Mihemed Arif Cizîrî

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ku">
  <siteinfo>
    <sitename>Wîkîpediya</sitename>
    <dbname>kuwiki</dbname>
    <base>https://ku.wikipedia.org/wiki/Destp%C3%AAk</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.21</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Medya</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Taybet</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Gotûbêj</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Bikarhêner</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Gotûbêja bikarhêner</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wîkîpediya</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Gotûbêja Wîkîpediyayê</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Wêne</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Gotûbêja wêneyî</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Gotûbêja MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Şablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Gotûbêja şablonê</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Alîkarî</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Gotûbêja alîkariyê</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorî</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Gotûbêja kategoriyê</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Gotûbêja portalê</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Gotûbêja modulê</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Mihemed Arif Cizîrî</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2359</id>
    <revision>
      <id>2096682</id>
      <parentid>1792658</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T19:56:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saeedxelil</username>
        <id>38365</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2096682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9217" sha1="dlr0dm21b12sy9bhx7441ei6qvafsa8" xml:space="preserve">{{Agahîdank mirov/wîkîdane2
| wêne               = 
| sernavê_wêne       = 
| roja_jidayikbûnê   = sala 1912an
| cihê_jidayikbûnê   = [[Cizîra Botan]] (Bakurê Kurdistanê)
| roja_mirinê        = {{Mirin|17|12|1986|1|1|1912|temen=erê}}
| cihê_mirinê        = [[Dihok]], [[Badînan]] (Başûrê Kurdistanê)
| netewe             = Kurd
| perwerde           = 
| pîşe               = Dengbêj
| salên_çalak        = 
}}
'''Mihemed Arif Cizîrî( 1912-1986)'''  

Di sala [[1912]]&lt;nowiki/&gt;an de li [[Cizîra Botan|Cizîra Bota(Bakurê Kurdistanê)]],cihê mêr û mêrxwasên [[kurd]] hatîye dinyayê,di sala 1932an tev malbata xwe derbasî Başûrê Kurdistanê dibin û li bajarê Duhokê bi cih dibin. Cizrawî  di navbera salên 1940 û 1970yî de li Beşê Kurdî yê Radyoya Bexdayê xizmeteke mezin ji muzîka folklorî re kir. Bi dengê xwe yê zelal û hostetiya xwe ya li ser tembûrê, nêzî 300 stran û destanên kurdî tomar kirin û ji windabûnê rizgarkirin.

Di stranên wî de mijarên evînî, serpêhatiyên dîrokî, lehengî û êşên civakî cihê herî mezin digirin. Stranên wî yên mîna &quot;Bêmal&quot;, &quot;Xezal&quot;, &quot;Hey Bextê Min&quot; û &quot;Gula Min&quot; heta îro jî di nav muzîka kurdî de wekî berhemên nemir tên naskirin.

== Jiyan ==
Di zarokatiya xwe de vî jî mîna hemû zarokên Cizîrê guhdariya wan bas û mijaran dikir ku ev qesabxanên bo Ermeniyan danabûn. Her lewema wî bi çavên zarokiniyê pirsan ji xwe dikir, eva bo çi û ji ber çi û heta kengî? Lewaz bûna Împaratoriya Kevnare Usmaî û herifîna dergehê bilinde vê Împratoriyê û pêk hatina çendîn dewletan li ser vê axê û kuşt û kuştar û girtina xelek' û şerê yeke cîhanî bûye hegera têk çûna jîyana Giştî ya xelkê deverê.

Ev rojên reş û deravên teng û jarî û belengazî û bin pê kirina mirovanniya mirovan bandoreke zaf dana ser jiyan û hiş û mejiyê Mihemmed Arif û di kûratiya dilê wî da cih digirtin. Her vek xuyaye û tişteke eşekre bû ku cencera şerê yêke cîhanê zaf êş û elem tev xwe anîn û hindek jî afirandin û li deverê belav bûn, nemaze kolip û xela li hemû cihekê hebû û heta çendîn salan perê xwe bi ser dever û cîhanê da kêşa bû. Mihemmed Arif jî wek hemû kesên din ev saloxêt kirêt û ne rind ji bîra vê neçûn, rabihoriya wan xurtên li ser kelexê seyekê yan kitkekê li kulanêt Cizîrê hevdu di kuştin û çavan pirtikên keleş ji destê hev di revandin, heta zikê xwe beriyê zarokên xwe têr biken. Yan çîroka vê keça kiçke ku bi hegera hebûna palozeke nan di destê vê de dibin dest û pên çend kesan da hate pelçiqandin bo pare nan. Rojeke din ji van rojên tarî ku Mihemmed Arif bi çavê xwe mêze kiriye û qet ji bîr nekiriye, eva bû ku babê wî jî tevî sedan xurt û egîdên Cizîrê bo şerê êke cîhanê hatne şandin û îdî nezivirîn.

Mihemmed Arif ji sala [[1925]] hetanî [[1929]]'ê de, jîyana xwe di girtîgeha [[Amed|Dîyarberkr]]' de bihorand, navbirî wê demê bi çavê xwe mêze kir ku çavan seyda û hevalên wî yek bi dîv yêkê bi bê dengê hatine Qenaredan. Îdî ji vê rojê ve hizrek kevte mejiyê wî, hizra Welatparêziyê û bîr û hizra wî di hemberî cîhanê da hatin guherîn û bi çaveke din mêzeyî çepeliyên cîhanê dikir. Dunyayeke bê bawer ku merofv têde çi bihagiraniyek nine.

Piştî serbest bûn ji hepsa Dîyarbekrê, Mihemmed Arif çend mehan li kulanêt Cizîrê avkêşî kir. Di hemen demê da jî dest bi sitirîna stirana kir, namze ev stiranên pesin û mehta gernasan dikin û hem jî neqencî û kirêtiya kesên xweînmij û sitemkar eşkere dikir. Em dikarin bêjin hemû stiranên vê ên bijare û demê lawîniya wî da li salên reş di wê çerxê da renge dervîşî' didan, nemaze li varê wan merovên bi destê dujminan hatne êşandin. Mîna Emê Gozê, Xelîlê Xazî, Salihê Norî, babê Norî, Nadir Beg û zaf ji mêrxasên dinêye Kurdan. Stiran gotin yek ji xasmaniyên xelkê Cizîrê ye. Dibêjin rojekê Mîrê Botanê biryarek der kir ku ev kesê Cizirê bit, stiranekê nezanît yan qesîdeyekê nexwînît bila li Cizîrê nemîne.

Dayka Mihemmed Arif (Edila) li Cizîra Botan dengbêjeke bi nav û deng bû. Li bin çavedêriya dayka seydayê stiranbejên Cizîriya &quot;Edwê Noran&quot; heftî nebû, ku Mihemmed Arifê zarok du sê caran tev dayka xwe û &quot;Celîla Leelê&quot; û dayka Remezan Cizîrî neçûbane şahî û dawetan û xelkêt Olî li hinek malên Cizîriyan, wek xwandina Mewlûda [[Pêxember]] û Medîhe û [[helbest]]an, nemaze li demên hecê û [[sinet]] kirina zarokan û xitim kirina [[Quran]]ê. Lewma şagirdê dayka xwe, çeleng û zîrek bû û dizanî gihdarên wî çi terze stiran divên, lewma bi lez xwe berda nav dilê wan û karî bigehîje armancê. Xelk zû bi axîn û nalînên wê dihesiyan, ji ber ku ev axîn û nalînên ji devê Mihemmed Arif dibarîn, hemû ji kovan û keserên vwan dihatin. Ji ber wê yekê û hewcehiyên hizr û bîrê û dilê xwe li serê salên siyan qesta [[Duhok]]a dasînan kir, li Duhokê orteke nûv bo dengê xwe mêze kir û dest bi stiran gotinê kir. Lî wêderê xaringehek vekir heta nanê rojê peyda biket û rojê nan difirot û şevê jî tev heval û merovên mîna xwe belengaz dirûnişt û stiran digot.

Paşê ço eskeriyê û piştî eskeriyê li dûmahiya salên sêyan de xwe kire sinetçî û berê xwe da gundêt dûr, bo sinet kirina zarokên xelkê, ev şola nûv ya Mihemmed Arif bûye sedema vê ku Mihemmed Arif zêdetir ji berê têkeliya xelkê biket û tevî xelkê rencber û îzakêş û çave kirî bijît. Navbirî li bin sîbera vê sinetçiyêda karî têr ava edet û rewşên xekê û mîrata stirana Kurdî ji serekaniyê vexot. Sal bo salê nav û dengê Mihemmed Arif bilavtir diobû. Di geryanên xwe da çi li guvend û şahiyan û çî li kuçk û Divaxanêt şevên Kanona zaf tişt guhdarî dikir. Di sala [[1946]]'an û [[1947]]'an bû hegera bizvîna hizra derwêşatiyê di hundura Mihemmed Arif de tîpeke ayînî bi serokatiya xwe pêk anî. Endamên vê tîpê navbirî bûn ji:
* Remezanê Cizîrî,
* Hesenê Hemdanî,
* Zawayê Hesenê Hemdanî Earo,
* Ewdê eshedê Cizîrî, ku mewlûd dixwand û xelekêt ayînî li ser rêya mevleviyan pêşkêş dikirin.
Piştî salekê Mihemmed Arif qesta Bexdayê kir û xwe gihîande kompaniyên tomar kirina stiranan û tevî wan hinek ji stiranêt xwe tomar kirin. Bi firotina wan stiranan li Kurdistanê hinek rewşa Jîyana Mihemmed Arif baş bû û roj bo rojê Mihemmed Arif nav û deng peyda dikir û tevî hunermend û rewşenbîran pêwendî digirt. Mihemmed Arif her di vê qunaxê da tevî hunermendên bi nav û deng wek [[Elî Merdan]], [[Resol Gerdî]], [[Hesen Zîrek]], [[Tahir Tofîq]], [[Hesenê Cizîrî]], [[Cemîl Beşîr]], [[Meryem Xan]], [[Fewzîye Mihemmed]], [[Nesrîn Şêrwan]] nasyar bû.

Di sala [[1949]]'an Mihemmed Arif xwe gehande [[radyo]] kurdî ya [[Bexda]]yê û ji aliyê berpirsên radyoyê ve bi germî hate pêşwazî kirin û Mihemmed Arif karî piraniya stiranên xwe ji rêya radyoê ve bigehîne guhê guhdaran. Stirana Mihemmed Arif ya Xezal – Xezal wek birişskê di nav xelkê da belav bû û cihê xwe di dil û hundura guhdaran da vekir. Îzgeha Kurdî bi belav kirina stirana Xirabû - Xirabû bi dengê Mihemmed Arif xweli ber dilê guhdaran şirîntir kir û Mihemmed Arif jî mîna stiranbêjeke mezintir dihate çav lêkirin. Distiranêt Mihemmed Arif de Eşq û Evîn kesayetiya jinê û keça Kurd û şerê egîd û mêrxasan hemûyan cihê nemazeye xwe hene.

Mihemmed Arifê dengxoş û hunermend û sazbend di roja 1986.12.17ê hevberî 26ê Sermaweza sala 1371ê li bajarê [[Duhok]]ê ço ber dilovaniya xudê û ji hunera Kurdî mal avayî kir û li goristana Şaxkê teslîm axê hate kirin (hate veşartin).

== Berhem ==
Mihemed Arif Cizîrî nizîkî 1200 stran tomar kirine 60 kasêt [[Xezal]], [[Xirabû]], [[Swaro]], [[Pismamo]], [[Yardilo]], [[Ez Xezal im]], [[Bêrîvanê]], [[Befr barî]], [[Babê Fexrê]], [[hesenîko]], [[Çiyayê Şengarê]], [[Koçerê]], [[Gulê Mehromê]], [[Şevên Nîsana]], [[Diyarbekir]], [[Çiyayê Kurdistanê]] û hwd. Bo cara êkan tîra evîna dilê Mihemmed Arif ketiye tevgula Ertoşî, li devera şernexê ya ku dikeve Rojhilata Cizîra Botan, li destpêka salên siyan da piştî ku hatîye Duhokê hatiye bîravê û stirana Gulê Mehromê pê got û çendîn salan nigarê vê diberokê da bû. Li sala 1951ê bûye evîndarê jinekê li gundê kurê gavana ku navê wê Ilîzabêt bû, evîndariya wan çend salan dom kir.

== Çavkanî ==

Siyamend Terbî, 28.03.2003 kurdistanmedia.com

== Girêdanên derve ==
* [http://www.azadiyawelat.org/haber-Ji-girtgeh--avksiy-heya-efsaneya-Mihemed-Arif-Cizr-4004/ &quot;Ji girtîgeh û avkêşiyê heya efsaneya Mihemed Arifê Cizîrî&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120120171632/http://www.azadiyawelat.org/haber-Ji-girtgeh--avksiy-heya-efsaneya-Mihemed-Arif-Cizr-4004/ |date=2012-01-20 }}

{{Dengbêj}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Dengbêj]]
[[Kategorî:Hunermend]]
[[Kategorî:Kesên ji Cizîrê]]
[[Kategorî:Stranbêj]]</text>
      <sha1>dlr0dm21b12sy9bhx7441ei6qvafsa8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096683</id>
      <parentid>2096682</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:10:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2096683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9258" sha1="q95xzrqehfnekxbhnzqizqd1483erk3" xml:space="preserve">{{Agahîdank mirov/wîkîdane2
| wêne               = 
| sernavê_wêne       = 
| roja_jidayikbûnê   = sala 1912an
| cihê_jidayikbûnê   = [[Cizîra Botan]] (Bakurê Kurdistanê)
| roja_mirinê        = {{Mirin|17|12|1986|1|1|1912|temen=erê}}
| cihê_mirinê        = [[Dihok]], [[Badînan]] (Başûrê Kurdistanê)
| netewe             = Kurd
| perwerde           = 
| pîşe               = Dengbêj
| salên_çalak        = 
}}
'''Mihemed Arif Cizîrî''' (1912-1986) denbêjekî bi nav û deng yê kurd bû.  

Di sala [[1912]]&lt;nowiki/&gt;an de li [[Cizîra Botan|Cizîra Bota(Bakurê Kurdistanê)]],cihê mêr û mêrxwasên [[kurd]] hatîye dinyayê,di sala 1932an tev malbata xwe derbasî Başûrê Kurdistanê dibin û li bajarê Duhokê bi cih dibin. Cizrawî  di navbera salên 1940 û 1970yî de li Beşê Kurdî yê Radyoya Bexdayê xizmeteke mezin ji muzîka folklorî re kir. Bi dengê xwe yê zelal û hostetiya xwe ya li ser tembûrê, nêzî 300 stran û destanên kurdî tomar kirin û ji windabûnê rizgarkirin.

Di stranên wî de mijarên evînî, serpêhatiyên dîrokî, lehengî û êşên civakî cihê herî mezin digirin. Stranên wî yên mîna &quot;Bêmal&quot;, &quot;Xezal&quot;, &quot;Hey Bextê Min&quot; û &quot;Gula Min&quot; heta îro jî di nav muzîka kurdî de wekî berhemên nemir tên naskirin.

== Jiyan ==
Di zarokatiya xwe de vî jî mîna hemû zarokên Cizîrê guhdariya wan bas û mijaran dikir ku ev qesabxanên bo Ermeniyan danabûn. Her lewema wî bi çavên zarokiniyê pirsan ji xwe dikir, eva bo çi û ji ber çi û heta kengî? Lewaz bûna Împaratoriya Kevnare Usmaî û herifîna dergehê bilinde vê Împratoriyê û pêk hatina çendîn dewletan li ser vê axê û kuşt û kuştar û girtina xelek' û şerê yeke cîhanî bûye hegera têk çûna jîyana Giştî ya xelkê deverê.

Ev rojên reş û deravên teng û jarî û belengazî û bin pê kirina mirovanniya mirovan bandoreke zaf dana ser jiyan û hiş û mejiyê Mihemmed Arif û di kûratiya dilê wî da cih digirtin. Her vek xuyaye û tişteke eşekre bû ku cencera şerê yêke cîhanê zaf êş û elem tev xwe anîn û hindek jî afirandin û li deverê belav bûn, nemaze kolip û xela li hemû cihekê hebû û heta çendîn salan perê xwe bi ser dever û cîhanê da kêşa bû. Mihemmed Arif jî wek hemû kesên din ev saloxêt kirêt û ne rind ji bîra vê neçûn, rabihoriya wan xurtên li ser kelexê seyekê yan kitkekê li kulanêt Cizîrê hevdu di kuştin û çavan pirtikên keleş ji destê hev di revandin, heta zikê xwe beriyê zarokên xwe têr biken. Yan çîroka vê keça kiçke ku bi hegera hebûna palozeke nan di destê vê de dibin dest û pên çend kesan da hate pelçiqandin bo pare nan. Rojeke din ji van rojên tarî ku Mihemmed Arif bi çavê xwe mêze kiriye û qet ji bîr nekiriye, eva bû ku babê wî jî tevî sedan xurt û egîdên Cizîrê bo şerê êke cîhanê hatne şandin û îdî nezivirîn.

Mihemmed Arif ji sala [[1925]] hetanî [[1929]]'ê de, jîyana xwe di girtîgeha [[Amed|Dîyarberkr]]' de bihorand, navbirî wê demê bi çavê xwe mêze kir ku çavan seyda û hevalên wî yek bi dîv yêkê bi bê dengê hatine Qenaredan. Îdî ji vê rojê ve hizrek kevte mejiyê wî, hizra Welatparêziyê û bîr û hizra wî di hemberî cîhanê da hatin guherîn û bi çaveke din mêzeyî çepeliyên cîhanê dikir. Dunyayeke bê bawer ku merofv têde çi bihagiraniyek nine.

Piştî serbest bûn ji hepsa Dîyarbekrê, Mihemmed Arif çend mehan li kulanêt Cizîrê avkêşî kir. Di hemen demê da jî dest bi sitirîna stirana kir, namze ev stiranên pesin û mehta gernasan dikin û hem jî neqencî û kirêtiya kesên xweînmij û sitemkar eşkere dikir. Em dikarin bêjin hemû stiranên vê ên bijare û demê lawîniya wî da li salên reş di wê çerxê da renge dervîşî' didan, nemaze li varê wan merovên bi destê dujminan hatne êşandin. Mîna Emê Gozê, Xelîlê Xazî, Salihê Norî, babê Norî, Nadir Beg û zaf ji mêrxasên dinêye Kurdan. Stiran gotin yek ji xasmaniyên xelkê Cizîrê ye. Dibêjin rojekê Mîrê Botanê biryarek der kir ku ev kesê Cizirê bit, stiranekê nezanît yan qesîdeyekê nexwînît bila li Cizîrê nemîne.

Dayka Mihemmed Arif (Edila) li Cizîra Botan dengbêjeke bi nav û deng bû. Li bin çavedêriya dayka seydayê stiranbejên Cizîriya &quot;Edwê Noran&quot; heftî nebû, ku Mihemmed Arifê zarok du sê caran tev dayka xwe û &quot;Celîla Leelê&quot; û dayka Remezan Cizîrî neçûbane şahî û dawetan û xelkêt Olî li hinek malên Cizîriyan, wek xwandina Mewlûda [[Pêxember]] û Medîhe û [[helbest]]an, nemaze li demên hecê û [[sinet]] kirina zarokan û xitim kirina [[Quran]]ê. Lewma şagirdê dayka xwe, çeleng û zîrek bû û dizanî gihdarên wî çi terze stiran divên, lewma bi lez xwe berda nav dilê wan û karî bigehîje armancê. Xelk zû bi axîn û nalînên wê dihesiyan, ji ber ku ev axîn û nalînên ji devê Mihemmed Arif dibarîn, hemû ji kovan û keserên vwan dihatin. Ji ber wê yekê û hewcehiyên hizr û bîrê û dilê xwe li serê salên siyan qesta [[Duhok]]a dasînan kir, li Duhokê orteke nûv bo dengê xwe mêze kir û dest bi stiran gotinê kir. Lî wêderê xaringehek vekir heta nanê rojê peyda biket û rojê nan difirot û şevê jî tev heval û merovên mîna xwe belengaz dirûnişt û stiran digot.

Paşê ço eskeriyê û piştî eskeriyê li dûmahiya salên sêyan de xwe kire sinetçî û berê xwe da gundêt dûr, bo sinet kirina zarokên xelkê, ev şola nûv ya Mihemmed Arif bûye sedema vê ku Mihemmed Arif zêdetir ji berê têkeliya xelkê biket û tevî xelkê rencber û îzakêş û çave kirî bijît. Navbirî li bin sîbera vê sinetçiyêda karî têr ava edet û rewşên xekê û mîrata stirana Kurdî ji serekaniyê vexot. Sal bo salê nav û dengê Mihemmed Arif bilavtir diobû. Di geryanên xwe da çi li guvend û şahiyan û çî li kuçk û Divaxanêt şevên Kanona zaf tişt guhdarî dikir. Di sala [[1946]]'an û [[1947]]'an bû hegera bizvîna hizra derwêşatiyê di hundura Mihemmed Arif de tîpeke ayînî bi serokatiya xwe pêk anî. Endamên vê tîpê navbirî bûn ji:
* Remezanê Cizîrî,
* Hesenê Hemdanî,
* Zawayê Hesenê Hemdanî Earo,
* Ewdê eshedê Cizîrî, ku mewlûd dixwand û xelekêt ayînî li ser rêya mevleviyan pêşkêş dikirin.
Piştî salekê Mihemmed Arif qesta Bexdayê kir û xwe gihîande kompaniyên tomar kirina stiranan û tevî wan hinek ji stiranêt xwe tomar kirin. Bi firotina wan stiranan li Kurdistanê hinek rewşa Jîyana Mihemmed Arif baş bû û roj bo rojê Mihemmed Arif nav û deng peyda dikir û tevî hunermend û rewşenbîran pêwendî digirt. Mihemmed Arif her di vê qunaxê da tevî hunermendên bi nav û deng wek [[Elî Merdan]], [[Resol Gerdî]], [[Hesen Zîrek]], [[Tahir Tofîq]], [[Hesenê Cizîrî]], [[Cemîl Beşîr]], [[Meryem Xan]], [[Fewzîye Mihemmed]], [[Nesrîn Şêrwan]] nasyar bû.

Di sala [[1949]]'an Mihemmed Arif xwe gehande [[radyo]] kurdî ya [[Bexda]]yê û ji aliyê berpirsên radyoyê ve bi germî hate pêşwazî kirin û Mihemmed Arif karî piraniya stiranên xwe ji rêya radyoê ve bigehîne guhê guhdaran. Stirana Mihemmed Arif ya Xezal – Xezal wek birişskê di nav xelkê da belav bû û cihê xwe di dil û hundura guhdaran da vekir. Îzgeha Kurdî bi belav kirina stirana Xirabû - Xirabû bi dengê Mihemmed Arif xweli ber dilê guhdaran şirîntir kir û Mihemmed Arif jî mîna stiranbêjeke mezintir dihate çav lêkirin. Distiranêt Mihemmed Arif de Eşq û Evîn kesayetiya jinê û keça Kurd û şerê egîd û mêrxasan hemûyan cihê nemazeye xwe hene.

Mihemmed Arifê dengxoş û hunermend û sazbend di roja 1986.12.17ê hevberî 26ê Sermaweza sala 1371ê li bajarê [[Duhok]]ê ço ber dilovaniya xudê û ji hunera Kurdî mal avayî kir û li goristana Şaxkê teslîm axê hate kirin (hate veşartin).

== Berhem ==
Mihemed Arif Cizîrî nizîkî 1200 stran tomar kirine 60 kasêt [[Xezal]], [[Xirabû]], [[Swaro]], [[Pismamo]], [[Yardilo]], [[Ez Xezal im]], [[Bêrîvanê]], [[Befr barî]], [[Babê Fexrê]], [[hesenîko]], [[Çiyayê Şengarê]], [[Koçerê]], [[Gulê Mehromê]], [[Şevên Nîsana]], [[Diyarbekir]], [[Çiyayê Kurdistanê]] û hwd. Bo cara êkan tîra evîna dilê Mihemmed Arif ketiye tevgula Ertoşî, li devera şernexê ya ku dikeve Rojhilata Cizîra Botan, li destpêka salên siyan da piştî ku hatîye Duhokê hatiye bîravê û stirana Gulê Mehromê pê got û çendîn salan nigarê vê diberokê da bû. Li sala 1951ê bûye evîndarê jinekê li gundê kurê gavana ku navê wê Ilîzabêt bû, evîndariya wan çend salan dom kir.

== Çavkanî ==

Siyamend Terbî, 28.03.2003 kurdistanmedia.com

== Girêdanên derve ==
* [http://www.azadiyawelat.org/haber-Ji-girtgeh--avksiy-heya-efsaneya-Mihemed-Arif-Cizr-4004/ &quot;Ji girtîgeh û avkêşiyê heya efsaneya Mihemed Arifê Cizîrî&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120120171632/http://www.azadiyawelat.org/haber-Ji-girtgeh--avksiy-heya-efsaneya-Mihemed-Arif-Cizr-4004/ |date=2012-01-20 }}

{{Dengbêj}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Dengbêj]]
[[Kategorî:Hunermend]]
[[Kategorî:Kesên ji Cizîrê]]
[[Kategorî:Stranbêj]]</text>
      <sha1>q95xzrqehfnekxbhnzqizqd1483erk3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096684</id>
      <parentid>2096683</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:10:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2096684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9261" sha1="jrmf0s8bu51hpi44ohy37cqjisl0xv0" xml:space="preserve">{{Agahîdank mirov/wîkîdane2
| wêne               = 
| sernavê_wêne       = 
| roja_jidayikbûnê   = sala 1912an
| cihê_jidayikbûnê   = [[Cizîra Botan]] (Bakurê Kurdistanê)
| roja_mirinê        = {{Mirin|17|12|1986|1|1|1912|temen=erê}}
| cihê_mirinê        = [[Dihok]], [[Badînan]] (Başûrê Kurdistanê)
| netewe             = Kurd
| perwerde           = 
| pîşe               = Dengbêj
| salên_çalak        = 
}}
'''Mihemed Arif Cizîrî''' (1912-1986) denbêjekî bi nav û deng yê kurd bû.  

Di sala [[1912]]&lt;nowiki/&gt;an de li [[Cizîra Botan|Cizîra Botan (Bakurê Kurdistanê)]], cihê mêr û mêrxwasên [[kurd]] hatîye dinyayê,di sala 1932an tev malbata xwe derbasî Başûrê Kurdistanê dibin û li bajarê Duhokê bi cih dibin. Cizrawî  di navbera salên 1940 û 1970yî de li Beşê Kurdî yê Radyoya Bexdayê xizmeteke mezin ji muzîka folklorî re kir. Bi dengê xwe yê zelal û hostetiya xwe ya li ser tembûrê, nêzî 300 stran û destanên kurdî tomar kirin û ji windabûnê rizgarkirin.

Di stranên wî de mijarên evînî, serpêhatiyên dîrokî, lehengî û êşên civakî cihê herî mezin digirin. Stranên wî yên mîna &quot;Bêmal&quot;, &quot;Xezal&quot;, &quot;Hey Bextê Min&quot; û &quot;Gula Min&quot; heta îro jî di nav muzîka kurdî de wekî berhemên nemir tên naskirin.

== Jiyan ==
Di zarokatiya xwe de vî jî mîna hemû zarokên Cizîrê guhdariya wan bas û mijaran dikir ku ev qesabxanên bo Ermeniyan danabûn. Her lewema wî bi çavên zarokiniyê pirsan ji xwe dikir, eva bo çi û ji ber çi û heta kengî? Lewaz bûna Împaratoriya Kevnare Usmaî û herifîna dergehê bilinde vê Împratoriyê û pêk hatina çendîn dewletan li ser vê axê û kuşt û kuştar û girtina xelek' û şerê yeke cîhanî bûye hegera têk çûna jîyana Giştî ya xelkê deverê.

Ev rojên reş û deravên teng û jarî û belengazî û bin pê kirina mirovanniya mirovan bandoreke zaf dana ser jiyan û hiş û mejiyê Mihemmed Arif û di kûratiya dilê wî da cih digirtin. Her vek xuyaye û tişteke eşekre bû ku cencera şerê yêke cîhanê zaf êş û elem tev xwe anîn û hindek jî afirandin û li deverê belav bûn, nemaze kolip û xela li hemû cihekê hebû û heta çendîn salan perê xwe bi ser dever û cîhanê da kêşa bû. Mihemmed Arif jî wek hemû kesên din ev saloxêt kirêt û ne rind ji bîra vê neçûn, rabihoriya wan xurtên li ser kelexê seyekê yan kitkekê li kulanêt Cizîrê hevdu di kuştin û çavan pirtikên keleş ji destê hev di revandin, heta zikê xwe beriyê zarokên xwe têr biken. Yan çîroka vê keça kiçke ku bi hegera hebûna palozeke nan di destê vê de dibin dest û pên çend kesan da hate pelçiqandin bo pare nan. Rojeke din ji van rojên tarî ku Mihemmed Arif bi çavê xwe mêze kiriye û qet ji bîr nekiriye, eva bû ku babê wî jî tevî sedan xurt û egîdên Cizîrê bo şerê êke cîhanê hatne şandin û îdî nezivirîn.

Mihemmed Arif ji sala [[1925]] hetanî [[1929]]'ê de, jîyana xwe di girtîgeha [[Amed|Dîyarberkr]]' de bihorand, navbirî wê demê bi çavê xwe mêze kir ku çavan seyda û hevalên wî yek bi dîv yêkê bi bê dengê hatine Qenaredan. Îdî ji vê rojê ve hizrek kevte mejiyê wî, hizra Welatparêziyê û bîr û hizra wî di hemberî cîhanê da hatin guherîn û bi çaveke din mêzeyî çepeliyên cîhanê dikir. Dunyayeke bê bawer ku merofv têde çi bihagiraniyek nine.

Piştî serbest bûn ji hepsa Dîyarbekrê, Mihemmed Arif çend mehan li kulanêt Cizîrê avkêşî kir. Di hemen demê da jî dest bi sitirîna stirana kir, namze ev stiranên pesin û mehta gernasan dikin û hem jî neqencî û kirêtiya kesên xweînmij û sitemkar eşkere dikir. Em dikarin bêjin hemû stiranên vê ên bijare û demê lawîniya wî da li salên reş di wê çerxê da renge dervîşî' didan, nemaze li varê wan merovên bi destê dujminan hatne êşandin. Mîna Emê Gozê, Xelîlê Xazî, Salihê Norî, babê Norî, Nadir Beg û zaf ji mêrxasên dinêye Kurdan. Stiran gotin yek ji xasmaniyên xelkê Cizîrê ye. Dibêjin rojekê Mîrê Botanê biryarek der kir ku ev kesê Cizirê bit, stiranekê nezanît yan qesîdeyekê nexwînît bila li Cizîrê nemîne.

Dayka Mihemmed Arif (Edila) li Cizîra Botan dengbêjeke bi nav û deng bû. Li bin çavedêriya dayka seydayê stiranbejên Cizîriya &quot;Edwê Noran&quot; heftî nebû, ku Mihemmed Arifê zarok du sê caran tev dayka xwe û &quot;Celîla Leelê&quot; û dayka Remezan Cizîrî neçûbane şahî û dawetan û xelkêt Olî li hinek malên Cizîriyan, wek xwandina Mewlûda [[Pêxember]] û Medîhe û [[helbest]]an, nemaze li demên hecê û [[sinet]] kirina zarokan û xitim kirina [[Quran]]ê. Lewma şagirdê dayka xwe, çeleng û zîrek bû û dizanî gihdarên wî çi terze stiran divên, lewma bi lez xwe berda nav dilê wan û karî bigehîje armancê. Xelk zû bi axîn û nalînên wê dihesiyan, ji ber ku ev axîn û nalînên ji devê Mihemmed Arif dibarîn, hemû ji kovan û keserên vwan dihatin. Ji ber wê yekê û hewcehiyên hizr û bîrê û dilê xwe li serê salên siyan qesta [[Duhok]]a dasînan kir, li Duhokê orteke nûv bo dengê xwe mêze kir û dest bi stiran gotinê kir. Lî wêderê xaringehek vekir heta nanê rojê peyda biket û rojê nan difirot û şevê jî tev heval û merovên mîna xwe belengaz dirûnişt û stiran digot.

Paşê ço eskeriyê û piştî eskeriyê li dûmahiya salên sêyan de xwe kire sinetçî û berê xwe da gundêt dûr, bo sinet kirina zarokên xelkê, ev şola nûv ya Mihemmed Arif bûye sedema vê ku Mihemmed Arif zêdetir ji berê têkeliya xelkê biket û tevî xelkê rencber û îzakêş û çave kirî bijît. Navbirî li bin sîbera vê sinetçiyêda karî têr ava edet û rewşên xekê û mîrata stirana Kurdî ji serekaniyê vexot. Sal bo salê nav û dengê Mihemmed Arif bilavtir diobû. Di geryanên xwe da çi li guvend û şahiyan û çî li kuçk û Divaxanêt şevên Kanona zaf tişt guhdarî dikir. Di sala [[1946]]'an û [[1947]]'an bû hegera bizvîna hizra derwêşatiyê di hundura Mihemmed Arif de tîpeke ayînî bi serokatiya xwe pêk anî. Endamên vê tîpê navbirî bûn ji:
* Remezanê Cizîrî,
* Hesenê Hemdanî,
* Zawayê Hesenê Hemdanî Earo,
* Ewdê eshedê Cizîrî, ku mewlûd dixwand û xelekêt ayînî li ser rêya mevleviyan pêşkêş dikirin.
Piştî salekê Mihemmed Arif qesta Bexdayê kir û xwe gihîande kompaniyên tomar kirina stiranan û tevî wan hinek ji stiranêt xwe tomar kirin. Bi firotina wan stiranan li Kurdistanê hinek rewşa Jîyana Mihemmed Arif baş bû û roj bo rojê Mihemmed Arif nav û deng peyda dikir û tevî hunermend û rewşenbîran pêwendî digirt. Mihemmed Arif her di vê qunaxê da tevî hunermendên bi nav û deng wek [[Elî Merdan]], [[Resol Gerdî]], [[Hesen Zîrek]], [[Tahir Tofîq]], [[Hesenê Cizîrî]], [[Cemîl Beşîr]], [[Meryem Xan]], [[Fewzîye Mihemmed]], [[Nesrîn Şêrwan]] nasyar bû.

Di sala [[1949]]'an Mihemmed Arif xwe gehande [[radyo]] kurdî ya [[Bexda]]yê û ji aliyê berpirsên radyoyê ve bi germî hate pêşwazî kirin û Mihemmed Arif karî piraniya stiranên xwe ji rêya radyoê ve bigehîne guhê guhdaran. Stirana Mihemmed Arif ya Xezal – Xezal wek birişskê di nav xelkê da belav bû û cihê xwe di dil û hundura guhdaran da vekir. Îzgeha Kurdî bi belav kirina stirana Xirabû - Xirabû bi dengê Mihemmed Arif xweli ber dilê guhdaran şirîntir kir û Mihemmed Arif jî mîna stiranbêjeke mezintir dihate çav lêkirin. Distiranêt Mihemmed Arif de Eşq û Evîn kesayetiya jinê û keça Kurd û şerê egîd û mêrxasan hemûyan cihê nemazeye xwe hene.

Mihemmed Arifê dengxoş û hunermend û sazbend di roja 1986.12.17ê hevberî 26ê Sermaweza sala 1371ê li bajarê [[Duhok]]ê ço ber dilovaniya xudê û ji hunera Kurdî mal avayî kir û li goristana Şaxkê teslîm axê hate kirin (hate veşartin).

== Berhem ==
Mihemed Arif Cizîrî nizîkî 1200 stran tomar kirine 60 kasêt [[Xezal]], [[Xirabû]], [[Swaro]], [[Pismamo]], [[Yardilo]], [[Ez Xezal im]], [[Bêrîvanê]], [[Befr barî]], [[Babê Fexrê]], [[hesenîko]], [[Çiyayê Şengarê]], [[Koçerê]], [[Gulê Mehromê]], [[Şevên Nîsana]], [[Diyarbekir]], [[Çiyayê Kurdistanê]] û hwd. Bo cara êkan tîra evîna dilê Mihemmed Arif ketiye tevgula Ertoşî, li devera şernexê ya ku dikeve Rojhilata Cizîra Botan, li destpêka salên siyan da piştî ku hatîye Duhokê hatiye bîravê û stirana Gulê Mehromê pê got û çendîn salan nigarê vê diberokê da bû. Li sala 1951ê bûye evîndarê jinekê li gundê kurê gavana ku navê wê Ilîzabêt bû, evîndariya wan çend salan dom kir.

== Çavkanî ==

Siyamend Terbî, 28.03.2003 kurdistanmedia.com

== Girêdanên derve ==
* [http://www.azadiyawelat.org/haber-Ji-girtgeh--avksiy-heya-efsaneya-Mihemed-Arif-Cizr-4004/ &quot;Ji girtîgeh û avkêşiyê heya efsaneya Mihemed Arifê Cizîrî&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120120171632/http://www.azadiyawelat.org/haber-Ji-girtgeh--avksiy-heya-efsaneya-Mihemed-Arif-Cizr-4004/ |date=2012-01-20 }}

{{Dengbêj}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Dengbêj]]
[[Kategorî:Hunermend]]
[[Kategorî:Kesên ji Cizîrê]]
[[Kategorî:Stranbêj]]</text>
      <sha1>jrmf0s8bu51hpi44ohy37cqjisl0xv0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096685</id>
      <parentid>2096684</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:10:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* Çavkanî */</comment>
      <origin>2096685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9263" sha1="kc4hdqoyx4e0jd4vbbcrh67rbvdiepk" xml:space="preserve">{{Agahîdank mirov/wîkîdane2
| wêne               = 
| sernavê_wêne       = 
| roja_jidayikbûnê   = sala 1912an
| cihê_jidayikbûnê   = [[Cizîra Botan]] (Bakurê Kurdistanê)
| roja_mirinê        = {{Mirin|17|12|1986|1|1|1912|temen=erê}}
| cihê_mirinê        = [[Dihok]], [[Badînan]] (Başûrê Kurdistanê)
| netewe             = Kurd
| perwerde           = 
| pîşe               = Dengbêj
| salên_çalak        = 
}}
'''Mihemed Arif Cizîrî''' (1912-1986) denbêjekî bi nav û deng yê kurd bû.  

Di sala [[1912]]&lt;nowiki/&gt;an de li [[Cizîra Botan|Cizîra Botan (Bakurê Kurdistanê)]], cihê mêr û mêrxwasên [[kurd]] hatîye dinyayê,di sala 1932an tev malbata xwe derbasî Başûrê Kurdistanê dibin û li bajarê Duhokê bi cih dibin. Cizrawî  di navbera salên 1940 û 1970yî de li Beşê Kurdî yê Radyoya Bexdayê xizmeteke mezin ji muzîka folklorî re kir. Bi dengê xwe yê zelal û hostetiya xwe ya li ser tembûrê, nêzî 300 stran û destanên kurdî tomar kirin û ji windabûnê rizgarkirin.

Di stranên wî de mijarên evînî, serpêhatiyên dîrokî, lehengî û êşên civakî cihê herî mezin digirin. Stranên wî yên mîna &quot;Bêmal&quot;, &quot;Xezal&quot;, &quot;Hey Bextê Min&quot; û &quot;Gula Min&quot; heta îro jî di nav muzîka kurdî de wekî berhemên nemir tên naskirin.

== Jiyan ==
Di zarokatiya xwe de vî jî mîna hemû zarokên Cizîrê guhdariya wan bas û mijaran dikir ku ev qesabxanên bo Ermeniyan danabûn. Her lewema wî bi çavên zarokiniyê pirsan ji xwe dikir, eva bo çi û ji ber çi û heta kengî? Lewaz bûna Împaratoriya Kevnare Usmaî û herifîna dergehê bilinde vê Împratoriyê û pêk hatina çendîn dewletan li ser vê axê û kuşt û kuştar û girtina xelek' û şerê yeke cîhanî bûye hegera têk çûna jîyana Giştî ya xelkê deverê.

Ev rojên reş û deravên teng û jarî û belengazî û bin pê kirina mirovanniya mirovan bandoreke zaf dana ser jiyan û hiş û mejiyê Mihemmed Arif û di kûratiya dilê wî da cih digirtin. Her vek xuyaye û tişteke eşekre bû ku cencera şerê yêke cîhanê zaf êş û elem tev xwe anîn û hindek jî afirandin û li deverê belav bûn, nemaze kolip û xela li hemû cihekê hebû û heta çendîn salan perê xwe bi ser dever û cîhanê da kêşa bû. Mihemmed Arif jî wek hemû kesên din ev saloxêt kirêt û ne rind ji bîra vê neçûn, rabihoriya wan xurtên li ser kelexê seyekê yan kitkekê li kulanêt Cizîrê hevdu di kuştin û çavan pirtikên keleş ji destê hev di revandin, heta zikê xwe beriyê zarokên xwe têr biken. Yan çîroka vê keça kiçke ku bi hegera hebûna palozeke nan di destê vê de dibin dest û pên çend kesan da hate pelçiqandin bo pare nan. Rojeke din ji van rojên tarî ku Mihemmed Arif bi çavê xwe mêze kiriye û qet ji bîr nekiriye, eva bû ku babê wî jî tevî sedan xurt û egîdên Cizîrê bo şerê êke cîhanê hatne şandin û îdî nezivirîn.

Mihemmed Arif ji sala [[1925]] hetanî [[1929]]'ê de, jîyana xwe di girtîgeha [[Amed|Dîyarberkr]]' de bihorand, navbirî wê demê bi çavê xwe mêze kir ku çavan seyda û hevalên wî yek bi dîv yêkê bi bê dengê hatine Qenaredan. Îdî ji vê rojê ve hizrek kevte mejiyê wî, hizra Welatparêziyê û bîr û hizra wî di hemberî cîhanê da hatin guherîn û bi çaveke din mêzeyî çepeliyên cîhanê dikir. Dunyayeke bê bawer ku merofv têde çi bihagiraniyek nine.

Piştî serbest bûn ji hepsa Dîyarbekrê, Mihemmed Arif çend mehan li kulanêt Cizîrê avkêşî kir. Di hemen demê da jî dest bi sitirîna stirana kir, namze ev stiranên pesin û mehta gernasan dikin û hem jî neqencî û kirêtiya kesên xweînmij û sitemkar eşkere dikir. Em dikarin bêjin hemû stiranên vê ên bijare û demê lawîniya wî da li salên reş di wê çerxê da renge dervîşî' didan, nemaze li varê wan merovên bi destê dujminan hatne êşandin. Mîna Emê Gozê, Xelîlê Xazî, Salihê Norî, babê Norî, Nadir Beg û zaf ji mêrxasên dinêye Kurdan. Stiran gotin yek ji xasmaniyên xelkê Cizîrê ye. Dibêjin rojekê Mîrê Botanê biryarek der kir ku ev kesê Cizirê bit, stiranekê nezanît yan qesîdeyekê nexwînît bila li Cizîrê nemîne.

Dayka Mihemmed Arif (Edila) li Cizîra Botan dengbêjeke bi nav û deng bû. Li bin çavedêriya dayka seydayê stiranbejên Cizîriya &quot;Edwê Noran&quot; heftî nebû, ku Mihemmed Arifê zarok du sê caran tev dayka xwe û &quot;Celîla Leelê&quot; û dayka Remezan Cizîrî neçûbane şahî û dawetan û xelkêt Olî li hinek malên Cizîriyan, wek xwandina Mewlûda [[Pêxember]] û Medîhe û [[helbest]]an, nemaze li demên hecê û [[sinet]] kirina zarokan û xitim kirina [[Quran]]ê. Lewma şagirdê dayka xwe, çeleng û zîrek bû û dizanî gihdarên wî çi terze stiran divên, lewma bi lez xwe berda nav dilê wan û karî bigehîje armancê. Xelk zû bi axîn û nalînên wê dihesiyan, ji ber ku ev axîn û nalînên ji devê Mihemmed Arif dibarîn, hemû ji kovan û keserên vwan dihatin. Ji ber wê yekê û hewcehiyên hizr û bîrê û dilê xwe li serê salên siyan qesta [[Duhok]]a dasînan kir, li Duhokê orteke nûv bo dengê xwe mêze kir û dest bi stiran gotinê kir. Lî wêderê xaringehek vekir heta nanê rojê peyda biket û rojê nan difirot û şevê jî tev heval û merovên mîna xwe belengaz dirûnişt û stiran digot.

Paşê ço eskeriyê û piştî eskeriyê li dûmahiya salên sêyan de xwe kire sinetçî û berê xwe da gundêt dûr, bo sinet kirina zarokên xelkê, ev şola nûv ya Mihemmed Arif bûye sedema vê ku Mihemmed Arif zêdetir ji berê têkeliya xelkê biket û tevî xelkê rencber û îzakêş û çave kirî bijît. Navbirî li bin sîbera vê sinetçiyêda karî têr ava edet û rewşên xekê û mîrata stirana Kurdî ji serekaniyê vexot. Sal bo salê nav û dengê Mihemmed Arif bilavtir diobû. Di geryanên xwe da çi li guvend û şahiyan û çî li kuçk û Divaxanêt şevên Kanona zaf tişt guhdarî dikir. Di sala [[1946]]'an û [[1947]]'an bû hegera bizvîna hizra derwêşatiyê di hundura Mihemmed Arif de tîpeke ayînî bi serokatiya xwe pêk anî. Endamên vê tîpê navbirî bûn ji:
* Remezanê Cizîrî,
* Hesenê Hemdanî,
* Zawayê Hesenê Hemdanî Earo,
* Ewdê eshedê Cizîrî, ku mewlûd dixwand û xelekêt ayînî li ser rêya mevleviyan pêşkêş dikirin.
Piştî salekê Mihemmed Arif qesta Bexdayê kir û xwe gihîande kompaniyên tomar kirina stiranan û tevî wan hinek ji stiranêt xwe tomar kirin. Bi firotina wan stiranan li Kurdistanê hinek rewşa Jîyana Mihemmed Arif baş bû û roj bo rojê Mihemmed Arif nav û deng peyda dikir û tevî hunermend û rewşenbîran pêwendî digirt. Mihemmed Arif her di vê qunaxê da tevî hunermendên bi nav û deng wek [[Elî Merdan]], [[Resol Gerdî]], [[Hesen Zîrek]], [[Tahir Tofîq]], [[Hesenê Cizîrî]], [[Cemîl Beşîr]], [[Meryem Xan]], [[Fewzîye Mihemmed]], [[Nesrîn Şêrwan]] nasyar bû.

Di sala [[1949]]'an Mihemmed Arif xwe gehande [[radyo]] kurdî ya [[Bexda]]yê û ji aliyê berpirsên radyoyê ve bi germî hate pêşwazî kirin û Mihemmed Arif karî piraniya stiranên xwe ji rêya radyoê ve bigehîne guhê guhdaran. Stirana Mihemmed Arif ya Xezal – Xezal wek birişskê di nav xelkê da belav bû û cihê xwe di dil û hundura guhdaran da vekir. Îzgeha Kurdî bi belav kirina stirana Xirabû - Xirabû bi dengê Mihemmed Arif xweli ber dilê guhdaran şirîntir kir û Mihemmed Arif jî mîna stiranbêjeke mezintir dihate çav lêkirin. Distiranêt Mihemmed Arif de Eşq û Evîn kesayetiya jinê û keça Kurd û şerê egîd û mêrxasan hemûyan cihê nemazeye xwe hene.

Mihemmed Arifê dengxoş û hunermend û sazbend di roja 1986.12.17ê hevberî 26ê Sermaweza sala 1371ê li bajarê [[Duhok]]ê ço ber dilovaniya xudê û ji hunera Kurdî mal avayî kir û li goristana Şaxkê teslîm axê hate kirin (hate veşartin).

== Berhem ==
Mihemed Arif Cizîrî nizîkî 1200 stran tomar kirine 60 kasêt [[Xezal]], [[Xirabû]], [[Swaro]], [[Pismamo]], [[Yardilo]], [[Ez Xezal im]], [[Bêrîvanê]], [[Befr barî]], [[Babê Fexrê]], [[hesenîko]], [[Çiyayê Şengarê]], [[Koçerê]], [[Gulê Mehromê]], [[Şevên Nîsana]], [[Diyarbekir]], [[Çiyayê Kurdistanê]] û hwd. Bo cara êkan tîra evîna dilê Mihemmed Arif ketiye tevgula Ertoşî, li devera şernexê ya ku dikeve Rojhilata Cizîra Botan, li destpêka salên siyan da piştî ku hatîye Duhokê hatiye bîravê û stirana Gulê Mehromê pê got û çendîn salan nigarê vê diberokê da bû. Li sala 1951ê bûye evîndarê jinekê li gundê kurê gavana ku navê wê Ilîzabêt bû, evîndariya wan çend salan dom kir.

== Çavkanî ==

* Siyamend Terbî, 28.03.2003 kurdistanmedia.com

== Girêdanên derve ==
* [http://www.azadiyawelat.org/haber-Ji-girtgeh--avksiy-heya-efsaneya-Mihemed-Arif-Cizr-4004/ &quot;Ji girtîgeh û avkêşiyê heya efsaneya Mihemed Arifê Cizîrî&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120120171632/http://www.azadiyawelat.org/haber-Ji-girtgeh--avksiy-heya-efsaneya-Mihemed-Arif-Cizr-4004/ |date=2012-01-20 }}

{{Dengbêj}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Dengbêj]]
[[Kategorî:Hunermend]]
[[Kategorî:Kesên ji Cizîrê]]
[[Kategorî:Stranbêj]]</text>
      <sha1>kc4hdqoyx4e0jd4vbbcrh67rbvdiepk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Simkoyê Şikak</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6521</id>
    <revision>
      <id>2096663</id>
      <parentid>2007839</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:28:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52324-41</username>
        <id>184508</id>
      </contributor>
      <comment>/* Secerename û nasnameya êla Şikak */</comment>
      <origin>2096663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34961" sha1="bw345kdj4e8fdtphx3zfv9jxogd13jv" xml:space="preserve">{{Agahîdank xwedî meqam
| nav                = Simkoyê Şikak
| wêne               = اسماعیل سمیتقو - روزنامه اطلاعات، ۸ تیر ۱۳۵۵، ۲۸ هزار روز تاریخ ایران و جهان، صفحه ۱۷۳.jpg
| sernavê_wêne       = Portreya Simkoyê Şikak
| mezinahiya_wêne    = 
| meqam              = 
| tevî               = 
| destpêka_dewrê     = 
| dawiya_dewrê       = 
| berê               = 
| paşê               = 
| serokkomar         = 
| cîgirserok         = 
| serokwezîr         = 
| cîgirên_serokwezîrê = 
| 1navê_vala         = 
| 1navê_daneyê       = &lt;!--------------------------------meqam1   heta meqam16ê diçe----------------&gt;
| meqam1             = 
| tevî1              = 
| destpêka_dewrê1    = 
| dawiya_dewrê1      = 
| berê1              = 
| paşê1              = 
| herêma_hilbijartinê1 = 
| 1navê_vala1        = 
| 1navê_daneyê1      = &lt;!------------------------------meqam2--------------------------&gt;
| meqam2             = 
| tevî2              = 
| destpêka_dewrê2    = 
| dawiya_dewrê2      = 
| herêma_hilbijartinê2 = 
| berê2              = 
| paşê2              = &lt;!------------------------------Agahiyên kesane------------------&gt;
| roja_jidayikbûnê   = [[1887]]
| cihê_jidayikbûnê   = [[Kela Çariyê]]- Selmas, Urmiye
| roja_mirinê        = {{Dîrok|21|Tîrmeh|1930}}
| cihê_mirinê        = [[Şino]], [[Rojhilatê Kurdistanê-Îran]]
| partî              = 
| partiyên_din       = 
| hevwelatî          = 
| netewe             = [[Kurd]]
| hevjîn             = 
| zarok              = 
| perwerde           = 
| pîşe               = Siyasetmedar
| xelat              = 
| malper             = 
| şanenav            = Signature of Simko Shikak (Ismail Agha Shikak).png
}}
'''Simkoyê Şikak''' yan jî '''Smayîl Axayê Şikak''' (jdb. [[1887]] [[Kela Çariyê]] – m. {{Mirin|30|hezîran|1930}} [[Şino]]), serhildêr û rêberekî [[kurd]] ê ji êla [[şikak]]an e û rêberê [[Serhildana Simkoyê Şikak]] bû.

Smayîl Axayê Şikak, yê ku pirranî bi navê '''Simko''' (an jî Simkoyê Şikak) di nava kurdan de hatiye naskirin, yek ji wan rêbera ye ku di dîroka azadîxwaziya gelê [[Kurdistan]]ê de xwedî rûmet û xebateke berbiçav e. Girîngiya serhildana Simkoyê Şikak ku nêzî 25 salan dom kir, ew e ku piştî [[şerê cîhanê yê yekem]] nêzî %50 ji axa [[Rojhilata Kurdistanê]] ji desthilatdariya dewleta [[Îran]]ê rizgar kir û mîna desthilatdarekî kurd karê xwe yê hukimdariyê meşand. Ev karê han (ku Simko dikarî hemû hêzên êl û eşîretên kurdan li dora hev bicivîne), di serdemeke ku sîstema [[feodalîzm]]ê li hemû Kurdistanê di bin nîrê axatiyê de bû, pêkhat. Keça wî [[Hedoya Simko]] di 7ê meha yekê ya 2024an da çû ser dilovanîya xwe. &lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/0701202418 |sernav=Keça Simkoyê Şikak di 100 saliya xwe de koça dawî kir |malper=www.rudaw.net |tarîxa-gihiştinê=2024-01-21 }}&lt;/ref&gt;

== Secerename û nasnameya êla Şikak ==

Kela Smayîl Xanê Mezin (bapîrê Simko yê mezin, bavê [[Elî Xan]]ê bapîrê Simko) li nêzî çemê [[Berandiz]]ê li herêma [[Urmiyê]] ye û ev keleh wek şûnewarekî dîrokî di nava kurdan de weke ziyaretgehekê tê hesibandin.

