026/02/28/statement-prime-minister-carney-and-minister-anand-situation-middle-east |sernav=Statement by Prime Minister Carney and Minister Anand on the situation in the Middle East |malper=Prime Minister of Canada |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Keyaniya Yekbûyî}} [[Keyaniya Yekbûyî]]: Hikûmeta brîtanî daxuyaniyek weşandiye û diyar kiriye ku Brîtanya "naxwaze pevçûnên herêmî yên berfirehtir kûrtir bibin". Di heman demê de hikûmetê diyar kiriye ku wan ji bo ewlekariya balyozxaneyên xwe yên li herêmê "kapasîteyên parastinê" bi hêz kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Israel and Iran exchange fresh attacks after Iran's Supreme Leader Khamenei killed - live updates |malper=BBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> Serokwezîr Keir Starmer piştrast kiriye ku balafirên brîtanî ji bo armancên parastinê "li ezmanan" in lê di êrîşên Îsraîl û Amerîkayê de "tu rol nelîstine" û bang li Îranê kiriye ku xwe ji êrîşên din li seranserê Rojhilata Navîn dûr bigire û "tundûtûjî û tepeserkirina tirsnak a li dijî gelê Îranê" rawestîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=British planes "in the sky" in Middle East, says Starmer |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Piştre wî serokatiya civînek awarte ya COBRA lidarxistiye ku ku bersiva Keyaniya Yekbûyî nîqaş bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sabbagh |pêşnav=Dan |paşnav2=Defence |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-28 |sernav=RAF jets flying defensive missions after US-Israeli attack on Iran, Starmer says |url=https://www.theguardian.com/politics/2026/feb/28/starmer-chairs-cobra-meeting-after-us-israel-strikes-on-iran |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> * {{Sembola alayê|Almanya}} [[Almanya]]: Şansolyer Friedrich Merz di daxuyaniyek hevbeş ê bi Fransa û Keyaniya Yekbûyî re gotiye ku ew ji berê ve hatiye agahdarkirin û nîqaş di rê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yj9kr31y7o |sernav=How the world has reacted to US and Israeli strikes on Iran |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> * {{Sembola alayê|Hindistan}} [[Hindistan]]: Wezareta karên derve yê Hindistanê nîgeraniyên xwe aniye ziman û ji her sê welatan xwest ku agirbestê ragihanin. Balyozxaneya Hindistanê welatiyên Hindistanê ji sefera ji bo Îran û piraniya welatên Rojhilata Navîn hişyar kiriye û ji kesên di nav welat de xwestiye ku tavilê li stargehê bigerin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://indianexpress.com/article/india/israel-iran-conflict-indian-embassy-advisory-10556818/ |sernav=‘Remain near shelters, avoid non-essential travel’: India warns citizens in Israel after Tehran attack |malper=The Indian Express |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> NORKA her wiha ji bo welatiyên asê mane li hemî welatên bandordar xetên alîkariyê daniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/norka-sets-up-helpdesk-for-kerala-people-in-iran-israel/ |sernav=NORKA sets up helpdesk for Kerala people in Iran, Israel |malper=The Tribune |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Çîn}} [[Çîn]]: Wezareta karên derve fikarên xwe yên li ser êrîşên Amerîka û Îsraîlê aniye ziman û daxwaza rawestandina tavilê ya dijminatiyê li dijî Îranê û ji nû ve destpêkirina diyalogê kiriye. Her wiha tekez kiriye ku divê rêz li serweriya Îranê were girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fmprc.gov.cn/eng/xw/fyrbt/202602/t20260228_11866531.html |sernav=Foreign Ministry Spokesperson’s Remarks on the Military Strikes Against Iran by the U.S. and Israel_Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China |malper=www.fmprc.gov.cn |roja-gihiştinê=2026-03-01 }}</ref> * {{Sembola alayê|Rûsya}} [[Rûsya]]: Wezîrê karên derve [[Sergey Lavrov]] êrîşên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Îsraîlê wekê "gaveke bêwijdan" û "kiryareke êrîşkariya çekdarî ya bi zanebûn, pêşwext û bêsedem" şermezar kiriye û wan bi wê yekê tawanbar kir ku herêmê ber bi "karesateke mirovî, aborî û dibe ku radyolojîkî jî" ve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Russia condemns "reckless" airstrikes on Iran, as Finland and Ireland express concern |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Elî Xamineyî]] [[Kategorî:Şer]] [[Kategorî:Şerên Azerbaycanê]] [[Kategorî:Şerên Behreynê]] [[Kategorî:Şerên DYAyê]] [[Kategorî:Şerên Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:Şerên Fransayê]] [[Kategorî:Şerên Iraqê]] [[Kategorî:Şerên Îranê]] [[Kategorî:Şerên Îsraêlê]] [[Kategorî:Şerên Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:Şerên Kuweytê]] [[Kategorî:Şerên Libnanê]] [[Kategorî:Şerên li Îranê]] [[Kategorî:Şerên li Rojhilata Navîn]] [[Kategorî:Şerên Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:Şerên Omanê]] [[Kategorî:Şerên Qeterê]] [[Kategorî:Şerên Qibrisê]] [[Kategorî:Şerên Sûriyê]] [[Kategorî:Şerên Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Şerên Urdunê]] [[Kategorî:Şerên Yemenê]] [[Kategorî:Şerên Yewnanistanê]] [[Kategorî:2026 li Azerbaycanê]] [[Kategorî:2026 li Behreynê]] [[Kategorî:2026 li DYAyê]] [[Kategorî:2026 li Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:2026 li Fransayê]] [[Kategorî:2026 li Iraqê]] [[Kategorî:2026 li Îranê]] [[Kategorî:2026 li Îsraêlê]] [[Kategorî:2026 li Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:2026 li Kurdistanê]] [[Kategorî:2026 li Kuweytê]] [[Kategorî:2026 li Libnanê]] [[Kategorî:2026 li Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:2026 li Omanê]] [[Kategorî:2026 li Pakistanê]] [[Kategorî:2026 li Qeterê]] [[Kategorî:2026 li Qibrisê]] [[Kategorî:2026 li Sûriyê]] [[Kategorî:2026 li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:2026 li Urdunê]] [[Kategorî:2026 li Yemenê]] [[Kategorî:2026 li Yewnanistanê]] mcxdguv8xhun35j1e0lma1tgzwwi072 2081753 2081750 2026-07-24T00:12:22Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan 2081753 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank pevçûnên leşkerî | pevçûn = Şerên Îranê 2026 | perçeyekî = | wêne = {{Nexşeya Şerê Îranê 2026}} | binnivîs = <div style="text-align:center"> Xalên ku bûne armanca êrîşan: {{Unbulleted list | {{Reng box|#302060|[[Wêne:Maki7-cross-white.svg|16x16px]]}} Dewletên Yekbûyî û Îsraêl | {{Reng box|#F00|[[Wêne:Maki7-circle-stroked-white.svg|16x16px]]}} Îran, [[Hizbulaya Libnanê]] û [[Heşda Şebî]]}} </div> | dîrok = 28ê sibata 2026an - heta niha | herêm = [[Rojavayê Asyayê]]•[[Okyanûsa Hindî]] (bi taybetî li deverên wekê [[Kendava Farsê]], [[Tengava Hurmiz]]ê, [[Deryaya Navîn]]) | koordînat = | sedem = Bi xayeya bidawî anîna bernameya nukleerî ya Îranê û guhertina rejîma heyî | encam = | rewş = Berdewam dike | şervan1 = {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] <br> {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]] | şervan2 = {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]] | şervan3 = | fermandar1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Donald Trump]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Pete Hegseth]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dan Caine]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Brad Cooper]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Benjamin Netanyahu]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Îsrael Katz]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Eyal Zamir]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Tomer Bar]]|}} | fermandar2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Xamineyî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mucteba Xamineyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mesûd Pezeşkiyan]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Bakir Zolqedîr]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Gulam Huseyîn Muhsînî-Ejeyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elîreza Erafî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Larîcanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Ezîz Nasirzade]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Şamxanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Pakpûr]] {{Suîqest}}|}} | fermandar3 = | yekîne1 = | yekîne2 = | yekîne3 = | hêz1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Artêşa Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Hêzên Parastina Îsraêlê]]|}} | hêz2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Artêşa Pasdaran a Şoreşa Îslamî ya Îranê]]|}} | hêz3 = | windahî1 = {{Lîsteya sade}} * '''Li gorî Dewletên Yekbûyî''': * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]]: ** 17 kes mirine (2 ji wan hêzên leşkerî ne) ** 4.099 birîndar bûne (17 ji wan personelên leşkerî ne) * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]]: ** 13 hêzên leşkerî mirine ** 200 kes birîndar bûne * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Başûrê Kurdistanê]] ** 13 hêzên leşkerî (6 pêşmergeyên Rojhilata Kurdistanê, 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê û fermandarekî hêzên Fransayê jiyana xwe jidest daye) ** 22 kes birîndar bûne (2 kesên sivîl û 20 pêşmergeyên Kurdistanê birîndar bûne) | windahî2 = {{Lîsteya sade}} '''Li gorî Îranê''': * {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]]: ** 1.444 kes mirine ** 18.551 kes birîndar bûne * '''Li gorî saziyên sîvîl''' ** '''[[HARNA]]''': 3.186 kes mirine (di nav wan de 1.153 hêzên leşkerî û 1.394 kes sivîl û 639 kesên din jî nehatine tansîf kirin) ** '''[[Hengaw]]''': 4.789 kes mirine (di nav de 4.789 hêzên leşkerî û 511 sivîl in. Li gorî Hengawê 5.300 kes jî birîndar bûne) '''Deverên din''' * {{Sembola alayê|Libnan}} [[Libnan]] ** 1.001 kes mirine ** 2.584 kes birîndar bûne | winda3 = | nîşe = }} '''Şerê Îranê''' şerek e ku di 28ê sibata 2026an de ji aliyê [[Îsraêl]] û [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ve bi êrîşeke hevbeş li dijî [[Îran]]ê hatiye dest pê kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US, Israel attack Iran in ‘preemptive strike,’ Trump posts video on Truth Social |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288170 |sernav=Israel names operation against Iran ‘Lion’s Roar’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Şerê li dijî Îranê bi navên kodkirî yên wekê '''Dengdana Şêr''', '''Operasyona Mertalê Yahuda''' û '''Operasyona Xezeba Efsaneyî''' li dijî bajarên wekê [[Tehran]], [[Îsfehan]], [[Qum]], [[Kerec]] û [[Kirmaşan]]ê êrîş hatine pêkanîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.yahoo.com/news/articles/witnesses-hear-explosion-irans-capital-061713591.html |sernav=Witnesses say they hear an explosion in Iran's capital, Tehran |malper=Yahoo News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bostonglobe.com/2026/02/28/world/witnesses-say-they-hear-an-explosion-in-irans-capital-tehran/ |sernav=US and Israel launch a major attack on Iran and Trump urges Iranians to ‘take over your government’ - The Boston Globe |malper=BostonGlobe.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/israel-launches-preemptive-strike-on-iran-explosions-reported-in-tehran |sernav=Israel Launches 'Preemptive Strike' On Iran; Explosions Reported In Tehran |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Wezîrê parastinê ya [[Îsraêl]]ê [[Îsrael Katz]] êrîşa piştê ku êrîşa hêzên parastina Îsraêlê (IDF) piştrast kiriye, li bajarên Îranê teqînên li pey hev pêk hatine. Piştê êrîşê Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê, rayedarên artêşa Îranê ragihandina ku wan jî li dijî Îsraêlê û dijî Dewletên Yekbûyî operasyonek bi navê '''Operasyona Soza Rastîn 4''' dane destpêkirin. Di êrîşên destpêkê ya li dijî Îranê berpirsên girîng, fermandarên leşkerî, baregehên leşkerî û avahiyên rayedarên Îranê hatine armancgirtin ku di nav de avahiya rêberê bilind [[Elî Xamineyî]] jî di nav de hebû ku dîmenên satelîtê nîşan didin ku bi giranî zirar dîtiye an jî bi giranî hilweşiyaye. Wekê bersiv Îranê jî bi dehan mûşekên balîstîk ku di nav de Îsraîl, [[Urdun]], [[Kuweyt]], [[Behreyn]], [[Qeter]], [[Erebistana Siûdî]] û [[Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] û [[Başûrê Kurdistanê]] armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29661 |sernav=ÇAVKANIYEK JI KANAL8Ê RE: ÊRIŞÊN ÎRANÊ YÊN HEWLÊRÊ NEGIHAN ARMANCÊN XWE |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/280220261 |sernav=Bi mûşekan êrişî baregeha Amerîkayê ya li Hewlêrê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Piştê çend rojan ji aliyê rayedaran amerîkî û îsraîlî hatiye diyarkirin ku Elî Xamineyî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Piştê daxuyaniyên rayedarên Amerîka û Îsraêlê, mirina Elî Xamineyî ji aliyê televîzyona dewletê ya hatiye piştrast kirin. Serokê Amerîkayê [[Donald Trump]] di daxuyaniya xwe de ragihandiye ku Amerîka û Îsraîlê li dijî Îranê êrîş pêk anîne û diyar kiriye ku "Armanca wan jinavbirina çêkirina mûşekan û leşkerî yên [[Îran]]ê ye ku rê li ber Îranê bigirin ku çekên kîmyewî bi dest nexe û di dawiyê de jî rejîma heyî hilweşîne." Donald Trump bang li endamên sipaha pasdarên şoreşa îslamî (IRGC) kiriye ku ew li hemberê parêzbendiyê çekên xwe deynin û hişyarî daye ku neqebûl kirina çekdanînê dê bibe sedema "mirineke teqez".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-02-28 |sernav=Trump indicates goal of Iran strikes is to topple regime; tells Iranian people: ‘When we’re finished, take over your government’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/trump-indicates-goal-of-iran-strikes-is-to-topple-regime-tells-iranian-people-when-we-are-finished-take-over-your-government/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji destpêka şer ve [[Herêma Kurdistanê]] rasterast bûye armanca êrîşên Îranê û komên bi ser Îranê ve ku di nav sinorên Iraqê de bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/7827 |sernav=Îranê Hewlêr mûşekbaran kir |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29924 |sernav=SILÊMANÎ Û HEWLÊR RASTÎ PÊLEKE ÊRIŞÊN BI DRONAN HAT |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref> Di dîmenên ku ji aliyê televîzyonên [[Başûrê Kurdistanê]] ve hatine parvekirin de hatiye dîtin ku sîstema parastinê ya hewayî bersiv dide mûşekên Îranê û êrîşên li dijî Hewlêrê têk dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DWBaNatAUtU/?igsh=d3c3YzB2YTJqcjBu |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DVyg5D_EwPj/?igsh=MTYyZ2FsYW53YmZjcQ== |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref> Hatiye ragihandin ku bi êrîşên têk birî re, Herêma Kurdistanê heya 20 adarê nêzîkî 300 caran rasterast bûye armanca êrîşan == Paşperdeh == [[Wêne:Abraham Lincoln Carrier Strike Group Conducts Photo Exercise.jpg|thumb|çep|Koma 3em a keştiyên balafirên şer ên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Rojhilata Navîn a 2026an]] Di dawiya kanûna sala 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welet hatibû despêkirin ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina nirxê diravê û bilindbûna biha yên xwarin û kelûpelan bû. Xwepêşandanên ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> mezintirîn xwepêşandan a li Îranê bû ku li seranserê welat, li zêdetirî 100 bajaran belav bibû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/reza-pahlavi-iran-revolution-exiled-prince-plan-regime-change/ |sernav=Inside an exiled prince’s plan for regime change in Iran |malper=POLITICO |tarîx=2026-01-13 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Hikûmeta Îranê bi tepeserkirinên tund, tevî komkujiya xwepêşanderan, bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimîne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> ku ajansa nûçeyan a çalakvanên mafên mirovan a li Dewletên Yekbûyî hejmara miriyan wekê 7.000 kesan texmîn kiriye. Di heman demê hikûmeta Îranê jî hejmara miriyan 3.117 kes diyar kiriye lê Donald Trump û kesên din jî diyar kirine ku hejmara miriyan 32.000 kes bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kay Armin Serjoie, Roxana Saberi, and Fatemeh Jamalpour |sernav=Iran Protest Death Toll Could Top 30,000: Local Officials |url=https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=TIME |ziman=en |roja-arşîvê=2026-01-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20260125063424/https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> AP Newsê ragihandiye ku bikaranîna tundiya zêde yê ji aliyê hikûmetê ve di nav gelê Îranê de bêhêvîyeke çêkiriye û di nav hinek welatiyan de jî bendewariya êrîşeke Amerîkayê çêkiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-protests-memorials-chehelom-71e5db503a287126a2d31cb32a2809eb |sernav=Iranians grieve defiantly for thousands killed in last month's crackdown |malper=AP News |tarîx=2026-02-19 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Hinek akademîsyenan îdîa kirine ku hikûmeta Îranê niha bi rewşeke qels re rû bi rû ye dibe ku bibe sedema hilweşîna hikûmetê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newstatesman.com/international-politics/2026/01/how-much-longer-can-irans-islamic-republic-survive |sernav=How much longer can Iran’s Islamic Republic survive? |malper=New Statesman |tarîx=2026-01-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav=Ansari |pêşnav=Ali }}</ref> Di 13ê çileya sala 2026an de serokê Amerîkayê Donald Trump piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranê nîşan daye û piştre di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" keştiyeke amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku tê de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln, USS Gerald R. Ford û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Trump urges Iranians to keep protesting, saying 'help is on its way' |url=https://www.reuters.com/world/china/iranian-mp-warns-greater-unrest-urging-government-address-grievances-2026-01-13/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Reuters |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Live updates: U.S. and Israel launch attack on Iran as Trump calls for regime change |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Rayedarên amerîkî û ewropî diyar kirine ku Washington sê daxwazên sereke pêşkêşî Îranê kiriye ku di nav de rawestandina mayînde ya hemî cureyên dewlemendkirina uranyûmê, bidawîkirin a bernameya mûşekên balîstîk ên Îranê û rawestandina tevahî ya piştgiriya ji bo komên herêmî yên wekê Hamas, Hizbullah û Hûsiyan hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Pager |pêşnav=David E. SangerTyler |paşnav2=Sanger |pêşnav2=Farnaz FassihiDavid E. |paşnav3=Washington |pêşnav3=Tyler Pager reported from |paşnav4=York |pêşnav4=Farnaz Fassihi from New |tarîx=2026-01-28 |sernav=Trump Threatens Iran With ‘Massive Armada’ and Presses a Set of Demands |url=https://www.nytimes.com/2026/01/28/us/politics/trump-iran-armada.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 6ê sibata sala 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta Omanê, Muscatê, danûstandinên nerasterast ên derbarê çekên atomî de lidar xistibûn. Îranê tekez kiriye ku pêşketin bi şêwirmendiyên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name="Ravid2026">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Gera duyem a danûstandinên ji bo çekên nukleerî li Cenevreyê hatibû plankirin.<ref name="Ravid2026" /> Di 27ê sibata 2026an de berî destpêkirina êrîşan, wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî diyar kiriye ku "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê ajansa enerjiya atomî ya navneteweyî (IAEA) ve<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> bi tevahî were verastkirin û her wiha Îranê qebûl kiriye ku asta uranyuma xwe ya dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Busaidî diyar kiribû ku aştî "di dest de ye".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":1"/> Di destpêka sibata sala 2026an de Amerîkayê keştiyeke din a balafirhilgir, USS Gerald R. Ford, şandiye Rojhilata Navîn ku zextê li ser Îranê zêde bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3=security |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di 11ê sibata 2026an de salvegera 47em a şoreşa 1979an bi mîtîngên alîgirê hikûmetê û retorîka tund a dijî Amerîkayê hatiye nîşankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-revolution-anniversary-us-nuclear-talks-protests-4ffab53ef628073ca90b9c8707485577 |sernav=Iran commemorates 1979 revolution as nation is squeezed by anger over crackdown and tensions with US |malper=AP News |tarîx=2026-02-11 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=español |pêşnav=JON GAMBRELL Leer en }}</ref> Di 13ê sibata sala 2026an de Trump diyar kiriye ku guhertina rejîmê li Îranê dê "tiştê herî baş dikare biqewime".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c8egwywkkd1o |sernav=Trump: Iran regime change 'would be the best thing to ever happen' |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Piştê rojekî, di 14ê sibatê de rayedarên amerîkî ji Reutersê re gotine ku artêşa amerîkî ji bo operasyonên berdewam ên çend hefteyan li dijî Îranê amadekariyan dike ku ne tenê êrîşeke sînordar; ev yek nîşan dide ku kampanyayeke berfireh dikare baregehên nukleerî û binesaziya dewlet û ewlehiyê ya Îranê armanc bigire. Di 24ê sibata 2026an de di gotareke derbarê Rewşa Yekîtîyê de, Trump Îran bi vejandina hewildanên çêkirina çekên nukleerî tawanbar kiriye ku van armancên îdiakirî wekê "xerab" şermezar kiriye û îdia kiriye ku Îranê her ku diçe şiyanên mûşekan ên pêşkeftîtir pêşxistiye ku dikarin gefê li Amerîka, Ewropa û baregehên amerîkî yên li derveyî welêt bixin. Wî hişyarî da ku Amerîka amade ye ku ger pêwîst be bikevin tevgerê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/9194e1f5-d191-414a-ab9f-e271a32b8b78 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> == Berê şer == === Xwepêşandanên li dijî rejîma Îranê û destpêkên bicihkirina hêzên amerîkî === Di dawiya kanûna 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welêt dest pê kiriye ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina diravê Îranê û bilindbûna bihayê kelûpelan pêk hatiye. Xwepêşandan ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve xwepêşandana herî mezin ê li Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref> Hikûmeta Îranê bi komkujiya xwepêşanderan bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> Di sibata sala 2026an de, wezîrê xezîneyê yê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Scott Bessent îdîa kiriye ku Washington li Îranê kêmbûna dolar çêkiriye da ku nirxên diravên Îranê bikeve xwarê û li Îranê xwepêşandanan çêbike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politifact.com/article/2026/feb/27/iran-economic-sanctions-currency-bessent-trump/ |sernav=How US actions spurred Iranian economic, political upheaval |malper=@politifact |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US |paşnav=Jacobson |pêşnav=Louis }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Northam |pêşnav=Jackie |tarîx=2026-02-23 |sernav=Trump's sanctions on Iran have dramatically affected its economy and led to protests |url=https://www.npr.org/2026/02/23/nx-s1-5708935/trumps-sanctions-on-iran-have-dramatically-affected-its-economy-and-led-to-protests |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Ajansa Nûçeyan a Çalakvanên Mafên Mirovan a li Amerîkayê hejmara miriyan nêzîkê 7.000 kesan texmîn kiriye û di heman demê de hikûmeta Îranê jî hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 3.117 kes ragihandiye lê Donald Trump û çend berpirsên tenduristiyê yên îranî diyar kirine ku hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 32.000 kes in.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-GB }}</ref> Di 2ê çileya sala 2026an de, Trump gef li Îranê xwariye ku eger hikûmet biryar bide ku xwepêşanderên aştiyane bikuje, ew ê bi destwerdana leşkerî ya tund û tûj destwerdana Îranê bike. Donald Trump di 13ê çileyê de piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranî nîşan daye û soz daye ku "alîkarî di rê de ye" ji bo wan û paşê, di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku di nav de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran’s supreme leader killed in U.S.-Israeli attack; Tehran strikes Israel, Arab states |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Di 13ê dibatê de, Trump ferman daye keştiya balafirhilgir a USS Gerald R. Ford û keştîyên şer ên alîgir ku ber bi Rojhilata Navîn ve biçin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> === Goftûgoyên bernameya nukleerê 2026an === [[Wêne:President Trump Gaggles with Press Before Departing the White House, Feb. 27, 2026.webm|thumb|Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di 27ê sibatê de, bi qasî 24 demjimêran berî destpêkirina şer, bi kurtî bi çapemeniyê re li ser pêwendiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê bi Îranê re diaxive.]] Di 6ê sibata 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta [[Oman]]ê, [[Muskat]]ê, danûstandinên nerasterast ên nukleerî lidar xistin. Rayedarên Îranê diyar kirine kiriye ku pêşketin bi şêwirînên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name=":9">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Civîna duyem a danûstandinên çekên nukleerî li Cenevê hatiye plankirin.<ref name=":9" /> Di navbera 15 û 20ê sibatê de, Îranê hinardeya xwe ya petrolê gihandiye rêjeya heyî ya 3 caran û depoyên petrolê kêm kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://oilprice.com/Latest-Energy-News/World-News/Iran-Rushes-to-Ship-Oil-Ahead-of-Possible-US-Strike.html |sernav=Iran Rushes to Ship Oil Ahead of Possible U.S. Strike |malper=OilPrice.com |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= }}</ref> Di 27ê sibata sala 2026an de berî destpêkirina êrîşên li dijî Îranê wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî gotiye ku di warê danûstandinan de "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA)<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ve bi tevahî were verastkirin; wekê din, Îran qebûl kiriye ku asta uranyuma dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Bûsaidî gotiye ku aştî "di dest de" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US }}</ref> Lêbelê nûnerê Rojhilata Navîn a amerîkî Steve Witkoff gotiye ku Îranê danûstandinên nukleerî yên vê dawiyê bi israrkirina li ser "mafê xwe yê bêveqetandî" yê dewlemendkirina uranyûmê, redkirina pêşniyara amerîkî ya ji bo bidawîkirina dewlemendkirinê û heta bi pesnê ku ji 460 kîlogram uranyûma wê ya ji %60 dewlemendkirî dikare 11 bombeyên nukleerî çêbike, dest pê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603035282 |sernav=US envoy says Iran misjudged Trump team in nuclear negotiations |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-03 |sernav=Witkoff: Iran negotiators boasted of having enough enriched uranium to build 11 nuclear bombs |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/witkoff-iran-negotiators-boasted-of-having-enough-enriched-uranium-to-build-11-nuclear-bombs/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> == Gengeşe == === 28ê sibatê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ==== [[Wêne:U.S. Forces Launch Operation Epic Fury.webm|thumb|Dîmenek ji êrîş ku ji keştiyên Amerîkayê ve hatin kirin]] Piştî ku wezîrê parastinê Yisrael Katz êrîşa Îsraîlê piştrast kiriye, li Tehranê teqîn çêbûn.<ref name=":0"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatoday.in/world/story/explosions-rock-tehran-as-israel-launches-preventive-attack-on-iran-defence-minister-says-2875809-2026-02-28 |sernav=US, Israel launch Operation Epic Fury against Iran; Tehran strikes back |malper=India Today |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Desk |pêşnav=India Today World }}</ref> Rojnameya ''Times of Israel'' ragihandiye ku Katz êrîşan wekê "êrîşek pêşîlêgirtinê" bi nav kiriye ku armanca êrîşê "jiholêrakirina gefên li ser dewleta Îsraîlê" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Tsui |pêşnav=Christian Edwards, Karina }}</ref> Di nav hedefên armancgirtî de deverek li [[Tehran]]ê hebû ku avahiyê rêberê bilind ê Îranê Elî Xamineyî bû ku li vê deverê qesra serokatiyê û konseya bilind a ewlekariya neteweyî jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erica Solomon and Farnaz Fassihi |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Hatiye piştrastkirin ku heft mûşek li vê deverê ketine.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US and Israel attack Iran as Tehran retaliates across Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Paşê ''The New York Timesê'' ragihandiye ku "rayedarekî amerîkî gotiye ku artêşa amerîkî dest bi êrîşên asmanî li dijî Îranê kiriye."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Pager |pêşnav2=Tyler |paşnav3=Fassihi |pêşnav3=Farnaz |paşnav4=Bergman |pêşnav4=Ronen |tarîx=2026-02-28 |sernav=U.S.-Led Strike on Iran: Live Updates as Trump Calls for Government Overthrow |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de rayedarên amerîkî piştrast kirin ku êrîş bi hevkariya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê pêk hatine.<ref name=":2"/> Li gorî raporên ku di ajansên nûçeyan de hatine parvekirin ji bo ku welatî bêne hişyarkirin ku li deverên ewle bimînin, li seranserê Îsraîlê sîren lêdaye. Balyozê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Îsraîlê Mike Huckabee ji welatiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê xwestiye ku dema dengê sîrenê dibihîzin tavilê tedbîr bigirin, di heman demê de Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump hişyarî da ku dibe ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve qurbanî hebin.<ref name=":2"/><ref name=":2"/> Wezareta tenduristiyê ya Îsraîlê diyar kiriye ku bi veguhestina nexweşxaneyên ji bo bin erdê gihîştine asta herî bilind a amadekariyê.<ref name=":2"/> Rayedarên amerîkî piştrast kirine ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîş li ser Îranê pêk anîye û wan êrîşê wekê "êrîşeke ne biçûk" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=US carrying out strikes against Iran, three US officials say |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Li gorî rayedarekî amerîkî, bi dehan êrîşên amerîkî ji balafirên şer ên li baregehên li seranserê Rojhilata Navîn û ji yek an çend keştiyên balafiran pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Eric Schmitt |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Reutersê ragihandiye ku êrîş dê ji hewa û ji deryayê ve werin pêkanîn. Ajansa Nûçeyan a Farsê û [[CNN]] ragihandine ku teqîn li bajarên din ên Îranê, li bajarên wekê Qum, Kirmaşan, Îsfehan û Kerec jî çêbûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erika Solomon |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref name=":2"/> Hatiye ragihandin ku li Tehranê êrîşên bi mûşekan li Kolana Zanîngehê, Kolana Cemhurî Îslamî û li taxa Seyîd Xandan a li bakurê Tehranê hatine kirin. Piştî êrîşan li seranserê Tehranê xizmetên ragihandinê qut bûne. Li gorî BBCyê di êrîşan de ofîsên rêberê bilind Elî Xamineyî û serokatiya Mesûd Pezeshkian li Tehranê hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran launches attacks across Middle East after US and Israel strikes on leadership sites |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Berdevkê hêzên heşdê şebiyê gotiye ku di êrîşên li Jurf el-Saxar, li başûrê Bexdayê, du şervan hatine kuştin û sê yên din jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê li gelek herêmên [[Kendava Farsê]] êrîşî ser çend baregehên leşkerî yên amerîkî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Behrêynê sîrenên êrîşa hewayî çalak kiriye ku hişyariyê li ser êrîşeke Îranê li ser baregehên leşkerî yên amerîkî li welêt bide û medyaya erebî gotiye ku li bajarê paytext a [[Manama]]yê teqîn û dû hatine dîtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Bahrain: Sirens activated as Iran targets US bases |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/bahrain-sirens-activated-as-iran-targets-us-bases/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Videos show smoke rising near US Navy facility in Bahrain |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Behrêynê piştre êrîş piştrast kiriye û gotiye ku baregeha Flota Pêncemîn a DYAyê hatiye armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wral.com/news/ap/c2f11-bahrain-says-a-missile-attack-targeted-the-us-navys-5th-fleet-headquarters-in-the-island-kingdom/ |sernav=Bahrain says a missile attack targeted the US Navy's 5th Fleet headquarters in the island kingdom |malper=WRAL.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Gambrell |pêşnav=Jon |paşnav2=Toropin |pêşnav2=Konstantin |paşnav3=Press |pêşnav3=JOSH BOAK-Associated }}</ref> Herwiha li Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê û Ebû Dabî li Mîrgeha Erebî yên Yekbûyî teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.am/eng/news/932924.html |sernav=Explosions reported in Kuwait and UAE |malper=news.am |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602283083 |sernav=Drone attacks targets Kuwait international airport |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Li gorî CNNê pasdarên şoreşê yên Îranê îdia kiriye ku Îranê çar baregehên amerîkî li Rojhilata Navîn armanc girtiye ku baregeha hewayî ya El Udeyd li Qeterê, baregeha hewayî ya Elî El Salem li Kuweytê, baregeha hewayî ya El Zafre li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî û baregeha flota pêncem a hêzên deryayî yên Amerîkayê li Behrêynê û vîdyoyek jî hatiye parvekirin ku di vîdeoyê de hatiye dîtin ku dû ji aliyê baregeha li Behrêynê ve bilind dibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Iran's IRGC targeted four US bases in the Middle East, Iranian media reports |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Erebistana Siûdî piştrast kiriye ku Îranê êrîşî Riyadê û herêmên rojhilat ên wan kiriye.<ref name="null2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Ismaeel Naar |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê siudiyan îdia kiriye ku êrîşên Îranê yên li ser wan deveran hatine têk birin û diyar kirine ku qiral dê "hemû tevdbîrên pêwîst bigire" ku xwe biparêze ku "di nav de vebijarka bersivdayîna li dijî êrîşkariyê" heye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Edward Wong |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de hatiye îdia kirin ku hejmarek ji mûşekên îranî li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî hatine têk birin û di encama êrîşên Îranê de kesek sivîl ê ji neteweya asyayî ji ber perçeyên mûşekê ku li ser deverek niştecihbûnê ketine, hatiye kuştin.<ref name=":4">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran latest: Netanyahu says 'growing signs' Iran's supreme leader Khamenei is 'gone' after US-Israel attacks |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=One person killed in UAE after Iranian strikes |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Qeterê îdia kiriye ku wan herî kêm du pêlên êrîşên mûşekî asteng kirine û diyar kir ku ti qurbanî an zirar û ziyaneke milkî çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Beirut |pêşnav=Abdi Latif DahirReporting from |paşnav2=Lebanon |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran Hits Back Across the Mideast, Targeting U.S. Bases and Allies |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/world/middleeast/iran-retaliatory-strikes-region.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li bakurê Îsraîlê avahiyek 9 qatî bi mûşekan hatiye lêdan ku di encamê de kesek birîndar bûye.<ref name=":5">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |sernav=US-ISRAELI ATTACKS ON IRAN KILL 201; IRAN FIRES BACK, BLASTS ACROSS REGION |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Stepansky |pêşnav=Nils Adler,Joseph }}</ref> Her wiha Hayfa û Tel Avîvê jî bûye armanca êrîşên mûşekên Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.1163/2210-7975_hrd-2261-0183 |sernav=news-from-asia-watch-no6-indonesia-soeharto-retaliates-against-critics-may-1995-7-pp |malper=Human Rights Documents online |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> Di heman demê de li gorî raporên ajansan mûşekên ji Îranê li herêmên Urdunê û li bajarê paytext a Emmanê ketine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.marketscreener.com/news/jordan-s-military-says-it-has-downed-two-ballistic-missiles-targeting-the-country-ce7e5cdfd180f321 |sernav=Jordan's military says it has downed two ballistic missiles targeting the country {{!}} MarketScreener |malper=www.marketscreener.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav= }}</ref> Rayedarên Ûrdunê diyar kirine ku hêzên wan ên çekdar du mûşekên balîstîk ên Îranî yên ku axa wê hedef digirtin xistine xwarê û ku wan 54 raporên ketina bermayiyan ku zirarên milkî çêkirine tespît kirine lê ti qurbanî çênebûne.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Rawan Sheikh Ahmad |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li Sûriyeyê mûşekeke balîstîk a Îranê li Suweydayê ketiye û herî kêm 4 sivîlan jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ari |pêşnav=Lior Ben |paşnav2= |tarîx=2026-02-28 |sernav=Report: At least four killed in Iranian missile strike in As-Suwayda, Syria |url=https://www.ynetnews.com/article/8snmn9r7o |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://modern.az/en/dunya/574948/missile-debris-fell-on-syria-there-are-casualties/ |sernav=Missile debris fell on Syria: there are casualties |malper=Modern.az |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=az |paşnav=modern.az }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.corriere.it/esteri/diretta-live/26_febbraio_28/iran-usa-news-diretta-1.shtml |sernav=Iran, le ultime notizie in diretta {{!}} Attacco di Usa e Israele. Netanyahu: «Segnali che Khamenei sia morto». Teheran risponde: missili su Israele, Dubai e basi Usa nel Golfo. Poi l'sms: «Lasciate la capitale» |malper=Corriere della Sera |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=it-IT }}</ref> Herêmên niştecihî yên Dubayê yên nêzîkî marînaya Dubayê û Keştiya Palm a Dubayê rastî êrîşan hatine ku di encamê de otêla Fairmont The Palm şewitiye ku çar kes birîndar bûne û avahiyeke sivîlan li derdora Dohayê bûye armanca mûşekên Îranê.<ref name=":6">{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/iran-latest-israel-launches-preventative-attack-defence-minister-says-13509565 |sernav=Iran latest: Supreme leader 'safe and sound', spokesman tells Sky - but Netanyahu claims there 'signs' he is dead |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref name=":5"/><ref name=":4"/> Balafirên bêmirov ên Şahed-136 nêzîkî Burc Xelîfeyê armanc girtine ku ev yek bûye sedema fermana valakirinê û protokola awarte ya avahiyê hatiye çalak kirin. Îmaratên Yekbûyî yên Erebî (ÎMAR) ragihandiye ku wan "pêleke nû" yên bermahiyên mûşekên îranî desteser kiriye û "perçeyên ji desteserkirinan" li Ebû Dabî û Dubayê ketine.<ref name="null2026"/> Êrîşên li ser Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê bûne sedema çend birîndarên nediyar.<ref name=":6"/> Li Behrêynê di êvarê de hatiye ragihandin ku droneke îranî li bircêk li herêmeke niştecihbûnê xistiye. Fermandarê hêzên deryayî yên Îranê bi eşkereyî ragihandiye ku her keştiyek ku bixwaze ji Tengava Hurmizê derbas bibe, divê êdî destûra pêşwext ji Îranê werbigire. === 1ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Operation Epic Fury Update, President Donald J. Trump.webm|thumb|Axavtina serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di derbarê kuştina Elî Xamineyî de]] Di 1ê adarê de Îsraîlê pêlek din a êrîşan li dijî Îranê pêk aniye ku wekê beşek ji kampanyaya xwe ya berdewam ku navenda paytextê hedef digirt. Piştî êrîşên Îsraêlê dezgehên medyayê yên îranî teqînên bihêz ragihandine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016712 |sernav=Powerful explosions shake Tehran - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Trump di parvekirinekê li ser Truth Social gotiye, "Îranê tenê got ku ew ê îro pir bi tundî lê bidin, ji her demê bêtir ji her demê bêtir. Lêbelê, çêtir e ku ew vê yekê nekin, ji ber ku heke ew bikin, em ê bi hêzek ku berê qet nehatiye dîtin li wan bidin!". CENTCOMê ragihandiye ku ferman ji wan re hatiye dayîn ku "amîra ewlehiyê ya rejîma Îranê hilweşînin".<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Ali Khamenei may be dead, but Donald Trump has unfinished business |url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2026/03/01/ali-khamenei-may-be-dead-but-donald-trump-has-unfinished-business |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}</ref> Hêza parastina Îsraîlê (IDF) gotiye ku wan balafireke şer a F-4 û F-5 bombebaran kir ku amadekariya firînê dikirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888372 |sernav=Israeli airstrike hits Iranian jets on runway {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Sîstema HQ-9B ya li dora Tehranê jî hatiye bêbandor kirin. Elî Larîcanî ku berpirsê payebilind ê ewlehiyê yê Îranê ye konseyeke rêberiyê ya demkî ragihandiye û Amerîka û Îsraîl bi hewldana hilweşandina Îranê tawanbar kiriye. Di heman demê de wî pêkhateyên li Îranê wekê "komên cudaxwaz" binav kiriye û di gefên xwe de gotiye "ger ew tevbigerin dê encamên rastîn bibînin". Serokê parlementoya Îranê, Mihemed Baqir Qalibaf, ji bo Trump û Netanyahu gotiye ku wan xeta sor derbas kiriye û "ew ê berdêla wê bidin". Avahiya dadgeha şoreşê ya Tehranê hatiye bombebarankirin û di encama bombebaranê de avahî hilweşiyaye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143#202603016124 |sernav=Live - 'I got him before he got me,' Trump says on killing Khamenei |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hejmara qurbaniyên êrîşa hewayî ya dibistana Mînabê gihîştiye 148 kesan.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/live/cgjzn5npl7yt |sernav=آنچه گذشت؛ ادامه حملات آمریکا و اسرائیل، صدا و سیما هدف قرار گرفت |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Li nêzîkî Yarîgeha Azadî, [[Qada Azadî]] û [[Birca Mîladê]] teqîn hatine ragihandin.<ref name=":3"/> Komeleya Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li nêzîkî nexweşxaneyên Tehranê û her wiha li nêzî avahiya aştiyê teqîn çêbûne.<ref name=":3"/> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan "serfermandariya giştî ya hêzên ewlehiya navxweyî", digel Baregeha Serellah, hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603018596 |sernav=Israel says it destroyed Iran internal security headquarters in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî medyaya Îranê, êrîşên Amerîka û Îsraêlê bandor li ser baregehên radyo û televîzyona dewletê jî kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603013820 |sernav=Strikes on Tehran target parts of national radio and TV HQ - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hatiye diyar kirin ku di êrîşên Amerîka û Îsraêlê de berpirsên Îranê Mihemed Baserî, berpirsekî wezareta îstîxbaratê û Gholamreza Rezaeyan, serokê beşa îstîxbaratê ya polîsên [[FARAJA]] jiyana ji dest dane.<ref name=":3"/> Trump ji [[NBC Newsê]] re diyar kiriye ku "hejmareke mezin ji serkirdeyan" li Îranê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/trump-responds-reports-ayatollah-death-rcna261149 |sernav=Trump says 'a large amount' of Iran's leadership is gone |malper=NBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di sibeha 1ê adarê de, raporan piştrast kiriye ku Îranê bi mûşek û dronan êrîşê Îsraêl, Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, Qeter, Kuweyt, Behrêyn, Urdin û Erebistana Siûdî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aicoin.com/en/news-flash/2775332 |sernav=Iran launches missiles at Israel, Israeli military launches defense system |malper=AiCoin |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":7">{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/20260301/fb1f012710ca405784b8adb5bae95190/c.html? |sernav=Daily World Briefing, March 1 |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":8">{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-israel-us-03-01-2026-693bc30bbbc98660d81f4a13f65ca10f |sernav=US and Israel pound Iran as Trump signals willingness to talk to new leaders after Khamenei's death |malper=AP News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî raporên dawî, Îranê bi mûşekan êrîşî baregeha Flota Pêncemîn a (baregeha leşkerên Amerîkayê) li Behrêynê kiriye.<ref name=":7"/><ref name=":8"/> Hatiye diyar kirin ku du ji mûşekên ku li bajarê Dubaiyê ketiye û dûyên tarî ji Bendera Jebel Ali ya Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî bilind bûne. Piştî êrîşa firokeyên bêpîlot ên milîsên îraqî li hemberê Herêma Kurdistanê nêzîkî li Balafirgeha Hewlêrê teqînek çêbûye.