Şikak di rojhilatê Kurdistanê de piştî eşîra [[Kelhûr]] (li herêma [[Kirmaşan]]), mezintirîn eşîra vê para axa Kurdistanê ye ku di çaxê desthilatdariya [[Qacarî]] û [[Pehlewî|Pehlewiyan]] de li [[Îran]] û [[Kurdistan]]ê xwedî rolekî aktîv yê siyasî bûne.

Piştî ku [[Mihemed Xanê Qacar]] (damezrînerê silsîleya [[Qacarî|Qacariyan]]) bi ji navbirina desthilatdariya [[Dewlata Zend|Zendiyan]], desthilatdariya hemû Îrana mezin girt destê xwe, fermandarê kurd [[Sadiq Xanê Şikak]] jî hevkarê wî bû. Lê Mihemed Xanê Qacar zor û sitemkariya xwe gihand radeyekê ku heta li dijî mirovên mîna Sadiq Xanê Şikak jî kete liv û lebatê û hewilên ji navbirina wî jî dane. [[Sadiq Xan]] ku xwedî hêzeke zêdetir ji 10.000 kesan bûye, bi kuştina Mihemed Xanê Qacar jî hatiye tawanbarkirin ku di sala 1797an de li bajarê [[Şuşa]] ''(Şoş)'' di nava xîveta xwe de tê kuştin.&lt;ref&gt;Dr. Kemal Mezher, Tarîxê Iran (Elhedîs we elmuasir.)&lt;/ref&gt; Sadiq Xanê Şikak yekemîn kes e ku navê wî di serûkaniyên dîrokî de weke fermandarekî kurd yê girêdayî êla Şikak hatiye nivîsandin. Piştî wî malbata Simkoyê Şikak di qada siyasî ya herêma bakurê rojhilatê Kurdistanê de, xwedî navekî xuyakirî ye. Ji wan kesayetiyan [[Smayîl Xanê Mezin]], [[Cazê]] (jina Smayîl Xanê Mezin û dayika Elî Xan), Elî Xan, [[Mihemed Paşayê kurê Elî Xan]], [[Cewer Axa]] û Simkoyê Şikak ku tev bi nemerdî û awayê xapandinê ji aliyê Îraniyan ve hatine kuştin.

Êla Şikak ji du tîreyan ([[Kardarî]] û [[Ebduyî]]) pêk tê:
* Tîreya Kardarî ji deh şaxan pêk tê: [[Fenekî]], [[Mamedî]], [[Nîsanî]], [[Delan]] ([[Delanî]] an jî [[Delî]]), [[Xidirî]], [[Botan]], [[Hinare]], [[Pisaxa]], [[Gewirik]] û [[Xelûfan]].
* Tîreya Ebduyî jî ji neh şaxan jêre pêk tê: [[Kizinî]], [[Keçelî]], [[Pisaxa]] (malbata Simkoyê Şikak), [[Etmanî]], [[Çerkoyî]], [[Mendolekî]], [[Neimetî]], [[Êverî]] û [[Şekerî]].

Ji van her du tîreyan tev di bin desthilatdariya Pisaxayan de bûne ku di çaxê serhildana Simkoyê Şikak de û di bin rêbertiya wî de, bi awayê konfederasyona eşîretan hevgirtinek bihêz di navbera eşîreta [[Şikak]], [[Milan]],[[Oremarî]][[Herkî|,Herkî]], [[Ertûşî]], [[Dirî]] û hinekên din de hat çêkirin.

Mîna ku mezin û rihspiyên eşîreta Şikak didin diyarkirin, esilê wan ji [[Cizîra Botan]] hatiye û navê yekemîn kesê vê malbatê [[Ebdu]] bûye ku bi neh kurên xwe re ji wir ber bi herêma [[Urmiye|Urmiyê]] û [[Soma]] ya [[Biradost]]ê koç kirine. Li gorî hevpeyvîneke di sala 1993an de bi apê Evdî re hatiye çêkirin. (Ew şervanekî çaxê şoreşa Smayîl Xan bû ku heya roja şehîdbûna wî li bajarê [[Şino]]yê, pêre bû.) Apê Evdî li ser koka malbata Smayîl Xanê Şikak wiha dibêje:
“Ebdula Veg (Ebdu an jî Evdu) xwediyê neh kuran bû ku ji Cizîrê hatin [[Soma]]yê. Kurekî Evdu Begê yê bi navê [[Îbrahîm Aẍayê Çep]] hebû ku pir mêrxas bû. Ji wî re kurek çêbû ku jêre Smayîl Aẍayê Mezin digotin. Ango bapîrê mezin (bavê bapîr) ê Simkoyê Şikak bû. Elî Xanê kurê Simkoyê mezin xwediyê 6 kuran bû: Ehmed Aẍa, Mihemed Aẍa (bavê Simko û Cewer Aẍa), Temer Axa, Îbrahîm Aẍa, Hecî Aẍa û Qasim Aẍa. Mihemed Aẍa jî xwediyê 6 kuran bû: Cewer (Ceifer) Aẍa, Smayîl Aẍa ango Simko, Şukir Aẍa, Ehmed Aẍa, Xurşîd Aẍa (di şerê bi [[nestorî]]yan re li [[Dîleman]]ê hate kuştin) û Elî Xan (di çaxê şandina bombeya ku ji aliyê dewleta Îranê bi navê şirînî ji bo kuştina Simko hatibû şandin, li çariyê şehîd bû).”&lt;ref&gt;Hevpeyvîn bi Apê Evdî pêşmerge re, Urmiye 1993.&lt;/ref&gt;

Di Rojhilatê Kurdistanê de ji çaxê serhildana [[Kela Dimdimê]] heya roja îro, hemû rêberên kurd bi navê çareserkirina pirsgirêka kurd û hevdîtinê, hatine xapandin û di bi awayekî dûr ji exlaqê siyaset û mirovanetiyê ji aliyê desthilatdarên Îranê ve, hatine kuştin.

Ji serokên êla Şikak Simkoyê Mezin (Smayîl Xan), Elî Xan, [[Cewer Axa]] û Simkoyê Şikak tev bi navê hevdîtin û çareserkirina pirsgirêkên siyasî bi nemerdî ji aliyê desthilatdarên Îranî ve hatine kuştin. Mihemed Axayê Şikak jî piştî kuştina kurê wî (Cewer Axa) çû [[Stenbol]]ê ku ji siltanê [[Osmanî]] (Siltan [[Ebdulhemîd]]) dawa hevkariyê ji bo tolhildana xwîna kurê xwe bike. Li wir rêzek taybetî jêre hat girtin û nasnavê [[Paşa]] dane wî. Lê bi hewldanên berdevkên Îranê, Mihemed Axa negihişt armanca xwe û wek jêder didin xuyakirin ew li [[Stenbol|Stembolê]] bi komployekê hatiye kuştin. An jî ji ber têkiliyên wî yên bi malbata [[Bedirxanî]] û mezinên din yê kurd li Stenbolê, ji wir hatiye dûrxistin û di jiyana dûrî Kurdistanê de wefat kiriye.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=hezîran 2024}}

== Kuştina Cewer Aẍa ==

Cewer (an jî Ce'fer) Axayê Şikak ku li sala [[1905]]an de li [[Tewrêz]]ê hat şehîdkirin&lt;ref&gt;M. Th. Houtsma, E. van Donzel, ''E. J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936'', 1993, ISBN 90-04-08265-4, p.290&lt;/ref&gt; di nava êla Şikak de wek cîgirê bavê xwe dihate hesibandin. Bi awayekî fermî bi destûra dewleta Qacarî li herêmên rojavayê gola Urmiyê hukimdarî dikir. Cewer Axa ji ber hinek taybetmendiyên xwe yê mîna mêrxasî, merdayetî û destvekiriyê di nava çîna feqîr û hejarên herêmê de pir dihat hezkirin. Sedem jî ew bû ku wî parek ji wê talana ku ji dewlemendan distand, di nava feqîr û hejaran de belav dikir. Ji bona wê jî Cewer Axa ji aliyê jêredên ewropî û gerîdokên Rojavayî ve wek ''[[Robin Hood]]ê Kurdan'' hatiye binavkirin.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=hezîran 2024}}

Sala 1905an dema ku [[Muzeferedîn Şahê Qacar]], bi seferê çû [[Ewropa]]yê, li bajarê Tewrêzê kurê xwe [[Mihemed Eçlî Mîrza]] wek cîgirê xwe hilbijartibû. Wê demê [[Huseyîn Qulîxan]] (Nizamûl Seltene) jî kiribû waliyê giştiyê [[Azerbaycan]]ê.&lt;ref&gt;Ehmed Kesrewî, Tarîxa 18 saliya Azerbaycanê (bi zimanê farsî)&lt;/ref&gt;

Dîroknivîsê azerbayecanî Ehmed Kesrewî di vê derbarê de dibêje: “Nizamûl Seltene bi awayekî fêrmî Cefer Axayê Şikak vexwend bajarê Tewrêzê û jê dawa kir ku ji bo gotûbêja li ser pirsgirêkên sinorê dewleta xwe û dewleta Osmanî bi hevre bişêwirin. Herwiha wan soz da Cefer Axa ku dewlet yê li wî xweş bibe û daxwazên wî jî yê bêne bicîkirin. Lê piştre ferman da Mihemed Husên Xanê Zerxam (Qeredaxî) ku Cefer Axa vexwîne bo seraya xwe û bi awayekî ku ew pênehesin, wî û mirovên pêre bikujin“. Havîna sala 1905an piştî ku Cewer Axa bi mezinên êla xwe re şêwirî, di gel heft siwarên xwe yên ku di karê şervanî û mêrxasiyê de zîrek û netirs bûn, ji Kela Çariyê ber bi bajarê Tewrêzê meşiyan. Heft kesên hilbijartî ku bi Cewer Axa re çûn ev bûn: Mistefa Newrozî (Xalê Mistê), Xalê Mîrza (Mîrza Qûço), Hacî Elî (Haco), Caço, Mihemedê Mamed ( Miho) û Qasim (Qaso). Sedo Miho û Sedo di gel Cewer axa şehîd bûn û 5 kesên din gihîşin Çarîyê bal Simko li rojhilatê Kurdistanê .

Piştî 40 rojan ji aliyê welîehdê Îranê [[Mihemed Elî Mîrza]] ve fermana kuştina Cewer Axa bi telegrafekê, gihişt destê Nizamûl Seltene û ew di seraya dewletê de hat kuştin. Ji heft kesên ku bi Cewer Axa re bûn, pênc kesan karî bi şerekî giran xwe ji bajarê Tewrêzê bigehînin kela Çariyê û xebera bûyerê bigehînin kurdên herêmê. Mihemed Axa ji bo tolhildanê bi riya Sultan Ebdulhemîdê Osmanî çû Stembolê, lê nekarî raya wan ji bo vî karî bikişîne aliyê xwe. Wek hat gotin ew bi komployên konsulosê Îranê, êdî ji Stenbolê venegerî Kurdistanê û bi her awayê ku bû, hat wenda kirin.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=hezîran 2024}}

Kurdan ku bi şêweyek aktîv di şoreşa meşrutexwazên Îranê (1905 - 1911) de, xebat dikirin, ji vî karê Nizamûl Seltene nerazîbûna xwe dan xuyakirin. Herwiha azadîxwazên din yên Îranî li bajarên mina Tewrêz û [[Tehran]]ê jî ev karê dewleta Îranê şermezar kirin.

Li pey kuştina Cefer û Mihemed Axayê bavê wî, Simko ku xortekî ciwan bû, li ser daxwaz û şêwra rihspiyên eşîra Şikak, bû cîgirê birayê xwe yê mezin. Ev di rewşekê de bû ku du hissên niştimanperwerî û tolhildanê di dil û mejiyê Simkoyê ciwan de gelek bihêz bûn.

== Malbat ==
Simkoyê Şikak li gel xwîşka [[Şêx Seyîd Tahayê Hekarî]] zewicî bû &lt;ref&gt;Tarih Boyunca Kürtlerde Dîplomasî, Faik Bulut, Evrensel Basım Yayın, 2015,r:193&lt;/ref&gt;. Ji ber vê jî têkiliyên Simko li gel Şêx Seyîd Taha re pir baş bûn.

== Destpêka Serhildana Simkoyê Şikak û Sedemên Bingehîn ==
{{Gotara bingehîn|Serhildana Simkoyê Şikak}}
[[Wêne:Simko-kurds-missionaries.jpg|thumb|250px|Simko bi şervanên xwe re, di nîvî de. Herwiha du biyanî jî li cem in]]
Piştî [[Serhildana Şêx Ubeydelayê Nehrî]] (sala 1880an), serhildana Smayîl Axayê Şikak di rojhilatê Kurdistanê de şoreşa herî mezin û domdirêj tê hesibandin. Di çaxê vê şoreşê de bû ku kesayetiya tehqîrbûyî ya kurd wek neteweyekê, hinekî bişkivî û hissên millî di nava kurdên vê perça Kurdistanê de zêdetir ji berê zindî bûn.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=hezîran 2024}} Kurdan karî wek netewe hebûna xwe di hemû Îranê de bidin selmandin û berevajî xwesteka şovînîstên faris, hurmeta xwe ya civakî û siyasî wek mîrasekî dîrokî biparêzin. Ji bona wê jî nivîskar û dîroknas [[Chris Kutschera]], Simkoyê Şikak bi weke bavê netewperestiya kurdî ya di rojhilatê Kurdistanê de binav dike.

Li gor gotina mezinên Evduyiyan Simko di çaxê şehîdbûna Cewer Axa de xurtekî 18-19 salî bûye. Yanî sala ji dayibûna wî 1887 an jî 1888ê zayînî ye. Herwiha Tahirxanê Kurê Simko dide diyarkirin ku dema bavê wî li bajarê Şinoyê hatiye şehîdkirin, temenê wî 42 an jî 44 sal bûye. Simko ku ji aliyê Xalê Mîrzê û mezinên din yên êla Şikak ve wek cîgirê bav û birayê xwe yê mezin hatibû hilbijartin, di dilê xwe de ji bêbextî û nemerdiya desthilatdarên dewleta Îranê, kînek mezin ji wan girtibû.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=hezîran 2024}} Wek tê gotin Simko di ciwaniya de xurtekî şervan, netirs û di liv û lebatên wî de hissa tolhildanê gelek bihêz bûye. Ji ber wan hemû derd û belayên ku bi ser malbata wan de hatibûn, mirovekî kêm axiftin û xemgîn bûye û gelek bi xwe re ponijiye.

Hissa tolhildanê jî bi sedemên dîrokî ve girêdayî bû. Simko baş dizanî ku ji bapîrê wî yê mezin Smayîl Xan bigire heya birayê wî Cewer Xan tev bi nemerdî ji aliyê berpirsyarên dewleta Îranê ve hatine xapandin û kuştin. Ji bona wê baş dizanî ku desthilatdarên Îranî li wî jî nagerin û yê rojekê bela xwe li wî jî bidin. Çimkî Simko xwedî hêzeke mezin ya leşkerî bû û wek mezinê eşîreta Şikak di nava kurdan de mirovekî bi qedir û rûmet bû. Wî dizanî ku Îranî dixwazin wî jî weke bira, bav û bapîrên wî, bikujin. Lê ferqa di navbera Simko û bira û bavê wî de, di vir deye ku bîr û rayên Simko yên siyasî (wek rêber û kesayetiyek siyasî yê kurd) ji bo azadî ya Kurdistanê bêtir geş bûn.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=hezîran 2024}} Çaxê ku cîgirê waliyê Azerbayacanê (Mukerrem el Mulik) di sala 1919an bi hevkariya [[ermeniyan]], bombeyek çêkirin û di nava qotiyekê de bi navê şiranî ji Simko re şandin&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |url=http://www.kurdmania.com/simko_agha_aufstieg.html |tarîxa-gihiştinê=2009-02-23 |ziman=de |xebat=Kurdmania |pêşnav=Dilan |paşnav=Handren |sernav=The Rebellion of Simko Agha |tarîx=2009-02-02 |tarîxa-arşîvê=2008-08-20 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20080820214505/http://www.kurdmania.com/simko_agha_aufstieg.html |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;, neyartiya Simko bi dewleta Îranê re derbasî pêvajoyek siyasî û eşkeretir bû.

Têkiliya Simko bi du kesayetiyê kurd [[Ebdulrezaq Bedirxan]] û [[Seyîd Teha Gîlanî]] (neviyê Şêx Ûbeydulahê Nehirî) re, şoreşa di bin desthilatdariya Smayîl Xanê Şikak de, di rojhilatê Kurdistanê de û heya radeyekê jî li bakurê Kurdistanê, berfirehtir kiriye.&lt;ref&gt;F. Kashani-Sabet,''Frontier Fictions: Shaping the Iranian Nation, 1804-1946'',328 pp., I.B. Tauris, 1999, ISBN 1-85043-270-8 p.153.&lt;/ref&gt; Lê wek jêder û şahidên zindî dibêjin Seyîd Teha Gîlanî heya dawiyê bi Simko re nemaye û navbera wan li ser awayê têkiliya bi Brîtanî re, têk çûye.

Chris Kutschera di derbarê têkçûna Simko bi dewleta Îranê re dibêje: ”Bi vê hindê re ku Simko kîna xwe ya li hemberî Îranê venedişart, gotibû ku bizava min li dijî Îranê tolhildan jî têde bû, çimkî bav û bapîrên min, xizim û kesên min yên nêzîk û cotek birayên min, tev bi destê karbidestên Îranê hatine kuştin. Lê bi vê re jî Simko gelek caran behsa vê rastiyê kiriye ku armancên şoreşa wî ji bo berjewendiyên netewî bûne û tenê ji bo tolvekirinê nebûye. Di vê derbarê de Simko gotiye: ''Hemû kes dizane ku gelê kurd heya niha çi bi ser de hatiye. Mirovên wan yên mezin yên weke Smayîl Xan û Elî Xan bi şêweyek gelek zalimane ji aliyê Îraniyan ve ji nav çûne. Ez niha ji bo gelê Kurd têkûşînê dikim, lê tolhildana ji zordar û bedkaran hê jî maye û ji bîr nabe''”.&lt;ref&gt;Kirîs Koçêra, Bizava netewieya Kurd (bi zimanê farsî)&lt;/ref&gt;

Mîna ku di roja îro de ji bo hemû serokên kurd eşkera bûye, Simko jî zû pêhesiyaye ku dewleta navendiya Îranê mafê azadî û wekheviyê heta di nava sinorên Îranek yekgirtî de jî nade gelê kurd.

Simko ku gelek kes hereketa wî bi bizavek eşîretî û herêmî dihesibînin, li gor pîvanên wê çaxê mirovekî zana bûye û haya wî ji siyaseta Îran û cîhanê hebûye. Simko bi nameya ku bi riya serleşkerekî Brîtanî ji [[Zefer el Dulê]] re şandibû, vê rastiyê baştir dide selmandin. Simko di pareke nameya xwe de dibêje: ”Em pir baş dizanîn ku hinek netewe di cîhanê de hene ku hejmara wan nagehe çaryeka kurdan, lê ew gihiştine xweziyên xwe ku mafê otonomiyê ye. Li [[alman]]an binêrin ku çawa ev karê han di nava xwe de pêkanîne. Birastî ger netewa kurd di Îranê de negihije mafê xwe, êdî mirin û neman jêre baştire ji jiyan û mayînê. Di vê roja ku em têde dijîn, dewleta Îranê bixwaze an jî nexwaze, em mafê xwe yê otonomiyê dixwazin. Êdî ev xweziya hemû mirovekî kurd e û ji xelkê me re jî jiyaneke nûye&lt;ref&gt;Mamosta Mihemed Resûl, Îsmaîl Axay Şikak w bizwtinewey netewayetî Kurd, Hawar.&lt;/ref&gt;

Ev name dide diyarkirin ku Simko mirovekî dûrbîn bûye û ji bo standina mafê rewayê gelê kurd bi armancên mezin û pîlanên nû dest bi xebata xwe ya siyasî kiriye. Herwiha tenê naveroka vê nameya dîrokî (ku bêguman di arşîva milliya Îranê de hatiye parastin) ji bo wan nivîskar û lêkolînvanên neteweperest ku tenê bi awaykî negatîv behsa kesayetiya siyasî û serhildana Simkoyê Şikak kirine.

== Destpêka Şerên Giran ==

[[Wêne:Iranian-Kurdistan.png|thumb|Rojhilatê Kurdistanê]]
Simko xwedî hêzeke leşkerî ya pirr mezin bû. Hejmara pêşmergeyên wî carna gehiştiya 20.000 kesan. Lê tevahiya van şervanan mîna artêşeke hevgirtî û di bin ala partiyeke siyasî de xebata xwe nekirine. Her eşîrek di bin serokatiya mezinekî wê eşîretê de bûye û rengekî taybetî ji bo nasandina eşîret û hêza xwe hilbijartine. Bo nimune rengê ala hêza di bin serokatiya Simkoyê Şikak de sor bû.&lt;ref&gt;Bîranînên Riza Refî (Qayîm Meqam el Mulik) endamekî parlimana Îranê di çaxê Riza Şahê Pehlewî de.&lt;/ref&gt;

Ji bilî wan şerên biçûk ku di navbera hêzên Simko û Îranê de qewimîne, çend şerên mezin ku bûyera wan di dîroka rojhilatê Kurdistanê de cih girtiye, girîng in.

Ji wan şeran ên girîng ev in:
* [[Şerê girtina bajarê Urmiyê]]
* [[Şerê Gulmanxaneyê]] (li bakurê rojhilatê [[gola Urmiyê]])
* [[Şerê Miyanduawê]] - 1922
* [[Şerê Şekeryazî]]
* [[Şerê Sarî Tacê]]
* [[Şerê Azadkirina Mehabadê]]
* [[Şerê Kela Çariyê]] ev weke mezintirîn şerê serhildanê tê hesibandin.

Piştî ku hêzên kurdan bajarê Urmiye ji destê leşkerên Îranê derxistin, Urmiye wek paytexta desthilatdariya kurdan hat hilbijartin û [[Têmur Aẍayê Şikak]] ji aliyê Simko ve weke hakimê bajar hat wezîfedarkirin. Di şerê [[Gulmanxane]]yê de jî hêzên kurdan bi girtina Gulmaxanê rêya ku bajarê Urmiye bi Tewrêzê ve girê dida, girtin. Di şerê [[Şekeryazî]] de jî fermandarê hêza dewleta Îranê [[Emîr Erşed]] hat kuştin. Emîr Erşed birayê Mihemed Husên Xanê Zerxam (Qeredaxî) bû ku di seraya xwe de Cewer Axa kuştibû. Lê di dawiyê de kurdan nekarî li hemberî hêzên dewletê li berxwe bidin û bajarê Urmiyê ku bi qasî çar salan di dsetê kurdan de bû, ket jêr desthilatdariya hêzên Îranî. Di şerê [[Miyanduaw]]ê de kurdan bi şikênandina hêzên artêşa Îranê, serkeftinên mezin bi dest xistin. Lê karê herî girîng û dîrokî kuştina xayînê navdar [[Xalo Qûrban]] bû. Xalo Qûrban ku ji kurdên [[Hersîn]]ê ye, yek ji wan fermandarên şoreşa [[Mîrza Kuçik Xanê Cengelî]] bû ku li dijî dewleta navendiya Îranê li bakurê Îranê serî hildabû. Xalo Qûrban bi hevkariya cotkar û çend fermandarên din yên mîna [[Kerîm Xan]], [[Xalo Hişmet]] û [[Baba Xan]] karî di nava bizava [[Cengelî|Cengeliyan]] de heya pileya komîseriyê jî biçe. Lê piştre Xalo Qûrban ji Mîrza. K. Xanê Cengelî qetiya û di bazara xwefirotinê de ket xizmeta artêşa [[Muhemmed Reza Pehlewî|Reza Pehlewî]]. Xalo Qûrbanê kurd, bi hevkariya artêşa Îranê karî şoreşa Cengeliyan toşî şikestê bike û di dawiyê de serê serokê şoreşê bi xelat ji Riza Xanê Pehlewî re bir koşka [[Tehran]]ê. Li hemberî vê xizmeta wî ew bû fermandarekî artêşa Îranê.&lt;ref&gt;Hevpeyvîn bi Qûbad Simko re (Kurê Simkoyê Şikak) Kengî? Kê hevpeyvîn çêkiriye?&lt;/ref&gt;

Reza Şahê Pehlewî xayinê kurdan Xalo Qûrban şand meydana şerê li dijî serhildana Simkoyê Şikak. Lê vê carê di şerê [[Miyanduaw]]ê de ev bi destê şervanên kurd hat kuştin.

Di şerê azadkirina bajarê [[Mehabad]]ê de fermandarê giştiyê şer Simko bixwe bû ku Seyîd Teha Şemzînî (Gîlanîzade) jî hevkarê wî bû. Piştî şerekî giran bajar ket destê kurdan û 600 jandarmên Îranî ku di bin serokatiya parêzgar Melîkzade de bûn, tev hatin kuştin. Di çaxê şerê Sarî Tacê de jî ku li sala 1922an li herêma [[Salmas]]ê (Dîleman) qewimî, hêza kurdan nekarî li hemberî hezên Îraniyan berxwedanê bike. Şer heya dagîrkirina kela Çariyê berdewam bû. Piştî ku kela Çariyê hat girtin, Simko û hezar kes ji siwariyên xwe derbasî [[bakurê Kurdistanê]] bûn û ji aliyê artêşa [[Tirkiye]]yê ve hatin bêçek kirin. Lê ev ne dawiya şerên kurd û dewleta Îranê bûn.

== Şehîdbûna Simkoyê Şikak li bajarê Şino ==

Li ser şehîdbûna Simko guman heye ku hinek axayên kurd xiyanet li wî kirine û ew neçar kirine ku ji bo hevdîtinan xwe bigihîne bajarê [[Şino]]yê. Berdevik û desthilatdarên Îranê ku hertim bi riya xapandin û xiyanetê xwe nêzî siysetvanên kurd kirine, dîsa jî bi navê hevdîtinên çareseriyê, Simko hat razîkirin ku bê bajarê Şinoyê û bi serleşker [[Muqedem]] re hev bibînin. Ji bona wê jî wan bi rêya Têmûr Axa ku demek bû, bi birîndarî di destê dewletê de hêsîr bû, nameyek ji Simko re şandin ku wê demê li gundê [[Barzan]] bû. Simko bi çend siwarên xwe re hatin çiyayê [[Qendîl]]ê û li wir jî bi [[Xurşîd Axayê Herkî]] re ber bi bajarê Şinoyê ve meşiyan. Li wir fermandarê bajarê Şino serheng [[Sadiq Xanê Nûrozî]] ew bir mala xwe. Lê hatina serleşker Muqedem derew bû û ew li benda derfetekê bûn ku Simko bi tenê bikişînin derveyî bajarê Şinoyê û wî li wir bikujin. Di dawiyê de jî bi hînceta pêşwazîkirina ji serleşker Muqedem li derveyî bajarê Şinoyê bi wê davika ku jêre danîbûn, di êvariya [[30ê hezîranê|30ê hezîrana]] [[1930]]î de hat şehîdkirin. Herçend di şer de Simko û siwarên wî gelek kes ji serbaz û leşkerên dewletê jî kuştin, lê wî nekarî vê carê xwe ji destê wan rizgar bike. Termê Simko sê rojan li bajarê Urmiyê neveşartî danîn ku gel lê binêre û kurdan jî pêbihesinin ku serokê wan hatiye kuştin. Berpirsyarên dewleta Îranê ji bo zanîna wê hindê ku sedî-sed bizanibin Simkoyê Şikak kuştine, jina Simko ya bi navê [[Fexriye Êqibalî]] ([[azerî]] bû) anîn ser termê wî û wê jî bi nerihetî ji wan re got:” Belê ev mêrê min Smayîl Axa ye. Ez ji rûyê tiliya wî ya birî dizanim ku berî çend salan ji ber jehra marê ku pêvedabû, bi destê xwe bi kêra xwe birîbû.” &lt;ref&gt;Ehmed Teqî w yaddaştekanî ew (bi zarava soranî)&lt;/ref&gt;
  
Dema ku xebera kuştina Simko gihişt koşka paşatiya Îranê heya heftiyekê şahî û kêfxweşî hatin lidarxistin û hemû kuçe û kolanên bajarê [[Tehran]]ê bi ronahî û gulan hatin xemilandin. Riza Pehlewî mezintirîn dijminê xwe di Kurdistanê de ji holê rakiribû.

Şehîdbûna Simko bû sedem ku heya pêkhatina [[komara Kurdistanê]] ya di bin serokatiya [[Qazî Mihemed|Pêşewa Qazî Mihemed]] de bêdengiyek xemgîn li rojhilatê Kurdistanê hakim be.

== Xebat û Hewldanên Simko ==

[[Wêne:Mahmud Barzanji.jpg|thumb|180px|Şêx Mehmûdê Berzencî]]
Simko di çaxê desthilatdariya xwe de gelek xebitiye ku bi dewletên biyanî re têkeliyên siyasî pêkbîne. Di vê navê de bi taybetî ew xebitiye ku bi dewleta Brîtanya û [[YKSS]]ê re têkiliyan deyne û bala wan bo ser çareserkirina pirsgirêka kurd bikişîne. Lê wan ji ber berjewendiyên xwe yên aborî û girîng nebûna cihê jeopolîtîk yê axa Kurdistanê, bihayekî wisa nedane pêşniyarên vî serokê kurdan. Simko bi rêya Seyîd Teha Gîlanîzade pirr xwestiye ku ji bo çareserkirina pirsgirêka kurd û pêkanîna dewleteke kurdî bi berpirsyarên Brîtanî ên li [[Îraq]]ê hevdîtinan pêk bîne, lê di vê daxwaza xwe de bi ser neketiye. Herwiha ew ji [[Şêx Mehmûdê Berzencî]] bi gilî û gazinc bûye ku baweriya xwe bi dewleta tirkan re tîne. Ji bona wê jî ew di derbarê Brîtanî û [[tirk]]an de wiha dibêje: “Îngilîz û tirk her du ji bo çaresekirina pirsgirêka serxwebûn û serbestiya [[Kurdistan]]ê derewan di gel me de dikin, ew me dixapînin. Îngilîz dixwaze tevaya kurdan mîna xulam û berdeyan ji bo armanc û daxwazên xwe yên çewt bikar bînin û bixebitînin, mîna [[meymûn]]an me ji xwe re bireqsînin û ew jî bi me bikenin. Ew dixwazin me li hemberî neteweya me şermezar bikin, ev ne karê min e, ez xiyanetê li gelê xwe nakim. Tirk û îngilîz her du ji hev xirabtirin, lê ji herkesî zêdetir kurd ji bona xwe xirabin, kurd pişta hev nagirin, hînî xizmetkariyê bûne, baweriya wan bixwe tune û mezinatiya hevdu napejirînin.”&lt;ref&gt;Hevpeyvîn bi Dr. Cebar Qadir re&lt;/ref&gt;

Simko bêtirî hertiştî ji xiyaneta axa û begên Kurd dilşikestî bû ku di rojên xweş de mîna mêşa li dora şirînî, kêliyekê ji wî dûr nediketin, lê di rojên tengaviyê de xwe ji wî dûr dixistin.

Xaleke girîng a hewldanên Simko ew e ku wî di çaxê desthilatdariya xwe li bajarê Urmiyê de xebatên rewşenbîrî û çandî dan meşandin. Yekemîn car di dîroka [[rojhilatê Kurdistanê]] de Simko ket wê fikirê ku di warê ragehandinê de jî pêngavek bê avêtin. Di sala 1912an de li bajarê [[Xoy]], Ebdulrezaq Bedirxan bi piştgiriya siyasî û diravî ya Simkoyê Şikak kovareke mehane bi navê [[Kurdistan (kovar)|Kurdistan]] weşand. Herwiha li bajarê Xoy dibistaneke [[kurdî]] jî, ji bo zarokên kurd vekirin. Salên piştî [[şerê cîhanî yê yekem]] yanî ji sala 1919an heya têkçûna şoreşê rojnameya bi navê ([[Rojî Kurd (rojname)|Roja Kurd]]) û piştre tenê bi navê [[Kurd rojname)|Kurd]] ku organa fermî ya dewleta wî bûye, hatiye weşandin. Roja Kurd an jî Kurd rojnameyek heftane bûye. Sernivîserê vê rojnamê nemir [[Mela Mihemedê Turcanîzade]] bû ku karê amadekirina rojnameyê di weşanxana [[Xêyret]] de li bajarê Urmiyê dimeşandin. Herwiha Simko ji bo agehdariya ji rewşa siyasî û leşkeriyê hemû herêmên di bin desthilatdariya xwe de, ji telefonê mifa standiye û bi vî awayî pêwendiyên hemû fermandarên eniyên şer bi kela Çariyê re hebûne.

Beriya ku Simko bi awayekî berfireh dest bi şer û şoreşa li dijî dewleta Îranê bike, bi hevkariya Ebdulrezaq Bedirxan û çend giregirên din yên kurd komelek bi navê [[Cîhandanî]] li bajarê Xoyê damezrandibûn, ku komelek rewşenbîrî bû û bêhtir xebatên çandî û rewşenbîrî dimeşandin.

Simko pir xebitiye ku bi kesayetî û bizavên ku li dijî rejîma Îranê serî hildane, têkiliyên siyasî deyne. Ew bi şoreşgerê azerbayecanî [[Mihemed Xiyabanî]] re di nava peywendiyan de bûye. Herwiha Simko û serdarê şoreşa bakurê Îranê Mîrza Kuçik Xanê Cengelî xebitîne ku di navbera şoreşa Kurdistan û bakurê Îranê ([[Gîlan]]) de dan û standinên siyasî pêkbînin, lê gûherandinên siyasî ev derfet nedaye wan ku vî karê dîrokî bigehînin encamê.

== Hevdîtina Simkoyê Şikak û Reza Şahê Pehlewî ==

[[Riza Mîrpenc]] ku bi hevkariya Brîtanî ji pileya serleşkeriyê bû şahê Îranê, di sala 1925an de ji bo serlêdanekê çû [[Azerbayacan]] û [[Kurdistan]]ê. Armanca wî ya herî mezin ew bû ku riyekê ji bo bi dawî anîna serhildana Simko peyda bike û desthilatdariya xwe li hemû Îranê birêk bike. Serleşkerên Îranî pir dawa ji Reza Şahê Pehlewî kirin ku dev ji vê sefera xwe berde, lê ew razî nebû û xwest ku ji nêzve Simko bibîne. Xuyaye ku hemû di wê baweriyê de bûn ku Riza Şah êdî ji wê seferê venagere û yê bi destê Simko bê kuştin. Dema ew bi 62 kes ji fermandar û hêza xwe ya taybetî ve nêzî bajarê [[Salmas]]ê dibe, di yekemîn dîtinê de 5000 siwariyên Simkoyê Şikak bi rûyekî sar û girij pêşwaziyê li şahê Îranê dikin û rêzek taybetî jêre nedigirtin. Simko jî wek serokekî kurd bi kincên kurdî li hemberî şahê Îranê sekinî û bi pêşwaziyek sar û bi serê lêvê bixêrhatina wî kir. Piştre herdu bi hevre çûne karwanserayekê û li ser pirsgirêkên herêmê axivîn. Wek tê gotin Reza Şah pir tirsiyabû ku Simko wî û hemû kesên wî bikujin. Ji bona wê jî heya berê sibê ji tirsa nerazabû.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=hezîran 2024}} Ew herdem li benda wê hindê bû ku siwarên Simko hêrişî wan bikin û tevde bên kuştin. Herçend piştî ewqas bûyerên tal ku Simko bi çavên xwe dîtibûn, êdî baweriya wî bi desthilatdarên Îranê nemabû, lê derfetek dîrokî ji dest da û wê şevê Riza Şahê Pehlewî nekuşt û ew ji destê wî filitî.

Simko piştre di hevdîtinekê ya bi serleşker [[Ebdulah Tehmasbî]] re gotibû: ”Mezintirîn şaşiya min di wê şevê de ew bû ku min Reza Şah nekuşt”.
Wê şevê Riza Şah ji serleşker Tehmasbî dawa kir ku karekî bikin û Simko mijûl be û çax derbas be û roja din zû ji wir ber bi [[Ûrmiye]]yê hereket bikin. Wan bi lîstika [[textenerd]] wê şevê Simko mijûl kirin û roja din Simko pêhesiya ku Reza Şah ji destê wî derketiye û derfetek zêrîn ji destê xwe daye.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=hezîran 2024}}
 
Dema ku Reza Pehlewî bi hevkariya hêzên biyanî desthilatdariya xwe li herdera Kurdistanê bihêz kir, bi awayê ku li jor hat gotin ji bo hevdîtinên siyasî Simko vexwendin bajarê Şinoyê û li wir ew bi bêbextî hat kuştin.

== Navê Simko di nava beyit û stranên Kurdî de ==

Li ser jiyan, derd û elemên malbata Simkoyê nemir heya niha gelek dengbêj û hunermendên navdar beyit û stran gotine. Bi riya van stranan jî mirov dikare malwêranî, ked û zehmetiyên ku vê malbata mezin ji bo doza bi şan û şerefa Kurdistanê kişandine, bibîne.

Hunermendê mezin ê kurd [[Kawîs Axa]] ku di dîroka hunera Kurdistanê de yekemîn hunermendê siyasîbêjê kurd tê hesibandin,{{Çavkanî hewce ye|tarîx=hezîran 2024}} di qalibê lawikekê de li ser şehîdbûna lîderê kurd Simkoyê Şikak hestên xwe wiha tîne ziman:

{{Helbest|
Lê dayê, lê dayê, lê dayê, şereka qewimî li Şinoya wêran bira çi mezine&lt;br&gt; 
Ewro emirê Taranê hatiye bo qumandarê Şinoyê, li niwêjê mexiribê&lt;br&gt;
Bi tirombêla, axawo, eskerên xwe hînabûne yo, yo, yo, li niwêjê mexiribê&lt;br&gt;
Bi tirimbêla eskeran xwe hînabûne, babê Xusro bi sê denga gazdike:&lt;br&gt;
Babê Feysel, ewroke dest helîne, ciwabekê biben eşîrê Ebduyiya, ewro&lt;br&gt;
Hatime kuştinê danên şûna min Xusiro zaroye axawo ciyê mine&lt;br&gt;
Lê dayê Mihteberê rebenê, Gulîzarê nemayê, Mirariyê rebenê, niwêjê &lt;br&gt;
Mexiribê dengê sê tîran û metrelozan agir berda vê dinyayê, kesê xêrxwaz&lt;br&gt; 
Nebû ciwabekê bie eşîreta Herkiya, paşî babê Xusiro tovê egîdan li me&lt;br&gt; 
Qeliya, wî kes nema axawo li dinyayê, ezê di heyfa kuştina babê Xusiro&lt;br&gt; 
Nîme ewro şahî û govende li naw ecemê [[Kerbela]]yê
|nivîskar=Kawîs Axa}}

Strana jêr jî, ji aliyê dengbêjê navdar [[Xalê Bîrê|Birê]] hatiye gotin ku têde behsa kuştina [[Cewahir Xanim]] a jina Simkoyê Şikak jî bi destê leşkerên dewleta Îranê tê kirin:

{{Helbest|
Bê de wey lê, wey lê, wey lê&lt;br&gt;
Lê lê Muhteberê rebenê, eskerê kişiya ji Dîlemanê &lt;br&gt; 
Eskerê Heyder Paşa xwe da lo gulîzerê, kekê Xosiro paşê Kurda &lt;br&gt; 
şer xweş kiriye lo ser Îranê &lt;br&gt; 
De wey lê, wey lê, wey lê, wey lê, wey lê her bê de wey lê &lt;br&gt; 
Lê lê Muhteberê rebenê wezê bi Şawiliya kawil ketin li vê fêzê  &lt;br&gt;
Sibeye kekê Xosiro, Paşê Kurda ji mal siyar bû, esker li pey &lt;br&gt; 
Kete du rêzê&lt;br&gt;
Kekê Xosiro, Paşê Kurda şer xwe kiriye lo ser Tewrêzê &lt;br&gt; 
De wey lê, wey lê, wey lê, wey lê, bê de wey lê lê lê &lt;br&gt;
Muhteberê rebenê wezê Şawliya kawil ketim lo dev beyara  &lt;br&gt;
Ji sibê de ser kekê Xosiro Paşê Kurda tê dengê gûla, topa, wan teyara  &lt;br&gt;
Ehmed Begê sê denga gazî dikir : Gelî cahêla çêbin, çê bixebitin, wexta &lt;br&gt; 
Indada me derê kekê Xosiro, paşê Kurda, gulla sîyara &lt;br&gt; 
De wey lê, de wey lê, lê lê Muhteberê rebenê wezê  &lt;br&gt;
Şawiliya kawil ketim di çe´ilê (çalê) da  &lt;br&gt;
Ji sibê da eskerê Heyder Paşa dikişiya ser Xosiro, paşê Kurda lo pêda, pêda&lt;br&gt;
Ehmed begê gazî dikir: Kesek tune, cabekê bide kekê Xosiro, Paşê Kurda, Muhteber xanim kuştin,&lt;br&gt; 
Xosiro Beg lo girtin di xewa sibê de&lt;br&gt;  
De wey lê, de wey lê, de wey lê, de wey lê...
|nivîskar=Birê
}}

== Jêder û çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
* [http://www.kurdistanmedia.com/Kurmanci/dirok/simko/kakshar01.htm 72 saliya şehîdbûna lîderê Kurd, Simkoyê Şikak- Nivîskar û lêkolînvan: Kakşar Oremar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051127093551/http://www.kurdistanmedia.com/Kurmanci/dirok/simko/kakshar01.htm |date=2005-11-27 }} (xerabûyî ye 04.06.2012)

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Jidayikbûn 1887]]
[[Kategorî:Kesên ji Ûrmiyeyê]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
[[Kategorî:Mirin 1930]]
[[Kategorî:Pêşengên kurd]]
[[Kategorî:Serhildêrên kurd]]
[[Kategorî:Simkoyê Şikak| ]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên kurd]]</text>
      <sha1>bw345kdj4e8fdtphx3zfv9jxogd13jv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Orşelîm</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9183</id>
    <revision>
      <id>2096705</id>
      <parentid>2096310</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T21:44:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Guherto</username>
        <id>41494</id>
      </contributor>
      <comment>{{Xebat}}</comment>
      <origin>2096705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7144" sha1="s1wff6e5kncpmjj9lxz2j14w3h2bn3n" xml:space="preserve">{{xebat|şirove=Ji nû ve tê nivîsandin.|nekat=1}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
| nav                = &lt;big&gt;Orşelîm&lt;/big&gt;
| navê_rastî         = {{Unbulleted list|{{Navê rastî|he|ירושלים|italics=off}}|{{Navê rastî|ar|&lt;small&gt;القُدس&lt;/small&gt;|italics=off}}}}
| wêne               = [[Wêne:Jerusalem infobox image.JPG|280px]]
| alt_wêne           = '''Ji serî çeperast''': Nêrîna asoya Orşelîmê ji bakurê [[Mar Elias Monastery|St. Elijah Monastery]], [[souq]] di [[Bajarê kevn (Orşelîm)|Bajarê kevn]], [[Mamilla Mall]], [[Knesset]], [[Qubeya rock]] serdestî [[Bajarê kevn (Orşelîm)|Bajarê kevn]], kelha (zanîn wek [[Birca Dawidê]]) û [[Sûrên Orşelîmê|Sûrên bajarê kevn]], û [[Sûrên Rojava]].
| wêneya ala         = Flag of Jerusalem.svg
| wêneya nîşan       = Emblem of Jerusalem.svg
| mezinahiya_nîşanê  = 60px
| bernav             = ''Ir ha-Kodesh'' (Bajarê Pîroz),&lt;br&gt;''Bayt al-Maqdis'' (Mala Pîrozî),&lt;br&gt;''Bait-ul-Muqaddas''&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://books.google.com/books/about/Baitul_Muqaddas.html?id=Q08engEACAAJ&amp;redir_esc=y, |sernav=Baitul Muqaddas |nivîskar= |tarîx=1 kanûna paşîn 2007 |weşanger=Book Home |via=Google Books }}&lt;/ref&gt;
| nexşeya reptiye    = Îsraêl
| binnivîsa çespik nexşe = Nexşeya Cihan Îsraêl
| koordînat          = {{Koord|31|47|N|35|13|E|region:IL|format=dms|display=inline,title}}
| dîmena koordînatê  = inline,title
| koordînata wikidata = yes
| formata koordînatê = dms
| etîketa_binebeşê   = Welat
| navê_binebeşê      = [[Filistîn (herêm)]]
| etîketa_binebeşê1  = Rêveberî
| navê_binebeşê1     = {{ISR}}
| etîketa_binebeşê2  = Îdîakirin
| navê_binebeşê2     = [[Dewleta Filistînê|Filistîn]] û [[Îsraêl]]
| etîketa_binebeşê3  = [[Navçeyên Îsraêlê|Navçe]]
| navê_binebeşê3     = [[Navçeyên Orşelîmê]]
| etîketa_binebeşê4  = [[Wîlayetên Filistînê|Wîlayet]]
| navê_binebeşê4     = [[Wîlayetên Orşelîmê]]
| sernavê damezrandinê = [[Gihon Spring]]
| dema damezrandinê  = 4500 BZ
| sernavê damezrandinê1 = [[Bajarê Dawidê]]
| dema damezrandinê1 = 1010 BZ
| etîketa_avakirinê2 = [[Sûrên Orşelîmê|Sûrên bajarê kevn]]
| dema_avakirinê2    = 1541
| etîketa_avakirinê3 = [[Şerê Orşelîmê]]
| dema_avakirinê3    = 18'ê Pûşperê 1948
| etîketa_avakirinê4 = [[Roja Orşelîmê|Jinûve Yekbûn]]
| dema_avakirinê4    = 7'ê Pûşperê 1967
| etîketa_avakirinê5 = [[Qanûna Orşelîmê]]
| dema_avakirinê5    = 30'ê Tîrmehê 1980
| cureyê_hikûmetê    = [[Encûmena Şaredariya Hikûmetê|Encûmena Şaredariyê]]
| encumena_îdarî     = [[Şaredariya Orşelîmê]]
| etîketa_serok      = [[Şaredarê Orşelîmê|Şaredar]]
| navê_serok         = [[Nir Barkat]]
| etîketa_serok1     = Şaredarê Filistînê
| navê_serok1        = [[Zaki al-Ghul]]
| cureyê_demografiyê = Etnîkî (2016)&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.jerusalem.muni.il/en/Visitors/Facts/Pages/default.aspx |sernav=Facts and Figures |nivîskar= |tarîx= |xebat=jerusalem.muni.il }}&lt;/ref&gt;
| 1etîketa_demografiyê1 = [[Îsraêlê Cihû|Cihû]]
| 1etîketa_demografiyê2 = [[Hemwelatiyên ereb ên Îsraêlê|Ereb]]
| 1agahiya_demografiyê1 = 64%
| 1agahiya_demografiyê2 = 35%
| tercîha_yekeyê     = dunam
| temamiya_qadê_donim = 125156
| qada_metro_donim   = 652000
| bilindahî_m        = 754
| gelhe metro        = 1,124,300&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |sernav=LOCALITIES, POPULATION AND DENSITY PER SQ. KM., BY METROPOLITAN AREA(1) AND SELECTED LOCALITIES |url=http://www.cbs.gov.il/shnaton66/st02_25.pdf |weşanger=[[Israel Central Bureau of Statistics]] |tarîxa-gihiştinê=18 îlon 2016 }}&lt;/ref&gt;
| gelhe tîrbûn       = 6917.1
| berbelaviya_nifûsa_bajarî_km2 = 
| berbelaviya_nifûsa_gundewarî_km2 = 
| berbelaviya_nifûsa_metro_km2 = 
| demonîm            = orşelîmî, qudsî
| navçeya demjimêr   = +2
| hejmara_utc1       = +3
| koda_postayê       = 9XXXXXX
| koda_telefonê      = +972-2
| malper             = [http://www.jerusalem.muni.il/en/Pages/default.aspx jerusalem.muni.il]
}}

'''Orşelîm''' (Urşelîm) yan '''Quds''' ({{bi-he|יְרוּשָׁלַיִם|Yerushaláyim}}; {{bi-ar|القُدس|al-Quds}}; bi zimanê misrî yê kevin ''Ruşalimum'', bi zimanê asûriyan ê kevin ''Urusalim'' an jî ''Urisalimmu''; bi zimanê yewnanî ê kevin ''Hiyerosolyma'' {{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2024}}) bajarekî rojavayê Asyayê ye Li ser deştek li çiyayiyên di navbera [[Deryaya Navîn]] û [[Gola Mirî|Deryaya Mirî]] de ye. Orşelîm yek ji kevintirîn bajarên cîhanê ye û ji bo sê dînên sereke yên îbrahîmî: [[Cihûtî]], [[Xiristiyanî]] û [[Îslam]]ê wekî bajarekî pîroz tê binavkirin. Ji ber ku [[Îsraêl]] saziyên xwe yên sereke yên hikûmetê li wir diparêze û [[Dewleta Filistînê]] di dawiyê de wê wekî kursiya desthilatdariya xwe pêşbîn dike, hem Îsraêl û hem jî Filistîn bajarê Orşelîmê wekî paytexta xwe îdîa dikin.

Di dema [[Îbrahîm]] de Melkîsedek li Orşelîmê padîşah û kahîn bû ([[Destpêkirin]] 14:18).

Wek ku ji &quot;Nameyên el-Amarnayê&quot; kifş dibe ,{{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2024}} Orşelîm di sedsaliya 14'an berî zayînê de, di destê misriyan de bû.

Piştî misriyan û heta dema [[Dawid]] padîşah, bajar di destê yêbûsiyan de ma.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2024}}
Di sala 1000 berî zayînê Dawid Orşelîm vegirt (Samûêl II, 5:6-10) û kir peytexta xwe û kurên xwe. Ev wilo ma heta ku 587 berî zatînê padîşahê babîloniyan [[Nebûkadnesar]] êrîşî Orşelîmê kir û bajar ket destê wî.

537 berî zayînê padîşahê farisan [[Kîros]] destûr da cihûyan ku ji Babîlê vegerin cihê xwe û peytexta xwe dîsa ava bikin.

Di sala 70'ê berî zayînê serleşkerê romayî [[Tîtus]] bi artêşa xwe ve Orşelîm vegirt, şûreyên bajêr hilweşandin û gelek xanî jî xera kirin.

Di serîhildana Bar Koxba de (132 piştî zayînê) artêşa romayiyan careke din ket Orşelîmê û hemû cihû hatin sirgûnkirin; hingê romayiyan jî navê bajêr danî ''Eliya Kapîtolîna''.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2024}} Bi vê yekê dixwestin ji pûtekî wan ê bi navê &quot;Yûpiter Kapîtolînus&quot; re hurmetê bikin.

638 piştî zayînê misilman ketin Orşelîmê û navê bajêr kirin [[Quds]], yanî &quot;pîroz&quot;.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2024}}

== Navên cuda yên bajarê Orşelîmê ==
Bawermendên mesîhî û misilman bajar wekî &quot;Bajarê Pîroz&quot; (bi îngilîzî: ''the Holy City''), &quot;Qudsa Pîroz&quot; û &quot;Qudsa Şerîf&quot; (''Kudüs-i Şerif, Quds ash-Sharif'') bi nav dikin.