<ref name=":3"/> Wezîrê parastinî ya Keyaniya Yekbûyî John Healey diyar kiriye ku Îranê du mûşek avêtine baregehên brîtanî yên li Qibrisê lê wî bawer nekiriye ku ew di bin êrîşê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/international/article-888356 |sernav=Iran launched missiles at Cyprus, threatening UK troops {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Lêbelê wezîrê parastin a Qibrisê Vasilis Palmas paşê înkar kiriye ku mûşek ber bi Qibrisê ve hatine avêtin û serokwezîr Keir Starmer jî ev yek piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/iran-missiles-cyprus-defence-secretary-b2929655.html |sernav=Iran missiles fired towards UK military bases in Cyprus, defence minister says |malper=The Independent |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Di dema operasyonên dronan de li Tengava Hurmuzê, li gorî agahiyan, bendera Duqmê ji aliyê du dronan ve hatiye lêdan ku di encamê de karkerekî biyanî birîndar bûye û Navenda Ewlekariya Deryayî ya Omanê piştrast kiriye ku tankereke petrolê ya bi navê Skylight ku bi ala Palauyê ye, bi 5 mîlên deryayî (9.3 km) li bakurê bendera Xesabê hatiye hedefgirtin ku di encamê de çar kes ji tîma hind-îranî ya li ser keştiyê birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.64628/ab.s6jad7hag |sernav=Strait of Hormuz: if the Iran conflict shuts world’s most important oil chokepoint, global economic chaos could follow |malper=doi.org |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Schiffling |pêşnav=Sarah }}</ref> Keştiyeke din, tankera MKD VYOM a bi ala Giravên Marshallê piştî ku debasê peravên Omanê dibe rastî êrîşan hatiye û endamekî tîmê hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies |tarîx=2026-03-01 |sernav=Three tankers damaged in Gulf and one seafarer killed as US-Iran conflict escalates |url=https://www.timesofisrael.com/three-tankers-damaged-in-gulf-and-one-seafarer-killed-as-us-iran-conflict-escalates/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji ber girtina Tengava Hormuzê, 150 keştîyên barhilgir ku di nav de gelek tankerên petrolê jî hene li pişt tengavê asê mane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/newsticker/liveblog-israel-usa-angriffe-iran-102.html |sernav=Nahost-Liveblog: ++ Militäreinsatz könnte laut Trump vier Wochen dauern ++ |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=de |paşnav=tagesschau.de }}</ref> Di heman rojê de mîna roja berê, Riyad jî rastî êrîşên rasterast hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/world/iran/live-blog/iran-attack-strikes-us-israel-trump-khamenei-dead-live-updates-rcna261172 |sernav=Hezbollah and Israel exchange strikes in wake of Khamenei's killing |malper=NBC News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Mûşekeke Îranê dikare ji berevaniya Îsraîlê derbas bibe û li kenîşteyekê li Beyt Şemeşê ketiye 9 kesan jiyana xwe jidest dane 11 kes winda bûne û 51 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/live/us-israel-strikes-iran-khamenei-03-01-2026 |sernav=Israel strikes Lebanon’s capital, responding to missiles from Hezbollah |malper=AP News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Brown |pêşnav=Bridget |paşnav2=Belanger |pêşnav2=Lorian |paşnav3=Benassi |pêşnav3=Ricardo |paşnav4=Hranjski |pêşnav4=Hrvoje }}</ref> Balafireke bêmirov a Îranê li Otêla Crowne Plaza li Manama ya [[Behreyn|Behrêynê]] ketiye ku bûye sedema şewatê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatvnews.com/news/world/iranian-drone-hits-crowne-plaza-hotel-in-bahrain-2026-03-01-1032140 |sernav=Iranian drone hits Crowne Plaza hotel in Bahrain's Manama |malper=India TV News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Crowne Plaza in Bahrain confirms "incident" affected the hotel |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Cheney |pêşnav= }}</ref> Li Ebû Dabiyê li nêzîkî kompleksa Etihad Towers, li nêzîkî balyozxaneya Îsraîlê, bermahiyên droneke hatiye dîtin û dema ku drone dikeve, bermahiyên dronê de zirar daye bircan û jinek û zarok a wê bi sivikî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/01/world/iran-attack-khamenei-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 1ê adarê de ji ber êrîşeke Îranê li [[Kuweyt]]ê kesek hatiye kuştin û 32 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016189 |sernav=One killed, 32 injured in Iranian attacks on Kuwait, health ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îranê îdia kir ku wan bi çar mûşekan li USS Abraham Lincoln xistiye lê piştre rayedarekî amerîkî vê îdiayê red kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-01 |sernav=Iran’s Guards say they ‘struck’ US aircraft carrier USS Abraham Lincoln |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irans-guards-say-they-struck-us-aircraft-carrier-uss-abraham-lincoln/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî agahiyan, baregeha deryayî ya fransî Camp de la Paix a li Ebû Dabiyê jî ji aliyê mûşek an jî droneke Îranê ve hatiye xistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theyeshivaworld.com/news/liveblogs/live-blog/2518641/smoke-rises-over-french-naval-base-in-abu-dhabi-after-iranian-strike.html |sernav=Smoke Rises Over French Naval Base in Abu Dhabi After Iranian Strike |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref> Du dronên îranî depoyek li Baregeha Deryayî ya El Selam li Ebû Dabî kirine armanc, di encamê de agir bi du konteynerên ku kelûpelên giştî tê de dihatin hilanîn ketiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Li dora saet 15:30 GMT, Erebistana Siûdî îdîa kiriye ku wan kariye rê li çend mûşekên ku hewl didan Baregeha Hewayî ya Prens Sultan û Balafirgeha Navneteweyî ya Qiral Xalid bikin hedef, bigirin. Karbidestên leşkerî yên Keyaniya Yekbûyî gotine ku Typhoonek RAF droneke îranî ku ber bi qada hewayî ya Qeterê ve diçû xistine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603015680 |sernav=UK says British fighter jet shot down Iranian drone heading toward Qatar |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Mûşek û dronên îranî her wiha li baregeheke leşkerî ya amerîkî ya nêzîkî Hewlêrê ketiye xwarê û kampeke meydanî ya Bundeswehr li rojhilatê Urdunê xistiye, ku di encamê de leşkerekî amerîkî birîndar bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://tass.com/world/2094115 |sernav=Iran targets German bases in Jordan, Iraq — magazine |malper=TASS |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Ber bi dawiya rojê ve êrîşeke mûşekeke balîstîk li devereke rojavayê Qudsê ketiye û ziyanên milkî li ser rêya derdorê, zirar daye wesayîteke sivîl û şeş kes birîndar bûne. Perçeyên mûşekeke îranî li Eyn Tarma, Sûriyeyê ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hjnews.com/world/syria-iran/image_0c0cf6ef-aaca-5464-887f-50bf088af3ef.html |sernav=Syria Iran |malper=The Herald Journal |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=AP |pêşnav=Ghaith Alsayed- }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=nîsan 2026 }}</ref> === 2ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Epic Fury Strike compilation (997855).webm|thumb|Montajek ji êrîşên Fermandariya Navendî ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê di dema Operasyona Epic Fury de li Îranê]] Di 2ê adarê de êrîş li ser xalên komara îslamî ya Îranê ku xalên li [[Tehran]] û [[Sine]] bûne armanca êrîşan û her wiha li deverên leşkerî û stratejîk ên wekê navendên fermandariyê û navendên mûşekan jî rastî êrîşan hatine. Piştre di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku navenda nukleerî ya Natanzê ji aliyê êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ve hatiye armancgirtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/articles/cy4wxk7e71xo |sernav=حملات گسترده هوایی به پایتخت ایران؛ آسیب‌ به بیمارستان‌های گاندی و خاتم‌الانبیاء در تهران |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Di sibehan di heman rojê de nexweşxaneya Xetam-el-Enbîa û Gandî ya li Tehranê rastî êrîşan hatine ku ji aliyê Îranê ve hatiye ragihandin û ji aliyê BBC Verify ve hatiye piştrast kirin. Ev nexweşxaneya ji berê ve bi hikûmetê ve girêdayî bûn. Di bersiva êrîşên Hizbullahê de, artêşa Îsraêlê bi rêze bombebaranên stratejîk li ser Beyrût û Geliyê Beqayê berdewam kiriye.<ref name="Kleinbaum2026">{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news/hezbollah-israel-war-declaration |sernav=BREAKING: Hezbollah Officially Declared War on Israel |malper=JFeed |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Kleinbaum |pêşnav=Yair }}</ref> Di heman demê de heman êrîş li başûrê Libnanê jî çêbûne. Piştî demek kurt, hêzên hewayî yên Îsraêlê dest bi êrîşên li Tehranê jî kirine. Hêza hewayî ya DYAyê li baregehên hewayî yên li seranserê Îranê, balafirên leşkerî û avêjerên droneyan ku di nav de gelek F-14 Tomcat hebûn xistiye. Artêşa Îsraêlê (IDF) îdîa kir ku wan di êrîşan de serokê baregeha îstîxbaratê ya Hizbullahê Huseyîn Makled kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-02 |sernav=IDF says it killed Hezbollah intelligence chief in overnight strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-killed-hezbollah-intelligence-chief-in-overnight-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di çarçoveya xweparastina li dijî Hizbullahê de, hêzên çekdar ên Îsraêlê êrîşî sê bajarokên li başûrê Libnanê kirine ku di nav wan de bajarokên Haris, Nebetiye el-Fewqa û Meyfadûn hebûn û piştre fermana valakirinê li pêncî bajarokên cîran daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.repubblica.it/esteri/2026/03/02/diretta/iran_guerra_usa_israele_news_oggi-425194152/ |sernav=Iran, le news dalla guerra. Trump: “Li stiamo massacrando”. E non esclude invio soldati |malper=la Repubblica |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=it }}</ref> Ajansa medyayî ya Siûdî El Hadath ragihandiye ku rêberê siyasî yê Hizbullahê û endamê parlamentoya Libnanê Mihemed Raad di êrîşeke hewayî de hatiye kuştin.<ref name="Boxerman2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/02/world/iran-us-israel-attack-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Îsraêlê hişyarî daye libnanî yên ku ji malên xwe reviyane ku venegerin û gelek kesan gotine ku ew nizanin piştî ku roj diçe ava ew ê çawa bigihîjin xwarin an avê. ==== Êrîşên Hizbullah û Îranê ==== Li dora nîvê şeva bi dema herêmî, baregeha hêza hewayî ya qraliyetê li [[Akrotîrî]], [[Qibris]]ê, rastî êrîşeke gumanbar a bêmirov hatiye û li seranserê Akrotîrî û Dhekelî yê sîrenên êrîşa hewayî lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Her çiqas yek ji wan karîbû li balafirgehê bikeve û zirarên piçûk çêbike, li gorî agahiyan êrîşên pênc dronan hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/security-threat-declared-at-uk-cyprus-bases |sernav=UK Cyprus base hit by drone |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/europe/20260302/f1219f92cf764cfda2bcbac966935263/c.html |sernav=Urgent: Explosions heard at Britain's air force base in Cyprus: British media |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Sîstema hişyariya otomatîk a leşkerî ya brîtanî diyar kiriye ku "gefeke ewlehiyê ya berdewam" heye û wezareta parastinê îdia kiriye ku "baregehê bersiv daye" êrîşê.<ref name="Fulton2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Dunbar |pêşnav2=Marina |paşnav3=Richards |pêşnav3=Serena |paşnav4=Lowe |pêşnav4=Yohannes |paşnav5=Vernon |pêşnav5=Hayden |paşnav6=Ratcliffe |pêşnav6=Rebecca |tarîx=2026-03-02 |sernav=Trump warns there could be more casualties after service members killed – as it happened |url=https://www.theguardian.com/us-news/live/2026/mar/01/us-israel-war-on-iran-ayatollah-ali-khamenei-i-dead-latest-reports |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Fulton2026"/> Ev yek paşê ji aliyê rayedarên qibrisî ve hatiye piştrast kirin.<ref name="Fulton2026"/> Li gorî agahiyan çend demjimêr piştî ku Keyaniya Yekbûyî destûr daye Dewletên Yekbûyî ku bingehên wan ên leşkerî ji bo operasyonên li dijî Îranê bikar bîne, pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Campbell |pêşnav=Lucy |paşnav2=Ambrose |pêşnav2=Tom |paşnav3=Lowe |pêşnav3=Yohannes |paşnav4=Fulton |pêşnav4=Adam |paşnav5=Ambrose |pêşnav5=Lucy Campbell (now); Tom |paşnav6=Fulton (earlier) |pêşnav6=Adam |tarîx=2026-03-02 |sernav=Middle East crisis live: Israel launches new attacks on Tehran and Beirut as Trump lays out objectives |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Îranê her wiha îdîa kiriye ku droneke MQ-9 reaper a amerîkî xistiye xwarê. Çavkaniyên Îsraêlê ragihandine ku di saetên serê sibê yên 2ê adarê de ji nav Libnanê ber bi axa wê ve roket hatine avêtin û li ser Heyfa û Celîleya Jorîn dengê sîrenan hatiye lêxistin.<ref name="Fulton2026"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |pêşnav= |tarîx=2026-03-01 |sernav=Rockets launched from Lebanon for first time in months, setting off sirens across northern Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rockets-launched-from-lebanon-for-first-time-in-months-setting-off-sirens-across-northern-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraêlê gotiye ku wan mûşekek têk biriye, di heman demê de mûşekên din jî li deverên vekirî xistine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Glikman |pêşnav=Eitan |paşnav2=Kraus |pêşnav2=Yair |tarîx=2026-03-01 |sernav=IDF: Rocket intercepted from Lebanon, several landed in open areas; drone intrusion alerts |url=https://www.ynetnews.com/article/08vx55nmo |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Îstîxbarata îsraêlî bawer dike ku êrîş encama fermanek ji Tehranê bû û berdevkê artêşa Îsraêlê daxuyaniyek awarte daye û diyar kiriye ku êrîş divê wekê "ragehandina fermî ya şer ji aliyê Hizbullahê ve" were hesibandin û soz daye ku gefê "bêbandor bike".<ref name="Kleinbaum2026"/> Hizbullah berpirsiyariya xwe di êrîşê de piştrast kiriye û diyar kiriye ku wan di bersiva kuştina Xamineyî de êrîşî baregeheke Îsraîlê li Heyfayê kiriye. Li gorî raporên medyaya civakî, du dronan li nêzîkî Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê baregeha serketinê ya Amerîkayê kirin armanc û yek ji wan li baregehê ketiye. Di heman demê de çend teqînan li Hewlêr, li Başûrê Kurdistanê pêk hatine. Komeke alîgirê Îranê ya bi navê "parêzvanên lîwaya xwînê" diyar kirine ku ew li pişt van her du êrîşan in û îdia kirine ku ew ji bo tolhildana kuştina Xamineyî van êrîşan pêk anîne.<ref name="Boxerman2026"/> Êrîşeke Îranê li ser bendera Mîna Selman a Behrêynê bûye sedema şewatê. Perçeyên mûşekek ku hatibû têk birin li ser "keştiyeke biyanî" ku li herêma pîşesaziyê ya Selman dikeve, bûye sedema mirina karkerekî û birîndarbûna giran ên du kesên din. Li Ras Tanura ya Aramco ya li Erebistana Siûdî, tesîseke rafineriyê zirar dîtiye û bûye sedema şewateke kontrolkirî. Di destpêkê de dihat bawerkirin ku ji ber êrîşeke bi dronan çêbûye lê rayedarên Siûdî diyar kirin ku şewat ji ber bermahiyên mûşekeke Îranî ya têk birî derketiye. Wezareta berevaniyê ya Kuweytê diyar kiriye ku "çend" balafirên amerîkî li Kuweytê ketine xwarê. Piştre hatiye diyar kirin ku balafirên şer ên Amerîkayê ji aliyê hêzên Amerika an Kuweytê bi şaşî hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-02 |sernav=Small fire under control at Saudi Aramco refinery after apparent drone strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/small-fire-under-control-at-saudi-aramco-refinery-after-apparent-drone-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> CNNê teqînên li bajarên mezin ên herêma Kendavê ragihandiye. Li Dubaî, Ebû Dabî û Dohayê teqîn çêbûne. Li gorî Ajansa Nûçeyan a Kuweytê ya dewletê, rafineriyeke petrolê bi şarapnelê hatiye armancgirtin. Li Erebistana Siûdî droneyan rafineriya Ras Tanura armanc girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: Trump warns Iran about larger strikes as war spirals in Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Lee |pêşnav= }}</ref> Li Behrêynê wezareta karên hundir diyar kiriye ku li seranserê welêt siren hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603026672 |sernav=UAE intercepts 9 Iranian ballistic missiles, 6 cruise missiles, ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li Qibrisê Balafirgeha Navneteweyî ya Pafosê li ser tespîtkirina tiştekî nenas ê biyanî yê ku li ezman hatiye valakirin û di heman demê de li ser tespîtkirina gefek pêşdîtî ya li hemberî baregeha Akrotiriyê careke din sîren lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/paphos-airport-evacuated-reports |sernav=Paphos airport returns to operation after evacuation |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://knews.kathimerini.com.cy/en/news/sirens-sound-again-at-akrotiri-base-as-tensions-remain-high |sernav=Sirens sound again at Akrotiri base as tensions remain high |malper=knews.com.cy |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Solutions |pêşnav=BDigital Web }}</ref> Paşê hikûmeta Qibrisê piştrast kiriye ku ew tişt du dron bûn ku bêyî ku zirarê bidin hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/raf-base-in-cyprus-hit-by-drone-strike-ministry-of-defence-says-13514072 |sernav=RAF base hit, with more drones intercepted |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştî bûyerê Yewnanistanê ragihandiye ku ew ê firkate û balafirên F-16 bi cih bikin ku Qibrisê ji her êrîşeke din ên Îranê biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/local/we-will-strike-cyprus-hard-iranian-general-says-over-american-presence-on-island/ |sernav=We will strike Cyprus hard, Revolutionary Guards general says over American presence on island |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://caliber.az/en/post/iranian-general-warns-of-intense-attacks-on-cyprus-over-us-presence |sernav=Iranian General warns of "intense" attacks on Cyprus over US presence - VIDEO |malper=caliber.az |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştre di heman rojê de Îranê êrîşên li dijî binesaziya enerjiyê li Qeterê pêk aniye. Balafirên bêmirov ên Îranê li baregehên gaza xwezayî ya şilekirî (LNG) yên Qeterê xistiye ku bûye sedema rawestandina hilberînê. Her wiha, mûşek û dron ber bi deverên li Qatarê ve hatine şandin ku di nav de Baregeha Hewayî ya El Udeyd û tesîsên pîşesaziyê hebûn, hêzên Qatarê îdîa kiriye ku wan gelek ji van êrîşan têk birine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=England |pêşnav=Andrew |paşnav2=Moore |pêşnav2=Malcolm |paşnav3=Sandlund |pêşnav3=William |paşnav4=Millard |pêşnav4=Rachel |tarîx=2026-03-02 |sernav=Gas prices soar as Iranian attacks force shutdown of Qatari production |url=https://www.ft.com/content/dac7a77d-e0f4-4f52-a3d4-55b145e67347 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Financial Times }}</ref> === 3ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack around Enghelab Square 9.jpg|thumb|Di 3ê adarê de Qada Enqelab a Tehranê]] Di saetên serê sibeha 3ê adarê de Îsraîlê li Libnan û Îranê bombebaran û êrîşên xwe berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/lebanon-israel-hezbollah-6c73ef0f5836632a2d2b34145900c28b |sernav=Lebanon’s leaders turn on Hezbollah as airstrikes hit Beirut and thousands seek shelter |malper=AP News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Tawil |pêşnav=Fadi |paşnav2=español |pêşnav2=BASSEM MROUE Leer en }}</ref> Îsraêlê gotiye ku wan yek ji fermandarên artêşa Îranê kuştiye û piştî êrîşa mûşekên li hemberî Îsraêlê, diwanzdeh endamên Hizbullahê girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-03-26 |sernav=Live updates: Israel hits Beirut and Tehran as Trump warns Iran of escalated strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=Yosef |pêşnav= }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregeha konseya bilind a ewlekariya neteweyî, digel binesaziya fermandarî û kontrolê û ofîsa serokkomarî ya Îranê hilweşandiye û destnîşan kiriye ku wan "navenda herî navendî û girîng a rejîma Îranê" armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603031120 |sernav=Israel strikes Iran leadership compound in central Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezîrê berevaniya Îsraêlê ji bo desteserkirina pozîsyonên stratejîk ên Libnanê destûr daye ku artêş destwerdana bejayî ya Libnanê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbc.co.uk/article/israel-launches-ground-invasion-of-lebanon-and-trump-issues-new-warning-5HjdTm8_2/ |sernav=Israel launches ground invasion of Lebanon and Trump warns 'hardest hits were yet to come' |malper=LBC |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=McShane |pêşnav=Asher }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260303-israel-orders-troops-to-seize-new-positions-in-lebanon |sernav=Israel orders troops to seize new positions in Lebanon |malper=France 24 |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, wan bi giranî zirar dane şiyanên deryayî yên Îranê, bi taybetî li Kendava Omanê ku tê gotin çend keştîyên şer ên Îranê hatine rûxandin û li baregehên girîng ên Îranê hatine xistine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2026/03/us-strikes-destroy-irans-main-naval-assets/ |sernav=US Strikes Destroy Iran's Main Naval Assets |malper=Naval News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Ozberk |pêşnav=Tayfun }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/irans-key-naval-base-on-strait-of-hormuz-set-ablaze-from-strikes |sernav=Iran's Key Naval Base On Strait Of Hormuz Set Ablaze From Strikes |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Rogoway |pêşnav=Joseph Trevithick, Tyler }}</ref> Qesra Golestanê ku di lîsteya mîrata cîhanî ya UNESCOyê de ye, ji ber bermahiyên êrîşa ezmanî ya Îsraêl û Amerîkayê ziyan dîtiye ku bûye sedema zirarê ku di nav de Hola Golestanê û Textê Mermerî hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/culture/2026/03/03/unesco-expresses-concern-over-the-protection-of-cultural-heritage-sites-in-middle-east |sernav=UNESCO shares concerns over protection of cultural heritage sites |malper=euronews |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezareta mîrata çandî, geştiyariyê û karên destan a Îranê bi fermî ji UNESCOyê xwestiye ku rewşê binirxîne û UNESCOyê daxuyaniyek weşand û destnîşan kiriye ku zirardayîna milkên dîrokî li dijî qanûnên navneteweyî ye.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=How Iran Conflict Damaged Golestan Palace, Once Home Of Peacock Throne Looted From Delhi |url=https://www.ndtv.com/lifestyle/how-iran-conflict-damaged-golestan-palace-once-home-of-peacock-throne-looted-from-delhi-11162756/amp/1 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=www.ndtv.com |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan Dawûd Elîzade, fermandarê şaxê Libnanê ya hêza Qudsê, li Tehranê kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-03 |sernav=Top IRGC commander, responsible for Lebanon, killed in Tehran strike — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-irgc-commander-responsible-for-lebanon-killed-in-tehran-strike-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên hewayî yên Amerîka-Îsraêlê avahiya konseya tesbîtkirina berjewendiyê li Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603037480 |sernav=Video shows ruins of Iran's Expediency Council building after strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî rayedarên îsraîlî dibe ku êrîş dijwartir bibin û şerekî bejayî ya kûrtir jî di nav xwe de bigirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tankersley |pêşnav=Jim |paşnav2=McCreesh |pêşnav2=Shawn |paşnav3=Troianovski |pêşnav3=Anton |paşnav4=Rennison |pêşnav4=Joe |tarîx=2026-03-03 |sernav=Israel Begins ‘Broad Wave of Strikes’ on Iran’s Infrastructure |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/04/world/iran-war-israel-lebanon-trump |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Tehranê baregeheke pêşxistina çekên nukleerî ya veşartî ku wekê Min Zadaî bi nav kiriye, hilweşiyaye û ji destpêka şer ve 300 avêjerên mûşek ên îranî ji holê rakiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-888715 |sernav=IDF destroys secret nuclear site, thousands of missile pads {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Serokê Amerîkayê Donald Trump gotiye ku Amerîkayê "dabînkirinek bêdawî" ya çekên giran di destê xwe de digire lê ew ji dewletên din bêtir dabînkirinan dixwaze. Trump her wiha gotiye ku ew ji serkeftinek "MEZIN" a Amerîkayê bi bawer e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603033568 |sernav=US munitions stockpiles at record levels in key categories, Trump says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Rêveberê giştî yê Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus ragihandiye ku sê pisporên tenduristiyê dema ku ji bo alîkariya kesên bi bandordar li başûrê Libnanê dixebitin mirine û şeş jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Hizbullahê û Îranê ==== Saet di 1:40ê sibê de, bi dema herêmî (22:00 GMT) rêze teqînên bihêz li Dohayê hatine tomarkirin û piştî çend demjimêran jî heman êrîş berdewam kiriye. Dengê teqînan li Qibrisê, li Larnaca, taxa Mackenzie û li nêzîkê Balafirgeha Navneteweyî ya Larnacayê û baregeha brîtanî ya li Dhekeliyê hatiye bihîstin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cedarnews.net/newstasks/breakingnews/explosions-reported-in-israel-and-cyprus/905942/ |sernav=Explosions reported in Israel and Cyprus {{!}} Cedar News |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/cyprus-larnaca-iran-live-explosion-36806399 |sernav=Fresh security scare for UK military base in Cyprus |malper=The Mirror |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Blackshaw |pêşnav=Ethan |paşnav2=Nunes |pêşnav2=Eliana |paşnav3=Vickers-Price |pêşnav3=Rachel }}</ref> Di saet 3:30ê sibehê bi dema herêmî (23:30 GMT) li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî gelek mûşekên ku ji Îranê ber bi mîrgehê ve hatine tespît kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/uae/uae-air-defences-intercept-iranian-ballistic-missiles-1.500461428 |sernav=UAE air defences intercept Iranian ballistic missiles |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Li Riyadê jî teqîn pêk hatiye û dû yê di encama van teqînan hatin dîtin û agir li balyozxaneya herêmî ya amerîkî dest pê kiriye ku ji aliyê du dronên îranî ve hatibû armanc girtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Campbell |pêşnav2=Lucy |paşnav3=Lawther |pêşnav3=Fran |paşnav4=Ambrose |pêşnav4=Tom |paşnav5=Lowe |pêşnav5=Yohannes |tarîx=2026-03-03 |sernav=Fire at US embassy in Riyadh after drone strike – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-03 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Stout2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: US Gulf allies fend off attacks as Trump warns Iran of ‘big wave’ of strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Stout |pêşnav= }}</ref> Polîsê Îsraîlê ragihandiye ku di encama ketina parçeyên mûşekên Îranê li Tel Avîvê kesek birîndar bûye. Her wiha di demjimêrên serê sibê de, li seranserê Behreynê sîrenan dest bi çalakbûnê kirin û hikûmetê bang li welatiyan kiriye ku ji ber êrîşan di cihê ewle de bimînin.<ref name="Stout2026"/> Li gorî raporên ku li ser medyaya civakî hatine parvekirin li Hewlêr a Başûrê Kurdistanê teqîn çêbûne û berxwedana îslamî ya Iraqê berpirsiyariya êrîşê girt ser xwe û gotiye ku wan otêlek ku leşkerên amerîkî tê de ne armanc girtiye. Balyozxaneya Amerîkayê ya li Riyadê ji aliyê du dronan ve hatiye armanc girtin û bûye sedema şewat û zirarê lê ji ber ku avahî vala bû, qurbanî û birîndar çênebûye. Li [[Başûrê Kurdistanê]] qaymeqamê [[Koye (navçe)|Koyeyê]] ragihandiye ku danê sibehê 3ê adarê de artêşa Îranê bi sê dronan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/030320262 |sernav=Bi dron û mûşekan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en }}</ref> === 4ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack on residential homes in central Tehran 1.jpg|thumb|Piştê êrîşên Amerîka û Îsraêlê ku zirar dîtiye]] Wezîrê derve yê Amerîkayê Marco Rubio di 4ê adarê de ragihandiye ku dê êrîşên Amerîka û Îsraîlê yên li ser Îranê zêde bibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492 |sernav=As Iran retaliates, largest US military base in Middle East hit by ballistic missile, Qatar says |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Êrîşên Îsraêlê li hemberî baregeha Besîcê bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/c62gg44d53xt |sernav=US says 'firepower over Iran to surge dramatically' as Israel bombards Beirut and Tehran |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB }}</ref> Li gorî çavkaniyên îranî, Mucteba Xameneyî ji êrîşeke ezmanî sax filitiye. Qeterê deh kesan bi tohmeta ku wekê şaneyek muhafizên şoreşê ya Îranê li axa Qeterê kar dikirin, li ser binesaziya leşkerî daneyan kom dikirin û hinek ji wan ji bo karanîna dronan perwerdehî dîtibûn girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/04/03/2026/qatar-state-security-announces-the-arrest-of-two-cells-affiliated-with-the-iranian-revolutionary-guard |sernav=Qatar State Security announces the apprehension of two cells affiliated with the Iranian Revolutionary Guard |malper=thepeninsulaqatar.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Newspaper |pêşnav=The Peninsula }}</ref> Hêzên hewayî yên Îsraêlê ragihandiye ku balafireke şer a Yak-130 a Îranî ya çêkirî ya Rûsyayê li ser Tehranê ji aliyê balafireke F-35 ve hatiye xistin. Ev yekem car e ku F-35 balafireke şer a bi mirovî di şerê hewayî de dixe xwarê û yekem car ji sala 1985an vir ve hêza hewayî ya Îsraêlê balafireke şer dixe xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888768 |sernav=Israel F-35 downs Iranian fighter jet in first war dogfight {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Keştiyeke şer a Îranê ya bi navê IRIS Dena, bi qasî 40 mîlên deryayî (74 km) li başûrê Galle, Srî Lankayê, li [[Okyanûsa Hindî]] ji aliyê binavderiyeke hêza deryayî ya Dewletên Yekbûyî ve hatiye noqandin. Ev keştiya hatiye lêdan piştî beşdarbûna xwe di nirxandina flota navneteweyî ya 2026an û tetbîqata piralî ya MILAN li Vîsakhapatnam, Hindistanê, di dema vedigeriya xwe ya Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-04 |sernav=Sri Lanka rescues 32 sailors from sunk Iranian warship, recovers ‘few bodies’ |url=https://www.thehindu.com/news/international/sri-lanka-rescues-sailors-from-sinking-iranian-ship/article70702468.ece |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Hindu |ziman=en-IN |issn=0971-751X }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2026/Mar/04/at-least-87-killed-as-iranian-warship-sinks-in-indian-ocean-after-us-submarine-strike |sernav=Over 100 feared dead after US submarine strike on Iranian frigate in Indian Ocean |malper=The New Indian Express |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Rana |pêşnav=Javaria }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/sri-lanka-navy-sends-ships-aircraft-after-distress-call-from-iranian-vessel-iris-dena-101772605277885.html |sernav=Sri Lanka sends jets over Iran naval ship's distress call, denies ‘submarine attack’ reports; several feared dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Ew yekem keştî bû ku ji aliyê binavbehrekê ve di şerên çalak de hatiye noqandin ê ji dema General Belgrano ya ARA di dema Şerê Falklandê de û ji dema Şerê Cîhanê yê Duyem ve, yekem keştî ye ku ji aliyê binavbehreke amerîkî ve hatiye noqandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/u-s-submarine-sinks-iranian-warship-in-the-indian-ocean |sernav=U.S. Navy Submarine Torpedoes Iranian Frigate In Indian Ocean |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Trevithick |pêşnav=Howard Altman, Joseph }}</ref> Piştê êrîşê keştiya Îranê di serê sibehê de sînyala rewşa awarte daye ku ev yek bû sedema operasyona lêgerîn û rizgarkirinê ya awarte ya ji aliyê hêza deryayî ya Srî Lankayê û hêza hewayî ya [[Srî Lanka]]yê. 32 kesên saxmayî ji aliyê hêzên deryayî yên Srî Lankayê ve bi serkevtî hatine rizgarkirin û ji bo nexweşxaneya neteweyî ya Galleyê hatin veguhastin, li wir ji ber westandinê û birînên têkildarî teqînê dermankirina wan a bijîşkî hatiye wergirtin. Di heman demê de hêzên deryayî yên Srî Lankayê li cihê bûyerê 87 cinazeyên deryavanên Îranî dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/iris-dena-news-live-updates-iran-navy-ship-explosion-submarine-attack-sri-lanka-coast-death-toll-us-war-march-4-news-101772625664489.html |sernav=Iris Dena news highlights: US says Iran's warship Iris Dena sunk in torpedo attack near Sri Lanka, at least 87 dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://themorning.lk//articles/6eDXFEnyeabdwhQqvzFE |sernav=Around 180 sailors were onboard the distressed Iranian naval ship ‘IRIS Dena’ off Galle- FM |malper=Latest in the News Sphere {{!}} The Morning |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Rêjeya avêtina mûşekên balîstîk ji aliyê Îranê ve ji destpêka şer heta 4ê adarê kêm bûye û analîst balê dikişînin ser kêmbûna depoyên mûşek û avêjerên Îranê û her wiha stratejiya kêmkirina çekan bikar tîne ku ji bo şerekî dirêjtir berxwe bide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/bc7b386f-23e9-4b97-8613-9f7abe985be1 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> Îranê li dijî Baregeha Hewayî ya El Udeid û tesîsa rafineriya petrolê ya Ras Tanura ya Aramco êrîş pêk anîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492&entryId=130737063 |sernav=Qatar says Al Udeid Air Base hit by ballistic missile |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber pêşbîniya êrîşên Îranê fermana derxistina karkerên ne-esasî yên li Qibrisê da û hişyariya seferê ji bo wî welatî daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/america-evacuates-non-essential-workers-from-cyprus/ |sernav=America Evacuates Non-Essential Workers from Cyprus Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Papadopoulos |pêşnav=Kosta }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usatoday.com/story/travel/2026/03/04/cyprus-travel-safety-risks/88978882007/ |sernav=Reconsider visiting this European country, State Department says |malper=USA TODAY |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Chen |pêşnav=Eve }}</ref> Hizbullah li başûrê Libnanê guleyên dijî-tank avêtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-04 |sernav=IDF says 2 troops moderately injured today from anti-tank fire in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-2-troops-moderately-injured-today-from-anti-tank-fire-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Balafirgeha Navneteweyî ya Larnaca li Qibrisê di bersiva droneke Libnanî de ku ji aliyê balafirên F-16 ên yewnanî ve hatiye xistin, bi awayekê demkî hatiye girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/cyprus-larnaca-airspace-closure-suspicious-object/ |sernav=Cyprus Closes Larnaca Airspace After Suspicious Object Detected Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Bureau |pêşnav=Athens }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://breakingthenews.net/Article/Cyprus%27-Larnaca-closes-airspace-due-to-suspicious-object/65798562 |sernav=Cyprus' Larnaca closes airspace due to suspicious object |malper=breakingthenews.net |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Raporan behsa girtina qada hewayî ya Qibrisê kirin lê ev yek paşê ji aliyê hikûmeta Qibrisê ve hatiye redkirin û hikûmeta Qibrisê di heman daxuyaniyê de hebûna tiştê nenas ji Libnanê jî piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/04/cypriot-airspace-closed-reports |sernav=Govt insists Cypriot airspace is open |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Mûşekek balîstîk ku ji axa Îranê hatibû avêtin, dema ku ketibû qada hewayî ya Tirkiye ji aliyê pergalên parastina hewayî yên entegre yên NATOyê ve hate astengkirin ku ev yek nîşana gurrbûneke girîng di pevçûna herêmî de ye. Ev yekem binpêkirina rasterast a axa endamekî NATOyê bû di dema dijminatiyên berdewam de pêk hatiye. Di bersiveke dîplomatîk de, Îranê bi vê êrişê fermî red kiriye ku bi zanebûn Tirkiye nekiriye hedef û bûyer wekê "anormalîyeke teknîkî" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-04 |sernav=Turkey says Iranian ballistic missile entered its airspace, shot down by NATO |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/turkey-says-iranian-ballistic-missile-entered-its-airspace-shot-down-by-nato/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 5ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Êrîşeke esmanî ya amerîkî û îsraîlî hola werzîşê ya girtî ya 12.000 kursiyan a kompleksa azadî ya Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603051320 |sernav=Missile strike destroys 12,000-seat indoor arena at Tehran’s Azadi complex |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Du serokên xwendekarên Besîcê ku hatiye îdiakirin ku di tepeserkirina xwepêşandanan de beşdar bûne, di êrîşên esmanî yên Îsraîlê de hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603054727 |sernav=Live - Trump demands Iran’s ‘unconditional surrender’ as Khamenei bunker destroyed |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Li gorî daneyên ku ji aliyê [[Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê]] ve hatiye weşandin li Îranê 13 navendên tenduristiyê di dema pevçûnê de hatine bombebarankirin. ==== Êrîşên Îranê ==== Di 5ê adara 2026an de, çavkaniyek leşkerî ji [[Ajansa Nûçeyan a Farsê]] re gotiye ku Îranê ji 28ê sibatê ve zêdetirî 500 mûşekên balîstîk û deryayî û nêzîkî 2.000 dronan ber bi welatên kendavê ve şandine. Di raporê de hatiye îdîakirin ku hema hema ji sedî 40ê şandina dronan ber bi Îsraêlê ve hatine kirin û ji sedî 60ê ji dronan jî ber bi hedefên amerîkî yên li herêmê ve hatine şandin. Serokê [[Ûkrayna]]yê [[Volodîmîr Zelenskî]] diyar kiriye ku Ûkraynayê ji bo alîkariya bi dronên Şahed ên îranî daxwazek ji Amerîkayê wergirtiye. Serokê Dewletên Yekbûyî Donald Trump diyar kiriye ku ew ê alîkariya Ûkraynayê qebûl bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.ara.cat/international/trump-asks-zelensky-for-help-defending-against-iranian-drones_1_5669750.html |sernav=Trump asks Zelensky for help defending against Iranian drones |malper=Ara in English |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Ferrer |pêşnav=Antònia Crespí }}</ref> Di dema serdana wezîrê berevanî ya [[Keyaniya Yekbûyî]] John Healey de ti mûşek ber bi Qibrisê ve nehatin şandin lêbelê sîrenên li baregehên brîtanî du caran lê daye û di nav nifûsa herêmî de bûye sedema metirsiya berfireh û cihguhertinê. Her du caran jî baregehan piştrast kirine ku mûşek hatine avêtin lê ev mûşek negihîştin [[Qibris]]ê. Di heman demê de [[Îtalya]], [[Holenda]] û [[Spanya]]yê piştrast kirine ku ew ê keştîyên şer bişînin ku Qibrisê ji êrîşan biparêzin ku di nav de firqateya ''Cristóbal Colón'' jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Elgot |pêşnav=Jessica |tarîx=2026-03-05 |sernav=Sirens over RAF Akrotiri in Cyprus are stark reminder of its proximity to war |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/05/sirens-over-raf-akrotiri-in-cyprus-are-stark-reminder-of-its-proximity-to-war |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman demê de [[Keir Starmer]] piştrast kiriye ku baregehên brîtanî li Qibrisê bi taybetî ji bo xistina dronên îranî werin bikar anîn û diyar kiriye ku baregeh ji bo parastina qada hewayî ya Ûrdunê werin bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/05/spain-italy-and-netherlands-join-european-naval-deployment-to-cyprus |sernav=Spain, Italy and Netherlands join European naval deployment to Cyprus |malper=euronews |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.latimes.com/politics/story/2026-03-05/europe-commits-to-expanding-iran-campaign-as-israel-strikes-southern-lebanon |sernav=Trump vows to select Iran's new leader, but Tehran is digging in |malper=Los Angeles Times |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US }}</ref> Hatiye diyarkirin ger ji Îrlendayê were xwestin, ew ê amade be ku Qibrisê biparêze û tevlî hevpeymaniya parastinê ya ewropî bibe ku li dora giravê seferber bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.irishexaminer.com/news/arid-41804990.html |sernav=Ireland urged to assist Cyprus if it invokes EU mutual defence clause |malper=Irish Examiner |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=O’Keeffe |pêşnav=Cormac }}</ref> Parçeyên ji mûşekek ku hatiye li jor hatine têkbirin li Petah Tikva ketine û li herêmê şewat çêbûye. === 6ê adarê === [[Wêne:Airstrike on the residential town of Shahid Boroujerdi 20 Avash.webp|thumb|Di 6ê adara 2026an de dîmenek ji encamên êrîşên esmanî yên DYA-Îsraîlê li Tehran a Îranê]] Serokê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] Donald Trump di 6ê adarê de gotiye ku "sînorên demê" ji bo dirêjahiya şer tune neye û Hegseth diyar kiriye ku şer "nû dest pê kiriye."<ref name="Dautrich2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-05-26 |sernav=Day 6 of Middle East conflict — countries intercepting Iranian strikes, US ramps up campaign |malper=CNN |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav=Dautrich |pêşnav= }}</ref><ref name="Dautrich2026"/> Êrîşên ezmanî yên Amerîka û Îsraêlê li ser baregeheke îstîxbarata IRGC li [[Luristan (parêzgeh)|Loristanê]]<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603063094 |sernav=Live - Iran says it is not seeking ceasefire as Trump threatens ‘death, fire and fury’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> û sê leşkerên aştîparêzên ganayî yên ku di nav hêzên UNIFILê de bûn, li Başûrê Libnanê bûne hedefa mûşekekan û birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260306-us-warns-bombardment-surge-as-israel-strikes-iran-lebanon |sernav=War in the Middle East: Ghanaian peacekeepers in Lebanon wounded in missile attacks |malper=France 24 |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> Tankera îranî IRIS Bushehr ji aliyê hêzên deryayî yên [[Srî Lanka]]yê ve hatiye desteserkirin ku ev yekem car e ku ji [[Şerê Cîhanî yê Duyem|Şerê Cihanê ya Duyem]] vir ve keştiyeke şer li welatekî bêalî hatiye desteserkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.newsfirst.lk/2026/3/5/sri-lanka-takes-control-of-iranian-ship-iris-bushehr-and-208-crew |sernav=Sri Lanka Takes Control of Iranian Ship Iris Bushehr and 208 Crew |malper=english.newsfirst.lk |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Hatiye îdîakirin ku li Azerbaycanê hêzên ewlehiyê yên herêmî planeke êrîşî ya girêdayî Îranê asteng kirine. Kesên ku hatine girtin bi îdîaya bi plankirina teqandina boriya petrolê ya Bakû-Tiblîsî-Ceyhan, balyozxaneya Îsraêlê û kenîşteyên li Bakûyê hatin sûcdar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://ukranews.com/en/amp/news/1138555-azerbaijan-announces-prevention-of-terrorist-attacks-planned-by-iran-against-israeli-embassy-and |sernav=Azerbaijan announces prevention of terrorist attacks planned by Iran against Israeli Embassy and synagogue |malper=ukranews.com |roja-gihiştinê=2026-03-10 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/06/azerbaijan-says-it-stopped-iranian-terror-attacks-dismantled-terror-cells |sernav=Azerbaijan says it stopped Iranian terror attack plot |malper=euronews |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> === 7ê adarê === DYAyê sêyem keştiya balafiran a bi navê ''USS George H. W. Bush'' şandiye [[Rojhilata Navîn]].<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/operation-epic-fury-is-us-deploying-3rd-carrier-uss-george-hw-bush-cvn77-to-the-middle-east-amid-iran-war-heres-all-we-know |sernav=Operation Epic Fury: Is US Deploying 3rd Carrier, USS George H.W. Bush (CVN‑77), To The Middle East Amid Iran War? Here's All We Know |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://news.usni.org/2026/03/06/uss-gerald-r-ford-now-in-the-red-sea-uss-george-h-w-bush-wraps-pre-deployment-exercises |sernav=USS Gerald R. Ford Now in the Red Sea, USS George H.W. Bush Wraps Pre-Deployment Exercises |malper=USNI News |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=Shelbourne |pêşnav=Mallory }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.apa.az/america/us-said-expected-to-deploy-3rd-aircraft-carrier-to-the-middle-east-495510 |sernav=US said expected to deploy 3rd aircraft carrier to the Middle East |malper=Apa.az |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her çiqas hem DYA û hem jî Îsraêlê înkar kirine ku wan êrîşî dezgehên bêxwêkirinê kiriye, artêşa Îranê gotiye ku êrîş li ser dezgeheke bêxwêkirina avê ya li girava Qeşmê hatiye kirin ku bandor li dabînkirina ava 30 gundan kiriye û DYA sûcdar kiriye û gotiye ku wan bi êrîşkirina cihên ku Îranê wekê çavkaniya êrîşê li dijî Îranê diyar kiriye, ji bo tola êrîşan hedef girtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-07 |sernav=IRGC says it attacked US base in Bahrain, claims it was used to strike desalination plant in Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-says-it-attacked-us-base-in-bahrain-claims-it-was-used-to-strike-desalination-plant-in-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://time.com/7383099/iran-news-oil-strikes-tehran/ |sernav=Tehran Shrouded in Toxic Cloud After Israel Strikes Fuel Depots |malper=TIME |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Schneid |pêşnav=Rebecca |paşnav2=Jamalpour |pêşnav2=Fatemeh |roja-arşîvê=2026-03-28 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20260328133020/https://time.com/7383099/iran-news-oil-strikes-tehran/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Keştiya firokehilgir a brîtanî ''HMS Prince of Wales'' ketiye rewşa amadebaşiyê ya pêşketî ku berjewendîyên [[Keyaniya Yekbûyî|Brîtanyayê]] li herêmê biparêze.