== Galerî ==
&lt;gallery&gt;
Wêne:Emblem of Jerusalem.svg|Mertala Orşelîmê
Wêne:Flag of Jerusalem.svg|Alaya bajarê Orşelîmê
Wêne:Western wall jerusalem night.jpg|Dîwarê rojava yê Orşelîmê
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Lîsteya paytextên Asyayê}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Koord|31|47|00|N|35|13|00|E|type:city(780200)|display=title}}

[[Kategorî:Bajarên Îsraêlê]]
[[Kategorî:Filistîn]]
[[Kategorî:Orşelîm| ]]
[[Kategorî:Paytextên Asyayê]]
[[Kategorî:Xakên pîroz]]</text>
      <sha1>s1wff6e5kncpmjj9lxz2j14w3h2bn3n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096729</id>
      <parentid>2096705</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T09:54:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2096729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7417" sha1="q30ekqa9p46g85yugtqvg8hb448z4z7" xml:space="preserve">{{xebat|şirove=Ji nû ve tê nivîsandin.|nekat=1}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
| nav                = &lt;big&gt;Orşelîm&lt;/big&gt;
| navê_rastî         = {{Unbulleted list|{{Navê rastî|he|ירושלים|italics=off}}|{{Navê rastî|ar|&lt;small&gt;القُدس&lt;/small&gt;|italics=off}}}}
| wêne               = [[Wêne:Jerusalem infobox image.JPG|280px]]
| alt_wêne           = '''Ji serî çeperast''': Nêrîna asoya Orşelîmê ji bakurê [[Mar Elias Monastery|St. Elijah Monastery]], [[souq]] di [[Bajarê kevn (Orşelîm)|Bajarê kevn]], [[Mamilla Mall]], [[Knesset]], [[Qubeya rock]] serdestî [[Bajarê kevn (Orşelîm)|Bajarê kevn]], kelha (zanîn wek [[Birca Dawidê]]) û [[Sûrên Orşelîmê|Sûrên bajarê kevn]], û [[Sûrên Rojava]].
| wêneya ala         = Flag of Jerusalem.svg
| wêneya nîşan       = Emblem of Jerusalem.svg
| mezinahiya_nîşanê  = 60px
| bernav             = ''Ir ha-Kodesh'' (Bajarê Pîroz),&lt;br&gt;''Bayt al-Maqdis'' (Mala Pîrozî),&lt;br&gt;''Bait-ul-Muqaddas''&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://books.google.com/books/about/Baitul_Muqaddas.html?id=Q08engEACAAJ&amp;redir_esc=y, |sernav=Baitul Muqaddas |nivîskar= |tarîx=1 kanûna paşîn 2007 |weşanger=Book Home |via=Google Books }}&lt;/ref&gt;
| nexşeya reptiye    = Îsraêl
| binnivîsa çespik nexşe = Nexşeya Cihan Îsraêl
| koordînat          = {{Koord|31|47|N|35|13|E|region:IL|format=dms|display=inline,title}}
| dîmena koordînatê  = inline,title
| koordînata wikidata = yes
| formata koordînatê = dms
| etîketa_binebeşê   = Welat
| navê_binebeşê      = [[Filistîn (herêm)]]
| etîketa_binebeşê1  = Rêveberî
| navê_binebeşê1     = {{ISR}}
| etîketa_binebeşê2  = Îdîakirin
| navê_binebeşê2     = [[Dewleta Filistînê|Filistîn]] û [[Îsraêl]]
| etîketa_binebeşê3  = [[Navçeyên Îsraêlê|Navçe]]
| navê_binebeşê3     = [[Navçeyên Orşelîmê]]
| etîketa_binebeşê4  = [[Wîlayetên Filistînê|Wîlayet]]
| navê_binebeşê4     = [[Wîlayetên Orşelîmê]]
| sernavê damezrandinê = [[Gihon Spring]]
| dema damezrandinê  = 4500 BZ
| sernavê damezrandinê1 = [[Bajarê Dawidê]]
| dema damezrandinê1 = 1010 BZ
| etîketa_avakirinê2 = [[Sûrên Orşelîmê|Sûrên bajarê kevn]]
| dema_avakirinê2    = 1541
| etîketa_avakirinê3 = [[Şerê Orşelîmê]]
| dema_avakirinê3    = 18'ê Pûşperê 1948
| etîketa_avakirinê4 = [[Roja Orşelîmê|Jinûve Yekbûn]]
| dema_avakirinê4    = 7'ê Pûşperê 1967
| etîketa_avakirinê5 = [[Qanûna Orşelîmê]]
| dema_avakirinê5    = 30'ê Tîrmehê 1980
| cureyê_hikûmetê    = [[Encûmena Şaredariya Hikûmetê|Encûmena Şaredariyê]]
| encumena_îdarî     = [[Şaredariya Orşelîmê]]
| etîketa_serok      = [[Şaredarê Orşelîmê|Şaredar]]
| navê_serok         = [[Nir Barkat]]
| etîketa_serok1     = Şaredarê Filistînê
| navê_serok1        = [[Zaki al-Ghul]]
| cureyê_demografiyê = Etnîkî (2016)&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.jerusalem.muni.il/en/Visitors/Facts/Pages/default.aspx |sernav=Facts and Figures |nivîskar= |tarîx= |xebat=jerusalem.muni.il }}&lt;/ref&gt;
| 1etîketa_demografiyê1 = [[Îsraêlê Cihû|Cihû]]
| 1etîketa_demografiyê2 = [[Hemwelatiyên ereb ên Îsraêlê|Ereb]]
| 1agahiya_demografiyê1 = 64%
| 1agahiya_demografiyê2 = 35%
| tercîha_yekeyê     = dunam
| temamiya_qadê_donim = 125156
| qada_metro_donim   = 652000
| bilindahî_m        = 754
| gelhe metro        = 1,124,300&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |sernav=LOCALITIES, POPULATION AND DENSITY PER SQ. KM., BY METROPOLITAN AREA(1) AND SELECTED LOCALITIES |url=http://www.cbs.gov.il/shnaton66/st02_25.pdf |weşanger=[[Israel Central Bureau of Statistics]] |tarîxa-gihiştinê=18 îlon 2016 }}&lt;/ref&gt;
| gelhe tîrbûn       = 6917.1
| berbelaviya_nifûsa_bajarî_km2 = 
| berbelaviya_nifûsa_gundewarî_km2 = 
| berbelaviya_nifûsa_metro_km2 = 
| demonîm            = orşelîmî, qudsî
| navçeya demjimêr   = +2
| hejmara_utc1       = +3
| koda_postayê       = 9XXXXXX
| koda_telefonê      = +972-2
| malper             = [http://www.jerusalem.muni.il/en/Pages/default.aspx jerusalem.muni.il]
}}

'''Orşelîm'''&lt;ref&gt;Şirîn (1996). Nî Roj language learning series: English-Kurmanji Kurmancî - Ingîzî Word List. r. 172.&lt;ref&gt;&lt;ref&gt;Mizgîniya Îsa Mesîh li gor Metta, 2015.&lt;/ref&gt; yan '''Quds'''&lt;ref&gt;Şirîn (1996). Nî Roj language learning series: English-Kurmanji Kurmancî - Ingîzî Word List. r. 172.&lt;ref&gt; ({{bi-he|יְרוּשָׁלַיִם|Yerushaláyim}}; {{bi-ar|القُدس|al-Quds}}; bi zimanê misrî yê kevin ''Ruşalimum'', bi zimanê asûriyan ê kevin ''Urusalim'' an jî ''Urisalimmu''; bi zimanê yewnanî ê kevin ''Hiyerosolyma'' {{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2024}}) bajarekî rojavayê Asyayê ye Li ser deştek li çiyayiyên di navbera [[Deryaya Navîn]] û [[Gola Mirî|Deryaya Mirî]] de ye. Orşelîm yek ji kevintirîn bajarên cîhanê ye û ji bo sê dînên sereke yên îbrahîmî: [[Cihûtî]], [[Xiristiyanî]] û [[Îslam]]ê wekî bajarekî pîroz tê binavkirin. Ji ber ku [[Îsraêl]] saziyên xwe yên sereke yên hikûmetê li wir diparêze û [[Dewleta Filistînê]] di dawiyê de wê wekî kursiya desthilatdariya xwe pêşbîn dike, hem Îsraêl û hem jî Filistîn bajarê Orşelîmê wekî paytexta xwe îdîa dikin.

Di dema [[Îbrahîm]] de Melkîsedek li Orşelîmê padîşah û kahîn bû ([[Destpêkirin]] 14:18).

Wek ku ji &quot;Nameyên el-Amarnayê&quot; kifş dibe ,{{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2024}} Orşelîm di sedsaliya 14'an berî zayînê de, di destê misriyan de bû.

Piştî misriyan û heta dema [[Dawid]] padîşah, bajar di destê yêbûsiyan de ma.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2024}}
Di sala 1000 berî zayînê Dawid Orşelîm vegirt (Samûêl II, 5:6-10) û kir peytexta xwe û kurên xwe. Ev wilo ma heta ku 587 berî zatînê padîşahê babîloniyan [[Nebûkadnesar]] êrîşî Orşelîmê kir û bajar ket destê wî.

537 berî zayînê padîşahê farisan [[Kîros]] destûr da cihûyan ku ji Babîlê vegerin cihê xwe û peytexta xwe dîsa ava bikin.

Di sala 70'ê berî zayînê serleşkerê romayî [[Tîtus]] bi artêşa xwe ve Orşelîm vegirt, şûreyên bajêr hilweşandin û gelek xanî jî xera kirin.

Di serîhildana Bar Koxba de (132 piştî zayînê) artêşa romayiyan careke din ket Orşelîmê û hemû cihû hatin sirgûnkirin; hingê romayiyan jî navê bajêr danî ''Eliya Kapîtolîna''.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2024}} Bi vê yekê dixwestin ji pûtekî wan ê bi navê &quot;Yûpiter Kapîtolînus&quot; re hurmetê bikin.

638 piştî zayînê misilman ketin Orşelîmê û navê bajêr kirin [[Quds]], yanî &quot;pîroz&quot;.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2024}}

== Navên cuda yên bajarê Orşelîmê ==
Bawermendên mesîhî û misilman bajar wekî &quot;Bajarê Pîroz&quot; (bi îngilîzî: ''the Holy City''), &quot;Qudsa Pîroz&quot; û &quot;Qudsa Şerîf&quot; (''Kudüs-i Şerif, Quds ash-Sharif'') bi nav dikin.

== Galerî ==
&lt;gallery&gt;
Wêne:Emblem of Jerusalem.svg|Mertala Orşelîmê
Wêne:Flag of Jerusalem.svg|Alaya bajarê Orşelîmê
Wêne:Western wall jerusalem night.jpg|Dîwarê rojava yê Orşelîmê
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Lîsteya paytextên Asyayê}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Koord|31|47|00|N|35|13|00|E|type:city(780200)|display=title}}

[[Kategorî:Bajarên Îsraêlê]]
[[Kategorî:Filistîn]]
[[Kategorî:Orşelîm| ]]
[[Kategorî:Paytextên Asyayê]]
[[Kategorî:Xakên pîroz]]</text>
      <sha1>q30ekqa9p46g85yugtqvg8hb448z4z7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096730</id>
      <parentid>2096729</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T09:54:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2096730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7419" sha1="lei2nv51mv8wstm50yppra2ouqbwce9" xml:space="preserve">{{xebat|şirove=Ji nû ve tê nivîsandin.|nekat=1}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
| nav                = &lt;big&gt;Orşelîm&lt;/big&gt;
| navê_rastî         = {{Unbulleted list|{{Navê rastî|he|ירושלים|italics=off}}|{{Navê rastî|ar|&lt;small&gt;القُدس&lt;/small&gt;|italics=off}}}}
| wêne               = [[Wêne:Jerusalem infobox image.JPG|280px]]
| alt_wêne           = '''Ji serî çeperast''': Nêrîna asoya Orşelîmê ji bakurê [[Mar Elias Monastery|St. Elijah Monastery]], [[souq]] di [[Bajarê kevn (Orşelîm)|Bajarê kevn]], [[Mamilla Mall]], [[Knesset]], [[Qubeya rock]] serdestî [[Bajarê kevn (Orşelîm)|Bajarê kevn]], kelha (zanîn wek [[Birca Dawidê]]) û [[Sûrên Orşelîmê|Sûrên bajarê kevn]], û [[Sûrên Rojava]].
| wêneya ala         = Flag of Jerusalem.svg
| wêneya nîşan       = Emblem of Jerusalem.svg
| mezinahiya_nîşanê  = 60px
| bernav             = ''Ir ha-Kodesh'' (Bajarê Pîroz),&lt;br&gt;''Bayt al-Maqdis'' (Mala Pîrozî),&lt;br&gt;''Bait-ul-Muqaddas''&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://books.google.com/books/about/Baitul_Muqaddas.html?id=Q08engEACAAJ&amp;redir_esc=y, |sernav=Baitul Muqaddas |nivîskar= |tarîx=1 kanûna paşîn 2007 |weşanger=Book Home |via=Google Books }}&lt;/ref&gt;
| nexşeya reptiye    = Îsraêl
| binnivîsa çespik nexşe = Nexşeya Cihan Îsraêl
| koordînat          = {{Koord|31|47|N|35|13|E|region:IL|format=dms|display=inline,title}}
| dîmena koordînatê  = inline,title
| koordînata wikidata = yes
| formata koordînatê = dms
| etîketa_binebeşê   = Welat
| navê_binebeşê      = [[Filistîn (herêm)]]
| etîketa_binebeşê1  = Rêveberî
| navê_binebeşê1     = {{ISR}}
| etîketa_binebeşê2  = Îdîakirin
| navê_binebeşê2     = [[Dewleta Filistînê|Filistîn]] û [[Îsraêl]]
| etîketa_binebeşê3  = [[Navçeyên Îsraêlê|Navçe]]
| navê_binebeşê3     = [[Navçeyên Orşelîmê]]
| etîketa_binebeşê4  = [[Wîlayetên Filistînê|Wîlayet]]
| navê_binebeşê4     = [[Wîlayetên Orşelîmê]]
| sernavê damezrandinê = [[Gihon Spring]]
| dema damezrandinê  = 4500 BZ
| sernavê damezrandinê1 = [[Bajarê Dawidê]]
| dema damezrandinê1 = 1010 BZ
| etîketa_avakirinê2 = [[Sûrên Orşelîmê|Sûrên bajarê kevn]]
| dema_avakirinê2    = 1541
| etîketa_avakirinê3 = [[Şerê Orşelîmê]]
| dema_avakirinê3    = 18'ê Pûşperê 1948
| etîketa_avakirinê4 = [[Roja Orşelîmê|Jinûve Yekbûn]]
| dema_avakirinê4    = 7'ê Pûşperê 1967
| etîketa_avakirinê5 = [[Qanûna Orşelîmê]]
| dema_avakirinê5    = 30'ê Tîrmehê 1980
| cureyê_hikûmetê    = [[Encûmena Şaredariya Hikûmetê|Encûmena Şaredariyê]]
| encumena_îdarî     = [[Şaredariya Orşelîmê]]
| etîketa_serok      = [[Şaredarê Orşelîmê|Şaredar]]
| navê_serok         = [[Nir Barkat]]
| etîketa_serok1     = Şaredarê Filistînê
| navê_serok1        = [[Zaki al-Ghul]]
| cureyê_demografiyê = Etnîkî (2016)&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.jerusalem.muni.il/en/Visitors/Facts/Pages/default.aspx |sernav=Facts and Figures |nivîskar= |tarîx= |xebat=jerusalem.muni.il }}&lt;/ref&gt;
| 1etîketa_demografiyê1 = [[Îsraêlê Cihû|Cihû]]
| 1etîketa_demografiyê2 = [[Hemwelatiyên ereb ên Îsraêlê|Ereb]]
| 1agahiya_demografiyê1 = 64%
| 1agahiya_demografiyê2 = 35%
| tercîha_yekeyê     = dunam
| temamiya_qadê_donim = 125156
| qada_metro_donim   = 652000
| bilindahî_m        = 754
| gelhe metro        = 1,124,300&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |sernav=LOCALITIES, POPULATION AND DENSITY PER SQ. KM., BY METROPOLITAN AREA(1) AND SELECTED LOCALITIES |url=http://www.cbs.gov.il/shnaton66/st02_25.pdf |weşanger=[[Israel Central Bureau of Statistics]] |tarîxa-gihiştinê=18 îlon 2016 }}&lt;/ref&gt;
| gelhe tîrbûn       = 6917.1
| berbelaviya_nifûsa_bajarî_km2 = 
| berbelaviya_nifûsa_gundewarî_km2 = 
| berbelaviya_nifûsa_metro_km2 = 
| demonîm            = orşelîmî, qudsî
| navçeya demjimêr   = +2
| hejmara_utc1       = +3
| koda_postayê       = 9XXXXXX
| koda_telefonê      = +972-2
| malper             = [http://www.jerusalem.muni.il/en/Pages/default.aspx jerusalem.muni.il]
}}

'''Orşelîm'''&lt;ref&gt;Şirîn (1996). Nî Roj language learning series: English-Kurmanji Kurmancî - Ingîzî Word List. r. 172.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mizgîniya Îsa Mesîh li gor Metta, 2015.&lt;/ref&gt; yan '''Quds'''&lt;ref&gt;Şirîn (1996). Nî Roj language learning series: English-Kurmanji Kurmancî - Ingîzî Word List. r. 172.&lt;/ref&gt; ({{bi-he|יְרוּשָׁלַיִם|Yerushaláyim}}; {{bi-ar|القُدس|al-Quds}}; bi zimanê misrî yê kevin ''Ruşalimum'', bi zimanê asûriyan ê kevin ''Urusalim'' an jî ''Urisalimmu''; bi zimanê yewnanî ê kevin ''Hiyerosolyma'' {{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2024}}) bajarekî rojavayê Asyayê ye Li ser deştek li çiyayiyên di navbera [[Deryaya Navîn]] û [[Gola Mirî|Deryaya Mirî]] de ye. Orşelîm yek ji kevintirîn bajarên cîhanê ye û ji bo sê dînên sereke yên îbrahîmî: [[Cihûtî]], [[Xiristiyanî]] û [[Îslam]]ê wekî bajarekî pîroz tê binavkirin. Ji ber ku [[Îsraêl]] saziyên xwe yên sereke yên hikûmetê li wir diparêze û [[Dewleta Filistînê]] di dawiyê de wê wekî kursiya desthilatdariya xwe pêşbîn dike, hem Îsraêl û hem jî Filistîn bajarê Orşelîmê wekî paytexta xwe îdîa dikin.

Di dema [[Îbrahîm]] de Melkîsedek li Orşelîmê padîşah û kahîn bû ([[Destpêkirin]] 14:18).

Wek ku ji &quot;Nameyên el-Amarnayê&quot; kifş dibe ,{{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2024}} Orşelîm di sedsaliya 14'an berî zayînê de, di destê misriyan de bû.

Piştî misriyan û heta dema [[Dawid]] padîşah, bajar di destê yêbûsiyan de ma.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2024}}
Di sala 1000 berî zayînê Dawid Orşelîm vegirt (Samûêl II, 5:6-10) û kir peytexta xwe û kurên xwe. Ev wilo ma heta ku 587 berî zatînê padîşahê babîloniyan [[Nebûkadnesar]] êrîşî Orşelîmê kir û bajar ket destê wî.

537 berî zayînê padîşahê farisan [[Kîros]] destûr da cihûyan ku ji Babîlê vegerin cihê xwe û peytexta xwe dîsa ava bikin.

Di sala 70'ê berî zayînê serleşkerê romayî [[Tîtus]] bi artêşa xwe ve Orşelîm vegirt, şûreyên bajêr hilweşandin û gelek xanî jî xera kirin.

Di serîhildana Bar Koxba de (132 piştî zayînê) artêşa romayiyan careke din ket Orşelîmê û hemû cihû hatin sirgûnkirin; hingê romayiyan jî navê bajêr danî ''Eliya Kapîtolîna''.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2024}} Bi vê yekê dixwestin ji pûtekî wan ê bi navê &quot;Yûpiter Kapîtolînus&quot; re hurmetê bikin.

638 piştî zayînê misilman ketin Orşelîmê û navê bajêr kirin [[Quds]], yanî &quot;pîroz&quot;.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2024}}

== Navên cuda yên bajarê Orşelîmê ==
Bawermendên mesîhî û misilman bajar wekî &quot;Bajarê Pîroz&quot; (bi îngilîzî: ''the Holy City''), &quot;Qudsa Pîroz&quot; û &quot;Qudsa Şerîf&quot; (''Kudüs-i Şerif, Quds ash-Sharif'') bi nav dikin.

== Galerî ==
&lt;gallery&gt;
Wêne:Emblem of Jerusalem.svg|Mertala Orşelîmê
Wêne:Flag of Jerusalem.svg|Alaya bajarê Orşelîmê
Wêne:Western wall jerusalem night.jpg|Dîwarê rojava yê Orşelîmê
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Lîsteya paytextên Asyayê}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Koord|31|47|00|N|35|13|00|E|type:city(780200)|display=title}}

[[Kategorî:Bajarên Îsraêlê]]
[[Kategorî:Filistîn]]
[[Kategorî:Orşelîm| ]]
[[Kategorî:Paytextên Asyayê]]
[[Kategorî:Xakên pîroz]]</text>
      <sha1>lei2nv51mv8wstm50yppra2ouqbwce9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Îhsan Nûrî Paşa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15518</id>
    <revision>
      <id>2096734</id>
      <parentid>2083232</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T11:32:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[w:WP:HotCat|HC]]: Jêbirina [[Kategorî:Siyasetmedarên kurd ên Bakurê Kurdistanê]]</comment>
      <origin>2096734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45321" sha1="djalne46jwx0jvwau4b3l6ila8auu67" xml:space="preserve">{{Agahîdank mirov
| nav                = Îhsan Nûrî
| wêne               = Ihsan Nuri 1928.jpg
| sernavê_wêne       = Îhsan Nûrî {{Derdora}} 1928an
| navê_din           = “Bazê Agiriyê”{{sfn|Olson|1989|p=147}}
| roja_jidayikbûnê   = 1893
| cihê_jidayikbûnê   = [[Bidlîs]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê        = {{Mirin|25|03|1976}}
| cihê_mirinê        = [[Tehran]], [[Xanedana Pehlewiyan|Îrana Pehlewî]]
| sedema_mirinê      = Qezeyê bi motorskîlet
| cihê_goristanê     = Goristana Tehranê
| perwerde           = Dibistana Leşkerî yê Stembolê
| pîşe               = Fermandar, [[siyasetmedar]] û [[Çalakvanî|çalakvan]]
| rêxistin           = [[Împeratoriya Osmanî]] (1910-1920)&lt;br&gt;[[Komara Agiriyê|Kurdistan]] (1927-1930)
| meqam              = Fermandarê Giştî yê [[Komara Agiriyê]]
| dewr               = 1927-1930
| berê               = Meqam hatiye damezrandin
| paşê               = Meqam hatiye girtin
| partî              = [[Xoybûn]]
| dîn                = [[Sunîtî|Sunî Îslam]]
| hevjîn             = Yaşar Xanim
| dê_û_bav           = Ebdullah Axa (bav)&lt;br&gt;Zeynep Xanim (dê)
}}
'''Îhsan Nûrî Paşa''' (jdb. 1892 an 1893, Bidlîs – m. 25ê adara 1976an li Tehranê) yek ji girîngtirîn kesayetên leşkerî û siyasî yên [[kurd]] ên destpêka sedsala bîstan e ku bi giranî bi rêberiya xwe yê di [[serhildanên Agiriyê]] de ku yek ji serhildanên neteweperest ên herî rêxistinkirî li dijî dagirkeriya [[Tirkiye|komara Tirkiyeyê]] bû û bi xebatên xwe yên di rêxistina [[kurdperwerî]] yê ya partiya [[Xoybûn]]ê de hatiye nas kirin.{{sfn|McDowall|1996|p=212-214}} Jiyan û kariyera wî veguherîna çalakvaniya kurd ji derdorên reformîst ên dawiya [[Împeratoriya Osmanî|osmanî]] ber bi tevgerên neteweperest ên leşkerî yên ku piştî [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] derketin holê, vedibêje.{{sfn|Jwaideh|2006|p=147}} Di nav nifşê efserên kurd ên ku di saziyên leşkerî yên osmanî de perwerde bûne de, Îhsan Nûrî komek temsîl dikir ku perwerdehiya împeriyal bi hestên neteweperest ên derketî re tevlihev dikir û beşdarî modernîzekirina têkoşîna rizgariya gelê kurd dibû.{{sfn|Jwaideh|2006|p=147}}

Îhsan Nûrî ku di dehsalên dawî yên împeratoriya osmanî de di nav malbateke eşîrî ya navdar de ji dayik bûye ku rêça jiyana wî hawîrdora her ku diçû siyasîtir a parêzgehên [[Bakurê Kurdistanê]] nîşan dida ku elîtên kurdî di nav hêzên rmperiyal û neteweperest ên hevrîkî de digeriyan.{{sfn|vanBruinessen|1992|p=215}} Tevlîbûna wî ya zû di civakên kurd ên li [[Stembol]]ê de, digel perwerdehiya leşkerî ya fermî, bingehek ji bo nasnameya dualî ya efser û neteweperest afirand ku dê serokatiya wî ya paşê şekil bide. Di salên 1920an de, dema ku polîtîkayên navendîkirinê di bin komara Tirkiyeyê ya nû de hişk bûn, ev ezmûn di beşdarbûna wî di tevgerên berxwedana rêxistinkirî yên kurd de li hev civiyan, ku bi fermandariya wî ya [[komara Agiriyê]] ya xwe-îlankirî (1930) gihîşt lûtkeyê.{{sfn|McDowall|1996|p=212-214}}

Ji xeynî serokatiya leşkerî, nivîs û bîranînên dawî yên Îhsan Nûrî şahidiyên kesê yekem ên kêm li ser hişmendiya siyasî ya kurd û kêmasiyên elîtên hem Kurd û hem jî yên herêmî peyda kirin. Salên wî yên sirgûniyê li [[Îran]]ê ku tevî qedexeyên dewletê jî bi berhemdariya rewşenbîrî hatine nîşankirin ku cihê wî wekî kesayetek dîrokî ya navendî di neteweperweriya kurd de bêtir xurt kiriye. Heta dema mirina wî di sala 1976an de, jiyana wî dibû sembola ezmûna berfirehtir a kurdan ku di nav de dilsoziya bi dewleta osmanî re, xiyanet ji aliyê komara Tirkiyeyê ve, têkoşîna çekdarî ji bo rizgariyê û di dawiyê de marjînalîzekirin di sirgûniya wî ya biyanî hebû.{{sfn|McDowall|1996|p=212-214}}

== Jînenîgarî ==
[[Wêne:Ihsan Nuri 1921.jpg|thumb|Îhsan Nûrî di ciwaniya xwe de, 1921]]
=== Jiyana dêspêkê ===
Îhsan Nûrî di sala 1893an de li [[Bidlîs]]ê jidayikbû, herêmek ku bi avahiyên eşîrî yên bihêz, çanda bajarî ya pirzimanî û têkiliyeke zêde bi siyaseta destûrî re di dawiya serdema osmanî de tê xuyang kirin.{{sfn|McDowall|1996|p=57}} Bavê wî, Mustafa Axa, ji malbateke navdar bû ku tê gotin bi konfederasyona eşîra [[cibirî]] ve girêdayî ye, lê diya wî, Zeynep Xanim, ji malbateke ku bandorek olî ya hindik li herêmê hebû dihat.{{sfn|McDowall|1996|p=57}} Her çend asta rastîn a girêdana eşîrî di nav zanyaran de hîn jî tê nîqaş kirin, piraniya wan li hev dikin ku malbata wî di pozîsyoneke navîn a girîng de bû, ne bi tevahî eşîrî û ne jî bi tevahî bajarî, ku rê da Îhsanê ciwan ku di her du cîhanan de bigere. Jîngeha civakî-siyasî ya Bidlîsê di destpêka sedsalê de ew zû bi gelek tebeqeyên îdarî, zimanî û çandî re rûbirû hişt.{{sfn|McDowall|1996|p=57}} Dibistanên mîsyoner, perwerdehiya medreseyê û saziyên dewleta osmanî bi hev re hebûn, atmosferek diafirandin ku tê de ciwanên azwer dikarin li derveyî sinorên herêmî bigihîjin meqaman.{{sfn|McDowall|1996|p=57}} Îhsan Nûrî di destpêkê de beşdarî dibistanên osmanî yên herêmî bû ku tê de perwerde bi [[Zimanê osmanî|tirkiya osmanî]] dihat dayîn, lê ew di nav malê de bi [[Zimanê kurdî|kurdî]] ([[kurmancî]]) mezin bû, duzimaniyek ku paşê bandor li nivîsên wî yên neteweperwer kir.{{sfn|Hassanpour|1992|p=143}}

Di temenê xwe yê ciwan de, ew ji bo xwendina fermî şandin [[Stembol]]ê ku ev pratîkek hevpar bû ji bo malbatên navdar ên kurd ên ku di nav pergala împeratorî de pêşveçûn dixwestin. Ew li Akademiya Leşkerî ya Osmanî (''Harbiye'') qeyd bû, li wir wî heman perwerdehiya dijwar wekî efserên din ên pêşerojê yên împeratoriyê wergirt.{{sfn|Olson|1989|p=61}} Harbiye wî bi destûrparêziyê, klûbên siyasî û komên etnîkî yên cihêreng re vekir ku di Serdema Duyemîn a Destûrî de têgihîştina wî ya pirsên neteweyî zêdetir şekil da. Dema ku li Stembolê bû, Îhsan Nûrî bi derdorên rewşenbîrî yên destpêkê yên kurd re, bi taybetî bi komeleyên xwendekarên kurd ên ku piştî 1908an ava bûn û ziman, wêje û hişmendiya siyasî ya kurdî pêşve dibirin, nas bû. Van koman ew bi ramanên li ser serxwebûna kurdan, perwerdehiya nû û çanda çapkirinê da nasîn, her çend di vê qonaxê de, retorîk bi piranî çandî ma ne ku cudaxwaz.{{sfn|Olson|1989|p=61}} Li gorî raporê, ew beşdarî civînên [[Cemiyeta Teawun û Tereqiya Kurd]] bû û aboneya kovarên destpêkê yên kurdî yên wekî [[Kurdistan (rojname)|Kurdistan]] û [[Roja Kurd]] bû, ezmûnên ku hişmendiya wî ya siyasî kûrtir kirin.{{sfn|McDowall|1996|p=60}}

=== Kariyera leşkerî ===
Piştî mezûnbûna ji akademiya leşkerî, ew wekî efserê ciwan hate wezîfedarkirin û li deverên cûda yên împeratoriyê hate şandin, di nav de eniya [[Qefqasya]]yê di dema [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de.{{sfn|Özoğlu|2004|p=101}} Xizmeta wî di dema şer de ezmûna şer a pêşkeftî, rûbirûbûna bi şerê nûjen û têgihîştinek pratîkî ya lojîstîk û avahiyên fermandariyê peyda kir ku paşê di dema serhildanên kurdan de girîng bûn. Vê serdemê her weha nerazîbûna wî ya li hember [[Îtihad û Tereqî|Komîteya Îtîhat û Tereqî]] (CUP) xurt kir ku polîtîkayên wê yên navendîkirin û [[Tirkkirin|tirkîkirina]] gelek efserên kurd ji hev dûr xistin.{{sfn|Özoğlu|2004|p=101}}

Di sala 1919an de, dema ku împeratorî hilweşiya, Îhsan Nûrî vegeriya [[Bakurê Kurdistanê]] ku niha ji hêla siyasî ve parçe parçe bû û ji hêla gelek tevgeran ve, ji [[Nîjadperestiya tirkan li dijî kurdan|nîjadperestên tirk]] bigire heya hêzên ermenî û aktorên herêmî yên di bin bandora [[Keyaniya Yekbûyî|brîtanî]] de, tê de dijberî hebû. Ew bêtir tevlî projeyên siyasî yên kurd bû ku di vê valatiyê de derketin holê, nemaze yên ku banga serxwebûnê li gorî prensîbên Wilson dikirin. Bi vî rengî dawiya şer xalek werçerxê nîşan da: efserê împaratorî veguherî neteweperestekî kurd ê dilsoz, bi baweriya ku serokatiya neteweperestiya tirkî a nû gefek hebûnî li ser nasnameya kurd û xweseriya herêmî çêdike.{{sfn|Jwaideh|2006|p=167}}

=== Kariyera siyasî ===
Piştî Şerê Cîhanî yê Yekem, ezmûna leşkerî û paşxaneya rewşenbîrî ya Îhsan Nûrî ew xist rewşek girîng di strukturên siyasî yên kurd ên derketî holê de ku hewl didan rêziknameya piştî-osmanî diyar bikin.{{sfn|Jwaideh|2006|p=169}} Çalakiya wî ya siyasî ya destpêkê ji hêla valahiya desthilatdariyê ya li Bakurê Kurdistanê ve hate şekilkirin ku li wir rojevên neteweperest, etnîkî û împeriyal ên hevrikî li hev ketibûn û ev yek bû sedem ku kesayetên navdar û efserên kurd stratejiyên ji bo xweserî an serxwebûnê bifikirin.{{sfn|Jwaideh|2006|p=169}} Hilweşîna desthilatdariya navendî û nezelaliyên li dora [[Peymana Sevrê]] elîtên kurd teşwîq kirin ku komîte û şandeyan ava bikin ku armanca wan ewlekirina xaka kurdî ya naskirî bû.{{sfn|Jwaideh|2006|p=169-173}}

Di vê hawîrdora veguhêz de, Îhsan Nûrî xwe bi ramanên [[Cemiyeta Teawun û Tereqiya Kurd]] re girêda ku dixwest [[Kurdistan]]ekî serxwebûn ava bike.{{sfn|Jwaideh|2006|p=169-173}} Her çend endametiya wî ya fermî hîn jî di bin nîqaşê de ye jî, gelek şahidî destnîşan dikin ku wî bi endamên komeleyê re, nemaze yên ku bi torên [[Kamiran Alî Bedirxan|Kamiran Alî]] û [[Mihemed Şerîf Paşayê Babanî|Şerîf Paşa]] ve girêdayî ne, ji nêz ve xebitiye.{{sfn|Jwaideh|2006|p=169-173}} Bi saya van têkiliyan, wî têgihîştinek her ku diçe pêşkeftîtir a dîplomasiya navneteweyî, nîqaşên mafên kêmneteweyan û rola hêzên derve di şekildana paşerojên herêmî de pêş xist.{{sfn|Hassanpour|1992|p=148}} Di salên 1921-1922an de, Îhsan Nûrî beşdarî hewildanên rêxistinî yên herêmî di nav eşîr û navdarên kurd de bû ku li dijî desthilatdariya dagirker a [[Hikûmeta Meclîsa Neteweyî ya Mezin|Hikumeta Enqere]] li ber xwe didan.{{sfn|Jwaideh|2006|p=169-173}} Her çend wî hîn fermandariya hêzek mezin nekiribe jî, şiyana wî ya gerandina di navbera serokên eşîran, rewşenbîrên neteweperest û personelên leşkerî de statuya wî bilind kir.{{sfn|Jwaideh|2006|p=169-173}} Raportên arşîvên tirkî yên ji vê serdemê wî wekî &quot;efserê xeternak&quot; bi nav dikin ku dikare berxwedana dîsîplînkirî organîze bike, wesfek ku hem şiyanên wî û hem jî fikarên rêveberên Enqere nîşan dide.{{sfn|Jwaideh|2006|p=169-173}}

==== Tevlîbûna şer li dijî Enqereyê ====
{{Gotara bingehîn|Azadî (rêxistin)}}
Azadî di şekildana rêça siyasî ya destpêkê ya Îhsan Nûrî de roleke navendî lîst û çarçoveya rêxistinî peyda kir ku ew pêşî wekî kesayetiyek neteweperwer a kued a navdar derketiye holê. Wekî efserekî berê yê osmanî, Îhsan Nûrî ji heman derdora civakî û pîşeyî ya [[Xalîd Begê Cibirî]] bûye û paşxaneya wî ya leşkerî ew kir sermayeyek hêja ji bo serokatiya Azadî. Dîroknas wî wekî yek ji kesayetiyên leşkerî yên sereke yên bi rêxistinê ve girêdayî wesf dikin ku hem pisporiya stratejîk û hem jî kapasîteya operasyonel beşdar kiriye.{{sfn|Olson|1989|pp=75–77}} Di nava Azadî de, Îhsan Nûrî bi giranî wekî rêxker û peywendîdarekî leşkerî kar dikiriye, serokatiya siyasî ya veşartî bi efser û alîgirên çekdar ên kurd ve girêdidaye. Li gorî vegotinên hemdem û ji nû ve avakirinên dîrokî yên paşê, ew di hewldanên seferberkirina leşkerên kurd di nav artêşa tirkî de û amadekirina berxwedana çekdarî li herêmên girîng ên stratejîk de cih girt. Reviyana wî di îlona 1924an de, digel çend lîwa, leşker û çekan, bi berfirehî wekî encamek rasterast a xebata rêxistinî ya Azadî tê şîrovekirin û ketina rêxistinê nav avahiyên leşkerî nîşan didaye. Lêkolîner tekez dikin ku rola Îhsan Nûrî di Azadî de stratejiya berfirehtir a rêxistinê ya hevberkirina serokatiya siyasî bi profesyonelîzma leşkerî re nîşan didaye. Her çend serokatiya Azadî ji hêla Xalîd Begê Cibirî ve dihatiye kirin û ji bo rewatiyê xwe dispêre otorîteya eşîrî û dînî, kesayetên wekî Îhsan Nûrî aliyê wê yê modern û efser-esas temsîl dikirin. Hilweşandina Azadîyê piştî girtin û darvekirina serokatiya wê çalakiyên wî di nav rêxistinê de kêm kiriye, lê ezmûna wî ya li wir dê paşê beşdariya wî ya berdewam di tevgerên neteweperwer ên kurd de agahdar dike. Bi vî rengî, Azadî di pêşveçûna Îhsan Nûrî wekî rêberek leşkerî û siyasî yê Kurd de wekî qonaxek avabûnê xizmet kiriye.{{sfn|McDowall|2004|pp=198–200}}{{sfn|Jwaideh|2006|pp=178–180}}{{Gotara bingehîn|Serhildana Elkê}}
Yekem beşa sereke di rêbertiya çekdarî ya Îhsan Nûrî de bi [[serhildana Elkê]] ya 1924an dest pê kir, serhildanek ku ji ber berxwedana herêmî ya li dijî polîtîkayên navendîkirinê yên Enqerê pêk hat. Her çend serhildan piçûk bû jî, wê amadebûna zêde ya efser û eşîrên kurd ji bo rûbirûbûna leşkerî bi dewleta tirk re eşkere kir.{{sfn|Tejel|2009|p=66-67}} Îhsan Nûrî di destpêkê de wekî girêdanek di navbera serokên eşîrên herêmî û aktorên neteweperest ên sirgûnkirî yên li [[Sûrî|Sûriyê]] û [[Iraq]]ê de tevgeriya, û ji bo hevrêzkirina hewldanên wan ên parçebûyî xebitî.{{sfn|Tejel|2009|p=66-67}} Piştî rêze danûstandinên têkçûyî, Îhsan Nûrî soz da ku bi rêya ji nû ve rêxistinkirina hêzên wan, tekez li ser dîsîplînê û danasîna taktîkên gerîla yên ku di dema xizmeta xwe ya leşkerî ya osmanî de fêr bûye, piştgiriyê bide serhildêran.{{sfn|Tejel|2009|p=66-67}} Her çend hatina wî di dawiya serhildanê de hat jî, raporên îstîxbarata tirkî hebûna wî wekî yek ji faktorên zêdekirina serhildanê destnîşan kirin û fikarên ku heke ew azad bimîne dikare mezintir bibe, zêde kirin.{{sfn|Tejel|2009|p=66-67}} Lêbelê, serhildan di nav çend hefteyan de ji ber serdestiya leşkerî ya tirkî û nebûna fermandariya yekgirtî ya kurdan hilweşiya.{{sfn|Tejel|2009|p=66-67}}

Tevî têkçûna xwe jî, bûyera [[Elkê]] ji bo Îhsan Nûrî wekî qadeke perwerdehiyê ya girîng xizmet kir û zehmetiyên lojîstîkî û rêxistinî yên serhildanê li herêmeke di bin çavdêriya tund a dewletê de fêrî wî kir.{{sfn|vanBruinessen|1992|p=234}}

==== Damezrandina Xoybûn ====
{{Gotara bingehîn|Xoybûn}}
[[Wêne:Xoybun_Congress_1927_in_Lebanon.png|girêdan=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Xoybun_Congress_1927_in_Lebanon.png|thumb|Kongresa Xoybûn li [[Libnan]]ê, 1927]]
Zextên piştî [[serhildana Şêx Seîdê Pîranî]] (1925-7) rewşa siyasî ya kurdan bi awayekî dramatîk ji nû ve şekil da û Îhsan Nûrî ber bi dijberiyeke eşkeretir ve bir.{{sfn|Yildiz|2005|p=38-41}} Wî îdamkirina navdarên kurd, sirgûnkirina malbatên bi bandor û girtina rêxistinên çandî yên kurd dît, ku van hemûyan baweriya wî kûrtir kir ku berxwedana çekdarî tekane stratejiya guncaw a mayî bû.{{sfn|Yildiz|2005|p=38-41}} Ev serdem di heman demê de destpêka têkiliya wî ya domdar bi rêxistina [[Xoybûn]] re nîşan da, ku di sala 1927an de ji hêla rewşenbîr û sirgûnên Kurd ên li Sûriyeyê ve hate damezrandin ku dê bibe hêza sereke ya li pişt tevgera [[Serhed]]ê.{{sfn|Yildiz|2005|p=38-41}} Îhsan Nûrî ku wekî yek ji stratejîstên sereke yên leşkerî yên Xoybûnê tevdigeriya, ne tenê ezmûna şer, lê di heman demê de zanîna li ser axa herêmî, têkiliyên eşîrî û qelsiyên navxweyî yên avahiya leşkerî ya Tirkiyeyê jî anî rêxistinê. Wî çavdêriya wergirtina leşkeran, organîzekirina rêyên dabînkirinê kir û nirxandinên stratejîk li gorî şîrovekirina xwe ya jeopolîtîka herêmî û şiyanên kurdan amade kir.{{sfn|Yildiz|2005|p=38-41}} Dema ku Xoybûn bi çavkaniyên sînorkirî, egoyên reqabetê û zexta derveyî ya hêzên kolonyal re têkoşiya, Îhsan Nûrî wekî fermandarê wê yê herî jêhatî û dîsîplîn derket holê.{{sfn|Yildiz|2005|p=38-41}}

Di salên beriya damezrandina Xoybûnê di sala 1927an de, Îhsan Nûrî guherînek kûr a rewşenbîrî derbas kir ku wî ji bo roleke ku ji çarçoveya efserê leşkerî yê kevneşopî wêdetir bû amade kir. Di nav diyasporayê kurd a belavbûyî ya li Sûriye û Libnanê de dijî, ew rastî hawîrdorek zindî ya nîqaşên siyasî, ceribandinên wêjeyî û avakirina îdeolojîk hat ku ne wekî her tiştê ku wî di jiyana xwe ya berê de di artêşa osmanî de dîtibû. Hilweşîna împertoriyê gelek efserên kurd bêhêvî hiştibû, lê ji bo Îhsan Nûrî, wê îhtîmala ji nû ve çarçovekirina pirsa Kurd bi perspektîfa neteweperweriya nûjen ve vekir, ne bi dilsoziya eşîrî. Wî demjimêrên dirêj li Bêrûtê û [[Heleb]]ê derbas kir û wêjeya siyasî, di nav de xebatên li ser tevgerên serxwebûnê yên [[ermenî]], [[ereb]] û gelên [[Balkan]]ê xwend, ku hemîyan beşdarî têgihîştinek berfirehtir a ka neteweyên piçûk çawa dikarin xwerêvebirinê diyar bikin û bişopînin, bûn.{{sfn|McDowall|1996|p=221}} Têkiliya destpêkê ya Îhsan Nûrî bi damezrînerên rewşenbîr ên Xoybûnê re - bi taybetî endamên [[malbata Bedirxaniyan]] - dînamîkek eşkere dike ku ew ne tenê ji bo ezmûna xwe ya leşkerî lê di heman demê de ji bo karakterê xwe yê dîsîplîn û prensîbî jî dihat qîmetkirin. Her çend gelek efserên kurd piştî Şerê Cîhanî yê Yekem ketine nav pasîfbûnî an jî jiyana kesane, wî xwe bi lêgerîna tevlêbûna siyasî li her deverê ku lê bicîh bûye, diyar kir. Dema ku ew bi kesayetiyên navdar ên wekî Celadet û Kamiran Bedirxan re hevdîtin kir, wî xwe kişand nav axaftinên li ser reforma ziman, perwerdehiya neteweyî û hewcedariya eşkerekirina nasnameyek yekgirtî ya Kurdî. Van hevdîtinan bandorek kûr li ser wî kirin, baweriya wî şekil da ku neteweperweriya kurdî ne tenê leşker an eşîran, lê çînek çalakvanên perwerdekirî hewce dike ku bikaribin doza kurd ji cîhanê re temsîl bikin.{{sfn|Olson|1989|p=149}} Tevî heyraniya xwe ya ji bo derdorên rewşenbîrî yên derdora Xoybûnê, Îhsan Nûrî li hember tevgerên ku bi giranî xwe dispêrin weşan, komeleyên çandî û gotûbêjan bêyî ku kapasîteya avahîsaziyê ji bo parastina xwe ava bikin, gumanên xwe diparast. Ji ber ku bi çavên xwe şahidiya hilweşîna serhildanên bêhevrêz li seranserê [[Anatolya]]yê dikir, ew ditirsiya ku neteweperestiya ku tenê di çalakiya wêjeyî û çandî de koka wê heye, dê pir nazik be ku ji tepeserkirina dewletê xilas bibe. Di nîşen taybet ên ji sirgûniya xwe ya zû de, wî nivîsand ku nasnameya neteweyî &quot;divê ne tenê di rojnameyan de lê di kiryaran de jî were nivîsandin,&quot; hestek ku wî paşê di nîqaşên bi organîzatorên Xoybûnê re dubare kir. Vê perspektîfê rêxistin teşwîq kir ku xebata rewşenbîrî bi plansaziya leşkerî ya berbiçav re hevseng bike, di dawiyê de nasnameya xwe ya dualî wekî hem komeleyek neteweperwer û hem jî organek hevrêzkirina stratejîk şekil da.{{sfn|Jwaideh|2006|p=201}}
[[Wêne:Kurdish_flag_(Khoiboun).svg|thumb|Alayê partiyê]]
Di mehên destpêkê yên damezrandina Xoybûnê de, Îhsan Nûrî her ku diçû bêtir dibû xaleke sereke ji bo efserên Kurd ên li seranserê Sûriye, Iraq û Îranê belavbûyî, yên ku li rêberekî pêbawer digeriyan ku bikaribe profesyonelîzmê bi pabendbûna neteweyî re bike yek. Gelek leşkerên ciwan ên sirgûnkirî wî wekî pirek di navbera kevneşopiya leşkerî ya osmanî ya kevn û tevgera neteweperestê kurdî a derketî holê de didîtin. Nameyên ji vê serdemê wî wekî aram, rêbazkar û bi awayekî neasayî li hember partîperestiyê berxwedêr vedibêjin - taybetmendiyên ku wî ji bo leşkerên sirgûnkirî yên ku ji dabeşbûnên îdeolojîk haydar bûn balkêş dikirin. Şiyana wî ya dûrketina ji tevliheviya di nakokiyên di nav diyasporayê kurd de statuya wî zêde kir, û hişt ku ew wekî kesayetek yekgirtî di nav rêxistinê de derkeve holê, hetta berî ku ew fermandariya leşkerî ya rasterast bigire ser xwe.{{sfn|vanBruinessen|1992|p=249}} Yek ji beşdariyên herî zû yên Îhsan Nûrî bo Xoybûnê pêşniyara ji bo avahiyek leşkerî ya profesyonel a Kurdî bû, ku qismî li gorî perwerdehiya wî ya Osmanî hatibû modelkirin lê ji bo şert û mercên gerîlayên çiyayî hatibû adaptekirin. Wî pêşniyara avakirina fermandariyek hiyerarşîk kir ku ji bo dûrketina ji girêdayîbûna serhildanên berê bi serokên eşîran, yên ku pir caran bi awayekî nepêşbînîkirî tevdigeriyan, hatibû çêkirin. Pêşnûmeyên wî yên destpêkê ji bo artêşek Kurdî pileyên standardkirî, berpirsiyariyên zelal û mekanîzmayên ji bo dîsîplînkirina şervanên ku fermanan binpê dikirin - nêzîkatiyek neasayî di tevgerên Kurdî yên wê demê de - pêşbînî dikirin. Ev raman di nav komîteya leşkerî ya Xoybûnê de hatin belavkirin û bûn bingeh ji bo avahiya paşîn a hêzên Agiriyê ku nîşan dide ka xeyala wî ya stratejîk çiqas nasnameya rêxistinê şekil daye.{{sfn|Hassanpour|1992|p=162}}

Her çend bi giranî wekî fermandarek tê bîranîn jî, Îhsan Nûrî bi awayekî çalak eleqeyek mezin nîşanî aliyê çandî û perwerdeyî yê mîsyona Xoybûnê da. Ew gelek caran beşdarî nîqaşên li ser [[Dîroka Kurdistanê|dîroka kurdan]], standardkirina ziman û pêwîstiya pêşxistina nifşek bû ku bikaribe nasnameya neteweyî li derveyî girêdanên eşîrî an herêmî bifikire. Ew bawer dikir ku bêyî vejîna çandî, serxwebûna siyasî dê nedomdar be û argûman dikir ku heta yekîneyên leşkerî jî divê perwerdehiya bingehîn di dîrok û erdnîgariya kurdan de bistînin. Jêhatîbûnên wî yên duzimanî û adeta wî ya xwendina wêjeya neteweperwer a ji gelên din bandor li damezrînerên rewşenbîr ên Xoybûnê kir, yên ku di wî de tevlîheviyek kêm a serokatiya meydanî û hişmendiya çandî dîtin.{{sfn|McDowall|1996|p=222}}

[[Wêne:Xoybûn, Khoybun, Xoybun 1927.jpg|thumb|Logoyekî Xoybûn 1927an]]

Di destpêka serdema Xoybûnê de, dabeşbûna navxweyî ya di navbera kurdan de - bi taybetî di navbera rewşenbîrên bajarî, serokên eşîran û efserên berê yên osmanî de - astengiyeke girîng derxist holê. Îhsan Nûrî ev yek girt ser xwe ku her gava ku gengaz be van aloziyan navbeynkariyê bike. Rêbaza wî ya otorîter lê dîplomatîk wî hem ji bo hêmanên eşîrî yên [[Muhafizekarî|muhafizekar]] û hem jî ji bo neteweperestên modernîst qebûl kir. Ew pir caran di navbera derdorên cûda yên li Sûriye û Lubnanê de digeriya, hevkariyê teşwîq dikir û pêwîstiya yekîtiyê li dijî dewleta tirk a her ku diçe navendîtir tekez dikir. Bêyî hebûna wî, çend kesayetên sereke paşê qebûl kirin ku dibe ku Xoybûn berî ku şikil bigire jî parçe dibûn.{{sfn|Olson|1989|p=151}}

Heta berî ku serhildana Agiriyê pêk were, Îhsan Nûrî nirxandinên bi baldarî li ser deverên ku dibe ku wekî kelehên berxwedana çekdarî xizmet bikin, kir. Di raporên wî yên ji bo rêberên Xoybûnê de hate gotin ku herêma herî guncaw ji bo serhildana domdar herêmeke sînorî ye ku xwedî erdnîgariyeke dijwar, hebûna dewletê ya qels û gihîştina rêyên dabînkirinê yên derveyî ye. Ev nirxandin li ser bingeha zanîna topografîk a berfireh ku wî di dema xizmeta xwe de bi dest xistibû, lê ji hêla têgihîştina wî ya siyasî ya nû ya jeopolîtîka navbera şeran ve hate guhertin. Bîrdozên wî yên stratejîk nîşan didin ka wî çawa aqilmendiya leşkerî ya profesyonel bi hişmendiya dînamîkên dîplomatîk ên guherbar ên li herêmê re kir yek û wî wekî mîmarê rewşenbîrî yê vîzyona leşkerî ya ku Xoybûn dê di dawiyê de bipejirîne nîşan da.{{sfn|vanBruinessen|2000|p=160}}

==== Serhildana Agiriyê (1927-1930) ====
{{Gotara bingehîn|Serhildanên Agiriyê}}
[[Wêne:Halis-Ihsan_Nuri-Ferzende.orig.jpg|thumb|[[Xalis Begê Sipkî]], Îhsan Nûrî û [[Ferzende Beg]], 1927]]
[[Serhildanên Agiriyê|Serhildana Agiriyê]] lûtkeya kariyera siyasî û leşkerî ya Îhsan Nûrî nîşan da û ew veguherand kesayetiyek efsanewî di dîroka neteweperweriya kurd de. Piştî ku Xoybûn wî wekî fermandarê giştî yê serhildanê,{{sfn|Yildiz|2005|p=43}} ew di sala 1927an de çû herêma [[Serhed]]ê da ku şervanên eşîrên belavbûyî di artêşeke rêkxistî de birêxistin bike. Hatina wî destpêka serhildanek stratejîktir û rêxistinkirîtir nîşan da ku îdeolojiya neteweperwer bi plansaziya leşkerî re yek kir.{{sfn|Yildiz|2005|p=43}} Di bin fermandariya wî de, hêzên Kurdî li dora çiyayên Araratê çend cihên stratejîk girtin, xetên dabînkirinê bi rêya Îranê ava kirin û parastinên xwezayî xurt kirin.{{sfn|Yildiz|2005|p=43}} Raportên berfireh ên wê demê tekez li ser dîsîplîn, plansaziya wî ya hûr û kûr û karanîna taktîkên şerê çiyayî yên ku ji xwezaya asê ya herêmê sûd werdigirtin dikin.{{sfn|Yildiz|2005|p=43}} Karbidestên tirk jêhatîbûna wî qebûl kirin û destnîşan kirin ku temenê serhildanê bi piranî bi fermandariya wî ve girêdayî ye.{{sfn|Yildiz|2005|p=43}}

Yek ji destkeftiyên herî girîng ên Îhsan Nûrî îlankirina [[Komara Agiriyê]] bû ku Xoybûn di sala 1927an de wekî dewletek neteweyî ya kurdî îlan kir.{{sfn|Tejel|2009|p=74}} Her çend komar qet nasnameya dîplomatîk bi dest nexist jî, bi îspatkirina serweriyê, bilindkirina ala neteweyî û derxistina fermanên îdarî, ew gavek mezin di armancên neteweperweriya kurdî de sembolîze kir.{{sfn|Tejel|2009|p=74}} Îhsan Nûrî ne tenê bû rêberê leşkerî, lê di heman demê de bû parêzvanê sembolîk ê îdîayên serxwebûna kurdan jî.{{sfn|Tejel|2009|p=74}}

Serhildan di salên 1928 û 1929an de bi lez berfireh bû, ji eşîrên li seranserê [[Agirî (parêzgeh)|Agirî]], [[Wan (parêzgeh)|Wan]], [[Hekarî (parêzgeh)|Hekarî]] û heta hin deverên [[Mêrdîn (bajar)|Mêrdînê]] piştgirî wergirt.{{sfn|Olson|1989|p=129}} Nivîsên Îhsan Nûrî vê serdemê wekî serdemeke geşbîniyê bi nav dikin ku tê de şervanên kurd bawer dikirin ku hevrikên jeopolîtîk ên navneteweyî dikarin di berjewendiya wan de bin.{{sfn|Jwaideh|2006|p=181}} Lê dîsa jî, tevî serkeftinên destpêkê, serhildan bi astengiyên nederbasdar re rûbirû ma: nebûna piştgiriya biyanî, dabeşbûnên navxweyî di navbera serokên eşîrên kurd de û girêdayîbûna zêde ya Komara Tirkiyeyê bi hêza hewayî.

[[Wêne:The Kurdish Republic of Ararat.png|thumb|Nexşeya Komara Agiriyê]]

Yek ji taybetmendiyên herî cihêreng ên serokatiya Îhsan Nûrî, israra wî ya li ser dîsîplîna leşkerî bû ku pîvanên profesyonel ên artêşên birêkûpêk dişibiya. Wî hewl da ku pile, rêziknameyên tevgerê û prosedurên ragihandina bûyeran standard bike, tiştek ku heta wê demê di dîroka berxwedana çekdarî ya kurdan de bêhempa bû. Rojnivîsk û nameyên wî rexneyên tûj ên şervanên ku bi awayekî xweser tevdigerin an jî tevlî tolhildanê dibin, dihewîne, tevgerên ku wî wekî ne lihevhatî bi avakirina artêşek neteweyî ya kurd didît. Bi zextkirina ji bo modernîzasyonê, wî hêvî dikir ku hêzek biafirîne ku ne tenê dikare pozîsyonên çiyayî biparêze, lê di heman demê de ji çavdêrên biyanî re nîşan bide ku berxwedana çekdarî ya kurdan maqûl, rêxistinkirî û nûnertiya dozek neteweyî dike.{{sfn|Jwaideh|2006|p=193}}

Ji bilî aliyê leşkerî, Îhsan Nûrî hewl da ku li herêma [[Çiyayê Agirî|Agiriyê]] avahiyek îdarî ya bingehîn ava bike, ku bikaribe wekî prototîpek ji bo xwerêveberiya kurdan a pêşerojê xizmet bike. Wî teşwîq kir ku encumenên herêmî yên ku ji kesayetiyên rêzdar pêk tên, ne tenê ji serokên eşîran, werin destnîşankirin, bi baweriya ku saziyên nû dikarin ji dilsoziyên kevin derbas bibin. Li gundên ku di bin kontrola aram a kurdan de bûn, wî berhevkirina bacan, navbeynkariya nakokiyan, û tewra înîsiyatîfên perwerdehiyê yên piçûk - sembolên rêziknameya siyasî ya ku ew hêvî dikir saz bike - pêşve xist. Her çend gelek ji van înîsiyatîfan di embriyonê de man jî, ew hewldanek kêm nîşan dan ku rêveberiyê bi serhildanê re tevlihev bikin.{{sfn|vanBruinessen|1992|p=247}}

Di salên Araratê de, Îhsan Nûrî di şekildana peyamên derveyî yên serhildanê de jî roleke pêşeng lîst. Wî çavdêriya nivîsandina memorandumên ku ji balyozxane û ajansên çapemeniyê yên ewropî re hatine şandin kir ku tê de wî îdia kir ku têkoşîna kurdan bi ji nû ve sazkirinên siyasî yên berfireh ên serdema piştî Şerê Cîhanî yê Yekem re li hev dike. Zimanê wî pir caran retorîka dijî-kolonyal a hemdem nîşan dida û xwestekên kurdan ne wekî cudaxwazî ​​​​lê wekî pêkanîna prensîbek nepêkan a xwerêvebirinê çarçove dikir. Her çend çend hikûmetên biyanî bersiv dan jî, sofîstîkebûna van ragihandinan hişmendiya wî nîşan dide ku serkeftina kurdan ji hêla hawîrdora navneteweyî ya ku di serdema navbera şeran de derket holê ve hewce dike.{{sfn|Tejel|2009|p=86}}

Di dawiya sala 1929an de, Îhsan Nûrî dest pê kir ku fêm bike ku hawîrdora siyasî bi lez û bez nêzîkî serhildanê dibe. Hewldanên wî yên ji bo bidestxistina piştgiriyê ji Îranê têk çûn ji ber ku Tehran bi rêya peymanên sinor nêzîkî Enqere bû, û serhildan hîn bêtir tenê hiştin. Wî dilşikestina xwe tomar kir ku guhertinên jeopolîtîk ên berfirehtir ên Rojhilata Navîn a di navbera şeran de derfetên ku wî di destpêkê de hêvî dikir neafirandin. Digel vê yekê, wî berxwedana Agiriyê wekî xwepêşandanek pêwîst a ajansa kurdan çarçove kir - argumanek ku ew ê paşê di nivîsên xwe yên sirgûnê de berfirehtir bike.{{sfn|Tejel|2009|p=88}}
[[Wêne:Ağrı,_an_imagined_Kurdistan_is_buried_here..PNG|çep|thumb|206x206px|Piştî têkbirina komara Agiriyê, karîkatura di [[Milliyet]]ê de; ''Kurdistana Xeyalî li vê derê veşartiye''.]]
Di sala 1930an de, Hêza Hewayî ya Tirk dest bi bombebarankirina sîstematîk a kelehên kurdan kir ku ev yek di taktîkên dijî-serhildanê yên tirkî de nûjeniyek bû ku ji bo hêzên Îhsan Nûrî wêranker derket.{{sfn|vanBruinessen|1992|p=241}} Pêlên dubare yên êrîşên hewayî gund, depoyên dabînkirinê û kelehên çiyayî wêran kirin, şervanên kurd neçar kirin ku bikevin pozîsyonên ku her ku diçû bêtir dûr dikevin.{{sfn|McDowall|1996|p=208}} Êrîşên bejahî yên tirkan dû re Agirî ji gelek aliyan ve dorpêç kirin, korîdorên revê qut kirin û rêyên dabînkirinê yên [[Îran]]ê qut kirin.{{sfn|Yildiz|2005|p=45}} Piştî çend mehan êrîşên bênavber, Îhsan Nûrî neçar ma ku di dawiya havîna 1930an de vekişe Îranê, bi vî awayî berxwedana rêxistinkirî ya li Agiriyê bi dawî bû. Her çend hin komên kurd hewl dan ku operasyonên gerîla bidomînin jî, windakirina Agiriyê têkçûnek diyarker ji bo doza neteweperest a kurd a serdema navbera şeran nîşan da. Tevî vê yekê jî, serokatiya Îhsan Nûrî di dema serhildanê de navûdengê wî wekî fermandarê leşkerî yê herî jêhatî yê Kurd ê serdema xwe xurt kir.{{sfn|Yildiz|2005|p=45}}

=== Jiyana wî li sirgûnê ===
[[Wêne:Ihsan Nuri (standing) and Kurdish Students Association of Europe, 1960 Annual Congress in West Berlin.jpg|thumb|Îhsan Nûrî (disekine) li ber xwendêkarên kurd li rojavayê [[Berlîn]]ê, 1960]]
Piştî têkçûna serhildana Agiriyê di sala 1930an de, Îhsan Nûrî Paşa li Îranê penaber bû, di destpêkê de li [[Ûrmiye]] û paşê li [[Tehran]]ê bi cih bû.{{sfn|McDowall|1996|p=212-214}} Hatina wî bi serdema çavdêriya zêde ya rayedarên tirk û îranî re hevdem bû, yên ku ji çalakbûna siyasî ya kurd li herêmên sinor hişyar bûn.{{sfn|McDowall|1996|p=212-214}} Tevî van astengiyan, wî karî bi şervanên kurd ên sax, rewşenbîr û torên dîasporayê re têkilî dayne û roleke rêberiyê ya [[De facto|''de facto'']] di nav civaka neteweperwer a kurdî de parast.{{sfn|McDowall|1996|p=212-214}}

Li sirgûnê, Îhsan Nûrî ne tenê li ser hevrêzkirina siyasî, lê di heman demê de li ser belgekirina dîroka têkoşîna kurdan jî sekine.{{sfn|vanBruinessen|1992|p=246}} Bîranîn, hevpeyvîn û nameyên wî yek ji wan çend vegotinên destpêkê yên neteweperweriya kurdî a navbera şeran pêşkêş dikin ku rêxistina tevgera Xoybûnê, kampanyayên leşkerî û windahiyên kesane yên serhildanê bi hûrgilî vedibêjin.{{sfn|Hassanpour|1992|p=158}} Ev nivîs di nav rewşenbîrên kurd ên li Sûriye, Iraq û Îranê de belav bûn, statuya wî wekî rêberek hem exlaqî û hem jî siyasî xurt kirin.{{sfn|McDowall|1996|p=212-214}} Her çend piştî sala 1930an şiyana wî ya destpêkirina operasyonên leşkerî yên berfireh tunebû jî, Îhsan Nûrî berdewam kir ku şîretan bide çalakvanên kurd, tekez li ser dîsîplîn, hevrêzî û girîngiya parastina nasnameya neteweyî ya kurd kir.{{sfn|Hassanpour|1992|p=158}} Wî ji bo yekîtiya di navbera [[Lîsteya êlên kurdan|eşîrên cihêreng ên kurd]] de parêzvanî kir, û tekez kir ku dabeşbûn bûne sedema hilweşîna Serhildana Agiriyê. Çalakiya wî ya siyasî her wiha berfireh bû heta nameyan bi dîplomatên biyanî re, her çend piştgiriyek madî ya hindik wergirt jî.{{sfn|Hassanpour|1992|p=158}}

[[Wêne:Ihsannuri1.jpg|thumb|Îhsan Nûrî li cem rayedarên îranî]]

Hikûmeta Îranê hebûna wî bi baldarî tehemûl kir, fêm kir ku ew sirgûnekî siyasî ye ne ku gefek rasterast li ser dewletê ye, lê çavdêrî berdewam ma.{{sfn|vanBruinessen|2000|p=151}} Digel vê yekê, bandora Îhsan Nûrî bi rêya nivîs, şêwirmendî û beşdarbûna wî di civînên civaka kurd de berdewam kir.{{sfn|vanBruinessen|2000|p=151}} Bi van kanalan, wî çîrokek berxwedan, şehîdbûn û neteweperweriya kurd şekil da ku dê bi dehsalan deng vede.{{sfn|McDowall|1996|p=212-214}}

Jiyana Îhsan Nûrî Paşa li sirgûnê ne tenê wekî piştî serhildaneke têkçûyî ya pasîf, lê di heman demê de wekî serdemek ku wî xwe ji hêla rewşenbîrî û hestyarî ve ji nû ve afirand, li ser nasnameyeke nû ya dûrî qada şer danûstandin kir. Piştî ku derbasî Îranê bû, ew xwe di rewşeke siyasî ya tevlihev de dît ku bi hevpeymaniyên guherbar, hikûmetên gumanbar û hebûna fraksiyonên kurd ên hevrikî ve hatibû nîşankirin. Salên wî yên pêşîn bi hestek sererastkirina bi baldarî ve girêdayî bûn, ji ber ku ew neçar ma ku toreke baweriyê di navbera sirgûnên kurd ên ku berê li herêmê bi cih bûbûn de ji nû ve ava bike, ku gelek ji wan xwedî armanc û gazindên xwe yên siyasî bûn.{{sfn|McDowall|1996|p=221}} Li Tehranê wî yavaş jiyaneke sade lê aram ava kir ku qismî bi nivîsandin, şêwirmendî û karên carinan ên olî yên ji hêla navbeynkarên sempatîk ve dihatin pêşkêş kirin, dom dikir. Her çend wî carekê li ser çiyayê Agiriyê fermandariya hêzên mezin dikir jî, ew niha li apartmanek piçûk a kirêkirî li navçeyek bêdeng a bajêr dijiya, dorpêçkirî bi pirtûk, name û bîranînên welatekî windabûyî. Hevalên wî ji adeta wî ya derbaskirina êvarên dirêj bi xwendina rojnameyan bi zimanên [[Zimanê tirkî|tirkî]], [[Zimanê farisî|farsî]], [[Zimanê erebî|erebî]] û [[Zimanê fransî|fransî]], bi baldarî berawirdkirina raporên li ser karûbarên kurdan û şîrovekirina marjînalan bi şîroveyên rexnegir vegot.{{sfn|van Bruinessen|2000|p=159}}[[Wêne:Yashar_&amp;_Ihsan_Nuri.jpg|thumb|Îhsan Nûrî û xilfeta wî Yaşar Xanim]]Jiyana wî ya şexsî li sirgûnê pir tenê ma. Her çend navûdengê wî di nav kurdan de gelek caran mêvanên wî dianîn - nûnerên eşîran, çalakvanên siyasî, xwendekar û helbestvanan - lê wî red kir ku ev hevdîtin bibin sozên nû yên siyasî. Ji ber ku di serdema Agiriyê de şahidiya berdêla giran a dabeşbûnên navxweyî kir, ew ji pêşbaziya di navbera partiyan de bêtir guman dikir. Dîsa jî, ew germ û bersivdayî ma ji ciwanên kurd ên ku rêberiyê digeriyan re û pir caran şîret li wan dikir ku li şûna têkoşîna çekdarî ya tavilê, veberhênanê li perwerde û hevkariya navneteweyî bikin. Aliyekî din ê sirgûniya wî ku bi piranî nehatiye behs kirin, nameyên wî yên bi rewşenbîrên ermenî yên li Îran û derveyî welêt re ne. Ji ber ku di hin qonaxên têkoşîna Araratê de li kêleka ermeniyan şer kiriye, wî van têkiliyan bi rêzdarî parastiye, wan wekî sembolek hevkariya nav-etnîkî li dijî polîtîkayên navendî yên osmanî û komarî yên tirk dibîne. Nameyên wî eleqeyek bi tevgerên berawirdî yên rizgariya neteweyî re eşkere dikin ku nîşan didin ku wî pirsa kurd ne bi tenê lê wekî beşek ji dîrokeke gerdûnî ya berfirehtir a gelên bêdewlet didît.{{sfn|Tejel|2009|p=94}}

== Mirin ==
Îhsan Nûrî Paşa di 25ê adara 1976an de li Tehranê, Îranê, di temenê nêzîkî 84 saliya xwe de koça dawî kir.{{sfn|McDowall|1996|p=215}} Çavkanî radigihînin ku mirina wî ji ber qezayek motorsîkletê çêbûye, her çend di derbarê şert û mercên rastîn de hin nakokî hene.{{sfn|Olson|2000|p=67}} Rêberên civaka kurd ên herêmî û çend çalakvanên sirgûnkirî beşdarî merasîma cenazeyê wî bûn ku ev yek statuya wî ya domdar wekî kesayetek sembolîk nîşan dide.{{sfn|Jwaideh|2006|p=191}}

Piştî mirina wî, Îhsan Nûrî li Tehranê hate definkirin ku gora wî ji bo neteweperwerên kurd ên ku serdana bajêr dikirin bû cihekî biçûk ê ziyaretê.{{sfn|McDowall|1996|p=215}} Heta piştî mirina wî jî, nivîs û bîranînên wî bandor li ser rewşenbîr, serokên leşkerî û çalakvanên siyasî yên kurd kirin û çîrokên berxwedanê li dijî hêzên dewletê yên navendî şekil dan.{{sfn|Jwaideh|2006|p=191}}

== Mîrasê wî ==
[[Wêne:Ihsan_Nuri_Pasha_and_his_wife,_Khadija_Yashar.jpg|girêdan=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ihsan_Nuri_Pasha_and_his_wife,_Khadija_Yashar.jpg|thumb|Îhsan Nûrî û hevjîna xwe Yaşar Xanim di cil û bergên kurdî.]]
Mîrasê Îhsan Nûrî Paşa di rola wî ya dualî de wekî rêberê leşkerî û sembola xeyala neteweyî ya kurd kok digire. Lêkolîner pir caran tekez dikin ku serokatiya wî di dema serhildana Agiriyê de yek ji hewldanên herî rêxistinkirî yên ji bo avakirina dewletek neteweyî ya kurd di destpêka sedsala bîstan de temsîl dikir. Tevî têkçûna dawî jî, serhildanê potansiyela rêxistinkirina leşkerî ya dîsîplînkirî û serokatiya navendî di nav fraksiyonên kurd de nîşan da, dersek ku bandor li tevgerên kurd ên paşê kir.{{sfn|McDowall|1996|p=216-219}} Ji aliyê siyasî ve, hewldanên Îhsan Nûrî tevliheviya neteweperweriya kurd nîşan dan ku diviyabû dilsoziya eşîrî, hevrikên herêmî û bîrdoziya neteweperwer a nûjen li hev bîne.{{sfn|McDowall|1996|p=216-219}} Israra wî ya li ser rêberiya birêxistinkirî, plansaziya stratejîk û ragihandinê li seranserê sinorên eşîrî ji bo rêxistinên siyasî yên kurd ên paşê, di nav de [[Partiya Demokrat a Kurdistanê]] (PDK) li [[Başûrê Kurdistanê]] û partiyên cûrbecûr li hemî parçeyên [[Kurdistan]]ê mînakek danî.{{sfn|McDowall|1996|p=216-219}} Xoybûn, rêxistina ku wî bi rê ve dibir, bû nexşeyek ji bo hevrêziya siyasî ya navneteweyî ya kur û girîngiya hevgirtina vîzyona siyasî bi şiyana leşkerî nîşan da.{{sfn|McDowall|1996|p=216-219}} Ji aliyê çandî ve, bîranîn, name û daxuyaniyên giştî yên Îhsan Nûrî beşdarî pêşxistina hişmendiya dîrokî ya kurd bûn. Bi rêya vegotinên berfireh ên şer, nîqaşên navxweyî û danûstandinan, wî vegotinek pêşkêş kir ku berxwedana kurdan wekî berdewamiya têkoşînek demdirêj a ji bo xwerêveberiyê destnîşan kir. Rewşenbîrên kurd ji hingê ve nivîsên wî wekî çavkaniyên otorîter li ser aliyên pratîkî û îdeolojîk ên tevgerên neteweperwer ên destpêkê destnîşan kirine.{{sfn|McDowall|1996|p=216-219}}

Heta li sirgûnê jî, Îhsan Nûrî bandora xwe li ser nifşên ciwan ên çalakvanên kurd domand.{{sfn|Jwaideh|2006|p=197}} Wî girîngiya perwerde, rêxistina siyasî û hişmendiya dîrokî wekî stûnên nasnameya neteweyî ya domdar tekez kir.{{sfn|Jwaideh|2006|p=197}} Nimûneya wî ya kesane - bi hev re jêhatîbûna leşkerî, pabendbûna neteweyî û berxwedana li hember têkçûnê - çîroka têkoşîna qehremanî xurt kir ku hîn jî îlhama tevgerên siyasî yên kurd dide.{{sfn|McDowall|1996|p=219}} Di bîra kurdan a hemdem de, Îhsan Nûrî pir caran wekî &quot;Bazê Agiriyê&quot; tê xuyang kirin, sembolek ku wêrekî, jîrbûna stratejîk û dilsoziya ji bo doza kurd nîşan dide.{{sfn|Olson|1989|p=147}} Jiyana wî di biyografî, belgefîlm û lêkolînên dîrokî de hatiye bîranîn, di heman demê de stratejî û nivîsên wî ji bo dersên serokatiya siyasî, dîplomasiya eşîrî û şerê gerîla têne analîz kirin.{{sfn|McDowall|1996|p=219}}

Dîroknas destnîşan dikin ku têkçûna Îhsan Nûrî di avakirina dewleteke serbixwe ya kurd a mayînde de ne ji ber nebûna serokatiyê an vîzyonê bû, lê ji ber astengiyên avahîsaziyê bû, di nav de piştgiriya derveyî ya sinorkirî, parçebûna navxweyî û rêxistina bilind a dewleta Tirkiyeyê. Digel vê yekê, kiryarên wî ji bo berxwedana neteweperest a kurd şablonek afirandin ku serhildan û tevgerên siyasî yên paşê di tevahiya sedsala bîstan de agahdar kir.{{sfn|McDowall|1996|p=219}}

Mîrateya Îhsan Nûrî di nîqaşên akademîk ên berdewam de li ser tevgera neteweyî ya kurd a destpêkê de jî diyar e.{{sfn|Özoğlu|2004|p=115}} Akademîsyen pir caran behsa serokatiya wî dikin da ku hem derfet û hem jî sînorkirinên seferberiya siyasî ya Kurd di serdema navbera şeran de nîşan bidin.{{sfn|McDowall|1996|p=220}} Şîyana wî ya yekkirina fraksiyonên cuda yên kurd, her çend demkî be jî, potansiyela hevgirtina neteweyî di bin serokatiya jêhatî de nîşan dide, derseke ku ji bo rêxistinên kurd ên paşê nayê jibîrkirin.{{sfn|Olson|2000|p=73}} Di dawiyê de, bandora wî gihîşt qada sembolîk a nasnameya kurdî û beşdarî bîranînek kolektîf a berxwedanê bû ku berdewam dike ku gotara neteweperwer şekil bide.{{sfn|McDowall|1996|p=220}} Bi saya çalakiyên xwe yên leşkerî, siyasî û rewşenbîrî, Îhsan Nûrî Paşa di dîroknivîsandina neteweperweriya Kurdî de kesayetek navendî dimîne û ji bo hem zanyar û hem jî çalakvanên ku dixwazin pêşveçûna xeyalên dewleta kurdî fam bikin xalek referansê ye.{{sfn|McDowall|1996|p=220}}

== Binerê ==

* [[Hengên Hemîdiye]]
* [[Xalîd Begê Cibirî]]

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Bîbliografî ==
{{Refbegin}}
* {{Jêder-kitêb |paşnav=McDowall |pêşnav=David |sal=1996 |sernav=A Modern History of the Kurds |cih=London |weşanger=I.B. Tauris }}
* {{Jêder-kitêb |paşnav=Olson |pêşnav=Robert |sal=1989 |sernav=The Emergence of Kurdish Nationalism and the Sheikh Said Rebellion, 1880–1925 |url=https://archive.org/details/emergenceofkurdi0000olso |cih=Austin |weşanger=University of Texas Press }}
* {{Jêder-kitêb |paşnav=Jwaideh |pêşnav=Wadie |sal=2006 |sernav=The Kurdish National Movement: Its Origins and Development |url=https://archive.org/details/kurdishnationalm0000jwai |cih=Syracuse |weşanger=Syracuse University Press }}
* {{Jêder-kitêb |paşnav=van Bruinessen |pêşnav=Martin |sal=1992 |sernav=Agha, Shaikh and State: The Social and Political Structures of Kurdistan |url=https://archive.org/details/aghashaikhstates0000brui |cih=London |weşanger=Zed Books }}
* {{Jêder-kitêb |paşnav=van Bruinessen |pêşnav=Martin |sal=2000 |sernav=Kurdish Ethno-Nationalism Versus Nation-Building States: Collected Articles |cih=Istanbul |weşanger=ISIS Press }}
* {{Jêder-kitêb |paşnav=Hassanpour |pêşnav=Amir |sal=1992 |sernav=Nationalism and Language in Kurdistan, 1918–1985 |url=https://archive.org/details/nationalismlangu0000hass |cih=San Francisco |weşanger=Mellen Research University Press }}
* {{Jêder-kitêb |paşnav=Tejel |pêşnav=Jordi |sal=2009 |sernav=Syria’s Kurds: History, Politics and Society |cih=London |weşanger=Routledge }}{{Refend}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

* [https://web.archive.org/web/20120425153838/http://www.lekolin.com/modules.php?name=News&amp;file=article&amp;sid=181 Serokê serhildana Agiriyê], Navenda Lêkolînan Kurdistan {{in lang|tr}}

{{Kontrola otorîteyê}}

{{DEFAULTSORT:Ihsan Nuri}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd ên serxwebûnê]]
[[Kategorî:Çiyayê Agirî]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1893]]
[[Kategorî:Kurdên Împeratoriya Osmanî]]
[[Kategorî:Leşkerên Împeratoriya Osmanî]]
[[Kategorî:Leşkerên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Mirin 1976]]
[[Kategorî:Neteweperwerên kurd]]
[[Kategorî:Paşa]]
[[Kategorî:Serhildanên Agiriyê]]</text>
      <sha1>djalne46jwx0jvwau4b3l6ila8auu67</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Real Madrid C.F.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20997</id>
    <revision>
      <id>2096727</id>
      <parentid>2091431</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T09:41:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>35367</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>José Mourinho</comment>
      <origin>2096727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8770" sha1="t2z3hgle64ptj9caabcakzqlzvv9t5j" xml:space="preserve">{{Agahîdank yaneya futbolê
| navê_yaneyê        = Real Madrid C.F.
| logo               = 
| logo_firehî        = 
| logo_binnivîs      = 
| navê_tev           = Yaneya Futbolê ya Real Madrid (bi [[spanî]]: ''Real Madrid Club de Fútbol'')
| bernavk            = Los Blancos (Yên Spî) Los Merengues,  Los Galácticos,  Los Vikingos
| navê_pêşanî        = ''RMA'', ''R. Madrid''
| damezrandin        = 6 adar 1902
| reng               = Xemrî - Spî
| stadyum            = [[Santiago Bernabéu]]
| zerengî            = 85.044
| şampiyona          = [[La Liga]](1.)
| darayîvan          = 
| serok              = {{Sembola alayê|ESP}} Florentino Pérez
| rahêner            = {{Sembola alayê|Îtalya}} José Mourinho
| malper             = [http://www.realmadrid.com/ www.realmadrid.com]
&lt;!-- Xelat ----&gt;
| xelat_neteweyî     = 
| xelat_navneteweyî  = 
| pattern_la1        = _realmadridcf2324h
| pattern_b1         = _realmadridcf2324h
| pattern_ra1        = _realmadridcf2324h
| pattern_sh1        = _realmadridcf2324h
| pattern_so1        = _realmadridcf2324hl
| leftarm1           = FFFFFF
| body1              = FFFFFF
| rightarm1          = FFFFFF
| shorts1            = FFFFFF
| socks1             = FFFFFF
| pattern_la2        = _realmadridcf2324a
| pattern_b2         = _realmadridcf2324a
| pattern_ra2        = _realmadridcf2324a
| pattern_sh2        = _realmadridcf2324a
| pattern_so2        = _realmadridcf2324al
| leftarm2           = 000030
| body2              = 000030
| rightarm2          = 000030
| shorts2            = 000030
| socks2             = 000030
| pattern_la3        = _realmadridcf2324t
| pattern_b3         = _realmadridcf2324t
| pattern_ra3        = _realmadridcf2324t
| pattern_sh3        = _realmadridcf2324t
| pattern_so3        = _realmadridcf2324tl
| leftarm3           = 000000
| body3              = 000000
| rightarm3          = 000000
| shorts3            = 000000
| socks3             = 000000
}}
'''Real Madrîd C.F.''' (bi spanî: Real Madrid Club de Fútbol), ku bi navê '''Real Madrîd''' tê naskirin, yaneyeke [[Futbol|futbolê]] ya profesyonel a [[Spanya|Spanî]] ye ku di 6ê adara 1902an de hatiye damezrandin û navenda wê li paytexta Spanyayê, [[Madrîd|Madrîdê]] ye. '''Real Madrîd''' di [[La Liga|Lîga Spanyayê]] de dilîze û di sedsala bîstan de wekî baştirîn yaneya futbolê hatiye hilbijartin. Ew 36 caran Lîga Spanyayê bi dest xistiye, ku ev rekora herî bilind e, û 20 caran [[Kûpaya Keyê Spanyayê|Kûpaya Padîşahê Spanyayê]] bi dest xistiye.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://sports.asharq.com/football/39770/%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D9%84-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%8A%D8%AF-%D8%A8%D8%B7%D9%84%D8%A7-%D9%84%D9%84%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D9%84%D9%84%D9%85%D8%B1%D8%A9-36-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE/ |sernav= |roja-gihiştinê=2026-09-01 |archive-date=2024-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240505184345/https://sports.asharq.com/football/39770/%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D9%84-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%8A%D8%AF-%D8%A8%D8%B7%D9%84%D8%A7-%D9%84%D9%84%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D9%84%D9%84%D9%85%D8%B1%D8%A9-36-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE/ |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; Her wiha ew bi 15 serkeftinên [[UEFA Champions League|Lîga Şampiyonan a Ewropayê]] rekorekê di destê xwe de digire.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.uefa.com/competitions/ucl/news/kind=8192/newsid=3047.html |sernav= |roja-gihiştinê=2026-09-01 |archive-date=2009-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090517074641/http://www.uefa.com/competitions/ucl/news/kind=8192/newsid=3047.html |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; Yaneya Real Madrîd di heman demê de yek ji endamên [[G-14]] bû, ku komeke ji yaneyên pêşeng ên [[Ewropa]]yê bû û niha hatiye betalkirin û li şûna wê [[Komeleya Klûbên Ewropayê]] hatiye damezrandin.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.g14.com/ |sernav= |roja-gihiştinê=2026-09-01 |archive-date=2010-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100425145131/http://www.g14.com/ |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt;

Yane di salên pêncî yên sedsala bîstan de bi hêzeke mezin li ser qada futbolê ya Ewropa û Spanyayê derket pêş. Heta di salên heştê yên heman sedsalê, ev yane yek ji baştirîn taximên werzîşê li Ewropayê bû, ku bi navê «Pola Pênc Kerxur» (''Quinta del Buitre'') dihat naskirin. Ev taxim du caran li pey hev [[Lîga Ewropayê|Kûpaya Yekîtiya Ewropayê]] (ku îro wek Lîga Ewropayê tê naskirin), pênc şampiyoniyên Spanyayê, carekê Kûpaya Spanyayê û sê [[Supercopa de España|Kûpên Superê Spanyayê]] bi dest xist. Yane yek ji sê yaneyên Spanyayê ye ku heta niha qet ji asta herî bilind a futbolê ya Spanyayê neketiye asta jêrîn; du yaneyên din [[Athletic Bilbao]] û [[Futbol Club Barcelona|Barcelona]] ne. Her wiha, ew yek ji wan yaneyan e ku li seranserê cîhanê xwedî bingeheke piştgirên pir berfireh e. Yane herwiha bi pêşbirkên xwe yên demdirêj ên dijî du yaneyên Barcelona û [[Atlético Madrid|Atlético Madrîd]] navdar e. Pêşbaziya di navbera Real Madrîd û Barcelona de bi navê [[Klasîko|El Clásico]] tê naskirin û pêşbaziya di navbera Real Madrîd û Atlético Madrîd de bi navê [[Derbeya Madrîdê]] (''El Derbi madrileño'') tê naskirin.

Real Mardid hemû maçên xwe yên malê li [[Yarîgeha Santiago Bernabéu]] li paytexta Spanyayê, Madrîdê, dilîze. Ev yane ji gelek yaneyên din ên li seranserê cîhanê cuda ye, ji ber ku endamên yaneyê xwediyê wê ne. Ji destpêka damezrandina yaneyê di sala 1902an de ve, endamên yaneyê karûbarên yaneya xwe bi hilbijartina serokekî ku li şûna wan kar dike, birêve dibin. Di 23ê kanûna pêşîn a 2000ê de, [[FIFA]] taxima Spanyayê wekî «Baştirîn Yaneya Sedsala Bîstan» hilbijart. Paşê, di 11ê gulana 2010an de, [[Federasyona Navneteweyî ya Dîrok û Statîstîkên Futbolê]] jî Real Madrîd wekî baştirîn yaneya Ewropayê ya sedsala bîstan hilbijart. Di sala 2004an de, yane ji aliyê FIFAyê Medalyaya Layiqbûnê wergirt. Di sala 2015an de jî federasyona navneteweyî ya navborî Real Madrîd careke din wekî baştirîn yaneya cîhanê de ragihand.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://iffhs.de/club-world-ranking-2014/ |sernav= |roja-gihiştinê=2026-09-01 |archive-date=2019-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321211801/https://iffhs.de/club-world-ranking-2014/ |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; Di heman salê de, Real Madrîd di rêza yaneyên Lîga Ewropayê ya Futbolê de jî li pêş hemûyan bû.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://kassiesa.home.xs4all.nl/bert/uefa/data/method4/trank2015.html |sernav= |roja-gihiştinê=2026-09-01 |archive-date=2015-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629035207/http://kassiesa.home.xs4all.nl/bert/uefa/data/method4/trank2015.html |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt;

Li gorî lêkolînekê ku [[Zanîngeha Harvardê]] di sala 2007an de kir, Real Madrîd ji hêla bingeha temaşevan û piştgirên xwe ve mezintirîn yane ye.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.realmadrid.com/en-US |sernav=}}&lt;/ref&gt; Her wiha, îro Real Madrîd li gorî budceya salane wekî dewlemendtirîn yaneya cîhanê tê hesibandin û yek ji yaneyên herî biha ye. Nirxê wê nêzî 1,4 milyar euro tê texmînkirin. Di sala 2011an de, yane dahateke pir mezin bi dest xist ku nêzî 438,6 milyon euro hat texmînkirin. Li gorî lîsteya Deloitte ya bo demsala 2014–2015an, dahata yane gihişt 577 milyon euro û Real Madrîd di nav hemû yaneyên futbolê de di rêza yekem de cih girt.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.deloitte.com/dtt/press_release/0,1014,sid%3D2834%26cid%3D191865,00.html |sernav= |roja-gihiştinê=2026-09-01 |archive-date=2008-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081123042222/http://www.deloitte.com/dtt/press_release/0,1014,sid%3D2834%26cid%3D191865,00.html |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; Di sala 2015an de, kovara [[Forbes (kovar)|Forbes]] nirxê vê yaneyê nêzî 3,24 milyar euro, anku 3,65 milyar dolar, texmîn kir. Di heman demê de, qezenca salane ya yane nêzî 577 milyon euro bû.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/uk/Documents/sports-business-group/deloitte-football-money-league-2015.PDF |sernav= |roja-gihiştinê=2026-09-01 |archive-date=2019-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404224924/https://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/uk/Documents/sports-business-group/deloitte-football-money-league-2015.PDF |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Avabûnên 1902an li Spanyayê]]
[[Kategorî:Yaneya futbolê ya Spanyayê]]</text>
      <sha1>t2z3hgle64ptj9caabcakzqlzvv9t5j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096728</id>
      <parentid>2096727</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T09:41:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>35367</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>por</comment>
      <origin>2096728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8766" sha1="gmhr0kqazf4cyyv3axu3bn2096n4nf4" xml:space="preserve">{{Agahîdank yaneya futbolê
| navê_yaneyê        = Real Madrid C.F.
| logo               = 
| logo_firehî        = 
| logo_binnivîs      = 
| navê_tev           = Yaneya Futbolê ya Real Madrid (bi [[spanî]]: ''Real Madrid Club de Fútbol'')
| bernavk            = Los Blancos (Yên Spî) Los Merengues,  Los Galácticos,  Los Vikingos
| navê_pêşanî        = ''RMA'', ''R. Madrid''
| damezrandin        = 6 adar 1902
| reng               = Xemrî - Spî
| stadyum            = [[Santiago Bernabéu]]
| zerengî            = 85.044
| şampiyona          = [[La Liga]](1.)
| darayîvan          = 
| serok              = {{Sembola alayê|ESP}} Florentino Pérez
| rahêner            = {{Sembola alayê|POR}} José Mourinho
| malper             = [http://www.realmadrid.com/ www.realmadrid.com]
&lt;!-- Xelat ----&gt;
| xelat_neteweyî     = 
| xelat_navneteweyî  = 
| pattern_la1        = _realmadridcf2324h
| pattern_b1         = _realmadridcf2324h
| pattern_ra1        = _realmadridcf2324h
| pattern_sh1        = _realmadridcf2324h
| pattern_so1        = _realmadridcf2324hl
| leftarm1           = FFFFFF
| body1              = FFFFFF
| rightarm1          = FFFFFF
| shorts1            = FFFFFF
| socks1             = FFFFFF
| pattern_la2        = _realmadridcf2324a
| pattern_b2         = _realmadridcf2324a
| pattern_ra2        = _realmadridcf2324a
| pattern_sh2        = _realmadridcf2324a
| pattern_so2        = _realmadridcf2324al
| leftarm2           = 000030
| body2              = 000030
| rightarm2          = 000030
| shorts2            = 000030
| socks2             = 000030
| pattern_la3        = _realmadridcf2324t
| pattern_b3         = _realmadridcf2324t
| pattern_ra3        = _realmadridcf2324t
| pattern_sh3        = _realmadridcf2324t
| pattern_so3        = _realmadridcf2324tl
| leftarm3           = 000000
| body3              = 000000
| rightarm3          = 000000
| shorts3            = 000000
| socks3             = 000000
}}
'''Real Madrîd C.F.''' (bi spanî: Real Madrid Club de Fútbol), ku bi navê '''Real Madrîd''' tê naskirin, yaneyeke [[Futbol|futbolê]] ya profesyonel a [[Spanya|Spanî]] ye ku di 6ê adara 1902an de hatiye damezrandin û navenda wê li paytexta Spanyayê, [[Madrîd|Madrîdê]] ye. '''Real Madrîd''' di [[La Liga|Lîga Spanyayê]] de dilîze û di sedsala bîstan de wekî baştirîn yaneya futbolê hatiye hilbijartin. Ew 36 caran Lîga Spanyayê bi dest xistiye, ku ev rekora herî bilind e, û 20 caran [[Kûpaya Keyê Spanyayê|Kûpaya Padîşahê Spanyayê]] bi dest xistiye.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://sports.asharq.com/football/39770/%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D9%84-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%8A%D8%AF-%D8%A8%D8%B7%D9%84%D8%A7-%D9%84%D9%84%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D9%84%D9%84%D9%85%D8%B1%D8%A9-36-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE/ |sernav= |roja-gihiştinê=2026-09-01 |archive-date=2024-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240505184345/https://sports.asharq.com/football/39770/%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D9%84-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%8A%D8%AF-%D8%A8%D8%B7%D9%84%D8%A7-%D9%84%D9%84%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D9%84%D9%84%D9%85%D8%B1%D8%A9-36-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE/ |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; Her wiha ew bi 15 serkeftinên [[UEFA Champions League|Lîga Şampiyonan a Ewropayê]] rekorekê di destê xwe de digire.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.uefa.com/competitions/ucl/news/kind=8192/newsid=3047.html |sernav= |roja-gihiştinê=2026-09-01 |archive-date=2009-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090517074641/http://www.uefa.com/competitions/ucl/news/kind=8192/newsid=3047.html |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; Yaneya Real Madrîd di heman demê de yek ji endamên [[G-14]] bû, ku komeke ji yaneyên pêşeng ên [[Ewropa]]yê bû û niha hatiye betalkirin û li şûna wê [[Komeleya Klûbên Ewropayê]] hatiye damezrandin.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.g14.com/ |sernav= |roja-gihiştinê=2026-09-01 |archive-date=2010-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100425145131/http://www.g14.com/ |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt;

Yane di salên pêncî yên sedsala bîstan de bi hêzeke mezin li ser qada futbolê ya Ewropa û Spanyayê derket pêş. Heta di salên heştê yên heman sedsalê, ev yane yek ji baştirîn taximên werzîşê li Ewropayê bû, ku bi navê «Pola Pênc Kerxur» (''Quinta del Buitre'') dihat naskirin. Ev taxim du caran li pey hev [[Lîga Ewropayê|Kûpaya Yekîtiya Ewropayê]] (ku îro wek Lîga Ewropayê tê naskirin), pênc şampiyoniyên Spanyayê, carekê Kûpaya Spanyayê û sê [[Supercopa de España|Kûpên Superê Spanyayê]] bi dest xist. Yane yek ji sê yaneyên Spanyayê ye ku heta niha qet ji asta herî bilind a futbolê ya Spanyayê neketiye asta jêrîn; du yaneyên din [[Athletic Bilbao]] û [[Futbol Club Barcelona|Barcelona]] ne. Her wiha, ew yek ji wan yaneyan e ku li seranserê cîhanê xwedî bingeheke piştgirên pir berfireh e. Yane herwiha bi pêşbirkên xwe yên demdirêj ên dijî du yaneyên Barcelona û [[Atlético Madrid|Atlético Madrîd]] navdar e. Pêşbaziya di navbera Real Madrîd û Barcelona de bi navê [[Klasîko|El Clásico]] tê naskirin û pêşbaziya di navbera Real Madrîd û Atlético Madrîd de bi navê [[Derbeya Madrîdê]] (''El Derbi madrileño'') tê naskirin.

Real Mardid hemû maçên xwe yên malê li [[Yarîgeha Santiago Bernabéu]] li paytexta Spanyayê, Madrîdê, dilîze. Ev yane ji gelek yaneyên din ên li seranserê cîhanê cuda ye, ji ber ku endamên yaneyê xwediyê wê ne. Ji destpêka damezrandina yaneyê di sala 1902an de ve, endamên yaneyê karûbarên yaneya xwe bi hilbijartina serokekî ku li şûna wan kar dike, birêve dibin. Di 23ê kanûna pêşîn a 2000ê de, [[FIFA]] taxima Spanyayê wekî «Baştirîn Yaneya Sedsala Bîstan» hilbijart. Paşê, di 11ê gulana 2010an de, [[Federasyona Navneteweyî ya Dîrok û Statîstîkên Futbolê]] jî Real Madrîd wekî baştirîn yaneya Ewropayê ya sedsala bîstan hilbijart. Di sala 2004an de, yane ji aliyê FIFAyê Medalyaya Layiqbûnê wergirt. Di sala 2015an de jî federasyona navneteweyî ya navborî Real Madrîd careke din wekî baştirîn yaneya cîhanê de ragihand.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://iffhs.de/club-world-ranking-2014/ |sernav= |roja-gihiştinê=2026-09-01 |archive-date=2019-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321211801/https://iffhs.de/club-world-ranking-2014/ |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; Di heman salê de, Real Madrîd di rêza yaneyên Lîga Ewropayê ya Futbolê de jî li pêş hemûyan bû.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://kassiesa.home.xs4all.nl/bert/uefa/data/method4/trank2015.html |sernav= |roja-gihiştinê=2026-09-01 |archive-date=2015-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629035207/http://kassiesa.home.xs4all.nl/bert/uefa/data/method4/trank2015.html |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt;

Li gorî lêkolînekê ku [[Zanîngeha Harvardê]] di sala 2007an de kir, Real Madrîd ji hêla bingeha temaşevan û piştgirên xwe ve mezintirîn yane ye.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.realmadrid.com/en-US |sernav=}}&lt;/ref&gt; Her wiha, îro Real Madrîd li gorî budceya salane wekî dewlemendtirîn yaneya cîhanê tê hesibandin û yek ji yaneyên herî biha ye. Nirxê wê nêzî 1,4 milyar euro tê texmînkirin. Di sala 2011an de, yane dahateke pir mezin bi dest xist ku nêzî 438,6 milyon euro hat texmînkirin. Li gorî lîsteya Deloitte ya bo demsala 2014–2015an, dahata yane gihişt 577 milyon euro û Real Madrîd di nav hemû yaneyên futbolê de di rêza yekem de cih girt.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.deloitte.com/dtt/press_release/0,1014,sid%3D2834%26cid%3D191865,00.html |sernav= |roja-gihiştinê=2026-09-01 |archive-date=2008-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081123042222/http://www.deloitte.com/dtt/press_release/0,1014,sid%3D2834%26cid%3D191865,00.html |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; Di sala 2015an de, kovara [[Forbes (kovar)|Forbes]] nirxê vê yaneyê nêzî 3,24 milyar euro, anku 3,65 milyar dolar, texmîn kir. Di heman demê de, qezenca salane ya yane nêzî 577 milyon euro bû.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/uk/Documents/sports-business-group/deloitte-football-money-league-2015.PDF |sernav= |roja-gihiştinê=2026-09-01 |archive-date=2019-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404224924/https://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/uk/Documents/sports-business-group/deloitte-football-money-league-2015.PDF |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Avabûnên 1902an li Spanyayê]]
[[Kategorî:Yaneya futbolê ya Spanyayê]]</text>
      <sha1>gmhr0kqazf4cyyv3axu3bn2096n4nf4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Baweriyên Batil ên Kurdan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21811</id>
    <revision>
      <id>2096679</id>
      <parentid>2053918</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T19:25:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>Agahîdank +</comment>
      <origin>2096679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1619" sha1="r0t5ypelywqja669aps4htus70cautj" xml:space="preserve">{{Sernavê îtalîk}}{{Agahîdank pirtûk
| nivîskar          = [[Mustafa Gazî]] û [[Ahmed Bengîn]]
| ziman             = [[Kurmancî|Kurdiya kurmancî]]
| weşanxane         = [[Enstîtuya Kelepora Kurdî]], Zincîreya Pirtûkên Enstîtuya Kelepora Kurdî 40
| dîroka_weşanê     = kanûna pêşîna 2006an
| rûpel             = 79
| isbn              = 9944-108-18-9
}}

'''Baweriyên Batil ên Kurdan''' pirtûkeke [[kurdî]] ye.

Amadekarên pirtûkê [[Mustafa Gazî]] û [[Ahmed Bengîn]] e. Ev pirtûka hanê pirtûka yekem ya [[Enstîtuya Kelepora Kurdî]] li [[Silêmanî]] ye ku bi tîpên latînî li [[Stembol]]ê çap kir û her weha di warê xwe de pirtûka pêşîn e ku li bakurê Kurdistanê li ser bîr û baweriyên batil ên kurdan hatiye weşandin. Bîr û baweriyên ku di pirtûkê cih digirin bi piranî ji herêma [[Diyarbekir]] û [[Qerecdax]]ê hatine berhevkirin, tevî vê yekê yên ji herêma [[Şirnex]] û [[Cizîr]]ê jî cih digirin. Bîr û bawerî li gorî babet û cureyên wan hatine kategorîzekirin. Wekî bîr û baweriyên li ser bêyomî, xêr û bereketê, bîr û baweriyên li ser çavînîbûn û çareyên pûçkirina wê, yên li ser cinan û çareyên dûrxistina wan, yên li ser bûk û zavatiyê, yên li ser nîşaneyên hatina mêvanan, yên li ser çilê jinan û zarokan, yên li ser jinên ducan, yên li ser balûkan, yên li ser warên cur bi cur û bîr û baweriyên li ser xewnan. Çapa yekem 1000 heb çap bûye.

== Çavkanî ==

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Pirtûk-kurdî-şitil}}

[[Kategorî:Pirtûkên kurdî]]
[[Kategorî:Pirtûkên 2006an]]</text>
      <sha1>r0t5ypelywqja669aps4htus70cautj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096680</id>
      <parentid>2096679</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T19:25:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* Çavkanî */</comment>
      <origin>2096680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1633" sha1="jwq8arw1uvpx50ix0bflemwf6tyiidb" xml:space="preserve">{{Sernavê îtalîk}}{{Agahîdank pirtûk
| nivîskar          = [[Mustafa Gazî]] û [[Ahmed Bengîn]]
| ziman             = [[Kurmancî|Kurdiya kurmancî]]
| weşanxane         = [[Enstîtuya Kelepora Kurdî]], Zincîreya Pirtûkên Enstîtuya Kelepora Kurdî 40
| dîroka_weşanê     = kanûna pêşîna 2006an
| rûpel             = 79
| isbn              = 9944-108-18-9
}}

'''Baweriyên Batil ên Kurdan''' pirtûkeke [[kurdî]] ye.

Amadekarên pirtûkê [[Mustafa Gazî]] û [[Ahmed Bengîn]] e. Ev pirtûka hanê pirtûka yekem ya [[Enstîtuya Kelepora Kurdî]] li [[Silêmanî]] ye ku bi tîpên latînî li [[Stembol]]ê çap kir û her weha di warê xwe de pirtûka pêşîn e ku li bakurê Kurdistanê li ser bîr û baweriyên batil ên kurdan hatiye weşandin. Bîr û baweriyên ku di pirtûkê cih digirin bi piranî ji herêma [[Diyarbekir]] û [[Qerecdax]]ê hatine berhevkirin, tevî vê yekê yên ji herêma [[Şirnex]] û [[Cizîr]]ê jî cih digirin. Bîr û bawerî li gorî babet û cureyên wan hatine kategorîzekirin. Wekî bîr û baweriyên li ser bêyomî, xêr û bereketê, bîr û baweriyên li ser çavînîbûn û çareyên pûçkirina wê, yên li ser cinan û çareyên dûrxistina wan, yên li ser bûk û zavatiyê, yên li ser nîşaneyên hatina mêvanan, yên li ser çilê jinan û zarokan, yên li ser jinên ducan, yên li ser balûkan, yên li ser warên cur bi cur û bîr û baweriyên li ser xewnan. Çapa yekem 1000 heb çap bûye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Pirtûk-kurdî-şitil}}

[[Kategorî:Pirtûkên kurdî]]
[[Kategorî:Pirtûkên 2006an]]</text>
      <sha1>jwq8arw1uvpx50ix0bflemwf6tyiidb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eyaz Yûsif</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31901</id>
    <revision>
      <id>2096670</id>
      <parentid>1835959</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T17:26:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>MikaelFî/ê navê [[Eyaz Yusiv]] weke [[Eyaz Yûsif]] guhart</comment>
      <origin>1835959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="734" sha1="dfouzbfo0xkypmw8vjdxhoub0ad4ac5" xml:space="preserve">{{Paqij bike|tarîx=îlon 2024}}
Hunermend '''Eyaz Yûsûf''' li sala 1961an li Taxa Qesaban ya bajarê Zaxo’yê hatiye diniyayê.Eyaz qonaxa seretayî û navendî li Zaxo xwendiye, amadeyiya çandê jî her li Zaxo qedandiye. Wê demê herkesê xwendin qedandibana an jî temenê wî gihabana 18 salî yê, diviya çûbuya leşkeriyê. Ji ber wê jî Eyaz neçar bû biçe leşkeriyê û bimêne heta li leşkeriyê pileya serleşkeriyê wergirt. Eyaz Yûsif roja 20/01/1986an li bajarê Mûsil ê jiyana xwe ji dest da û roja 21/01/1986an jî li Zaxo hat veşartin.

== Çavkanî ==
{{çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}

[[Kategorî:Hunermendên kurd]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1961]]
[[Kategorî:Kesên ji Zaxoyê]]</text>
      <sha1>dfouzbfo0xkypmw8vjdxhoub0ad4ac5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096674</id>
      <parentid>2096670</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T17:33:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2096674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="839" sha1="cu6wrpc5au0okguo6dd2hwvqd8cknw2" xml:space="preserve">{{Bêçavkanî|tarîx=îlon 2024}}

'''Eyaz Yûsif''', hunermendê kurd e ku di sala 1961an de li taxa [[Qesaban]] ya bajarê [[Zaxo]]yê hatiye diniyayê.

== Kurtejiyan ==
Eyaz Yûsif qonaxa seretayî û navendî li Zaxo xwendiye, amadeyiya çandê jî her li Zaxo qedandiye. Wê demê herkesê xwendin qedandibana an jî temenê wî gihabana 18 salî yê, diviya çûbuya leşkeriyê. Ji ber wê jî Eyaz neçar bû biçe leşkeriyê û bimêne heta li leşkeriyê pileya [[serleşker]]iyê wergirt. 

== Mirin ==
Eyaz Yûsif di 20ê kanûna paşîn a 1986an de li bajarê [[Mûsil]]ê jiyana xwe ji dest da û roja 21ê kanûna paşîn a 1986an jî li Zaxo hat veşartin.

== Çavkanî ==
{{çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}

[[Kategorî:Hunermendên kurd]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1961]]
[[Kategorî:Kesên ji Zaxoyê]]</text>
      <sha1>cu6wrpc5au0okguo6dd2hwvqd8cknw2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Allium</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42896</id>
    <revision>
      <id>2096642</id>
      <parentid>2095920</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:01:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2096642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18382" sha1="7499h1zno032e6p3eexdxbx0lgmhbd7" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî
}}
'''''Allium''''' [[riwek]]ek ji malbata [[famîleya sîr û pîvazan]] (''Allioideae'') ye ku ew jî binekomeke ''[[Alliaceae]]'' ye. [[Strîlok]]ên wê çi xavî, çi wekî biharbêhn (biharat) jî tên xwarin. Hin cureyên wê dikevin koma [[hejik]]an, lewra dibin hejik.