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c39w2nj1rk8o |sernav=British aircraft carrier HMS Prince of Wales prepped to set sail |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-07 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-GB }}</ref> Serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan di 7ê adarê de ji rojnamevanan re gotiye ku Îran dê ji 7ê adarê û pê ve êrîşên li ser cîranên xwe rawestîne heya ku êrîş ji wir dest pê neke. Tevî vê daxuyaniyê, Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê piştê vê daxûyaniyê ji aliyê dronên îranî ve rastê êrîşan hatiye. Êrîşên esmanî yên Îranê bandorek mezin li ser kompleks û rafineriyên petrolên pargîdaniya Halliburton a amerîkî ya li Besrayê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/international/drone-attack-basra-halliburton-kbr-fire-iraq-live/ |sernav=Drone attack on foreign oil compound in Iraq’s Basra sets Halliburton and KBR facilities ablaze |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US }}</ref> Artêşa Îranê bi dronekê êrîşî tankera petrolê ya bi ala Maltayê Prima kiriye. NDTV ragihandiye ku piştî hefteyekê şer, dibe ku tenê nêzîkî hezar mûşekên balîstîk li Îranê bimînin. === 8ê adarê === Di 8ê adarê de kurê Xameneyî ya duyem Mocteba, wekê rêberê nû yê Îranê hatiye hatiye diyar kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Treisman |pêşnav=Rachel |tarîx=2026-03-09 |sernav=What to know about Mojtaba Khamenei, Iran's new supreme leader |url=https://www.npr.org/2026/03/09/nx-s1-5742375/mojtaba-khamenei-iran-supreme-leader |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Êrîşên esmanî yên Îsraîlê ji bo cara yekem li ser dezgehên petrolê yên Îranê daye ku di encamê de çar kes hatin kuştin û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li dijî van êrîşên li ser dezgehên petrolê nerazîbûna nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/08/us-dismayed-israel-iran-fuel-strikes |sernav=Scoop: U.S. dismayed by Israel's Iran fuel strikes, sources say |malper=Axios |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Caputo |pêşnav=Barak Ravid,Marc }}</ref> Êrîşên li ser depoyên sotemeniyê yên nêzîkî Tehranê bûye sedema rijandina petrolê û "çemê agir" ên li kolanên derdorê û bajar di nav ewrek dûyê reş ê gurr de maye û bûye sedema barana reş a asîdî ya jehrîn ku li derdorê deverê bariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.timesnownews.com/world/middle-east/iran-war-oil-depot-strikes-videos-black-rain-us-israel-air-strikes-article-153787160 |sernav='River of Fire' in Tehran: Videos Show Israeli Strikes Hit Iran Fuel Depots, Trigger Black Rain |malper=Times Now |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Rayedarên Îranê ji welatiyan xwestine ku li malê bimînin, li derve bi rûpoşan bigerin, xwarin û sotemeniyê bi kêmanî bikar bînin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Parent |pêşnav=Deepa |tarîx=2026-03-08 |sernav=‘Dark, like our future’: Iranians describe scenes of catastrophe after Tehran’s oil depots bombed |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/08/dark-like-our-future-iranians-describe-scenes-of-catastrophe-after-tehrans-oil-depots-bombed |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Wezareta berevaniya Keyaniya Yekbûyî piştrast kiriye ku hêzên wan droneke îranî ku ber bi Iraqê ve diçû, asteng kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.the-independent.com/news/world/middle-east/kuwait-city-tower-fire-drones-iran-war-b2934196.html |sernav=Kuwait city tower erupts in flames as Iran launches new wave of strikes in the Gulf |malper=The Independent |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her wiha, wezaretê niyeta xwe ya şandina helîkoptereke Merlîn ji bo herêmê diyar kiriye ku di demên pêşin de alîkariya tespîtkirina gefên hewayî bike. Li gorî Heyva Sor a Îranê ji destpêka şer ve bi tevahî 65 dibistan û 32 navendên bijîşkî (wek nexweşxane û dermanxane) bûne hedef û zêdetirî 10.000 deverên sivîlan ji ber êrîşan zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/8/iran-live-israel-bombs-tehran-oil-depots-attacks-on-gulf-states-continue |sernav=Iran war updates: New supreme leader named; 2 killed in Saudi Arabia strike |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kelliher |pêşnav=Ted Regencia,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Caolán Magee,Fiona }}</ref> === 9ê adarê === [[NATO]]yê rêgirtina li duyem ê mûşeka balîstîk a li ser qada hewayî ya [[Bakurê Kurdistanê]] piştrast kiriye ku mûşekê li ser esmanê Dîlok a Bakurê Kurdistanê, li nêzîkî [[Dîlok]]ê hatiye têk têk birin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-09 |sernav=NATO intercepts second Iranian ballistic missile fired towards Turkey |url=https://www.straitstimes.com/world/middle-east/turkey-says-second-iranian-ballistic-missile-shot-down-by-nato-defences-in-airspace |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Straits Times |ziman=en |issn=0585-3923 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/899194/slug |sernav=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |malper=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Donald Trump piştî axavtina bi serokê Rûsyayê Vladimir Putin re îdîa kiriye ku "şer pir temam e, hema bêje temam bûye" û gotiye "me di gelek waran de şer qezenc kiriye."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/09/trump-iran-war-end.html |sernav=Trump says Iran war will end 'very soon,' predicts lower oil prices |malper=CNBC |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Mangan |pêşnav=Dan }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Trew |pêşnav=Bel |tarîx=2026-03-13 |sernav=Iran-US war latest: US confirms troops killed in Iraq plane crash as explosion hits Tehran demonstration |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iran-us-war-live-updates-trump-israel-oil-iraq-b2937707.html |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Independent |ziman=en }}</ref> Trump piştre di civîneke çapemeniyê ya ku di heman rojê hatiye lidarxistin de ji hinek şîroveyên xwe vegeriya û piştgirî da wezîrê berevaniyê Pete Hegseth dema ku gotibû ku şer tenê "destpêka avakirina welatekî nû" ye û ew ê "zû" biqede.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Cameron |pêşnav=Chris |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Boxerman |pêşnav3=Aaron |paşnav4=Troianovski |pêşnav4=Anton |paşnav5=Pérez-Peña |pêşnav5=Richard |tarîx=2026-03-09 |sernav=After Global Economy Shudders, Trump Zigzags on Whether War Is Nearing End |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/10/world/iran-war-trump-us-israel |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Lêbelê Trump her wiha gotiye ku Amerîka dê di roja sêşemê de êrîşa "roja herî dijwar" pêk bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dw.com/en/us-israel-war-with-iran-updates-oil-price-trump/live-76284477 |sernav=Iran war: Tuesday to be 'most intense day' of US strikes |malper=dw.com |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Nêzîkî 12 bombebaranên B1-B gihîştine baregehên li Ewropayê. 5 ji wan li baregeha Hêza Hewayî ya Qraliyetê ya Fairfordê li Keyaniya Yekbûyî daketin û tevlî sê bombebaranên B-52 bûne, di heman demê de jî 3 B1-B yên din jî ber bi Baregeha Hewayî ya Ramsteinê li Almanya ve hatine şandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.airandspaceforces.com/b-1s-b-52s-bombers-europe-iran-epic-fury/ |sernav=B-1s and B-52s Bombers Pour into Europe for Ops Against Iran |malper=Air & Space Forces Magazine |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=South |pêşnav=Todd }}</ref> === 10ê adarê === Di şeva 9 û 10ê adara 2026an de, bombebaranên li ser Tehranê bi girîngî zêde bûye. Rêzeke teqîn bajarê Tehranê, bi taybetî li beşên rojhilat, rojava û başûrê bajêr ku dengê çend teqînên bihêz bi rêzê ve hatiye bihîstin. Herwiha li Kerecê ku bajarekî mezin ê li bakurê rojavayê Tehranê ye, teqînên mezin hatine ragihandin ku li wir çend teqîn li herêmên pîşesaziyê hatine ragihandin. Li bakurê rojavayê welat, li bajarê Tebrîzê jî dengê teqînan hatiye. Rayedarên îranî tavilê asta zirarê li van bajaran eşkere nekirine lê çend çavkaniyên herêmî ragihandine ku êrîşên ku tesîsên lojîstîk û pîşesaziyê hedef digirin hatine kirin.<ref name=":10">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://aje.news/a49wlz?update=4382851 |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li başûrê rojhilatê welêt, balafirgeha Kermanê jî rastî êrîşan hatiye. Li gorî rayedarên herêmî yên ku ji aliyê medyaya Îranê ve hatine parvekirin, gelek avahiyên balafirgehê zirar dîtine. Herwiha êrîşên li bajarê Îsfahanê jî hatine berdewam kirin ku Qesra dîrokî ya kevnar a Chehel Sohoun, ku di Lîsteya Mîrata Cîhanî ya UNESCOyê de ye, piştî bombebaranê zirareke mezin dîtiye. Êrîşê ji ber nêzîkbûna bajêr ji bo çend tesîsên nukleerî yên hesas bûye sedema fikarên cidî.<ref name=":10" /> Li deryayê hêzên amerîkî operasyonên xwe yên li dijî şiyanên deryayî yên Îran a li Kendava Farsê berdewam kiriye. Di civîneke çapemeniya li Washingtonê, serkêşê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine diyar kiriye ku hêzên amerîkî keştîyên îranî yên ku beşdarî operasyonên danîna mayinên deryayî bûne, hedef girtine. Li gorî wî, ji destpêka şer ve zêdetirî pêncî keştîyên îranî hatine bin av kirin an jî hatine rûxandin.<ref name=":10" /> Li bajarê Manamayê ku paytexta Behreynê ye, bi êrîşeke dronî birca Millennium li navçeya Seefê hatiye hedef girtin. Navendên pargîdaniyên telekomunîkasyonê Clarent ku li qata 11em a avahiyê bû, piştî teqînê zirarên mezin dîtiye. Her wiha wezareta karên hundir a Behrêynê piştrast kiriye ku êrîşeke cuda li dijî avahiyeke niştecihbûnê li bajêr pêk hatiye jinek jiyana xwe jidest daye û çend kesên din birîndar bûye. Rayedaran êrîş wekê "êrîşek eşkere" ya ku sivîlan hedef digire wesif kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-war-targets-map-numbers/ |sernav=Map and chart track the latest U.S. and Iranian war targets - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, rafineriya Ruwais ku yek ji mezintirîn rafineriyên petrolê ya cîhanê ye, piştî êrîşeke bi dronan ku herêma pîşesaziyê ya Ruwais li mîrgeha Ebû Dabî bûye armanca êrîşên Îranê, hilberîna neftê bi demkî sekiniye.<ref name=":11">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/10/woman-killed-in-bahrain-as-other-gulf-states-intercept-iranian-missiles |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li Erebistana Siûdî dronek li taxeke niştecihbûnê ya bajarê Ez Zulfî yê li parêzgeha Riyadê ketiye xwarê. Rayedarên Siûdî ragihandine ku di bûyerê de ziyana madî çêbûye lê ti kes nemiriye.<ref name=":11" /> Demek kurt piştî ku artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan avêtina mûşekan ji Îranê tesbît kiriye, li Îsraêlê, çend êrîşên mûşekan li herêma Beyt Şemeş a li navenda welêt hatin ragihandin. Tîmên rizgarkirinê ji bo nirxandina rewşê şandin cihê bûyerê, lê di cih de ti birîndar nehatin ragihandin. Li gorî wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê, di 24 saetên borî de 191 kes, hem sivîl û hem jî personelên leşkerî, ji ber pevçûnê rakirine nexweşxaneyê. Ji destpêka şer ve 2 hezar û 339 birîndar li nexweşxaneyên Îsraêlê hatine derman kirin. Li gorî agahiyên herî dawî yên heta 10ê adarê, 95 kes li nexweşxaneyan mane ku 11 ji wan rewşa wan giran e. Di heman demê de, di êrîşeke mûşekî ya Îranê de li ser bajarê Yehudê li navenda Îsraêlê kesek jiyana xwe jidest daye û du kes jî birîndar bûne. === 11ê adarê === Di roja 11ê adarê de hêza hevbeş a Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li seranserê axa Îranê beberdewam kirine ku ev êrîş li hemberî qereqolên polîsan li parêzgehên [[Rojhilata Kurdistanê]], [[Tehran]] û her wiha navendeke Besîcê li Tehranê û baregehên Besîcê Îmam Riza li Îsfehanê pêk hatine. Her wiha baregeha 7em a hêzên hewayî jî hatine hedefgirtin. Li Bender Ebasê, li parêzgeha Hormozgan, dezgehên medyayî yên li dijî rejîmê nûçeyên rûxandina radareke Îranê ragihandine. Li parêzgeha Xuzistanê, rafineriya Abadanê rastî lêdanekê hatiye ku êrîş yek sedemên krîza enerjiyê ye ku qutbûnên rojane yên elektrîka li seranserê Îranê girantir kiriye. Fermandariya Amerîkayê ragihandiye ku ji destpêka şer ve wan li Îranê zêdetirî 5.500 hedefan xistiye û diyar kiriye ku li ser beşên mezin ên axa Îranê serdestiya wan ê hewayî heye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.france24.com/fr/moyen-orient/20260311-en-direct-guerre-au-moyen-orient-iran-revendique-frappes-grande-ampleur-israel-etats-unis-golfe-petrole |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Di heman rojê de hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li avahiya Bank Sepah li Tehranê xistiye ku di encamê de avahî hilweşiyaye û xizmetguzariyên serhêl û yên rûbirû hatiye rawestandin. Ev bankeya ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî ve hatiye hilweşandin, berpirsiyarê dayîna mûçeyên karmendên Pasdarên Şoreşê û artêşa birêkûpêk a Îranê bû. Li gorî medyaya herêmî karmendên ku ji bo amadekirina mûçeyên mehê di şifta şevê ya awarte de dixebitîn, hatine kuştin. Xizmetên Banka Melli ku saziyeke din a bi rejîmê ve girêdayî ye, çend roj in hatine astengkirin. Di bersivê de, baregeha Xetam el-Enbiya ragihandiye ku navendên aborî û bankên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ve girêdayî yên li herêmê niha hedefên wan ên rewa ne û bang li sivîlan kiriye ku ji ber êrîşên Dewletên Yekbûyî di nav kîlometreyekê de nêzîkî saziyên bankayên Îranê nebin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498593/larmee-iranienne-dit-vouloir-desormais-frapper-des-cibles-economiques-dans-la-region.html |sernav=L'armée iranienne dit vouloir désormais frapper « les centres économiques et les banques » dans la région |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Erebistana Siûdî Îran êrîşên dubare li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê ya padîşahiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniyê ragihandiye ku wan heft dronên ku ber bi zeviya petrolê ya Şeybe ya mezin li rojhilatê welêt ve diçûn asteng kirine ku ji aliyê Aramco ve dihatin xebitandin û ji destpêka şer ve çend caran hatiye hedefgirtin. Şeş mûşekên balîstîk ên ku baregeha hewayî ya prens Siltan ku leşkerên amerîkî li nêzîkî Riyadê lê dimînin, hatine hedef digirtin, hatine têkbirin, her wiha pênc dron li herêma El Xerj û du dronên din jî li nêzîkî Hafar El Batîn, li ser sinorê Kuweytê hatine têk birin.<ref name=":12">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/11/iran-fires-missiles-drones-at-gulf-nations-as-ship-hit-in-strait-of-hormuz |sernav=Iran fires missiles, drones at Gulf nations as ship hit in Strait of Hormuz |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Hêzên Îranê pêlek li dijî Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî pêlek nû yê êrîşan daye destpêkirin ku tê de dron û mûşek hatine bikaranîn. Du dron li nêzî Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê ketin xwarê û di encamê de çar kes birîndar bûn ku di nav de du welatiyên ganayî, yek bangladeşî û welatiyekî hindî di nav de hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498577/des-drones-tombes-pres-de-laeroport-de-dubai-quatre-blesses-autorites.html |sernav=Des drones tombés près de l'aéroport de Dubaï, quatre blessés |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Qeterê piştê ku li Dohayê dengê teqînan hatiye bihîstin ku hatiye ragihandin ku êrîşeke mûşekî hatiye têkbirin.<ref name=":12"/> Li Kuweytê, Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya avêtina du mûşekan li baregeha amerîkî ya Kampa Arifjan, li başûrê bajarê Kuweytê ku baregeha pêşeng a pêkhateya bejayî ya CENTCOMê lê ye, girtiye ser xwe. Di heman rojê de artêşa Kuweytê bêbandorkirina heşt dronan ragihandiye. Li Omanê balafirên bêmirov ên îranî li bendera Salalahê xistine û tankên sotemeniyê hatine armanc girtin. Her çend ti qurbanî nehatine ragihandin jî, xebatên li benderê hatine rawestandin. Di encamê de li wir agirêkî mezin derketiye û di tevahiya êvarê de gurtir bûye û beşek mezin ji benderê şewitandiye.<ref>{{Jêder |sernav=Des réservoirs de carburant touchés par une frappe de drones à Oman |tarîx=2026-03-11 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-des-reservoirs-de-carburant-touches-par-une-frappe-de-drones-a-oman_VN-202603110647.html |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Îranê li Tengava Hurmizê û li Kendava Erebî, êrîşên xwe yên li dijî keştîyên bazirganî zêde kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/attacks-strait-hormuz-intensify-iran-targeted-commercial-ships/story?id=130962627 |sernav=Tensions continue to escalate in the Strait of Hormuz as 3 commercial ships attacked |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di heman rojê de êrîşên Îranê û êrîşên komên girêdayî Îranê ku di nav axa Iraqê de ne li hemberî [[Başûrê Kurdistanê]] berdewam kiriye. Îran li Başûrê Kurdistanê êrîşî wergehên kurdên [[Rojhilata Kurdistanê]] kirine. Heşt balafirên bêpîlot ên ku di du pêlan de hatin avêtin baregeha partiya Komala li herêma Zirgiwezala, nêzîkî [[Silêmanî (bajar)|Silêmaniyê]] bûye armanca êrîşên Îranê û di encamê de pêşmergeyek jiyana xwe jidest daye û du peşmerge jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/130320264 |sernav=Kî ji kû derê bi kîjan dronan êrişî Herêma Kurdistanê dike? |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en }}</ref> === 12ê adarê === ==== Êrîşên li ser Îranê ==== Di roja 12 adarê de hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe yên li seranserê axa Îranê bi awayekî berbiçav zêde kiriye û ji destpêka şer ve hejmara xalên ku hatine hedefgirtin gihîştiye nêzîkî 6.000an. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan kompleksa Taleghan, ku li Parçînê li başûrê rojhilatê Tehranê ye, bombebaran kiriye ku ew wekê tesîseke stratejîk ji aliyê rejîmê ve hatiye bikaranîn ku şiyanên girîng ji bo çêkirina çekên nukleerî pêş bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-war-us-israel-gulf-allies-strait-of-hormuz-attacks-oil-prices-stocks/ |sernav=Iran war paralyzes oil trade, U.S. military plane crashes in Iraq |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |paşnav4= |paşnav5= |pêşnav5= |paşnav6= |pêşnav6= |paşnav7= |pêşnav7= }}</ref> Her wiha êrîş bi awayekê sîstematîk xalên kontrolê yên milîsên paramîlîter ên Besîcê li seranserê Tehranê hatiye pêk anîn ku artêşa Îsraêlê dibêje wan li gelek deverên Tehranê xalên leşkerî danîne ku şêniyên bajêr de tirsê çêkirine. Di heman demê de UNHCR radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve 3,2 milyon îranî li hundirê welat koçber bûne, ku ev hejmar di navbera 600.000 û milyonek malbatan de ye ku piraniya wan ji Tehran û deverên mezin ên bajarî reviyan ku li bakurê welat û deverên gundewarî penageh bibînin û di heman demê de Neteweyên Yekbûyî diyar kiriye ku ew texmîn dikin ku ev koçberiya berdewam zêde bibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.unhcr.org/fr/actualites/communiques-de-presse/jusqua-3-2-millions-diraniens-temporairement-deplaces-dans-leur |sernav=Jusqu'à 3,2 millions d'Iraniens temporairement déplacés dans leur pays alors que le conflit s'intensifie |malper=HCR |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr |paşnav=Ito |pêşnav=Par Ayaki }}</ref> Di warê siyasî de rêberê bilind ê nû yê Îranê Mucteba Xameneyî peyama xwe ya yekem ê piştî erkdarkirina xwe bi daxuyaniyekê ku li ser televîzyona dewletê ya Îranê hatiye xwendin lê di weşanê de deng û dîmenên Mucteba Xameneyî nehatiye parvekirin. Mucteba Xameneyî di vê peyamê de bi tundî soza tolhildanê li dijî Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ji bo wêrankirina çêbûyî daye ku daxwaz dike ku Tengava Hurmizê girtî bimîne û diyar kiriye ku hemî baregehên amerîkî yên li herêmê ji bo wî hedef in. Balyozê Îranê li Nîkosyayê piştrast kiriye ku ew di êrîşa ku bavê wî tê de hatiye kuştin de birîndar bûye û ragihandiye ku ew ji ling, dest û milê xwe birîndar bûye û di heman demê de şêwirmendekî hikûmetê bi eşkereyî piştrast kiriye ku ew sax û tenduristiya wî baş e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/nous-nous-vengerons-le-nouveau-guide-supreme-iranien-mojtaba-khamenei-sort-du-silence-dans-un-message-lu-a-la-television_AP-202603120568.html |sernav="Nous nous vengerons": le nouveau guide suprême iranien Mojtaba Khamenei sort du silence dans un message lu à la télévision |malper=BFM |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di 12 adarê de êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî Îran êrîşên li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniya siudî têkbirina çend balafirên bêpîlot ên ku bîrên petrolên mezin ên li Şeybe hedef digirtin ku ji destpêka şer ve gelek caran hatibû hedefgirtin û her wiha têkbirina dronek ku bi awayekî xeternak nêzîkî navçeyek Riyadê dibû ku balyozxaneyên biyanî lê ne, ragihandiye ku vê yekê berfirehbûna hedefên Îranê ber bi deverên dîplomatîk ve nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/12/saudi-defense-ministry-says-intercepted-drones-headed-to-shaybah-oil-field |sernav=Saudi Arabia intercepts 24 drones targeting Eastern Province and Shaybah oil field |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Mîrgehên Erebî yên Yekbûyî, piştî lêdaneke rasterast ji aliyê droneke Îranê ve, li avahiya bilind ê bi navê Harbour Creek li Dubaiyê agir derketiye û di heman demê de bermahiyên droneke din jî li nêzîkî navçeya darayî ya Dubaiyê ku yek ji navendên aborî yên herî girîng ên herêmê ye, ketiye xwarê. Keştiyeke neftê jî 65 kîlometre li bakurê Jebel Elî ji aliyê guleyeke nenas ve hatiye lêdan ku bûye sedema agireke piçûk ê li ser keştiyê ku zû hatiye kontrolkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/dubaibased-dp-world-says-jebel-ali-port-fully-operational-inbound-vessel-traffic-reduced |sernav=Dubai-based DP World says Jebel Ali port fully operational, inbound vessel traffic reduced |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Kuweytê droneke îranî rasterast li avahiyek niştecihbûnê li başûrê welêt xistiye ku di encamê de du sivîl birîndar bûn û agir bi avahiyê ketiye ku ji aliyê agirkujan ve bi lez û bez hate kontrolkirin. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye lêdan ku ziyanên madî yên girîng li binesaziyê çêbûne lê di vê êrişê de ti qurbanî çênebûne. Wezareta berevaniya Kuweytê ragihandiye ku çend dronên din berî ku bigihîjin hedefên xwe hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/kuwait-international-airport-targeted-by-drones-causing-material-damage-only- |sernav=Kuwait International Airport targeted by drones, causing material damage only |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Behrêynê balafirên bêmirov ên Îranê li depoyên hîdrokarbonên li parêzgeha Muharraqê dixin û di encamê de agirê mezin û dijwar derketiye holê ku ji dûr ve hatiye dîtin. Wezareta karên hundir bi lezgînî bang li şêniyên bajarokên nêzîk ên wekê Hidd, Arad, Qelalî û Samahîc kiriye ku ji ber dûyê jehrîn a qalind a ku ji cihê şewatê derdikeve, li hundir bimînin û pencere û deriyên hewakirinê bi hişkî bigirin. Di dawiya rojê de agir hatiye kontrolkirin ku ev yek rê da rayedaran ku qedexeyên li ser şêniyên deverê hatibûn ferzkirin, rakin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c743gpd9z72o |sernav=Iran steps up attacks on energy targets as tankers hit |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-GB }}</ref> Li Tengava Hurmizê û Kendava Farsê, rewşa deryayî bi awayekî metirsîdara berdewam xirabtir bûye. Sê deryavanên keştiya barkêş a teylandî Mayuree Naree ku roja berê ji aliyê keştiyeke şer ê Îranê ve ku ji dûr ve tê xebitandin rastî êrîşê hatine, hê jî winda ne û hatiye bawerkirin ku ev deryavan di odeya motorê ya zirar dîtiye de asê mane. Her çend agir hatiye vemirandin jî, gihîştina keştiyê hê jî ne gengaz e. Bîst endamên din ên tîma deryavan ku hemî hemwelatiyê teylandî bûn, bi ewlehî gihiştine Omanê. ==== Êrîşên li dîjî Başûrê Kurdistanê ==== Li [[Başûrê Kurdistanê]], li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] baregeheke leşkerî ya Îtalyayê rastî êrîşan hatiye. Mûşekek rasterast li baregeha leşkerên îtalî dikeve lê ji ber ku berê ev baregeh hatibû valakirin ti qurbanî çênebûye. Wezîrê berevaniya Îtalyayê Guido Crosetto êrîş piştrast kiriye û vegerandina 141 leşkerên îtalî yên ku hê jî li baregehê ne ragihandiye ku vekişîneke ku ji ber sedemên ewlehiyê beriya bûyerê hatibû plankirin, 102 leşker berê vegeriyabûn Îtalyayê û nêzîkî çil leşkerên din jî li Urdunê hatine bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ilmessaggero.it/schede/erbil_base_militare_italiana_dove_si_trova_quanti_soldati_ci_sono-9411572.html |sernav=Erbil, la base militare italiana nella zona a rischio: dove si trova, quanti soldati italiani ci sono e chi è il comandante |malper=www.ilmessaggero.it |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=it }}</ref> Di heman rojê de baregeha hevbeş a fransî-kurdî ya Mala Qara, ku bi qasî 40 kîlometreyan li başûrê rojavayê Hewlêrê ye, di şeva 12-13ê adarê de rastî êrîşeke du dronan hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.defense.gouv.fr/terre/actualites/deces-ladjudant-chef-arnaud-frion-operation-exterieure-irak |sernav=Décès de l’adjudant-chef Arnaud Frion en opération extérieure en Irak {{!}} Ministère des Armées et des Anciens combattants |malper=www.defense.gouv.fr |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Efserê erkan Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê Varces, Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye. Ew yekem leşkerê Fransayê ye piştê demek dirêj li heremê jiyana xwe jidest dide. Serokkomarê Fransayê Emmanuel Macron saet di 1:37ê (dema herêmî) sibehê de mirina fermandarê fransî ragihandiye û diyar kiriye ku hebûna wan ê li heremê di çarçoveya têkoşîna li dijî terorîzma DAÎŞÊ de ji sala 2015an vir ve ye û diyar kiriye ku şerê li Îranê nikare êrîşên bi vî rengî rewa bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/monde/iran/guerre-entre-les-etats-unis-israel-et-l-iran/mort-d-un-soldat-francais-au-moyen-orient-qui-etait-l-adjudant-chef-arnaud-frion-mort-lors-d-une-attaque-de-drone-dans-le-kurdistan-irakien_7865429.html |sernav=Qui était l'adjudant-chef Arnaud Frion, mort lors d'une attaque de drone dans le Kurdistan irakien ? |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr-FR }}</ref> === 13ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 13ê adarê de êrîşên Îsraêl û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîşên xwe yên li ser Îranê bi awayekî berbiçav zêde kirine û li gorî raporên ajansan ji destpêka şer û pevçûnan vir ve hejmara xalên ku hatine lêxistin gihiştiye 15.000an. Di şeva 12-13ê adarê de artêşa Îsraêlê li parêzgeha Xuzistanê êrîşî çend cihên ewlehiyê yên navxweyî kiriye ku di nav wan de baregeha polîsên li parêzgeha Ehwazê, baregeha hêzên bejayî yên mihafizên şoreşê ya li heman bajarî û tugaya zirxî ya 292em a artêşa birêkûpêk a li Dezfulê hebûn. Li gorî nirxandinên Amerîkayê, hevpeymaniyê heta 13ê adarê ji sedî 60 heta 80ê fuzeyên Îranê û heta ji sedî 80ê pergala parastina hewayî ya Îranê ji holê rakirine. Tesîseke çêkirin û depokirina mûşekên balîstîk ên bin erdê li Şîrazê, parêzgeha Farsê û her wiha cihekî mûşekan ku li Borazcan a li parêzgeha Buşehrê û herêma pîşesaziyê ya Hacîabadê li Arakê, parêzgeha Markazî, ku pargîdaniyên bi bernameya nukleerî ya Îranê ve girêdayî ne, hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/13/trump-says-us-obliterated-military-targets-on-irans-kharg-island-but-didnt-wipe-out-oil-infrastructure.html |sernav=Iran threatens to retaliate against neighbors; Trump urges countries to assist in securing Strait of Hormuz |malper=CNBC |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Cullen |pêşnav=Sam Meredith,Darla Mercado, CFP®,Terri }}</ref> Donald Trump bi xwe radigihandiye ku wî fermana yek ji êrîşên esmanî yên herî bihêz ên dîroka Rojhilata Navîn li dijî girava Xarkê daye ku bi qasî ji %90 ê ji petrola hinardekirî ya Îranê ji wir derbas dibe. Careke din dîsa Trump zelal kiriye ku wî biryar daye ku binesaziya petrolê ya giravê biparêze, di heman demê de gef xwar ku ger Îran rê li ber veguhestina petrolê li Tengava Hurmuz bigire, ew ê giravê hilweşîne. Wî her wiha îdia kiriye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê dê di hefteya bê de li Îranê pir bi tundî êrîş bike, ev yek nîşan dide ku dawiya pevçûnê nêzîk nîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/amerique-nord/etats-unis/donald-trump-annonce-que-l-armee-americaine-a-mene-l-un-des-raids-aeriens-les-plus-puissants-de-l-histoire-du-moyen-orient-sur-l-ile-de-kharg-en-iran_AV-202603130962.html |sernav=Donald Trump annonce que l'armée américaine "a mené l'un des raids aériens les plus puissants de l'histoire du Moyen-Orient" sur l'île de Kharg en Iran |malper=BFM |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Li navenda Tehranê, li nêzîkî şahiyeke ku ji bo roja cîhanê ya Qudsê teqîn çêbûne û herî kêm kesek jiyana xwe jidest daye. Artêşa Îsraîlê serê sibeha 13ê adarê ji welatiyên Îranê xwestibû ku ji du deverên li navenda paytextê ya nêzîkî cihê merasîma leşkerî ku gelek serokên payebilind ên Îranê ku di nav wan de serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan û rêveberê ewlehiyê Elî Larîcanî jî hebûn, vala bikin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/explosions-near-tehran-al-quds-day-march-in-solidarity-with-palestinians |sernav=Al-Quds Day rally in Tehran draws thousands despite US-Israeli attacks |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Erebistana Siûdî wezareta parastinê têk birina deh dronan ku li ser herêma rojhilatê Erebistanê difiriyan ragihandiye û piştre 28 dronên din ên ku di pêla duyem a êrîşan de ketine qada hewayî ya Siûdî jî hatine têk birin. Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî avahiyek li navenda darayî ya navneteweyî ya Dubayê bi ketina bermahiyên droneke li avahiyê dikeve ku zirar daye rûyê avahiyê lê ti birîndarî çênebû. Ev bûyer di demekê de qewimî ku pargîdaniyên navneteweyî yên mezin ên ku di nav de Citi, Deloitte û PwC jî hebûn, ji ber gefên Îranê ya li dijî navendên aborî û darayî yên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ve girêdayî, ofîsên xwe ji DIFC yê vala kiribûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://nypost.com/2026/03/13/world-news/international-financial-centre-in-dubai-hit-by-kamikaze-drone/ |sernav=International Financial Centre in Dubai hit by kamikaze drone {{!}} New York Post |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> Li Omanê du karkerên biyanî dema ku dronek li herêma pîşesaziyê ya El-Awahi li parêzgeha Sohar a bakurê Omanê ketiye xwarê, hatine kuştin û çend kesên din jî birîndar dibin. Droneke din li deverek vekirî bêyî ku ti qurbanî çêbibin ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/iran-war-what-is-happening-on-day-14-of-us-israel-attacks |sernav=Iran war: What is happening on day 14 of US-Israel attacks? |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Melimopoulos |pêşnav=Elizabeth }}</ref> Li Tengava Hurmizê Îran trafîka deryayî bi tevayî asteng kiriye. Serokê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine qebûl kiriye ku tengav ji aliyê taktîkî ve hawîrdorek tevlihev pêşkêş dike û bi awayekî neyekser qebûl dike ku di demek kurt de pêşîgirtina li êrîşên Îranê li wir ne mimkûn e. Wezîrê enerjiyê ya Amerîkayê wisa difikire ku heta dawiya mehê eskortên tankeran werin bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-hegseth-caine-update-pentagon/ |sernav=Hegseth says there's "no clear evidence" Iran is placing new mines in Strait of Hormuz - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav=Watson |pêşnav=Eleanor }}</ref> Li Îsraîlê, Îran di nav rojê de pênc mûşekên din ên balîstîk avêtiye. Mûşekek li Zerzîrê, rojhilatê Heyfayê, ketiye ku di encamê de bi dehan kes birîndar bûne û zirarên mezin daye malên derdorê. Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya êrîşan girtiye ser xwe ku diyar kiriye ku wan avêtina mûşekên Xeybar Şekan bi Hizbullahê re koordîne kirine.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Taber |pêşnav=D |tarîx=1994-10-10 |sernav=Diastereoselectivity in uncatalyzed intramolecular C_H insertion by an alkylidene carbene |url=https://doi.org/10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |kovar=Tetrahedron Letters |cild=35 |hejmar=41 |rr=7909–7910 |doi=10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |issn=0040-4039 }}</ref> Li eniya leşkerî ya amerîkî dema ku balafir li rojavayê Iraqê ketiye xwarê, tevahiya tîma balafireke tanker a KC-135 ku ji şeş leşkeran pêk hatiye, jiyana xwe jidest dane. Di derbarê bûyerê de CENTCOMê diyar kiriye ku bûyer ne ji ber agirê dijmin an dostane çêbûye û balafireke duyem a têkildar bi ewlehî daketiye. Ev çarem balafireke leşkerî ya amerîkî ye ku ji destpêka şer ve dikeve xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-kc-135-us-plane-crash-iraq-crew-deaths-confirmed/ |sernav=All 6 crew members killed in crash of American KC-135 refueling aircraft in Iraq, U.S. military confirms - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> === 14ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li ser axa Îranê beberdewam kirine ku artêşa Îsraêlê ragihadiye ku wan navenda lêkolînê ya sereke ya Ajansa Fezayê ya Îranê armanc girtine ku ew wekê laboratuarên stratejîk ên ku ji bo pêşxistina peykên leşkerî, berhevkirina îstîxbaratê û rêberiya êrîşên li ser xalên li seranserê Rojhilata Navîn têne bikar anîn û her wiha kargehekê ji bo hilberîna pergalên parastina hewayî jî di nav de bû.<ref>{{Jêder |sernav=Guerre au Moyen-Orient: l’armée israélienne frappe le principal centre de recherche de l’Agence spatiale iranienne |tarîx=2026-03-14 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-guerre-au-moyen-orient-l-armee-israelienne-frappe-le-principal-centre-de-recherche-de-l-agence-spatiale-iranienne_VN-202603140281.html |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a farsê di êrîşa mûşekî ya Îsraîl û Amerîkayê ya li ser herêmeke pîşesaziyê ya li Îsfehanê de 15 kes mirine. Di warê mîrasê de, Wezareta Mîrasa Çandî ya Îranê radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve di bombebaranan de herî kêm 56 muzexane û cihên dîrokî li seranserê welst zirar dîtine. Di nav cihên ku ji ber êrîşan bi bandor bûye de Qesra Golestan a li Tehranê ku Cihê Mîrateya Cîhanî ya UNESCOyê ye û yek ji kevintirîn abîdeyên paytexta Îranê ye.û Meydana Neqşî-Cehan li Îsfehanê ku gewhereke mîmarî ya sedsala 17an e di nav de hebûn. Parêzgeha Tehranê herî zêde ji ber êrîşan bi bandor bûye ku 19 abîdeyên dîrokê zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/culture/patrimoine/en-iran-au-moins-56-musees-et-sites-historiques-ont-ete-endommages-selon-le-ministere-du-patrimoine-culturel_7868015.html |sernav=En Iran, au moins 56 musées et sites historiques ont été endommagés selon le ministère du Patrimoine culturel |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên îranî pêlên nû yên êrîşan li dijî Erebistana Siûdî dane destpêkirin. Wezareta berevaniya Siudî ragihandiye ku şeş mûşekên balîstîk ên ku ber bi parêzgeha Xercê ve hatine avêtin hatine têkbirin û her wiha deh dronên ku li ser herêma rojhilatê welêt difiriyan hatine rûxandin û piştre 28 dronên din ên ku derbasî qada hewayî bûne hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/14/iran-continues-intensified-attacks-across-gulf-in-us-israel-war-fallout |sernav=Iran continues intensified attacks across Gulf in US-Israeli war fallout |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Her çiqas Donald Trump zirarê kêm dîtiye û diyar kiriye ku çar ji pênc balafirên ku lê ketine, jixwe vegeriyane xizmetê, li gorî Wall Street Journal, balafirên tanker ên amerîkî KC-135 ku li baregeheke Siûdî bi cih bibûn, di êrîşa Îranê de zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/five-air-force-refueling-planes-hit-in-iranian-strike-on-saudi-arabia-wHYFMW2YG3p0rwH3HaGU |sernav=Five Air Force Refueling Planes Hit in Iranian Strike on Saudi Arabia |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî piştî ku bermahiyên droneke Îranê ya têkbirî li tesîsan ketiye, li navenda petrolê ya Fuceyrayê ku bendergeheke stratejîk û termînala hinardekirina petrola xam e û rojane bi qasî milyonek bermîl petrola îmaratê derbas dibe, agireke mezin derketiye. Di êrîşên berdewam de welatiyekî urdunî bi sivikî birîndar bûye û hinek xebatên barkirina petrolê hatine sekinandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/u-a-e-says-one-injured-at-fujairah-oil-industry-zone-epFN2fUiQ73DfB8YN47F |sernav=U.A.E. Says One Injured at Fujairah Oil Industry Zone |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Kuweytê du dron li baregeha hewayî ya Ehmed El-Cabirê ku li nêzîkî kampa Arifjanê ye ku navenda fermandariya pêşverû ya CENTCOMê lê ye, xistine, sê leşkerên kuweytî bi sivikî birîndar bûne û ziyana milkî çêbûne. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye armanc girtin ku zirar daye pergala radarê lê ti qurbanî çênebûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/VnOHZwluS01ImfjD06Ay |sernav=Kuwait Says Drones Struck Airport’s Radar System |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Iraqê balyozxaneya amerîkî li Bexdayê ku li herêma kesk a pir ewle ye, di dana sibê de bi êrîşeke dronî hatiye hedefgirtin û dûyê reş ji ser kompleksa dîplomatîk bilind bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/us-embassy-baghdad-hit-missile-drone-iran-war-defense/ |sernav=US embassy in Baghdad hit by missile |malper=POLITICO |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-GB }}</ref> Ji destpêka pevçûnan ve ev êrîşa duyem ê li dîjî balyozxaneyê ye. Çend demjimêran berê, êrîşên hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li navçeya Arasat a Bexdayê êrîşî Keta'ib Hizbullah kirine û du endamên komê hatiye kuştin ku di nav wan de kesayetiyek ku ji hêla çavkaniyên ewlehiyê ve wekê kesek girîng dihat wesifandin. Derengiya êvarê baregeheke leşkerî li Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê ji aliyê komên alîgirê Îranê ve hatiye hedefgirtin ku bû sedema agirê li embar û avahiyên demkî yên li derveyî deverê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/fr/info-en-continu/20260314-irak-attaque-contre-l-ambassade-am%C3%A9ricaine-trois-morts-dans-des-frappes-sur-un-groupe-pro-iran |sernav=Irak: attaque contre l'ambassade américaine, Washington appelle ses citoyens à quitter le pays |malper=France 24 |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Donald Trump ji bo Tengava Hurmizê ji Çîn, Fransa, Japon, Koreya Başûr û Keyaniya Yekbûyî xwestiye ku bi koordîne kirina bi Dewletên Yekbûyî re keştiyên şer bişînin ku rê li ber derbasbûna keştiyên neftê vekin û diyar kir ku gelek welat amadekariyê dikin ku vê yekê bikin. Wî ragihand ku hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di demek nêzîk de dest bi hevalrêtiya keştiyên neftê bikin ku bi ewlehî di tengavê re derbas bibin, di heman demê de diyar kir ku bombebarana peravên Îranê û hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di vê navberê de berdewam bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/replay-jt/france-2/20-heures/donald-trump-lance-un-appel-a-d-autres-pays-dont-la-france-a-pour-venir-l-aider-dans-le-detroit-d-ormuz_7868198.html |sernav=Donald Trump lance un appel à d'autres pays, dont la France, pour venir l'aider dans le détroit d’Ormuz |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> === 15ê adarê === Hatiye ragihandin ku di saetên serê sibê ya 15ê adarê de li derdora Îsfehanê êrîşên esmanî yên dijwar pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159508 |sernav=Heavy pre-dawn airstrikes reported across Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158996 |sernav=Explosions reported in several Iranian cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di heman rojê de li nêzîkî Şîrazê 20 teqîn hatin bihîstin<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152097 |sernav=Message to Iran International reports about 20 explosions near Shiraz |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> û li başûrê Tehranê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158403 |sernav=Video shows heavy explosions across southern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li baregeha hewayî ya Dezfulê,<ref name=":13">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603150042 |sernav=Heavy smoke rises over Dezful air base after explosions |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li Xumeyn û li Hemedan a Rojhilata Kurdistanê teqînên tund çêbûne.<ref name=":13"/><ref name=":13"/> Di dîmenek ku hate weşandin de hatiye dîtin ku zirara berfireh a êrîşa hewayî ya li ser Bendera Jaskê li parêzgeha Hormozgan nîşan dide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159291 |sernav=Video shows heavy damage at Jask port in southeastern Iran after US strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Şêniyên li Îranê diyar kirine ku li seranserê welat zêdebûna belavkirina hêzên ewlehiyê zêde bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152170 |sernav=Checkpoints expand as citizens report drones and strikes in several cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di daxuyaniyekê de ku li ser hesabê X ê ya wezareta berevaniya Îtalyayê hatiye parvekirin, serfermandarê giştî Luciano Portolano gotiye, "vê sibehê, baregeha Elî El Salem a li Kuweytê rastî êrîşeke dronê hatiye. Penageheke ku tê de balafireke ji dûr ve tê kontrolkirin a hêza peywirê ya hewayî ya Îtalyayê hebûn, bûye armanca êrîşan û hatiye hilweşandin." Portolano diyar kiriye ku di bûyerê de ti karmend birîndar nebûne û ti kes rasterast rastî êrîşê nehatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/live/c7vj03n2ym4t |sernav=Rûpela zindî: Di roja 18an a şerê li Rojhilata Navîn de çi diqewime? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=tr }}</ref> === 16ê adarê === Du qatên pêşîn ên Otêla Royal Tulip Al Rasheed li Herêma Kesk a Bexdayê dema ku şandeyeke Yekîtiya Ewropî û Erebistana Siûdî li wir bûn, ji aliyê dronekê ve hatiye armanc girtin. Kesî berpirsiyariya êrîşê negirt ser xwe; lêbelê ji ber ku ew nêzîkî êrîşeke bi heman rengî ya 48 demjimêr berê li dijî balyozxaneya amerîkî ya li Bexdayê bû, guman çêbûye ku ew êrîşeke Îranê be.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/16/iran-war-live-tehran-rejects-trump-claim-on-talks-gulf-attacks-continue |sernav=Iran war updates: Trump chastises nations for lack of Hormuz ‘enthusiasm’ |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Uras |pêşnav=Ted Regencia,Zaid Sabah,Caolán Magee,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Nils Adler,Sarah Haider,Mariamne Everett,Elis Gjevori,Umut }}</ref> === 17ê adarê === Wezîrê berevaniya Îsraêlê, Yisrael Katz ragihandiye ku serokê konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê Elî Larîcanî di êrîşeke artêşa Îsraêlê de jiyana xwe jidest daye.<ref name="Fabian2026"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/s1t9tkiqwx |sernav=Israel confirms Larijani killed in Tehran safe house, Basij chief also eliminated |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet }}</ref> Rayedarên îranî bêyî ku li ser van îdiayan şîrove bikin, peyameke bi destnivîs belav kirine ku hatiye îdiakirin peyam ji aliyê Larîcanî be hatiye nivîsandin. Hatiye diyarkirin ku ev peyama ku dîroka peyamê rojek berê bû, ji bo bîranîna deryavanên Îranî yên ku di êrîşên Dewletên Yekbûyî de mirine û tê payîn ku merasîmên cenazeyên wan werin lidarxistin, hatiye nivîsandin.<ref name="Fabian2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-17 |sernav=IDF confirms Iran’s ‘de facto leader’ Ali Larijani killed in airstrike overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irans-de-facto-leader-ali-larijani-killed-in-airstrike-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-18 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraîlê di daxuyaniyek fermî de diyar kiriye ku fermandarê Besîcê ya îranî Xulam Riza Silêmanî jî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye û fermandarekî cîhada îslamî ya filistînî jî hatiye armancgirtin.<ref name="Fabian2026" /> === 18ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 18ê adarê de wezîrê îstîxbarata Îranê Îsmaîl Xetîb di êrîşeke esmanî ya Îsraêlê de li Tehranê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tondo |pêşnav=Lorenzo |paşnav2=Christou |pêşnav2=William |tarîx=2026-03-18 |sernav=Israel strikes Iran’s South Pars gasfield hours after forces kill intelligence minister |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/18/iran-intelligence-minister-esmail-khatib-killed-israel-claims |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman rojê de di saetên serê sibê de li Îranê gelek teqîn çêbûne. Cihên ku hatine armanc girtin deverên deryayî û tesîsên sereke yên benderan bûn ku di nav de deverên li dora benderên şehîd Bahonar û şehîd Rajaee, û her wiha cihên li nêzîkî termînalek petrola li Bandar Abbasê hebûn. Li herêma Zeytûn Karmendiyê ya Ehwazê teqînek bihêz çêbûye. Li gorî agahiyan, teqînek serê sibê li Songhor ku bajarekî Rojhilata Kurdistanê nêzîkî sinorê Başûrê Kurdistanê ye çêbûye û teqînek din jî li nêzîkî Kazerunê li başûrê Îranê hatiye bihîstin. Li rojavayê Tehranê, di demek kurt de li Malardê gelek teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603182963 |sernav=Wave of explosions reported across Iran in early morning hours |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Li Fardisê, êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê li ser tesîseke çêkirina helîkopteran li navçeya pîşesazî ya Nazê pêk hatine. Baregeha Artêşa Fath li Kerajê, ofîsên xizmetguzariya civakî yên bajêr, navenda rehabîlîtasyonê ya ji bo kesên astengdar û deverên niştecihbûnê jî rastê êrîşan hatine. Qereqolên polîsan ên li Qom û Bandar Lengehê jî rastî êrîşan hatine. Vîdyoyek nîşan daye ku êrîşa giran di sibeha roja çarşemê de li bakurê Tehranê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603184619 |sernav=Video shows a massive strike on Northern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Îsraîlê gotiye ku wan navendên fermandariya Îranê li Tehranê armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603183242 |sernav=Israel strikes Iranian command centers in Tehran, IDF says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Herwiha navendeke bijîşkî li Tehranê jî hatiye bombebarankirin. Beşek ji qada gazê ya Parsa Başûr a Îranê ji aliyê êrîşên esmanî yên Îsraîlê ve hatine armanc girtin û rafineriyên qada gazê ya li Asaluyeyê jî hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603181952 |sernav=Iran shuts several South Pars gas phases after strike |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/18/israel-strikes-iran-natural-gas-infrastructure |sernav=Israel strikes Iran natural gas facility in coordination with U.S. |malper=Axios |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Êrîşên Îsraîlê herî kêm pênc keştîyên deryayî yên Îranê li Deryaya Xezerê armanc girtine û teqîn li Bendera Anzaliyê hatine bihîstin, trafîka çekan a du alî di navbera Rûsya û Îranê de, bi taybetî alavên dronên Şahedê asteng kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/hkvkxtu9wl |sernav=Israeli Air Force strikes Iranian naval vessels in Caspian Sea for first time |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://maritime-executive.com/article/israel-strikes-iranian-naval-vessels-on-the-caspian-sea |sernav=Israel Strikes Iranian Naval Vessels on the Caspian Sea |malper=The Maritime Executive |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke esmanî li dadgeha li Laristanê pêk hatiye.<ref name=":14">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603187786 |sernav=Video: Airstrikes hit courthouse in Larestan, southern Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Di 18ê adarê de HRANAyê 79 êrîş û herî kêm 125 qurbanî tomar kiriye.<ref name=":14"/> Li gorî HARNAyê herî kêm 15 sivîl jiyana xwe jidest dane û 105 kes jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekên Îranê li bajarê pîşesazî yê Ras Laffan a Qeterê armanc girtine ku di encamê de şewat çêbûne û zirareke mezin gihîşt tesîsa gazê. Qeterê bi qedexekirina ketina wan kesên leşkerî yên balyozxaneya Îranê ji bo axa xwe, bersiv daye Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/18/qatar-says-iran-missile-attack-sparks-fire-causes-damage-at-gas-facility |sernav=Qatar says Iran attack caused significant damage at Ras Laffan gas facility |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Parçeyên mûşekeke Îranê li Balafirgeha Ben Gurion zirar daye sê balafirên taybetên kesane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Wrobel |pêşnav2=Sharon |tarîx=2026-03-18 |sernav=3 private planes at Ben Gurion Airport damaged by debris from Iranian missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/3-private-planes-at-ben-gurion-airport-damaged-by-debris-from-iranian-missile-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Beyt Awwa, Şerîaya Rojava, di êrîşeke mûşekî de sê filistînî jiyana xwe jidest dane û 13 kes birîndar bûne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-890479 |sernav=Three Palestinian women killed in West Bank from Iran missile {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> û li Adenimê jî karkerekî biyanî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2022-02-09 |sernav=New long-range Iranian missile sends signal to Israel |url=https://doi.org/10.1108/oxan-es267236 |kovar=Emerald Expert Briefings |doi=10.1108/oxan-es267236 |issn=2633-304X }}</ref> === 19ê adarê === [[Wêne:Missile interception fragments of an Iranian missile hit Haifa oil refineries in Haifa Bay, March, 19 2026.jpg|thumb|Dîmenek ji roja 19ê adarê ku mûşekeke Îranê li rafineriyên petrolê yên Hayfa li Kendava Hayfayê xistiye]] Di 19ê adarê de balafireke F-35 Lightning II a Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber gumanên ku ji aliyê hêzên Îranê ve hatiye xistin, bi awayekî awarte hatiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/03/19/politics/f-35-damage-iran-war |sernav=US F-35 damaged by suspected Iranian fire makes emergency landing, sources say {{!}} CNN Politics |malper=CNN |tarîx=2026-03-19 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en |paşnav=Liebermann |pêşnav=Haley Britzky, Oren }}</ref> Di êrîşa mûşekî ya berfirehtir a Îranê ya li ser herêmê de, wekê tolhildana êrîşên Îsraîlê ya li ser tesîsên gazê yên Parsa Başûr, rafineriyeke petrolê ya li Heyfayê ya girêdayî BAZAN Holdingê hatiye hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-19 |sernav=Damage at Haifa oil refineries after Iranian missile attack |url=https://www.ynetnews.com/article/h1rmbctqbl |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu di daxuyaniya di derbarê guhertina rejîma li Îranê de gotiye, "Hûn nekarin şoreşekê ji hewayê bikin; divê hêmanek bejayî hebe ku wê bike. Ez ê hemî vebijarkan bi we re parve nekim," bi vî awayî destnîşankiriye ku îhtimala operasyonên sinorkirî yên bejahî hebe.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ynetnews |tarîx=2026-03-19 |sernav=Netanyahu: 'You can't make a revolution from the air, there are ground options' |url=https://www.ynetnews.com/article/8148y4dvk |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Di 19ê adarê de wekê beşek ji hewildanên xwe yên ji bo vekirina Tengava Hurmizê ji bo veguhestina deryayî ya navneteweyî, Amerîkayê dest bi operasyoneke esmanî yên li dijî keştî û dronanên deryayî yên Îranê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/u-s-war-planes-and-helicopters-kick-off-battle-to-reopen-hormuz-530cdb78 |sernav=U.S. War Planes and Helicopters Kick Off Battle to Reopen Hormuz |malper=The Wall Street Journal |tarîx=2026-03-20 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en-US |paşnav=Gordon |pêşnav=David S. Cloud, Lara Seligman and Michael R. }}</ref> === 20ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Artêşa Îsraêlê li Beyrût,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it is striking Hezbollah targets in Beirut |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-is-striking-hezbollah-targets-in-beirut/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Tehran, Nur û li xalên din ên li navenda Îranê êrîşên hewayî pêk aniye ku artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku di encama êrîşên wan berdevkê pasdarên şoreşê, Elî Mihemed Naînî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says it struck weapon factories in Tehran, ballistic missiles storage sites in central Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-weapon-factories-in-tehran-ballistic-missiles-storage-sites-in-central-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says its striking regime targets in northern Iranian city of Nur |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-its-striking-regime-targets-in-northern-iranian-city-of-nur/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşê diyar kiriye ku Naînî di nav salan de di warê propagandayê û têkiliyên giştî de di rolên cûrbecûr de xebitiye ku di nav de di du salên dawî de wekê "propagandîstê sereke" yê muhafizên şoreşê xebitiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF confirms killing Iranian Guards spokesman |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-iranian-guards-spokesman/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuştina Naînî berê ji aliyê medyaya dewleta Îranê ve hatibû ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-20 |sernav=IRGC spokesman killed in strike, Iran says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-spokesman-killed-in-strike-iran-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî raporên medyaya Îranê, êrîşên hewayî yên hevbeş ên Amerîka û Îsraîlê 16 keştîyên barhilgir ên Îranê li bajarên benderî yên li Kendava Farsê jî hatine rûxandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=US, Israel strike 16 Iranian cargo vessels in port towns: Iran media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-israel-strike-16-iranian-cargo-vessels-in-port-towns-iran-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Derbarê şerê li Libnanê de artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ji destpêka şer û pevçûnan ve wan êrîşî zêdetirî 2.000 hedefên li welat kirine û zêdetirî 570 çekdarên Hizbullah kuştine ku 220 ji wan endamên yekîneya elît a Rizwanê bûn. Wezareta tenduristiyê ya Libnanê diyar kiriye ku ji destpêka şerê navxweyî ve zêdetirî 1000 kes di êrîşên Îsraêlê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says more that 570 Hezbollah operatives killed since start of fighting |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-more-that-570-hezbollah-operatives-killed-since-start-of-fighting/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Îsraêlê dîsa êrîşên ji Îranê û Hizbullahê ji Libnanê hatiye tomar kirin<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Sirens triggered in Western Galilee amid Hezbollah attack from Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sirens-triggered-in-western-galilee-amid-hezbollah-attack-from-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û êrîşên mûşekan li Kiryat Ono,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Authorities dispatch forces to sites of reported impacts from cluster bomb carrying Iran missile in central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/authorities-dispatch-forces-to-sites-of-reported-impacts-from-cluster-bomb-carrying-iran-missile-in-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Rehovot û Orşelîmê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Two lightly wounded in Rehovot cluster bomb strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-lightly-wounded-in-rehovot-cluster-bomb-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û deverên din hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Rescue forces rushing to Iran missile impact in Jerusalem’s Old City; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rescue-forces-rushing-to-iran-missile-impact-in-jerusalems-old-city-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê ragihandiye ku ji ber êrîşên bi roketan, heta niha 4099 îsraîlî rakirine nexweşxaneyan ku ji wan 80 kes hê jî li nexweşxaneyê têne dermankirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-20 |sernav=Number of injured in war tops 4,000 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/number-of-injured-in-war-tops-4000/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hatiye ragihandin ku ji destpêka şer ve li Îsraêlê 15 kesên sivîl di êrîşên mûşekî yên Îranê de jiyana xwe jidest dane ku yek ji wan welatiyekî fîlîpînî û yek jî wan jî welatiyê taylendî bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.eurasiantimes.com/us-israel-war-on-iran-here-are-the-latest-casualty-figures-from-across-the-middle-east/ |sernav=U.S.-Israel War on Iran: Here Are the Latest Casualty Figures From Across The Middle-East Region |malper=EURASIAN TIMES |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US |paşnav=NEWS |pêşnav=AFP }}</ref> Di heman rojê de êrîşên din ên Îranê li dijî Iraqê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=At least three drone attacks target US military site in Baghdad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/at-least-three-drone-attacks-target-us-military-site-in-baghdad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îmaratên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Dubai says it fought off Iranian attack as Eid holiday begins |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/dubai-says-it-fought-off-iranian-attack-as-eid-holiday-begins/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-20 |sernav=Kuwait’s Mina Al-Ahmadi refinery hit by drone attack, sparking fire |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwaits-mina-al-ahmadi-refinery-hit-by-drone-attack-sparking-fire/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Erebistana Siûdî û Behrêynê hatine hatine tomarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Gulf states say responding to missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/gulf-states-say-responding-to-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, êrîşa mûşekî ya Îranê bi du mûşekên balîstîk li ser baregeha leşkerî ya brîtanî-amerîkî ya Diego Garcia ku li Okyanûsa Hindî û nêzîkî 4000 kîlometre dûr e, bi taybetî bala xelkê kişandiye. Her du mûşek jî li baregeha leşkerî neketine. Li gorî agahiyan, mûşekek ketiye deryayê û her çend nehatiye eşkerekirin ka mûşek bi serkeftî hatiye xistin an na, mûşeka duyem jî ji aliyê keştiyeke şer a amerîkî ve bi mûşeka SM-3 hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424514/ |sernav=Iran feuerte offenbar Raketen auf Stützpunkt Diego Garcia |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-us-israel-war-updates-2026/card/iran-targeted-diego-garcia-base-with-ballistic-missiles-rb7MdZW1CfwRTauDYHOt |sernav=Iran Targeted Diego Garcia Base With Ballistic Missiles |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US }}</ref> Li gorî çavkaniyên Brîtanî, Îranê dibe ku ji bo zêdekirina menzîla mûşeka balîstîk a ku hatiye bikar anîn, amûrên roketên fezayê bikar aniye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran ‘unsuccessfully’ targeted Diego Garcia base, UK official source confirms |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-unsuccessfully-targeted-diego-garcia-base-uk-official-source-confirms/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran may have used space launch vehicle to extend range of missiles fired at Diego Garcia |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-may-have-used-space-launch-vehicle-to-extend-range-of-missiles-fired-at-diego-garcia/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî daxûyaniya serfermandarê giştî yê artêşa Îsraêlê Zamîr, ew mûşekeke balîstîk a du-qonaxî ya navbera parzemînan bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF chief: Campaign at ‘halfway’ stage; Iran’s missile fire at Diego Garcia shows ‘Berlin, Paris, Rome all within range’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-chief-campaign-at-halfway-stage-irans-missile-fire-at-diego-garcia-shows-berlin-paris-rome-all-within-range/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Piştî êrîşê, Brîtanyayê destûr daye Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku bingehên wan ji bo operasyonên li dijî hedefên Îranê yên ku êrîşî keştiyên li Tengava Hurmizê dikin bikar bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c36rny6xgppo |sernav=UK allows US to use bases to strike Iranian sites targeting Strait of Hormuz |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/news/uk-allows-us-use-bases-iran-war-after-missiles-fired-diego-garcia |sernav=UK allows US to use bases for Iran war after missiles fired at Diego Garcia |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en }}</ref> Wezareta derve ya Îranê her cure berpirsiyariyên xwe ji bo êrîşê red kiriye û êrîşê wekê operasyoneke "lêp" a Îsraêlê bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/22/did-iran-launch-missiles-at-us-uk-base-on-diego-garcia-heres-what-to-know |sernav=Did Iran launch missiles at US-UK base on Diego Garcia? Here’s what to know |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en |paşnav=Sharma |pêşnav=Yashraj }}</ref> === 21ê adarê === Li gorî daxuyaniyên artêşa Îsraêlê, hêza hewayî ya Îsraêlê di roja 21ê adarê de êrîşên xwe yên li ser Îranê berdewam kirine ku di nav de li ser çend pergalên parastina hewayî, komplekseke wezareta parastinê, tesîsên ji bo hilberandin û depokirina pêkhateyên mûşekan û cihekî lêkolîn û pêşvebirina nukleerî ya Zanîngeha Malek Aştarê hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF strikes ballistic missiles sites in Tehran overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-strikes-ballistic-missiles-sites-in-tehran-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it struck ‘strategic’ nuclear weapons development site at university in Tehran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-strategic-nuclear-weapons-development-site-at-university-in-tehran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a Tasnîm a Îranê, êrîşeke hevbeş a Amerîka û Îsraêlê li ser tesîsa dewlemendkirina uranyûmê ya Natanzê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-21 |sernav=Natanz enrichment facility targeted in US-Israeli attack — Iranian media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/natanz-enrichment-facility-targeted-in-us-israeli-attack-iranian-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Lê belê artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ev êrîş bi tevahî ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF denies role in Natanz strike, won’t comment on US activity |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-denies-role-in-natanz-strike-wont-comment-on-us-activity/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên bi mûşek û teqemeniyên komî yên li ser Îsraêlê bûne sedema bandorên neyînî yên li deverên qerebalix ên wekê Rîşon LeZîyon,<ref name=":15">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Empty daycare among sites hit in Rishon Lezion cluster missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/three-impact-sites-in-rishon-lezion-after-cluster-missile-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Metullayê,<ref name=":15"/> Safedê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Rocket strike in northern city causes slight damage as more sirens sound in Galilee, Golan Heights |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rocket-strike-in-northern-city-causes-slight-damage-as-more-sirens-sound-in-galilee-golan-heights/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Maʿalot-Tarşîhayê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics say 5 lightly hurt by Hezbollah rocket that hit Ma’alot-Tarshiha home |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-say-5-lightly-hurt-by-hezbollah-rocket-that-hit-maalot-tarshiha-home/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Dîmonayê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Video shows Iranian missile striking southern city of Dimona |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/video-shows-iranian-missile-striking-southern-city-of-dimona/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Aradê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics treating 30 people with varying degrees of injuries from Iran missile attack on Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-treating-30-people-with-varying-degrees-of-injuries-from-iran-missile-attack-on-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> kirine ku tenê li Dîmonayê û Aradê 175 kes ji ber derbên mûşekên balîstîk birîndar bûne ku 11 kes ji wan bi giranî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=38 people remain hospitalized after last night’s missile attack on Dimona and Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/36-people-remain-hospitalized-after-last-nights-missile-attack-on-dimona-and-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Herwiha êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Saudi Arabia says it intercepted at least 20 Iranian drones in east of country |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-says-it-intercepted-at-least-20-iranian-drones-in-east-of-country/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Kuwait says air defense responding to Iranian missile and drone attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwait-says-air-defense-responding-to-iranian-missile-and-drone-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Behrêynê beberdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Explosions heard in Bahrain’s capital |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-heard-in-bahrains-capital/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 22ê adarê === Li gorî artêşa Îsraîlê, pêlek êrîşên esmanî yên Îsraêlê li Tehranê çend tesîsên hilberîna çekan ên Îranê û çend baregehên rejîmê xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF says it hit arms production sites, intel and military HQs in overnight Tehran strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-hit-arms-production-sites-intel-and-military-hqs-in-overnight-tehran-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê enerjiyê ya Îranê Elîabadî ragihandiye ku binesaziya av û elektrîkê ya girîng a welat ji ber êrîşên sîber ên DYA û Îsraêlê bi giranî zirar dîtiye. Êrîşan, di nav cihên din de, bi dehan tesîsên veguhestin û paqijkirina avê hedef girtine ku bi vî awayî bandor li ser beşên torên dabînkirina avê yên girîng kiriye. Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li gorî texmînên herî dawî, hejmara giştî ya tesîsên sivîl ên zirar dîtî gihîştiye 81.365 cihan.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian minister says ‘heavy damage’ to water, energy infrastructure from US-Israeli strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-says-heavy-damage-to-water-energy-infrastructure-from-us-israeli-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî amarên fermî yên Îranê, ji destpêka êrîşên Îsraêl û Amerîkayê ve li Îranê zêdetirî 1.500 kes hatine kuştin û zêdetirî 21.000 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187827/ |sernav=Iran meldet mehr als 1.500 Tote seit Kriegsbeginn |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Li gorî rêxistina Brîtanî NetBlocks, ji 28ê sibatê vir ve li Îranê birîna înternetê ya ji aliyê dewletê ve hatiye ferzkirin berdewam dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116271646464231849 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=ku }}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Îsraêlê pêlek din a berfireh ji êrîşên asmanî li dijî binesaziya Hizbullah li başûrê Libnanê ku di nav de pira Qasmiyeyê ya li ser çemê Lîtanî yê daye destpêkirin, ku hatiye gotin ev êrîş ji bo pêşîgirtina li Hizbullah ku şervan û çekan bigihîne herêmê hatiye pêkanîn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF launches wide airstrikes in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-launches-wide-airstrikes-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Israel blows up coastal highway bridge in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-blows-up-coastal-highway-bridge-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di heman demê de ev êrîş ji aliyê serokwezîrê Libnanê Selam û serok Ewn ve wekê zêdebûna xeternakê hatine şermezarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Yohanan |pêşnav=Nurit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Lebanon’s PM slams Hezbollah rocket attacks, says country won’t give up on disarmament |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/lebanons-pm-slams-hezbollah-rocket-attacks-says-country-wont-give-up-on-disarmament/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Îsraêlê ziyanên ji ber topbarana Îran û Hizbullahê li Tel Avîv,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Bletter |pêşnav2=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=15 injured in Tel Aviv missile cluster bomb attack, most lightly hurt |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/15-injured-in-tel-aviv-missile-cluster-bomb-attack-most-lightly-hurt/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Bat Yam û Holonê hatine ragihandin û sivîlek li bakurê Misgav' Amê di encama êrîşan de jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian missile attack causes damage in Bat Yam, Holon; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-missile-attack-causes-damage-in-bat-yam-holon-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Man killed in apparent Hezbollah anti-tank missile attack near northern border |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-killed-in-apparent-hezbollah-anti-tank-missile-attack-on-northern-border/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di 23ê adarê de artêşa Îsraêlê ragihandiye ku sivîlê li Misgav' Amê bi xeletî ji aliyê topxaneya Îsraêlê ve hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF probe finds farmer killed in north yesterday was hit by Israeli shelling, not a Hezbollah attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-probe-finds-man-killed-in-north-yesterday-was-hit-by-israeli-shelling-not-a-hezbollah-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên din ên Îranê li ser xalên li Iraq,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian media says drone attack targeted base used by US near Baghdad Airport |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-media-says-drone-attack-targeted-base-used-by-us-near-baghdad-airport/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî Erebî<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=UAE says it is responding to Iranian missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/uae-says-it-is-responding-to-iranian-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Erebistana Siûdî hatin ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Saudi Arabia reports three ballistic missiles targeted Riyadh area |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-reports-three-ballistic-missiles-targeted-riyadh-area/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî operasyonên bazirganiya deryayî ya Keyaniya Yekbûyî (UKMTO), keştîyek 15 mîlên deryayî dûrî peravên Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, bi guleyek nenas hatiye lêdan lê ti kes birîndar nebûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187831/ |sernav=Unbekanntes Geschoss trifft Schiff vor den Emiraten |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Serokê Amerîkayê Trump ultîmatomek daye û gef li Îranê xwariye ku eger Îran di nav 48 demjimêran de Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê ji holê rake.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/ausland/asien/iran-usa-israel-krieg-102.html |sernav=48-Stunden-Ultimatum: Welche Folgen könnte Trumps Drohung haben? |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Di bersivê de, berdevkê pasdarên şoreşê gef li Tengava Hurmizê xwariye<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=IRGC threatens to completely close the Strait of Hormuz if US strikes power plants |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-threatens-to-completely-close-the-strait-of-hormuz-if-us-strikes-power-plants/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ku bi tevahî dorpêç bike û êrîşî hemî tesîsên enerjî, teknolojiya agahdariyê û palandina avên li dewletên Kendavê yên hevalbendên Amerîkayê bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian army says it will target energy, desalination infrastructure after US threats |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-army-says-will-target-energy-desalination-infrastructure-after-us-threats/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iran threatens to ‘irreversibly destroy’ energy infrastructure across region if power plants attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-destroy-energy-infrastructure-across-region-if-power-plants-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di ketina helîkopterekê de ku li ser avên herêmî yên Qatarê ji ber xeletiyeke teknîkî qewimî, çar leşkerên qeterî û sê welatiyên tirk, leşkerek û du teknîsyenên ji pargîdaniya Aselsanê jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://dohanews.co/world-leaders-offer-condolences-to-qatar-turkiye-after-helicopter-crash/ |sernav=World leaders offer condolences to Qatar, Türkiye after helicopter crash |malper=Doha News {{!}} Qatar |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en-US |paşnav=Ziga |pêşnav=Adijata }}</ref> === 23ê adarê === Trump ultîmatoma xwe rawestin demkî ya şer ji 2 rojan derxistiye 5 rojan. Wî gef xwaribû ku eger Îran Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê wêran bike. Trump ragihandiye ku di du rojên berê de bi Îranê re hevdîtinên baş û çêker pêk anîne. Di heman demê de danûstandinên di navbera Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê de ji aliyê rayedarên Îranê ve hatiye înkar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.n-tv.de/politik/06-51-Fed-Gouverneurin-Cook-Iran-Krieg-erhoeht-Inflationsrisiken-id30415311.html |sernav=+++ 06:51 Fed-Gouverneurin Cook: Iran-Krieg erhöht Inflationsrisiken +++ |malper=ntv.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=NACHRICHTEN |pêşnav=n-tv }}</ref> Serokê parlamentoya Îranê Xalîbaf diyar kiriye ku ti danûstandin bi Amerîkayê re nehatine kirin. Di axaftinên diyar kiriye ku "raporên derewîn ên Trump armanc dikirin ku bazarên darayî û petrolê manîpule bikin."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran parliament speaker: Trump’s ‘fake news’ about talks designed to manipulate markets |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-parliament-trumps-fake-news-about-talks-designed-to-manipulate-markets/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Encumena parastinê ya Îranê gef xwariye ku ger perava başûr an giravên wekê Çarg ên Îranê werin dagirkirin an jî werin dorpêçkirin, dê ew teqemenî li ser rêyên keştîvaniyê yên li Kendava Farsê bicih bikin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran threatens to mine Gulf marine routes if southern coast, islands attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-mine-gulf-marine-routes-if-southern-coast-islands-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di nav roja 23ê adarê de êrîşên Îranê li ser Îsraêl,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF detects day’s fifth Iran missile attack heading toward Eilat |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-detects-days-fifth-iran-missile-attack-heading-toward-eilat/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-23 |sernav=One person hurt after missile interception in UAE |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-person-hurt-after-missile-interception-in-uae/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt, Erebistana Siûdî, û Behreynê hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-23 |sernav=Explosions, sirens ring out in Bahrain |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-sirens-ring-out-in-bahrain/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşa li dijî baregeha pêşmergeyên Herêma Kurdistanê ==== Di 23 û 24ê adarê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye.<ref name=":16">{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di 23ê adarê de, di nav 24 saetan de li dijî Herêma Kurdistanê 25 êrîşên dronî û mûşekan pêk hatiye.<ref name=":16" /> Di 23ê adarê de Fermandariya Herêma 1ê ya Hêzên Pêşmergeyan hatiye armanc girtin. Di êrîşa li dijî fermandariya pêşmerge de 6 pêşmerge jiyana xwe jidest dane û 20 pêşmerge jî birîndar bûne.<ref name=":16" /> === 24ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Li gorî HRANAyê li seranserê Îranê 108 êrîş li 10 parêzgehan pêk hatine û herî kêm 61 qurbanî ku di nav de 12 kes sivîl bûn jiyana xwe jidest dane û 38 kes jî birîndar bûne. Êrîşên herî dijwar li Xuzestan û Îsfehanê pêk hatine. Êrîş li ser cihên mûşekan li Tebrîz û Borazcanê, pîşesaziyên leşkerî, tesîseke şîrketa gazê û karsaziyên sivîl li Îsfehanê, boriyeke gazê ya li Xuremşehrê, komplekseke werzîşê li Andîmeşkê û baregeheke Besîcê û avahiyên niştecîbûnên li Tehranê pêk hatine. Herwiha li Şahîn Şehr, Necefabad, herêma pîşesazî ya Cewzdan û Bender Kenganê jî êrîşên esmanî hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603245682 |sernav=New wave of strikes hits cities across Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke amerîkî ya şevê li ser baregeheke li El Enbarê bi kêmî ve 15 endamên Hêzên seferberiya gel a Iraqê hatine kuştin û 30 ji wan jî birîndar bûne. Komê mirina Saad Dawai, fermandarê operasyonên xwe li Enbarê, ragihandiye. Êrîşek li mala serokê PMFê Falih el-Feyyad li Mûsilê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891019 |sernav=US strikes reportedly kill, wound 30 PMF fighters in Iraq {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hatiye ragihandin ku ev kom êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê û li êrîşên li dijî baregehên li Herêma Kurdistanê birêve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603246138 |sernav=Airstrike hit PMF commander’s residence in Mosul, sources say |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê bi mûşekan êrîşên li dijî Tel Avîv, Eylat, Dîmona û Heyfayê berdewam kiriye ku di encama êrîşan de gelek kes birîndar bûne. Kuweytê ragihandiye ku ji ber êrîşên Îranê zirar gihîştiye xetên elektrîkê.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Summers |pêşnav2=Charlie |paşnav3=Agencies |tarîx=2026-03-24 |sernav=4 people lightly hurt, buildings mangled as Iranian missile attack hits Tel Aviv |url=https://www.timesofisrael.com/idf-says-it-struck-islamic-guards-hq-in-tehran-man-lightly-wounded-as-iran-keeps-up-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mûşekên Îranê li ser Beyrûtê hatine têkbirin ku di encamê de birîndariyên bi sivikî çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/03/iranian-ballistic-missile-intercepted-over-lebanon-us-embassy-feared-target |sernav=Iranian ballistic missile intercepted over Lebanon, US Embassy feared as target - AL-Monitor: The Middle Eastʼs leading independent since 2012 |malper=www.al-monitor.com |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di êrîşa dronên Îranê ya li ser Behreynê de karkerek ji Morokoyê jiyana xwe jidest daye û çend leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424849/ |sernav=Toter und Verletzte bei iranischen Angriffen auf Bahrain |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref> === 25ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di encama êrişên hewayî yên li ser Îranê de li bakurê rojavayê Îranê 11 kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603258688 |sernav=Eleven killed in strikes in northwest Iran, official says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Du tesîsên ku li Tehranê mûşekên krûzê çêdikirin bi êrîşên esmanî hatine hilweşandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603253966 |sernav=Cruise missile production sites in Tehran were hit, Israel says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Îsraêlê diyar kiriye ku wan navendeke lêkolînên deryayî li Îsfehanê wêran kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603252252 |sernav=Israel says it struck Iranian naval research center in Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di bersivdayîna hewayî ya Amerîkayê ya li dijî baregeheke heşda şabî ya li rojavayê Enbarê 7 endamên rêxistina heşda şabî hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891115 |sernav=Deadly airstrike hits PMF site near army center in Iraq’s Anbar {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê depoyeke sotemeniyê armanc girtiye ku di encamê de şewateke derketiye, di heman demê de hêzên ewlehiyê ragihandin ku şeş balafirên din jî hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/world/gulf/kuwait/iranian-drone-strikes-hit-fuel-depot-at-kuwait-airport-1.500485349 |sernav=Iranian drone strikes hit fuel depot at Kuwait airport |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Mûşekek Îranê li ser Urdunê hatiye têk birin ku perçeyên mûşekê li nêzîkî bajarê paytext a Emmanê ketine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.turkiyetoday.com/region/iran-fires-missiles-at-israel-us-bases-in-kuwait-jordan-bahrain-3216847 |sernav=Iran fires missiles at Israel, US bases in Kuwait, Jordan and Bahrain |malper=Türkiye Today |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku herî kêm mûşekeke Îranê hatiye têkbirin. Îranê îdia kiriye ku wan mûşekên krûz ên Qader avêtine ser keştiya USS Abraham Lincoln.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Walia |pêşnav=Gandharv |tarîx=2026-03-25 |sernav=Did Iranian Navy cruise missiles hit USS Abraham Lincoln or is it just a wild claim? Iran strike claim, US response, West Asia war update |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/us/did-iranian-navy-cruise-missiles-hit-uss-abraham-lincoln-or-is-it-just-a-wild-claim-iran-strike-claim-us-response-west-asia-war-update/articleshow/129802009.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theweek.in/news/middle-east/2026/03/25/watch-iran-claims-second-missile-strike-on-uss-abraham-lincoln-amid-us-push-for-peace-talks.amp.html |sernav=WATCH: Iran claims second missile strike on 'USS Abraham Lincoln' amid US push for peace talks- The Week |malper=www.theweek.in |roja-gihiştinê=2026-03-27 }}</ref> Zirar negihîştiye keştiyê. Mûşekek Îranê li nêzîkî mezintirîn santrala elektrîkê ya Îsraîlê ya nêzîkî Haderayê ketiye xwarê. Hatiye ragihandin ku ti birîndar an jî zirar çênebûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-25 |sernav=Iran appears to target Israeli power plant in missile attack, but misses |url=https://www.timesofisrael.com/iran-appears-to-target-israeli-power-plant-in-missile-attack-but-misses/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 26ê adarê === Malpera nûçeyan a amerîkî [[Axios]]ê bi agahiyên bidest xistina çar çavkaniyan, ragihandiye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li ser vebijarkên ji bo êrîşa dawî ya li dijî Îranê dixebite, dibe ku di nav de bicihkirina leşkerên bejahiyên li ser axa Îranê û her wiha operasyoneke bombebaranê ya berfireh jî di nav xwe de bigire. Ev yek ji bo baştirkirina pozîsyona DYAyê di danûstandinên pêşerojê yên bi Îranê re an jî ji bo ku serok Trump bikaribe bi awayekî yekalî şer bi çalakiyek serketî bi dawî bike, hatiye armanckirin. Li gorî daxuyaniyê girtina an dorpêçkirina girava Çargê, xala sereke ya veguhestina petrola Îranê; girtina girava Larakê li tengava Hurmizê ku baregeh û sazîyên radarê yên Îranê lê ne; an jî destwerdana girava Ebû Mûsa, ku Îran beşa rojavayê Hurmizê ji vê giravê ve kontrol dike, di nav vebijarkan de ye. Bi awayekî din, DYA dikare tesîsan ji hewayê ve bombebaran bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Berman |pêşnav=Lazar |tarîx=2026-03-26 |sernav=US preparing ‘final blow’ options that could see use of ground troops if Iran talks fail — report |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-preparing-final-blow-options-that-could-see-use-of-ground-troops-if-iran-talks-fail-report/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Karbidestekî [[Pakistan]]ê ji ajansa nûçeyan a navneteweyî Reuters re gotiye ku Pakistan di danûstandinên bi DYAYê re gihîştiye wê encamê ku wezîrê derve yê Îranê Eraqçî û serokê parlamentoyê Xalîbaf ji lîsteya kuştinên armanckirî ya Îsraîlê hatine derxistin û her du kes wekê muxatabên sereke yên li Îranê hatine binav kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel backed off killing Iran’s Araghchi, Qalibaf at Pakistani-US request, Pakistani official says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-backed-off-killing-irans-araghchi-qalibaf-at-pakistani-us-request-pakistani-official-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê derve yê Pakistanê Îshaq Dar piştrast kiriye ku di navbera DYA û Îranê de danûstandinên nerasterast ji bo bidawîkirina şerê wan têne kirin û peyam bi rêya Îslamabadê têne şandin. Çavkaniyek leşkerî ya Îranê ragihandiye ku ji ber îhtimala êrîşeke bejayî yê li ser eniya başûr a Îranê zêdetirî milyonek leşker hatine seferberkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549808/over-a-million-iranian-combatants-organized-for-ground-battle-with-us |sernav=Over A Million Iranian Combatants Organized for Ground Battle with US - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku hêzên wan ên hewayî di êrîşekê li bajarê bendera Bender Ebasê fermandarê payebilind ê hêzên deryayî yên artêşa pasdarên şoreşê Elî Reza Tengsîrî û serokê îstîxbarata deryayî Behnam Rezayî kuştine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Katz confirms Israel has killed Iran official responsible for closing Hormuz, vows to hunt down IRGC ‘one by one’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/katz-confirms-israel-has-killed-iran-official-responsible-for-closing-hormuz-vows-to-hunt-down-irgc-one-by-one/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF confirms killing IRGC Navy commander, says strike also killed Navy’s intel chief and rest of the Navy leadership |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-irgc-navy-commander-says-strike-also-killed-navys-intel-chief/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hêzên çekdar ên Îsraêlê piştre ragihandiye ku hemî fermandarên payebilind ên hêza deryayî ya pasdaran di êrîşê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel says IRGC Navy’s commander, other chiefs killed; Qalibaf said removed from hit list |url=https://www.timesofisrael.com/israel-says-irgc-navy-commander-killed-iranian-top-envoy-said-removed-from-hit-list/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îranê girtina 14 kesan li çar parêzgehên welat ragihandiye ku wekê sixûrên "dijminê amerîkî-siyonîst" û endamên komên terorîst hatine binavkirin. Ew bi plankirina êrîşên çekdarî li ser navendên hikûmet û medyayê û radestkirina agahî û cihên hêzên leşkerî û ewlehiyê yên Îranê an jî binesaziya krîtîk ji dijmin re, hatine tawanbarkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549648/people-arrested-in-iran-for-working-for-enemies |sernav=People Arrested in Iran for Working for Enemies - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hizbullahê li nêzîkî Qantara, Taybeh û Debel a li başûrê Libnanê pevçûnên çekdarî bi leşkerên bejayî yên Îsraêlê re piştrast kiriye ku di wan pevçûnan de çend tankên Îsraêlê hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549546/hezbollah-inflicts-heavy-losses-on-israeli-forces-in-southern-lebanon |sernav=Hezbollah Inflicts Heavy Losses on Israeli Forces in Southern Lebanon - World news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê şerê bi Hizbullahê re piştrast kiriye ku tê de du leşkerên Îsraêlê jiyana xwe jidest dane û çend ji wan jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF soldier killed during gunfight with Hezbollah members in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-soldier-killed-during-gunfight-with-hezbollah-members-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Nahariyeyê, di encama êrîşa mûşekî ya Hizbullahê de sivîlekî Îsraêlê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news-israel/hezbollah-rocket-strike-nahariya |sernav=BREAKING: Hezbollah Rocket Strike: 30-Year-Old Killed, Another Seriously |malper=JFeed |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Isaacson |pêşnav=Gila }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Sgt. Aviaad Volansky killed in south Lebanon, 4 other soldiers wounded, says IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sgt-aviaad-volansky-killed-in-south-lebanon-4-other-soldiers-wounded-says-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, Kuweyt û Erebistana Siûdî dîsa êrîşên bi mûşek û dronan ên Îranê hatine armanc girtin<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/26/saudi-arabia-intercepts-destroys-over-30-drones-in-eastern-province- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys over 30 drones in Eastern Province |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ku du kes li Ebû Dabiyê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Two people killed in Abu Dhabi after missile interception, media office says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-people-killed-in-abu-dhabi-after-missile-interception-media-office-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên Îran û Hizbullahê carek dîsa li dijî Îsraêlê hatine destpêkirin ku tenê di navbera nîvê şevê û nîvro de heft mûşekên Îranê ber bi Îsraêlê ve hatine avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=No injuries reported in Iran’s 7th missile salvo of the day; forces heading to impact site |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-7th-missile-salvo-of-the-day-forces-heading-to-impact-site/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 27ê adarê === ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên Îsraêlî ragihandine ku ji serê sibê ve Îranê 4 mûşek avêtine Îsraêlê, ku piraniya wan hatine têkbirin û di êrîşên mûşekên din de jî ti ziyan çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Iran launches small number of missiles, with at least one cluster bomb, in 4th salvo today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-launches-small-number-of-missiles-with-at-least-one-cluster-bomb-in-4th-salvo-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweytê ragihandiye ku bi dronan û mûşekan êrîşî Bendera Mubarek El Kebîr hatiye kirin ku di encamê de ziyanên milkî çêbûne lê ti qurbaniyên mirovî çênebûne. Di heman rojê de rayedarên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî ragihandine ku şeş mûşekên balîstîk û neh dronên ji Îranê hatine, bi tevahî hatine têkbirin. Êrîşeke mûşekî û bê firokevan a Îranê li ser baregeha hewayî ya prens Sultan zirar da çend balafirên dagirtina sotemeniyê yên amerîkî û deh leşkerên amerîkî bi giranî birîndar bûne ku didu ji wan jî "pir bi giranî" birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-27 |sernav=US troops wounded, several refueling planes damaged in Iranian attack on Saudi air base |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-troops-wounded-several-planes-damaged-in-iranian-attack-on-saudi-air-base-official/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/10-americans-injured-in-iranian-attack-on-saudi-airbase/ |sernav=10 Americans injured in Iranian attack on Saudi air base - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en-US }}</ref> ==== Êrîşên Îsraêlê ==== Êrîşên Îsraêlê li kargehên pargîdaniya Pola Mobarakeh û pargîdaniya Pola Khouzestanê ku bi rêzê ve li Îsfehan û Ahwazê ne, xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Air Force bombs two large steel factories in Iran partially owned by IRGC |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/air-force-bombs-two-large-steel-factories-in-iran-partially-owned-by-irgc/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Paşê êrîş li er kargeheke keka zer a nêzîkî Yezdê û reaktora ava giran a IR-40 li Arakê pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-27 |sernav=Israel bombs 2 IRGC-linked steel plants, 2 nuclear facilities as Iran vows revenge |url=https://www.timesofisrael.com/israel-bombs-2-irgc-linked-steel-plants-2-nuclear-facilities-as-iran-vows-revenge/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Yezdê li cihekî sereke yê hilberîna mûşek û mayînên deryayî xistiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-891408 |sernav=IDF strikes Iran’s missile, sea mine production site in Yazd {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke bi bombeyên komî ya Îranê li ser şeş deverên Îsraêlê li Ramat Gan çêbûne ku di encamê de kesek jiyana xwe jidest daye û sê kes jî birîndar bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet |paşnav2=correspondents |pêşnav2=ynet |tarîx=2026-03-27 |sernav=One killed in central Israel after Iranian cluster missile; multiple impact sites reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hyy11e00vowx |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> === 28ê adarê === Piştî ku peyvdarê leşkerî yê hûsiyan gotareke pêşkêş kiriye, mûşekek balîstîk ji Yemenê ber bi bajarê Beer Şeba li başûrê Îsraêlê ve hatiye avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Goodman |pêşnav=Rick |paşnav2=Vernon |pêşnav2=Hayden |paşnav3=Campbell |pêşnav3=Lucy |paşnav4=Olivares |pêşnav4=José |paşnav5=Ali |pêşnav5=Taz |paşnav6=Mackay |pêşnav6=Hamish |paşnav7=Frew |pêşnav7=Wendy |paşnav8=Goodman (now) |pêşnav8=Rick |paşnav9=Frew (earlier) |pêşnav9=Wendy |tarîx=2026-03-29 |sernav=Houthis join the fray – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/28/middle-east-crisis-live-iran-war-updates-trump-us-negotiations-israel-strikes-lebanon-tehran-syria-explosions |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Piştê çend saetan mûşekeke hûsiyan ku Îsraêlê hedef digirtin hatiye têkbirin û droneke ji Yemenê li nêzîkî Eîlatê hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it intercepted Houthi cruise missile earlier today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-intercepted-houthi-cruise-missile-earlier-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Crissy |pêşnav=Ron |paşnav2=Crissy |pêşnav2=Ron |tarîx=2026-03-28 |sernav=Suspected Houthi drone intercepted over southern Israel, no injuries reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hkk4gkboze |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Du dronan li tesîsên bendergehên li Salalahê li başûrê Omanê xistine. Di vê êrişê de hatiye ragihandin ku karkerek birîndar bûye. Di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku wan li nêzîkî bendergehê keştîyeke lojîstîkî ya artêşa Amerîkayê hedef girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://timesofoman.com/article/169963-drone-attack-targets-port-of-salalah-expat-worker-injured |sernav=Drone attack targets Port of Salalah, expat worker injured |malper=Times of Oman |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbcgroup.tv/news/middleeastnews/919186/lbci-lebanon-articles/en |sernav=Iran military says targeted US vessel near Oman port |malper=LBCIV7 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en }}</ref> Di 28ê adarê de Îranê diyar kiriye ku wan depoyeke sîstema dijî-dronan a Ûkraynayê li Dubayê hedef girtiye ku wan ragihandye ku ev depo ji bo alîkariya hêzên amerîkî dihat bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.bd-pratidin.com/international/2026/03/28/59713 |sernav=Iran claims strike on Ukrainian defence site in UAE’s Dubai {{!