Di kulîna, [[pêjgeha kurd]] de cihekê wê yê girîng heye. Di gelek xwarinan de tê bikaranîn. Herwiha di bijîşkiya gelêrî û wêjeya kurd a devkî de navdar e. Ji sîra bejî re [[sîrim]] an sîrimok tê gotin. Bi şaşî li hin deveran jê re [[nanê çivîkan]], nanê çûçikan tê gotin lê ew riwekek, herwiha [[pincar]]ek din e.

Li dora 500-700 cureyên wê hene. Hin riwek hene gelek dişibin sîrimê, heger mirov wan jî bijmêre, cureyên wê ji hezarê derbastir dikin.

&lt;gallery perrow=&quot;4&quot;&gt;
Wêne:Allium caeruleum Blue Flower Head 1813px.jpg|''Allium caeruleum''
Wêne:Allium cepa B.jpg|''Allium cepa'' ('''[[pîvaz]]''')
Wêne:Allumcrispuminsun.jpg|''Allium crispum''
Wêne:Sternkugellauch.jpg|''Allium cristophii''
Wêne:Negibozu 06x1970sv.jpg|''Allium fistulosum''
Wêne:Allium karataviense Karata-Lauch 2007-05-13 347.jpg|''Allium karataviense''
Wêne:Allium moly2.JPG|''Allium moly''
Wêne:Allium narcissiflorum31072004vuegénérale.JPG|''Allium narcissiflorum''
Wêne:Ailblanc.jpg|''Allium neapolitanum ''
Wêne:Allium pendulinum.jpg|''Allium pendulinum''
Wêne:Prei bloeiend winter Farinto.jpg|''Allium porrum'' ('''[[qurad]]''')
Wêne:Allium roseum.jpg|''Allium roseum''
Wêne:Allium rotundum 290608a.jpg|''Allium rotundum''
Wêne:Allium-senescens-and-bee-0a.jpg|''Allium-senescens''
Wêne:Allium subvillosum.JPG|''Allium subvillosum''
Wêne:Alliumshevockiicloseup.jpg|''Allium shevockii''
&lt;/gallery&gt;
{{Paqij}}

== Cureyên wê di zanistiyê de ==

* Binemala ''Allium'': Ji 15 malan &lt;ref name=&quot;GRIN&quot;&gt;{{Jêder |sernav=Kopîkirina arşîvê |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?403 |roja-gihiştinê=2011-05-03 |roja-arşîvê=2009-08-27 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090827072324/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?403 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;:
** Beşa ''Allium''
*** ''[[Allium affine]]'' Ledeb.
*** ''[[Allium amethystinum]]'' guhert (Syn.: ''Allium stojanovii'' Kov.)
*** ''[[Allium ampeloprasum]]'' L. (Syn.: ''Allium babingtonii'' Borrer, ''Allium scorodoprasum'' var. ''babingtonii'' (Borrer) Regel)
*** ''[[Allium artemisietorum]]'' Eig &amp; Feinbrun
*** [[''Allium atroviolaceum'']] (Boiss.)
*** ''[[Allium aucheri]]'' Boiss. (Syn.: ''Allium caerulescens'' Boiss.)
*** ''[[Allium bourgeaui]]'' Rech. f.
*** ''[[Allium commutatum]]'' Guss.
*** ''[[Allium curtum]]'' Boiss. &amp; Gaill.
*** ''[[Allium dictyoprasum]]'' C.A.Mey. ex Kunth
*** ''[[Allium ebusitanum]]'' Font Quer (Syn.: ''Allium durandoi'' (Batt. &amp; Trab.) Seregin, ''Allium sphaerocephalon'' var. ''durandoi'' Batt. &amp; Trab.)
*** ''[[Allium fuscoviolaceum]]'' Fomin
*** ''[[Allium gramineum]]'' K.Koch (Syn.: ''Allium fominianum'' Miscz. ex Grossh. &amp; Schischk.)
*** ''[[Allium guttatum]]'' Steven (Syn.: ''Allium dalmaticum'' A. Kern. ex Janch., ''Allium margaritaceum'' Sm., ''Allium sardoum'' Moris)
*** ''[[Allium heldreichii]]'' Boiss.
*** [[Schalotte]] (''[[Allium hierochuntinum]]'' Boiss. (Syn.: ''Allium ascalonicum'' L.)
*** ''[[Allium jubatum]]'' J.F.Macbr.
*** ''[[Allium kurrat]]'' Schweinf. ex K.Krause
*** ''[[Allium longicuspis]]'' Regel
*** ''[[Allium macrochaetum]]'' Boiss. &amp; Hausskn.
*** ''[[Allium melitense]]'' (Somm. &amp; Caruana) Cif. &amp; Giacom.&lt;ref name=&quot;Mathew1996&quot;&gt;Brian Mathew: ''A review of Allium sect. Allium''. Kew : The Royal Botanic Gardens, Kew, 1996, ISBN 0-947643-93-1&lt;/ref&gt;
*** ''[[Allium ponticum]]'' Miscz. ex Grossh.
*** Sîr an [[Porrum]] (''Allium porrum'' L., Syn.: ''Allium ampeloprasum'' var. ''porrum'' (L.) J.Gay)
*** ''[[Allium pseudoampeloprasum]]'' Miscz. ex Grossh.
*** ''[[Allium pyrenaicum]]'' Costa &amp; Vayr.
*** [[Sîra glover]] (''Allium rotundum'' L., Syn.: ''Allium jajlae'' Vved., ''Allium cilicium'' Boiss., ''Allium waldsteinii'' G.Don)
*** [[Sîra navdar]] (''Allium sativum'' L.)
*** [[Sîra maran]] an Sîra bejî (''Allium scorodoprasum'' L.)
*** [[Sîra sergog]] (''Allium sphaerocephalon'' L., Syn.: ''Allium descendens'' L.)
*** ''[[Allium tuncelianum]]'' (Kollmann) Özhatay et al.
*** [[Sîra Weinbergê]] (''Allium vineale'' L.)
** Sektion ''Avulsea'':
*** ''[[Allium fibrosum]]'' Regel
*** ''[[Allium rubellum]]'' M.Bieb. (Syn.: ''Allium albanum'' Grossh. )
*** ''[[Allium umbilicatum]]'' Boiss.
** Sektion ''Brevidentia'':
*** ''[[Allium brevidens]]'' Vved.
** Sektion ''Brevispatha'':
*** ''[[Allium lojaconoi]]'' Brullo, Lanfr. &amp; P.Pavone
** Sektion ''Caerulea'':
*** [[Flieder-Lauch]], [[Blauer Kugel-Lauch]] (''[[Allium caeruleum]]'' Pall., Syn.: ''Allium azureum'' Ledeb., ''Allium viviparum'' Kar. &amp; Kir.)
*** ''[[Allium caesium]]'' Schrenk (Syn.: ''Allium urceolatum'' Regel)
*** ''[[Allium delicatulum]]'' J.F.E.Siev. ex Schult. &amp; Schult. f.
** Beşa ''Codonoprasum''
*** [[Sîra kutayî]] an [[Sîra Kielê]] (''Allium carinatum'' L., Syn.: ''Allium pulchellum'' G.Don)
*** ''[[Allium chloranthum]]'' Boiss.
*** ''[[Allium desertorum]]'' Forssk.
*** [[Sîra zer]] an [[Zersîr]] (''Allium flavum'' L., Syn.: ''Allium paczoskianum'' Tuzson)
*** ''[[Allium karsianum]]'' Fomin
*** ''[[Allium kunthianum]]'' Vved. (Syn.: ''Allium lepidum'' Kunth )
*** ''[[Allium melanantherum]]'' Pančić
*** [[Sîra kelemî]] yan Gulsîr (''[[Allium oleraceum]]'' L.)
*** ''[[Allium pallens]]'' L. (Syn.: ''Allium coppoleri'' Tineo )
*** ''[[Allium paniculatum]]'' L.
*** ''[[Allium parnassicum]]'' (Boiss.) Halacsy
*** ''[[Allium platakisii]]'' Tzanoud. &amp; Kypr.
*** ''[[Allium pseudoflavum]]'' Vved.
*** ''[[Allium rupestre]]'' Steven (Syn.: ''Allium charaulicum'' Fomin)
*** ''[[Allium stamineum]]'' Boiss.
** Be. ''Costulatae'':
*** ''[[Allium filidens]]'' Regel
*** ''[[Allium turcomanicum]]'' Regel
** Be. ''Crystallina''
** Be. ''Eremoprasum'':
*** ''[[Allium sabulosum]]'' Steven ex Bunge
** Be. ''Kopetdagia''
** Be. ''Longivaginata''
** Be. ''Mediasia''
** Be. ''Multicaulea''
** Be. ''Pallasia'':
*** ''[[Allium pallasii]]'' Murray
*** ''[[Allium tanguticum]]'' Regel
** Be. ''Spathulata''
* Binemal ''Amerallium'' Traub: 12 beş:
*** [[Sîra Neapolîtan]] (''Allium neapolitanum'' Cirillo)
** Be. ''Amerallium'' (Traub) Kamelin: Nur in der [[Neotropis]]:
*** [[Sîra Çermesoran]] (''Allium canadense'' L., Syn.: ''Allium mutabile'' Michx.)
*** ''[[Allium drummondii]]'' Regel (Syn.: ''Allium nuttallii'' S.Watson)
*** ''[[Allium geyeri]]'' S. Watson
** Be. ''Arctoprasum'' Kirschl.:
*** [[Bärlauch]] (''Allium ursinum'' L.)
** Be. ''Briseis'' (Salesb.) Stearn:
*** [[Sîra birînan]], [[Sîra kêmdîtî]] (''Allium paradoxum'' (M.Bieb.) G.Don)
*** [[Sîra zengilok]] (''Allium triquetrum'' L.)
** Be. ''Bromatorrhiza'' Ekberg:
*** ''[[Allium hookeri]]'' Thwaites
*** ''[[Allium macranthum]]'' Baker (Syn.: ''Allium oviflorum'' Regel)
*** [[Sîra dardekirî]] (''Allium pendulinum'' Ten.)
*** ''[[Allium wallichii]]'' Kunth (Syn.: ''Allium polyastrum'' Diels, ''Allium wallichianum'' Steud. nom. nud.)
** Be. ''Caulorhizideum'' Traub
** Be. ''Chamaeprason'' Hermann:
*** ''[[Allium brevistylum]]'' S.Watson
*** ''[[Allium gooddingii]]'' Ownbey
*** ''[[Allium validum]]'' S.Watson
** Be. ''Lophioprason'' Traub: Nur in der Neotropis:
*** ''[[Allium amplectens]]'' Torr. (Syn.: ''Allium attenuifolium'' Kellogg )
*** ''[[Allium bigelovii]]'' S.Watson
*** ''[[Allium campanulatum]]'' S.Watson (Syn.: ''Allium bidwelliae'' S.Watson )
*** ''[[Allium cernuum]]'' Roth
*** ''[[Allium falcifolium]]'' Hook. &amp; Arn.
*** ''[[Allium fimbriatum]]''
*** ''[[Allium lemmonii]]'' S.Watson
*** ''[[Allium munzii]]'' (Ownbey &amp; Aase ex Traub) McNeal
*** ''[[Allium praecox]]'' Brandegee
*** ''[[Allium siskiyouense]]'' Ownbey ex Traub
*** ''[[Allium stellatum]]'' Ker Gawl.
*** ''[[Allium unifolium]]'' Kellogg
** Be. ''Molium'' G.Don ex Koch:
*** ''[[Allium chamaemoly]]'' L.
*** [[Zêrsîr]] (''Allium moly'' L.)
*** [[Sîra gulan]] (''Allium roseum'' L.)
*** [[Sîra subhirsutum]] (''Allium subhirsutum'' L., Syn.: ''Allium ciliatum'' Cirillo)
*** ''[[Sîra zebdanense]]'' Boiss. &amp; Noë
** Be. ''Narkissoprason'' Hermann:
*** [[Sîra pelnarsîst]] (''Allium narcissiflorum'' Vill., Syn.: ''Allium pedemontanum'' Willd.)
** Be. ''Rhophetoprason'' Traub: Nur in der Neotropis.
** Be. ''Rhynchocarpum'' Brullo
** Be. ''Triptera''
* Binemal ''Anguinum'': 1 beş:
** Be. ''Anguinum'' G.Don:
*** ''[[Allium burdickii]]'' (Hanes) A.G.Jones
*** ''[[Allium tricoccum]]'' Aiton
*** [[Sîra victorialis]] (''Allium victorialis'' L.)
* Binemal ''Butomissa'': 2 beş:
** Be. ''Austromontana'':
*** ''[[Allium oreoprasum]]'' Schrenk
** Be. ''Butomissa'':
*** [[Sîra bêhnî]] yan Sîra Çînê (''[[Allium ramosum]]'' L.,Syn.: ''Allium odorum'' L., ''Allium tataricum'' L. f., ''Allium lancipetalum'' Y.P.Hsu, ''Allium potaninii'' Regel, ''Allium weichanicum'' Palibin.)
*** [[Sîra şêlşêlî]] (''Allium tuberosum'' Rottler ex Spreng.)
* Binemal ''Caloscordum'' (Herb.) R.M.Fritsch: 1 beş:
** Be. ''Caloscordum'' (Herb.) Bak.
* Binemal ''Cepa'': 5 Be.:
** Sektion ''Annuloprason'':
*** ''[[Allium atrosanguineum]]'' Schrenk
*** ''[[Allium kaufmannii]]'' Regel
*** ''[[Allium semenovii]]'' Regel
** Sektion ''Cepa'' (Mill.) Prokh.:
*** ''[[Allium altaicum]]'' Pall.
*** ''[[Allium asarense]]'' R.M.Fritsch &amp; Matin
*** [[Pîvazl]] (''Allium cepa'' L.)
*** ''Allium'' ×''cornutum'' Clementi
*** ''[[Allium farctum]]'' Wendelbo
*** [[Pîvazê zivistanêl]] (''Allium fistulosum'' L.)
*** ''[[Allium galanthum]]'' Kar. &amp; Kir. (Syn.: ''Allium pseudocepa'' Schrenk)
*** ''[[Allium oschaninii]]'' O.Fedtsch.
*** ''[[Allium praemixtum]]'' Vved.
*** ''Allium'' ×''proliferum'' (Moench) Schrad. ex Willd. (= ''A. fistulosum'' × ''A. cepa'', Syn.: ''Allium cepa'' var. ''bulbiferum'' Regel, ''Allium cepa'' var. ''proliferum'' (Moench) Alef., ''Allium cepa'' var. ''viviparum'' (Metzg.) Alef., ''Allium cepa viviparum'' Metzg., ''Allium'' ×''wakegii'' Araki)
*** ''[[Allium pskemense]]'' B.Fedtsch.
*** ''[[Allium rhabdotum]]'' Stearn
*** ''[[Allium vavilovii]]'' Popov &amp; Vved.
** Sektion ''Condensatum'':
*** ''[[Allium condensatum]]'' Turcz.
** Sektion ''Sacculiferum'':
*** ''[[Allium chinense]]'' G.Don (Syn.: ''Allium bakeri'' Regel )
*** ''[[Allium sacculiferum]]'' Maxim.
*** ''[[Allium thunbergii]]'' G.Don (Syn.: ''Allium taquetii'' H.Lév. )
*** ''[[Allium virgunculae]]'' F.Maek. &amp; Kitam.
** Sektion ''Schoenoprasum'':
*** ''[[Allium altyncolicum]]'' N.Friesen
*** ''[[Allium karelinii]]'' Poljakov (Syn.: ''Allium schoenoprasum'' var. ''scaberrimum'' Regel)
*** ''[[Allium ledebourianum]]'' Schult. &amp; Schult. f.
*** ''[[Allium maximowiczii]]'' Regel
*** ''[[Allium oliganthum]]'' Kar. &amp; Kir. (Syn.: ''Allium stenophyllum'' Schrenk )
*** ''[[Allium schmitzii]]'' Cout.
*** [[Schnittlauch]] (''Allium schoenoprasum'' L.)
* Binemal ''Cyathophora'': 3 Be.:
** Sektion ''Coleoblastus'':
*** ''[[Allium auriculatum]]'' Kunth
*** ''[[Allium mairei]]'' H.Lév. (Syn.: Allium yunnanense Diels)
** Sektion ''Cyathophora'':
*** ''[[Allium cyathophorum]]'' Bureau &amp; Franch.
** Sektion ''Milula''
* Binemal ''Melanocrommyum'' (Webb &amp; Berth.) Rouy: Bi 15 Be.:
** Sektion ''Acanthoprason'' Wendelbo:
*** ''[[Allium akaka]]'' S.G.Gmel. ex Schult. &amp; Schult. f.
*** ''[[Allium libani]]'' Boiss.
*** ''[[Allium materculae]]'' Bordz.
** Sektion ''Acaule'' R.M.Fritsch
** Sektion ''Acmopetala'' R.M.Fritsch:
*** ''[[Allium collismagni]]'' Kamelin
*** ''[[Allium costatovaginatum]]'' Kamelin &amp; Levichev
*** ''[[Allium fetisowii]]'' Regel
*** ''[[Allium motor]]'' Kamelin &amp; Levichev
*** ''[[Allium sewerzowii]]'' Regel
*** ''[[Allium suworowii]]'' Regel
*** ''[[Allium taeniopetalum]]'' Popov &amp; Vved. (Syn.: ''Allium baschkyzylsaicum'' Krassovsk., ''Allium mogoltavicum'' Vved.)
** Sektion ''Aroidea'' Khass. &amp; R.M.Fritsch
** Sektion ''Brevicaule'' R.M.Fritsch
** Sektion ''Compactoprason'' R.M.Fritsch:
*** ''[[Allium giganteum]]'' Regel
*** ''[[Allium macleanii]]'' Baker (Syn.: ''Allium elatum'' Regel)
** Sektion ''Kaloprason'' C.Koch:
*** [[Sîra Stêrgog]] (''Allium cristophii'' Trautv., Syn.: ''Allium albopilosum'' C.H.Wright, ''Allium christophii'' Trautv. orth. var.)
*** ''[[Allium helicophyllum]]'' Vved.
*** ''[[Allium schubertii]]'' Zucc.
*** ''[[Allium walteri]]'' Regel (Syn.: ''Allium bodeanum'' auct.)
** Sektion ''Megaloprason'' Wendelbo:
*** ''[[Allium aflatunense]]'' B.Fedtsch.
*** ''[[Allium altissimum]]'' Regel
*** ''[[Allium grande]]'' Lipsky
*** ''[[Allium jesdianum]]'' Boiss. &amp; Buhse
*** ''[[Allium rosenbachianum]]'' Regel
*** ''[[Allium stipitatum]]'' Regel
** Sektion ''Melanocrommyum'' Webb &amp; Berth.:
*** ''[[Allium aschersonianum]]'' Barbey
*** ''[[Allium asclepiadeum]]'' Bornm.
*** [[Sîra reşsorî]] (''Allium atropurpureum'' Waldst. &amp; Kit.)
*** ''[[Allium cyrilli]]'' Ten.
*** ''[[Allium decipiens]]'' Fisch. ex Schult. &amp; Schult. f.
*** [[Sîra reş]] (''Allium nigrum'' L., Syn.: ''Allium dumetorum'' Feinbrun &amp; Szel., ''Allium multibulbosum'' Jacq.)
*** ''[[Allium orientale]]'' Boiss.
*** ''[[Allium rothii]]'' Zucc.
*** ''[[Allium stenopetalum]]'' Boiss. &amp; Kotschy
*** ''[[Allium tel-avivense]]'' Eig
*** ''[[Allium tubergenii]]'' Freyn
*** ''[[Allium tulipifolium]]'' Ledeb.
** Sektion ''Miniprason'' R.M.Fritsch:
*** [[Sîra zimanşîn]] (''Allium karataviense'' Regel)
** Sektion ''Popovia'' Khass. &amp; R.M.Fritsch
** Sektion ''Pseudoprason'' (Wendelbo) K.Persson &amp; Wendelbo:
*** ''[[Allium cardiostemon]]'' Fisch. &amp; C.A.Mey.
*** ''[[Allium mariae]]'' Bordz.
** Sektion ''Regeloprason'' Wendelbo:
*** ''[[Allium darwasicum]]'' Regel
*** ''[[Allium regelii]]'' Trautv.
*** ''[[Allium winklerianum]]'' Regel
** Sektion ''Thaumasioprason'' Wendelbo
** Sektion ''Verticillata''Kamelin
* Binemal ''Microscordum'': 1 Be.:
** Sektion ''Microscordum'' Maxim.
* Binemal ''Nectaroscordum'': 1 Be.:
** Sektion ''Nectaroscordum'' (Lindl.) Gren. &amp; Godr. in der [[Neotropis]]:
*** ''[[Allium bulgaricum]]'' (Janka) Prodán (Syn.: ''Allium dioscoridis'' auct., ''Nectaroscordum bulgaricum'' Janka, ''Nectaroscordum siculum'' subsp. ''bulgaricum'' (Janka) Stearn)
*** [[Sîra Başûrê Alpan]] (''Allium insubricum'' Boiss. &amp; Reut.)
*** [[Sîra hingivî ya Sîcilya]] (''Allium siculum'' Ucria, Syn.: ''Nectaroscordum siculum'' (Ucria) Lindl.)
* Binemal ''Polyprason'': 4 Be.:
** Sektion ''Daghestanica'':
*** ''[[Allium daghestanicum]]'' Grossh.
*** ''[[Allium ericetorum]]'' Thore
*** [[Sîra bêhnî]] (''Allium suaveolens'' Jacq.)
** Sektion ''Falcatifolia'':
*** ''[[Allium carolinianum]]'' DC. (Syn.: ''Allium blandum'' Wall., ''Allium polyphyllum'' Kar. &amp; Kir., ''Allium thomsonii'' Baker)
*** ''[[Allium hymenorrhizum]]'' Ledeb.
*** ''[[Allium platyspathum]]'' Schrenk
** Sektion ''Oreiprason'':
*** ''[[Allium albovianum]]'' Vved. (Syn.: ''Allium gracile'' Albov)
*** ''[[Allium consanguineum]]'' Kunth
*** ''[[Allium glaciale]]'' Vved.
*** ''[[Allium goloskokovii]]'' Vved.
*** ''[[Allium kaschianum]]'' Regel
*** ''[[Allium kokanicum]]'' Regel
*** ''[[Allium obliquum]]'' L.
*** ''[[Allium ochroleucum]]'' Waldst. &amp; Kit.
*** ''[[Allium roylei]]'' Stearn
*** ''[[Allium saxatile]]'' M.Bieb. (Syn.: ''Allium globosum'' M.Bieb. ex DC. )
*** ''[[Allium stracheyi]]'' Baker
*** ''[[Allium talassicum]]'' Regel
** Sektion ''Scorodon'':
*** ''[[Allium frigidum]]'' Boiss. &amp; Heldr.
*** ''[[Allium jacquemontii]]'' Kunth
*** ''[[Allium macrostemon]]'' Bunge (Syn.: ''Allium grayi'' Regel, ''Allium nipponicum'' Franch. &amp; Sav.)
*** ''[[Allium popovii]]'' Vved.
* Binemal ''Porphyroprason'': 1 Be.:
** Sektion ''Porphyroprason'' Ekberg:
*** [[Sîra sorsorî]] (''Allium oreophilum'' C.A.Mey., Syn.: ''Allium ostrowskianum'' Regel)
* Binemal ''Reticulatobulbosa'': 5 Be.:
** Sektion ''Campanulata'':
*** ''[[Allium barsczewskii]]'' Lipsky
*** ''[[Allium drepanophyllum]]'' Vved.
*** ''[[Allium inconspicuum]]'' Vved.
*** ''[[Allium jodanthum]]'' Vved.
** Sektion ''Nigrimontana'':
*** ''[[Allium drobovii]]'' Vved.
** Sektion ''Reticulatobulbosa'':
*** ''[[Allium amphibolum]]'' Ledeb.
*** ''[[Allium clathratum]]'' Ledeb.
*** ''[[Allium eriocoleum]]'' Vved.
*** ''[[Allium flavidum]]'' Ledeb.
*** ''[[Allium flavovirens]]'' Regel (Syn.: ''Allium leucocephalum'' Turcz. ex Vved., ''Allium schischkinii'' K.Sobol.)
*** ''[[Allium lineare]]'' L.
*** ''[[Allium pseudostrictum]]'' Albov
*** ''[[Allium splendens]]'' Willd.
*** [[Steifer Lauch]] oder [[Steif-Lauch]] (''Allium strictum'' Schrad.)
*** ''[[Allium szovitsii]]'' Regel
** Sektion ''Scabriscapa'':
*** ''[[Allium scabriscapum]]'' Boiss. &amp; Kotschy
** Sektion ''Sikkimensia'':
*** ''[[Allium beesianum]]'' W.W.Sm.
*** ''[[Allium cyaneum]]'' Regel
*** ''[[Allium sikkimense]]'' Baker (Syn.: ''Allium kansuense'' Regel, ''Allium tibeticum'' Rendle)
* Binemal ''Rhizirideum'': 5 Be.:
** Sektion ''Caespitosoprason'':
*** ''[[Allium bidentatum]]'' Fisch. ex Prokh.
*** ''[[Allium mongolicum]]'' Regel
*** ''[[Allium polyrhizum]]'' Turcz. ex Regel
*** ''[[Allium przewalskianum]]'' Regel
*** ''[[Allium subangulatum]]'' Regel
** Sektion ''Eduardia''
** Sektion ''Rhizirideum'':
*** ''[[Allium albidum]]'' Fisch. ex M.Bieb.
*** [[Sîra Kantê]] oder [[Kanten-Lauch]] (''Allium angulosum'' L.)
*** ''[[Allium austrosibiricum]]'' N.Friesen
*** ''[[Allium burjaticum]]'' N.Friesen
*** ''[[Allium dauricum]]'' N.Friesen
*** ''[[Allium nutans]]'' L.
*** ''[[Allium prostratum]]'' Trevir.
*** ''[[Allium rubens]]'' Schrad. ex Willd.
**** [[Sîra bilindiyan]] (''[[Allium senescens]]'' L., yn.: ''Allium spurium'' G.Don, ''Allium fallax'' Schult. &amp; Schult. f., ''Allium lusitanicum'' Lam., ''Allium montanum'' F.W.Schmidt, ''Allium baicalense'' Willd., ''Allium glaucum'' Schrad. ex Poir., ''Allium saxicola'' Kitag.)
*** ''[[Allium spirale]]'' Willd.
*** ''[[Allium stellerianum]]'' Willd.
** Sektion ''Rhizomatosa''
** Sektion ''Tenuissima'':
*** ''[[Allium anisopodium]]'' Ledeb.
*** ''[[Allium vodopjanovae]]'' N.Friesen
* Binemal ''Vvedenskya'': 1 Be.:
*** ''[[Allium kujukense]]'' Vved.

== Mijarên têkildar ==
* [[Sîr (Allium sativum)]]

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}

[[Kategorî:Biharat]]
[[Kategorî:Bijîşkiya gelêrî ya kurd]]
[[Kategorî:Famîleya sîr û pîvazan]]
[[Kategorî:Sîr| ]]
[[Kategorî:Taksayên botanîk yên ku ji aliyê Carl Linnaeus ve hatine binavkirin]]</text>
      <sha1>7499h1zno032e6p3eexdxbx0lgmhbd7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096662</id>
      <parentid>2096642</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:27:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2096662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18403" sha1="80fpc9kkzqa6kcohwajo7173zdzv7co" xml:space="preserve">{{Sernav îtalîk}}
{{Agahîdanka giştî
}}
'''''Allium''''' [[riwek]]eke ji malbata [[famîleya sîr û pîvazan]] (''Allioideae'') ye ku ew jî binekomeke ''[[Alliaceae]]'' ye. [[Strîlok]]ên wê çi xavî, çi wekî biharbêhn (biharat) jî tên xwarin. Hin cureyên wê dikevin koma [[hejik]]an, lewra dibin hejik.

Di kulîna, [[pêjgeha kurd]] de cihekê wê yê girîng heye. Di gelek xwarinan de tê bikaranîn. Herwiha di bijîşkiya gelêrî û wêjeya kurd a devkî de navdar e. Ji sîra bejî re [[sîrim]] an sîrimok tê gotin. Bi şaşî li hin deveran jê re [[nanê çivîkan]], nanê çûçikan tê gotin lê ew riwekek, herwiha [[pincar]]ek din e.

Li dora 500-700 cureyên wê hene. Hin riwek hene gelek dişibin sîrimê, heger mirov wan jî bijmêre, cureyên wê ji hezarê derbastir dikin.

&lt;gallery perrow=&quot;4&quot;&gt;
Wêne:Allium caeruleum Blue Flower Head 1813px.jpg|''Allium caeruleum''
Wêne:Allium cepa B.jpg|''Allium cepa'' ('''[[pîvaz]]''')
Wêne:Allumcrispuminsun.jpg|''Allium crispum''
Wêne:Sternkugellauch.jpg|''Allium cristophii''
Wêne:Negibozu 06x1970sv.jpg|''Allium fistulosum''
Wêne:Allium karataviense Karata-Lauch 2007-05-13 347.jpg|''Allium karataviense''
Wêne:Allium moly2.JPG|''Allium moly''
Wêne:Allium narcissiflorum31072004vuegénérale.JPG|''Allium narcissiflorum''
Wêne:Ailblanc.jpg|''Allium neapolitanum ''
Wêne:Allium pendulinum.jpg|''Allium pendulinum''
Wêne:Prei bloeiend winter Farinto.jpg|''Allium porrum'' ('''[[qurad]]''')
Wêne:Allium roseum.jpg|''Allium roseum''
Wêne:Allium rotundum 290608a.jpg|''Allium rotundum''
Wêne:Allium-senescens-and-bee-0a.jpg|''Allium-senescens''
Wêne:Allium subvillosum.JPG|''Allium subvillosum''
Wêne:Alliumshevockiicloseup.jpg|''Allium shevockii''
&lt;/gallery&gt;
{{Paqij}}

== Cureyên wê di zanistiyê de ==

* Binemala ''Allium'': Ji 15 malan &lt;ref name=&quot;GRIN&quot;&gt;{{Jêder |sernav=Kopîkirina arşîvê |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?403 |roja-gihiştinê=2011-05-03 |roja-arşîvê=2009-08-27 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090827072324/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?403 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;:
** Beşa ''Allium''
*** ''[[Allium affine]]'' Ledeb.
*** ''[[Allium amethystinum]]'' guhert (Syn.: ''Allium stojanovii'' Kov.)
*** ''[[Allium ampeloprasum]]'' L. (Syn.: ''Allium babingtonii'' Borrer, ''Allium scorodoprasum'' var. ''babingtonii'' (Borrer) Regel)
*** ''[[Allium artemisietorum]]'' Eig &amp; Feinbrun
*** [[''Allium atroviolaceum'']] (Boiss.)
*** ''[[Allium aucheri]]'' Boiss. (Syn.: ''Allium caerulescens'' Boiss.)
*** ''[[Allium bourgeaui]]'' Rech. f.
*** ''[[Allium commutatum]]'' Guss.
*** ''[[Allium curtum]]'' Boiss. &amp; Gaill.
*** ''[[Allium dictyoprasum]]'' C.A.Mey. ex Kunth
*** ''[[Allium ebusitanum]]'' Font Quer (Syn.: ''Allium durandoi'' (Batt. &amp; Trab.) Seregin, ''Allium sphaerocephalon'' var. ''durandoi'' Batt. &amp; Trab.)
*** ''[[Allium fuscoviolaceum]]'' Fomin
*** ''[[Allium gramineum]]'' K.Koch (Syn.: ''Allium fominianum'' Miscz. ex Grossh. &amp; Schischk.)
*** ''[[Allium guttatum]]'' Steven (Syn.: ''Allium dalmaticum'' A. Kern. ex Janch., ''Allium margaritaceum'' Sm., ''Allium sardoum'' Moris)
*** ''[[Allium heldreichii]]'' Boiss.
*** [[Schalotte]] (''[[Allium hierochuntinum]]'' Boiss. (Syn.: ''Allium ascalonicum'' L.)
*** ''[[Allium jubatum]]'' J.F.Macbr.
*** ''[[Allium kurrat]]'' Schweinf. ex K.Krause
*** ''[[Allium longicuspis]]'' Regel
*** ''[[Allium macrochaetum]]'' Boiss. &amp; Hausskn.
*** ''[[Allium melitense]]'' (Somm. &amp; Caruana) Cif. &amp; Giacom.&lt;ref name=&quot;Mathew1996&quot;&gt;Brian Mathew: ''A review of Allium sect. Allium''. Kew : The Royal Botanic Gardens, Kew, 1996, ISBN 0-947643-93-1&lt;/ref&gt;
*** ''[[Allium ponticum]]'' Miscz. ex Grossh.
*** Sîr an [[Porrum]] (''Allium porrum'' L., Syn.: ''Allium ampeloprasum'' var. ''porrum'' (L.) J.Gay)
*** ''[[Allium pseudoampeloprasum]]'' Miscz. ex Grossh.
*** ''[[Allium pyrenaicum]]'' Costa &amp; Vayr.
*** [[Sîra glover]] (''Allium rotundum'' L., Syn.: ''Allium jajlae'' Vved., ''Allium cilicium'' Boiss., ''Allium waldsteinii'' G.Don)
*** [[Sîra navdar]] (''Allium sativum'' L.)
*** [[Sîra maran]] an Sîra bejî (''Allium scorodoprasum'' L.)
*** [[Sîra sergog]] (''Allium sphaerocephalon'' L., Syn.: ''Allium descendens'' L.)
*** ''[[Allium tuncelianum]]'' (Kollmann) Özhatay et al.
*** [[Sîra Weinbergê]] (''Allium vineale'' L.)
** Sektion ''Avulsea'':
*** ''[[Allium fibrosum]]'' Regel
*** ''[[Allium rubellum]]'' M.Bieb. (Syn.: ''Allium albanum'' Grossh. )
*** ''[[Allium umbilicatum]]'' Boiss.
** Sektion ''Brevidentia'':
*** ''[[Allium brevidens]]'' Vved.
** Sektion ''Brevispatha'':
*** ''[[Allium lojaconoi]]'' Brullo, Lanfr. &amp; P.Pavone
** Sektion ''Caerulea'':
*** [[Flieder-Lauch]], [[Blauer Kugel-Lauch]] (''[[Allium caeruleum]]'' Pall., Syn.: ''Allium azureum'' Ledeb., ''Allium viviparum'' Kar. &amp; Kir.)
*** ''[[Allium caesium]]'' Schrenk (Syn.: ''Allium urceolatum'' Regel)
*** ''[[Allium delicatulum]]'' J.F.E.Siev. ex Schult. &amp; Schult. f.
** Beşa ''Codonoprasum''
*** [[Sîra kutayî]] an [[Sîra Kielê]] (''Allium carinatum'' L., Syn.: ''Allium pulchellum'' G.Don)
*** ''[[Allium chloranthum]]'' Boiss.
*** ''[[Allium desertorum]]'' Forssk.
*** [[Sîra zer]] an [[Zersîr]] (''Allium flavum'' L., Syn.: ''Allium paczoskianum'' Tuzson)
*** ''[[Allium karsianum]]'' Fomin
*** ''[[Allium kunthianum]]'' Vved. (Syn.: ''Allium lepidum'' Kunth )
*** ''[[Allium melanantherum]]'' Pančić
*** [[Sîra kelemî]] yan Gulsîr (''[[Allium oleraceum]]'' L.)
*** ''[[Allium pallens]]'' L. (Syn.: ''Allium coppoleri'' Tineo )
*** ''[[Allium paniculatum]]'' L.
*** ''[[Allium parnassicum]]'' (Boiss.) Halacsy
*** ''[[Allium platakisii]]'' Tzanoud. &amp; Kypr.
*** ''[[Allium pseudoflavum]]'' Vved.
*** ''[[Allium rupestre]]'' Steven (Syn.: ''Allium charaulicum'' Fomin)
*** ''[[Allium stamineum]]'' Boiss.
** Be. ''Costulatae'':
*** ''[[Allium filidens]]'' Regel
*** ''[[Allium turcomanicum]]'' Regel
** Be. ''Crystallina''
** Be. ''Eremoprasum'':
*** ''[[Allium sabulosum]]'' Steven ex Bunge
** Be. ''Kopetdagia''
** Be. ''Longivaginata''
** Be. ''Mediasia''
** Be. ''Multicaulea''
** Be. ''Pallasia'':
*** ''[[Allium pallasii]]'' Murray
*** ''[[Allium tanguticum]]'' Regel
** Be. ''Spathulata''
* Binemal ''Amerallium'' Traub: 12 beş:
*** [[Sîra Neapolîtan]] (''Allium neapolitanum'' Cirillo)
** Be. ''Amerallium'' (Traub) Kamelin: Nur in der [[Neotropis]]:
*** [[Sîra Çermesoran]] (''Allium canadense'' L., Syn.: ''Allium mutabile'' Michx.)
*** ''[[Allium drummondii]]'' Regel (Syn.: ''Allium nuttallii'' S.Watson)
*** ''[[Allium geyeri]]'' S. Watson
** Be. ''Arctoprasum'' Kirschl.:
*** [[Bärlauch]] (''Allium ursinum'' L.)
** Be. ''Briseis'' (Salesb.) Stearn:
*** [[Sîra birînan]], [[Sîra kêmdîtî]] (''Allium paradoxum'' (M.Bieb.) G.Don)
*** [[Sîra zengilok]] (''Allium triquetrum'' L.)
** Be. ''Bromatorrhiza'' Ekberg:
*** ''[[Allium hookeri]]'' Thwaites
*** ''[[Allium macranthum]]'' Baker (Syn.: ''Allium oviflorum'' Regel)
*** [[Sîra dardekirî]] (''Allium pendulinum'' Ten.)
*** ''[[Allium wallichii]]'' Kunth (Syn.: ''Allium polyastrum'' Diels, ''Allium wallichianum'' Steud. nom. nud.)
** Be. ''Caulorhizideum'' Traub
** Be. ''Chamaeprason'' Hermann:
*** ''[[Allium brevistylum]]'' S.Watson
*** ''[[Allium gooddingii]]'' Ownbey
*** ''[[Allium validum]]'' S.Watson
** Be. ''Lophioprason'' Traub: Nur in der Neotropis:
*** ''[[Allium amplectens]]'' Torr. (Syn.: ''Allium attenuifolium'' Kellogg )
*** ''[[Allium bigelovii]]'' S.Watson
*** ''[[Allium campanulatum]]'' S.Watson (Syn.: ''Allium bidwelliae'' S.Watson )
*** ''[[Allium cernuum]]'' Roth
*** ''[[Allium falcifolium]]'' Hook. &amp; Arn.
*** ''[[Allium fimbriatum]]''
*** ''[[Allium lemmonii]]'' S.Watson
*** ''[[Allium munzii]]'' (Ownbey &amp; Aase ex Traub) McNeal
*** ''[[Allium praecox]]'' Brandegee
*** ''[[Allium siskiyouense]]'' Ownbey ex Traub
*** ''[[Allium stellatum]]'' Ker Gawl.
*** ''[[Allium unifolium]]'' Kellogg
** Be. ''Molium'' G.Don ex Koch:
*** ''[[Allium chamaemoly]]'' L.
*** [[Zêrsîr]] (''Allium moly'' L.)
*** [[Sîra gulan]] (''Allium roseum'' L.)
*** [[Sîra subhirsutum]] (''Allium subhirsutum'' L., Syn.: ''Allium ciliatum'' Cirillo)
*** ''[[Sîra zebdanense]]'' Boiss. &amp; Noë
** Be. ''Narkissoprason'' Hermann:
*** [[Sîra pelnarsîst]] (''Allium narcissiflorum'' Vill., Syn.: ''Allium pedemontanum'' Willd.)
** Be. ''Rhophetoprason'' Traub: Nur in der Neotropis.
** Be. ''Rhynchocarpum'' Brullo
** Be. ''Triptera''
* Binemal ''Anguinum'': 1 beş:
** Be. ''Anguinum'' G.Don:
*** ''[[Allium burdickii]]'' (Hanes) A.G.Jones
*** ''[[Allium tricoccum]]'' Aiton
*** [[Sîra victorialis]] (''Allium victorialis'' L.)
* Binemal ''Butomissa'': 2 beş:
** Be. ''Austromontana'':
*** ''[[Allium oreoprasum]]'' Schrenk
** Be. ''Butomissa'':
*** [[Sîra bêhnî]] yan Sîra Çînê (''[[Allium ramosum]]'' L.,Syn.: ''Allium odorum'' L., ''Allium tataricum'' L. f., ''Allium lancipetalum'' Y.P.Hsu, ''Allium potaninii'' Regel, ''Allium weichanicum'' Palibin.)
*** [[Sîra şêlşêlî]] (''Allium tuberosum'' Rottler ex Spreng.)
* Binemal ''Caloscordum'' (Herb.) R.M.Fritsch: 1 beş:
** Be. ''Caloscordum'' (Herb.) Bak.
* Binemal ''Cepa'': 5 Be.:
** Sektion ''Annuloprason'':
*** ''[[Allium atrosanguineum]]'' Schrenk
*** ''[[Allium kaufmannii]]'' Regel
*** ''[[Allium semenovii]]'' Regel
** Sektion ''Cepa'' (Mill.) Prokh.:
*** ''[[Allium altaicum]]'' Pall.
*** ''[[Allium asarense]]'' R.M.Fritsch &amp; Matin
*** [[Pîvazl]] (''Allium cepa'' L.)
*** ''Allium'' ×''cornutum'' Clementi
*** ''[[Allium farctum]]'' Wendelbo
*** [[Pîvazê zivistanêl]] (''Allium fistulosum'' L.)
*** ''[[Allium galanthum]]'' Kar. &amp; Kir. (Syn.: ''Allium pseudocepa'' Schrenk)
*** ''[[Allium oschaninii]]'' O.Fedtsch.
*** ''[[Allium praemixtum]]'' Vved.
*** ''Allium'' ×''proliferum'' (Moench) Schrad. ex Willd. (= ''A. fistulosum'' × ''A. cepa'', Syn.: ''Allium cepa'' var. ''bulbiferum'' Regel, ''Allium cepa'' var. ''proliferum'' (Moench) Alef., ''Allium cepa'' var. ''viviparum'' (Metzg.) Alef., ''Allium cepa viviparum'' Metzg., ''Allium'' ×''wakegii'' Araki)
*** ''[[Allium pskemense]]'' B.Fedtsch.
*** ''[[Allium rhabdotum]]'' Stearn
*** ''[[Allium vavilovii]]'' Popov &amp; Vved.
** Sektion ''Condensatum'':
*** ''[[Allium condensatum]]'' Turcz.
** Sektion ''Sacculiferum'':
*** ''[[Allium chinense]]'' G.Don (Syn.: ''Allium bakeri'' Regel )
*** ''[[Allium sacculiferum]]'' Maxim.
*** ''[[Allium thunbergii]]'' G.Don (Syn.: ''Allium taquetii'' H.Lév. )
*** ''[[Allium virgunculae]]'' F.Maek. &amp; Kitam.
** Sektion ''Schoenoprasum'':
*** ''[[Allium altyncolicum]]'' N.Friesen
*** ''[[Allium karelinii]]'' Poljakov (Syn.: ''Allium schoenoprasum'' var. ''scaberrimum'' Regel)
*** ''[[Allium ledebourianum]]'' Schult. &amp; Schult. f.
*** ''[[Allium maximowiczii]]'' Regel
*** ''[[Allium oliganthum]]'' Kar. &amp; Kir. (Syn.: ''Allium stenophyllum'' Schrenk )
*** ''[[Allium schmitzii]]'' Cout.
*** [[Schnittlauch]] (''Allium schoenoprasum'' L.)
* Binemal ''Cyathophora'': 3 Be.:
** Sektion ''Coleoblastus'':
*** ''[[Allium auriculatum]]'' Kunth
*** ''[[Allium mairei]]'' H.Lév. (Syn.: Allium yunnanense Diels)
** Sektion ''Cyathophora'':
*** ''[[Allium cyathophorum]]'' Bureau &amp; Franch.
** Sektion ''Milula''
* Binemal ''Melanocrommyum'' (Webb &amp; Berth.) Rouy: Bi 15 Be.:
** Sektion ''Acanthoprason'' Wendelbo:
*** ''[[Allium akaka]]'' S.G.Gmel. ex Schult. &amp; Schult. f.
*** ''[[Allium libani]]'' Boiss.
*** ''[[Allium materculae]]'' Bordz.
** Sektion ''Acaule'' R.M.Fritsch
** Sektion ''Acmopetala'' R.M.Fritsch:
*** ''[[Allium collismagni]]'' Kamelin
*** ''[[Allium costatovaginatum]]'' Kamelin &amp; Levichev
*** ''[[Allium fetisowii]]'' Regel
*** ''[[Allium motor]]'' Kamelin &amp; Levichev
*** ''[[Allium sewerzowii]]'' Regel
*** ''[[Allium suworowii]]'' Regel
*** ''[[Allium taeniopetalum]]'' Popov &amp; Vved. (Syn.: ''Allium baschkyzylsaicum'' Krassovsk., ''Allium mogoltavicum'' Vved.)
** Sektion ''Aroidea'' Khass. &amp; R.M.Fritsch
** Sektion ''Brevicaule'' R.M.Fritsch
** Sektion ''Compactoprason'' R.M.Fritsch:
*** ''[[Allium giganteum]]'' Regel
*** ''[[Allium macleanii]]'' Baker (Syn.: ''Allium elatum'' Regel)
** Sektion ''Kaloprason'' C.Koch:
*** [[Sîra Stêrgog]] (''Allium cristophii'' Trautv., Syn.: ''Allium albopilosum'' C.H.Wright, ''Allium christophii'' Trautv. orth. var.)
*** ''[[Allium helicophyllum]]'' Vved.
*** ''[[Allium schubertii]]'' Zucc.
*** ''[[Allium walteri]]'' Regel (Syn.: ''Allium bodeanum'' auct.)
** Sektion ''Megaloprason'' Wendelbo:
*** ''[[Allium aflatunense]]'' B.Fedtsch.
*** ''[[Allium altissimum]]'' Regel
*** ''[[Allium grande]]'' Lipsky
*** ''[[Allium jesdianum]]'' Boiss. &amp; Buhse
*** ''[[Allium rosenbachianum]]'' Regel
*** ''[[Allium stipitatum]]'' Regel
** Sektion ''Melanocrommyum'' Webb &amp; Berth.:
*** ''[[Allium aschersonianum]]'' Barbey
*** ''[[Allium asclepiadeum]]'' Bornm.
*** [[Sîra reşsorî]] (''Allium atropurpureum'' Waldst. &amp; Kit.)
*** ''[[Allium cyrilli]]'' Ten.
*** ''[[Allium decipiens]]'' Fisch. ex Schult. &amp; Schult. f.
*** [[Sîra reş]] (''Allium nigrum'' L., Syn.: ''Allium dumetorum'' Feinbrun &amp; Szel., ''Allium multibulbosum'' Jacq.)
*** ''[[Allium orientale]]'' Boiss.
*** ''[[Allium rothii]]'' Zucc.
*** ''[[Allium stenopetalum]]'' Boiss. &amp; Kotschy
*** ''[[Allium tel-avivense]]'' Eig
*** ''[[Allium tubergenii]]'' Freyn
*** ''[[Allium tulipifolium]]'' Ledeb.
** Sektion ''Miniprason'' R.M.Fritsch:
*** [[Sîra zimanşîn]] (''Allium karataviense'' Regel)
** Sektion ''Popovia'' Khass. &amp; R.M.Fritsch
** Sektion ''Pseudoprason'' (Wendelbo) K.Persson &amp; Wendelbo:
*** ''[[Allium cardiostemon]]'' Fisch. &amp; C.A.Mey.
*** ''[[Allium mariae]]'' Bordz.
** Sektion ''Regeloprason'' Wendelbo:
*** ''[[Allium darwasicum]]'' Regel
*** ''[[Allium regelii]]'' Trautv.
*** ''[[Allium winklerianum]]'' Regel
** Sektion ''Thaumasioprason'' Wendelbo
** Sektion ''Verticillata''Kamelin
* Binemal ''Microscordum'': 1 Be.:
** Sektion ''Microscordum'' Maxim.
* Binemal ''Nectaroscordum'': 1 Be.:
** Sektion ''Nectaroscordum'' (Lindl.) Gren. &amp; Godr. in der [[Neotropis]]:
*** ''[[Allium bulgaricum]]'' (Janka) Prodán (Syn.: ''Allium dioscoridis'' auct., ''Nectaroscordum bulgaricum'' Janka, ''Nectaroscordum siculum'' subsp. ''bulgaricum'' (Janka) Stearn)
*** [[Sîra Başûrê Alpan]] (''Allium insubricum'' Boiss. &amp; Reut.)
*** [[Sîra hingivî ya Sîcilya]] (''Allium siculum'' Ucria, Syn.: ''Nectaroscordum siculum'' (Ucria) Lindl.)
* Binemal ''Polyprason'': 4 Be.:
** Sektion ''Daghestanica'':
*** ''[[Allium daghestanicum]]'' Grossh.
*** ''[[Allium ericetorum]]'' Thore
*** [[Sîra bêhnî]] (''Allium suaveolens'' Jacq.)
** Sektion ''Falcatifolia'':
*** ''[[Allium carolinianum]]'' DC. (Syn.: ''Allium blandum'' Wall., ''Allium polyphyllum'' Kar. &amp; Kir., ''Allium thomsonii'' Baker)
*** ''[[Allium hymenorrhizum]]'' Ledeb.
*** ''[[Allium platyspathum]]'' Schrenk
** Sektion ''Oreiprason'':
*** ''[[Allium albovianum]]'' Vved. (Syn.: ''Allium gracile'' Albov)
*** ''[[Allium consanguineum]]'' Kunth
*** ''[[Allium glaciale]]'' Vved.
*** ''[[Allium goloskokovii]]'' Vved.
*** ''[[Allium kaschianum]]'' Regel
*** ''[[Allium kokanicum]]'' Regel
*** ''[[Allium obliquum]]'' L.
*** ''[[Allium ochroleucum]]'' Waldst. &amp; Kit.
*** ''[[Allium roylei]]'' Stearn
*** ''[[Allium saxatile]]'' M.Bieb. (Syn.: ''Allium globosum'' M.Bieb. ex DC. )
*** ''[[Allium stracheyi]]'' Baker
*** ''[[Allium talassicum]]'' Regel
** Sektion ''Scorodon'':
*** ''[[Allium frigidum]]'' Boiss. &amp; Heldr.
*** ''[[Allium jacquemontii]]'' Kunth
*** ''[[Allium macrostemon]]'' Bunge (Syn.: ''Allium grayi'' Regel, ''Allium nipponicum'' Franch. &amp; Sav.)
*** ''[[Allium popovii]]'' Vved.
* Binemal ''Porphyroprason'': 1 Be.:
** Sektion ''Porphyroprason'' Ekberg:
*** [[Sîra sorsorî]] (''Allium oreophilum'' C.A.Mey., Syn.: ''Allium ostrowskianum'' Regel)
* Binemal ''Reticulatobulbosa'': 5 Be.:
** Sektion ''Campanulata'':
*** ''[[Allium barsczewskii]]'' Lipsky
*** ''[[Allium drepanophyllum]]'' Vved.
*** ''[[Allium inconspicuum]]'' Vved.
*** ''[[Allium jodanthum]]'' Vved.
** Sektion ''Nigrimontana'':
*** ''[[Allium drobovii]]'' Vved.
** Sektion ''Reticulatobulbosa'':
*** ''[[Allium amphibolum]]'' Ledeb.
*** ''[[Allium clathratum]]'' Ledeb.
*** ''[[Allium eriocoleum]]'' Vved.
*** ''[[Allium flavidum]]'' Ledeb.
*** ''[[Allium flavovirens]]'' Regel (Syn.: ''Allium leucocephalum'' Turcz. ex Vved., ''Allium schischkinii'' K.Sobol.)
*** ''[[Allium lineare]]'' L.
*** ''[[Allium pseudostrictum]]'' Albov
*** ''[[Allium splendens]]'' Willd.
*** [[Steifer Lauch]] oder [[Steif-Lauch]] (''Allium strictum'' Schrad.)
*** ''[[Allium szovitsii]]'' Regel
** Sektion ''Scabriscapa'':
*** ''[[Allium scabriscapum]]'' Boiss. &amp; Kotschy
** Sektion ''Sikkimensia'':
*** ''[[Allium beesianum]]'' W.W.Sm.
*** ''[[Allium cyaneum]]'' Regel
*** ''[[Allium sikkimense]]'' Baker (Syn.: ''Allium kansuense'' Regel, ''Allium tibeticum'' Rendle)
* Binemal ''Rhizirideum'': 5 Be.:
** Sektion ''Caespitosoprason'':
*** ''[[Allium bidentatum]]'' Fisch. ex Prokh.
*** ''[[Allium mongolicum]]'' Regel
*** ''[[Allium polyrhizum]]'' Turcz. ex Regel
*** ''[[Allium przewalskianum]]'' Regel
*** ''[[Allium subangulatum]]'' Regel
** Sektion ''Eduardia''
** Sektion ''Rhizirideum'':
*** ''[[Allium albidum]]'' Fisch. ex M.Bieb.
*** [[Sîra Kantê]] oder [[Kanten-Lauch]] (''Allium angulosum'' L.)
*** ''[[Allium austrosibiricum]]'' N.Friesen
*** ''[[Allium burjaticum]]'' N.Friesen
*** ''[[Allium dauricum]]'' N.Friesen
*** ''[[Allium nutans]]'' L.
*** ''[[Allium prostratum]]'' Trevir.
*** ''[[Allium rubens]]'' Schrad. ex Willd.
**** [[Sîra bilindiyan]] (''[[Allium senescens]]'' L., yn.: ''Allium spurium'' G.Don, ''Allium fallax'' Schult. &amp; Schult. f., ''Allium lusitanicum'' Lam., ''Allium montanum'' F.W.Schmidt, ''Allium baicalense'' Willd., ''Allium glaucum'' Schrad. ex Poir., ''Allium saxicola'' Kitag.)
*** ''[[Allium spirale]]'' Willd.
*** ''[[Allium stellerianum]]'' Willd.
** Sektion ''Rhizomatosa''
** Sektion ''Tenuissima'':
*** ''[[Allium anisopodium]]'' Ledeb.
*** ''[[Allium vodopjanovae]]'' N.Friesen
* Binemal ''Vvedenskya'': 1 Be.:
*** ''[[Allium kujukense]]'' Vved.

== Mijarên têkildar ==
* [[Sîr (Allium sativum)]]

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}

[[Kategorî:Biharat]]
[[Kategorî:Bijîşkiya gelêrî ya kurd]]
[[Kategorî:Famîleya sîr û pîvazan]]
[[Kategorî:Sîr| ]]
[[Kategorî:Taksayên botanîk yên ku ji aliyê Carl Linnaeus ve hatine binavkirin]]</text>
      <sha1>80fpc9kkzqa6kcohwajo7173zdzv7co</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>SC Corinthians Paulista</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52658</id>
    <revision>
      <id>2096647</id>
      <parentid>1923139</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:26:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurdistanov</username>
        <id>175167</id>
      </contributor>
      <origin>2096647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2247" sha1="di51rnmavw73dccls4q93qekg9l1zjr" xml:space="preserve">{{Agahîdank yaneya futbolê
| navê_yaneyê        = SC Corinthians Paulista
| logo               = 
| logo_firehî        = 
| logo_binnivîs      = 
| navê_tev           = Sport Club Corinthians Paulista
| bernavk            = Timão ''(Tîma mezin)'' &lt;br&gt;Time do Povo ''(Tîma mirovan)''
| navê_pêşanî        = 
| damezrandin        = 01/09/1910
| reng               = 
| stadyum            = Yarîgeha Corinthiansa Nû
| zerengî            = 68.000
| şampiyona          = 
| darayîvan          = 
| serok              = 
| rahêner            = Ramón Díaz
| malper             = http://www.corinthians.com.br
&lt;!-- Xelat ----&gt;
| xelat_neteweyî     = Campeonato Brasileiro Série A &lt;br&gt;1990, 1998, 1999, 2005, 2011, 2015, 2017
| xelat_navneteweyî  = Kasa Yaneya Cîhanê ya FIFA'yê &lt;br&gt;2000
&lt;!-- Mayo: mal --&gt;
| pattern_b1         = _blackcollar
| body1              = FFFFFF
| pattern_la1        = 
| leftarm1           = FFFFFF
| pattern_ra1        = _sccp11h
| rightarm1          = FFFFFF
| pattern_sh1        = _manutd1011a
| shorts1            = 000000
| pattern_so1        = _blacktop
| socks1             = FFFFFF
 &lt;!-- Mayo: deplasman --&gt;
| pattern_b2         = _thinwhitestripes
| body2              = 000000
| pattern_la2        = _thinstripesonblack
| leftarm2           = FFFFFF
| pattern_ra2        = _thinstripesonblack
| rightarm2          = FFFFFF
| pattern_sh2        = _manutd1011h
| shorts2            = 000000
| pattern_so2        = _whitehorizontal
| socks2             = 000000
&lt;!-- Mayo: sêyem --&gt;
| pattern_b3         = 
| body3              = B22222
| pattern_la3        = 
| leftarm3           = B22222
| pattern_ra3        = 
| rightarm3          = B22222
| pattern_sh3        = 
| shorts3            = 000000
| pattern_so3        = _livorno0910h
| socks3             = 000000
}}
'''Corinthians''' (''Sport Club Corinthians Paulista'') yaneyeke navdar ya [[futbol]]ê ji rojavayê bajarê [[São Paulo]]ê li [[Brezîl]]ê ye, ku di sala [[1910]]'a de hatiye damezrandin.

== Malperên têkilîdar ==
* [http://www.corinthians.com.br Malpera fermî ya Corinthians]

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}

[[Kategorî:Brezîl|C]]
[[Kategorî:Yaneya futbolê ya Brezîlê]]
[[Kategorî:Futbol li Brezîlê]]</text>
      <sha1>di51rnmavw73dccls4q93qekg9l1zjr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yaneya futbolê ya Coritibayê</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58127</id>
    <revision>
      <id>2096648</id>
      <parentid>1975511</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:27:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurdistanov</username>
        <id>175167</id>
      </contributor>
      <origin>2096648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="787" sha1="qnxxf77iwjjix2alhbznjb8yowa3n6b" xml:space="preserve">{{Sêwî|tarîx=îlon 2024}}
{{Agahîdanka giştî
| mezinahiya_logoyê  = 100px
}}
'''Yaneya futbolê ya Coritibayê''' (wekî ''Korîtîba'' bixwîne) yan jî '''Coritiba Foot Ball Club''' yaneyeke navdar a [[futbol]]ê li rojavayê bajarê [[Curitiba]]yê li [[Brezîl]]ê ye, ku di sala [[1909]]'an de hatiye damezrandin.

== Stadyûma wê ==
[[Wêne:Estádio Major Antônio Couto Pereira, 2007-2.jpg|thumb|Stadyûma Major Antônio Couto Pereirayê]]
* Navê tev: Major Antônio Couto Pereira
* Bernavk: Alto da Glória
* Temaşevan: 37.182 temaşevan

== Malperên têkilîdar ==
* [http://www.coritiba.com.br/ Malpera fermî ya Coritiba]

{{Kontrola otorîteyê}}
{{futbol-şitil}}

[[Kategorî:Brezîl]]
[[Kategorî:Yaneya futbolê ya Brezîlê]]
[[Kategorî:Futbol li Brezîlê]]</text>
      <sha1>qnxxf77iwjjix2alhbznjb8yowa3n6b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Clube de Regatas do Flamengo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62514</id>
    <revision>
      <id>2096649</id>
      <parentid>1828687</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:27:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurdistanov</username>
        <id>175167</id>
      </contributor>
      <origin>2096649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="412" sha1="lkcf40qqq7c20cpuxdw2wkn9qvfz43c" xml:space="preserve">'''Flamengo''' (''Clube de Regatas do Flamengo'') yaneyeke navdar ya [[futbol]]ê ji rojavayê bajarê Rio de Janeiro ê li [[Brezîl]]ê ye, ku di sala [[1895]]'a de hatiye damezrandin.

== Malperên têkilîdar ==
* [http://www.flamengo.com.br Malpera fermî ya Flamengo]

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}

[[Kategorî:Brezîl|C]]
[[Kategorî:Yaneya futbolê ya Brezîlê]]
[[Kategorî:Futbol li Brezîlê]]</text>
      <sha1>lkcf40qqq7c20cpuxdw2wkn9qvfz43c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gotûbêj:Orşelîm</title>
    <ns>1</ns>
    <id>77216</id>
    <revision>
      <id>2096700</id>
      <parentid>1752021</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T21:31:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Guherto</username>
        <id>41494</id>
      </contributor>
      <comment>Guhertina navê meqalê</comment>
      <origin>2096700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1038" sha1="iutlres6tjmupksce4q58e3etzcj267" xml:space="preserve">{{Serê gotûbêjê}}
{{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Destpêkî|bingehîn=erê|1=
{{Wîkîproje Dîn|muhîmî=Herî zêde}}
}}

== Wêneya Orşelîmê ==

Min dixwast  di ingoboxê de wêne tomar bikim. Lê mixabin wêne nê tê dîtin. [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 16:12, 19 kewçêr 2018 (UTC)

== Guhertina navê meqalê ==
Halê vê meqalê ne baş e û gelekî kin e, ji ber wê ez ji nû ve dinivîsînim, bi riya tercimekirina ya îngilîzî. Li gel vê jinûvenivîsandinê, ez dixwazim navê meqalê jî biguherim û bixim navê ku kurmanc bi kar tînin. Ez dixwazim navê vê meqalê bixim '''Quds'''. Ez nizanim ev navê &quot;Orşelîm&quot; ma bi rastî tê gotin, min bixwe hîç nebihîstiye. [[Bikarhêner:Guherto|Guherto]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Guherto|gotûbêj]]) 21:31, 29 îlon 2026 (UTC)

{{dengdan2|destpêk=29.09.2026|dawî=04.10.2026}}

=== Deng ===
* {{bo}}
[[Bikarhêner:Guherto|Guherto]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Guherto|gotûbêj]]) 21:31, 29 îlon 2026 (UTC)</text>
      <sha1>iutlres6tjmupksce4q58e3etzcj267</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096701</id>
      <parentid>2096700</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T21:31:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Guherto</username>
        <id>41494</id>
      </contributor>
      <comment>/* Guhertina navê meqalê */</comment>
      <origin>2096701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1038" sha1="4tk273pfm59h8uuxthib5pst2807ine" xml:space="preserve">{{Serê gotûbêjê}}
{{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Destpêkî|bingehîn=erê|1=
{{Wîkîproje Dîn|muhîmî=Herî zêde}}
}}

== Wêneya Orşelîmê ==

Min dixwast  di ingoboxê de wêne tomar bikim. Lê mixabin wêne nê tê dîtin. [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 16:12, 19 kewçêr 2018 (UTC)

== Guhertina navê meqalê ==
Halê vê meqalê ne baş e û gelekî kin e, ji ber wê ez ji nû ve dinivîsînim, bi riya tercimekirina ya îngilîzî. Li gel vê jinûvenivîsandinê, ez dixwazim navê meqalê jî biguherim û bixim navê ku kurmanc bi kar tînin. Ez dixwazim navê vê meqalê bixim '''Quds'''. Ez nizanim ev navê &quot;Orşelîm&quot; ma bi rastî tê gotin, min bixwe hîç nebihîstiye. [[Bikarhêner:Guherto|Guherto]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Guherto|gotûbêj]]) 21:31, 29 îlon 2026 (UTC)

{{dengdan2|destpêk=29.09.2026|dawî=04.10.2026}}

=== Deng ===
* {{bo}} [[Bikarhêner:Guherto|Guherto]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Guherto|gotûbêj]]) 21:31, 29 îlon 2026 (UTC)</text>
      <sha1>4tk273pfm59h8uuxthib5pst2807ine</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096702</id>
      <parentid>2096701</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T21:34:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Guherto</username>
        <id>41494</id>
      </contributor>
      <comment>/* Guhertina navê meqalê */</comment>
      <origin>2096702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1100" sha1="6al0qk9lj02js0jv5z9ujgz1abxjrkn" xml:space="preserve">{{Serê gotûbêjê}}
{{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Destpêkî|bingehîn=erê|1=
{{Wîkîproje Dîn|muhîmî=Herî zêde}}
}}

== Wêneya Orşelîmê ==

Min dixwast  di ingoboxê de wêne tomar bikim. Lê mixabin wêne nê tê dîtin. [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 16:12, 19 kewçêr 2018 (UTC)

== Guhertina navê meqalê ==
Halê vê meqalê ne baş (ti beş nînin, format xirab e, çavkanî hema bêje nînin) e û gelekî kin e, ji ber wê ez ji nû ve dinivîsînim, bi riya tercimekirina ya îngilîzî. Li gel vê jinûvenivîsandinê, ez dixwazim navê meqalê jî biguherim û bixim navê ku kurmanc bi kar tînin. Ez dixwazim navê vê meqalê bixim '''Quds'''. Ez nizanim ev navê &quot;Orşelîm&quot; ma bi rastî tê gotin, min bixwe hîç nebihîstiye. [[Bikarhêner:Guherto|Guherto]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Guherto|gotûbêj]]) 21:31, 29 îlon 2026 (UTC)

{{dengdan2|destpêk=29.09.2026|dawî=04.10.2026}}

=== Deng ===
* {{bo}} [[Bikarhêner:Guherto|Guherto]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Guherto|gotûbêj]]) 21:31, 29 îlon 2026 (UTC)</text>
      <sha1>6al0qk9lj02js0jv5z9ujgz1abxjrkn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096703</id>
      <parentid>2096702</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T21:41:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* Deng */</comment>
      <origin>2096703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1231" sha1="l60v0yw1ji8rgxri1z4k1zgupjczmnt" xml:space="preserve">{{Serê gotûbêjê}}
{{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Destpêkî|bingehîn=erê|1=
{{Wîkîproje Dîn|muhîmî=Herî zêde}}
}}

== Wêneya Orşelîmê ==

Min dixwast  di ingoboxê de wêne tomar bikim. Lê mixabin wêne nê tê dîtin. [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 16:12, 19 kewçêr 2018 (UTC)

== Guhertina navê meqalê ==
Halê vê meqalê ne baş (ti beş nînin, format xirab e, çavkanî hema bêje nînin) e û gelekî kin e, ji ber wê ez ji nû ve dinivîsînim, bi riya tercimekirina ya îngilîzî. Li gel vê jinûvenivîsandinê, ez dixwazim navê meqalê jî biguherim û bixim navê ku kurmanc bi kar tînin. Ez dixwazim navê vê meqalê bixim '''Quds'''. Ez nizanim ev navê &quot;Orşelîm&quot; ma bi rastî tê gotin, min bixwe hîç nebihîstiye. [[Bikarhêner:Guherto|Guherto]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Guherto|gotûbêj]]) 21:31, 29 îlon 2026 (UTC)

{{dengdan2|destpêk=29.09.2026|dawî=04.10.2026}}

=== Deng ===
* {{bo}} [[Bikarhêner:Guherto|Guherto]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Guherto|gotûbêj]]) 21:31, 29 îlon 2026 (UTC)

* {{bo}} [[Bikarhêner:Kurê Acemî|Kurê Acemî]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Kurê Acemî|gotûbêj]]) 21:41, 29 îlon 2026 (UTC)</text>
      <sha1>l60v0yw1ji8rgxri1z4k1zgupjczmnt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096704</id>
      <parentid>2096703</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T21:41:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* Deng */</comment>
      <origin>2096704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1233" sha1="hjbtqj4pqo15h6ks1ayh1kx24pbpzi8" xml:space="preserve">{{Serê gotûbêjê}}
{{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Destpêkî|bingehîn=erê|1=
{{Wîkîproje Dîn|muhîmî=Herî zêde}}
}}

== Wêneya Orşelîmê ==

Min dixwast  di ingoboxê de wêne tomar bikim. Lê mixabin wêne nê tê dîtin. [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 16:12, 19 kewçêr 2018 (UTC)

== Guhertina navê meqalê ==
Halê vê meqalê ne baş (ti beş nînin, format xirab e, çavkanî hema bêje nînin) e û gelekî kin e, ji ber wê ez ji nû ve dinivîsînim, bi riya tercimekirina ya îngilîzî. Li gel vê jinûvenivîsandinê, ez dixwazim navê meqalê jî biguherim û bixim navê ku kurmanc bi kar tînin. Ez dixwazim navê vê meqalê bixim '''Quds'''. Ez nizanim ev navê &quot;Orşelîm&quot; ma bi rastî tê gotin, min bixwe hîç nebihîstiye. [[Bikarhêner:Guherto|Guherto]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Guherto|gotûbêj]]) 21:31, 29 îlon 2026 (UTC)

{{dengdan2|destpêk=29.09.2026|dawî=04.10.2026}}

=== Deng ===
* {{bo}} [[Bikarhêner:Guherto|Guherto]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Guherto|gotûbêj]]) 21:31, 29 îlon 2026 (UTC)

* {{erê}} [[Bikarhêner:Kurê Acemî|Kurê Acemî]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Kurê Acemî|gotûbêj]]) 21:41, 29 îlon 2026 (UTC)</text>
      <sha1>hjbtqj4pqo15h6ks1ayh1kx24pbpzi8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096706</id>
      <parentid>2096704</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T21:51:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ghybu</username>
        <id>9854</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Guhertina navê meqalê */ du heftê (pênc roj pirr kêm e)</comment>
      <origin>2096706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1233" sha1="0rcglshiui1yale19xsdvqa8h43cq50" xml:space="preserve">{{Serê gotûbêjê}}
{{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Destpêkî|bingehîn=erê|1=
{{Wîkîproje Dîn|muhîmî=Herî zêde}}
}}

== Wêneya Orşelîmê ==

Min dixwast  di ingoboxê de wêne tomar bikim. Lê mixabin wêne nê tê dîtin. [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 16:12, 19 kewçêr 2018 (UTC)

== Guhertina navê meqalê ==
Halê vê meqalê ne baş (ti beş nînin, format xirab e, çavkanî hema bêje nînin) e û gelekî kin e, ji ber wê ez ji nû ve dinivîsînim, bi riya tercimekirina ya îngilîzî. Li gel vê jinûvenivîsandinê, ez dixwazim navê meqalê jî biguherim û bixim navê ku kurmanc bi kar tînin. Ez dixwazim navê vê meqalê bixim '''Quds'''. Ez nizanim ev navê &quot;Orşelîm&quot; ma bi rastî tê gotin, min bixwe hîç nebihîstiye. [[Bikarhêner:Guherto|Guherto]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Guherto|gotûbêj]]) 21:31, 29 îlon 2026 (UTC)

{{dengdan2|destpêk=29.09.2026|dawî=14.10.2026}}

=== Deng ===
* {{bo}} [[Bikarhêner:Guherto|Guherto]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Guherto|gotûbêj]]) 21:31, 29 îlon 2026 (UTC)

* {{erê}} [[Bikarhêner:Kurê Acemî|Kurê Acemî]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Kurê Acemî|gotûbêj]]) 21:41, 29 îlon 2026 (UTC)</text>
      <sha1>0rcglshiui1yale19xsdvqa8h43cq50</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096714</id>
      <parentid>2096706</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:10:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Deng */</comment>
      <origin>2096714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1350" sha1="dfv2otlan2bxbyrv5g6dxa19cpnyj1u" xml:space="preserve">{{Serê gotûbêjê}}
{{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Destpêkî|bingehîn=erê|1=
{{Wîkîproje Dîn|muhîmî=Herî zêde}}
}}

== Wêneya Orşelîmê ==

Min dixwast  di ingoboxê de wêne tomar bikim. Lê mixabin wêne nê tê dîtin. [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 16:12, 19 kewçêr 2018 (UTC)

== Guhertina navê meqalê ==
Halê vê meqalê ne baş (ti beş nînin, format xirab e, çavkanî hema bêje nînin) e û gelekî kin e, ji ber wê ez ji nû ve dinivîsînim, bi riya tercimekirina ya îngilîzî. Li gel vê jinûvenivîsandinê, ez dixwazim navê meqalê jî biguherim û bixim navê ku kurmanc bi kar tînin. Ez dixwazim navê vê meqalê bixim '''Quds'''. Ez nizanim ev navê &quot;Orşelîm&quot; ma bi rastî tê gotin, min bixwe hîç nebihîstiye. [[Bikarhêner:Guherto|Guherto]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Guherto|gotûbêj]]) 21:31, 29 îlon 2026 (UTC)

{{dengdan2|destpêk=29.09.2026|dawî=14.10.2026}}

=== Deng ===
* {{bo}} [[Bikarhêner:Guherto|Guherto]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Guherto|gotûbêj]]) 21:31, 29 îlon 2026 (UTC)

* {{erê}} [[Bikarhêner:Kurê Acemî|Kurê Acemî]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Kurê Acemî|gotûbêj]]) 21:41, 29 îlon 2026 (UTC)
* {{na}} --[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 08:10, 30 îlon 2026 (UTC)</text>
      <sha1>dfv2otlan2bxbyrv5g6dxa19cpnyj1u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096731</id>
      <parentid>2096714</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T10:02:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <comment>/* Guhertina navê meqalê */ Bersiv</comment>
      <origin>2096731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1729" sha1="ckf9z1kzzd331mrgox5z79an5y0jkby" xml:space="preserve">{{Serê gotûbêjê}}
{{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Destpêkî|bingehîn=erê|1=
{{Wîkîproje Dîn|muhîmî=Herî zêde}}
}}

== Wêneya Orşelîmê ==

Min dixwast  di ingoboxê de wêne tomar bikim. Lê mixabin wêne nê tê dîtin. [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 16:12, 19 kewçêr 2018 (UTC)

== Guhertina navê meqalê ==
Halê vê meqalê ne baş (ti beş nînin, format xirab e, çavkanî hema bêje nînin) e û gelekî kin e, ji ber wê ez ji nû ve dinivîsînim, bi riya tercimekirina ya îngilîzî. Li gel vê jinûvenivîsandinê, ez dixwazim navê meqalê jî biguherim û bixim navê ku kurmanc bi kar tînin. Ez dixwazim navê vê meqalê bixim '''Quds'''. Ez nizanim ev navê &quot;Orşelîm&quot; ma bi rastî tê gotin, min bixwe hîç nebihîstiye. [[Bikarhêner:Guherto|Guherto]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Guherto|gotûbêj]]) 21:31, 29 îlon 2026 (UTC)

:@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]], @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]], @[[Bikarhêner:Biyolojiyabikurdi|Biyolojiyabikurdi]], @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], @[[Bikarhêner:Kurdistanov|Kurdistanov]], @[[Bikarhêner:Ehmedbeg|Ehmedbeg]], @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 10:02, 30 îlon 2026 (UTC)

{{dengdan2|destpêk=29.09.2026|dawî=14.10.2026}}

=== Deng ===
* {{bo}} [[Bikarhêner:Guherto|Guherto]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Guherto|gotûbêj]]) 21:31, 29 îlon 2026 (UTC)

* {{erê}} [[Bikarhêner:Kurê Acemî|Kurê Acemî]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Kurê Acemî|gotûbêj]]) 21:41, 29 îlon 2026 (UTC)
* {{na}} --[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 08:10, 30 îlon 2026 (UTC)</text>
      <sha1>ckf9z1kzzd331mrgox5z79an5y0jkby</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096735</id>
      <parentid>2096731</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T11:43:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurdistanov</username>
        <id>175167</id>
      </contributor>
      <comment>/* Guhertina navê meqalê */ Bersiv</comment>
      <origin>2096735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2146" sha1="9qytxczzap5epr1mtwjie9p5jnrnfc2" xml:space="preserve">{{Serê gotûbêjê}}
{{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Destpêkî|bingehîn=erê|1=
{{Wîkîproje Dîn|muhîmî=Herî zêde}}
}}

== Wêneya Orşelîmê ==

Min dixwast  di ingoboxê de wêne tomar bikim. Lê mixabin wêne nê tê dîtin. [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 16:12, 19 kewçêr 2018 (UTC)

== Guhertina navê meqalê ==
Halê vê meqalê ne baş (ti beş nînin, format xirab e, çavkanî hema bêje nînin) e û gelekî kin e, ji ber wê ez ji nû ve dinivîsînim, bi riya tercimekirina ya îngilîzî. Li gel vê jinûvenivîsandinê, ez dixwazim navê meqalê jî biguherim û bixim navê ku kurmanc bi kar tînin. Ez dixwazim navê vê meqalê bixim '''Quds'''. Ez nizanim ev navê &quot;Orşelîm&quot; ma bi rastî tê gotin, min bixwe hîç nebihîstiye. [[Bikarhêner:Guherto|Guherto]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Guherto|gotûbêj]]) 21:31, 29 îlon 2026 (UTC)

:@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]], @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]], @[[Bikarhêner:Biyolojiyabikurdi|Biyolojiyabikurdi]], @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], @[[Bikarhêner:Kurdistanov|Kurdistanov]], @[[Bikarhêner:Ehmedbeg|Ehmedbeg]], @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 10:02, 30 îlon 2026 (UTC)
:Pêdiviya vê gotarê bi berfirehkirinê heye, bi taybetî ji ber ku ev bajar xwedî girîngiyeke mezin e li seranserê cîhanê. Ji bo vê yekê ez spasiya te dikim. Lê di derbarê guhertina navê wê de ez ne pê re me, ji ber ku li gorî tiştê ku ez dizanim, her du form jî tên bikaranîn. [[Bikarhêner:Kurdistanov|Kurdistanov]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Kurdistanov|gotûbêj]]) 11:43, 30 îlon 2026 (UTC)

{{dengdan2|destpêk=29.09.2026|dawî=14.10.2026}}

=== Deng ===
* {{bo}} [[Bikarhêner:Guherto|Guherto]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Guherto|gotûbêj]]) 21:31, 29 îlon 2026 (UTC)

* {{erê}} [[Bikarhêner:Kurê Acemî|Kurê Acemî]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Kurê Acemî|gotûbêj]]) 21:41, 29 îlon 2026 (UTC)
* {{na}} --[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 08:10, 30 îlon 2026 (UTC)</text>
      <sha1>9qytxczzap5epr1mtwjie9p5jnrnfc2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096736</id>
      <parentid>2096735</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T11:44:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurdistanov</username>
        <id>175167</id>
      </contributor>
      <comment>/* Deng */</comment>
      <origin>2096736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2273" sha1="it7ddk4uoom346qn6l8mnpcn2u0ww9w" xml:space="preserve">{{Serê gotûbêjê}}
{{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Destpêkî|bingehîn=erê|1=
{{Wîkîproje Dîn|muhîmî=Herî zêde}}
}}

== Wêneya Orşelîmê ==

Min dixwast  di ingoboxê de wêne tomar bikim. Lê mixabin wêne nê tê dîtin. [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 16:12, 19 kewçêr 2018 (UTC)

== Guhertina navê meqalê ==
Halê vê meqalê ne baş (ti beş nînin, format xirab e, çavkanî hema bêje nînin) e û gelekî kin e, ji ber wê ez ji nû ve dinivîsînim, bi riya tercimekirina ya îngilîzî. Li gel vê jinûvenivîsandinê, ez dixwazim navê meqalê jî biguherim û bixim navê ku kurmanc bi kar tînin. Ez dixwazim navê vê meqalê bixim '''Quds'''. Ez nizanim ev navê &quot;Orşelîm&quot; ma bi rastî tê gotin, min bixwe hîç nebihîstiye. [[Bikarhêner:Guherto|Guherto]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Guherto|gotûbêj]]) 21:31, 29 îlon 2026 (UTC)

:@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]], @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]], @[[Bikarhêner:Biyolojiyabikurdi|Biyolojiyabikurdi]], @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], @[[Bikarhêner:Kurdistanov|Kurdistanov]], @[[Bikarhêner:Ehmedbeg|Ehmedbeg]], @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 10:02, 30 îlon 2026 (UTC)
:Pêdiviya vê gotarê bi berfirehkirinê heye, bi taybetî ji ber ku ev bajar xwedî girîngiyeke mezin e li seranserê cîhanê. Ji bo vê yekê ez spasiya te dikim. Lê di derbarê guhertina navê wê de ez ne pê re me, ji ber ku li gorî tiştê ku ez dizanim, her du form jî tên bikaranîn. [[Bikarhêner:Kurdistanov|Kurdistanov]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Kurdistanov|gotûbêj]]) 11:43, 30 îlon 2026 (UTC)

{{dengdan2|destpêk=29.09.2026|dawî=14.10.2026}}

=== Deng ===
* {{bo}} [[Bikarhêner:Guherto|Guherto]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Guherto|gotûbêj]]) 21:31, 29 îlon 2026 (UTC)

* {{erê}} [[Bikarhêner:Kurê Acemî|Kurê Acemî]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Kurê Acemî|gotûbêj]]) 21:41, 29 îlon 2026 (UTC)
* {{na}} --[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 08:10, 30 îlon 2026 (UTC)
* {{na}} [[Bikarhêner:Kurdistanov|Kurdistanov]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Kurdistanov|gotûbêj]]) 11:44, 30 îlon 2026 (UTC)</text>
      <sha1>it7ddk4uoom346qn6l8mnpcn2u0ww9w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096737</id>
      <parentid>2096736</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T11:48:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Biyolojiyabikurdi</username>
        <id>31567</id>
      </contributor>
      <comment>/* Guhertina navê meqalê */</comment>
      <origin>2096737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2650" sha1="ao8fofen50814fp7hutt5y93d42sxz0" xml:space="preserve">{{Serê gotûbêjê}}
{{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Destpêkî|bingehîn=erê|1=
{{Wîkîproje Dîn|muhîmî=Herî zêde}}
}}

== Wêneya Orşelîmê ==

Min dixwast  di ingoboxê de wêne tomar bikim. Lê mixabin wêne nê tê dîtin. [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 16:12, 19 kewçêr 2018 (UTC)

== Guhertina navê meqalê ==
Halê vê meqalê ne baş (ti beş nînin, format xirab e, çavkanî hema bêje nînin) e û gelekî kin e, ji ber wê ez ji nû ve dinivîsînim, bi riya tercimekirina ya îngilîzî. Li gel vê jinûvenivîsandinê, ez dixwazim navê meqalê jî biguherim û bixim navê ku kurmanc bi kar tînin. Ez dixwazim navê vê meqalê bixim '''Quds'''. Ez nizanim ev navê &quot;Orşelîm&quot; ma bi rastî tê gotin, min bixwe hîç nebihîstiye. [[Bikarhêner:Guherto|Guherto]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Guherto|gotûbêj]]) 21:31, 29 îlon 2026 (UTC)

:@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]], @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]], @[[Bikarhêner:Biyolojiyabikurdi|Biyolojiyabikurdi]], @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], @[[Bikarhêner:Kurdistanov|Kurdistanov]], @[[Bikarhêner:Ehmedbeg|Ehmedbeg]], @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 10:02, 30 îlon 2026 (UTC)
:Pêdiviya vê gotarê bi berfirehkirinê heye, bi taybetî ji ber ku ev bajar xwedî girîngiyeke mezin e li seranserê cîhanê. Ji bo vê yekê ez spasiya te dikim. Lê di derbarê guhertina navê wê de ez ne pê re me, ji ber ku li gorî tiştê ku ez dizanim, her du form jî tên bikaranîn. [[Bikarhêner:Kurdistanov|Kurdistanov]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Kurdistanov|gotûbêj]]) 11:43, 30 îlon 2026 (UTC)

{{dengdan2|destpêk=29.09.2026|dawî=14.10.2026}}

=== Deng ===
* {{bo}} [[Bikarhêner:Guherto|Guherto]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Guherto|gotûbêj]]) 21:31, 29 îlon 2026 (UTC)

* {{erê}} [[Bikarhêner:Kurê Acemî|Kurê Acemî]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Kurê Acemî|gotûbêj]]) 21:41, 29 îlon 2026 (UTC)
* {{na}} --[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 08:10, 30 îlon 2026 (UTC)
* {{na}} [[Bikarhêner:Kurdistanov|Kurdistanov]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Kurdistanov|gotûbêj]]) 11:44, 30 îlon 2026 (UTC)
* {{notr}} Çawa ko navê Konstantinopolis hatiye guhertin bo Stembol, navê Orşelîm jî bûye Qudus. Ango navê kevnar û resen Orşelîm e, lê di serî de devletên îslamî, li gelek  beşên dinyayê de ev cih wekî qudus tê zanîn. [[Bikarhêner:Biyolojiyabikurdi|Biyolojiyabikurdi]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Biyolojiyabikurdi|gotûbêj]]) 11:48, 30 îlon 2026 (UTC)</text>
      <sha1>ao8fofen50814fp7hutt5y93d42sxz0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Şablon:Dengdan2</title>
    <ns>10</ns>
    <id>94903</id>
    <revision>
      <id>2096694</id>
      <parentid>1228638</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T21:28:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Guherto</username>
        <id>41494</id>
      </contributor>
      <comment>guherandin -&gt; guhartin</comment>
      <origin>2096694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1125" sha1="bbh6c9qzlgamf0d7t76iydje7j04nap" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{|style=&quot;background-color:#eaecf0; border:1px solid #8888AA; padding:7px; margin-top:0.5em; margin-bottom:1em;&quot;
| [[Wêne:Emojione 1F5F3 ku.svg|48px|left]]
| Dengdan di '''{{{destpêk}}}an''' de dest pê kir û wê di '''{{{dawî}}}an''' de bi dawî bibe.
* &lt;small&gt;''Şablon:'' {{#ifeq:{{{1|}}}|jêbirin&lt;!--
--&gt;|''{{bimîne|}} &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{bimîne}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; {{jê bibe|}} &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{jê bibe}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;''&lt;!-- 
--&gt;|{{#ifeq:{{{1|}}}|barkirin&lt;!-- 
--&gt;|&lt;!--
--&gt;|''{{erê|}} &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{erê}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; {{na|}} &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{na}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'' &lt;!--
--&gt;}}}}&lt;!--
--&gt; ''{{notr|}} &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{notr}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; {{şirove|}} &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{şirove}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/small&gt;''
|-
| colspan=2 | &lt;hr/&gt;
|-
| colspan=2 | [[Wêne:Twemoji12 26a0.svg|20px|link=]]'''Kî dikare dengê xwe bide?''' Dengên bikarhênerên nû û IPyan nayên pejirandin û ji bo bikarhênerên din, pêş vê dengdayînê, 50 guhartin hewce dike.

|} {{#ifeq:{{{1|}}}|jêbirin|[[Kategorî:Daxwazên jêbirinê]]|}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{belgekirin}}
[[Kategorî:Dengdan (şablon)]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bbh6c9qzlgamf0d7t76iydje7j04nap</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kurdîtiya îslamî</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126797</id>
    <revision>
      <id>2096695</id>
      <parentid>1764427</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T21:29:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Guherto</username>
        <id>41494</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Guhertoî/ê navê [[Kurdayetiya îslamî]] weke [[Kurdîtiya îslamî]] guhart</comment>
      <origin>1764427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5516" sha1="rn8grz3xy4d1wipw378jiz2xvzvpvcw" xml:space="preserve">'''Kurdayetiya îslamî''', '''neteweperweriya kurdî ya îslamî''' (bi [[soranî]]: کوردایەتیی ئیسلامی, ''Kurdayetîy îslamî'') an '''senteza kurdî ya îslamî'''&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |sernav=Secular Turks fear Kurdish–Islamic synthesis after presidentials |url=https://www.hurriyetdailynews.com/opinion/barcin-yinanc/secular-turks-fear-kurdishislamic-synthesis-after-presidentials-69224 |roja-gihiştinê=2022-08-12 |malper=Hürriyet Daily News |ziman=en }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |sernav=Türk İslâm sentezinden Kürt İslâm sentezine - Yeni Akit |url=https://www.yeniakit.com.tr/yazarlar/serdar-demirel/turk-islam-sentezinden-kurt-islam-sentezine-11752.html |roja-gihiştinê=2022-08-12 |malper=www.yeniakit.com.tr |ziman=tr }}&lt;/ref&gt; de îdeolojiyek e ku [[Kurdperwerî|neteweperestiya kurd]] bi [[Îslamîzm|îslamiyetê]] re tîne yek. Ji ber ku li dijî hemû îdeolojiyên [[Tirkiye]], [[Iraq]], [[Îran]] û [[Sûrî|Sûriyê]] ye, gelek kurdan îslamiya kurdî qebûl kirine.&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/islamists-kurdistan-contradictions-between-identity-and-freedom |sernav=Islamists of Kurdistan: Contradictions Between Identity and Freedom |malper=The Washington Institute }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Övet |pêşnav=Kerem |paşnav2=Hewitt |pêşnav2=James |paşnav3=Abbas |pêşnav3=Tahir |tarîx=2022-02-23 |sernav=Understanding PKK, Kurdish Hezbollah and ISIS Recruitment in Southeastern Turkey |url=https://doi.org/10.1080/1057610X.2022.2042897 |kovar=Studies in Conflict &amp; Terrorism |cild=0 |hejmar=0 |rr=1–21 |doi=10.1080/1057610X.2022.2042897 |issn=1057-610X }}&lt;/ref&gt;

== Dîrok ==
Ev îdeolojî di [[Serhildana Şêx Seîdê Pîranî]] de hat afirandin, li wir zû mezin bû û piştgirî ji kurdan girt, gelek kesan ew yekane rêya bidestxistina serxwebûnê û parastina çand, dîn û hebûna xwe ya giştî didîtin. [[Şêx Seîd]] afirînerê îdeolojiyê ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://lareviewofbooks.org/article/more-poems-left-in-my-chest-a-portrait-of-the-poet-laureate-of-kurdish-jihad/ |sernav=Los Angeles Review of Books |tarîx=8 gulan 2019 |malper=Los Angeles Review of Books }}&lt;/ref&gt;

Yek ji kurdên îslamî yên tundtir jî mîna [[Mele Krêkar]], xwediyê asteke neteweperestiyê ye. Mele Krêkar di hin vîdyoyan de behsa pirsgirêkên kurdan û piştgiriya serxwebûna Kurdistanê dike. Tevî ku wî her dem vê yekê dikir dema ku tundrewiya xwe ya îslamî diparêze. Ew wekî &quot;Rojekê daxuyaniyên siyasî û niştimanî diweşîne, rojekê jî daxuyaniyên cîhadî diweşîne&quot;. Mele Krêkar jî populîst e, û populerbûna wî li Kurdistana Iraqê di navbera 2017 û 2019an de zêde bû, bi taybetî di nav ciwanên ku li dijî hikûmeta kurdî bûn. Rewşenbîrê kurd [[Hama Xerîb]] parêzvaniya wê yekê kir ku divê neteweperestiya kurdî ya sereke were reformkirin û îslamê jî tê de hebe.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-kovar |paşnav1=Gade |pêşnav1=Tine |paşnav2=Palani |pêşnav2=Kamaran |tarîx=22 gulan 2022 |sernav=The hybridisation of religion and nationalism in Iraqi Kurdistan: The case of Kurdish Islam |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/23802014.2022.2070269 |kovar=Third World Thematics: A TWQ Journal |cild=5 |hejmar=3–6 |rr=221–241 |doi=10.1080/23802014.2022.2070269 |doi-access=free |s2cid=249036504 }}&lt;/ref&gt; Mele Krêkar her wiha got, laîktiyê “nirxên kurdan tine kiriye”.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://rudaw.net/english/interview/29092016 |sernav=Time has come to break from Iraq, says radical Kurdish cleric Mulla Krekar |nivîskar=Mahmud Yasin Kurdi |tarîx=29 îlon 2016 |malper=rudaw.net |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161129024757/http://rudaw.net/english/interview/29092016 |roja-arşîvê=29 çiriya paşîn 2016 |rewşa-urlyê=zindî |roja-gihiştinê=28 çiriya paşîn 2016 }}&lt;/ref&gt;

Gelek kesên din jî vê îdeolojiyê wekî faşîst, tundrew, dij-tirk, dij-ereb, dij-xiristiyan, dij cihû û &quot;tehdîd li ser her kesê ku ne kurd û ne misilman be.&quot;&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Jêder-kovar |paşnav1=Gade |pêşnav1=Tine |paşnav2=Palani |pêşnav2=Kamaran |tarîx=22 gulan 2022 |sernav=The hybridisation of religion and nationalism in Iraqi Kurdistan: The case of Kurdish Islam |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/23802014.2022.2070269 |kovar=Third World Thematics: A TWQ Journal |cild=5 |hejmar=3–6 |rr=221–241 |doi=10.1080/23802014.2022.2070269 |doi-access=free |s2cid=249036504 }}&lt;/ref&gt;

== Rêxistin ==

* [[Ensarulîslam|Ensar el Îslam]]
* [[Alên Spî]]
* [[Rêxistina Xebata Rojhilatê Kurdistanê|Xebat]]
* [[Komela Îslamî ya Kurdistanê]]
* [[Hereketa Îslamiya Kurdistanê]]
* [[Bizûtinewey Îslamî le Kurdistan]]
* [[Eniya Kurdî ya Îslamî]]
* [[Rewtî Şax]]
* [[Micahîdên Kurdistanê]]
* [[Civaka Îslamiya Kurdistanê]]
* [[Partiya Doza Azadî]]
* [[Hereketa Azadî]]

== Kes ==

* [[Şêx Seîd]]
* [[Osman Ebdulezîz]]
* [[Elî Bapîr]]
* [[Mele Krêkar]]
* [[Kosarî]]
* [[Mehmet Yavuz]]
* [[Zekeriya Yapıcıoğlu]]

== Mijarên têkildar ==
* {{Ckb}} [[Kurdayetî]]
* [[Neteweperwerî]]
* [[Xoybûn]]
* [[Komeley Jiyanewey Kurdistan]]
* [[Mafê Çarenûsê]]
* [[Dijî kurdbûn]]
* [[Kurdkirin]]
* [[Selefîtî li Kurdistanê]]

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}

[[Kategorî:Dîroka kurdan]]
[[Kategorî:Hereketa serxwebûnê ya Kurdistanê]]
[[Kategorî:Neteweperweriya kurdî]]
[[Kategorî:Neteweperwerî]]</text>
      <sha1>rn8grz3xy4d1wipw378jiz2xvzvpvcw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Drîad</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136624</id>
    <revision>
      <id>2096681</id>
      <parentid>1977687</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T19:30:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2096681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="925" sha1="gt90u0qcbuwhb0h74ka0subyaw9v5mb" xml:space="preserve">{{Agahîdank xwedawend
| cure               = yewnan
| wêne               = Evelyn De Morgan - The Dryad.jpg
| sernavê_wêne       = Drîad [[Evelyn De Morgan]] (1884-1885)
}}
'''Drîad''' ([[Yewnanî]]: Δρυάδ) [[Mîtolojiya Yewnanî]] de [[Nîmfê|periyên]] dar, daristan û dehlan bû. Ew giyanên [[berû]], [[çam]], [[spîndar]], [[benav]] û [[defne]]yan bûn.&lt;ref&gt;https://digitalmapsoftheancientworld.com/mythology/greek-mythology/the-olympian-gods/the-other-olympian-gods/nymphs/dryads/&lt;/ref&gt;

== Cureyên drîadan ==

# [[Melîad]]
# [[Hamadrîad]]
# [[Epîlemîd]]
# [[Dafnê]]

== Drîadên xwedî nav ==

# Di nav jinên [[Danaûs]]ê de bi navê [[Atlanteîa]] û [[Feobê]]
# [[Chrysopeleia|Chrîsopeleîa]]
# [[Drîope]]
# [[Erato]]
# [[Eurîdîce]]
# [[Tithorea]]

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Mît-yewnan-şitil}}

[[Kategorî:Mîtolojiya yewnanî]]
[[Kategorî:Nîmfê]]</text>
      <sha1>gt90u0qcbuwhb0h74ka0subyaw9v5mb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Java bytecode</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153794</id>
    <revision>
      <id>2096711</id>
      <parentid>1674308</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:43:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Guherto</username>
        <id>41494</id>
      </contributor>
      <origin>2096711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4842" sha1="akxyc1tx9r4zr6bvu7aja02ynsy92v6" xml:space="preserve">'''Java bytecode''' (bytecoda Javayê) koma talîmatên Java virtual machinê (JVM) ye ku ji bo şuxilandina programên ko bi [[Java (zimanê bernamesaziyê)|Javayê]] û zimanên dî yên JVMê hewce ne.&lt;ref name=&quot;oracle jvm spec&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=http://docs.oracle.com/javase/specs/jvms/se8/html/ |sernav=Java Virtual Machine Specification |weşanger=Oracle |roja-gihiştinê=14 çiriya paşîn 2023 }}&lt;/ref&gt; Her emelê bytecodê di JVMê de bi yek baytî tê şanîkirin -- sebeba navê &quot;bytecode&quot; (koda baytan) -- û ew dike ku ev bibe formeke piçûk ji bo talîmatan.&lt;ref name=&quot;JVM Book&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Java Virtual Machine Specification |paşnav=Lindholm |pêşnav=Tim |weşanger=Oracle |sal=2015 |isbn=978-0133905908 }}&lt;/ref&gt; Ev forma &quot;di neqebê de&quot; dike ku programên Javayê karibin negirêdayî platformê bin, ji ber ku nayêne kompîlekirinî qoda natîv ya mekînê lê têne kompîlekirinî formateke ko li her derî kare were şuxilandin di neqeba împlementasyonên JVMê ên biferq.

JVM wê bytecodê dixwîne yan jî di-cih-de dixe qoda natîv ya mekînê bi kompîlereke Just-In-Timê (JIT), û bi wî şiklî performansa programên Javayê bi pêş dixe. Dîzayna Java bytecodê dereceke bilind ya negirêdayîbûna platformê (cross-platform) û emniyetê dike hedef, û program di cihê JVMê yê kontrolkirî de têne şuxilandin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Arnold |pêşnav=Ken |sal=1996 |sernav=The Java Programming Language |kovar=Sun Microsystems |cild=1 |hejmar=1 |rr=30–40 }}&lt;/ref&gt; Bêhtirê caran programkerên Javayê destê xwe nadine bytecodê, lê heke yek ji şiklê wê fêm bike ew kare ji yekî re bibe arîkar wextê ko yek bikeve pey xeletiyên programan yan jî bixwaze wan zûtir bike.

== Eleqe bi Javayê re ==
Heya programkerên [[Java (zimanê bernamesaziyê)|Javayê]] ne hewce ji bytecodê hebe û ne hewce ye fêm bikin jî. Lê, wek ku di kovara IBMê ya developerWorks de hatiye gotin, &quot;Ku yek bytecode fêm bike û zanibe bê çi bytecode ji [[kompîlera Java]]yê were çêkirin ew eynî bi şiklê ko heya assemblyê arî programkerên C û C++ê dike, arî yekî dike&quot;.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://developer.ibm.com/languages/java/ |sernav=IBM Developer |malper=developer.ibm.com |roja-gihiştinê=20 sibat 2006 }}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Pêşpirtik/paşpirtik
!Çeşîdê operandê
|-
|&lt;code&gt;i&lt;/code&gt;
|integer
|-
|&lt;code&gt;l&lt;/code&gt;
|long
|-
|&lt;code&gt;s&lt;/code&gt;
|short
|-
|&lt;code&gt;b&lt;/code&gt;
|byte
|-
|&lt;code&gt;c&lt;/code&gt;
|character
|-
|&lt;code&gt;f&lt;/code&gt;
|float
|-
|&lt;code&gt;d&lt;/code&gt;
|double
|-
|&lt;code&gt;a&lt;/code&gt;
|reference
|}
Mesela, &lt;code&gt;iadd&lt;/code&gt; du &quot;integer&quot;-an (reqemên sihê/tevahî) li hev zêde dike, û &lt;code&gt;dadd&lt;/code&gt; du &quot;double&quot;-yan lev zêde ke. Talîmatên &lt;code&gt;con&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&lt;code&gt;load&lt;/code&gt;&lt;/code&gt;, bi varyantên ku bi &lt;code&gt;_''n''&lt;/code&gt; re xilas dibin jî hene, ku &lt;code&gt;''n''&lt;/code&gt; reqemek e, ji bo &lt;code&gt;''load''&lt;/code&gt; û &lt;code&gt;store&lt;/code&gt; ji 0 heta 3 ye û ji bo &lt;code&gt;constn&lt;/code&gt; li gora çeşîdî tê guhertin.

Li vê qoda Javayê meyzênin:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;java&quot;&gt;
outer:
for (int i = 2; i &lt; 1000; i++) {
    for (int j = 2; j &lt; i; j++) {
        if (i % j == 0)
            continue outer;
    }
    System.out.println (i);
}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

Kompîlereke Javayê kare qoda banî tercime bike vê bytecodê, heke ew qod di nav metodek/funksiyonekê de bane:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;jasmin&quot;&gt;
0:   iconst_2
1:   istore_1
2:   iload_1
3:   sipush  1000
6:   if_icmpge       44
9:   iconst_2
10:  istore_2
11:  iload_2
12:  iload_1
13:  if_icmpge       31
16:  iload_1
17:  iload_2
18:  irem
19:  ifne    25
22:  goto    38
25:  iinc    2, 1
28:  goto    11
31:  getstatic       #84; // Field java/lang/System.out:Ljava/io/PrintStream;
34:  iload_1
35:  invokevirtual   #85; // Method java/io/PrintStream.println:(I)V
38:  iinc    1, 1
41:  goto    2
44:  return
&lt;/syntaxhighlight&gt;

== Jenerasyon ==
Zimanê ko herî zêde Java virtual machinê dike hedef Java ye. Di serî de tenê yek kompîler hebû, kompîlera ''javac''ê ya ji Sun Microsystemsê, ku [[Java (zimanê bernamesaziyê)|qoda çavkaniyê ya Javayê]] ji Java kompîle dikir Java bytecode; lê ji ber ku hemû xasiyetên ji bo bytecodeya Java niha li ber destan in, kom/kesên dî jî kompîlerên ko Java bytecodê çêdikin çêkirine. Nimûnên kompîlerên dî:

* Eclipse compiler for Java (ECJ)
* Jikes (ji [[IBM]]ê hatiye çêkirin, bi {{girêdan|lt=C++ê|C++|en}})
* Espresso (Tenê Java 1.0)
* {{girêdan|lt=GNU Compiler for Java|GNU_Compiler_for_Java|en}} (GCJ), ji Java kompîle dike Java bytecodê û ew kare kompîle bike qoda natîv ya mekînê jî. Heta versiyona 6a perçekek ji {{girêdan|lt=GNU Compiler Collection|GNU_Compiler_Collection|en}} (GCC) bû.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî|2}}
{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Platforma Javayê]]</text>
      <sha1>akxyc1tx9r4zr6bvu7aja02ynsy92v6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096712</id>
      <parentid>2096711</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T22:46:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Guherto</username>
        <id>41494</id>
      </contributor>
      <origin>2096712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4842" sha1="7aelmzbk7ytq2e2qv0dolrodn63sqtv" xml:space="preserve">'''Java bytecode''' (bytecoda Javayê) koma talîmatên Java virtual machinê (JVM) ye ku ji bo şuxilandina programên ko bi [[Java (zimanê bernamesaziyê)|Javayê]] û zimanên dî yên JVMê hewce ne.&lt;ref name=&quot;oracle jvm spec&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=http://docs.oracle.com/javase/specs/jvms/se8/html/ |sernav=Java Virtual Machine Specification |weşanger=Oracle |roja-gihiştinê=14 çiriya paşîn 2023 }}&lt;/ref&gt; Her emelê bytecodê di JVMê de bi yek baytî tê şanîkirin -- sebeba navê &quot;bytecode&quot; (koda baytan) -- û ew dike ku ev bibe formeke piçûk ji bo talîmatan.&lt;ref name=&quot;JVM Book&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Java Virtual Machine Specification |paşnav=Lindholm |pêşnav=Tim |weşanger=Oracle |sal=2015 |isbn=978-0133905908 }}&lt;/ref&gt; Ev forma &quot;di neqebê de&quot; dike ku programên Javayê karibin negirêdayî platformê bin, ji ber ku nayêne kompîlekirinî qoda natîv ya mekînê lê têne kompîlekirinî formateke ko li her derî kare were şuxilandin di neqeba împlementasyonên JVMê ên biferq.

JVM wê bytecodê dixwîne yan jî di-cih-de dixe qoda natîv ya mekînê bi kompîlereke Just-In-Timê (JIT), û bi wî şiklî performansa programên Javayê bi pêş dixe. Dîzayna Java bytecodê dereceke bilind ya negirêdayîbûna platformê (cross-platform) û emniyetê dike hedef, û program di cihê JVMê yê kontrolkirî de têne şuxilandin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Arnold |pêşnav=Ken |sal=1996 |sernav=The Java Programming Language |kovar=Sun Microsystems |cild=1 |hejmar=1 |rr=30–40 }}&lt;/ref&gt; Bêhtirê caran programkerên Javayê destê xwe nadine bytecodê, lê heke yek ji şiklê wê fêm bike ew kare ji yekî re bibe arîkar wextê ko yek bikeve pey xeletiyên programan yan jî bixwaze wan zûtir bike.

== Eleqe bi Javayê re ==
Heya programkerên [[Java (zimanê bernamesaziyê)|Javayê]] ne hewce ji bytecodê hebe û ne hewce ye fêm bikin jî. Lê, wek ku di kovara IBMê ya developerWorks de hatiye gotin, &quot;Ku yek bytecode fêm bike û zanibe bê çi bytecode ji [[kompîlera Java]]yê were çêkirin ew eynî bi şiklê ko heya assemblyê arî programkerên C û C++ê dike, arî yekî dike&quot;.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://developer.ibm.com/languages/java/ |sernav=IBM Developer |malper=developer.ibm.com |roja-gihiştinê=20 sibat 2006 }}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Pêşpirtik/paşpirtik
!Çeşîdê operandê
|-
|&lt;code&gt;i&lt;/code&gt;
|integer
|-
|&lt;code&gt;l&lt;/code&gt;
|long
|-
|&lt;code&gt;s&lt;/code&gt;
|short
|-
|&lt;code&gt;b&lt;/code&gt;
|byte
|-
|&lt;code&gt;c&lt;/code&gt;
|character
|-
|&lt;code&gt;f&lt;/code&gt;
|float
|-
|&lt;code&gt;d&lt;/code&gt;
|double
|-
|&lt;code&gt;a&lt;/code&gt;
|reference
|}
Mesela, &lt;code&gt;iadd&lt;/code&gt; du &quot;integer&quot;-an (reqemên sihê/tevahî) li hev zêde dike, û &lt;code&gt;dadd&lt;/code&gt; du &quot;double&quot;-yan li hev zêde dike. Talîmatên &lt;code&gt;con&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;load&lt;/code&gt;, bi varyantên ku bi &lt;code&gt;_''n''&lt;/code&gt; re xilas dibin jî hene, reqemek dikeve dewsa &lt;code&gt;''n''&lt;/code&gt;. Ji bo &lt;code&gt;''load''&lt;/code&gt; û &lt;code&gt;store&lt;/code&gt; ji 0 heta 3 ye û ji bo &lt;code&gt;constn&lt;/code&gt; li gora çeşîdî tê guhertin.