}} {{!}} Bangladesh Pratidin |malper=en.bd-pratidin.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=bn |paşnav=Pratidin |pêşnav=Bangladesh |roja-arşîvê=2026-04-28 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20260428150921/https://en.bd-pratidin.com/international/2026/03/28/59713 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê xistine û di encamê de sîstema radarê xera bûye. Agirê ku 3 roj di depoya sotemeniyê ya balafirgehê de berdewam dikir, di dawiyê de hatiye vemirandin. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregehên rêxistina Ppîşesaziyên deryayî ya li Tehranê û kargehên din ên çêkirina çekan û parastina hewayî ya Îranê bombebaran kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it bombed Tehran HQ of Iranian naval weapons and ship producer |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-bombed-tehran-hq-of-iranian-naval-weapons-and-ship-producer/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di heman demê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye. Di 28ê adarê de êrîşeke dronî li dijî avahiya serokê Herêma Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî li Dihokê pêk hatiye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku dron li ber derê avahiya dikeve.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30406 |sernav=KCK'YÊ ÊRIŞA LI SER MALA NÊÇÎRVAN BARZANÎ ŞERMEZAR KIR |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2903202614 |sernav=Brîtanya: Em êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî bi tundî şermezar dikin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2803202624 |sernav=Mezlûm Ebdî li ser êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî hatiye kirin daxuyanî da |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en }}</ref> Di şeva 28ê adarê de êrîşeke li Tehranê ziraran daye avahiyên Zanîngeha Zanist û Teknolojiyê ya Îranê. Artêşa Îranê gef xwariye ku dê êrîşî zanîngehên amerîkî yên li herêmê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603281733 |sernav=Blast damage hits Iran University of Science and Technology |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-28 |sernav=Iran threatens to hit US universities in the Middle East in retaliation for alleged strike on two universities |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-hit-us-universities-in-the-middle-east-in-retaliation-for-alleged-strike-on-two-universities/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Paşê, li gorî agahiyan, êrîşên Îsraêlê li ser depoyeke avê li Heftkelê ketin û Elî Fûladwend ku serokê beşa lêkolînê ya rêxistina nûbûn û lêkolînên parastinê, li Borujerdê bû ligel endamên malbata xwe jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF strikes infrastructure in Iran; reports: senior nuclear program official killed |url=https://www.ynetnews.com/article/syc7d3ssbg |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Mirina Fûladwend paşê ji aliyê medyaya Îranê ve hatiye piştrast kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603288568 |sernav=Research chief of Iran suspected nuclear weapons program killed in airstrikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en }}</ref> Di heman rojê de li Eştaolê di êrîşeke mûşekî ya balîstîk de 19 kes birîndar bûne û di encamê de gelek xaniyan jî zirarê dîtiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Staff |pêşnav2=ToI |tarîx=2026-03-28 |sernav=Several hurt as Iranian missile hits Jerusalem-area town; Hezbollah continues to strike north |url=https://www.timesofisrael.com/several-hurt-as-iranian-missile-hits-jerusalem-area-town-hezbollah-continues-to-strike-north/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hêzên deryayî yên brîtanî biryarê daye ku keştiyeke amfîbî ya RFA Lyme Bay ku bi dronên nêçîrvaniya mînan ve hatiye sazkirin, bişîne Tengava Hurmizê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.thetimes.com/uk/politics/article/rfa-lyme-bay-mine-hunting-iran-strait-hormuz-khft3jm3k |sernav=Navy fits RFA Lyme Bay with mine-hunting drones to end Iran blockade |malper=www.thetimes.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> ==== Erîşên li dijî Herêma Kurdistanê ==== Di roja 28 adarê de bi dronan li Dihokê li dijî avahiyê serokê Herema Kurdistanê [[Nêçîrvan Barzanî]] pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/903911/slug |sernav=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/904224/slug |sernav=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Di heman demê de ji aliyê rayedarên Herêma Kurdistanê ve hatiye ragihandin ku heta 28 adarê bi 5 car ofîsên fermî yên rêveberiya Herêma Kurdistanê ji aliyê dronan ve bûye armaca êrîşan. Hatiye texmîn kirin ku ev êrîş ji aliyê komên heşda şabî yên ku nav sinorê Iraqê de ne pêk hatiye. Di derbarê êrîşan de [[Mesûd Barzanî]] banga li hikûmeta Iraqê kiriye ku di derbarê van komên êrîşkar de helwesta xwe diyar bikin. === 29ê adarê === Di 29ê adarê de, di encama êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ya li ser bajarê Bender Hamîr a li başûrê Îranê herî kêm 5 kes jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sanger |pêşnav=David E. |paşnav2=Boxerman |pêşnav2=Aaron |paşnav3=Mahoozi |pêşnav3=Sanam |tarîx=2026-03-29 |sernav=Trump Says Iran Agreed to Allow 20 More Ships of Oil Through Strait of Hormuz |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/30/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Mûşekek Îranê li kargeheke kîmyewî ya li herêma pîşesaziyê ya Neot Hovav a li herêma Negev a Îsraêlê armanc digire. Di vê êrîşa Îranê de kesek birîndar bûye û ev yek fikarên li ser rijandina gazê ya xeternak zêde kiriye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku karwaneke heşda şabî derbasê bajarê Xoremşehrê dibe ku li ser sinorê Iraqê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603282000 |sernav=Video: Tehran-backed militia convoy seen moving from Iraq toward Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en }}</ref> DYA û Îsraêlê bi tevahî êrîşî çar tesîsên sereke yên hilberîna mûşekên balîstîk û 29 cihên avêtina mûşekan kirine. Kompleksên leşkerî yên li Xocir, Şahrûd, Parçîn û Hekîmiyeyê zirareke mezin dîtine û pisporan texmîn kirine ku zirara li van tesîsan dibe ku kapasîteya Îranê ya hilberîna mûşekên balîstîk ên xwedî menzîla kurt û navîn heta ku tesîs ji nû ve werin avakirin, rawestandiye. Li Xocîr û Şahrûdê, avahiyên tevlihevkirin û rijandinê, xetên hilberîna serên şer û tesîsên ku pêkhateyên sotemeniyên girîng hildiberînin bûne hedef; li Parçînê, motorên sotemeniya mûşekan a hişk û tesîsa Taleghan 2 zirar dîtine. Kompleksa Hekimiyeyê tesîsên hilberîna sotemeniya şil û cihê avêtina mûşekan dihewîne ku hatiye diyarkirin 19 avahî li wir hatine hedef girtin. Her wiha, gelek avahî û deriyên tunelan ên li baregehên mûşekî yên Xorgu û Îmam Elî hatine armanc girtin.<ref name="Bern2026">{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-special-report-march-29-2026/ |sernav=Iran Update Special Report, March 29, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en-US |paşnav=Bern |pêşnav=Stefaniia }}</ref> Bandorên şer ên li ser siyaset û aboriya navxweyî ya Îranê jî eşkere bûne. Karbidestên sipaha pasdarên şoreşa îslamî hişyariyên serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan a li ser bandora aborî ya şer paşguh kirine. Pezeshkian diyar kiriye ku şer bi giranî zirarê daye aboriya welat û heke di navbera DYA û Îsraêlê de agirbest neyê bidestxistin, di nav sê çar hefteyan de dikare hilweşîneke aborî li Îranê çêbike. Rejîm hewl dide ku bi bikaranîna hestên neteweperest raya giştî bikişîne ser piştgiriya ewlehiya navxweyî û şer û bi vî awayî kampanyayeke leşkerî ya dilxwazî bi navê "canfêda" dest pê dike.<ref name="Bern2026"/> === 30ê adarê === ==== Erîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gelek deverên Îranê ku di nav de Abad, Endîşe, Navçeya 15, Evîn, Mesûdiye, Nobonyad, Qeleh Hesen Xan û Seadatê, teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603299006 |sernav=Explosions, fighter jet activity reported across multiple provinces in Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en }}</ref> Îsraêlê ragihandiye ku wan li Tehranê navendên fermandariya mobîl û cihên ku ji bo çêkirina çekan hatine bikar anîn hedef girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603293568 |sernav=Israel says it struck mobile command centers in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en }}</ref> Di êrîşa DYA û Îsraêlî ya li ser gundekî Îranê de şeş kes jiyana xwe jidest dane û di encama êrîşan de pênc xanî hilweşiyane û 22 kes jî birîndar bûne. Piştî ku binesaziya elektrîkê ji ber parçeyên şarapnelê zirar dîtine, li hinek deverên Tehran û parêzgeha Alborzê, tevî Kerecê, elektrîka bajaran hatiye qutkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iranian minister confirms blackouts in parts of Tehran and in Karaj after strikes hit power grid |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-confirms-blackouts-in-parts-of-tehran-and-in-karaj-after-strikes-hit-power-grid/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA) ragihand ku reaktora ava giran a IR-40 piştî ku di êrîşa Îsraîlê ya 27ê Adarê de zirareke giran dîtiye û êdî nexebitiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/03/30/iran-s-heavy-water-production-plant-no-longer-operational-iaea-says |sernav=Iran’s heavy water production plant no longer operational, IAEA says |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en }}</ref> Li gelek deverên Îranê ku di nav wan de Girava Kiş, Girava Qeşm û Bandar Ebas ên li parêzgeha Hormozgan, li Babol a li parêzgeha Mazenderan, li Dêhgolan a li parêzgeha Kurdistanê û li Tebrîz a li parêzgeha Azerbaycana Rojhilat, teqîn û êrîş çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603302665 |sernav=New wave of strikes reported across several Iran provinces |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekek Îranê li tesîseke kîmyayî ya ADAMA li Ne'ot Hovav ketiye û di encamê de kesek birîndar bûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Curiel |pêşnav=Ilana |paşnav2=Curiel |pêşnav2=Ilana |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iran targets southern Israel: impacts in Be'er Sheva, industrial plant hit in Neot Hovav |url=https://www.ynetnews.com/article/bjhifiijwl |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Surkes |pêşnav=Sue |tarîx=2026-03-29 |sernav=Ministry says hazardous materials leak has been ruled out after missile fragment hit factory in south |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/ministry-says-hazardous-materials-leak-has-been-ruled-out-after-missile-fragment-hit-factory-in-south/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di derengiya 29ê adarê, balafirên bêpîlot ên Îranê li Kuweytê li baregeheke leşkerî dana û di encamê de 10 leşker birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/30/iranian-attack-damages-kuwait-power-and-desalination-plant-kills-worker |sernav=Iranian attack damages Kuwait power and desalination plant, kills worker |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en }}</ref> === 31ê adarê === ==== Êrîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gorî artêşê di 31ê adarê de êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê li dijî depoyên cebilxaneyê yên li Îsfehanê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=US hits Iranian ammunition bunkers, causing major explosions |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-hits-iranian-ammunition-bunkers-causing-major-explosions/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û her wiha li dijî tesîsên hilberîna çekan û pargîdaniyeke dermanan li Tehranê berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=IDF says it struck Iranian sites for missile components, anti-aircraft weapons |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-iranian-sites-for-missile-components-anti-aircraft-weapons/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-31 |sernav=Iran claims US-Israel strikes targeted major pharmaceutical company |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-claims-us-israel-strikes-targeted-major-pharmaceutical-company/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-04-01 |sernav=Acknowledging strike, Iran FM claims fentanyl factory only supplying ‘hospital drugs’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/acknowledging-strike-iran-fm-claims-fentanyl-factory-only-supplying-hospital-drugs/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Mehdî Wefaî ku endezyarê sereke yê hêza Qudsê ya Muhafizên Şoreşê li Libnanê ye, li Mahallatê di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Wezareta Tenduristiyê ya Libnanê ragihandiye ku di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya di tevahiya rojê de li herêmên Tyr, Saydon û Bint Cubeyl herî kêm heşt kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes in south Lebanon kill 8, including paramedic — Lebanon Health Ministry |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-in-south-lebanon-kill-8-including-paramedic-lebanon-health-ministry/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di heman rojê de artêşa Îsraêlê kuştina Hec Haşem di êrîşeke esmanî de li Beyrûtê ragihandiye ku di îlona sala 2024an de eniya başûr a Hizbullahê ji Elî Karakî wergirtibû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-04-01 |sernav=Top Hezbollah commander killed by Israeli Navy in Beirut — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-hezbollah-commander-killed-by-israeli-navy-in-beirut-idf/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî çavkaniyên filistînî, di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya li ser Cebeliye û Xan Yûnisê ya li Şerîda Xezzeyê de pênc kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes kill five in Gaza Strip, medics say |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-kill-five-in-gaza-strip-medics-say/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Artêşa Îranê êrîşên xwe yên li ser yekîneyên amerîkî yên li baregeha hewayî ya prens Siltan a li Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/04/01/3554165/irgc-destroys-us-aircrew-accommodation-in-al-kharj-air-base-targets-200-personnel |sernav=IRGC Destroys US Aircrew Accommodation in Al Kharj Air Base, Targets 200 Personnel - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en }}</ref> keştiyeke konteyner a Îsraêlê li avên navendî yên Kendava Farisî, xaleke kombûnê ya hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li peravên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, pergala parastina dronan a flota pêncemîn a amerîkî ya li derveyî baregeha xwe ya nêzîkî balafirgeha Behrêynê û du pergalên radarê amerîkî li baregeha Ehmed el-Cabirê, li Kuweytê ragihandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553369/irgc-launches-blitz-on-us-israeli-targets |sernav=IRGC Launches Blitz on US, Israeli Targets - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en }}</ref> Her wiha, droneke MQ-9 li ser Îsfehanê û droneke LUCAS li ser Qeşmê hatin têk birin ku bi vî awayî hejmara dronên amerîkî-îsraêlî yên ku ji destpêka şer ve hatine xistin gihîştiye 147 dronan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553408/iranian-army-shoots-down-intruding-mq-9-lucas-drones |sernav=Iranian Army Shoots Down Intruding MQ-9, LUCAS Drones - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en }}</ref> Erebistana Siûdî<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/31/saudi-arabia-intercepts-destroys-two-drone-attacks- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys two drone attacks |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en }}</ref> û Mîrnişînên Yekbûyî yên Erebî operasyonên parastina hewayî ragihandine<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/31/euronews-journalists-report-multiple-blasts-in-dubai-in-iranian-missile-and-drone-attack |sernav=Iran launches missile and drone barrage on Dubai, Kuwaiti tanker hit. |malper=www.euronews.com |roja-gihiştinê=2026-04-04 }}</ref> û di heman rojê de Îsraêl dîsa ji aliyê Îran û Hizbullahê ve bi roketan hate hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=No injuries reported in Iran’s latest volley of missiles at central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-latest-volley-of-missiles-at-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-891733 |sernav=Northern Israel faces over 50 Hezbollah rocket launches, drone infiltrations {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en }}</ref> ==== Revandina rojnemavana amerîkî ==== Wezareta karên hundir a Iraqê û wezareta karên derve ya DYAyê ragihandine ku rojnamevana serbixwe ya amerîkî Shelly Kittelson li Bexdayê ji aliyê rêxistina terorîst a lîwayên Hizbullahê ya ku Îran piştgiriyê dide wan ve hatiye revandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yled478zwo |sernav=US journalist Shelly Kittleson kidnapped in Baghdad |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en-GB }}</ref> === 1ê nîsanê === Di 1ê nîsana 2026an de, Ajansa Nûçeyan a Mehr ku ajanseke nîvfermî ya nûçeyan a dewleta Îranê ye, ragihandiye ku analîstê siyasî û wezîrê derve yê berê Kemal Xerazî di êrîşeke asmanî ya li ser mala wan de bi giranî birîndar bûye û hevjîna wî jî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/04/01/former-iran-fm-seriously-injured-wife-killed-in-tehran-strike |sernav=Former Iran FM ‘seriously injured,’ wife killed in Tehran strike |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-04-01 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en }}</ref> Karbidestên îranî êrîş wekê hewldanek ji bo têkbirina pêvajoya dîplomatîk bi nav kirine û diyar kirine ku Xerazî civînek plankirî di navbera karbidestên Îranî û cîgirê serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê JD Vance de koordîne dikir.<ref name="KannoYoungs2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Kanno-Youngs |pêşnav=Zolan |tarîx=2026-04-01 |sernav=Trump Claims Military Success but Offers No Clear Timeline to End Fighting |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/01/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li gorî agahiyan, di êrîşên esmanî yên li ser Girava Hengamê ku xakeke Îranê ya li Tengava Hurmizê ye, heft kes birîndar bûne.<ref name="KannoYoungs2026"/> Di heman demê de, Donald Trump diyar kiriye ku ew êdî ji ber uranyuma dewlemendkirî ya bin erdê ya Îranê ne xemgîn e.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=negotiate |pêşnav=the United States to |paşnav2=sabotage |paşnav3=years |pêşnav3=attack the Iranian nuclear program for the past 25 |tarîx=2026-04-01 |sernav=‘I Don’t Care About That’: Trump Says Iran’s Enriched Uranium Is Not a Concern |url=https://www.nytimes.com/2026/04/01/us/politics/trump-iran-war-nuclear-uranium.html |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Ji aliyê din ve, Benjamin Netanyahu îdia kiriye ku êrîşên ji aliyê Amerîka û Îsraêlê ve hatine kirin, şiyana Îranê ya hilberîna çekên navokî û mûşekên balîstîk ji holê rakirine û ev yek "du gefên hebûnî" yên li ser Îsraêlê ji holê rakiriye.<ref name="KannoYoungs2026"/> Serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan nameyeke vekirî ji bo welatiyên amerîkî belav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lee |pêşnav=Chantelle |tarîx=2026-04-02 |sernav=Iranian President Pens Open Letter to American People |url=https://time.com/article/2026/04/01/iran-war-president-open-letter-american-people/ |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=Time |ziman=en-US |issn=0040-781X }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=tîrmeh 2026 }}</ref> === 2ê nîsanê === Di 2ê nîsanê de Donald Trump gotarek li seranserê welêt pêşkêş kiriye û diyar kiriye ku êrîşan sîstemên mûşek û dronan ên Îranê "bi awayekî dramatîk kêm kirine". Wî her wiha diyar kiriye ku êrîşên li ser Îranê dê di du-sê hefteyên bê de zêdetir bibin bi armanca "vegerandina wan ji bo serdema kevirî, cihê ku ew lê ne".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Broadwater |pêşnav=Luke |paşnav2=Pager |pêşnav2=Tyler |tarîx=2026-04-02 |sernav=5 Takeaways From Trump’s Address on Iran |url=https://www.nytimes.com/2026/04/01/us/politics/trump-iran-war-address-takeaways.html |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li gorî agahiyan du êrîşên ji aliyê DYAyê ve li ser Pira B1 a ku di navbera Tehran û Kerecê de ye û wekê pira herî bilind a Rojhilata Navîn hatiye binavkirin pêk hatiye ku di encamê de heşt kes hatine kuştin, 95 kes birîndar bûne û pir jî hilweşiyaye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/04/trump-announces-destruction-irans-tallest-bridge |sernav=Trump announces destruction of Iran's tallest bridge - AL-MONITOR: The Middle Eastʼs leading independent news source since 2012 |malper=www.al-monitor.com |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en }}</ref> Di dema êrîşê de, gelek malbatên îranî li parkên di bin pirê de ku ji bo pîrozbahiyên Sizdeh Be-Dar kom bibûn, hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/articles/cgk03vyre3ko |sernav=واکنش‌ها یه حمله هوایی به «بلندترین پل خاورمیانه» در کرج؛ از نگرانی از بازگشت به «عصر حجر» تا «بهترش را می‌سازیم» |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-04-03 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=fa }}</ref> Îranê ragihandye ku Enstîtuya Pasteur a sedsalî û navendeke bijîşkî, di encama êrîşan de zirareke cidî dîtiye. Wezîrê berevaniya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Hegseth pesnê xwe daye ku "tevahiya rojê mirin û wêranî ji esîman ve çêbûye".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260402-trump-gloats-on-possible-war-crimes-in-iran-but-punishment-distant |sernav=Trump gloats on possible war crimes in Iran, but punishment distant |malper=France 24 |tarîx=2026-04-02 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en }}</ref> Hêzên oarastina Îsraêlê ragihandiye ku wan di êrîşekê de li herêma Kirmaşanê ya Îranê, fermandarê mûşekên balîstîk ên Îranê Mekrem Atimî û çend fermandarên tabûrê ji yekîneya mûşekên balîstîk ên navendî ya Îranê ya Atimî kuştine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891953 |sernav=IDF kills Iranian ballistic missile chief, strike targets key supply bridge {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-04-02 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.israelnationalnews.com/flashes/682113 |sernav=IDF eliminates Iranian ballistic missile commander in Kermanshah region |malper=Israel National News |tarîx=2026-04-16 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke mûşekî ya balîstîk a Îranê li Petah Tikva zirar daye kargeheke dronên Îsraêlê.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Kogan |pêşnav=V.S. |paşnav2=Berkovich |pêşnav2=I.V. |tarîx=2019-12-15 |sernav=Silver, gold and palladium leaching from electronic scrap using bromine- bromide solution |url=https://doi.org/10.31643/2019/6445.36 |kovar=Kompleksnoe Ispolʹzovanie Mineralʹnogo syrʹâ/Complex Use of Mineral Resources/Mineraldik Shikisattardy Keshendi Paidalanu |cild=311 |hejmar=4 |rr=35–47 |doi=10.31643/2019/6445.36 |issn=2224-5243 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.calcalistech.com/ctechnews/article/b1bptztoze |sernav=Israeli drone factory hit by Iranian missile |malper=ctech |tarîx=2026-04-03 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/defense-and-tech/article-892002 |sernav=AeroSentinel production facility damaged by Iranian missile attack {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-04-03 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en }}</ref> === 5ê nîsanê === == Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê == {{Gotara bingehîn|Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 2026}} Ji destpêka şer ve Herêma Kurdistanê bûye armanca êrîşan. Êrîşên li ser [[Herêma Kurdistanê]] di 28ê sibata 2026an despêkiriye ku gelek deverên li parêzgeha Hewlêrê û parêzgeha Silêmanî rasterast bûne armanca êrîşên dronên Îranê û heşda şabî ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.state.gov/releases/office-of-the-spokesperson/2026/03/joint-statement-on-irans-missile-and-drone-attacks-in-the-region/ |sernav=Joint Statement on Iran’s Missile and Drone Attacks in the Region |malper=United States Department of State |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Di êrîşan de deverên derdor ên [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] hatiye armanc girtin ku hêzên amerîkî yên [[Hevpeymaniya Navneteweyî li dijî Daişê|hevpeymaniya navneteweyî ya li dijî DAIŞê]] li deverên bûn û yek ji van xalan balyozxaneya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ya Hewlêrê bû ku bibû armanca êrîşan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-evening-special-report-march-1-2026/ |sernav=Iran Update Evening Special Report, March 1, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US |paşnav=Sleiman |pêşnav=Nadia }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Di 12ê adarê de baregeheke leşkerî ya [[Îtalya]]yê ya li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] rasterast bûye armanceke êrîşa mûşekan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603120049 |sernav=Missile hits Italian base in Erbil, no injuries reported |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Piştê re ji aliyê rayedaran ve hatiye ragihandin ku di vê êrişê de ti birîndar çênebûne. Di roja 12ê adarê de kampeke perwerdeyê ya ku ji aliyê leşkerên [[Fransa]]yê li Hewlêrê ve dihatin bikaranîn rasterast bûye armanca êrîşan ku fermandarê [[Fransayî|fransî]] ya bi navê Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê [[Varces-Allières-et-Risset|Varces]], Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye û şeş leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260312-middle-east-war-live-israel-lebanon-iran-gulf |sernav=French soldier killed in drone attack in Iraq’s Kurdish region, Macron says |malper=France 24 |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Heta 17ê adarê nêzîkî 300 êrîş li hemberî Herêma Kurdistanê pêk hatine. Di êrîşên de gelek deverên li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêr]] û [[Silêmanî (bajar)|Silêmanî]] rasterast bûne armanca êrîşan. Herêma Kurdistanê ji destpêka şer ve ku di 28ê adarê de hatibû destpêkirin bûye armaca êrîşên Îranê û bi taybetî êrîşên heşda şabiyên ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine. Di van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30290 |sernav=WEZARETA PÊŞMERGEYAN: 6 PÊŞMERGEYÊN LEHENG ŞEHÎD BÛN |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=kr }}</ref> 6 pêşmergeyên [[Rojhilata Kurdistanê]] û fermanderekî fransî jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fdd.org/analysis/2026/03/11/us-condemns-iranian-and-militia-attacks-in-iraq-amid-unclaimed-airstrikes-on-tehran-backed-militias/ |sernav=US condemns Iranian and militia attacks in Iraq amid unclaimed airstrikes on Tehran-backed militias |malper=FDD |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Frantzman |pêşnav=Seth J. }}</ref> Ji ber van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 20 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=en }}</ref> == Bandora şer == Îsraîlê rewşa awarte li seranserê welêt ragihandiye ku diyar kiriye ku ev mezintirîn êrîş ew ku wan li hemberî Îranê pêk anîye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=McCluskey |pêşnav=Christian Edwards, Karina Tsui, Mitchell }}</ref> Îsrael Katz daxuyaniyek daye û gotiye "Li gorî benda 9C(b)(1) a qanûna parastina sivîl, 5711-1951, di bin desthilata min de û piştî ku ez piştrast bûm ku ihtîmaleke mezin a êrîşekê li ser nifûsa sivîl heye ku ez bi vê yekê li seranserê axa welat eniya navxweyî radigihînim."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896765/slug |sernav=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |malper=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Rojnameya New York Times diyar kiriye ku dibistan û cihên kar ên Îsraîlê jî dê werin girtin û kombûnên giştî werin betalkirin. Li Îranê qutbûna înternetê "nêzîkî tevahiya welat" ji nû ve hatiye pêkanîn ku NetBlocksê ragihandiye ku girêdana înternetê li Îranê daketiye ji %4 ê ji astên asayî.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116147264437940657 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/fa/202602281170 |sernav=نت‌بلاکس از خاموشی اینترنت در ایران خبر داد |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=fa }}</ref> === Girtina qada hewayî === Piştî êrîşan ji ber ku dewletên herêmî qada hewayî girtin, qada hewayî ya Îranê bi piranî ji bo balafirên sivîl vala bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284853 |sernav=Iran’s skies empty after strikes as regional states close airspace |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Bi dest pêka êrîşan re Behreyn, Iraq, Îsraêl, Kuweyt, Qeter, Sûriye û Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî qadên xwe yên hewayî girtine û gelek balafir ber bi cihên din ve hatin veguhastin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Israel closes airspace after strikes on Iran |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iraq shuttering airspace after US, Israel strike Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iraq-shuttering-airspace-after-us-israel-strike-iran/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-02-28 |sernav=Syria shutters airspace |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/syria-shutters-airspace/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Pargîdaniyên hewayî yên navneteweyî yên wekê Air India, Biman Bangladesh Airlines, British Airways, Cathay Pacific Airways, IndiGo, Lufthansa, Virgin Atlantic û Wizz Air ji ber şer û pevçûnan seferên xwe yên bo Rojhilata Navîn ji bo demên cuda cuda rawestandin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran-Israel war: Air India, IndiGo and multiple other airlines suspend flights. Check full list |url=https://economictimes.indiatimes.com/nri/latest-updates/iran-israel-war-multiple-airlines-suspend-flights-check-full-list/articleshow/128879934.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/46mwakjn9t |sernav=Biman suspends Middle East flights amid conflict |malper=Prothomalo |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=BSS }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> === Girtina Tengava Hurmizê === Raporeke Reutersê ji berpirsekî operasyona aspidesê veguhestiye ku gotiye li gorî guhdarîkirinên radyoya pir bilind (VHF), pasdarên şoreşa îslamî ya Îranê [[Tengava Hurmiz]]ê ji bo çûnûhatina keştiyan girtiye. Rayedareke [[Yekîtiya Ewropayê]] ragihandiye ku peyamên ku keştî dibêjin "destûr nayê dayîn ku tu keştî ji Tengava Hormuzê derbas bibe" werdigirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/irgc-says-no-ship-allowed-pass-strait-hormuz-according-eu-official |sernav=IRGC says 'no ship allowed to pass Strait of Hormuz', according to EU official |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288034 |sernav=‘No ship allowed to pass Strait of Hormuz,’ Iran warns vessels - Reuters |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> == Qurbaniyên şer == == Bertek == === Îran === Wezareta derve ya Îranê gefa bersivdanê li hember êrîşa hêzên amerîkî li ser bingehên amerîkî yên li Kendava Farsê xwariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284010 |sernav=Iran decries attacks, vows response as it appeals to Security Council |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> Konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê ragihandiye ku welatê wan rastî "operasyoneke hewayî ya hovane" ji aliyê Amerîka û Îsraîlê ve hatiye û gotiye: "Ev yek careke din di dema danûstandinan de qewimiye û dijmin xeyal dike ku miletê berxwedêr ê Îranê dê bi van kiryarên tirsonek daxwazên wan ên biçûk radest bibe." Wezîrê derve yê Îranê Ebas Eraqçî êrîşê wekê "bi tevahî bêsedem, neqanûnî û bêexlaq" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> === Dewletên Yekbûyî === Serokê Dewletên Yekbûyî [[Donald Trump]] piştrast kiriye ku artêşa amerîkî li Îranê dest bi "operasyonên şer ên mezin" kiriye û şer wekê "operasyoneke mezin û berdewam a ji bo pêşîgirtina li vê dîktatoriya pir xerab û radîkal ku gefê li Amerîkayê dixwe" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Tyler Pager |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump says military campaign is "massive and ongoing" |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di vîdyoyekê de ku li ser Truth Social hatiye weşandin, Trump ji nû ve destnîşan kiriye ku "Armanca wan ew e ku ew bi rakirina gefên nêzîk ên ji rejîma Îranê ku komeke hovane ya mirovên pir dijwar û tirsnak, gelê amerîkî biparêzin" û di axavtina xwe de gotiye: "47 sal in, rejîma Îranê Mirin ji bo Amerîkayê diqîre û kampanyayeke bêdawî ya xwînrijandin û kuştinên girseyî dimeşîne ku Dewletên Yekbûyî, leşkerên me û mirovên bêguneh, li gelek welatan armanc digire."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump confirms in video message that military campaign in Iran has begun |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Trump ragihandiye ku piştî kuştina Elî Xamineyî, danûstandinên bi Îranê re hêsantir dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143 |sernav=Live - Trump says talks easier after Khamenei, Iran vows ‘devastating’ response |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> === Îsraêl === Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu diyar kiriye ku armanca êrîşan "jiholêrakirina gefa hebûnî ya ku ji aliyê rejîma li Îranê ve tê çêkirin" e û diyar kiriye ku "çalakiya me ya hevbeş dê şert û mercan ji bo gelê wêrek ê Îranê biafirîne da ku çarenûsa xwe bigire destên xwe."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Estrin |pêşnav=Daniel |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran's supreme leader, Ayatollah Ali Khamenei, has been killed |url=https://www.npr.org/2026/02/28/nx-s1-5730158/israel-iran-strikes-trump-us |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Wezîrê derve Gideon Sa'ar gotiye ku kiryara leşkerî li dijî Îranê bi awayekî lezgîn pêwîst e "tevî xetereyên girîng ên têkildar", û gotiye ku "derengketin dê rê bidaya rejîma Îranê ku bigihîje astek parastinê ji bo bernameya xwe ya kîmyayî û her wiha dest bi hilberîna girseyî ya mûşekên balîstîk ên dûravêj bike".