Li vê qoda Javayê meyzênin:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;java&quot;&gt;
outer:
for (int i = 2; i &lt; 1000; i++) {
    for (int j = 2; j &lt; i; j++) {
        if (i % j == 0)
            continue outer;
    }
    System.out.println (i);
}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

Kompîlereke Javayê kare qoda banî tercime bike vê bytecodê, heke ew qod di nav metodek/funksiyonekê de bane:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;jasmin&quot;&gt;
0:   iconst_2
1:   istore_1
2:   iload_1
3:   sipush  1000
6:   if_icmpge       44
9:   iconst_2
10:  istore_2
11:  iload_2
12:  iload_1
13:  if_icmpge       31
16:  iload_1
17:  iload_2
18:  irem
19:  ifne    25
22:  goto    38
25:  iinc    2, 1
28:  goto    11
31:  getstatic       #84; // Field java/lang/System.out:Ljava/io/PrintStream;
34:  iload_1
35:  invokevirtual   #85; // Method java/io/PrintStream.println:(I)V
38:  iinc    1, 1
41:  goto    2
44:  return
&lt;/syntaxhighlight&gt;

== Jenerasyon ==
Zimanê ko herî zêde Java virtual machinê dike hedef Java ye. Di serî de tenê yek kompîler hebû, kompîlera ''javac''ê ya ji Sun Microsystemsê, ku [[Java (zimanê bernamesaziyê)|qoda çavkaniyê ya Javayê]] ji Java kompîle dikir Java bytecode; lê ji ber ku hemû xasiyetên ji bo bytecodeya Java niha li ber destan in, kom/kesên dî jî kompîlerên ko Java bytecodê çêdikin çêkirine. Nimûnên kompîlerên dî:

* Eclipse compiler for Java (ECJ)
* Jikes (ji [[IBM]]ê hatiye çêkirin, bi {{girêdan|lt=C++ê|C++|en}})
* Espresso (Tenê Java 1.0)
* {{girêdan|lt=GNU Compiler for Java|GNU_Compiler_for_Java|en}} (GCJ), ji Java kompîle dike Java bytecodê û ew kare kompîle bike qoda natîv ya mekînê jî. Heta versiyona 6a perçekek ji {{girêdan|lt=GNU Compiler Collection|GNU_Compiler_Collection|en}} (GCC) bû.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî|2}}
{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Platforma Javayê]]</text>
      <sha1>7aelmzbk7ytq2e2qv0dolrodn63sqtv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gotûbêj:Kurdîtiya îslamî</title>
    <ns>1</ns>
    <id>182820</id>
    <revision>
      <id>2096697</id>
      <parentid>1514379</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T21:29:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Guherto</username>
        <id>41494</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Guhertoî/ê navê [[Gotûbêj:Kurdayetiya îslamî]] weke [[Gotûbêj:Kurdîtiya îslamî]] guhart</comment>
      <origin>1514379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="495" sha1="tfcxb076zhsfkf2sn1wo1t1bz5uyw6v" xml:space="preserve">{{Serê gotûbêjê}}
{{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1=
{{Wîkîproje Kurdistan|muhîmî=navîn}}
}}

== Guhertina nav ==

{{Dengdan2|Kurdayetiya îslamî|destpêk=12.02.2024|dawî=
19.02.2024}}

Min nivîsarê nexwendiye lê bi qasî ko ez zanim bi kurmancî &quot;kurdîtî&quot; tê gotin, &quot;kurdayetî&quot; bi soranî ye. Ji ber wê ez dibêjim em navê nivîsarê bixine &quot;'''Kurdîtiya îslamî'''&quot;. [[Bikarhêner:Guherto|Guherto]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Guherto|gotûbêj]]) 19:41, 12 sibat 2024 (UTC)</text>
      <sha1>tfcxb076zhsfkf2sn1wo1t1bz5uyw6v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096699</id>
      <parentid>2096697</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T21:30:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Guherto</username>
        <id>41494</id>
      </contributor>
      <origin>2096699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="501" sha1="swzls12t83yj4oxilcvfish36t3j17b" xml:space="preserve">{{Serê gotûbêjê}}
{{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1=
{{Wîkîproje Kurdistan|muhîmî=navîn}}
}}

== Guhertina nav ==

{{Dengdan2/borî|Kurdayetiya îslamî|destpêk=12.02.2024|dawî=
19.02.2024}}

Min nivîsarê nexwendiye lê bi qasî ko ez zanim bi kurmancî &quot;kurdîtî&quot; tê gotin, &quot;kurdayetî&quot; bi soranî ye. Ji ber wê ez dibêjim em navê nivîsarê bixine &quot;'''Kurdîtiya îslamî'''&quot;. [[Bikarhêner:Guherto|Guherto]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Guherto|gotûbêj]]) 19:41, 12 sibat 2024 (UTC)</text>
      <sha1>swzls12t83yj4oxilcvfish36t3j17b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gotûbêj:Eyaz Yûsif</title>
    <ns>1</ns>
    <id>188941</id>
    <revision>
      <id>2096672</id>
      <parentid>1451208</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T17:26:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>MikaelFî/ê navê [[Gotûbêj:Eyaz Yusiv]] weke [[Gotûbêj:Eyaz Yûsif]] guhart</comment>
      <origin>1451208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94" sha1="0nwyoca94rmnlgz5sgzo5zbkc6a9ckl" xml:space="preserve">{{Serê gotûbêjê}}
{{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1=
{{Wîkîproje Kurdistan|muhîmî=}}
}}</text>
      <sha1>0nwyoca94rmnlgz5sgzo5zbkc6a9ckl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aşiq Selimê Cizîrî</title>
    <ns>0</ns>
    <id>292158</id>
    <revision>
      <id>2096686</id>
      <parentid>2094393</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:12:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2096686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2905" sha1="efzicw8vv6gc263jnnon14o3cfkrh3u" xml:space="preserve">{{Agahîdank hunermend
| navê_rastî         = Mehmet Selim Sevimli
| wêne               = Aşık Selime Ciziri.jpg
| sernavê_wêne       = 
| roja_jidayikbûnê   = sala 1937an
| cihê_jidayikbûnê   = [[Cizîra Botan]]
| roja_mirinê        = {{Mirin|05|02|2011|4|01|1937|temen=erê}}
| cihê_mirinê        = [[Cizîr]]
| netewe             = [[Kurd]]
| perwerde           = 
| pîşe               = Dengbêj, çirokbej, qasidevan
| salên_çalak        = 
| etîket             = Sevimli Müzik
| malper             = https://m.youtube.com/channel/UCXFbbQZnOhzwM2TG0tHiEvQ
}}
'''Aşiq Selimê Cizîrî''' (jdb. 1937 - m. 5ê sibata 2011ê) bi navê fermî '''Mehmet Selim Sevimli''', dengbêj û çîrokbêjeke kurd bû.

Li Cizîrê qeleycîtî kiriye. Di karê çêkarina riyan de xebitiye. 60 sale dengêbeji kiriye. Gelek  stranen ku wi bi wxe çêkirine hene.

== Jiyan ==
Dengbêj Aşik Selîm Cizîrî (Mehmet Selîm Sevimli) di sala 1937'an de li taxa Torê ya Cizîrê ji dayik bûye. Di temenekî biçûk de bavê xwe winda kiriye û li gel birayê xwe yê mezin mezin dibe. Cizîrî ku di temenê xwe yê biçûk de dest bi kar kir, di gelek karan de xebitî û di heman demê de demeke dirêj bi paqijkirina lewheyên sifir re teneketî kiriye. Bajar bi bajar, gund bi gund, çiya bi bajar geriyaye. Bi vê minasebetê bû şahidê çîrokên jiyana gelek kesan. Wî ev aliyên dilşewat û dramatîk ên mirovên ku ew şahidî kiriye hem bi amûr û hem jî bi devkî nivîsî û îfade kiriye. 

Ji dengbej bini ye pere qezenç nekir, ji ber ku jê hez dikir kir dengbej bini.

Di sala 2011’an de li Cizîrê jiyana xwe ji dest da...

== Berhem'a Aşık Selimé Ciziri ==
Mem Û Zin, Mirz Û İzer, İrgeni, Mire Zirav, Seva Haciya, İbo Bege Parsini, Çetele Axa, Selime Miste,

Seyran Xatine Û Aliye Mamed, Fatıma Salih Axa, Adil Beg, Musaye Fatime, İsmaile Xelil, Lawke Tiri,

Ahmede Kerevan, Medeni, Lawke Simoki, Eli Û Fatime, Gule Mahrume, Gulka Fila, Dewreşe Evdi,

Salihe Nure, Hesene Xulam, Lo Miro, Lawike Metini, Bave Şükrü, Eyşane Eli, Zozaniye, Kirivo, Besnaye, Eli Mirza Axa, Were Lawik, Yar Meyro, Qaside, Xezal Xezal, Xifse, Xelilo, Dar Hejiroke, Babe Fexri, Ha Gule, Naze, Mehvano, Hawar Keçe, Yar Gule, Yar Dilo, Seve, Naçim Zozana, Heyla Limin Xeribe, Halime, Ez doste me keçe, Ay Delal, Bave Seyro, Dilo, Xezale Neçe, Rebene, Çume Endiwere, Çaven Belek, Bihare Çöl Xemilin, Kelhe, Zeko Zekiye, İşev Şewa, Emo, Eme Emine, Ere Bazo, Mame Sile, Büke Delale, Sosin.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Dengbêj]]
[[Kategorî:Stranbêj]]
[[Kategorî:Kesên ji Cizîrê]]
[[Kategorî:Hunermend]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1937]]
[[Kategorî:Stranbêjên kurd]]
[[Kategorî:Muzîkvanên kurd]]
[[Kategorî:Awazsazên kurd]]
[[Kategorî:Bestekarên kurd]]
[[Kategorî:Şitilên stranbêjên kurd]]
[[Kategorî:Kurd]]</text>
      <sha1>efzicw8vv6gc263jnnon14o3cfkrh3u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096687</id>
      <parentid>2096686</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:12:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2096687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2905" sha1="bv85ypm3ul1kw4uv71e5vtpd9ajxyh1" xml:space="preserve">{{Agahîdank hunermend
| navê_rastî         = Mehmet Selim Sevimli
| wêne               = Aşık Selime Ciziri.jpg
| sernavê_wêne       = 
| roja_jidayikbûnê   = sala 1937an
| cihê_jidayikbûnê   = [[Cizîra Botan]]
| roja_mirinê        = {{Mirin|05|02|2011|4|01|1937|temen=erê}}
| cihê_mirinê        = [[Cizîr]]
| netewe             = [[Kurd]]
| perwerde           = 
| pîşe               = Dengbêj, çirokbej, qasidevan
| salên_çalak        = 
| etîket             = Sevimli Müzik
| malper             = https://m.youtube.com/channel/UCXFbbQZnOhzwM2TG0tHiEvQ
}}
'''Aşiq Selimê Cizîrî''' (jdb. 1937 - m. 5ê sibata 2011ê) bi navê fermî '''Mehmet Selim Sevimli''', dengbêj û çîrokbêjeke kurd bû. Li Cizîrê qeleycîtî kiriye. Di karê çêkarina riyan de xebitiye. 60 salan dengêbejî kiriye. Gelek stranen ku wi bi xwe çêkirine hene.

== Jiyan ==
Dengbêj Aşik Selîm Cizîrî (Mehmet Selîm Sevimli) di sala 1937'an de li taxa Torê ya Cizîrê ji dayik bûye. Di temenekî biçûk de bavê xwe winda kiriye û li gel birayê xwe yê mezin mezin dibe. Cizîrî ku di temenê xwe yê biçûk de dest bi kar kir, di gelek karan de xebitî û di heman demê de demeke dirêj bi paqijkirina lewheyên sifir re teneketî kiriye. Bajar bi bajar, gund bi gund, çiya bi bajar geriyaye. Bi vê minasebetê bû şahidê çîrokên jiyana gelek kesan. Wî ev aliyên dilşewat û dramatîk ên mirovên ku ew şahidî kiriye hem bi amûr û hem jî bi devkî nivîsî û îfade kiriye. 

Ji dengbej bini ye pere qezenç nekir, ji ber ku jê hez dikir kir dengbej bini.

Di sala 2011’an de li Cizîrê jiyana xwe ji dest da...

== Berhem'a Aşık Selimé Ciziri ==
Mem Û Zin, Mirz Û İzer, İrgeni, Mire Zirav, Seva Haciya, İbo Bege Parsini, Çetele Axa, Selime Miste,

Seyran Xatine Û Aliye Mamed, Fatıma Salih Axa, Adil Beg, Musaye Fatime, İsmaile Xelil, Lawke Tiri,

Ahmede Kerevan, Medeni, Lawke Simoki, Eli Û Fatime, Gule Mahrume, Gulka Fila, Dewreşe Evdi,

Salihe Nure, Hesene Xulam, Lo Miro, Lawike Metini, Bave Şükrü, Eyşane Eli, Zozaniye, Kirivo, Besnaye, Eli Mirza Axa, Were Lawik, Yar Meyro, Qaside, Xezal Xezal, Xifse, Xelilo, Dar Hejiroke, Babe Fexri, Ha Gule, Naze, Mehvano, Hawar Keçe, Yar Gule, Yar Dilo, Seve, Naçim Zozana, Heyla Limin Xeribe, Halime, Ez doste me keçe, Ay Delal, Bave Seyro, Dilo, Xezale Neçe, Rebene, Çume Endiwere, Çaven Belek, Bihare Çöl Xemilin, Kelhe, Zeko Zekiye, İşev Şewa, Emo, Eme Emine, Ere Bazo, Mame Sile, Büke Delale, Sosin.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Dengbêj]]
[[Kategorî:Stranbêj]]
[[Kategorî:Kesên ji Cizîrê]]
[[Kategorî:Hunermend]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1937]]
[[Kategorî:Stranbêjên kurd]]
[[Kategorî:Muzîkvanên kurd]]
[[Kategorî:Awazsazên kurd]]
[[Kategorî:Bestekarên kurd]]
[[Kategorî:Şitilên stranbêjên kurd]]
[[Kategorî:Kurd]]</text>
      <sha1>bv85ypm3ul1kw4uv71e5vtpd9ajxyh1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096688</id>
      <parentid>2096687</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:13:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2096688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2931" sha1="le54b84yh8i90c70riknzk1ezn1ba9b" xml:space="preserve">{{Agahîdank hunermend
| navê_rastî         = Mehmet Selim Sevimli
| wêne               = Aşık Selime Ciziri.jpg
| sernavê_wêne       = 
| roja_jidayikbûnê   = sala 1937an
| cihê_jidayikbûnê   = [[Cizîra Botan]]
| roja_mirinê        = {{Mirin|05|02|2011|4|01|1937|temen=erê}}
| cihê_mirinê        = [[Cizîr]]
| netewe             = [[Kurd]]
| perwerde           = 
| pîşe               = Dengbêj, çirokbej, qasidevan
| salên_çalak        = 
| etîket             = Sevimli Müzik
| malper             = https://m.youtube.com/channel/UCXFbbQZnOhzwM2TG0tHiEvQ
}}
'''Aşiq Selimê Cizîrî''' (jdb. 1937 - m. 5ê sibata 2011ê) bi navê fermî '''Mehmet Selim Sevimli''', [[Dengbêjî|dengbêj]] û çîrokbêjeke kurd bû. Li [[Cizîr|Cizîrê]] qeleycîtî kiriye. Di karê çêkarina riyan de xebitiye. 60 salan dengêbejî kiriye. Gelek stranen ku wi bi xwe çêkirine hene.

== Jiyan ==
Dengbêj Aşik Selîm Cizîrî (Mehmet Selîm Sevimli) di sala 1937'an de li taxa Torê ya Cizîrê ji dayik bûye. Di temenekî biçûk de bavê xwe winda kiriye û li gel birayê xwe yê mezin mezin dibe. Cizîrî ku di temenê xwe yê biçûk de dest bi kar kir, di gelek karan de xebitî û di heman demê de demeke dirêj bi paqijkirina lewheyên sifir re teneketî kiriye. Bajar bi bajar, gund bi gund, çiya bi bajar geriyaye. Bi vê minasebetê bû şahidê çîrokên jiyana gelek kesan. Wî ev aliyên dilşewat û dramatîk ên mirovên ku ew şahidî kiriye hem bi amûr û hem jî bi devkî nivîsî û îfade kiriye. 

Ji dengbej bini ye pere qezenç nekir, ji ber ku jê hez dikir kir dengbej bini.

Di sala 2011’an de li Cizîrê jiyana xwe ji dest da...

== Berhem'a Aşık Selimé Ciziri ==
Mem Û Zin, Mirz Û İzer, İrgeni, Mire Zirav, Seva Haciya, İbo Bege Parsini, Çetele Axa, Selime Miste,

Seyran Xatine Û Aliye Mamed, Fatıma Salih Axa, Adil Beg, Musaye Fatime, İsmaile Xelil, Lawke Tiri,

Ahmede Kerevan, Medeni, Lawke Simoki, Eli Û Fatime, Gule Mahrume, Gulka Fila, Dewreşe Evdi,

Salihe Nure, Hesene Xulam, Lo Miro, Lawike Metini, Bave Şükrü, Eyşane Eli, Zozaniye, Kirivo, Besnaye, Eli Mirza Axa, Were Lawik, Yar Meyro, Qaside, Xezal Xezal, Xifse, Xelilo, Dar Hejiroke, Babe Fexri, Ha Gule, Naze, Mehvano, Hawar Keçe, Yar Gule, Yar Dilo, Seve, Naçim Zozana, Heyla Limin Xeribe, Halime, Ez doste me keçe, Ay Delal, Bave Seyro, Dilo, Xezale Neçe, Rebene, Çume Endiwere, Çaven Belek, Bihare Çöl Xemilin, Kelhe, Zeko Zekiye, İşev Şewa, Emo, Eme Emine, Ere Bazo, Mame Sile, Büke Delale, Sosin.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Dengbêj]]
[[Kategorî:Stranbêj]]
[[Kategorî:Kesên ji Cizîrê]]
[[Kategorî:Hunermend]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1937]]
[[Kategorî:Stranbêjên kurd]]
[[Kategorî:Muzîkvanên kurd]]
[[Kategorî:Awazsazên kurd]]
[[Kategorî:Bestekarên kurd]]
[[Kategorî:Şitilên stranbêjên kurd]]
[[Kategorî:Kurd]]</text>
      <sha1>le54b84yh8i90c70riknzk1ezn1ba9b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096689</id>
      <parentid>2096688</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:15:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* Jiyan */</comment>
      <origin>2096689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2937" sha1="bmhgih0l0ku0h3q3e34h10fp9g45p7z" xml:space="preserve">{{Agahîdank hunermend
| navê_rastî         = Mehmet Selim Sevimli
| wêne               = Aşık Selime Ciziri.jpg
| sernavê_wêne       = 
| roja_jidayikbûnê   = sala 1937an
| cihê_jidayikbûnê   = [[Cizîra Botan]]
| roja_mirinê        = {{Mirin|05|02|2011|4|01|1937|temen=erê}}
| cihê_mirinê        = [[Cizîr]]
| netewe             = [[Kurd]]
| perwerde           = 
| pîşe               = Dengbêj, çirokbej, qasidevan
| salên_çalak        = 
| etîket             = Sevimli Müzik
| malper             = https://m.youtube.com/channel/UCXFbbQZnOhzwM2TG0tHiEvQ
}}
'''Aşiq Selimê Cizîrî''' (jdb. 1937 - m. 5ê sibata 2011ê) bi navê fermî '''Mehmet Selim Sevimli''', [[Dengbêjî|dengbêj]] û çîrokbêjeke kurd bû. Li [[Cizîr|Cizîrê]] qeleycîtî kiriye. Di karê çêkarina riyan de xebitiye. 60 salan dengêbejî kiriye. Gelek stranen ku wi bi xwe çêkirine hene.

== Jiyan ==
Dengbêj Aşik Selîm Cizîrî (Mehmet Selîm Sevimli) di sala 1937an de li taxa Torê ya [[Cizîr|Cizîrê]] ji dayik bûye. Di temenekî biçûk de bavê xwe winda kiriye û li gel birayê xwe yê mezin, mezin dibe. Cizîrî ku di temenê xwe yê biçûk de dest bi kar kir, di gelek karan de xebitî û di heman demê de demeke dirêj bi paqijkirina lewheyên sifir re teneketî kiriye. Bajar bi bajar, gund bi gund, çiya bi bajar geriyaye. Bi vê minasebetê bû şahidê çîrokên jiyana gelek kesan. Wî ev aliyên dilşewat û dramatîk ên mirovên ku ew şahidî kiriye hem bi amûr û hem jî bi devkî nivîsî û îfade kiriye. 

Ji dengbej bini ye pere qezenç nekir, ji ber ku jê hez dikir kir dengbej bini.

Di sala 2011ê de li Cizîrê jiyana xwe ji dest da.

== Berhem'a Aşık Selimé Ciziri ==
Mem Û Zin, Mirz Û İzer, İrgeni, Mire Zirav, Seva Haciya, İbo Bege Parsini, Çetele Axa, Selime Miste,

Seyran Xatine Û Aliye Mamed, Fatıma Salih Axa, Adil Beg, Musaye Fatime, İsmaile Xelil, Lawke Tiri,

Ahmede Kerevan, Medeni, Lawke Simoki, Eli Û Fatime, Gule Mahrume, Gulka Fila, Dewreşe Evdi,

Salihe Nure, Hesene Xulam, Lo Miro, Lawike Metini, Bave Şükrü, Eyşane Eli, Zozaniye, Kirivo, Besnaye, Eli Mirza Axa, Were Lawik, Yar Meyro, Qaside, Xezal Xezal, Xifse, Xelilo, Dar Hejiroke, Babe Fexri, Ha Gule, Naze, Mehvano, Hawar Keçe, Yar Gule, Yar Dilo, Seve, Naçim Zozana, Heyla Limin Xeribe, Halime, Ez doste me keçe, Ay Delal, Bave Seyro, Dilo, Xezale Neçe, Rebene, Çume Endiwere, Çaven Belek, Bihare Çöl Xemilin, Kelhe, Zeko Zekiye, İşev Şewa, Emo, Eme Emine, Ere Bazo, Mame Sile, Büke Delale, Sosin.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Dengbêj]]
[[Kategorî:Stranbêj]]
[[Kategorî:Kesên ji Cizîrê]]
[[Kategorî:Hunermend]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1937]]
[[Kategorî:Stranbêjên kurd]]
[[Kategorî:Muzîkvanên kurd]]
[[Kategorî:Awazsazên kurd]]
[[Kategorî:Bestekarên kurd]]
[[Kategorî:Şitilên stranbêjên kurd]]
[[Kategorî:Kurd]]</text>
      <sha1>bmhgih0l0ku0h3q3e34h10fp9g45p7z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096690</id>
      <parentid>2096689</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:15:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* Berhem'a Aşık Selimé Ciziri */</comment>
      <origin>2096690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2920" sha1="ex8y38880b4hjcctvlwkujwcdl5i6r0" xml:space="preserve">{{Agahîdank hunermend
| navê_rastî         = Mehmet Selim Sevimli
| wêne               = Aşık Selime Ciziri.jpg
| sernavê_wêne       = 
| roja_jidayikbûnê   = sala 1937an
| cihê_jidayikbûnê   = [[Cizîra Botan]]
| roja_mirinê        = {{Mirin|05|02|2011|4|01|1937|temen=erê}}
| cihê_mirinê        = [[Cizîr]]
| netewe             = [[Kurd]]
| perwerde           = 
| pîşe               = Dengbêj, çirokbej, qasidevan
| salên_çalak        = 
| etîket             = Sevimli Müzik
| malper             = https://m.youtube.com/channel/UCXFbbQZnOhzwM2TG0tHiEvQ
}}
'''Aşiq Selimê Cizîrî''' (jdb. 1937 - m. 5ê sibata 2011ê) bi navê fermî '''Mehmet Selim Sevimli''', [[Dengbêjî|dengbêj]] û çîrokbêjeke kurd bû. Li [[Cizîr|Cizîrê]] qeleycîtî kiriye. Di karê çêkarina riyan de xebitiye. 60 salan dengêbejî kiriye. Gelek stranen ku wi bi xwe çêkirine hene.

== Jiyan ==
Dengbêj Aşik Selîm Cizîrî (Mehmet Selîm Sevimli) di sala 1937an de li taxa Torê ya [[Cizîr|Cizîrê]] ji dayik bûye. Di temenekî biçûk de bavê xwe winda kiriye û li gel birayê xwe yê mezin, mezin dibe. Cizîrî ku di temenê xwe yê biçûk de dest bi kar kir, di gelek karan de xebitî û di heman demê de demeke dirêj bi paqijkirina lewheyên sifir re teneketî kiriye. Bajar bi bajar, gund bi gund, çiya bi bajar geriyaye. Bi vê minasebetê bû şahidê çîrokên jiyana gelek kesan. Wî ev aliyên dilşewat û dramatîk ên mirovên ku ew şahidî kiriye hem bi amûr û hem jî bi devkî nivîsî û îfade kiriye. 

Ji dengbej bini ye pere qezenç nekir, ji ber ku jê hez dikir kir dengbej bini.

Di sala 2011ê de li Cizîrê jiyana xwe ji dest da.

== Berhemên wî ==
Mem Û Zin, Mirz Û İzer, İrgeni, Mire Zirav, Seva Haciya, İbo Bege Parsini, Çetele Axa, Selime Miste,

Seyran Xatine Û Aliye Mamed, Fatıma Salih Axa, Adil Beg, Musaye Fatime, İsmaile Xelil, Lawke Tiri,

Ahmede Kerevan, Medeni, Lawke Simoki, Eli Û Fatime, Gule Mahrume, Gulka Fila, Dewreşe Evdi,

Salihe Nure, Hesene Xulam, Lo Miro, Lawike Metini, Bave Şükrü, Eyşane Eli, Zozaniye, Kirivo, Besnaye, Eli Mirza Axa, Were Lawik, Yar Meyro, Qaside, Xezal Xezal, Xifse, Xelilo, Dar Hejiroke, Babe Fexri, Ha Gule, Naze, Mehvano, Hawar Keçe, Yar Gule, Yar Dilo, Seve, Naçim Zozana, Heyla Limin Xeribe, Halime, Ez doste me keçe, Ay Delal, Bave Seyro, Dilo, Xezale Neçe, Rebene, Çume Endiwere, Çaven Belek, Bihare Çöl Xemilin, Kelhe, Zeko Zekiye, İşev Şewa, Emo, Eme Emine, Ere Bazo, Mame Sile, Büke Delale, Sosin.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Dengbêj]]
[[Kategorî:Stranbêj]]
[[Kategorî:Kesên ji Cizîrê]]
[[Kategorî:Hunermend]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1937]]
[[Kategorî:Stranbêjên kurd]]
[[Kategorî:Muzîkvanên kurd]]
[[Kategorî:Awazsazên kurd]]
[[Kategorî:Bestekarên kurd]]
[[Kategorî:Şitilên stranbêjên kurd]]
[[Kategorî:Kurd]]</text>
      <sha1>ex8y38880b4hjcctvlwkujwcdl5i6r0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Şaneya merîstemî</title>
    <ns>0</ns>
    <id>311723</id>
    <revision>
      <id>2096678</id>
      <parentid>2004044</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T19:00:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Biyolojiyabikurdi</username>
        <id>31567</id>
      </contributor>
      <comment>/* Merîstema teniştî */</comment>
      <origin>2096678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10805" sha1="muf9f1obbgnqnh3l4px7mg7qyxmon8v" xml:space="preserve">[[Wêne:Meristematic tissues ku.png|thumb|398x398px|Şaneya merîstem li gor cih an jî li gor çavakniya xwe tên polenkirin.]]
'''Şaneya merîstemî''' (bi înglîzî: ''meristematic tissue''), koma xaneyên ko berdewamî dabeş dibin û diguherin bo hemû xane û şaneyên riwekê.

Di ajalan de piştî [[Pîtîn|pîtinê]], [[zîgot]]a tekxaneyî bi dabeşbûnê, xaneyên nû çê dike. Ev xaneyên nû jî embriyoyê pêk tînin. Xaneyên embriyoyê xaneyên bineratî (bi înglîzî: ''stem cells'') ne û dikarin bi gorankariyê biguherin bo hemû cor xane û şaneyên ajalan. Ango hemû [[Şane (biyolojî)|şane]] û endamên ajalan, bi [[mîtoz|dabaşbûn]] û gorankariya xaneyên embriyoyê çêdibin. [[Geşebûn û peresîn di qonaxa pêşzayînê de|Geşebûn û peresîna]] ajalan heta astekî diyarkirî didome, paşê xaneyên bineretî dikevin qonaxa mitbûnê û bêdeng dibin. Geşebûna ajalan hetanê temenê pêgihîştînê didome û sinordar e.

Di riwekan de hebûna geşebûna nediyarkirî (bi înglîzî: ''indeterminate growth''), taybetmendiyek serekî ye ko riwekan ji ajalan cihê dike. Laşê riwekan jî ji aliyê xaneyên embriyoyî ve tên çêkirin. Di riwekan de jî mîna xaneyên embriyoyî yên ajalan, komên xaneyên bineretî hene. Cihê komên xaneyên bineretî, wekî merîstem tên navkirin û xaneyên wir jî, wekî xaneyên merîstemê tên navkirin. Peyva merîstem ji peyva “''merizein''” a yewnanî çêbûye û wateya wê “dabeşbûn” e. Ango beşa ko koma xaneyên embriyoyî lixwe digire wekî merîstem tê navkirin.&lt;ref name=&quot; Biology&quot;&gt;Brooker, R., Widmaier, E., Graham, L., &amp; Stiling, P. (2017). Biology (4th ed.).&lt;/ref&gt;

Xaneyên merîstemê dikarin berdewam dabeş bibin, loma şaneya merîstemî dikare xwe nû bike an jî xwe biguncîne bo xane û şaneyên din ên riwekê.Ango berevajiyê ajalan, di beşa merîstemî ya riwekan de, [[xane]] berdewam dabeş dibin û hejmara xaneyan zêde dibe. Hemû xaneyên riwekê ji dabeşbûn û gorankariya xaneyên merîstemê çêdibin û riwek geşe dibe.Gava xaneyek merîstemê dabeş dibe, yek ji cota xaneyên nû xwe diguncîne bo xaneyên din ên şaneyên riwekê û riwek geşe dibe, xaneya din jî wekî xaneya bavan dimîne û dabeş dibe bo xaneyên nû.Taybetmendiya geşebûna nediyarkirî ya riwekan ji aliyê şaneya merîstemî ve tê dabînkirin.

Di riwekên pirsalî de (riwekên darî) geşebûna nediyarkirî hê baştir xuya dibe.Di riwekên darî de geşebûna riwekê ne sinordar e û ranaweste.&lt;ref name=&quot;Campbell&quot;&gt;Reece, Jane B. Campbell Biology : Jane B. Reece ... [et Al.]. 9th ed., Boston, Ma, Benjamin Cummings, 2011.&lt;/ref&gt; Her ko temenê darê zêde dibe, [[reg]], [[qed]], şax û guliyên darê jî hê dirêjtir û stûrtir dibin.Lê di hin beşên riwekên darî de geşebûna diyarkirî (bi înglîzî: ''determinate growth'') rû dide. Wekî minak, qebareya pel û mêweyên (fêkî) daran, heta astekî taybet zêde dibe, paşê geşebûna wan radiweste. Ango di dara sêvê ya 5 salî û ya 25 salî de qebareya pel û fêkiyan hema wekhev in, lê reg, qed û çiqilên dara sêvê ya 25 salî dirêjtir û stûrtir in.

== Hin taybetmendiyên xaneyên şaneya merîstemî ==

* Xaneyên merîstemî çavkaniya geşebûna riwekê ye. Di riwekê de şaneyên mayînde (bi înglîzî: ''permanet tisssue'') ji xaneyên şanya merîstemî çêdibin.
* Ji ber ko xaneyên merîstemî ji bo karekî taybet nehatine peresîn, dikarin bi berdewam dabeş bibin û bi gorankariyê biguherin bo xaneyên din ên şaneyên riwekê.&lt;ref name=&quot;McGraw-Hill&quot;&gt; Losos, J., Mason, K., Johnson,G., Raven, P., &amp; Singer, S. (2016). Biology (11th ed.). New York, NY: McGraw-Hill Education.&lt;/ref&gt;
* Piraniya riwekan de di dirêjiya zivistanê de, xaneyên merîstemî bêdeng in an jî asta metabolîzmaya wan pir kêm dibe.
* Li Kurdîstanê werzê geşebûnê bo riwekan, di demsala biharê dest pê dike heta payîzê didome. Xaneyên merîstemî di bin şert û mercên guncav de dikarin ji demsala biharê heta payîzê bi awayekî berdewamî dabeş dibin.
* Di merîstemê de xaneyên merîstemî bi awayekî şidî rêzbûyî ne, di navbera xaneyan de valahî çênabe.
* Xaneyên merîstemê [[vakuol]]a navendî lixwe nagirin, lê çend vakuolên piçûk lixwe digirin. &lt;ref&gt;The Editors of Encyclopaedia Britannica. &quot;meristem&quot;. Encyclopedia Britannica, 20 May. 2023, [https://www.britannica.com/science/meristem]. Accessed 10 October 2025&lt;/ref&gt;
* Xaneyên merîstemî tek [[navik]]ek gir lixwe digirin.
* Dîwarê xaneyê yê xaneyên merîstemê tenik e.
* Xestiya [[sîtoplazma]]ya xaneyên merîstemî zêde ye.
* Di xaneyên merîstemî de asta çalakiyên metabolîzmayê bilind e.
* Birînên riwekê ji aliyê xaneyên merîstemê ve tên saxkirin.

== Geşebûna riwekan ==
[[Wêne:Three years growth in a twig-ku.png|thumb|399x399px|Riwekên darî her sal geşe dibin.]]
Di riwekan de du cor geşebûn rû dide; geşeya seretayî û geşeya duyem.

Heke geşebûna riwekê wekî dirêjbûna riwekê rû bide, ev geşebûna riwekê wekî geşeya seretayî (bi înglîzî: ''primary growth'') tê navkirin. Riwekên giyayî ji geşeya seretayî pêk tên. Di riwekên pirsalî de li gel geşeya seretayî, geşeya duyem jî rû dide.&lt;ref name=&quot;Campbell&quot; /&gt; Bi geşeya duyem stûriya reg û qedê riwekê sal bi sal zêde dibe.

Li gorî cihê wan, di riwekan de şaneya merîstemî sê cor in; '''merîstema lûtkeyî''' (bi înglîzî: ''apical meristem''), '''merîstema navberî''' (bi înglîzî: ''intercalary meristem'') û '''merîstema''' '''teniştî''' (bi înglîzî: ''lateral meristem'')

== Merîstema lûtkeyî ==
[[Wêne:Light microscopy of root apical meristem ku.png|thumb|399x399px|Xaneyên merîstema lûtkeyî ya regê ji aliyê kulavê regê ve pêçayî ne.]]
Di hemû riwekan de geşeya seretayî bi çalakiya merîstema lûtkeyî rû dide. Di serê (lûtke) reg û qedê riwekan de merîstema lûtkeyî heye, ev merîstem dirêjiya regê û bilindahiya gedê zêde dike. Herwisa li qedê riwekê de, dibe ko hin girê (bi înglîzî: ''node'') jî gopik (bi înglîzî: ''bud'') lixwe bigirin. Ev gopik jî merîstema seretayî (lûtkeyî) lixwe digirin. Merîstemên van gopikan di qonaxa mitbûnê de ne, gava çalak dibin diperisin bo çiqilên nû.&lt;ref name=&quot;VILLEE&quot; /&gt;

Merîstema lûtkeyî ji xaneyên nazik pêk tên, xane hewceyê parastinê ne. Xaneyên merîstema lûtkeyî ya regê ji aliyê [[kulavê regê]] (bi înglîzî: ''root cap'') ve pêçayî ne. Di serê qedê de, şaneya lûtkeyî bi pelokan (pelên pêşîn ên hê neperisîne) pêçayî ye. Pelok şaneya merîstemê ji bandora neyî ya hawirdorê diparêze (serma, germahî, ba hwd) Di werzê geşebûnê de pelok diperisin bo pelên riwekê.

Şaneyên ji merîstema lûtkeyî hatine çêkirin, wekî şaneyên seretayî tên navkirin. Riwekên giyayî an jî riwekên darî yên yeksalî tenê ji şaneyên seretayî pêk tên. Req û qedên van riwekan terr in.&lt;ref name=&quot;McGraw-Hill&quot; /&gt;

Merîstema lûtkeyî wekî merîstema seretayî jî tê navkirin. Ji merîstema lûtkeyî, bi navên protoderm (bi înglîzî: ''protoderm''), prokambiyum (bi înglîzî: ''procambium'') û merîstema binçîne (bi înglîzî: ''ground meristem''), sê merîstemên seretayî çê dibin. Ji merîstema protodermê [[Şaneya rûpoşî|şaneya epîdermîs]] diperise. Merîstema prokambiyumê [[şaneya lûleyî]] ya seratayî (niyana seretayî û darika seretayî) çêdike. Xaneyên merîstema binçîne jî diguherin bo [[şaneya binçîne]].&lt;ref name=&quot;McGraw-Hill&quot; /&gt;

== Merîstema navberî ==
Di [[riwekên yeklep]] (bi înglîzî: ''monocot plants'') de di binê tîxa [[pel]]ê û di girê de merîstema navberî heye. Merîstema navberî pelên yeklepan ji binê pelê ve dirêj dike. Wekî mînak gava çîmen tên çinîn, merîstema navberî ya binê tîxa pelê, bi dabeşbûna mîtozî dabeş dibe û xaneyên nû ji bo dirêjkirina pelên kurtbûyî tên bikaranîn.&lt;ref name=&quot;OpenStax, Biology&quot;&gt; Rye, C., Wise, R., Jurukovski, V., Desaix, J., Choi, J., &amp; Avissar, Y. (2017).Biology. Houston, Texas : OpenStax College, Rice University,&lt;/ref&gt;

Dirêjiya navberegirêyan (bi înglîzî: ''internodes'') jî ji aliyê merîstema navberî ya li girê ve tê zêdekirin. Wekî mînak, di riweka garisê de, li gel merîstema teniştî, merîstema navberî jî heye. Merîstema navberî di navberegirê de dirêjbûna qedê garisê dabîn dike.&lt;ref name=&quot;McGraw-Hill&quot; /&gt;
== Merîstema teniştî ==
[[Wêne:Primary and secondary growth ku.png|thumb|399x399px|Bi geşeya duyem, tîreya reg û qedê riwekên pirsalî zêde dibe.Di weneyê de penîbirgeha qedê riwekê ya yeksalî û ya dusalî xuya dibe.]]
Merîstema teniştî di riwekên darî(bi înglîzî: woody plants), ango di riwekên pirsalî de xelekek xanayên zindî û dabeşbûner e. Merîstema teniştî ji şaneya binçîne çêdibe. Şaneya binçîne jî ji gorankariya xaneyên merîstema lûtkeyî çêdibin. Merîstema teniştî geşaya duyem dide destpêkirin.&lt;ref name=&quot;Modern Biology&quot;&gt;Postlethwait, J. H., &amp; Hopson, J. L. (2006). Modern Biology. NY, United states: Holt Rinehart &amp; Winston.&lt;/ref&gt;

Şaneyên ko ji merîstema teniştî çêdibin, wekî şaneyên duyem tên navkirin. Reg, qed û çiqilên dar û deviyên pirsalî şaneyên duyem in. Hin riwekên giyayî yên wekî riweka [[Gulberojk|gulberrojê]] jî bi geşeya duyem tîreya reg û qedên xwe heta astekî stûr dikin.&lt;ref name=&quot;VILLEE&quot; /&gt;

Ji ber ko di riwekên pirsalî de bi geşebûna duyem dabîn dike, meristema teniştî wekî merîstema duyem ji tê navkirin. Di riwekên pirsalî yên darî de du corên merîstema teniştî heye; Kambiyuma lûleyî û kambiyuma tepedorî.

Kambiyuma lûleyî (bi înglîzî: ''vascular cambium'') di navbera [[şanaya darik]] û [[şaneya niyan]] de cih digire û şaneyên lûleyî berhem dike. Bi dabeşbûna xaneyên kambiyuma lûleyî, darik û niyanên duyem tên çêkirin.&lt;ref name=&quot;Campbell&quot; /&gt;

Kambiyuma tepedorî (bi înglîzî: ''cork cambium'') li aliyê derveyî şaneya niyan de cih digire û ber bi aliyê derve xaneyên tepedorî, ber bi hundir ve jî parenkimaya tepedorî berhem dike.&lt;ref name=&quot;VILLEE&quot;&gt; Solomon, E., Martin, C., Martin, D., &amp; Berg, L. (2015).Biology. Stamford: Cengage Learning.&lt;/ref&gt; Di riwekên darî de, di reg û qedê riwekê de, xaneyên tepedorî cihê xaneyên epîdermîsê digirin û çînek stûr a ji xaneyên mirî ava dikin.&lt;ref name=&quot;Modern Biology&quot; /&gt;

== Girêdanên derve ==

* [https://drive.google.com/file/d/1YnuTBjHKTr0mo5cEZ7dkhY-LBKlqo91T/view?usp=sharing Ferhenga Biyolojiyê]

== Çavkanî ==
{{Çavkanî|2}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Biyolojî]]
[[Kategorî:Riwek]]
[[Kategorî:Şane]]</text>
      <sha1>muf9f1obbgnqnh3l4px7mg7qyxmon8v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ligue 1</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329526</id>
    <revision>
      <id>2096659</id>
      <parentid>2096639</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T13:26:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurdistanov</username>
        <id>175167</id>
      </contributor>
      <comment>/* Girêdanên derve */</comment>
      <origin>2096659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7819" sha1="gibf0oa8sl5hxtrq6cfntlzi2r67wib" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî}}

'''Ligue 1''' ango '''Ligue 1 McDonald's''', lîga [[Futbol]]&lt;nowiki/&gt;ê ya profesyonel a herî bilind a [[Fransa]]yê ye. Ew di pergala lîgên futbolê yên Fransa de di rêza yekem de ye û ji aliyê [[Ligue de Football Professionnel]] (LFP) ve tê rêvebirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://ligue1.com/en/ |sernav=Official website of Ligue 1 McDonald’s and Ligue 2 BKT |malper=Ligue 1 |roja-gihiştinê=2026-08-27 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

Ligue 1 di sala 1932an de bi navê ''Championnat National'' dest pê kir. Di demên cuda de nav û formata wê hatine guhertin. Ji sala 2002an ve navê Ligue 1 tê bikaranîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://ligue1.com/fr/articles/l1_article_289-le-palmares-des-champions-de-ligue-1 |sernav=Le palmarès des champions de Ligue 1 McDonald's |malper=Ligue 1 |tarîx=2025-04-05 |roja-gihiştinê=2026-08-27 |ziman=fr}}&lt;/ref&gt;

Di demsala 2026–27an de 18 yane di Ligue 1 de dilîzin. Her klûb di demsalê de du caran li hember her klûbek din dilîze: carekê li yarîgeha xwe û carekê li yarîgeha tîma dijberî xwe. Ji ber vê yekê her tîm di demsalê de 34 maçan dilîze.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://ligue1.com/fr/calendar/ligue1 |sernav=Calendrier des matchs officiels 2026/2027 de la Ligue 1 McDonald's |malper=Ligue 1 |roja-gihiştinê=2026-08-27 |ziman=fr}}&lt;/ref&gt;

== Dîrok ==

Ligue 1 yek ji lîgên sereke yên futbolê yên [[Ewropa]]&lt;nowiki/&gt;yê ye. Pêşbirka yekem lîga profesyonel a futbolê ya Fransa di sala 1932an de dest pê kir. Di destpêka wê de navê pêşbirkê ''Championnat National'' bû û piştî demekê navê wê bû ''Division 1''.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://ligue1.com/fr/articles/l1_article_289-le-palmares-des-champions-de-ligue-1 |sernav=Le palmarès des champions de Ligue 1 McDonald's |malper=Ligue 1 |tarîx=2025-04-05 |roja-gihiştinê=2026-08-27 |ziman=fr}}&lt;/ref&gt;

Di sala 2002an de pergala navên lîgên futbolê yên Fransa hat guhertin û Division 1 bû Ligue 1. Ji wê demê ve Ligue 1 navê fermî yê asta yekem a futbolê ya profesyonel li Fransa ye.

== Pergal ==

Di Ligue 1 de 18 tîm hene. Di her demsalê de her tîm du caran li hember her tîmekî din dilîze. Tîma ku di dawiyê de herî zêde xalên wê hene, dibe şampiyona Fransa.

Ji bo serkeftinê di maçê de sê xal tê dayîn, ji bo hevberiyê yek xal ji bo her du tîman tê dayîn û ji bo têkçûnê tu xal nayê dayîn.

Rêza tîman li gorî xalên wan tê diyarkirin. Ger du an jî zêdetir tîm heman hejmarê xalên wan hebe, rêz li gorî rêgezên fermî yên pêşbirkê tê diyarkirin.

== Demsala 2026–27 ==

Demsala 2026–27 ya Ligue 1 di 21ê tebaxa 2026an de dest pê dike û divê di 29ê gulana 2027an de bi roja dawî ya pêşbirkê biqede.

Di roja yekem a demsalê de [[Paris Saint-Germain]] li [[Parc des Princes]]ê li hember [[Stade Rennais FC]] dilîze. Di heman rojê de [[Olympique de Marseille]] li hember [[RC Strasbourg Alsace]] dikeve pêşbirkê. [[ESTAC Troyes]] jî li malê li hember [[Paris FC]] dilîze.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://ligue1.com/en/ |sernav=Official website of Ligue 1 McDonald’s and Ligue 2 BKT |malper=Ligue 1 |roja-gihiştinê=2026-08-27 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

== Klûbên demsala 2026–27 ==

Di demsala 2026–27an de 18 klûbên jêrîn di Ligue 1 de beşdar dibin:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://ligue1.com/fr/calendar/ligue1 |sernav=Calendrier des matchs officiels 2026/2027 de la Ligue 1 McDonald's |malper=Ligue 1 |roja-gihiştinê=2026-08-27 |ziman=fr}}&lt;/ref&gt;

* [[Angers SCO]]
* [[AJ Auxerre]]
* [[Stade Brestois 29]]
* [[Le Havre AC]]
* [[LOSC Lille]]
* [[Le Mans FC]]
* [[RC Lens]]
* [[FC Lorient]]
* [[Olympique Lyonnais]]
* [[Olympique de Marseille]]
* [[AS Monaco]]
* [[OGC Nice]]
* [[Paris FC]]
* [[Paris Saint-Germain]]
* [[Stade Rennais FC]]
* [[RC Strasbourg Alsace]]
* [[Toulouse FC]]
* [[ESTAC Troyes]]

== Promosyon û daxistin ==

Di dawiya her demsalê de tîmên ku di binê tabloyê de ne, dikarin ji Ligue 1 werin daxistin û di demsala paşîn de di [[Ligue 2]] de bilîzin.

Di demsala 2026–27an de [[ESTAC Troyes]] û [[Le Mans FC]] ji Ligue 2 ve hatine promovekirin û di Ligue 1 de dilîzin. Di heman demê de [[FC Nantes]] û [[FC Metz]] ji Ligue 1 daxistin û di Ligue 2 de ne.

Tîma ku di rêza 16an de biqede dikare di pêşbirka promovekirinê û daxistinê de li hember serketiya play-offên Ligue 2 bilîze.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://ligue1.com/en/articles/l1_article_5074- |sernav=Everything you need to know about the Ligue 2 BKT play-offs |malper=Ligue 1 |tarîx=2026-05-11 |roja-gihiştinê=2026-08-27 |ziman=en |paşnav=G.BOXALL}}&lt;/ref&gt;

== Şampiyon ==

Şampiyonê Ligue 1 ew yane ye ku di dawiya demsalê de di tabloyê de di rêza yekem de biqede. Şampiyonê Ligue 1 bi serkeftina xwe mafê ku di pêşbirkên Ewropayê de beşdar bibe, li gorî rêgezên UEFA û cihên ku Fransa ji bo pêşbirkan wergirtiye.

[[Paris Saint-Germain]] di salên dawî de yek ji klûbên herî serkeftî yên Ligue 1 bûye û berî demsala 2026–2an şampiyonê parastina sernavê ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://ligue1.com/fr/articles/l1_article_5110-le-titre-du-psg-en-chiffres |sernav=Le titre du PSG en chiffres |malper=Ligue 1 |tarîx=2026-05-14 |roja-gihiştinê=2026-08-27 |ziman=fr |paşnav=Rédaction}}&lt;/ref&gt;

== Klûbên herî serkeftî ==

Di dîroka Ligue 1 de çend klûbên sereke roleke girîng lîstine. Di nav wan de:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://ligue1.com/fr/articles/l1_article_289-le-palmares-des-champions-de-ligue-1 |sernav=Le palmarès des champions de Ligue 1 McDonald's |malper=Ligue 1 |tarîx=2025-04-05 |roja-gihiştinê=2026-08-27 |ziman=fr}}&lt;/ref&gt;

* [[Paris Saint Germain]] - 14
* [[AS Saint Étienne]] - 10
* [[Olympique de Marseille]] - 9
* [[AS Monaco]] - 8
* [[FC Nantes]] - 8
* [[Olympique Lyonnais]] - 7
* [[Stade de Reims]] - 6
* [[Girondins de Bordeaux]] - 6
* [[LOSC Lille]] - 4
* [[OGC Nice]] - 4

Her yek ji van klûban di dîroka futbolê ya Fransa de serkeftinên girîng bi dest xistine.