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Johnatan Reiss |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> === Bertekên navneteweyî === * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Herêma Kurdistanê]] piştî hedefgirtina [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] û balyozxaneya giştî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] ji aliyê mûşekên Îranê ve, fermandarekî payebilind ê pêşmergeyan diyar kir ku hêzên wan di rewşa amadebaşiyê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/peshmarga-iraqi-kurdistan/8118549.html |sernav=Fermandarekî Pêşmergeyan Dibêje Ew di Amadebaşîyê de ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Nûnerên [[Hevpeymaniya Hêzên Siyasî yên Rojhilata Kurdistanê]] diyar kirine ku ew bi hev re biryarên siyasî û leşkerî koordîne dikin û ji bo qonaxek nû amadekariyê dikin ku hêzên wan di hundurê Îranê de ye û li rojhilata Kurdistanê amade ne ku li hemberî êrîşan xwe biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/iran-kurds-position/8118628.html |sernav=Partîyên Kurdên Îranê di Biryarên Xwe yên Siyasî û Leşkerî de Yekgirtî ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref> * {{Sembola alayê|Fransa}} [[Fransa]]: Serokkomarê Fransayê [[Emmanuel Macron]] ji bo kêm kirina tundiya şer daxwaza şer bangawaziya civîneke awarte ya [[Konseya Ewlehiyê ya Neteweyên Yekbûyî]] kiriye. * {{Sembola alayê|Kanada}} [[Kanada]]: Serokwezîr Mark Carney Îran bi "çavkaniya sereke ya bêîstîqrarî û terorê li seranserê Rojhilata Navîn" tawanbar kiriye û piştgiriya xwe ji bo operasyonan anî ziman û tekez kiriye ku Îran nikare çekên nukleerî bi dest bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.pm.gc.ca/en/news/statements/2026/02/28/statement-prime-minister-carney-and-minister-anand-situation-middle-east |sernav=Statement by Prime Minister Carney and Minister Anand on the situation in the Middle East |malper=Prime Minister of Canada |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Keyaniya Yekbûyî}} [[Keyaniya Yekbûyî]]: Hikûmeta brîtanî daxuyaniyek weşandiye û diyar kiriye ku Brîtanya "naxwaze pevçûnên herêmî yên berfirehtir kûrtir bibin". Di heman demê de hikûmetê diyar kiriye ku wan ji bo ewlekariya balyozxaneyên xwe yên li herêmê "kapasîteyên parastinê" bi hêz kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Israel and Iran exchange fresh attacks after Iran's Supreme Leader Khamenei killed - live updates |malper=BBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> Serokwezîr Keir Starmer piştrast kiriye ku balafirên brîtanî ji bo armancên parastinê "li ezmanan" in lê di êrîşên Îsraîl û Amerîkayê de "tu rol nelîstine" û bang li Îranê kiriye ku xwe ji êrîşên din li seranserê Rojhilata Navîn dûr bigire û "tundûtûjî û tepeserkirina tirsnak a li dijî gelê Îranê" rawestîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=British planes "in the sky" in Middle East, says Starmer |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Piştre wî serokatiya civînek awarte ya COBRA lidarxistiye ku ku bersiva Keyaniya Yekbûyî nîqaş bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sabbagh |pêşnav=Dan |paşnav2=Defence |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-28 |sernav=RAF jets flying defensive missions after US-Israeli attack on Iran, Starmer says |url=https://www.theguardian.com/politics/2026/feb/28/starmer-chairs-cobra-meeting-after-us-israel-strikes-on-iran |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> * {{Sembola alayê|Almanya}} [[Almanya]]: Şansolyer Friedrich Merz di daxuyaniyek hevbeş ê bi Fransa û Keyaniya Yekbûyî re gotiye ku ew ji berê ve hatiye agahdarkirin û nîqaş di rê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yj9kr31y7o |sernav=How the world has reacted to US and Israeli strikes on Iran |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> * {{Sembola alayê|Hindistan}} [[Hindistan]]: Wezareta karên derve yê Hindistanê nîgeraniyên xwe aniye ziman û ji her sê welatan xwest ku agirbestê ragihanin. Balyozxaneya Hindistanê welatiyên Hindistanê ji sefera ji bo Îran û piraniya welatên Rojhilata Navîn hişyar kiriye û ji kesên di nav welat de xwestiye ku tavilê li stargehê bigerin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://indianexpress.com/article/india/israel-iran-conflict-indian-embassy-advisory-10556818/ |sernav=‘Remain near shelters, avoid non-essential travel’: India warns citizens in Israel after Tehran attack |malper=The Indian Express |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> NORKA her wiha ji bo welatiyên asê mane li hemî welatên bandordar xetên alîkariyê daniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/norka-sets-up-helpdesk-for-kerala-people-in-iran-israel/ |sernav=NORKA sets up helpdesk for Kerala people in Iran, Israel |malper=The Tribune |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Çîn}} [[Çîn]]: Wezareta karên derve fikarên xwe yên li ser êrîşên Amerîka û Îsraîlê aniye ziman û daxwaza rawestandina tavilê ya dijminatiyê li dijî Îranê û ji nû ve destpêkirina diyalogê kiriye. Her wiha tekez kiriye ku divê rêz li serweriya Îranê were girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fmprc.gov.cn/eng/xw/fyrbt/202602/t20260228_11866531.html |sernav=Foreign Ministry Spokesperson’s Remarks on the Military Strikes Against Iran by the U.S. and Israel_Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China |malper=www.fmprc.gov.cn |roja-gihiştinê=2026-03-01 }}</ref> * {{Sembola alayê|Rûsya}} [[Rûsya]]: Wezîrê karên derve [[Sergey Lavrov]] êrîşên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Îsraîlê wekê "gaveke bêwijdan" û "kiryareke êrîşkariya çekdarî ya bi zanebûn, pêşwext û bêsedem" şermezar kiriye û wan bi wê yekê tawanbar kir ku herêmê ber bi "karesateke mirovî, aborî û dibe ku radyolojîkî jî" ve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Russia condemns "reckless" airstrikes on Iran, as Finland and Ireland express concern |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Elî Xamineyî]] [[Kategorî:Şer]] [[Kategorî:Şerên Azerbaycanê]] [[Kategorî:Şerên Behreynê]] [[Kategorî:Şerên DYAyê]] [[Kategorî:Şerên Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:Şerên Fransayê]] [[Kategorî:Şerên Iraqê]] [[Kategorî:Şerên Îranê]] [[Kategorî:Şerên Îsraêlê]] [[Kategorî:Şerên Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:Şerên Kuweytê]] [[Kategorî:Şerên Libnanê]] [[Kategorî:Şerên li Îranê]] [[Kategorî:Şerên li Rojhilata Navîn]] [[Kategorî:Şerên Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:Şerên Omanê]] [[Kategorî:Şerên Qeterê]] [[Kategorî:Şerên Qibrisê]] [[Kategorî:Şerên Sûriyê]] [[Kategorî:Şerên Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Şerên Urdunê]] [[Kategorî:Şerên Yemenê]] [[Kategorî:Şerên Yewnanistanê]] [[Kategorî:2026 li Azerbaycanê]] [[Kategorî:2026 li Behreynê]] [[Kategorî:2026 li DYAyê]] [[Kategorî:2026 li Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:2026 li Fransayê]] [[Kategorî:2026 li Iraqê]] [[Kategorî:2026 li Îranê]] [[Kategorî:2026 li Îsraêlê]] [[Kategorî:2026 li Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:2026 li Kurdistanê]] [[Kategorî:2026 li Kuweytê]] [[Kategorî:2026 li Libnanê]] [[Kategorî:2026 li Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:2026 li Omanê]] [[Kategorî:2026 li Pakistanê]] [[Kategorî:2026 li Qeterê]] [[Kategorî:2026 li Qibrisê]] [[Kategorî:2026 li Sûriyê]] [[Kategorî:2026 li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:2026 li Urdunê]] [[Kategorî:2026 li Yemenê]] [[Kategorî:2026 li Yewnanistanê]] b57j5x2xi9b0di6auyv3dn9wo5yngoe 0 329005 2081766 2081332 2026-07-24T04:24:29Z InternetArchiveBot 45060 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2081766 wikitext text/x-wiki {{multiple image|align=right|total_width=320|image1=Pictograms-nps-accessibility-wheelchair-accessible.svg|alt1=|image2=Pictograms-nps-accessibility-low vision access.svg|alt2=|image3=Pictograms-nps-accessibility-sign language interpretation.svg|alt3=|footer=Îşaretên ku ji bo kesên astengdariyê li civakê tên bikaranîn (mesele ji [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]]).}} '''Astengdarî''' an jî '''seqetî''', ew rewş e ku ji bo kesekî pêkanîna hin çalakiyan an jî gihîştina wekhev a li nava civakekê dijwartir dike. Astengdarî dikare kognîtîv (girêdayî zanin û têgihiştinê), pêşveçûnî, rewşenbîrî, [[Psîkopatî|derûnî]], fîzîkî, hestewarî an jî têkeliyek ji gelek faktoran bin. Astengdarî dikare ji zayînê ve hebe an jî di nava heyata kesekî de peyda be. Di warê tarîxê de, astengdarî tenê li ser bingeha komek pîvanên teng hatiye naskirin; lêbelê, astengdarî ne rewşên dualî (ango tenê "heye" an "tune ye") ne û dikare li gorî kesê bi awayekî taybet û cuda xuya be.<ref name=":3">{{Jêder-kovar |paşnav1=Francis |pêşnav1=Leslie |paşnav2=Silvers |pêşnav2=Anita |tarîx=1 çiriya pêşîn 2016 |sernav=Perspectives on the Meaning of "Disability" |url=https://journalofethics.ama-assn.org/article/perspectives-meaning-disability/2016-10 |kovar=AMA Journal of Ethics |cild=18 |hejmar=10 |rr=1025–1033 |doi=10.1001/journalofethics.2016.18.10.pfor2-1610 |issn=2376-6980 |pmid=27780027 |doi-access=free }}</ref> Astengdariyek dikare bi hêsanî xuya bibe, an jî di cewherê xwe de ne-xuya be. Di seranserê tarîxê de, bi perspektîfên çeşîd ên teorîk, astengdarî bi awayên cuda hatine dîtin. Du modelên sereke hene ku hewl didin astengdariyê di civaka me de rave bikin: modela bijîşkî û modela civakî.<ref>{{Jêder-malper |url=https://odpc.ucsf.edu/clinical/patient-centered-care/medical-and-social-models-of-disability |sernav=Medical and Social Models of Disability |malper=Office of Developmental Primary Care |roja-gihiştinê=8 sibat 2024 |archive-date=2024-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208095432/https://odpc.ucsf.edu/clinical/patient-centered-care/medical-and-social-models-of-disability |url-status=dead }}</ref> Modela bijîşkî wekî çarçoveyek teorîk kar dike ku astengdariyë wekî rewşek bijîşkî ya nexwestî ku lazimeyê dermankirina taybetî ye dibîne. Yên ku xwe dispêrin modela bijîşkî, meyla wan heye ku li ser dîtina sebebên bingehîn ên seqetiyan û herwiha her dermankirinê - wekî teknolojiya alîkar - bisekinin. Modela civakî astengdariyê wekî sinorkirinek ji hêla civakê ve hatî afirandin li ser kesên ku xwedî heman şiyana piraniya nifûsê nînin, navend dike. Yên ku xwe dispêrin modela civakî, meyla wan heye ku li ser gihîştin û helwestên civakî/kulturî yên li hember astengdariyê bisekinin. Her çend modela bijîşkî û modela civakî çarçoveyên herî gelemperî ji bo astengdariyê bin jî, gelek modelên din hene ku astengdariyê teorîze dikin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Wright |pêşnav=Kathryn M |tarîx=1 hezîran 2024 |sernav=Getting to Disability Justice: A Critical Conceptual Review of Disability Models in U.S. Social Work |url=https://scholarworks.wmich.edu/jssw/vol51/iss1/4 |kovar=The Journal of Sociology & Social Welfare |ziman=en |cild=51 |hejmar=1 |rr=70–81 |doi=10.15453/0191-5096.4723 |issn=0191-5096 |gihiştina-urlyê=subscription }}</ref> Mîna gelek kategoriyên civakî, têgeha "astengdarî" di nav akademiyê, cîhanên bijîşkî û hiqûqî û civaka astengdaran de di bin nîqaşên giran de ye. Gelek terim hene ku aliyên astengdariyê rave dikin. Her çend hin terim tenê ji bo danasîna diyardeyên têkildarî astengdariyê hene jî, yên din li dora damxekirin û dûrxistina kesên astengdar hatine navend kirin. Hin terim xwedî wateyek ewqas neyînî ne ku ew wekî heqaret têne hesibandin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Barnes |pêşnav=Elizabeth |tarîx=2014 |sernav=Valuing Disability, Causing Disability |url=https://www.jstor.org/stable/10.1086/677021 |kovar=Ethics |cild=125 |hejmar=1 |rr=88–113 |doi=10.1086/677021 |issn=0014-1704 |jstor=10.1086/677021 |gihiştina-urlyê=subscription }}</ref> Xalek nîqaşê ew e ku gelo çaxa ku behsa astengdarî û kesek tê kirin, bikaranîna zimanê pêşî yê kesî (ango kesekî ku astengdar e) an zimanê pêşî yê nasnameyê (ango kesekî astengdar) guncaw e. Ji ber marjînalîzekirina (ji dûrxistina civakê) kesên astengdarî, gelek sedemên çalakvanan hene ku ji bo muameleyek wekhev û gihîştina civakî zextê dikin. Çalakvanên astegndariyan ji bo bidestxistina heqên wekhev û hiquqperwer di bin qanûnê de têkoşîn kirine - her çend hîn jî pirsgirêkên siyasî hene ku zordestiya kesên astengdar çalak dikin an pêşve dixin. Her çend çalakvaniya astengdariyan ji bo hilweşandina sîstemên bêalî xizmet dike jî, normên civakî yên têkildarî têgihîştina astengdariyan pir caran ji hêla tropên ku ji hêla medyayê ve têne bikaranîn têne xurt kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://ar2003.emcdda.europa.eu/en/page073-en.html |sernav=Social exclusion and reintegration |roja-gihiştinê=2014-12-29 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20141029201038/http://ar2003.emcdda.europa.eu/en/page073-en.html |roja-arşîvê=2014-10-29 }}</ref> Ji ber ku têgihîştinên neyînî yên astengdariyë di civaka nûjen de belav in, kesên astengdar berê xwe dane xweparêziyê da ku li dijî marjînalîzekirina xwe bisekinin. Kesên astengdar ên ku parêzvaniya heqên wan dikin, pir caran balê dikişînin ser vê rastiyê ku astengdarî wekî nasnameyekê tê dîtin; nasnameyek ku li gorî nasnameyên din ên piralî yên kesî, bi awayekî cuda tê heyatkirin. Dûrxistina mijara astengdariyê ji nava civaka giştî, derfetek ji bo derketina holê ya kultureke taybet a astengdaran afirandiye. Herçend çalakvanên astengdar hîn jî piştgiriyê didin tevlîbûna kesên astengdar a nava civaka giştî, lê ji bo pêşxistina civakeke astengdaran, gelek qadên taybet ên tenê ji bo wan hatine avakirin —wekî di warên [[huner]], [[medyaya civakî]] û [[Werziş|sporê]] de.<ref name="e616">{{Jêder-kovar |paşnav=Felix |pêşnav=Cathrine Victoria |tarîx=24 sibat 2024 |sernav=A Critique of the Inclusion/Exclusion Dichotomy |kovar=Philosophies |cild=9 |hejmar=2 |rûpel=30 |doi=10.3390/philosophies9020030 |issn=2409-9287 |doi-access=free }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Konseptên civakî]] [[Kategorî:Mafên mirovan]] [[Kategorî:Plandanîna bajarî]] h83klsx5p07jfhgwv04aouswx91pfzn 2081768 2081766 2026-07-24T05:12:12Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan 2081768 wikitext text/x-wiki {{multiple image|align=right|total_width=320|image1=Pictograms-nps-accessibility-wheelchair-accessible.svg|alt1=|image2=Pictograms-nps-accessibility-low vision access.svg|alt2=|image3=Pictograms-nps-accessibility-sign language interpretation.svg|alt3=|footer=Îşaretên ku ji bo kesên astengdariyê li civakê tên bikaranîn (mesele ji [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]]).}} '''Astengdarî''' an jî '''seqetî''', ew rewş e ku ji bo kesekî pêkanîna hin çalakiyan an jî gihîştina wekhev a li nava civakekê dijwartir dike. Astengdarî dikare kognîtîv (girêdayî zanin û têgihiştinê), pêşveçûnî, rewşenbîrî, [[Psîkopatî|derûnî]], fîzîkî, hestewarî an jî têkeliyek ji gelek faktoran bin. Astengdarî dikare ji zayînê ve hebe an jî di nava heyata kesekî de peyda be. Di warê tarîxê de, astengdarî tenê li ser bingeha komek pîvanên teng hatiye naskirin; lêbelê, astengdarî ne rewşên dualî (ango tenê "heye" an "tune ye") ne û dikare li gorî kesê bi awayekî taybet û cuda xuya be.<ref name=":3">{{Jêder-kovar |paşnav1=Francis |pêşnav1=Leslie |paşnav2=Silvers |pêşnav2=Anita |tarîx=1 çiriya pêşîn 2016 |sernav=Perspectives on the Meaning of "Disability" |url=https://journalofethics.ama-assn.org/article/perspectives-meaning-disability/2016-10 |kovar=AMA Journal of Ethics |cild=18 |hejmar=10 |rr=1025–1033 |doi=10.1001/journalofethics.2016.18.10.pfor2-1610 |issn=2376-6980 |pmid=27780027 |doi-access=free }}</ref> Astengdariyek dikare bi hêsanî xuya bibe, an jî di cewherê xwe de ne-xuya be. Di seranserê tarîxê de, bi perspektîfên çeşîd ên teorîk, astengdarî bi awayên cuda hatine dîtin. Du modelên sereke hene ku hewl didin astengdariyê di civaka me de rave bikin: modela bijîşkî û modela civakî.<ref>{{Jêder-malper |url=https://odpc.ucsf.edu/clinical/patient-centered-care/medical-and-social-models-of-disability |sernav=Medical and Social Models of Disability |malper=Office of Developmental Primary Care |roja-gihiştinê=8 sibat 2024 |roja-arşîvê=2024-02-08 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20240208095432/https://odpc.ucsf.edu/clinical/patient-centered-care/medical-and-social-models-of-disability |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Modela bijîşkî wekî çarçoveyek teorîk kar dike ku astengdariyë wekî rewşek bijîşkî ya nexwestî ku lazimeyê dermankirina taybetî ye dibîne. Yên ku xwe dispêrin modela bijîşkî, meyla wan heye ku li ser dîtina sebebên bingehîn ên seqetiyan û herwiha her dermankirinê - wekî teknolojiya alîkar - bisekinin. Modela civakî astengdariyê wekî sinorkirinek ji hêla civakê ve hatî afirandin li ser kesên ku xwedî heman şiyana piraniya nifûsê nînin, navend dike. Yên ku xwe dispêrin modela civakî, meyla wan heye ku li ser gihîştin û helwestên civakî/kulturî yên li hember astengdariyê bisekinin. Her çend modela bijîşkî û modela civakî çarçoveyên herî gelemperî ji bo astengdariyê bin jî, gelek modelên din hene ku astengdariyê teorîze dikin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Wright |pêşnav=Kathryn M |tarîx=1 hezîran 2024 |sernav=Getting to Disability Justice: A Critical Conceptual Review of Disability Models in U.S. Social Work |url=https://scholarworks.wmich.edu/jssw/vol51/iss1/4 |kovar=The Journal of Sociology & Social Welfare |ziman=en |cild=51 |hejmar=1 |rr=70–81 |doi=10.15453/0191-5096.4723 |issn=0191-5096 |gihiştina-urlyê=subscription }}</ref> Mîna gelek kategoriyên civakî, têgeha "astengdarî" di nav akademiyê, cîhanên bijîşkî û hiqûqî û civaka astengdaran de di bin nîqaşên giran de ye. Gelek terim hene ku aliyên astengdariyê rave dikin. Her çend hin terim tenê ji bo danasîna diyardeyên têkildarî astengdariyê hene jî, yên din li dora damxekirin û dûrxistina kesên astengdar hatine navend kirin. Hin terim xwedî wateyek ewqas neyînî ne ku ew wekî heqaret têne hesibandin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Barnes |pêşnav=Elizabeth |tarîx=2014 |sernav=Valuing Disability, Causing Disability |url=https://www.jstor.org/stable/10.1086/677021 |kovar=Ethics |cild=125 |hejmar=1 |rr=88–113 |doi=10.1086/677021 |issn=0014-1704 |jstor=10.1086/677021 |gihiştina-urlyê=subscription }}</ref> Xalek nîqaşê ew e ku gelo çaxa ku behsa astengdarî û kesek tê kirin, bikaranîna zimanê pêşî yê kesî (ango kesekî ku astengdar e) an zimanê pêşî yê nasnameyê (ango kesekî astengdar) guncaw e. Ji ber marjînalîzekirina (ji dûrxistina civakê) kesên astengdarî, gelek sedemên çalakvanan hene ku ji bo muameleyek wekhev û gihîştina civakî zextê dikin. Çalakvanên astegndariyan ji bo bidestxistina heqên wekhev û hiquqperwer di bin qanûnê de têkoşîn kirine - her çend hîn jî pirsgirêkên siyasî hene ku zordestiya kesên astengdar çalak dikin an pêşve dixin. Her çend çalakvaniya astengdariyan ji bo hilweşandina sîstemên bêalî xizmet dike jî, normên civakî yên têkildarî têgihîştina astengdariyan pir caran ji hêla tropên ku ji hêla medyayê ve têne bikaranîn têne xurt kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://ar2003.emcdda.europa.eu/en/page073-en.html |sernav=Social exclusion and reintegration |roja-gihiştinê=2014-12-29 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20141029201038/http://ar2003.emcdda.europa.eu/en/page073-en.html |roja-arşîvê=2014-10-29 }}</ref> Ji ber ku têgihîştinên neyînî yên astengdariyë di civaka nûjen de belav in, kesên astengdar berê xwe dane xweparêziyê da ku li dijî marjînalîzekirina xwe bisekinin. Kesên astengdar ên ku parêzvaniya heqên wan dikin, pir caran balê dikişînin ser vê rastiyê ku astengdarî wekî nasnameyekê tê dîtin; nasnameyek ku li gorî nasnameyên din ên piralî yên kesî, bi awayekî cuda tê heyatkirin. Dûrxistina mijara astengdariyê ji nava civaka giştî, derfetek ji bo derketina holê ya kultureke taybet a astengdaran afirandiye. Herçend çalakvanên astengdar hîn jî piştgiriyê didin tevlîbûna kesên astengdar a nava civaka giştî, lê ji bo pêşxistina civakeke astengdaran, gelek qadên taybet ên tenê ji bo wan hatine avakirin —wekî di warên [[huner]], [[medyaya civakî]] û [[Werziş|sporê]] de.<ref name="e616">{{Jêder-kovar |paşnav=Felix |pêşnav=Cathrine Victoria |tarîx=24 sibat 2024 |sernav=A Critique of the Inclusion/Exclusion Dichotomy |kovar=Philosophies |cild=9 |hejmar=2 |rûpel=30 |doi=10.3390/philosophies9020030 |issn=2409-9287 |doi-access=free }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Konseptên civakî]] [[Kategorî:Mafên mirovan]] [[Kategorî:Plandanîna bajarî]] od8uuqc660m2it4g56294kvi5u5mk1c 0 329027 2081690 2081685 2026-07-23T12:12:11Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan; paqijiyên kozmetîk (+{{Sêwî}}.) 2081690 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2026}} {{Agahîdanka giştî | wêne = Copd versus healthy lung.jpg }} '''Nexweşiya pişikê ya demdirêj''' ('''NPD''') rewşeke demdirêj a pişikê ye ku hêdî hêdî nefesgirtinê dijwar dike. Ew nexweşî çaxa ku rêyên hewayê û tevna pişikê zirarê dibînin çêdibe; ew yek dibe sebeba kêmbûna herikîna hewayê û kêmbûna karîgeriya danûstandina oksîjenê di pişikan de. NPD bi çaxê re hêdî hêdî pêşve diçe û herçend niha çareseriyeke wê ya tam tune be jî, rêbazên dermankirinê û guhertinên şêwaza heyatê dikarin alîkariya kontrolkirina sîmptoman û hêdîkirina pêşveçûna nexweşiyê bikin.<ref name="Murgia">{{Jêder-kovar |paşnav1=Murgia |pêşnav1=N |paşnav2=Gambelunghe |pêşnav2=A |paşnav3=Stirnemann |pêşnav3=H |tarîx=June 2022 |sernav=Occupational COPD-The most under-recognized occupational lung disease? |kovar=Respirology |cild=27 |hejmar=6 |rr=399–410 |doi=10.1111/resp.14272 |pmc=9321745 |pmid=35513770 }}</ref> Teşhîskirina zû û dermankirina bilez têne pêşniyarkirin.<ref name="Duan2023">{{Jêder-kovar |paşnav1=Duan |pêşnav1=R |paşnav2=Li |pêşnav2=B |paşnav3=Yang |pêşnav3=T |tarîx=June 2023 |sernav=Pharmacological therapy for stable chronic obstructive pulmonary disease. |kovar=Chronic Diseases and Translational Medicine |cild=9 |hejmar=2 |rr=82–89 |doi=10.1002/cdt3.65 |pmc=10249181 |pmid=37305108 }}</ref> Tengbûn ji ber nêma rêyên hewayî yên biçûk (bronkîolîta astengker) çêdibe ku dibe sebeba hilberîna mûkusê û hilweşîna tevna pişikê (emfizema pişikê); ew yek dibe sebeba hilweşîna rêyên hewayî di çaxa nefesgirtinê de. Ew rewş ji ber nefesgirtina demdirêj a perçeyên zirardar, wekî yên ji cixarekêşanê, çêdibe. Nexweş pir caran ji nîşanên bronşîta kronîk dikişînin - di nav de kuxik û zêdebûna hilberîna belxemê - û herwiha bêhna teng di çaxa westandinê de. Ji ber ku astengî nefesgirtinê asteng dike, pişik pir caran zêde tijî dibin ku dibe ku bibe sedema "sînga bermîl". Pêşveçûna nexweşiyê tenê bi rakirina sedema bingehîn (mesele, dev ji cixarekêşanê) dikare were asteng kirin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Nexweşî]] axf66f02sdzy0kzy0gsjvvreuucdci9 2081792 2081690 2026-07-24T11:12:10Z Balyozbot 42414 Bot: +{{[[Şablon:Kontrola otorîteyê|Kontrola otorîteyê]]}} (bnr. [[Taybet:PermanentLink/1295521#Şablona_Kontrola_otorîteyê|gotûbêjê]]); paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2081792 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2026}} {{Agahîdanka giştî | wêne = Copd versus healthy lung.jpg }} '''Nexweşiya pişikê ya demdirêj''' ('''NPD''') rewşeke demdirêj a pişikê ye ku hêdî hêdî nefesgirtinê dijwar dike. Ew nexweşî çaxa ku rêyên hewayê û tevna pişikê zirarê dibînin çêdibe; ew yek dibe sebeba kêmbûna herikîna hewayê û kêmbûna karîgeriya danûstandina oksîjenê di pişikan de. NPD bi çaxê re hêdî hêdî pêşve diçe û herçend niha çareseriyeke wê ya tam tune be jî, rêbazên dermankirinê û guhertinên şêwaza heyatê dikarin alîkariya kontrolkirina sîmptoman û hêdîkirina pêşveçûna nexweşiyê bikin.<ref name="Murgia">{{Jêder-kovar |paşnav1=Murgia |pêşnav1=N |paşnav2=Gambelunghe |pêşnav2=A |paşnav3=Stirnemann |pêşnav3=H |tarîx=June 2022 |sernav=Occupational COPD-The most under-recognized occupational lung disease? |kovar=Respirology |cild=27 |hejmar=6 |rr=399–410 |doi=10.1111/resp.14272 |pmc=9321745 |pmid=35513770 }}</ref> Teşhîskirina zû û dermankirina bilez têne pêşniyarkirin.<ref name="Duan2023">{{Jêder-kovar |paşnav1=Duan |pêşnav1=R |paşnav2=Li |pêşnav2=B |paşnav3=Yang |pêşnav3=T |tarîx=June 2023 |sernav=Pharmacological therapy for stable chronic obstructive pulmonary disease. |kovar=Chronic Diseases and Translational Medicine |cild=9 |hejmar=2 |rr=82–89 |doi=10.1002/cdt3.65 |pmc=10249181 |pmid=37305108 }}</ref> Tengbûn ji ber nêma rêyên hewayî yên biçûk (bronkîolîta astengker) çêdibe ku dibe sebeba hilberîna mûkusê û hilweşîna tevna pişikê (emfizema pişikê); ew yek dibe sebeba hilweşîna rêyên hewayî di çaxa nefesgirtinê de. Ew rewş ji ber nefesgirtina demdirêj a perçeyên zirardar, wekî yên ji cixarekêşanê, çêdibe. Nexweş pir caran ji nîşanên bronşîta kronîk dikişînin - di nav de kuxik û zêdebûna hilberîna belxemê - û herwiha bêhna teng di çaxa westandinê de. Ji ber ku astengî nefesgirtinê asteng dike, pişik pir caran zêde tijî dibin ku dibe ku bibe sedema "sînga bermîl". Pêşveçûna nexweşiyê tenê bi rakirina sedema bingehîn (mesele, dev ji cixarekêşanê) dikare were asteng kirin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Nexweşî]] ts3mlylmajgv8zawvq8sqqvx9mqs3ws 0 329028 2081692 2026-07-23T13:21:00Z Kurê Acemî 105128 Rûpel bi "{{Xebat}}" hat çêkirin 2081692 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} 5pyls4libz67dy65ymzxmp1kqy6xerf 2081693 2081692 2026-07-23T13:21:48Z Kurê Acemî 105128 Kurê Acemîî/ê navê [[Enfeksîyonên bi riya cinsî derbas dibin]] weke [[Derbasbûna enfeksiyonên bi riya seksê]] guhart 2081692 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} 5pyls4libz67dy65ymzxmp1kqy6xerf 2081695 2081693 2026-07-23T13:22:36Z Kurê Acemî 105128 Kurê Acemîî/ê navê [[Derbasbûna enfeksiyonên bi riya seksê]] weke [[Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê]] guhart 2081692 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} 5pyls4libz67dy65ymzxmp1kqy6xerf 2081697 2081695 2026-07-23T13:24:39Z Kurê Acemî 105128 /* */ 2081697 wikitext text/x-wiki {{Xebat}}Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê pfeg2lnpop7a570rgtvthbdonv9zxlr 2081698 2081697 2026-07-23T13:26:32Z Kurê Acemî 105128 /* */ 2081698 wikitext text/x-wiki {{Xebat}}Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê, enfeksiyonek e ku bi rêya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksê ya vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan. j4b3s5j88kx9yetxnupl4wa3qprer6k 2081699 2081698 2026-07-23T13:27:37Z Kurê Acemî 105128 /* */ 2081699 wikitext text/x-wiki {{Xebat}}Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê, enfeksiyonek e ku bi rêya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksê ya vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan. Wan efeksiyonan pir caran di destpêkê de sîmptoman nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din. s9s8757v8a2ypklor2qar51l3my69q8 2081700 2081699 2026-07-23T13:29:14Z Kurê Acemî 105128 /* */ 2081700 wikitext text/x-wiki {{Xebat}}Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê, enfeksiyonek e ku bi rêya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksê ya vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan. Wan efeksiyonan pir caran di destpêkê de sîmptoman nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din. Bi gelemperî têgîna "derbasbûna efeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. i4yv2lljtov0sn7517c6mefy2ejbj8s 2081701 2081700 2026-07-23T13:30:41Z Kurê Acemî 105128 /* */ 2081701 wikitext text/x-wiki {{Xebat}}Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê, enfeksiyonek e ku bi rêya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksê ya vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan. Wan efeksiyonan pir caran di destpêkê de sîmptoman nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din. Bi gelemperî têgîna "derbasbûna efeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji vajînayê, derdana ji penîsê, birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis). Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê. 2l6wpn08f9ipxx9snt0k5oi0xhy6qd4 2081702 2081701 2026-07-23T13:31:46Z Kurê Acemî 105128 /* */ 2081702 wikitext text/x-wiki {{Xebat}}Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê an jî nexweşiyên zayendî, enfeksiyonek e ku bi rêya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksê ya vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan. Wan efeksiyonan pir caran di destpêkê de sîmptoman nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din. Bi gelemperî têgîna "derbasbûna efeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji vajînayê, derdana ji penîsê, birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis). Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê. 92xo41l4izzprn798xvg4il1tn1wj8o 2081703 2081702 2026-07-23T13:33:38Z Kurê Acemî 105128 /* */ 2081703 wikitext text/x-wiki {{Xebat}}Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê an jî nexweşiyên zayendî, enfeksiyonek e ku bi rêya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksê ya vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan. Wan efeksiyonan pir caran di destpêkê de sîmptoman nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din. Bi gelemperî têgîna "derbasbûna efeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji vajînayê, derdana ji penîsê, birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis). Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê. Nexweşiyên zayendî yên bi bakteriyan veguhestî ew in: klamîdya, gonore û sîfîlîs. Nexweşiyên zayendî yên bi vîrusan veguhestî ew in: giloverên (warts) organên zayendî, herpesa organên zayendî [[AIDS|û HIV/AIDS]]. Nexweşiyên zayendî yên bi parazîtan veguhestî ev in: trîkomoniyazîs. Piraniya nexweşiyên zayendî, wekî sîfîlîs, gonore, klamîdya û trîkomoniyazîs, têne dermankirin û başkirin. 0f8s26mxzyk26pbx1gfh16z0ov202hk 2081704 2081703 2026-07-23T13:33:55Z Kurê Acemî 105128 /* */ 2081704 wikitext text/x-wiki {{Xebat}}Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê an jî nexweşiyên zayendî, enfeksiyonek e ku bi rêya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksê ya vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan. Wan efeksiyonan pir caran di destpêkê de sîmptoman nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din. Bi gelemperî têgîna "derbasbûna efeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji vajînayê, derdana ji penîsê, birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis). Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê. Nexweşiyên zayendî yên bi bakteriyan veguhestî ew in: klamîdya, gonore û sîfîlîs. Nexweşiyên zayendî yên bi vîrusan veguhestî ew in: giloverên (warts) organên zayendî, herpesa organên zayendî û [[AIDS|HIV/AIDS]]. Nexweşiyên zayendî yên bi parazîtan veguhestî ev in: trîkomoniyazîs. Piraniya nexweşiyên zayendî, wekî sîfîlîs, gonore, klamîdya û trîkomoniyazîs, têne dermankirin û başkirin. 9cgbonbmutc05fqhq4ahm73djs0blna 2081705 2081704 2026-07-23T13:34:18Z Kurê Acemî 105128 2081705 wikitext text/x-wiki {{Xebat}}Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê an jî nexweşiyên zayendî, enfeksiyonek e ku bi rêya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksê ya vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan. Wan efeksiyonan pir caran di destpêkê de sîmptoman nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din. Bi gelemperî têgîna "derbasbûna efeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji vajînayê, derdana ji penîsê, birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis). Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê. === . === Nexweşiyên zayendî yên bi bakteriyan veguhestî ew in: klamîdya, gonore û sîfîlîs. Nexweşiyên zayendî yên bi vîrusan veguhestî ew in: giloverên (warts) organên zayendî, herpesa organên zayendî û [[AIDS|HIV/AIDS]]. Nexweşiyên zayendî yên bi parazîtan veguhestî ev in: trîkomoniyazîs. Piraniya nexweşiyên zayendî, wekî sîfîlîs, gonore, klamîdya û trîkomoniyazîs, têne dermankirin û başkirin. kptohj1hrw6g9lfn7x3vxtzzfw4h5o8 2081706 2081705 2026-07-23T13:35:46Z Kurê Acemî 105128 /* . */ 2081706 wikitext text/x-wiki {{Xebat}}Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê an jî nexweşiyên zayendî, enfeksiyonek e ku bi rêya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksê ya vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan. Wan efeksiyonan pir caran di destpêkê de sîmptoman nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din. Bi gelemperî têgîna "derbasbûna efeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji vajînayê, derdana ji penîsê, birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis). Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê. === . === Nexweşiyên zayendî yên bi bakteriyan veguhestî ew in: klamîdya, gonore û sîfîlîs. Nexweşiyên zayendî yên bi vîrusan veguhestî ew in: giloverên (warts) organên zayendî, herpesa organên zayendî û [[AIDS|HIV/AIDS]]. Nexweşiyên zayendî yên bi parazîtan veguhestî ev in: trîkomoniyazîs. Piraniya nexweşiyên zayendî, wekî sîfîlîs, gonore, klamîdya û trîkomoniyazîs, têne dermankirin û başkirin. Tê ​​zanin ku hin derzî metirsiya hin enfeksiyonan, di nav de hepatîta B û çend cureyên HPV, kêm dikin. Bikaranîna [[Kondom|kondoman]], kêmkirina hejmara hevkarên zayendî û domandina têkiliyeke ku tê de her kes tenê bi hevkarê xwe re têkiliya zayendî datîne, hemû pratîkên seksiya ewle ne ku metirsiya girtina nexweşiyên seksê kêm dikin. Perwerdehiya berfireh a li ser mijarên seksê jî dibe ku bikêr be. nbz7k9yxwsrxrnhihg3jb1nv5yq6eei 2081707 2081706 2026-07-23T13:35:56Z Kurê Acemî 105128 2081707 wikitext text/x-wiki {{Xebat}}Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê an jî nexweşiyên zayendî, enfeksiyonek e ku bi rêya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksê ya vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan. Wan efeksiyonan pir caran di destpêkê de sîmptoman nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din. Bi gelemperî têgîna "derbasbûna efeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji vajînayê, derdana ji penîsê, birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis). Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê. Nexweşiyên zayendî yên bi bakteriyan veguhestî ew in: klamîdya, gonore û sîfîlîs. Nexweşiyên zayendî yên bi vîrusan veguhestî ew in: giloverên (warts) organên zayendî, herpesa organên zayendî û [[AIDS|HIV/AIDS]]. Nexweşiyên zayendî yên bi parazîtan veguhestî ev in: trîkomoniyazîs. Piraniya nexweşiyên zayendî, wekî sîfîlîs, gonore, klamîdya û trîkomoniyazîs, têne dermankirin û başkirin. Tê ​​zanin ku hin derzî metirsiya hin enfeksiyonan, di nav de hepatîta B û çend cureyên HPV, kêm dikin. Bikaranîna [[Kondom|kondoman]], kêmkirina hejmara hevkarên zayendî û domandina têkiliyeke ku tê de her kes tenê bi hevkarê xwe re têkiliya zayendî datîne, hemû pratîkên seksiya ewle ne ku metirsiya girtina nexweşiyên seksê kêm dikin. Perwerdehiya berfireh a li ser mijarên seksê jî dibe ku bikêr be. 2x2c27wk0tmzecxkgqdbg1yqh9ul3v7 2081708 2081707 2026-07-23T13:36:27Z Kurê Acemî 105128 /* */ 2081708 wikitext text/x-wiki {{Xebat}}Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê an jî nexweşiyên zayendî, enfeksiyonek e ku bi rêya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksa vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan. Wan efeksiyonan pir caran di destpêkê de sîmptoman nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din. Bi gelemperî têgîna "derbasbûna efeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji vajînayê, derdana ji penîsê, birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis). Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê. Nexweşiyên zayendî yên bi bakteriyan veguhestî ew in: klamîdya, gonore û sîfîlîs. Nexweşiyên zayendî yên bi vîrusan veguhestî ew in: giloverên (warts) organên zayendî, herpesa organên zayendî û [[AIDS|HIV/AIDS]]. Nexweşiyên zayendî yên bi parazîtan veguhestî ev in: trîkomoniyazîs. Piraniya nexweşiyên zayendî, wekî sîfîlîs, gonore, klamîdya û trîkomoniyazîs, têne dermankirin û başkirin. Tê ​​zanin ku hin derzî metirsiya hin enfeksiyonan, di nav de hepatîta B û çend cureyên HPV, kêm dikin. Bikaranîna [[Kondom|kondoman]], kêmkirina hejmara hevkarên zayendî û domandina têkiliyeke ku tê de her kes tenê bi hevkarê xwe re têkiliya zayendî datîne, hemû pratîkên seksiya ewle ne ku metirsiya girtina nexweşiyên seksê kêm dikin. Perwerdehiya berfireh a li ser mijarên seksê jî dibe ku bikêr be. jtlqve8qpnld9brikkkomhtrqbiz7w1 2081709 2081708 2026-07-23T13:36:45Z Kurê Acemî 105128 /* */ 2081709 wikitext text/x-wiki {{Xebat}}Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê an jî nexweşiyên zayendî, enfeksiyonek e ku bi rêya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksa vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan. Wan efeksiyonan pir caran di destpêkê de sîmptoman nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din. Bi gelemperî têgîna "derbasbûna efeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji vajînayê, derdana ji [[Çûkê mirov|penîsê]], birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis). Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê. Nexweşiyên zayendî yên bi bakteriyan veguhestî ew in: klamîdya, gonore û sîfîlîs. Nexweşiyên zayendî yên bi vîrusan veguhestî ew in: giloverên (warts) organên zayendî, herpesa organên zayendî û [[AIDS|HIV/AIDS]]. Nexweşiyên zayendî yên bi parazîtan veguhestî ev in: trîkomoniyazîs. Piraniya nexweşiyên zayendî, wekî sîfîlîs, gonore, klamîdya û trîkomoniyazîs, têne dermankirin û başkirin. Tê ​​zanin ku hin derzî metirsiya hin enfeksiyonan, di nav de hepatîta B û çend cureyên HPV, kêm dikin. Bikaranîna [[Kondom|kondoman]], kêmkirina hejmara hevkarên zayendî û domandina têkiliyeke ku tê de her kes tenê bi hevkarê xwe re têkiliya zayendî datîne, hemû pratîkên seksiya ewle ne ku metirsiya girtina nexweşiyên seksê kêm dikin. Perwerdehiya berfireh a li ser mijarên seksê jî dibe ku bikêr be. 78b367ecuz79l62gybcthwspvcoli86 2081710 2081709 2026-07-23T13:37:12Z Kurê Acemî 105128 /* */ 2081710 wikitext text/x-wiki {{Xebat}}Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê an jî nexweşiyên zayendî, enfeksiyonek e ku bi rêya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksa vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan. Wan efeksiyonan pir caran di destpêkê de sîmptoman nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din. Bi gelemperî têgîna "derbasbûna efeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji [[Zê|vajînayê]], derdana ji [[Çûkê mirov|penîsê]], birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis). Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê. Nexweşiyên zayendî yên bi bakteriyan veguhestî ew in: klamîdya, gonore û sîfîlîs. Nexweşiyên zayendî yên bi vîrusan veguhestî ew in: giloverên (warts) organên zayendî, herpesa organên zayendî û [[AIDS|HIV/AIDS]]. Nexweşiyên zayendî yên bi parazîtan veguhestî ev in: trîkomoniyazîs. Piraniya nexweşiyên zayendî, wekî sîfîlîs, gonore, klamîdya û trîkomoniyazîs, têne dermankirin û başkirin. Tê ​​zanin ku hin derzî metirsiya hin enfeksiyonan, di nav de hepatîta B û çend cureyên HPV, kêm dikin. Bikaranîna [[Kondom|kondoman]], kêmkirina hejmara hevkarên zayendî û domandina têkiliyeke ku tê de her kes tenê bi hevkarê xwe re têkiliya zayendî datîne, hemû pratîkên seksiya ewle ne ku metirsiya girtina nexweşiyên seksê kêm dikin. Perwerdehiya berfireh a li ser mijarên seksê jî dibe ku bikêr be. o6ycaxpzemm9kiht6w3q1pm8gwbacew 2081712 2081710 2026-07-23T14:32:09Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (+{{Sêwî}}, Destpêkê standard kir, Lînk paqij kir.) 2081712 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2026}} Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê an jî nexweşiyên zayendî, enfeksiyonek e ku bi rêya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksa vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan. Wan efeksiyonan pir caran di destpêkê de sîmptoman nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din. Bi gelemperî têgîna "derbasbûna efeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji [[Zê|vajînayê]], derdana ji [[Çûkê mirov|penîsê]], birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis). Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê. Nexweşiyên zayendî yên bi bakteriyan veguhestî ew in: klamîdya, gonore û sîfîlîs. Nexweşiyên zayendî yên bi vîrusan veguhestî ew in: giloverên (warts) organên zayendî, herpesa organên zayendî û [[AIDS|HIV/AIDS]]. Nexweşiyên zayendî yên bi parazîtan veguhestî ev in: trîkomoniyazîs. Piraniya nexweşiyên zayendî, wekî sîfîlîs, gonore, klamîdya û trîkomoniyazîs, têne dermankirin û başkirin. Tê ​​zanin ku hin derzî metirsiya hin enfeksiyonan, di nav de hepatîta B û çend cureyên HPV, kêm dikin. Bikaranîna [[kondom]]an, kêmkirina hejmara hevkarên zayendî û domandina têkiliyeke ku tê de her kes tenê bi hevkarê xwe re têkiliya zayendî datîne, hemû pratîkên seksiya ewle ne ku metirsiya girtina nexweşiyên seksê kêm dikin. Perwerdehiya berfireh a li ser mijarên seksê jî dibe ku bikêr be. 0cmuxqilspwzixgmbrgqqdwavluieoq 2081713 2081712 2026-07-23T14:44:37Z Kurê Acemî 105128 2081713 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2026}} Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê an jî nexweşiyên zayendî, enfeksiyonek e ku bi rêya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksa vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan. Wan efeksiyonan pir caran di destpêkê de sîmptoman nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din. Bi gelemperî têgîna "derbasbûna efeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji [[Zê|vajînayê]], derdana ji [[Çûkê mirov|penîsê]], birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis). Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê. Nexweşiyên zayendî yên bi bakteriyan veguhestî ew in: klamîdya, gonore û sîfîlîs. Nexweşiyên zayendî yên bi vîrusan veguhestî ew in: giloverên (warts) organên zayendî, herpesa organên zayendî û [[AIDS|HIV/AIDS]]. Nexweşiyên zayendî yên bi parazîtan veguhestî ev in: trîkomoniyazîs. Piraniya nexweşiyên zayendî, wekî sîfîlîs, gonore, klamîdya û trîkomoniyazîs, têne dermankirin û başkirin. Tê ​​zanin ku hin derzî metirsiya hin enfeksiyonan, di nav de hepatîta B û çend cureyên HPV, kêm dikin. Bikaranîna [[kondom]]an, kêmkirina hejmara hevkarên zayendî û domandina têkiliyeke ku tê de her kes tenê bi hevkarê xwe re têkiliya zayendî datîne, hemû pratîkên seksiya ewle ne ku metirsiya girtina nexweşiyên seksê kêm dikin. Perwerdehiya berfireh a li ser mijarên seksê jî dibe ku bikêr be. === . === itwzttunvc360mc3z3imdt63g1w4knj 2081714 2081713 2026-07-23T14:47:37Z Kurê Acemî 105128 /* . */ 2081714 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2026}} Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê an jî nexweşiyên zayendî, enfeksiyonek e ku bi rêya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksa vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan. Wan efeksiyonan pir caran di destpêkê de sîmptoman nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din. Bi gelemperî têgîna "derbasbûna efeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji [[Zê|vajînayê]], derdana ji [[Çûkê mirov|penîsê]], birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis). Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê. Nexweşiyên zayendî yên bi bakteriyan veguhestî ew in: klamîdya, gonore û sîfîlîs. Nexweşiyên zayendî yên bi vîrusan veguhestî ew in: giloverên (warts) organên zayendî, herpesa organên zayendî û [[AIDS|HIV/AIDS]]. Nexweşiyên zayendî yên bi parazîtan veguhestî ev in: trîkomoniyazîs. Piraniya nexweşiyên zayendî, wekî sîfîlîs, gonore, klamîdya û trîkomoniyazîs, têne dermankirin û başkirin. Tê ​​zanin ku hin derzî metirsiya hin enfeksiyonan, di nav de hepatîta B û çend cureyên HPV, kêm dikin. Bikaranîna [[kondom]]an, kêmkirina hejmara hevkarên zayendî û domandina têkiliyeke ku tê de her kes tenê bi hevkarê xwe re têkiliya zayendî datîne, hemû pratîkên seksiya ewle ne ku metirsiya girtina nexweşiyên seksê kêm dikin. Perwerdehiya berfireh a li ser mijarên seksê jî dibe ku bikêr be. === . === Testên teşhîsa nexweşiyên zayendî bi gelemperî li welatên pêşketî bi hêsanî peyda dibin, lê ew pir caran li welatên pêşketî peyda nabin. Pir caran şerm û şermezarî bi nexweşiyên zayendî ve girêdayî ye. Di sala 2015an de, ew nexweşî (ji bilî HIVê) li çaraliyê cîhanê bûn sebeba mirina 108,000 kesan. Li seranserê cîhanê, di sala 2015an de, nêzîkî 1.1 milyar kes bi enfeksiyonên ji seksê ji bilî HIV/AIDSê hebûn. Nêzîkî 500 milyon sifîlîs, gonorre, klamîdya an trîkomoniyaz hene. Bi kêmanî 530 milyonên din herpesa zayendî hene, û 290 milyon jin vîrusa papîloma ya însanan hene. Belgekirina dîrokî ya enfeksiyonên seksî di çaxên kevnar de herî kêm vedigere Papîrusa Ebers (nêzîkî 1550 {{Bz}}) û Incîl/[[Peymana Kevin]] (sedsala 7/8 {{Bz}}). 2pni5jzt0ywlb6s32jyqx4bax3f5fij 2081715 2081714 2026-07-23T14:47:48Z Kurê Acemî 105128 2081715 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2026}} Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê an jî nexweşiyên zayendî, enfeksiyonek e ku bi rêya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksa vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan. Wan efeksiyonan pir caran di destpêkê de sîmptoman nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din. Bi gelemperî têgîna "derbasbûna efeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji [[Zê|vajînayê]], derdana ji [[Çûkê mirov|penîsê]], birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis). Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê. Nexweşiyên zayendî yên bi bakteriyan veguhestî ew in: klamîdya, gonore û sîfîlîs. Nexweşiyên zayendî yên bi vîrusan veguhestî ew in: giloverên (warts) organên zayendî, herpesa organên zayendî û [[AIDS|HIV/AIDS]]. Nexweşiyên zayendî yên bi parazîtan veguhestî ev in: trîkomoniyazîs. Piraniya nexweşiyên zayendî, wekî sîfîlîs, gonore, klamîdya û trîkomoniyazîs, têne dermankirin û başkirin. Tê ​​zanin ku hin derzî metirsiya hin enfeksiyonan, di nav de hepatîta B û çend cureyên HPV, kêm dikin. Bikaranîna [[kondom]]an, kêmkirina hejmara hevkarên zayendî û domandina têkiliyeke ku tê de her kes tenê bi hevkarê xwe re têkiliya zayendî datîne, hemû pratîkên seksiya ewle ne ku metirsiya girtina nexweşiyên seksê kêm dikin. Perwerdehiya berfireh a li ser mijarên seksê jî dibe ku bikêr be. Testên teşhîsa nexweşiyên zayendî bi gelemperî li welatên pêşketî bi hêsanî peyda dibin, lê ew pir caran li welatên pêşketî peyda nabin. Pir caran şerm û şermezarî bi nexweşiyên zayendî ve girêdayî ye. Di sala 2015an de, ew nexweşî (ji bilî HIVê) li çaraliyê cîhanê bûn sebeba mirina 108,000 kesan. Li seranserê cîhanê, di sala 2015an de, nêzîkî 1.1 milyar kes bi enfeksiyonên ji seksê ji bilî HIV/AIDSê hebûn. Nêzîkî 500 milyon sifîlîs, gonorre, klamîdya an trîkomoniyaz hene. Bi kêmanî 530 milyonên din herpesa zayendî hene, û 290 milyon jin vîrusa papîloma ya însanan hene. Belgekirina dîrokî ya enfeksiyonên seksî di çaxên kevnar de herî kêm vedigere Papîrusa Ebers (nêzîkî 1550 {{Bz}}) û Incîl/[[Peymana Kevin]] (sedsala 7/8 {{Bz}}). mxeu62mi6pil11rk4ronewi1ff95qra 2081716 2081715 2026-07-23T14:48:00Z Kurê Acemî 105128 2081716 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2026}} Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê an jî nexweşiyên zayendî, enfeksiyonek e ku bi rêya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksa vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan. Wan efeksiyonan pir caran di destpêkê de sîmptoman nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din. Bi gelemperî têgîna "derbasbûna efeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji [[Zê|vajînayê]], derdana ji [[Çûkê mirov|penîsê]], birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis). Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê. Nexweşiyên zayendî yên bi bakteriyan veguhestî ew in: klamîdya, gonore û sîfîlîs. Nexweşiyên zayendî yên bi vîrusan veguhestî ew in: giloverên (warts) organên zayendî, herpesa organên zayendî û [[AIDS|HIV/AIDS]]. Nexweşiyên zayendî yên bi parazîtan veguhestî ev in: trîkomoniyazîs. Piraniya nexweşiyên zayendî, wekî sîfîlîs, gonore, klamîdya û trîkomoniyazîs, têne dermankirin û başkirin. Tê ​​zanin ku hin derzî metirsiya hin enfeksiyonan, di nav de hepatîta B û çend cureyên HPV, kêm dikin. Bikaranîna [[kondom]]an, kêmkirina hejmara hevkarên zayendî û domandina têkiliyeke ku tê de her kes tenê bi hevkarê xwe re têkiliya zayendî datîne, hemû pratîkên seksiya ewle ne ku metirsiya girtina nexweşiyên seksê kêm dikin. Perwerdehiya berfireh a li ser mijarên seksê jî dibe ku bikêr be. Testên teşhîsa nexweşiyên zayendî bi gelemperî li welatên pêşketî bi hêsanî peyda dibin, lê ew pir caran li welatên pêşketî peyda nabin. Pir caran şerm û şermezarî bi nexweşiyên zayendî ve girêdayî ye. Di sala 2015an de, ew nexweşî (ji bilî HIVê) li çaraliyê cîhanê bûn sebeba mirina 108,000 kesan. Li seranserê cîhanê, di sala 2015an de, nêzîkî 1.1 milyar kes bi enfeksiyonên ji seksê ji bilî HIV/AIDSê hebûn. Nêzîkî 500 milyon sifîlîs, gonorre, klamîdya an trîkomoniyaz hene. Bi kêmanî 530 milyonên din herpesa zayendî hene, û 290 milyon jin vîrusa papîloma ya însanan hene. Belgekirina dîrokî ya enfeksiyonên seksî di çaxên kevnar de herî kêm vedigere Papîrusa Ebers (nêzîkî 1550 {{Bz}}) û Incîl/[[Peymana Kevin]] (sedsala 7/8 {{Bz}}). == Çavkanî == lfsrjnlks7op4f84cn1u5qj8y6tk9la 2081717 2081716 2026-07-23T14:48:54Z Kurê Acemî 105128 /* */ 2081717 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2026}} Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê an jî nexweşiyên zayendî, enfeksiyonek e ku bi rêya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksa vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan.<ref name="WHO2014">{{cite web |url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |title=Sexually transmitted infections (STIs) Fact sheet N°110 |website=who.int |date=November 2013 |access-date=30 November 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141125133056/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |archive-date=25 November 2014}}</ref> Wan efeksiyonan pir caran di destpêkê de sîmptoman nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din. Bi gelemperî têgîna "derbasbûna efeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji [[Zê|vajînayê]], derdana ji [[Çûkê mirov|penîsê]], birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis). Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê. Nexweşiyên zayendî yên bi bakteriyan veguhestî ew in: klamîdya, gonore û sîfîlîs. Nexweşiyên zayendî yên bi vîrusan veguhestî ew in: giloverên (warts) organên zayendî, herpesa organên zayendî û [[AIDS|HIV/AIDS]]. Nexweşiyên zayendî yên bi parazîtan veguhestî ev in: trîkomoniyazîs. Piraniya nexweşiyên zayendî, wekî sîfîlîs, gonore, klamîdya û trîkomoniyazîs, têne dermankirin û başkirin. Tê ​​zanin ku hin derzî metirsiya hin enfeksiyonan, di nav de hepatîta B û çend cureyên HPV, kêm dikin. Bikaranîna [[kondom]]an, kêmkirina hejmara hevkarên zayendî û domandina têkiliyeke ku tê de her kes tenê bi hevkarê xwe re têkiliya zayendî datîne, hemû pratîkên seksiya ewle ne ku metirsiya girtina nexweşiyên seksê kêm dikin. Perwerdehiya berfireh a li ser mijarên seksê jî dibe ku bikêr be. Testên teşhîsa nexweşiyên zayendî bi gelemperî li welatên pêşketî bi hêsanî peyda dibin, lê ew pir caran li welatên pêşketî peyda nabin. Pir caran şerm û şermezarî bi nexweşiyên zayendî ve girêdayî ye. Di sala 2015an de, ew nexweşî (ji bilî HIVê) li çaraliyê cîhanê bûn sebeba mirina 108,000 kesan. Li seranserê cîhanê, di sala 2015an de, nêzîkî 1.1 milyar kes bi enfeksiyonên ji seksê ji bilî HIV/AIDSê hebûn. Nêzîkî 500 milyon sifîlîs, gonorre, klamîdya an trîkomoniyaz hene. Bi kêmanî 530 milyonên din herpesa zayendî hene, û 290 milyon jin vîrusa papîloma ya însanan hene. Belgekirina dîrokî ya enfeksiyonên seksî di çaxên kevnar de herî kêm vedigere Papîrusa Ebers (nêzîkî 1550 {{Bz}}) û Incîl/[[Peymana Kevin]] (sedsala 7/8 {{Bz}}). == Çavkanî == efkf4plhmzvlkos0sh3mhq81glospys 2081718 2081717 2026-07-23T14:50:27Z Kurê Acemî 105128 2081718 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2026}} Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê an jî nexweşiyên zayendî, enfeksiyonek e ku bi rêya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksa vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan.<ref name="WHO2014">{{cite web |url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |title=Sexually transmitted infections (STIs) Fact sheet N°110 |website=who.int |date=November 2013 |access-date=30 November 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141125133056/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |archive-date=25 November 2014}}</ref> Wan efeksiyonan pir caran di destpêkê de sîmptoman nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din.<ref name="WHO2014" /> Bi gelemperî têgîna "derbasbûna efeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji [[Zê|vajînayê]], derdana ji [[Çûkê mirov|penîsê]], birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis).<ref name="WHO2014" /> Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê.<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi bakteriyan veguhestî ew in: klamîdya, gonore û sîfîlîs.<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi vîrusan veguhestî ew in: giloverên (warts) organên zayendî, herpesa organên zayendî û [[AIDS|HIV/AIDS]].<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi parazîtan veguhestî ev in: trîkomoniyazîs. Piraniya nexweşiyên zayendî, wekî sîfîlîs, gonore, klamîdya û trîkomoniyazîs, têne dermankirin û başkirin. Tê ​​zanin ku hin derzî metirsiya hin enfeksiyonan, di nav de hepatîta B û çend cureyên HPV, kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Bikaranîna [[kondom]]an, kêmkirina hejmara hevkarên zayendî û domandina têkiliyeke ku tê de her kes tenê bi hevkarê xwe re têkiliya zayendî datîne, hemû pratîkên seksiya ewle ne ku metirsiya girtina nexweşiyên seksê kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Perwerdehiya berfireh a li ser mijarên seksê jî dibe ku bikêr be. Testên teşhîsa nexweşiyên zayendî bi gelemperî li welatên pêşketî bi hêsanî peyda dibin, lê ew pir caran li welatên pêşketî peyda nabin.<ref name="WHO2014" /> Pir caran şerm û şermezarî bi nexweşiyên zayendî ve girêdayî ye.<ref name="WHO2014" /> Di sala 2015an de, ew nexweşî (ji bilî HIVê) li çaraliyê cîhanê bûn sebeba mirina 108,000 kesan. Li seranserê cîhanê, di sala 2015an de, nêzîkî 1.1 milyar kes bi enfeksiyonên ji seksê ji bilî HIV/AIDSê hebûn. Nêzîkî 500 milyon sifîlîs, gonorre, klamîdya an trîkomoniyaz hene. Bi kêmanî 530 milyonên din herpesa zayendî hene, û 290 milyon jin vîrusa papîloma ya însanan hene. Belgekirina dîrokî ya enfeksiyonên seksî di çaxên kevnar de herî kêm vedigere Papîrusa Ebers (nêzîkî 1550 {{Bz}}) û Incîl/[[Peymana Kevin]] (sedsala 7/8 {{Bz}}). == Çavkanî == hrjxdbqz1kfi7ff5bcsjr0ubh93gofu 2081719 2081718 2026-07-23T14:51:55Z Kurê Acemî 105128 /* */ 2081719 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2026}} Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê an jî nexweşiyên zayendî, enfeksiyonek e ku bi rêya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksa vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan.<ref name="WHO2014">{{cite web |url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |title=Sexually transmitted infections (STIs) Fact sheet N°110 |website=who.int |date=November 2013 |access-date=30 November 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141125133056/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |archive-date=25 November 2014}}</ref> Wan efeksiyonan pir caran di destpêkê de sîmptoman nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din.<ref name="WHO2014" /> Bi gelemperî têgîna "derbasbûna efeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji [[Zê|vajînayê]], derdana ji [[Çûkê mirov|penîsê]], birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis).<ref name="WHO2014" /> Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê.<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi bakteriyan veguhestî ew in: klamîdya, gonore û sîfîlîs.<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi vîrusan veguhestî ew in: giloverên (warts) organên zayendî, herpesa organên zayendî û [[AIDS|HIV/AIDS]].<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi parazîtan veguhestî ev in: trîkomoniyazîs. Piraniya nexweşiyên zayendî, wekî sîfîlîs, gonore, klamîdya û trîkomoniyazîs, têne dermankirin û başkirin. Tê ​​zanin ku hin derzî metirsiya hin enfeksiyonan, di nav de hepatîta B û çend cureyên HPV, kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Bikaranîna [[kondom]]an, kêmkirina hejmara hevkarên zayendî û domandina têkiliyeke ku tê de her kes tenê bi hevkarê xwe re têkiliya zayendî datîne, hemû pratîkên seksiya ewle ne ku metirsiya girtina nexweşiyên seksê kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Perwerdehiya berfireh a li ser mijarên seksê jî dibe ku bikêr be.<ref>{{Cite book |title=International technical guidance on sexuality education: An evidence-informed approach |publisher=UNESCO |year=2018 |page=28 |isbn=978-92-3-100259-5 |location=Paris |url=http://unesdoc.unesco.org/images/0026/002607/260770e.pdf}}</ref> Testên teşhîsa nexweşiyên zayendî bi gelemperî li welatên pêşketî bi hêsanî peyda dibin, lê ew pir caran li welatên pêşketî peyda nabin.<ref name="WHO2014" /> Pir caran şerm û şermezarî bi nexweşiyên zayendî ve girêdayî ye.<ref name="WHO2014" /> Di sala 2015an de, ew nexweşî (ji bilî HIVê) li çaraliyê cîhanê bûn sebeba mirina 108,000 kesan.<ref name="GBD2015De">{{cite journal |vauthors=Wang H, Naghavi M, Allen C, Barber RM, Bhutta ZA, etal |date=October 2016 |title=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |journal=Lancet |volume=388 |issue=10053 |pages=1459–1544 |doi=10.1016/s0140-6736(16)31012-1 |pmc=5388903 |pmid=27733281 |collaboration=GBD 2015 Mortality Causes of Death Collaborators}}</ref> Li seranserê cîhanê, di sala 2015an de, nêzîkî 1.1 milyar kes bi enfeksiyonên ji seksê ji bilî HIV/AIDSê hebûn.<ref name="GBD2015Pre">{{cite journal |vauthors=Vos T, Allen C, Arora M, Barber RM, Bhutta ZA, Brown A, etal |date=October 2016 |title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |journal=Lancet |volume=388 |issue=10053 |pages=1545–1602 |doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6 |pmc=5055577 |pmid=27733282 |collaboration=GBD 2015 Disease Injury Incidence Prevalence Collaborators}}</ref> Nêzîkî 500 milyon sifîlîs, gonorre, klamîdya an trîkomoniyaz hene.<ref name="WHO2014" /> Bi kêmanî 530 milyonên din herpesa zayendî hene, û 290 milyon jin vîrusa papîloma ya însanan hene.<ref name="WHO2014" /> Belgekirina dîrokî ya enfeksiyonên seksî di çaxên kevnar de herî kêm vedigere Papîrusa Ebers (nêzîkî 1550 {{Bz}}) û Incîl/[[Peymana Kevin]] (sedsala 7/8 {{Bz}}).<ref>{{cite book |title=Sexually transmitted infections and sexually transmitted diseases |publisher=Springer Verlag |date=2011 |page=20 |isbn=978-3-642-14663-3 |location=Heidelberg |url=https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924235232/https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |archive-date=2015-09-24 |url-status=live |vauthors=Gross G, Tyring SK}}</ref> == Çavkanî == l60nkc8q6jzq1rdp7ww9ows94ljfwmt 2081720 2081719 2026-07-23T14:52:13Z Kurê Acemî 105128 /* Çavkanî */ 2081720 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2026}} Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê an jî nexweşiyên zayendî, enfeksiyonek e ku bi rêya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksa vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan.<ref name="WHO2014">{{cite web |url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |title=Sexually transmitted infections (STIs) Fact sheet N°110 |website=who.int |date=November 2013 |access-date=30 November 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141125133056/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |archive-date=25 November 2014}}</ref> Wan efeksiyonan pir caran di destpêkê de sîmptoman nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din.<ref name="WHO2014" /> Bi gelemperî têgîna "derbasbûna efeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji [[Zê|vajînayê]], derdana ji [[Çûkê mirov|penîsê]], birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis).<ref name="WHO2014" /> Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê.<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi bakteriyan veguhestî ew in: klamîdya, gonore û sîfîlîs.<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi vîrusan veguhestî ew in: giloverên (warts) organên zayendî, herpesa organên zayendî û [[AIDS|HIV/AIDS]].<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi parazîtan veguhestî ev in: trîkomoniyazîs. Piraniya nexweşiyên zayendî, wekî sîfîlîs, gonore, klamîdya û trîkomoniyazîs, têne dermankirin û başkirin. Tê ​​zanin ku hin derzî metirsiya hin enfeksiyonan, di nav de hepatîta B û çend cureyên HPV, kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Bikaranîna [[kondom]]an, kêmkirina hejmara hevkarên zayendî û domandina têkiliyeke ku tê de her kes tenê bi hevkarê xwe re têkiliya zayendî datîne, hemû pratîkên seksiya ewle ne ku metirsiya girtina nexweşiyên seksê kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Perwerdehiya berfireh a li ser mijarên seksê jî dibe ku bikêr be.<ref>{{Cite book |title=International technical guidance on sexuality education: An evidence-informed approach |publisher=UNESCO |year=2018 |page=28 |isbn=978-92-3-100259-5 |location=Paris |url=http://unesdoc.unesco.org/images/0026/002607/260770e.pdf}}</ref> Testên teşhîsa nexweşiyên zayendî bi gelemperî li welatên pêşketî bi hêsanî peyda dibin, lê ew pir caran li welatên pêşketî peyda nabin.<ref name="WHO2014" /> Pir caran şerm û şermezarî bi nexweşiyên zayendî ve girêdayî ye.<ref name="WHO2014" /> Di sala 2015an de, ew nexweşî (ji bilî HIVê) li çaraliyê cîhanê bûn sebeba mirina 108,000 kesan.<ref name="GBD2015De">{{cite journal |vauthors=Wang H, Naghavi M, Allen C, Barber RM, Bhutta ZA, etal |date=October 2016 |title=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |journal=Lancet |volume=388 |issue=10053 |pages=1459–1544 |doi=10.1016/s0140-6736(16)31012-1 |pmc=5388903 |pmid=27733281 |collaboration=GBD 2015 Mortality Causes of Death Collaborators}}</ref> Li seranserê cîhanê, di sala 2015an de, nêzîkî 1.1 milyar kes bi enfeksiyonên ji seksê ji bilî HIV/AIDSê hebûn.<ref name="GBD2015Pre">{{cite journal |vauthors=Vos T, Allen C, Arora M, Barber RM, Bhutta ZA, Brown A, etal |date=October 2016 |title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |journal=Lancet |volume=388 |issue=10053 |pages=1545–1602 |doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6 |pmc=5055577 |pmid=27733282 |collaboration=GBD 2015 Disease Injury Incidence Prevalence Collaborators}}</ref> Nêzîkî 500 milyon sifîlîs, gonorre, klamîdya an trîkomoniyaz hene.<ref name="WHO2014" /> Bi kêmanî 530 milyonên din herpesa zayendî hene, û 290 milyon jin vîrusa papîloma ya însanan hene.<ref name="WHO2014" /> Belgekirina dîrokî ya enfeksiyonên seksî di çaxên kevnar de herî kêm vedigere Papîrusa Ebers (nêzîkî 1550 {{Bz}}) û Incîl/[[Peymana Kevin]] (sedsala 7/8 {{Bz}}).<ref>{{cite book |title=Sexually transmitted infections and sexually transmitted diseases |publisher=Springer Verlag |date=2011 |page=20 |isbn=978-3-642-14663-3 |location=Heidelberg |url=https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924235232/https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |archive-date=2015-09-24 |url-status=live |vauthors=Gross G, Tyring SK}}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} 1ydb87d470yswzw1lejp33l4sdma8p5 2081721 2081720 2026-07-23T14:52:28Z Kurê Acemî 105128 [[w:WP:HotCat|HC]]: Zêdekirina [[Kategorî:Nexweşî]] 2081721 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2026}} Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê an jî nexweşiyên zayendî, enfeksiyonek e ku bi rêya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksa vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan.<ref name="WHO2014">{{cite web |url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |title=Sexually transmitted infections (STIs) Fact sheet N°110 |website=who.int |date=November 2013 |access-date=30 November 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141125133056/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |archive-date=25 November 2014}}</ref> Wan efeksiyonan pir caran di destpêkê de sîmptoman nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din.<ref name="WHO2014" /> Bi gelemperî têgîna "derbasbûna efeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji [[Zê|vajînayê]], derdana ji [[Çûkê mirov|penîsê]], birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis).<ref name="WHO2014" /> Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê.<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi bakteriyan veguhestî ew in: klamîdya, gonore û sîfîlîs.<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi vîrusan veguhestî ew in: giloverên (warts) organên zayendî, herpesa organên zayendî û [[AIDS|HIV/AIDS]].<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi parazîtan veguhestî ev in: trîkomoniyazîs. Piraniya nexweşiyên zayendî, wekî sîfîlîs, gonore, klamîdya û trîkomoniyazîs, têne dermankirin û başkirin. Tê ​​zanin ku hin derzî metirsiya hin enfeksiyonan, di nav de hepatîta B û çend cureyên HPV, kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Bikaranîna [[kondom]]an, kêmkirina hejmara hevkarên zayendî û domandina têkiliyeke ku tê de her kes tenê bi hevkarê xwe re têkiliya zayendî datîne, hemû pratîkên seksiya ewle ne ku metirsiya girtina nexweşiyên seksê kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Perwerdehiya berfireh a li ser mijarên seksê jî dibe ku bikêr be.<ref>{{Cite book |title=International technical guidance on sexuality education: An evidence-informed approach |publisher=UNESCO |year=2018 |page=28 |isbn=978-92-3-100259-5 |location=Paris |url=http://unesdoc.unesco.org/images/0026/002607/260770e.pdf}}</ref> Testên teşhîsa nexweşiyên zayendî bi gelemperî li welatên pêşketî bi hêsanî peyda dibin, lê ew pir caran li welatên pêşketî peyda nabin.<ref name="WHO2014" /> Pir caran şerm û şermezarî bi nexweşiyên zayendî ve girêdayî ye.<ref name="WHO2014" /> Di sala 2015an de, ew nexweşî (ji bilî HIVê) li çaraliyê cîhanê bûn sebeba mirina 108,000 kesan.<ref name="GBD2015De">{{cite journal |vauthors=Wang H, Naghavi M, Allen C, Barber RM, Bhutta ZA, etal |date=October 2016 |title=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |journal=Lancet |volume=388 |issue=10053 |pages=1459–1544 |doi=10.1016/s0140-6736(16)31012-1 |pmc=5388903 |pmid=27733281 |collaboration=GBD 2015 Mortality Causes of Death Collaborators}}</ref> Li seranserê cîhanê, di sala 2015an de, nêzîkî 1.1 milyar kes bi enfeksiyonên ji seksê ji bilî HIV/AIDSê hebûn.<ref name="GBD2015Pre">{{cite journal |vauthors=Vos T, Allen C, Arora M, Barber RM, Bhutta ZA, Brown A, etal |date=October 2016 |title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |journal=Lancet |volume=388 |issue=10053 |pages=1545–1602 |doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6 |pmc=5055577 |pmid=27733282 |collaboration=GBD 2015 Disease Injury Incidence Prevalence Collaborators}}</ref> Nêzîkî 500 milyon sifîlîs, gonorre, klamîdya an trîkomoniyaz hene.<ref name="WHO2014" /> Bi kêmanî 530 milyonên din herpesa zayendî hene, û 290 milyon jin vîrusa papîloma ya însanan hene.<ref name="WHO2014" /> Belgekirina dîrokî ya enfeksiyonên seksî di çaxên kevnar de herî kêm vedigere Papîrusa Ebers (nêzîkî 1550 {{Bz}}) û Incîl/[[Peymana Kevin]] (sedsala 7/8 {{Bz}}).<ref>{{cite book |title=Sexually transmitted infections and sexually transmitted diseases |publisher=Springer Verlag |date=2011 |page=20 |isbn=978-3-642-14663-3 |location=Heidelberg |url=https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924235232/https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |archive-date=2015-09-24 |url-status=live |vauthors=Gross G, Tyring SK}}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Nexweşî]] a3wa24nw7mcaoylyre2k6mac1fbhis6 2081722 2081721 2026-07-23T14:52:51Z Kurê Acemî 105128 /* */ 2081722 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2026}} '''Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê''' an jî nexweşiyên zayendî, enfeksiyonek e ku bi rêya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksa vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan.<ref name="WHO2014">{{cite web |url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |title=Sexually transmitted infections (STIs) Fact sheet N°110 |website=who.int |date=November 2013 |access-date=30 November 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141125133056/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |archive-date=25 November 2014}}</ref> Wan efeksiyonan pir caran di destpêkê de sîmptoman nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din.<ref name="WHO2014" /> Bi gelemperî têgîna "derbasbûna efeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji [[Zê|vajînayê]], derdana ji [[Çûkê mirov|penîsê]], birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis).<ref name="WHO2014" /> Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê.<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi bakteriyan veguhestî ew in: klamîdya, gonore û sîfîlîs.<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi vîrusan veguhestî ew in: giloverên (warts) organên zayendî, herpesa organên zayendî û [[AIDS|HIV/AIDS]].<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi parazîtan veguhestî ev in: trîkomoniyazîs. Piraniya nexweşiyên zayendî, wekî sîfîlîs, gonore, klamîdya û trîkomoniyazîs, têne dermankirin û başkirin. Tê ​​zanin ku hin derzî metirsiya hin enfeksiyonan, di nav de hepatîta B û çend cureyên HPV, kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Bikaranîna [[kondom]]an, kêmkirina hejmara hevkarên zayendî û domandina têkiliyeke ku tê de her kes tenê bi hevkarê xwe re têkiliya zayendî datîne, hemû pratîkên seksiya ewle ne ku metirsiya girtina nexweşiyên seksê kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Perwerdehiya berfireh a li ser mijarên seksê jî dibe ku bikêr be.<ref>{{Cite book |title=International technical guidance on sexuality education: An evidence-informed approach |publisher=UNESCO |year=2018 |page=28 |isbn=978-92-3-100259-5 |location=Paris |url=http://unesdoc.unesco.org/images/0026/002607/260770e.pdf}}</ref> Testên teşhîsa nexweşiyên zayendî bi gelemperî li welatên pêşketî bi hêsanî peyda dibin, lê ew pir caran li welatên pêşketî peyda nabin.<ref name="WHO2014" /> Pir caran şerm û şermezarî bi nexweşiyên zayendî ve girêdayî ye.<ref name="WHO2014" /> Di sala 2015an de, ew nexweşî (ji bilî HIVê) li çaraliyê cîhanê bûn sebeba mirina 108,000 kesan.<ref name="GBD2015De">{{cite journal |vauthors=Wang H, Naghavi M, Allen C, Barber RM, Bhutta ZA, etal |date=October 2016 |title=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |journal=Lancet |volume=388 |issue=10053 |pages=1459–1544 |doi=10.1016/s0140-6736(16)31012-1 |pmc=5388903 |pmid=27733281 |collaboration=GBD 2015 Mortality Causes of Death Collaborators}}</ref> Li seranserê cîhanê, di sala 2015an de, nêzîkî 1.1 milyar kes bi enfeksiyonên ji seksê ji bilî HIV/AIDSê hebûn.<ref name="GBD2015Pre">{{cite journal |vauthors=Vos T, Allen C, Arora M, Barber RM, Bhutta ZA, Brown A, etal |date=October 2016 |title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |journal=Lancet |volume=388 |issue=10053 |pages=1545–1602 |doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6 |pmc=5055577 |pmid=27733282 |collaboration=GBD 2015 Disease Injury Incidence Prevalence Collaborators}}</ref> Nêzîkî 500 milyon sifîlîs, gonorre, klamîdya an trîkomoniyaz hene.<ref name="WHO2014" /> Bi kêmanî 530 milyonên din herpesa zayendî hene, û 290 milyon jin vîrusa papîloma ya însanan hene.<ref name="WHO2014" /> Belgekirina dîrokî ya enfeksiyonên seksî di çaxên kevnar de herî kêm vedigere Papîrusa Ebers (nêzîkî 1550 {{Bz}}) û Incîl/[[Peymana Kevin]] (sedsala 7/8 {{Bz}}).<ref>{{cite book |title=Sexually transmitted infections and sexually transmitted diseases |publisher=Springer Verlag |date=2011 |page=20 |isbn=978-3-642-14663-3 |location=Heidelberg |url=https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924235232/https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |archive-date=2015-09-24 |url-status=live |vauthors=Gross G, Tyring SK}}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Nexweşî]] fizg811347vet1gd6d49i7ld8zkd2yu 2081723 2081722 2026-07-23T14:53:05Z Kurê Acemî 105128 /* */ 2081723 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2026}} '''Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê''' an jî '''nexweşiyên zayendî''', enfeksiyonek e ku bi rêya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksa vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan.<ref name="WHO2014">{{cite web |url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |title=Sexually transmitted infections (STIs) Fact sheet N°110 |website=who.int |date=November 2013 |access-date=30 November 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141125133056/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |archive-date=25 November 2014}}</ref> Wan efeksiyonan pir caran di destpêkê de sîmptoman nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din.<ref name="WHO2014" /> Bi gelemperî têgîna "derbasbûna efeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji [[Zê|vajînayê]], derdana ji [[Çûkê mirov|penîsê]], birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis).<ref name="WHO2014" /> Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê.<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi bakteriyan veguhestî ew in: klamîdya, gonore û sîfîlîs.<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi vîrusan veguhestî ew in: giloverên (warts) organên zayendî, herpesa organên zayendî û [[AIDS|HIV/AIDS]].<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi parazîtan veguhestî ev in: trîkomoniyazîs. Piraniya nexweşiyên zayendî, wekî sîfîlîs, gonore, klamîdya û trîkomoniyazîs, têne dermankirin û başkirin. Tê ​​zanin ku hin derzî metirsiya hin enfeksiyonan, di nav de hepatîta B û çend cureyên HPV, kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Bikaranîna [[kondom]]an, kêmkirina hejmara hevkarên zayendî û domandina têkiliyeke ku tê de her kes tenê bi hevkarê xwe re têkiliya zayendî datîne, hemû pratîkên seksiya ewle ne ku metirsiya girtina nexweşiyên seksê kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Perwerdehiya berfireh a li ser mijarên seksê jî dibe ku bikêr be.<ref>{{Cite book |title=International technical guidance on sexuality education: An evidence-informed approach |publisher=UNESCO |year=2018 |page=28 |isbn=978-92-3-100259-5 |location=Paris |url=http://unesdoc.unesco.org/images/0026/002607/260770e.pdf}}</ref> Testên teşhîsa nexweşiyên zayendî bi gelemperî li welatên pêşketî bi hêsanî peyda dibin, lê ew pir caran li welatên pêşketî peyda nabin.<ref name="WHO2014" /> Pir caran şerm û şermezarî bi nexweşiyên zayendî ve girêdayî ye.<ref name="WHO2014" /> Di sala 2015an de, ew nexweşî (ji bilî HIVê) li çaraliyê cîhanê bûn sebeba mirina 108,000 kesan.<ref name="GBD2015De">{{cite journal |vauthors=Wang H, Naghavi M, Allen C, Barber RM, Bhutta ZA, etal |date=October 2016 |title=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |journal=Lancet |volume=388 |issue=10053 |pages=1459–1544 |doi=10.1016/s0140-6736(16)31012-1 |pmc=5388903 |pmid=27733281 |collaboration=GBD 2015 Mortality Causes of Death Collaborators}}</ref> Li seranserê cîhanê, di sala 2015an de, nêzîkî 1.1 milyar kes bi enfeksiyonên ji seksê ji bilî HIV/AIDSê hebûn.<ref name="GBD2015Pre">{{cite journal |vauthors=Vos T, Allen C, Arora M, Barber RM, Bhutta ZA, Brown A, etal |date=October 2016 |title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |journal=Lancet |volume=388 |issue=10053 |pages=1545–1602 |doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6 |pmc=5055577 |pmid=27733282 |collaboration=GBD 2015 Disease Injury Incidence Prevalence Collaborators}}</ref> Nêzîkî 500 milyon sifîlîs, gonorre, klamîdya an trîkomoniyaz hene.<ref name="WHO2014" /> Bi kêmanî 530 milyonên din herpesa zayendî hene, û 290 milyon jin vîrusa papîloma ya însanan hene.<ref name="WHO2014" /> Belgekirina dîrokî ya enfeksiyonên seksî di çaxên kevnar de herî kêm vedigere Papîrusa Ebers (nêzîkî 1550 {{Bz}}) û Incîl/[[Peymana Kevin]] (sedsala 7/8 {{Bz}}).<ref>{{cite book |title=Sexually transmitted infections and sexually transmitted diseases |publisher=Springer Verlag |date=2011 |page=20 |isbn=978-3-642-14663-3 |location=Heidelberg |url=https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924235232/https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |archive-date=2015-09-24 |url-status=live |vauthors=Gross G, Tyring SK}}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Nexweşî]] b9xx11mjeby33m72knqj7vu7bfcuxrm 2081724 2081723 2026-07-23T14:53:25Z Kurê Acemî 105128 /* */ 2081724 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2026}} '''Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê''' an jî '''nexweşiyên zayendî''', enfeksiyonek e ku bi rêya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksa vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan.<ref name="WHO2014">{{cite web |url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |title=Sexually transmitted infections (STIs) Fact sheet N°110 |website=who.int |date=November 2013 |access-date=30 November 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141125133056/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |archive-date=25 November 2014}}</ref> Wan efeksiyonan pir caran di destpêkê de sîmptoman nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din.<ref name="WHO2014" /> Bi gelemperî têgîna "derbasbûna efeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji [[Zê|vajînayê]], derdana ji [[Çûkê mirov|penîsê]], birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis).<ref name="WHO2014" /> Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê.<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi bakteriyan veguhestî ew in: klamîdya, gonore û sîfîlîs.<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi vîrusan veguhestî ew in: giloverên (warts) organên zayendî, herpesa organên zayendî û [[AIDS|HIV/AIDS]].<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi parazîtan veguhestî ev in: trîkomoniyazîs. Piraniya nexweşiyên zayendî, wekî sîfîlîs, gonore, klamîdya û trîkomoniyazîs, têne dermankirin û başkirin. Tê ​​zanin ku hin derzî metirsiya hin enfeksiyonan, di nav de hepatîta B û çend cureyên HPV, kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Bikaranîna [[kondom]]an, kêmkirina hejmara hevkarên zayendî û domandina têkiliyeke ku tê de her kes tenê bi hevkarê xwe re têkiliya zayendî datîne, hemû pratîkên seksiya ewle ne ku metirsiya girtina nexweşiyên seksê kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Perwerdehiya berfireh a li ser mijarên seksê jî dibe ku bikêr be.<ref>{{Cite book |title=International technical guidance on sexuality education: An evidence-informed approach |publisher=UNESCO |year=2018 |page=28 |isbn=978-92-3-100259-5 |location=Paris |url=http://unesdoc.unesco.org/images/0026/002607/260770e.pdf}}</ref> Testên teşhîsa nexweşiyên zayendî bi gelemperî li welatên pêşketî bi hêsanî peyda dibin, lê ew pir caran li welatên pêşketî peyda nabin.<ref name="WHO2014" /> Pir caran şerm û şermezarî bi nexweşiyên zayendî ve girêdayî ye.<ref name="WHO2014" /> Di sala 2015an de, ew nexweşî (ji bilî HIVê) li çaraliyê cîhanê bûn sebeba mirina 108.000 kesan.<ref name="GBD2015De">{{cite journal |vauthors=Wang H, Naghavi M, Allen C, Barber RM, Bhutta ZA, etal |date=October 2016 |title=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |journal=Lancet |volume=388 |issue=10053 |pages=1459–1544 |doi=10.1016/s0140-6736(16)31012-1 |pmc=5388903 |pmid=27733281 |collaboration=GBD 2015 Mortality Causes of Death Collaborators}}</ref> Li seranserê cîhanê, di sala 2015an de, nêzîkî 1.1 milyar kes bi enfeksiyonên ji seksê ji bilî HIV/AIDSê hebûn.<ref name="GBD2015Pre">{{cite journal |vauthors=Vos T, Allen C, Arora M, Barber RM, Bhutta ZA, Brown A, etal |date=October 2016 |title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |journal=Lancet |volume=388 |issue=10053 |pages=1545–1602 |doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6 |pmc=5055577 |pmid=27733282 |collaboration=GBD 2015 Disease Injury Incidence Prevalence Collaborators}}</ref> Nêzîkî 500 milyon sifîlîs, gonorre, klamîdya an trîkomoniyaz hene.<ref name="WHO2014" /> Bi kêmanî 530 milyonên din herpesa zayendî hene, û 290 milyon jin vîrusa papîloma ya însanan hene.<ref name="WHO2014" /> Belgekirina dîrokî ya enfeksiyonên seksî di çaxên kevnar de herî kêm vedigere Papîrusa Ebers (nêzîkî 1550 {{Bz}}) û Incîl/[[Peymana Kevin]] (sedsala 7/8 {{Bz}}).<ref>{{cite book |title=Sexually transmitted infections and sexually transmitted diseases |publisher=Springer Verlag |date=2011 |page=20 |isbn=978-3-642-14663-3 |location=Heidelberg |url=https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924235232/https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |archive-date=2015-09-24 |url-status=live |vauthors=Gross G, Tyring SK}}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Nexweşî]] a7wa49fy050l0wf3xt1rbn94zk3hroh 2081725 2081724 2026-07-23T14:54:34Z Kurê Acemî 105128 /* */ 2081725 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2026}} [[Wêne:Condoms display condoms museum.jpg|thumb|Wêneyekî kondoman ji Muzexaneya Kondoman li [[Bangkok]]]] '''Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê''' an jî '''nexweşiyên zayendî''', enfeksiyonek e ku bi rêya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksa vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan.<ref name="WHO2014">{{cite web |url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |title=Sexually transmitted infections (STIs) Fact sheet N°110 |website=who.int |date=November 2013 |access-date=30 November 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141125133056/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |archive-date=25 November 2014}}</ref> Wan efeksiyonan pir caran di destpêkê de sîmptoman nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din.<ref name="WHO2014" /> Bi gelemperî têgîna "derbasbûna efeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji [[Zê|vajînayê]], derdana ji [[Çûkê mirov|penîsê]], birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis).<ref name="WHO2014" /> Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê.<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi bakteriyan veguhestî ew in: klamîdya, gonore û sîfîlîs.<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi vîrusan veguhestî ew in: giloverên (warts) organên zayendî, herpesa organên zayendî û [[AIDS|HIV/AIDS]].<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi parazîtan veguhestî ev in: trîkomoniyazîs. Piraniya nexweşiyên zayendî, wekî sîfîlîs, gonore, klamîdya û trîkomoniyazîs, têne dermankirin û başkirin. Tê ​​zanin ku hin derzî metirsiya hin enfeksiyonan, di nav de hepatîta B û çend cureyên HPV, kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Bikaranîna [[kondom]]an, kêmkirina hejmara hevkarên zayendî û domandina têkiliyeke ku tê de her kes tenê bi hevkarê xwe re têkiliya zayendî datîne, hemû pratîkên seksiya ewle ne ku metirsiya girtina nexweşiyên seksê kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Perwerdehiya berfireh a li ser mijarên seksê jî dibe ku bikêr be.<ref>{{Cite book |title=International technical guidance on sexuality education: An evidence-informed approach |publisher=UNESCO |year=2018 |page=28 |isbn=978-92-3-100259-5 |location=Paris |url=http://unesdoc.unesco.org/images/0026/002607/260770e.pdf}}</ref> Testên teşhîsa nexweşiyên zayendî bi gelemperî li welatên pêşketî bi hêsanî peyda dibin, lê ew pir caran li welatên pêşketî peyda nabin.<ref name="WHO2014" /> Pir caran şerm û şermezarî bi nexweşiyên zayendî ve girêdayî ye.<ref name="WHO2014" /> Di sala 2015an de, ew nexweşî (ji bilî HIVê) li çaraliyê cîhanê bûn sebeba mirina 108.000 kesan.<ref name="GBD2015De">{{cite journal |vauthors=Wang H, Naghavi M, Allen C, Barber RM, Bhutta ZA, etal |date=October 2016 |title=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |journal=Lancet |volume=388 |issue=10053 |pages=1459–1544 |doi=10.1016/s0140-6736(16)31012-1 |pmc=5388903 |pmid=27733281 |collaboration=GBD 2015 Mortality Causes of Death Collaborators}}</ref> Li seranserê cîhanê, di sala 2015an de, nêzîkî 1.1 milyar kes bi enfeksiyonên ji seksê ji bilî HIV/AIDSê hebûn.<ref name="GBD2015Pre">{{cite journal |vauthors=Vos T, Allen C, Arora M, Barber RM, Bhutta ZA, Brown A, etal |date=October 2016 |title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |journal=Lancet |volume=388 |issue=10053 |pages=1545–1602 |doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6 |pmc=5055577 |pmid=27733282 |collaboration=GBD 2015 Disease Injury Incidence Prevalence Collaborators}}</ref> Nêzîkî 500 milyon sifîlîs, gonorre, klamîdya an trîkomoniyaz hene.<ref name="WHO2014" /> Bi kêmanî 530 milyonên din herpesa zayendî hene, û 290 milyon jin vîrusa papîloma ya însanan hene.<ref name="WHO2014" /> Belgekirina dîrokî ya enfeksiyonên seksî di çaxên kevnar de herî kêm vedigere Papîrusa Ebers (nêzîkî 1550 {{Bz}}) û Incîl/[[Peymana Kevin]] (sedsala 7/8 {{Bz}}).<ref>{{cite book |title=Sexually transmitted infections and sexually transmitted diseases |publisher=Springer Verlag |date=2011 |page=20 |isbn=978-3-642-14663-3 |location=Heidelberg |url=https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924235232/https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |archive-date=2015-09-24 |url-status=live |vauthors=Gross G, Tyring SK}}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Nexweşî]] bvbww1mq7s7ma7as612y52lr5stsr3h 2081726 2081725 2026-07-23T14:54:50Z Kurê Acemî 105128 2081726 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2026}} [[Wêne:Condoms display condoms museum.jpg|thumb|Wêneyekî kondoman ji Muzexaneya Kondoman li [[Bangkok]]ê]] '''Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê''' an jî '''nexweşiyên zayendî''', enfeksiyonek e ku bi rêya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksa vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan.<ref name="WHO2014">{{cite web |url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |title=Sexually transmitted infections (STIs) Fact sheet N°110 |website=who.int |date=November 2013 |access-date=30 November 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141125133056/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |archive-date=25 November 2014}}</ref> Wan efeksiyonan pir caran di destpêkê de sîmptoman nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din.<ref name="WHO2014" /> Bi gelemperî têgîna "derbasbûna efeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji [[Zê|vajînayê]], derdana ji [[Çûkê mirov|penîsê]], birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis).<ref name="WHO2014" /> Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê.<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi bakteriyan veguhestî ew in: klamîdya, gonore û sîfîlîs.<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi vîrusan veguhestî ew in: giloverên (warts) organên zayendî, herpesa organên zayendî û [[AIDS|HIV/AIDS]].<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi parazîtan veguhestî ev in: trîkomoniyazîs. Piraniya nexweşiyên zayendî, wekî sîfîlîs, gonore, klamîdya û trîkomoniyazîs, têne dermankirin û başkirin. Tê ​​zanin ku hin derzî metirsiya hin enfeksiyonan, di nav de hepatîta B û çend cureyên HPV, kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Bikaranîna [[kondom]]an, kêmkirina hejmara hevkarên zayendî û domandina têkiliyeke ku tê de her kes tenê bi hevkarê xwe re têkiliya zayendî datîne, hemû pratîkên seksiya ewle ne ku metirsiya girtina nexweşiyên seksê kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Perwerdehiya berfireh a li ser mijarên seksê jî dibe ku bikêr be.<ref>{{Cite book |title=International technical guidance on sexuality education: An evidence-informed approach |publisher=UNESCO |year=2018 |page=28 |isbn=978-92-3-100259-5 |location=Paris |url=http://unesdoc.unesco.org/images/0026/002607/260770e.pdf}}</ref> Testên teşhîsa nexweşiyên zayendî bi gelemperî li welatên pêşketî bi hêsanî peyda dibin, lê ew pir caran li welatên pêşketî peyda nabin.<ref name="WHO2014" /> Pir caran şerm û şermezarî bi nexweşiyên zayendî ve girêdayî ye.<ref name="WHO2014" /> Di sala 2015an de, ew nexweşî (ji bilî HIVê) li çaraliyê cîhanê bûn sebeba mirina 108.000 kesan.<ref name="GBD2015De">{{cite journal |vauthors=Wang H, Naghavi M, Allen C, Barber RM, Bhutta ZA, etal |date=October 2016 |title=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |journal=Lancet |volume=388 |issue=10053 |pages=1459–1544 |doi=10.1016/s0140-6736(16)31012-1 |pmc=5388903 |pmid=27733281 |collaboration=GBD 2015 Mortality Causes of Death Collaborators}}</ref> Li seranserê cîhanê, di sala 2015an de, nêzîkî 1.1 milyar kes bi enfeksiyonên ji seksê ji bilî HIV/AIDSê hebûn.<ref name="GBD2015Pre">{{cite journal |vauthors=Vos T, Allen C, Arora M, Barber RM, Bhutta ZA, Brown A, etal |date=October 2016 |title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |journal=Lancet |volume=388 |issue=10053 |pages=1545–1602 |doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6 |pmc=5055577 |pmid=27733282 |collaboration=GBD 2015 Disease Injury Incidence Prevalence Collaborators}}</ref> Nêzîkî 500 milyon sifîlîs, gonorre, klamîdya an trîkomoniyaz hene.<ref name="WHO2014" /> Bi kêmanî 530 milyonên din herpesa zayendî hene, û 290 milyon jin vîrusa papîloma ya însanan hene.<ref name="WHO2014" /> Belgekirina dîrokî ya enfeksiyonên seksî di çaxên kevnar de herî kêm vedigere Papîrusa Ebers (nêzîkî 1550 {{Bz}}) û Incîl/[[Peymana Kevin]] (sedsala 7/8 {{Bz}}).<ref>{{cite book |title=Sexually transmitted infections and sexually transmitted diseases |publisher=Springer Verlag |date=2011 |page=20 |isbn=978-3-642-14663-3 |location=Heidelberg |url=https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924235232/https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |archive-date=2015-09-24 |url-status=live |vauthors=Gross G, Tyring SK}}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Nexweşî]] cx4bo3wxw5oetfhqkzetipzz16l7ezi 2081727 2081726 2026-07-23T14:56:07Z Kurê Acemî 105128 /* */ 2081727 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2026}} [[Wêne:Condoms display condoms museum.jpg|thumb|Wêneyekî kondoman ji Muzexaneya Kondoman li [[Bangkok]]ê]] '''Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê''' an jî '''nexweşiyên zayendî''', enfeksiyonek e ku bi rêya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksa vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan.<ref name="WHO2014">{{cite web |url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |title=Sexually transmitted infections (STIs) Fact sheet N°110 |website=who.int |date=November 2013 |access-date=30 November 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141125133056/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |archive-date=25 November 2014}}</ref> Wan efeksiyonan pir caran di destpêkê de sîmptoman nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din.<ref name="WHO2014" /> Bi gelemperî têgîna "derbasbûna efeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji [[Zê|vajînayê]], derdana ji [[Çûkê mirov|penîsê]], birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis).<ref name="WHO2014" /> Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê.<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi bakteriyan veguhestî ew in: klamîdya, gonore û sîfîlîs.<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi vîrusan veguhestî ew in: giloverên (warts) organên zayendî, herpesa organên zayendî û [[AIDS|HIV/AIDS]].<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi parazîtan veguhestî ev in: trîkomoniyazîs. Piraniya nexweşiyên zayendî, wekî sîfîlîs, gonore, klamîdya û trîkomoniyazîs, têne dermankirin û başkirin. Tê ​​zanin ku hin derzî metirsiya hin enfeksiyonan, di nav de hepatîta B û çend cureyên HPV, kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Bikaranîna [[kondom]]an, kêmkirina hejmara hevkarên zayendî û domandina têkiliyeke ku tê de her kes tenê bi hevkarê xwe re têkiliya zayendî datîne, hemû pratîkên seksiya ewle ne ku metirsiya girtina nexweşiyên seksê kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Perwerdehiya berfireh a li ser mijarên seksê jî dibe ku bikêr be.<ref>{{Cite book |title=International technical guidance on sexuality education: An evidence-informed approach |publisher=UNESCO |year=2018 |page=28 |isbn=978-92-3-100259-5 |location=Paris |url=http://unesdoc.unesco.org/images/0026/002607/260770e.pdf}}</ref> Testên teşhîsa nexweşiyên zayendî bi gelemperî li welatên pêşketî bi hêsanî peyda dibin, lê ew pir caran li welatên pêşketî peyda nabin.<ref name="WHO2014" /> Pir caran şerm û şermezarî bi nexweşiyên zayendî ve girêdayî ye.<ref name="WHO2014" /> Di sala 2015an de, ew nexweşî (ji bilî HIVê) li çaraliyê cîhanê bûn sebeba mirina 108.000 kesan.<ref name="GBD2015De">{{cite journal |vauthors=Wang H, Naghavi M, Allen C, Barber RM, Bhutta ZA, etal |date=October 2016 |title=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |journal=Lancet |volume=388 |issue=10053 |pages=1459–1544 |doi=10.1016/s0140-6736(16)31012-1 |pmc=5388903 |pmid=27733281 |collaboration=GBD 2015 Mortality Causes of Death Collaborators}}</ref> Li seranserê cîhanê, di sala 2015an de, nêzîkî 1.1 milyar kes bi enfeksiyonên ji seksê ji bilî HIV/AIDSê hebûn.<ref name="GBD2015Pre">{{cite journal |vauthors=Vos T, Allen C, Arora M, Barber RM, Bhutta ZA, Brown A, etal |date=October 2016 |title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |journal=Lancet |volume=388 |issue=10053 |pages=1545–1602 |doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6 |pmc=5055577 |pmid=27733282 |collaboration=GBD 2015 Disease Injury Incidence Prevalence Collaborators}}</ref> Nêzîkî 500 milyon sifîlîs, gonorre, klamîdya an trîkomoniyaz hene.<ref name="WHO2014" /> Bi kêmanî 530 milyonên din herpesa zayendî hene, û 290 milyon jin vîrusa papîloma ya însanan hene.<ref name="WHO2014" /> Belgekirina dîrokî ya enfeksiyonên seksî di çaxên kevnar de herî kêm vedigere Papîrusa Ebers (nêzîkî 1550 {{Bz}}) û Incîl/[[Peymana Kevin]] (sedsala 7/8 {{Bz}}).<ref>{{cite book |title=Sexually transmitted infections and sexually transmitted diseases |publisher=Springer Verlag |date=2011 |page=20 |isbn=978-3-642-14663-3 |location=Heidelberg |url=https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924235232/https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |archive-date=2015-09-24 |url-status=live |vauthors=Gross G, Tyring SK}}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Nexweşî]] 9ajrb3imxv1ipqtonwjccu4ctl1de01 2081728 2081727 2026-07-23T15:12:15Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan 2081728 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2026}} [[Wêne:Condoms display condoms museum.jpg|thumb|Wêneyekî kondoman ji Muzexaneya Kondoman li [[Bangkok]]ê]] '''Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê''' an jî '''nexweşiyên zayendî''', enfeksiyonek e ku bi rêya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksa vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan.<ref name="WHO2014">{{Jêder-malper |url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |sernav=Sexually transmitted infections (STIs) Fact sheet N°110 |malper=who.int |tarîx=November 2013 |roja-gihiştinê=30 çiriya paşîn 2014 |rewşa-urlyê=zindî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20141125133056/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |roja-arşîvê=25 çiriya paşîn 2014 }}</ref> Wan efeksiyonan pir caran di destpêkê de sîmptoman nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din.<ref name="WHO2014" /> Bi gelemperî têgîna "derbasbûna efeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji [[Zê|vajînayê]], derdana ji [[Çûkê mirov|penîsê]], birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis).<ref name="WHO2014" /> Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê.<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi bakteriyan veguhestî ew in: klamîdya, gonore û sîfîlîs.<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi vîrusan veguhestî ew in: giloverên (warts) organên zayendî, herpesa organên zayendî û [[AIDS|HIV/AIDS]].<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi parazîtan veguhestî ev in: trîkomoniyazîs. Piraniya nexweşiyên zayendî, wekî sîfîlîs, gonore, klamîdya û trîkomoniyazîs, têne dermankirin û başkirin. Tê ​​zanin ku hin derzî metirsiya hin enfeksiyonan, di nav de hepatîta B û çend cureyên HPV, kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Bikaranîna [[kondom]]an, kêmkirina hejmara hevkarên zayendî û domandina têkiliyeke ku tê de her kes tenê bi hevkarê xwe re têkiliya zayendî datîne, hemû pratîkên seksiya ewle ne ku metirsiya girtina nexweşiyên seksê kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Perwerdehiya berfireh a li ser mijarên seksê jî dibe ku bikêr be.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=International technical guidance on sexuality education: An evidence-informed approach |weşanger=UNESCO |sal=2018 |rûpel=28 |isbn=978-92-3-100259-5 |cih=Paris |url=http://unesdoc.unesco.org/images/0026/002607/260770e.pdf }}</ref> Testên teşhîsa nexweşiyên zayendî bi gelemperî li welatên pêşketî bi hêsanî peyda dibin, lê ew pir caran li welatên pêşketî peyda nabin.<ref name="WHO2014" /> Pir caran şerm û şermezarî bi nexweşiyên zayendî ve girêdayî ye.<ref name="WHO2014" /> Di sala 2015an de, ew nexweşî (ji bilî HIVê) li çaraliyê cîhanê bûn sebeba mirina 108.000 kesan.<ref name="GBD2015De">{{Jêder-kovar |vauthors=Wang H, Naghavi M, Allen C, Barber RM, Bhutta ZA, etal |tarîx=October 2016 |sernav=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |kovar=Lancet |cild=388 |hejmar=10053 |rr=1459–1544 |doi=10.1016/s0140-6736(16)31012-1 |pmc=5388903 |pmid=27733281 |collaboration=GBD 2015 Mortality Causes of Death Collaborators }}</ref> Li seranserê cîhanê, di sala 2015an de, nêzîkî 1.1 milyar kes bi enfeksiyonên ji seksê ji bilî HIV/AIDSê hebûn.<ref name="GBD2015Pre">{{Jêder-kovar |vauthors=Vos T, Allen C, Arora M, Barber RM, Bhutta ZA, Brown A, etal |tarîx=October 2016 |sernav=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |kovar=Lancet |cild=388 |hejmar=10053 |rr=1545–1602 |doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6 |pmc=5055577 |pmid=27733282 |collaboration=GBD 2015 Disease Injury Incidence Prevalence Collaborators }}</ref> Nêzîkî 500 milyon sifîlîs, gonorre, klamîdya an trîkomoniyaz hene.<ref name="WHO2014" /> Bi kêmanî 530 milyonên din herpesa zayendî hene, û 290 milyon jin vîrusa papîloma ya însanan hene.<ref name="WHO2014" /> Belgekirina dîrokî ya enfeksiyonên seksî di çaxên kevnar de herî kêm vedigere Papîrusa Ebers (nêzîkî 1550 {{Bz}}) û Incîl/[[Peymana Kevin]] (sedsala 7/8 {{Bz}}).<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Sexually transmitted infections and sexually transmitted diseases |weşanger=Springer Verlag |tarîx=2011 |rûpel=20 |isbn=978-3-642-14663-3 |cih=Heidelberg |url=https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150924235232/https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |roja-arşîvê=2015-09-24 |rewşa-urlyê=zindî |vauthors=Gross G, Tyring SK }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Nexweşî]] 8s2s4r01x7rve8q86ankudyitrqvbkp 2081733 2081728 2026-07-23T19:15:14Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê]] weke [[Derbasbûna enfeksiyonan a bi riya seksê]] guhart 2081728 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2026}} [[Wêne:Condoms display condoms museum.jpg|thumb|Wêneyekî kondoman ji Muzexaneya Kondoman li [[Bangkok]]ê]] '''Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê''' an jî '''nexweşiyên zayendî''', enfeksiyonek e ku bi rêya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksa vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan.<ref name="WHO2014">{{Jêder-malper |url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |sernav=Sexually transmitted infections (STIs) Fact sheet N°110 |malper=who.int |tarîx=November 2013 |roja-gihiştinê=30 çiriya paşîn 2014 |rewşa-urlyê=zindî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20141125133056/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |roja-arşîvê=25 çiriya paşîn 2014 }}</ref> Wan efeksiyonan pir caran di destpêkê de sîmptoman nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din.<ref name="WHO2014" /> Bi gelemperî têgîna "derbasbûna efeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji [[Zê|vajînayê]], derdana ji [[Çûkê mirov|penîsê]], birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis).<ref name="WHO2014" /> Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê.<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi bakteriyan veguhestî ew in: klamîdya, gonore û sîfîlîs.<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi vîrusan veguhestî ew in: giloverên (warts) organên zayendî, herpesa organên zayendî û [[AIDS|HIV/AIDS]].<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi parazîtan veguhestî ev in: trîkomoniyazîs. Piraniya nexweşiyên zayendî, wekî sîfîlîs, gonore, klamîdya û trîkomoniyazîs, têne dermankirin û başkirin. Tê ​​zanin ku hin derzî metirsiya hin enfeksiyonan, di nav de hepatîta B û çend cureyên HPV, kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Bikaranîna [[kondom]]an, kêmkirina hejmara hevkarên zayendî û domandina têkiliyeke ku tê de her kes tenê bi hevkarê xwe re têkiliya zayendî datîne, hemû pratîkên seksiya ewle ne ku metirsiya girtina nexweşiyên seksê kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Perwerdehiya berfireh a li ser mijarên seksê jî dibe ku bikêr be.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=International technical guidance on sexuality education: An evidence-informed approach |weşanger=UNESCO |sal=2018 |rûpel=28 |isbn=978-92-3-100259-5 |cih=Paris |url=http://unesdoc.unesco.org/images/0026/002607/260770e.pdf }}</ref> Testên teşhîsa nexweşiyên zayendî bi gelemperî li welatên pêşketî bi hêsanî peyda dibin, lê ew pir caran li welatên pêşketî peyda nabin.<ref name="WHO2014" /> Pir caran şerm û şermezarî bi nexweşiyên zayendî ve girêdayî ye.<ref name="WHO2014" /> Di sala 2015an de, ew nexweşî (ji bilî HIVê) li çaraliyê cîhanê bûn sebeba mirina 108.000 kesan.<ref name="GBD2015De">{{Jêder-kovar |vauthors=Wang H, Naghavi M, Allen C, Barber RM, Bhutta ZA, etal |tarîx=October 2016 |sernav=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |kovar=Lancet |cild=388 |hejmar=10053 |rr=1459–1544 |doi=10.1016/s0140-6736(16)31012-1 |pmc=5388903 |pmid=27733281 |collaboration=GBD 2015 Mortality Causes of Death Collaborators }}</ref> Li seranserê cîhanê, di sala 2015an de, nêzîkî 1.1 milyar kes bi enfeksiyonên ji seksê ji bilî HIV/AIDSê hebûn.<ref name="GBD2015Pre">{{Jêder-kovar |vauthors=Vos T, Allen C, Arora M, Barber RM, Bhutta ZA, Brown A, etal |tarîx=October 2016 |sernav=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |kovar=Lancet |cild=388 |hejmar=10053 |rr=1545–1602 |doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6 |pmc=5055577 |pmid=27733282 |collaboration=GBD 2015 Disease Injury Incidence Prevalence Collaborators }}</ref> Nêzîkî 500 milyon sifîlîs, gonorre, klamîdya an trîkomoniyaz hene.<ref name="WHO2014" /> Bi kêmanî 530 milyonên din herpesa zayendî hene, û 290 milyon jin vîrusa papîloma ya însanan hene.<ref name="WHO2014" /> Belgekirina dîrokî ya enfeksiyonên seksî di çaxên kevnar de herî kêm vedigere Papîrusa Ebers (nêzîkî 1550 {{Bz}}) û Incîl/[[Peymana Kevin]] (sedsala 7/8 {{Bz}}).<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Sexually transmitted infections and sexually transmitted diseases |weşanger=Springer Verlag |tarîx=2011 |rûpel=20 |isbn=978-3-642-14663-3 |cih=Heidelberg |url=https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150924235232/https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |roja-arşîvê=2015-09-24 |rewşa-urlyê=zindî |vauthors=Gross G, Tyring SK }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Nexweşî]] 8s2s4r01x7rve8q86ankudyitrqvbkp 2081735 2081733 2026-07-23T19:15:57Z MikaelF 935 2081735 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2026}} [[Wêne:Condoms display condoms museum.jpg|thumb|Wêneyekî kondoman ji Muzexaneya Kondoman li [[Bangkok]]ê]] '''Derbasbûna enfeksiyonan a bi riya seksê''' an jî '''nexweşiyên zayendî''', enfeksiyonek e ku bi rêya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksa vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan.<ref name="WHO2014">{{Jêder-malper |url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |sernav=Sexually transmitted infections (STIs) Fact sheet N°110 |malper=who.int |tarîx=November 2013 |roja-gihiştinê=30 çiriya paşîn 2014 |rewşa-urlyê=zindî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20141125133056/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |roja-arşîvê=25 çiriya paşîn 2014 }}</ref> Wan efeksiyonan pir caran di destpêkê de sîmptoman nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din.<ref name="WHO2014" /> Bi gelemperî têgîna "derbasbûna efeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji [[Zê|vajînayê]], derdana ji [[Çûkê mirov|penîsê]], birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis).<ref name="WHO2014" /> Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê.<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi bakteriyan veguhestî ew in: klamîdya, gonore û sîfîlîs.<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi vîrusan veguhestî ew in: giloverên (warts) organên zayendî, herpesa organên zayendî û [[AIDS|HIV/AIDS]].<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi parazîtan veguhestî ev in: trîkomoniyazîs. Piraniya nexweşiyên zayendî, wekî sîfîlîs, gonore, klamîdya û trîkomoniyazîs, têne dermankirin û başkirin. Tê ​​zanin ku hin derzî metirsiya hin enfeksiyonan, di nav de hepatîta B û çend cureyên HPV, kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Bikaranîna [[kondom]]an, kêmkirina hejmara hevkarên zayendî û domandina têkiliyeke ku tê de her kes tenê bi hevkarê xwe re têkiliya zayendî datîne, hemû pratîkên seksiya ewle ne ku metirsiya girtina nexweşiyên seksê kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Perwerdehiya berfireh a li ser mijarên seksê jî dibe ku bikêr be.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=International technical guidance on sexuality education: An evidence-informed approach |weşanger=UNESCO |sal=2018 |rûpel=28 |isbn=978-92-3-100259-5 |cih=Paris |url=http://unesdoc.unesco.org/images/0026/002607/260770e.pdf }}</ref> Testên teşhîsa nexweşiyên zayendî bi gelemperî li welatên pêşketî bi hêsanî peyda dibin, lê ew pir caran li welatên pêşketî peyda nabin.<ref name="WHO2014" /> Pir caran şerm û şermezarî bi nexweşiyên zayendî ve girêdayî ye.<ref name="WHO2014" /> Di sala 2015an de, ew nexweşî (ji bilî HIVê) li çaraliyê cîhanê bûn sebeba mirina 108.000 kesan.<ref name="GBD2015De">{{Jêder-kovar |vauthors=Wang H, Naghavi M, Allen C, Barber RM, Bhutta ZA, etal |tarîx=October 2016 |sernav=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |kovar=Lancet |cild=388 |hejmar=10053 |rr=1459–1544 |doi=10.1016/s0140-6736(16)31012-1 |pmc=5388903 |pmid=27733281 |collaboration=GBD 2015 Mortality Causes of Death Collaborators }}</ref> Li seranserê cîhanê, di sala 2015an de, nêzîkî 1.1 milyar kes bi enfeksiyonên ji seksê ji bilî HIV/AIDSê hebûn.<ref name="GBD2015Pre">{{Jêder-kovar |vauthors=Vos T, Allen C, Arora M, Barber RM, Bhutta ZA, Brown A, etal |tarîx=October 2016 |sernav=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |kovar=Lancet |cild=388 |hejmar=10053 |rr=1545–1602 |doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6 |pmc=5055577 |pmid=27733282 |collaboration=GBD 2015 Disease Injury Incidence Prevalence Collaborators }}</ref> Nêzîkî 500 milyon sifîlîs, gonorre, klamîdya an trîkomoniyaz hene.<ref name="WHO2014" /> Bi kêmanî 530 milyonên din herpesa zayendî hene, û 290 milyon jin vîrusa papîloma ya însanan hene.<ref name="WHO2014" /> Belgekirina dîrokî ya enfeksiyonên seksî di çaxên kevnar de herî kêm vedigere Papîrusa Ebers (nêzîkî 1550 {{Bz}}) û Incîl/[[Peymana Kevin]] (sedsala 7/8 {{Bz}}).<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Sexually transmitted infections and sexually transmitted diseases |weşanger=Springer Verlag |tarîx=2011 |rûpel=20 |isbn=978-3-642-14663-3 |cih=Heidelberg |url=https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150924235232/https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |roja-arşîvê=2015-09-24 |rewşa-urlyê=zindî |vauthors=Gross G, Tyring SK }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Nexweşî]] k1ioviedxivdqpu718vg0qluvlthvst 2081736 2081735 2026-07-23T19:16:47Z MikaelF 935 2081736 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2026}} [[Wêne:Condoms display condoms museum.jpg|thumb|Wêneyekî kondoman ji Muzexaneya Kondoman li [[Bangkok]]ê]] '''Derbasbûna enfeksiyonan a bi riya seksê''' an jî '''nexweşiyên zayendî''', enfeksiyonek e ku bi riya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksa vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan.<ref name="WHO2014">{{Jêder-malper |url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |sernav=Sexually transmitted infections (STIs) Fact sheet N°110 |malper=who.int |tarîx=November 2013 |roja-gihiştinê=30 çiriya paşîn 2014 |rewşa-urlyê=zindî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20141125133056/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |roja-arşîvê=25 çiriya paşîn 2014 }}</ref> Wan efeksiyonan pir caran di destpêkê de sîmptoman nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din.<ref name="WHO2014" /> Bi gelemperî têgîna "derbasbûna efeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji [[Zê|vajînayê]], derdana ji [[Çûkê mirov|penîsê]], birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis).<ref name="WHO2014" /> Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê.<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi bakteriyan veguhestî ew in: klamîdya, gonore û sîfîlîs.<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi vîrusan veguhestî ew in: giloverên (warts) organên zayendî, herpesa organên zayendî û [[AIDS|HIV/AIDS]].<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi parazîtan veguhestî ev in: trîkomoniyazîs. Piraniya nexweşiyên zayendî, wekî sîfîlîs, gonore, klamîdya û trîkomoniyazîs, têne dermankirin û başkirin. Tê ​​zanin ku hin derzî metirsiya hin enfeksiyonan, di nav de hepatîta B û çend cureyên HPV, kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Bikaranîna [[kondom]]an, kêmkirina hejmara hevkarên zayendî û domandina têkiliyeke ku tê de her kes tenê bi hevkarê xwe re têkiliya zayendî datîne, hemû pratîkên seksiya ewle ne ku metirsiya girtina nexweşiyên seksê kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Perwerdehiya berfireh a li ser mijarên seksê jî dibe ku bikêr be.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=International technical guidance on sexuality education: An evidence-informed approach |weşanger=UNESCO |sal=2018 |rûpel=28 |isbn=978-92-3-100259-5 |cih=Paris |url=http://unesdoc.unesco.org/images/0026/002607/260770e.pdf }}</ref> Testên teşhîsa nexweşiyên zayendî bi gelemperî li welatên pêşketî bi hêsanî peyda dibin, lê ew pir caran li welatên pêşketî peyda nabin.<ref name="WHO2014" /> Pir caran şerm û şermezarî bi nexweşiyên zayendî ve girêdayî ye.<ref name="WHO2014" /> Di sala 2015an de, ew nexweşî (ji bilî HIVê) li çaraliyê cîhanê bûn sebeba mirina 108.000 kesan.<ref name="GBD2015De">{{Jêder-kovar |vauthors=Wang H, Naghavi M, Allen C, Barber RM, Bhutta ZA, etal |tarîx=October 2016 |sernav=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |kovar=Lancet |cild=388 |hejmar=10053 |rr=1459–1544 |doi=10.1016/s0140-6736(16)31012-1 |pmc=5388903 |pmid=27733281 |collaboration=GBD 2015 Mortality Causes of Death Collaborators }}</ref> Li seranserê cîhanê, di sala 2015an de, nêzîkî 1.1 milyar kes bi enfeksiyonên ji seksê ji bilî HIV/AIDSê hebûn.<ref name="GBD2015Pre">{{Jêder-kovar |vauthors=Vos T, Allen C, Arora M, Barber RM, Bhutta ZA, Brown A, etal |tarîx=October 2016 |sernav=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |kovar=Lancet |cild=388 |hejmar=10053 |rr=1545–1602 |doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6 |pmc=5055577 |pmid=27733282 |collaboration=GBD 2015 Disease Injury Incidence Prevalence Collaborators }}</ref> Nêzîkî 500 milyon sifîlîs, gonorre, klamîdya an trîkomoniyaz hene.<ref name="WHO2014" /> Bi kêmanî 530 milyonên din herpesa zayendî hene, û 290 milyon jin vîrusa papîloma ya însanan hene.<ref name="WHO2014" /> Belgekirina dîrokî ya enfeksiyonên seksî di çaxên kevnar de herî kêm vedigere Papîrusa Ebers (nêzîkî 1550 {{Bz}}) û Incîl/[[Peymana Kevin]] (sedsala 7/8 {{Bz}}).<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Sexually transmitted infections and sexually transmitted diseases |weşanger=Springer Verlag |tarîx=2011 |rûpel=20 |isbn=978-3-642-14663-3 |cih=Heidelberg |url=https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150924235232/https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |roja-arşîvê=2015-09-24 |rewşa-urlyê=zindî |vauthors=Gross G, Tyring SK }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Nexweşî]] lmfzl6qpaeomj79dnl4hu0q7lllrlmn 2081737 2081736 2026-07-23T19:17:55Z MikaelF 935 2081737 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2026}} [[Wêne:Condoms display condoms museum.jpg|thumb|Wêneyekî kondoman ji Muzexaneya Kondoman li [[Bangkok]]ê]] '''Derbasbûna enfeksiyonan a bi riya seksê''' an jî '''nexweşiyên zayendî''', enfeksiyonek e ku bi riya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksa vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan.<ref name="WHO2014">{{Jêder-malper |url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |sernav=Sexually transmitted infections (STIs) Fact sheet N°110 |malper=who.int |tarîx=November 2013 |roja-gihiştinê=30 çiriya paşîn 2014 |rewşa-urlyê=zindî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20141125133056/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |roja-arşîvê=25 çiriya paşîn 2014 }}</ref> Wan enfeksiyonan pir caran di destpêkê de [[sîmptom]]an nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din.<ref name="WHO2014" /> Bi gelemperî têgîna "derbasbûna enfeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji [[Zê|vajînayê]], derdana ji [[Çûkê mirov|penîsê]], birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis).<ref name="WHO2014" /> Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê.<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi bakteriyan veguhestî ew in: klamîdya, gonore û sîfîlîs.<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi vîrusan veguhestî ew in: giloverên (warts) organên zayendî, herpesa organên zayendî û [[AIDS|HIV/AIDS]].<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi parazîtan veguhestî ev in: trîkomoniyazîs. Piraniya nexweşiyên zayendî, wekî sîfîlîs, gonore, klamîdya û trîkomoniyazîs, têne dermankirin û başkirin. Tê ​​zanin ku hin derzî metirsiya hin enfeksiyonan, di nav de hepatîta B û çend cureyên HPV, kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Bikaranîna [[kondom]]an, kêmkirina hejmara hevkarên zayendî û domandina têkiliyeke ku tê de her kes tenê bi hevkarê xwe re têkiliya zayendî datîne, hemû pratîkên seksiya ewle ne ku metirsiya girtina nexweşiyên seksê kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Perwerdehiya berfireh a li ser mijarên seksê jî dibe ku bikêr be.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=International technical guidance on sexuality education: An evidence-informed approach |weşanger=UNESCO |sal=2018 |rûpel=28 |isbn=978-92-3-100259-5 |cih=Paris |url=http://unesdoc.unesco.org/images/0026/002607/260770e.pdf }}</ref> Testên teşhîsa nexweşiyên zayendî bi gelemperî li welatên pêşketî bi hêsanî peyda dibin, lê ew pir caran li welatên pêşketî peyda nabin.<ref name="WHO2014" /> Pir caran şerm û şermezarî bi nexweşiyên zayendî ve girêdayî ye.<ref name="WHO2014" /> Di sala 2015an de, ew nexweşî (ji bilî HIVê) li çaraliyê cîhanê bûn sebeba mirina 108.000 kesan.<ref name="GBD2015De">{{Jêder-kovar |vauthors=Wang H, Naghavi M, Allen C, Barber RM, Bhutta ZA, etal |tarîx=October 2016 |sernav=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |kovar=Lancet |cild=388 |hejmar=10053 |rr=1459–1544 |doi=10.1016/s0140-6736(16)31012-1 |pmc=5388903 |pmid=27733281 |collaboration=GBD 2015 Mortality Causes of Death Collaborators }}</ref> Li seranserê cîhanê, di sala 2015an de, nêzîkî 1.1 milyar kes bi enfeksiyonên ji seksê ji bilî HIV/AIDSê hebûn.<ref name="GBD2015Pre">{{Jêder-kovar |vauthors=Vos T, Allen C, Arora M, Barber RM, Bhutta ZA, Brown A, etal |tarîx=October 2016 |sernav=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |kovar=Lancet |cild=388 |hejmar=10053 |rr=1545–1602 |doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6 |pmc=5055577 |pmid=27733282 |collaboration=GBD 2015 Disease Injury Incidence Prevalence Collaborators }}</ref> Nêzîkî 500 milyon sifîlîs, gonorre, klamîdya an trîkomoniyaz hene.<ref name="WHO2014" /> Bi kêmanî 530 milyonên din herpesa zayendî hene, û 290 milyon jin vîrusa papîloma ya însanan hene.<ref name="WHO2014" /> Belgekirina dîrokî ya enfeksiyonên seksî di çaxên kevnar de herî kêm vedigere Papîrusa Ebers (nêzîkî 1550 {{Bz}}) û Incîl/[[Peymana Kevin]] (sedsala 7/8 {{Bz}}).<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Sexually transmitted infections and sexually transmitted diseases |weşanger=Springer Verlag |tarîx=2011 |rûpel=20 |isbn=978-3-642-14663-3 |cih=Heidelberg |url=https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150924235232/https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |roja-arşîvê=2015-09-24 |rewşa-urlyê=zindî |vauthors=Gross G, Tyring SK }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Nexweşî]] dnuxqqq5zikdoosqnuok7ey57mhvwdi 2081738 2081737 2026-07-23T19:19:05Z MikaelF 935 2081738 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2026}} [[Wêne:Condoms display condoms museum.jpg|thumb|Wêneyekî kondoman ji Muzexaneya Kondoman li [[Bangkok]]ê]] '''Derbasbûna enfeksiyonan a bi riya seksê''' an jî '''nexweşiyên zayendî''', enfeksiyonek e ku bi riya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksa vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan.<ref name="WHO2014">{{Jêder-malper |url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |sernav=Sexually transmitted infections (STIs) Fact sheet N°110 |malper=who.int |tarîx=November 2013 |roja-gihiştinê=30 çiriya paşîn 2014 |rewşa-urlyê=zindî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20141125133056/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |roja-arşîvê=25 çiriya paşîn 2014 }}</ref> Wan enfeksiyonan pir caran di destpêkê de [[sîmptom]]an nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din.<ref name="WHO2014" /> Bi gelemperî têgîna "derbasbûna enfeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji [[Zê|vajînayê]], derdana ji [[Çûkê mirov|penîsê]], birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis).<ref name="WHO2014" /> Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê.<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi bakteriyan veguhestî ew in: [[klamîdya]], [[gonore]] û [[sîfîlîs]].<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi vîrusan veguhestî ew in: giloverên (warts) organên zayendî, herpesa organên zayendî û [[AIDS|HIV/AIDS]].<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi parazîtan veguhestî ev in: trîkomoniyazîs. Piraniya nexweşiyên zayendî, wekî sîfîlîs, gonore, klamîdya û trîkomoniyazîs, têne dermankirin û başkirin. Tê ​​zanin ku hin derzî metirsiya hin enfeksiyonan, di nav de hepatîta B û çend cureyên HPV, kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Bikaranîna [[kondom]]an, kêmkirina hejmara hevkarên zayendî û domandina têkiliyeke ku tê de her kes tenê bi hevkarê xwe re têkiliya zayendî datîne, hemû pratîkên seksiya ewle ne ku metirsiya girtina nexweşiyên seksê kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Perwerdehiya berfireh a li ser mijarên seksê jî dibe ku bikêr be.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=International technical guidance on sexuality education: An evidence-informed approach |weşanger=UNESCO |sal=2018 |rûpel=28 |isbn=978-92-3-100259-5 |cih=Paris |url=http://unesdoc.unesco.org/images/0026/002607/260770e.pdf }}</ref> Testên teşhîsa nexweşiyên zayendî bi gelemperî li welatên pêşketî bi hêsanî peyda dibin, lê ew pir caran li welatên pêşketî peyda nabin.<ref name="WHO2014" /> Pir caran şerm û şermezarî bi nexweşiyên zayendî ve girêdayî ye.<ref name="WHO2014" /> Di sala 2015an de, ew nexweşî (ji bilî HIVê) li çaraliyê cîhanê bûn sebeba mirina 108.000 kesan.<ref name="GBD2015De">{{Jêder-kovar |vauthors=Wang H, Naghavi M, Allen C, Barber RM, Bhutta ZA, etal |tarîx=October 2016 |sernav=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |kovar=Lancet |cild=388 |hejmar=10053 |rr=1459–1544 |doi=10.1016/s0140-6736(16)31012-1 |pmc=5388903 |pmid=27733281 |collaboration=GBD 2015 Mortality Causes of Death Collaborators }}</ref> Li seranserê cîhanê, di sala 2015an de, nêzîkî 1.1 milyar kes bi enfeksiyonên ji seksê ji bilî HIV/AIDSê hebûn.<ref name="GBD2015Pre">{{Jêder-kovar |vauthors=Vos T, Allen C, Arora M, Barber RM, Bhutta ZA, Brown A, etal |tarîx=October 2016 |sernav=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |kovar=Lancet |cild=388 |hejmar=10053 |rr=1545–1602 |doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6 |pmc=5055577 |pmid=27733282 |collaboration=GBD 2015 Disease Injury Incidence Prevalence Collaborators }}</ref> Nêzîkî 500 milyon sifîlîs, gonorre, klamîdya an trîkomoniyaz hene.<ref name="WHO2014" /> Bi kêmanî 530 milyonên din herpesa zayendî hene, û 290 milyon jin vîrusa papîloma ya însanan hene.<ref name="WHO2014" /> Belgekirina dîrokî ya enfeksiyonên seksî di çaxên kevnar de herî kêm vedigere Papîrusa Ebers (nêzîkî 1550 {{Bz}}) û Incîl/[[Peymana Kevin]] (sedsala 7/8 {{Bz}}).<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Sexually transmitted infections and sexually transmitted diseases |weşanger=Springer Verlag |tarîx=2011 |rûpel=20 |isbn=978-3-642-14663-3 |cih=Heidelberg |url=https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150924235232/https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |roja-arşîvê=2015-09-24 |rewşa-urlyê=zindî |vauthors=Gross G, Tyring SK }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Nexweşî]] 8vzafrgj6xcm5noicgu3kv9ntvw86mf 2081739 2081738 2026-07-23T19:21:26Z MikaelF 935 2081739 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2026}} [[Wêne:Condoms display condoms museum.jpg|thumb|Wêneyekî kondoman ji Muzexaneya Kondoman li [[Bangkok]]ê]] '''Derbasbûna enfeksiyonan a bi riya seksê''' an jî '''nexweşiyên zayendî''', enfeksiyonek e ku bi riya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksa vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan.<ref name="WHO2014">{{Jêder-malper |url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |sernav=Sexually transmitted infections (STIs) Fact sheet N°110 |malper=who.int |tarîx=November 2013 |roja-gihiştinê=30 çiriya paşîn 2014 |rewşa-urlyê=zindî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20141125133056/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |roja-arşîvê=25 çiriya paşîn 2014 }}</ref> Wan enfeksiyonan pir caran di destpêkê de [[sîmptom]]an nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din.<ref name="WHO2014" /> Bi gelemperî têgîna "derbasbûna enfeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji [[Zê|vajînayê]], derdana ji [[Çûkê mirov|penîsê]], birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis).<ref name="WHO2014" /> Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê.<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi bakteriyan veguhestî ew in: [[klamîdya]], [[gonore]] û [[sîfîlîs]].<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi vîrusan veguhestî ew in: giloverên (warts) organên zayendî, herpesa organên zayendî û [[AIDS|HIV/AIDS]].<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi parazîtan veguhestî ev in: [[trîkomonoz]]. Piraniya nexweşiyên zayendî, wekî sîfîlîs, gonore, klamîdya û trîkomoniyazîs, têne dermankirin û başkirin. Tê ​​zanin ku hin derzî metirsiya hin enfeksiyonan, di nav de hepatîta B û çend cureyên HPV, kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Bikaranîna [[kondom]]an, kêmkirina hejmara hevkarên zayendî û domandina têkiliyeke ku tê de her kes tenê bi hevkarê xwe re têkiliya zayendî datîne, hemû pratîkên seksiya ewle ne ku metirsiya girtina nexweşiyên seksê kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Perwerdehiya berfireh a li ser mijarên seksê jî dibe ku bikêr be.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=International technical guidance on sexuality education: An evidence-informed approach |weşanger=UNESCO |sal=2018 |rûpel=28 |isbn=978-92-3-100259-5 |cih=Paris |url=http://unesdoc.unesco.org/images/0026/002607/260770e.pdf }}</ref> Testên teşhîsa nexweşiyên zayendî bi gelemperî li welatên pêşketî bi hêsanî peyda dibin, lê ew pir caran li welatên pêşketî peyda nabin.<ref name="WHO2014" /> Pir caran şerm û şermezarî bi nexweşiyên zayendî ve girêdayî ye.<ref name="WHO2014" /> Di sala 2015an de, ew nexweşî (ji bilî HIVê) li çaraliyê cîhanê bûn sebeba mirina 108.000 kesan.<ref name="GBD2015De">{{Jêder-kovar |vauthors=Wang H, Naghavi M, Allen C, Barber RM, Bhutta ZA, etal |tarîx=October 2016 |sernav=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |kovar=Lancet |cild=388 |hejmar=10053 |rr=1459–1544 |doi=10.1016/s0140-6736(16)31012-1 |pmc=5388903 |pmid=27733281 |collaboration=GBD 2015 Mortality Causes of Death Collaborators }}</ref> Li seranserê cîhanê, di sala 2015an de, nêzîkî 1.1 milyar kes bi enfeksiyonên ji seksê ji bilî HIV/AIDSê hebûn.<ref name="GBD2015Pre">{{Jêder-kovar |vauthors=Vos T, Allen C, Arora M, Barber RM, Bhutta ZA, Brown A, etal |tarîx=October 2016 |sernav=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |kovar=Lancet |cild=388 |hejmar=10053 |rr=1545–1602 |doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6 |pmc=5055577 |pmid=27733282 |collaboration=GBD 2015 Disease Injury Incidence Prevalence Collaborators }}</ref> Nêzîkî 500 milyon sifîlîs, gonorre, klamîdya an trîkomoniyaz hene.<ref name="WHO2014" /> Bi kêmanî 530 milyonên din herpesa zayendî hene, û 290 milyon jin vîrusa papîloma ya însanan hene.<ref name="WHO2014" /> Belgekirina dîrokî ya enfeksiyonên seksî di çaxên kevnar de herî kêm vedigere Papîrusa Ebers (nêzîkî 1550 {{Bz}}) û Incîl/[[Peymana Kevin]] (sedsala 7/8 {{Bz}}).<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Sexually transmitted infections and sexually transmitted diseases |weşanger=Springer Verlag |tarîx=2011 |rûpel=20 |isbn=978-3-642-14663-3 |cih=Heidelberg |url=https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150924235232/https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |roja-arşîvê=2015-09-24 |rewşa-urlyê=zindî |vauthors=Gross G, Tyring SK }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Nexweşî]] t79p7fc4pn5ge70cjruh4ahw2xh6yix 2081740 2081739 2026-07-23T19:25:44Z MikaelF 935 2081740 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2026}} [[Wêne:Condoms display condoms museum.jpg|thumb|Wêneyekî kondoman ji Muzexaneya Kondoman li [[Bangkok]]ê]] '''Derbasbûna enfeksiyonan a bi riya seksê''' an jî '''nexweşiyên zayendî''', enfeksiyonek e ku bi riya çalakiyên seksê belav dibe; bi taybetî têkiliya [[Seks|seksa vajînal]], [[seksa anal]], [[seksa oral]] an carinan jî bi riya destan.<ref name="WHO2014">{{Jêder-malper |url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |sernav=Sexually transmitted infections (STIs) Fact sheet N°110 |malper=who.int |tarîx=November 2013 |roja-gihiştinê=30 çiriya paşîn 2014 |rewşa-urlyê=zindî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20141125133056/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |roja-arşîvê=25 çiriya paşîn 2014 }}</ref> Wan enfeksiyonan pir caran di destpêkê de [[sîmptom]]an nadin û ev yek dibe sebeba metirsiya veguhestina wan bo kesên din.<ref name="WHO2014" /> Bi gelemperî têgîna "derbasbûna enfeksionan bi riya seksê" li şûna "nexweşiya bi riya têkiliya seksê" an "nexweşiya venereal" tê tercîhkirin, ji ber ku ew rewşên bê sîmptom jî li xwe digire. Sîmptomên wê dikarin evan li xwe bigirin: derdana ji [[Zê|vajînayê]], derdana ji [[Çûkê mirov|penîsê]], birînên li ser an derdora organên zayînê, û êşa li devera hevzê (pelvis).<ref name="WHO2014" /> Hin enfeksiyonên wê dikarin bibin sebeba nezayendiyê.<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi bakteriyan veguhestî ew in: [[klamîdya]], [[gonore]] û [[sîfîlîs]].<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi vîrusan veguhestî ew in: giloverên (warts) organên zayendî, herpesa organên zayendî û [[AIDS|HIV/AIDS]].<ref name="WHO2014" /> Nexweşiyên zayendî yên bi parazîtan veguhestî ev in: [[trîkomonoz]]. Piraniya nexweşiyên zayendî, wekî sîfîlîs, gonore, klamîdya û trîkomonoz, têne dermankirin û başkirin. Tê ​​zanin ku hin derzî metirsiya hin enfeksiyonan, di nav de hepatîta B û çend cureyên HPV, kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Bikaranîna [[kondom]]an, kêmkirina hejmara hevkarên zayendî û domandina têkiliyeke ku tê de her kes tenê bi hevkarê xwe re têkiliya zayendî datîne, hemû pratîkên seksiya ewle ne ku metirsiya girtina nexweşiyên seksê kêm dikin.<ref name="WHO2014" /> Perwerdehiya berfireh a li ser mijarên seksê jî dibe ku bikêr be.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=International technical guidance on sexuality education: An evidence-informed approach |weşanger=UNESCO |sal=2018 |rûpel=28 |isbn=978-92-3-100259-5 |cih=Paris |url=http://unesdoc.unesco.org/images/0026/002607/260770e.pdf }}</ref> Testên teşhîsa nexweşiyên zayendî bi gelemperî li welatên pêşketî bi hêsanî peyda dibin, lê ew pir caran li welatên pêşketî peyda nabin.<ref name="WHO2014" /> Pir caran şerm û şermezarî bi nexweşiyên zayendî ve girêdayî ye.<ref name="WHO2014" /> Di sala 2015an de, ew nexweşî (ji bilî HIVê) li çaraliyê cîhanê bûn sebeba mirina 108.000 kesan.<ref name="GBD2015De">{{Jêder-kovar |vauthors=Wang H, Naghavi M, Allen C, Barber RM, Bhutta ZA, etal |tarîx=October 2016 |sernav=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |kovar=Lancet |cild=388 |hejmar=10053 |rr=1459–1544 |doi=10.1016/s0140-6736(16)31012-1 |pmc=5388903 |pmid=27733281 |collaboration=GBD 2015 Mortality Causes of Death Collaborators }}</ref> Li seranserê cîhanê, di sala 2015an de, nêzîkî 1.1 milyar kes bi enfeksiyonên ji seksê ji bilî HIV/AIDSê hebûn.<ref name="GBD2015Pre">{{Jêder-kovar |vauthors=Vos T, Allen C, Arora M, Barber RM, Bhutta ZA, Brown A, etal |tarîx=October 2016 |sernav=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |kovar=Lancet |cild=388 |hejmar=10053 |rr=1545–1602 |doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6 |pmc=5055577 |pmid=27733282 |collaboration=GBD 2015 Disease Injury Incidence Prevalence Collaborators }}</ref> Nêzîkî 500 milyon sîfîlîs, gonorre, klamîdya an trîkomonoz hene.<ref name="WHO2014" /> Bi kêmanî 530 milyonên din herpesa zayendî hene, û 290 milyon jin vîrusa papîloma ya însanan hene.<ref name="WHO2014" /> Belgekirina dîrokî ya enfeksiyonên seksî di çaxên kevnar de herî kêm vedigere [[Papîrusa Ebers]] (nêzîkî 1550 {{Bz}}) û Incîl/[[Peymana Kevin]] (sedsala 7/8 {{Bz}}).<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Sexually transmitted infections and sexually transmitted diseases |weşanger=Springer Verlag |tarîx=2011 |rûpel=20 |isbn=978-3-642-14663-3 |cih=Heidelberg |url=https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150924235232/https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20 |roja-arşîvê=2015-09-24 |rewşa-urlyê=zindî |vauthors=Gross G, Tyring SK }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Nexweşî]] towbohsfgwhidn6a3zsrmo4wf242t5a 0 329029 2081694 2026-07-23T13:21:48Z Kurê Acemî 105128 Kurê Acemîî/ê navê [[Enfeksîyonên bi riya cinsî derbas dibin]] weke [[Derbasbûna enfeksiyonên bi riya seksê]] guhart 2081694 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Derbasbûna enfeksiyonên bi riya seksê]] 8uwk23i3li7jpn15efxna4ap5ryy6jt 0 329030 2081696 2026-07-23T13:22:37Z Kurê Acemî 105128 Kurê Acemîî/ê navê [[Derbasbûna enfeksiyonên bi riya seksê]] weke [[Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê]] guhart 2081696 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê]] jh0q1l3m6q8qgar61qzc0osqwnng0d9 0 329031 2081734 2026-07-23T19:15:15Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Derbasbûna enfeksiyonan bi riya seksê]] weke [[Derbasbûna enfeksiyonan a bi riya seksê]] guhart 2081734 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Derbasbûna enfeksiyonan a bi riya seksê]] pyauordqgv26p1op072dccjbhgrg5wf 2 329032 2081767 2026-07-24T05:03:50Z Sakura emad 44816 turn it to false, if you want the bot to sto 2081767 wikitext text/x-wiki true b7o6pblbd63a6t14ndtc0bkou7rp6mz 0 329033 2081786 2026-07-24T10:56:08Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Averd]] weke [[Awerd]] guhart 2081786 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Awerd]] jhs8i3ibmxy9m8pnzdiyx077i0fiece 1 329034 2081788 2026-07-24T10:56:08Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Gotûbêj:Averd]] weke [[Gotûbêj:Awerd]] guhart 2081788 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Gotûbêj:Awerd]] 6n41evwsmynxq8xnk21cwg9vu2rvtam 0 329035 2081798 2026-07-24T11:29:06Z MikaelF 935 MikaelF navê [[Mexsûdava]] guhart û kir [[Mexsûdawa]] 2081798 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Mexsûdawa]] oarlq6bobncscbm8g37cdc71hx6hcpr 1 329036 2081800 2026-07-24T11:29:06Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Gotûbêj:Mexsûdava]] weke [[Gotûbêj:Mexsûdawa]] guhart 2081800 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Gotûbêj:Mexsûdawa]] nxs9ema3te7babkj1yworki2v8om4p9 0 329037 2081802 2026-07-24T11:29:53Z MikaelF 935 MikaelF navê [[Badava]] guhart û kir [[Badawa]] 2081802 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Badawa]] 0xki0l1du6zdsau7cmja74aa2uh4hiq 1 329038 2081804 2026-07-24T11:29:53Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Gotûbêj:Badava]] weke [[Gotûbêj:Badawa]] guhart 2081804 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Gotûbêj:Badawa]] t9uclgsrrqet0fsm86rfuau4lwl6wsf 0 329039 2081806 2026-07-24T11:31:08Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Bûbava]] weke [[Bûbawa]] guhart 2081806 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Bûbawa]] fp6gafg2i1mp0i2kxxdmqyvasrir5wn 1 329040 2081808 2026-07-24T11:31:08Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Gotûbêj:Bûbava]] weke [[Gotûbêj:Bûbawa]] guhart 2081808 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Gotûbêj:Bûbawa]] jf4ipx59zidv5r2nb447jvmbboin0d2 0 329041 2081810 2026-07-24T11:34:44Z MikaelF 935 MikaelF navê [[Memkava]] guhart û kir [[Memkawa]] 2081810 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Memkawa]] kic0dyvflvqo0j2r9w0wgj9k8vkyz9v 1 329042 2081812 2026-07-24T11:34:45Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Gotûbêj:Memkava]] weke [[Gotûbêj:Memkawa]] guhart 2081812 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Gotûbêj:Memkawa]] 8f1sjiasobrjjf7stccoqucrhoymyq7 0 329043 2081814 2026-07-24T11:36:21Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Mîranava]] weke [[Mîranawa]] guhart 2081814 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Mîranawa]] re6qln6hu7naotif8hq5us0lncwm0sh 1 329044 2081816 2026-07-24T11:36:21Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Gotûbêj:Mîranava]] weke [[Gotûbêj:Mîranawa]] guhart 2081816 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Gotûbêj:Mîranawa]] avjwe3iz2sdyu3vr2kyndfrrpi5gijn 0 329045 2081819 2026-07-24T11:37:58Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Sînava, Gever]] weke [[Sînawa, Gever]] guhart 2081819 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Sînawa, Gever]] 9p6br4zpv6zec1v097em075o9r0e2a9 1 329046 2081821 2026-07-24T11:37:59Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Gotûbêj:Sînava, Gever]] weke [[Gotûbêj:Sînawa, Gever]] guhart 2081821 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Gotûbêj:Sînawa, Gever]] dptim7pectywqhp7818dp72fcobc3bh 0 329047 2081823 2026-07-24T11:41:12Z MikaelF 935 MikaelF navê [[Tekûrava]] guhart û kir [[Tekûrawa]] 2081823 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Tekûrawa]] tt142esk1s91i8kgjrif51kdo13nqrv 1 329048 2081825 2026-07-24T11:41:12Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Gotûbêj:Tekûrava]] weke [[Gotûbêj:Tekûrawa]] guhart 2081825 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Gotûbêj:Tekûrawa]] e7sf6gjcpoqwmim9gsxsws8two27cuf 0 329049 2081829 2026-07-24T11:43:40Z MikaelF 935 MikaelF navê [[Wezîrava]] guhart û kir [[Wezîrawa]] 2081829 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Wezîrawa]] ay0azs2as7ran4j3lyhedqm0iws3fv9 1 329050 2081831 2026-07-24T11:43:40Z MikaelF 935 MikaelF navê [[Gotûbêj:Wezîrava]] guhart û kir [[Gotûbêj:Wezîrawa]] 2081831 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Gotûbêj:Wezîrawa]] dhjfcm1c7qteu9fgkiemj28f51q9q8y 0 329051 2081833 2026-07-24T11:44:43Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Xalidava, Gever]] weke [[Xalidawa, Gever]] guhart 2081833 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Xalidawa, Gever]] pftftc67gmbwzle1i50df5tq6jfbzl2 1 329052 2081835 2026-07-24T11:44:43Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Gotûbêj:Xalidava, Gever]] weke [[Gotûbêj:Xalidawa, Gever]] guhart 2081835 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Gotûbêj:Xalidawa, Gever]] ruc2egot69baob76qd4km7y88i3r7me