== Pêwendiya bi Ewropayê re ==

Klûbên herî baş ên Ligue 1 dikarin di pêşbirka klûbên Ewropayê de beşdar bibin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.uefa.com/news-media/news/02a4-2060ea59fbc5-4be94b1fbe5a-1000--access-list-track-which-sides-will-play-in-the-2026-27-uef/ |sernav=Access list: Track which sides will play in the 2026/27 UEFA men's club competitions |malper=UEFA.com |tarîx=2026-04-13 |roja-gihiştinê=2026-08-27 |ziman=en |paşnav=UEFA.com}}&lt;/ref&gt; Cihên ku ji bo [[UEFA Champions League]], [[UEFA Europa League]] û [[UEFA Conference League]] têne veqetandin, li gorî rêgezên UEFA û rêza Fransa di pergala koefîsyentên UEFA de têne diyarkirin.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://fr.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/accesslist/uefaconferenceleague/?utm_source=chatgpt.com |sernav=}}&lt;/ref&gt;

== Navê bazirganî ==

Ji bo demsala 2024–25 û demsalên piştî wê, navê bazirganî yê pêşbirkê Ligue 1 McDonald's e. Ev nav ji peymana sponsoriyê ya di navbera LFP û McDonald's de tê.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://ligue1.com/fr/articles/l1_article_2837-noms-numeros-flocages-tout-savoir-sur-les-maillots |sernav=Noms, numéros, flocages… Tout savoir sur les maillots |malper=Ligue 1 |tarîx=2025-07-25 |roja-gihiştinê=2026-08-27 |ziman=fr |paşnav=Rédaction}}&lt;/ref&gt;
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==

* [https://ligue1.com/en/ Malpera fermî ya Ligue 1]
* [https://ligue1.com/en/calendar/ligue1 Lîsteya fermî ya maçên Ligue 1]
* [https://www.fff.fr/ Fédération Française de Football] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260628135332/https://www.fff.fr/ |date=2026-06-28 }}

[[Kategorî:Ligue 1]]
[[Kategorî:Lîgên futbolê yên Ewropayê]]
[[Kategorî:Futbol li Fransayê]]</text>
      <sha1>gibf0oa8sl5hxtrq6cfntlzi2r67wib</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Campeonato Brasileiro Série A</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329529</id>
    <revision>
      <id>2096644</id>
      <parentid>2092998</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:24:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurdistanov</username>
        <id>175167</id>
      </contributor>
      <origin>2096644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9528" sha1="5opksvyrem28vwzv528o9e1tzltueud" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî}}

'''Campeonato Brasileiro Série A''', ku bi navê '''Brasileirão''' jî tê zanîn, asta herî bilind a [[futbol]]&lt;nowiki/&gt;ê ya profesyonel a [[Brezîl|Brezîlya]]&lt;nowiki/&gt;yê ye. Pêşbirka ji aliyê [[Confederação Brasileira de Futebol]] (CBF) ve tê rêvebirin û di pergala lîgên futbolê yên Brezîlyayê de asta yekem e. Ji sala 2003an ve pêşbirk bi pergala xalên berhevkirî (''pontos corridos'') tê lîstin.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=CBF divulga Regulamento Específico e tabela básica de todas as rodadas do Brasileirão 2026
 |website=Confederação Brasileira de Futebol
 |date=15 Kanûna Pêşîn 2025
}}&lt;/ref&gt;

== Dîrok ==

Futbolê neteweyî yê yaneyan li Brezîlyayê ji beriya damezrandina Série A ya nûjen jî pêşve çûbû. Di sala 1959an de Taça Brasil dest pê kir û di navbera 1959 û 1968an de wekî pêşbirkeke neteweyî ya girîng a yaneyan hate lîstin. Di navbera 1967 û 1970an de jî Torneio Roberto Gomes Pedrosa, ku bi navê ''Robertão'' jî dihat naskirin, wekî pêşbirkeke neteweyî ya girîng hate lîstin.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Brazil - List of Champions
 |website=RSSSF Brasil
}}&lt;/ref&gt;

Di sala 1971an de [[Campeonato Nacional de Clubes]] hate damezrandin. [[Atlético Mineiro]] di wê demsalê de bû yekem şampiyon ê pêşbirkê. Piştre ev pêşbirk bû bingeha Campeonato Brasileiro ya nûjen.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Brazil 1971 Championship - Primeiro Campeonato Nacional de Clubes
 |website=RSSSF Brasil
}}&lt;/ref&gt;

Di sala 2010an de CBF biryar da ku serkeftinên Taça Brasil ya 1959–1968 û Torneio Roberto Gomes Pedrosa ya 1967–1970 bi serkeftinên Campeonato Brasileiro Série A re wekhev werin hesibandin. Di sala 2023an de CBF serkeftina Atlético Mineiro di Torneio dos Campeões ya 1937an de jî wekî serkeftinek ji dîroka Campeonato Brasileiro Série A nas kir.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Participantes do Campeonato Brasileiro - Histórico ano a ano
 |website=RSSSF Brasil
}}&lt;/ref&gt;

== Pergal ==

Di Série A de 20 yane beşdar dibin. Her yane du caran li hember her yek ji 19 yaneyên din dilîze: carekê li yarîgeha xwe û carekê li yarîgeha yaneya dijberî xwe. Ji ber vê yekê her yane di demsalê de 38 maçan dilîze û bi tevahî 380 maç di demsalê de tên lîstin.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=CBF divulga Regulamento Específico e tabela básica de todas as rodadas do Brasileirão 2026
 |website=Confederação Brasileira de Futebol
 |date=15 Kanûna Pêşîn 2025
}}&lt;/ref&gt;

Pêşbirk bi pergala xalên berhevkirî tê lîstin. Yane ku di dawiya demsalê de herî zêde xal berhev dike, dibe şampiyonê Brezîlyayê. Pergala ''pontos corridos'' ji sala 2003an ve tê bikaranîn.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Brasileirão 2026: Confira o retrospecto dos confrontos da 1ª rodada
 |website=Confederação Brasileira de Futebol
 |date=26 Rêbendan 2026
}}&lt;/ref&gt;

== Demsala 2026 ==

Demsala 2026 ya Campeonato Brasileiro Série A di 28ê rêbendana 2026an de dest pê kir. Ev yekem car bû ku Série A di çarçoveya salekê de ji rêbendanê heta kanûna pêşînê bê lîstin.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=De janeiro a dezembro: Maior Brasileirão da história começa nesta quarta
 |website=Confederação Brasileira de Futebol
 |date=28 Rêbendana 2026
}}&lt;/ref&gt;

Demsal ji 20 yaneyan pêk tê û di 38 xuleyên pêşbirkê de tê lîstin. Roja dawî ya demsalê ji bo 2yê kanûna pêşînê 2026 hatiye plan kirin.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=CBF divulga Regulamento Específico e tabela básica de todas as rodadas do Brasileirão 2026
 |website=Confederação Brasileira de Futebol
 |date=15 Kanûna Pêşîn 2025
}}&lt;/ref&gt;

== Yaneyên demsala 2026 ==

Di demsala 2026an de 20 yaneyên jêrîn di Série A de beşdar dibin:&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Times – Campeonato Brasileiro Série A 2026
 |website=Confederação Brasileira de Futebol
}}&lt;/ref&gt;

* [[Club Athletico Paranaense|Athletico Paranaense]]
* [[Clube Atlético Mineiro|Atlético Mineiro]]
* [[Esporte Clube Bahia|Bahia]]
* [[Botafogo FR|Botafogo]]
* [[Associação Chapecoense de Futebol|Chapecoense]]
* [[SC Corinthians Paulista|Corinthians]]
* [[Yaneya futbolê ya Coritibayê|Coritiba]]
* [[Cruzeiro EC|Cruzeiro]]
* [[Clube de Regatas do Flamengo|Flamengo]]
* [[Fluminense FC|Fluminense]]
* [[Grêmio FBPA|Grêmio]]
* [[SC Internacional|Internacional]]
* [[Mirassol Futebol Clube|Mirassol]]
* [[SE Palmeiras|Palmeiras]]
* [[Red Bull Bragantino]]
* [[Clube do Remo]]
* [[Santos FC|Santos]]
* [[São Paulo FC|São Paulo]]
* [[CR Vasco da Gama|Vasco da Gama]]
* [[Esporte Clube Vitória|Vitória]]

Di nav van yaneyan de Athletico Paranaense, Coritiba, Chapecoense û Remo ji Série B ya 2025an hatin promovekirin û ji bo demsala 2026an vegeriyan asta herî bilind.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Furacão fica com o vice-campeonato e volta à elite em 2026
 |website=Confederação Brasileira de Futebol
 |date=23 Mijdar 2025
}}&lt;/ref&gt;

Ji Série A ya 2025an Ceará, Fortaleza, Juventude û Sport hatin daxistin û di demsala 2026an de di Série B de lîstin.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Ceará, Fortaleza, Juventude e Sport: como estão na Série B os quatro times que caíram da Série A em 2025?
 |website=Confederação Brasileira de Futebol
 |date=10 Tîrmeh 2026
}}&lt;/ref&gt;

== Daxistin û promovekirin ==

Di dawiya demsalê de yaneyên ku di beşa jêrîn a tabloyê de cih digirin ji Série A tên daxistin û di demsala paşîn de di Série B de dilîzin. Yaneyên ku di Série B de cihên herî bilind digirin dikarin ji bo Série A werin promovekirin.

Di demsala 2026an de Série B bi 20 yaneyan tê lîstin. Du yaneyên herî bilind bi awayekî rasterast ji bo Série A ya 2027an tên promovekirin, lê du cihên din bi rêya play-offan tên diyarkirin.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Brasileirão Série B começa neste fim de semana com novo formato
 |website=Confederação Brasileira de Futebol
 |date=20 Adar 2026
}}&lt;/ref&gt;

== Şampiyon ==

Yaneya ku di dawiya demsalê de di tabloyê de herî zêde xalên berhev dike, şampiyonê Campeonato Brasileiro Série A dibe.

Şampiyonê demsala 2025an Flamengo bû. Flamengo di 3ê kanûna pêşînê 2025an de bi serkeftina 1–0 li hember Ceará sernavê xwe misoger kir. Ev bû serkeftina wî ya çaremîn di serdema ''pontos corridos'' de.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Flamengo é campeão do Brasileirão Betano 2025
 |website=Confederação Brasileira de Futebol
 |date=3 Kanûna Pêşîn 2025
}}&lt;/ref&gt;

== Yaneyên herî serkeftî ==

Di dîroka Campeonato Brasileiro de gelek yaneyên mezin roleke girîng lîstine. Di nav yaneyên ku di dîroka şampiyoniya neteweyî de serkeftinên herî zêde bi dest xistine de Palmeiras, Santos, Flamengo, Corinthians, São Paulo û Cruzeiro hene.

CBF di dîroka pêşbirkê de serkeftinên pêşîn ên Taça Brasil, Torneio Roberto Gomes Pedrosa û Campeonato Brasileiro Série A wekî beşên heman dîroka şampiyoniya neteweyî hesibandiye.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Brazil - List of Champions
 |website=RSSSF Brasil
}}&lt;/ref&gt;

Di serdema ''pontos corridos'' de, ku ji 2003an ve dest pê kir, São Paulo, Flamengo, Palmeiras, Corinthians, Fluminense, Cruzeiro û Atlético Mineiro di nav yaneyên herî serkeftî de ne. Flamengo di 2025an de bû şampiyonê wê serdemê ji bo cara çaremîn.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Flamengo: campeão do Brasileirão Betano 2025 com recorde de público
 |website=Confederação Brasileira de Futebol
 |date=4 Kanûna Pêşîn 2025
}}&lt;/ref&gt;

== Pêwendiya bi pêşbirkinên Amerîkaya Başûr re ==

Yaneyên ku di Série A de cihên herî bilind digirin dikarin ji bo pêşbirkinên yaneyên Amerîkaya Başûr, bi taybetî [[Copa Libertadores]] û [[Copa Sudamericana]], mafê beşdarbûnê bistînin.

Ji demsala 2026an ve pênc yane ji Série A bi rêya şampiyoniya neteweyî ji bo Copa Libertadores tên hilbijartin. Cihê şeşem ê ku berê ji Série A re dihat dayîn ji bo kupa neteweyî ya Copa do Brasil hate veguhestin û yaneya asta duyem wê pêşbirkê dikare ji bo qonaxa pêşîn a Libertadores maf bistîne.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=De janeiro a dezembro: Maior Brasileirão da história começa nesta quarta
 |website=Confederação Brasileira de Futebol
 |date=28 Rêbend 2026
}}&lt;/ref&gt;

== Navê bazirganî ==

Di demsala 2026an de navê bazirganî yê pêşbirkê Brasileirão Betano ye. Betano di sala 2026an de ji bo sala sêyemîn li pey hev sponsorê pêşbirkê bû.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Taça do Brasileirão Betano inicia tour nacional
 |website=Confederação Brasileira de Futebol
 |date=23 Rêbend 2026
}}&lt;/ref&gt;

Di tîrmeha 2026an de CBF jî Coca-Cola wekî sponsora nû ya Série A û Série B ragihand; peyman heta dawiya demsala 2027an derbasdar e.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Coca-Cola é a nova patrocinadora das Séries A e B
 |website=Confederação Brasileira de Futebol
 |date=24 Tîrmeh 2026
}}&lt;/ref&gt;

== Medya û weşan ==

Maçên Campeonato Brasileiro Série A ji aliyê kanal û platformên ku mafên weşanê wergirtine ve tên weşandin. Mafên weşanê dikarin di navbera demsalan de û di navbera platforman de bêne guhertin.

Di 2026an de CBF ji bo pêşbirkê tabloya fermî ya 38 rojan, bi cih, roj û saetên maçan, weşand.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=CBF divulga Regulamento Específico e tabela básica de todas as rodadas do Brasileirão 2026
 |website=Confederação Brasileira de Futebol
 |date=15 Kanûna Pêşîn 2025
}}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Campeonato Brasileiro Série A]]
[[Kategorî:Lîgên futbolê yên Amerîkaya Latînî]]
[[Kategorî:Futbol li Brezîlê]]</text>
      <sha1>5opksvyrem28vwzv528o9e1tzltueud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Club Athletico Paranaense</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329540</id>
    <revision>
      <id>2096645</id>
      <parentid>2091426</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:25:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurdistanov</username>
        <id>175167</id>
      </contributor>
      <origin>2096645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1860" sha1="kwbhbol6l50b4d4hxpk55okvwsxu5i9" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî
| mezinahiya_logoyê  = 100px
}}

'''Club Athletico Paranaense (CAP)''' yan jî '''Yaneya Athletico Paranaense''' yaneyek [[futbol]]&lt;nowiki/&gt;ê ya profesyonel a [[Brezîl|Brezîlya]]&lt;nowiki/&gt;yê ye ku li bajarê [[Curitiba]], paytexta eyaleta [[Paraná (eyalet)|Paraná]], cih digre. Di 26ê adara 1924an de hatiye damezrandin. Lîstikên xwe yên malê li [[Arena da Baixada]] dilîze, ku mezinahiya wê dikare 42.372 temaşevanan li xwe bigre. Niha di [[Campeonato Paranaense]] de, ku asta herî bilind a futbolê ya eyaleta Paraná ye, û di [[Campeonato Brasileiro Série A]] de, ku asta herî bilind a futbolê ya Brezîlyayê ye, pêşbaziyê dike.{{sfn|Federação Paranaense de Futebol|2026}}{{sfn|Athletico Paranaense|n.d.}}

Athletico Paranaense yek ji hêzên sereke yên futbolê li Paraná ye û 28 caran [[Campeonato Paranaense]] bi dest xistiye. Di asta neteweyî de, di sala 2001an de [[Campeonato Brasileiro Série A]] û di sala 2019an de [[Copa do Brasil]] bi dest xistiye. Di asta parzemînî de, yane di salên 2018 û 2021an de [[Copa Sudamericana]] bi dest xist û di salên 2005 û 2022an de di [[Copa Libertadores]]ê de bû duyem.{{sfn|Federação Paranaense de Futebol|2024}}{{sfn|Athletico Paranaense|n.d.}}

Ev yane wekî yek ji yaneyên herî hêzdar ên Brezîlyayê li derveyî koma [[Diwazdeh Yaneyên Mezin (futbola Brezîl)|Diwazdeh Yaneyên Mezin]] tê hesibandin û hin caran jî karîbûye li hemberî wan yaneyan serkeftinê bi dest bixe.. Dijberê sereke yê yaneyê [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]] ye. Dema ku ev her du yane tên hember hev, ev derbî bi  [[Atletiba]] tê binavkirin.{{sfn|Atletiba|2026}}

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Campeonato Brasileiro Série A]]
[[en:Club Athletico Paranaense]]
[[Kategorî:Yaneya futbolê ya Brezîlê]]
[[Kategorî:Futbol li Brezîlê]]</text>
      <sha1>kwbhbol6l50b4d4hxpk55okvwsxu5i9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Clube Atlético Mineiro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329541</id>
    <revision>
      <id>2096646</id>
      <parentid>2091032</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:26:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurdistanov</username>
        <id>175167</id>
      </contributor>
      <origin>2096646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2781" sha1="nrhudytdol3xky8730jvcq00c0a7on0" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî}}

'''Clube Atlético Mineiro''', bi navê '''Atlético Mineiro''' an jî '''Atlético''' jî tê nasîn, yaneyek [[futbol]]&lt;nowiki/&gt;ê ya profesyonel a [[Brezîl|Brezîlyayê]] ye ku li bajarê [[Belo Horizonte]], paytexta eyaleta [[Minas Gerais]], cih digire. Di 25ê adara 1908an de ji aliyê 22 xwendekaran ve li parka bajêr a Belo Horizonteyê hate damezrandin. Lîstikên xwe yên malê li [[Arena MRV]] dilîze, ku mezinahiya wê dikare nêzî 46.000 temaşevan li xwe digre. Niha di [[Campeonato Mineiro]] de, ku asta herî bilind a futbolê ya eyaleta Minas Gerais e, û di [[Campeonato Brasileiro Série A]] de, ku asta herî bilind a futbolê ya Brezîlyayê ye, pêşbaziyê dike.&lt;ref&gt;[https://atletico.com.br/institucional/apresentacao/ Apresentação] — Clube Atlético Mineiro&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://atletico.com.br/identidade/historia/ História] — Clube Atlético Mineiro&lt;/ref&gt;

Atlético Mineiro yek ji tîmên herî serkeftî yên futbolê li Minas Gerais e û 50 caran [[Campeonato Mineiro]] bi dest xistiye. Di asta neteweyî de, yane di salên 1937, 1971 û 2021an de [[Campeonato Brasileiro]] bi dest xistiye. Di sala 2013an de [[Copa Libertadores]] û di sala 2014an de [[Recopa Sudamericana]] bi dest xistiye. Her wiha di salên 2014 û 2021an de [[Copa do Brasil]] û di salên 1992 û 1997an de [[Copa CONMEBOL]] bi dest xistiye.&lt;ref&gt;[https://atletico.com.br/futebol/masculino/titulos/ Títulos] — Clube Atlético Mineiro&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://atletico.com.br/titulo/campeonato-mineiro-2025-hexacampeao/ Campeonato Mineiro 2025] — Clube Atlético Mineiro&lt;/ref&gt;

Atlético Mineiro yek ji tîmên herî girîng ên futbolê yên Brezîlyayê ye û bi navê Galo jî tê nasîn. Galo, ku wateya wê ''dîk'' e, maskot û yek ji sembolên sereke yên yaneyê ye. Di sala 1945an de karîkaturîst [[Fernando Pieruccetti]], ku bi navê Mangabeira jî dihat nasîn, wêneyê Galo yê ku îro wek sembola yaneyê tê nasîn afirand.&lt;ref&gt;[https://atletico.com.br/identidade/historia/ História] — Clube Atlético Mineiro&lt;/ref&gt;

Dijberê sereke yê Atlético Mineiro, yaneya [[Cruzeiro EC|Cruzeiro]] ye. Hevrikiya di navbera her du tîman de bi navê [[Clássico Mineiro]] tê nasîn. Dema ku her du yane li hember hev dilîzin, ev derbî yek ji pêşbirkinên herî girîng ên futbolê li eyaleta Minas Gerais e. Di 27ê mijdara 1927an de Atlético Mineiro Cruzeiro bi encama 9–2 têk bir, ku ev yek ji encamên herî navdar ên dîroka vê hevrikiyê ye.&lt;ref&gt;[https://atletico.com.br/identidade/historia/ História] — Clube Atlético Mineiro&lt;/ref&gt;
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Campeonato Brasileiro Série A]]
[[en:Clube Atlético Mineiro]]
[[Kategorî:Yaneya futbolê ya Brezîlê]]
[[Kategorî:Futbol li Brezîlê]]</text>
      <sha1>nrhudytdol3xky8730jvcq00c0a7on0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Primeira Liga</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329543</id>
    <revision>
      <id>2096713</id>
      <parentid>2088035</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T06:41:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurdistanov</username>
        <id>175167</id>
      </contributor>
      <origin>2096713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2921" sha1="qzk1kua5qyd8y103ku1vid4vyoaluoa" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî}}

'''Primeira Liga''' (bilêvkirin: {{IPA|pɾiˈmɐjɾɐ ˈliɣɐ}}), ku ji ber sedemên sponsoriyê wekî '''Liga Portugal Betclic''' jî tê naskirin, lîgeka [[Futbol|futbolê]] ya profesyonel e li [[Portûgal|Portûgalê]] û asta herî bilind a pergala lîgên futbolê ya Portûgalê ye.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-nos/belenenses/detalhe/fpf-nao-se-vincula-a-memorando-de-entendimento-entre-belenenses-e-gil-vicente.html |sernav= |roja-gihiştinê=2026-08-28 |archive-date=2017-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171216091503/http://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-nos/belenenses/detalhe/fpf-nao-se-vincula-a-memorando-de-entendimento-entre-belenenses-e-gil-vicente.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ev lîg ji aliyê [[Liga Portugal]] ve tê birêvebirin û çavdêrîkirin. Ji demsala 2014–15an ve, 18 taxim di vê lîgê de pêşbaziyê dikin.  Di dawiya her demsalê de, du taximên ku di rêzbendiyê de di cihên herî jêr de ne, dikevin [[Liga Portugal 2]].  Di Liga Portugal 2 de, du taximên ku di rêzbendiyê de di cihên herî jor de ne, ber bi Primeira Liga ve tên bilindkirin. Taximê ku di Primeira Liga cihê 16an de ye, li hember taximê ku di Liga Portugal 2 de di cihê sêyem de ye, di play-offeke ji bo mayîna di Primeira Liga de dikeve pêşbaziyê.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.ligaportugal.pt/pages/sobre-a-liga |sernav=Liga Portugal |malper=Liga Portugal |roja-gihiştinê=2026-08-28 |ziman=pt}}&lt;/ref&gt;

Primeira Liga di sala 1934an de bi navê '''Campeonato da Liga da Primeira Divisão''' hate damezrandin. Di navbera salên 1938 û 1999an de navê wê '''Campeonato Nacional da Primeira Divisão''' bû. Piştre navê wê guherî û navê îroyîn hat dayîn. Zêdetirî 70 yane di Primeira Liga de pêşbazî kirine, lê tenê pênc yane karîbûne bibin şampiyon. Di nav van de, yaneyên ku wekî [[Sê Yaneyên Mezin (Portûgal)|Sê Yaneyên Mezin]] tên naskirin, ango [[S.L. Benfica|Benfica]] (38 serkeftin), [[FC Porto|Porto]] (30 serkeftin) û [[Sporting CP]] (21 serkeftin), hemû serkeftinên Primeira Liga qezenc kirine ji bilî duyan. Du şampiyonên din jî [[C.F. Os Belenenses|Belenenses]] di demsala 1945–46an de û [[Boavista F.C.|Boavista]] di demsala 2000–01an de bûne.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://maisfutebol.iol.pt/historico/17-05-2015/benfica-campeao-todos-os-vencedores-da-liga |sernav=BENFICA CAMPEÃO: todos os vencedores da Liga |malper=Maisfutebol |roja-gihiştinê=2026-08-28 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

Li gor rêzbendiya [[Federasyona Navneteweyî ya Dîrok û Statîstîkên Futbolê]] (IFFHS) ya sala 2011an, Primeira Liga di nav lîgên futbolê yên cîhanê de di rêza çaremîn de bû.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Primeira Liga]]
[[Kategorî:Futbol li Portûgal]]
[[Kategorî:Lîgên futbolê yên Ewropayê]]

[[en:Primeira Liga]]</text>
      <sha1>qzk1kua5qyd8y103ku1vid4vyoaluoa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096732</id>
      <parentid>2096713</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T10:06:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2096732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2911" sha1="mf54sjm5ejxhvlsxxekjf84jl6rvyb8" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî}}

'''Primeira Liga''' ({{IPA-pt|pɾiˈmɐjɾɐ ˈliɣɐ}}), ku ji ber sedemên sponsoriyê wekî '''Liga Portugal Betclic''' jî tê naskirin, lîgeka [[Futbol|futbolê]] ya profesyonel e li [[Portûgal|Portûgalê]] û asta herî bilind a pergala lîgên futbolê ya Portûgalê ye.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-nos/belenenses/detalhe/fpf-nao-se-vincula-a-memorando-de-entendimento-entre-belenenses-e-gil-vicente.html |sernav= |roja-gihiştinê=2026-08-28 |archive-date=2017-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171216091503/http://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-nos/belenenses/detalhe/fpf-nao-se-vincula-a-memorando-de-entendimento-entre-belenenses-e-gil-vicente.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ev lîg ji aliyê [[Liga Portugal]] ve tê birêvebirin û çavdêrîkirin. Ji demsala 2014–15an ve, 18 taxim di vê lîgê de pêşbaziyê dikin.  Di dawiya her demsalê de, du taximên ku di rêzbendiyê de di cihên herî jêr de ne, dikevin [[Liga Portugal 2]].  Di Liga Portugal 2 de, du taximên ku di rêzbendiyê de di cihên herî jor de ne, ber bi Primeira Liga ve tên bilindkirin. Taximê ku di Primeira Liga cihê 16an de ye, li hember taximê ku di Liga Portugal 2 de di cihê sêyem de ye, di play-offeke ji bo mayîna di Primeira Liga de dikeve pêşbaziyê.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.ligaportugal.pt/pages/sobre-a-liga |sernav=Liga Portugal |malper=Liga Portugal |roja-gihiştinê=2026-08-28 |ziman=pt}}&lt;/ref&gt;

Primeira Liga di sala 1934an de bi navê '''Campeonato da Liga da Primeira Divisão''' hate damezrandin. Di navbera salên 1938 û 1999an de navê wê '''Campeonato Nacional da Primeira Divisão''' bû. Piştre navê wê guherî û navê îroyîn hat dayîn. Zêdetirî 70 yane di Primeira Liga de pêşbazî kirine, lê tenê pênc yane karîbûne bibin şampiyon. Di nav van de, yaneyên ku wekî [[Sê Yaneyên Mezin (Portûgal)|Sê Yaneyên Mezin]] tên naskirin, ango [[S.L. Benfica|Benfica]] (38 serkeftin), [[FC Porto|Porto]] (30 serkeftin) û [[Sporting CP]] (21 serkeftin), hemû serkeftinên Primeira Liga qezenc kirine ji bilî duyan. Du şampiyonên din jî [[C.F. Os Belenenses|Belenenses]] di demsala 1945–46an de û [[Boavista F.C.|Boavista]] di demsala 2000–01an de bûne.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://maisfutebol.iol.pt/historico/17-05-2015/benfica-campeao-todos-os-vencedores-da-liga |sernav=BENFICA CAMPEÃO: todos os vencedores da Liga |malper=Maisfutebol |roja-gihiştinê=2026-08-28 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

Li gor rêzbendiya [[Federasyona Navneteweyî ya Dîrok û Statîstîkên Futbolê]] (IFFHS) ya sala 2011an, Primeira Liga di nav lîgên futbolê yên cîhanê de di rêza çaremîn de bû.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Primeira Liga]]
[[Kategorî:Futbol li Portûgal]]
[[Kategorî:Lîgên futbolê yên Ewropayê]]

[[en:Primeira Liga]]</text>
      <sha1>mf54sjm5ejxhvlsxxekjf84jl6rvyb8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nesrîn Têlo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>330185</id>
    <revision>
      <id>2096643</id>
      <parentid>2096641</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:05:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2096643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1386" sha1="j77dnagdcet3dv2gg2d57tdshz938d3" xml:space="preserve">'''Nesrîn Têlo''' (jdb. li [[Qamişlo]]kê, [[Rojavayê Kurdistanê]] - m. 26 îlon 2026, li [[Norwêc]]ê), mamoste, nivîskar û [[helbestvan]]a kurd bû.&lt;ref&gt;{{ar}} https://kurdistansyria.net/archives/6473&lt;/ref&gt;

== Kurtejiyan ==
Nesrîn Têlo li Qamişloka Rojavayê Kurdistanê ji dayika xwe bûye. Bavê wê [[Ebdilqadir Têlo]] endamê komeleya [[Xoybûn]]ê bû. Nesrînê di sala 1979an de ji [[Zanîngeha Şamê]] [[bawername]]ya lîsansa cografya (erdnîgariyê) wergirt û li Qamişlokê mamosteya lîseyê bû.&lt;ref&gt;{{ku}} https://avestakurd.net/blog/2026/09/26/niviskara-kurd-nesrin-telo-koca-ddawi-kir/&lt;/ref&gt;

Helbestvan Têlo li welatê Norwêcê dijiya. Bi [[Hesen Cûma]] (Hassan Jumaa) re zewicî bû û du keçik (Jîn û Maya) û lawekî (Hemîn) wan hebûn.&lt;ref&gt;{{ar}} https://arabic.anf-news.com/%D9%83%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/rhyl-alkatbt-walshart-nsryn-tylw-fy-alnrwyj-bd-msyrt-adbyt-haflt-140976&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ar}} https://ronahi.tv/ar/archives/353751&lt;/ref&gt;

== Mirin ==
Nesrîn Têlo di 26ê îlonê 2026an de li Norwêcê ji ber nexweşiyeke giran mir.&lt;ref&gt;{{ku}} https://www.facebook.com/photo/?fbid=1471249581486701&amp;set=a.515536247058044&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ku}} https://ronahi.tv/archives/401467&lt;/ref&gt;

{{Çk}}
{{şitil}}

[[Kategorî:Helbestvanên kurd]]
[[Kategorî:Mamosteyên kurd]]
[[Kategorî:Nivîskên kurd]]
[[Kategorî:Kesên ji Qamişloyê]]</text>
      <sha1>j77dnagdcet3dv2gg2d57tdshz938d3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sîstema koordînatê</title>
    <ns>0</ns>
    <id>330209</id>
    <revision>
      <id>2096676</id>
      <parentid>2096608</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T17:52:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sîstema koordînatê ya Kartezyen */</comment>
      <origin>2096676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3114" sha1="cf1oabfq15cb618lmql555t411ke9vp" xml:space="preserve">{{Xebat}}
[[Wêne:3D Spherical.svg|thumb|[[Sîstema koordinata gogî]] bi gelemperî di [[Fizîk|fizîkê]] de tê bikaranîn. Ew sîstem ji bo her niqteyeke di valahiya oklîdî de sê hejmaran (ku wekî koordînat têne naskirin) temsîl dike: dûrahiya radyalyî ''r'', goşeya polar ''θ'' ([[theta]]) û goşeya azîmûtal ''φ'' ([[Fî (herf)|fî]]). Pir caran, li şûna ''r'', sembola ''ρ'' ([[rho]]) tê bikaranîn.]]
Di [[Geometrî|geometriyê]] de, '''sîstema koordînatê''' sîstemek e ku yek an çend hejmaran (an jî '''koordînatan''') bikar tîne, da ku [[Cih (geometrî)|cihê]] [[Xal (geometrî)|niqteyan]] an elementên din ên geometrîk li ser [[Manîfold (topolojî)|manîfoldê]] (wekî [[valahiya oklîdî]]) bi formeke yekta û standard diyar bike. Koordînat nayên guhertin; ew bi gelemperî li gorî cihê wê yê di rêzeke diyarkirî de an jî bi navekî (wekî &quot;koordînata x&quot;) ji hev têne ferqkirin. Di matematîka seretayî de, koordînat wekî [[hejmarên rastîn]] têne hesibandin, lê dibe ku ew [[hejmarên kompleks]] an jî elementên sîstemeke bêtir abstrakt bin. Bikaranîna sîstema koordînatan rê dide ku pirsgirêkên geometriyê veguherin pirsgirêkên têkildarî hejmaran û berevajî wê yekê; ew yek bingeha [[geometriya analîtîk]] pêk tîne.

== Sîstemên koordînatê ên bingeh ==

=== Xetên hejmarê ===
Meselaya herî hêsan a sîstema koordînatan a yek-dîmensiyonî, temsîl kirina niqteyên li ser [[Dirust|xetekê]] bi rêya hejmarên rastîn e ku tê de [[Xetê hejmarê|''xetê hejmaran'']] tê bikaranîn. Di wê sîstemê de, xaleke kêfî ya wekî ''O'' (niqteya destpêkê) li ser xetekê diyarkirî tê hilbijartin. Koordînata xala ''P'' wekî dûrahiya bi nîşan a ji ''O'' heta ''P'' tê terîf kirin; li vir, dûrahiya bi nîşan ew dûrahî ye ku li gorî cihê xala ''P'' li ser kîjan aliyê xetê ye, wekî erênî an neyînî tê hesibandin. Ji her xalê re koordînateke taybet tê dayîn û her hejmareke rastîn jî koordînata xaleke taybet e.
[[Wêne:Number-line-right-arrow.svg|girêdan=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Number-line-right-arrow.svg|alt=The number line|center]]

=== Sîstema koordînatê ya Kartezyen ===
{{multiple image|total_width=450|image1=Cartesian-coordinate-system.svg|caption1=[[Sîstema koordînatê ya Kartezyen]]|alt1=|image2=Rectangular coordinates.svg|caption2=Sîstema koordînatê ya Kartezyen sê-dimensiyonalî ye|alt2=}}
Nimûneya prototîpîk a sîstema koordînatê [[sîstema koordînatê ya Kartezyen]] ye. Di qadê de, du xetên [[şaqûl]] têne hilbijartin û koordînatên xalekê wekî dûrbûnên temsîrkirî yên ji bo xêtan têne girtin. Di sê pîvanan de, sê rûberên [[Ortogonalî|ortogonal]] ên hevdu têne hilbijartin û sê koordînatên xalekê dûrbûnên temsîrkirî yên ji bo her yek ji rûberan in. Ew dikare were giştîkirin da ku ji bo her xalek di qada oklîdan a ''n''-dimensiyonal de ''n'' koordînat çêbike.

Li gorî rêwerz û rêza eksên koordînatê, sîstema sê-pîvanî dikare sîstemek [[Yasaya rast-dest|rast-dest]] an çep-dest be.</text>
      <sha1>cf1oabfq15cb618lmql555t411ke9vp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096677</id>
      <parentid>2096676</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T17:52:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sîstema koordînatê ya Kartezyen */</comment>
      <origin>2096677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3154" sha1="oh6th3qw5xn26l7bo5nxeg2qegn1r8x" xml:space="preserve">{{Xebat}}
[[Wêne:3D Spherical.svg|thumb|[[Sîstema koordinata gogî]] bi gelemperî di [[Fizîk|fizîkê]] de tê bikaranîn. Ew sîstem ji bo her niqteyeke di valahiya oklîdî de sê hejmaran (ku wekî koordînat têne naskirin) temsîl dike: dûrahiya radyalyî ''r'', goşeya polar ''θ'' ([[theta]]) û goşeya azîmûtal ''φ'' ([[Fî (herf)|fî]]). Pir caran, li şûna ''r'', sembola ''ρ'' ([[rho]]) tê bikaranîn.]]
Di [[Geometrî|geometriyê]] de, '''sîstema koordînatê''' sîstemek e ku yek an çend hejmaran (an jî '''koordînatan''') bikar tîne, da ku [[Cih (geometrî)|cihê]] [[Xal (geometrî)|niqteyan]] an elementên din ên geometrîk li ser [[Manîfold (topolojî)|manîfoldê]] (wekî [[valahiya oklîdî]]) bi formeke yekta û standard diyar bike. Koordînat nayên guhertin; ew bi gelemperî li gorî cihê wê yê di rêzeke diyarkirî de an jî bi navekî (wekî &quot;koordînata x&quot;) ji hev têne ferqkirin. Di matematîka seretayî de, koordînat wekî [[hejmarên rastîn]] têne hesibandin, lê dibe ku ew [[hejmarên kompleks]] an jî elementên sîstemeke bêtir abstrakt bin. Bikaranîna sîstema koordînatan rê dide ku pirsgirêkên geometriyê veguherin pirsgirêkên têkildarî hejmaran û berevajî wê yekê; ew yek bingeha [[geometriya analîtîk]] pêk tîne.

== Sîstemên koordînatê ên bingeh ==

=== Xetên hejmarê ===
Meselaya herî hêsan a sîstema koordînatan a yek-dîmensiyonî, temsîl kirina niqteyên li ser [[Dirust|xetekê]] bi rêya hejmarên rastîn e ku tê de [[Xetê hejmarê|''xetê hejmaran'']] tê bikaranîn. Di wê sîstemê de, xaleke kêfî ya wekî ''O'' (niqteya destpêkê) li ser xetekê diyarkirî tê hilbijartin. Koordînata xala ''P'' wekî dûrahiya bi nîşan a ji ''O'' heta ''P'' tê terîf kirin; li vir, dûrahiya bi nîşan ew dûrahî ye ku li gorî cihê xala ''P'' li ser kîjan aliyê xetê ye, wekî erênî an neyînî tê hesibandin. Ji her xalê re koordînateke taybet tê dayîn û her hejmareke rastîn jî koordînata xaleke taybet e.
[[Wêne:Number-line-right-arrow.svg|girêdan=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Number-line-right-arrow.svg|alt=The number line|center]]

=== Sîstema koordînatê ya Kartezyen ===
{{multiple image|total_width=450|image1=Cartesian-coordinate-system.svg|caption1=[[Sîstema koordînatê ya Kartezyen]]|alt1=|image2=Rectangular coordinates.svg|caption2=Sîstema koordînatê ya Kartezyen sê-dimensiyonalî ye|alt2=}}
Nimûneya prototîpîk a sîstema koordînatê [[sîstema koordînatê ya Kartezyen]] ye. Di qadê de, du xetên [[şaqûl]] têne hilbijartin û koordînatên xalekê wekî dûrbûnên temsîrkirî yên ji bo xêtan têne girtin. Di sê pîvanan de, sê rûberên [[Ortogonalî|ortogonal]] ên hevdu têne hilbijartin û sê koordînatên xalekê dûrbûnên temsîrkirî yên ji bo her yek ji rûberan in. Ew dikare were giştîkirin da ku ji bo her xalek di qada oklîdan a ''n''-dimensiyonal de ''n'' koordînat çêbike.

Li gorî rêwerz û rêza eksên koordînatê, sîstema sê-pîvanî dikare sîstemek [[Yasaya rast-dest|rast-dest]] an çep-dest be.

=== Sîstema koordînatê ya polar ===</text>
      <sha1>oh6th3qw5xn26l7bo5nxeg2qegn1r8x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Liga MX</title>
    <ns>0</ns>
    <id>330210</id>
    <revision>
      <id>2096655</id>
      <parentid>2096638</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:34:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurdistanov</username>
        <id>175167</id>
      </contributor>
      <origin>2096655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3410" sha1="28fye4sah6lhmg2e1c6edn35u25q5hi" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî}}

'''Liga MX''', ji ber sedemên sponsoriyê bi navê fermî '''Liga BBVA MX''' jî tê naskirin&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.mediotiempo.com/futbol/liga-mx/liga-bbva-mx-oficial-nombre-logo |sernav=Liga BBVA MX hace oficial su cambio de nombre y logo |malper=Mediotiempo |tarîx=2026-09-29 |roja-gihiştinê=2026-09-29 |ziman=es-mx |paşnav=Mediotiempo |pêşnav=Editorial}}&lt;/ref&gt;, lîgayek [[Futbol|futbola]] profesyonel li [[Meksîk|Meksîkayê]] ye û asta herî bilind a pergala lîgayên fûtbolê ya Meksîkayê ye. Berê bi navê '''Liga Mayor''' (1943–1949) û '''Primera División de México''' (1949–2012) dihat naskirin. Di lîgayê de 18 yaneyên beşdar pêşbaziyê dibin. Xol li du turnuvayan tê parvekirin: Apertura (ji tîrmehê heta kanûnê) û Clausura (ji rêbendanê heta gulanê). Şampiyonên her turnuvayê bi rêya qonaxeke dawî ya derxistinê têne diyarkirin, ku bi gelemperî wekî Liguilla tê zanîn. Ji sala 2020an ve bilindbûna bo asta jor û daketina bo asta jêr hatiye rawestandin.

Lîga heta niha 115 caran hatiye lidarxistin. Yekemîn xola wê wekî lîgayeke profesyonel xola 1943–44 bû û [[Asturias F.C.|Asturias]] di wê xolê de bû yekemîn şampiyon.

Liga MX niha di rêzkirina lîgayên [[CONCACAF|CONCACAFê]] de di rêza yekem de cih digire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.concacaf.com/en/rankings/league/ |sernav=Concacaf League Ranking |malper=Concacaf |roja-gihiştinê=2026-09-29 |ziman=en-US}}&lt;/ref&gt; Li gorî [[Federasyona Navneteweyî ya Dîrok û Statîstîkên Futbolê|IFFHSê]], ew di deh salên destpêkê yên sedsala 21an de di rêza dehemîn a lîgayên herî bihêz ên cîhanê de cih girt.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.iffhs.de/ |sernav=IFFHS (Fußball Historie &amp; Statistiken) |tarîx=2020-04-10 |roja-gihiştinê=2026-09-29 |ziman=de}}&lt;/ref&gt; Li gorî CONCACAFê, Liga MX di xola 2014–15 de bi kêmzêde 25.557 temaşevanan herî zêde temaşevan di nav lîgayên futbolê yên her du Amerîkayan de dicivîne.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.sportingintelligence.com/finance-biz/business-intelligence/global-attendances/ |sernav=Global attendances {{!}} Sporting Intelligence |roja-gihiştinê=2026-09-29 |ziman=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |paşnav=Shea |pêşnav=Bill |tarîx=2023-02-11 |sernav=What could top the Super Bowl on U.S. TV? Soccer, aliens and not much else |url=https://www.nytimes.com/athletic/4173314/2023/02/09/super-bowl-tv-ratings-soccer/ |roja-gihiştinê=2026-09-29 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

Bîstûçar yane bi kêmanî carekê bûne şampiyon. [[Yaneya América|América]] bi 16 şampiyoniyan li pêş e; [[C.D. Guadalajara|Guadalajara]] û [[Toluca FC|Toluca]] her yek 12 şampiyonî bi dest xistine; [[Cruz Azul]] 10 şampiyonî bi dest xistiye, û [[Tigres UANL]] û [[Yaneya León|León]] jî her yek 8 şampiyonî bi dest xistine.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.tudn.com/futbol/liga-mx/cuantos-campeonatos-tiene-cada-equipo-de-liga-mx |sernav=Lista de campeones Liga MX: ¿Cuántos títulos tiene cada equipo del futbol mexicano? {{!}} TUDN Liga MX {{!}} TUDN |malper=www.tudn.com |tarîx=2022-10-30 |roja-gihiştinê=2026-09-29 |ziman=es}}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
[[Kategorî:Lîgên futbolê yên Amerîkaya Bakur]]

[[en:Liga MX]]
[[Kategorî:Liga MX]]
[[Kategorî:Futbol li Meksîkê]]</text>
      <sha1>28fye4sah6lhmg2e1c6edn35u25q5hi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorî:Futbol li Meksîk</title>
    <ns>14</ns>
    <id>330211</id>
    <revision>
      <id>2096652</id>
      <parentid>2096635</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:32:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurdistanov</username>
        <id>175167</id>
      </contributor>
      <origin>2096652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79" sha1="79y8gjpwocn1c4jolk516vh74sgukrz" xml:space="preserve">[[Kategorî:Futbol li gorî welatan|Futbol]]
[[Kategorî:Werziş li Meksîkê]]</text>
      <sha1>79y8gjpwocn1c4jolk516vh74sgukrz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096656</id>
      <parentid>2096652</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:35:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurdistanov</username>
        <id>175167</id>
      </contributor>
      <comment>Rûpel hat valakirin</comment>
      <origin>2096656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096661</id>
      <parentid>2096656</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:23:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2096661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="hfb2ao4kgdegu2v91vy8wa5bxiefm9g" xml:space="preserve">{{Jêbirin|Ne hewce ye}}</text>
      <sha1>hfb2ao4kgdegu2v91vy8wa5bxiefm9g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorî:Werziş li Meksîk</title>
    <ns>14</ns>
    <id>330212</id>
    <revision>
      <id>2096653</id>
      <parentid>2096637</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:33:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurdistanov</username>
        <id>175167</id>
      </contributor>
      <comment>Rûpel hat valakirin</comment>
      <origin>2096653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorî:Futbol li Brezîlê</title>
    <ns>14</ns>
    <id>330213</id>
    <revision>
      <id>2096650</id>
      <timestamp>2026-09-29T12:30:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurdistanov</username>
        <id>175167</id>
      </contributor>
      <comment>Rûpel bi &quot;[[Kategorî:Futbol li gorî welatan|Futbol]] [[Kategorî:Werziş li Brezîlê]]&quot; hat çêkirin</comment>
      <origin>2096650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79" sha1="co51ok7xgjmpfu04utalykbonwcgzt6" xml:space="preserve">[[Kategorî:Futbol li gorî welatan|Futbol]]
[[Kategorî:Werziş li Brezîlê]]</text>
      <sha1>co51ok7xgjmpfu04utalykbonwcgzt6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorî:Werziş li Brezîlê</title>
    <ns>14</ns>
    <id>330214</id>
    <revision>
      <id>2096651</id>
      <timestamp>2026-09-29T12:31:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurdistanov</username>
        <id>175167</id>
      </contributor>
      <comment>Rûpel bi &quot;[[Kategorî:Çanda Brezîlê]] [[Kategorî:Brezîl]] [[Kategorî:Werziş li gorî welatan|Brezîl]]&quot; hat çêkirin</comment>
      <origin>2096651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99" sha1="6ydih03fxmii5qe838crjiusndis5fm" xml:space="preserve">[[Kategorî:Çanda Brezîlê]]
[[Kategorî:Brezîl]]
[[Kategorî:Werziş li gorî welatan|Brezîl]]</text>
      <sha1>6ydih03fxmii5qe838crjiusndis5fm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorî:Werziş li Meksîkê</title>
    <ns>14</ns>
    <id>330215</id>
    <revision>
      <id>2096654</id>
      <timestamp>2026-09-29T12:33:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurdistanov</username>
        <id>175167</id>
      </contributor>
      <comment>Rûpel bi &quot;[[Kategorî:Çanda Meksîkê]] [[Kategorî:Meksîk]] [[Kategorî:Werziş li gorî welatan|Meksîk]]&quot; hat çêkirin</comment>
      <origin>2096654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99" sha1="swbxcsw1ilu0fudl51hk1ox7aag7ra3" xml:space="preserve">[[Kategorî:Çanda Meksîkê]]
[[Kategorî:Meksîk]]
[[Kategorî:Werziş li gorî welatan|Meksîk]]</text>
      <sha1>swbxcsw1ilu0fudl51hk1ox7aag7ra3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorî:Futbol li Meksîkê</title>
    <ns>14</ns>
    <id>330216</id>
    <revision>
      <id>2096657</id>
      <timestamp>2026-09-29T12:35:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurdistanov</username>
        <id>175167</id>
      </contributor>
      <comment>Rûpel bi &quot;[[Kategorî:Futbol li gorî welatan|Futbol]] [[Kategorî:Werziş li Meksîkê]]&quot; hat çêkirin</comment>
      <origin>2096657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79" sha1="79y8gjpwocn1c4jolk516vh74sgukrz" xml:space="preserve">[[Kategorî:Futbol li gorî welatan|Futbol]]
[[Kategorî:Werziş li Meksîkê]]</text>
      <sha1>79y8gjpwocn1c4jolk516vh74sgukrz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoria Superiore</title>
    <ns>0</ns>
    <id>330217</id>
    <revision>
      <id>2096658</id>
      <timestamp>2026-09-29T13:26:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurdistanov</username>
        <id>175167</id>
      </contributor>
      <comment>Rûpel bi &quot;'''Kategoria Superiore''', ji ber sponsoriyê bi navê '''Abissnet Superiore''' jî tê naskirin, di pergala lîgayên [[Futbol|futbolê]] ya [[Albanya|Albanyayê]] de lîgayeke profesyonel a asta herî bilind a futbola mêran e. Di lîgayê de 10 yane pêşbaziyê dikin û di navbera wê û [[Kategoria e Parë|Kategoria e Par]]&lt;nowiki/&gt;ê de sîstema bilindbûn û daketinê heye. Xol ji tebaxê heta gulanê dom dikin û her yane 36 maçan dilîze; li hemberî her...&quot; hat çêkirin</comment>
      <origin>2096658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1381" sha1="cznybcsjzxgmq7bo33y8nv0t930qocw" xml:space="preserve">'''Kategoria Superiore''', ji ber sponsoriyê bi navê '''Abissnet Superiore''' jî tê naskirin, di pergala lîgayên [[Futbol|futbolê]] ya [[Albanya|Albanyayê]] de lîgayeke profesyonel a asta herî bilind a futbola mêran e. Di lîgayê de 10 yane pêşbaziyê dikin û di navbera wê û [[Kategoria e Parë|Kategoria e Par]]&lt;nowiki/&gt;ê de sîstema bilindbûn û daketinê heye. Xol ji tebaxê heta gulanê dom dikin û her yane 36 maçan dilîze; li hemberî her yaneyê du caran li meydanê xwe û du caran li meydanê dijberê xwe dilîze.

'''Şampiyoniya Neteweyî ya Albanyayê''' di sala 1930an de, di serdema [[Zog I|Key Zog]] de, demekî kurt piştî avakirina [[Federasyona Fûtbolê ya Albanyayê]] hate destpêkirin. Ji sala 1930an ve, 45 yane di pêşbaziyên fermî de beşdar bûne, lê tenê deh yane bûne şampiyon: [[KF Tirana|Tirana]] (29), [[FC Dinamo City|Dinamo Tirana]] (18), [[FK Partizani Tirana|Partizani]] (17), [[KF Vllaznia|Vllaznia]] (9), [[KF Skënderbeu|Skënderbeu]] (8), [[KF Egnatia|Egnatia]] (3), [[KF Elbasani|Elbasani]] (2), [[KF Teuta|Teuta]] (2), [[Flamurtari FC|Flamurtari]] (1) û [[FK Kukësi|Kukësi]] (1). Egnatia şampiyona niha ye û di xola 2025–26 de cara sêyemîn bû şampiyon.

[[Kategorî:Kategoria Superiore]]
[[Kategorî:Lîgên futbolê yên Ewropayê]]
[[Kategorî:Futbol li Albanyayê]]

[[en:Kategoria Superiore]]</text>
      <sha1>cznybcsjzxgmq7bo33y8nv0t930qocw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096660</id>
      <parentid>2096658</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:16:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2096660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1436" sha1="ide3wdtdt367ykbc1h3vrmykrglzj9y" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî}}

'''Kategoria Superiore''', ji ber sponsoriyê bi navê '''Abissnet Superiore''' jî tê naskirin, di pergala lîgayên [[Futbol|futbolê]] ya [[Albanya|Albanyayê]] de lîgayeke profesyonel a asta herî bilind a futbola mêran e. Di lîgayê de 10 yane pêşbaziyê dikin û di navbera wê û [[Kategoria e Parë|Kategoria e Par]]&lt;nowiki/&gt;ê de sîstema bilindbûn û daketinê heye. Xol ji tebaxê heta gulanê dom dikin û her yane 36 maçan dilîze; li hemberî her yaneyê du caran li meydanê xwe û du caran li meydanê dijberê xwe dilîze.

'''Şampiyoniya Neteweyî ya Albanyayê''' di sala 1930an de, di serdema [[Zog I|Key Zog]] de, demekî kurt piştî avakirina [[Federasyona Fûtbolê ya Albanyayê]] hate destpêkirin. Ji sala 1930an ve, 45 yane di pêşbaziyên fermî de beşdar bûne, lê tenê deh yane bûne şampiyon: [[KF Tirana|Tirana]] (29), [[FC Dinamo City|Dinamo Tirana]] (18), [[FK Partizani Tirana|Partizani]] (17), [[KF Vllaznia|Vllaznia]] (9), [[KF Skënderbeu|Skënderbeu]] (8), [[KF Egnatia|Egnatia]] (3), [[KF Elbasani|Elbasani]] (2), [[KF Teuta|Teuta]] (2), [[Flamurtari FC|Flamurtari]] (1) û [[FK Kukësi|Kukësi]] (1). Egnatia şampiyona niha ye û di xola 2025–26 de cara sêyemîn bû şampiyon.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
[[Kategorî:Kategoria Superiore]]
[[Kategorî:Lîgên futbolê yên Ewropayê]]
[[Kategorî:Futbol li Albanyayê]]

[[en:Kategoria Superiore]]</text>
      <sha1>ide3wdtdt367ykbc1h3vrmykrglzj9y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zeyneb Yaş</title>
    <ns>0</ns>
    <id>330218</id>
    <revision>
      <id>2096664</id>
      <timestamp>2026-09-29T17:18:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <comment>Rûpel bi &quot;{{Xebat}} '''Zeyneb Yaş''' lêkolîner û berhevkareke çand û [[kelepor]]a kurdî ye.  == Xebat == Zeyneb Yaş zanîngehê beşa zimanê fransî xwendiye. Ji sala 1994an vir ve xebatên berhevkarî û lêkolînên kelepûra kurdî dike. Di sala 2008an de tevî [[Hilmî Akyol]] pirtûk û koleksiyona hunermenda kurd [[Eyşe Şanê]] amade kirine ku ev berhem ji aliyê [[Enstîtûya Kelepûra Kurdî]] ve hatiye çapkirin.   Wekî din wê koleksiyoneke bi navê ''Y...&quot; hat çêkirin</comment>
      <origin>2096664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="742" sha1="22l73ltqi6cwit0ldrw4nvaazrihtyb" xml:space="preserve">{{Xebat}}
'''Zeyneb Yaş''' lêkolîner û berhevkareke çand û [[kelepor]]a kurdî ye.

== Xebat ==
Zeyneb Yaş zanîngehê beşa zimanê fransî xwendiye. Ji sala 1994an vir ve xebatên berhevkarî û lêkolînên kelepûra kurdî dike. Di sala 2008an de tevî [[Hilmî Akyol]] pirtûk û koleksiyona hunermenda kurd [[Eyşe Şanê]] amade kirine ku ev berhem ji aliyê [[Enstîtûya Kelepûra Kurdî]] ve hatiye çapkirin. 

Wekî din wê koleksiyoneke bi navê ''Yadgarî'' li ser hunermendên kurd [[Eyşe Şan]], [[Tahsîn Taha]], [[Meyrem Xan]], [[Nesrîn Şêrwan]], [[Elmas Muhamed]], [[Gulbihar]], [[Mehmûd Hesen Kirorî]], [[Mihemed Şêxo]], [[Erdewan Zaxoyî]] û [[Eyaz Yûsif]] amade kiriye.

{{Çk}}
{{şitil}}

[[Kategorî:</text>
      <sha1>22l73ltqi6cwit0ldrw4nvaazrihtyb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096665</id>
      <parentid>2096664</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T17:18:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2096665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="763" sha1="msl0kvepraua7pe2rhcork48d4i7v3b" xml:space="preserve">{{Xebat}}
'''Zeyneb Yaş''' lêkolîner û berhevkareke çand û [[kelepor]]a kurdî ye.

== Xebat ==
Zeyneb Yaş zanîngehê beşa zimanê fransî xwendiye. Ji sala 1994an vir ve xebatên berhevkarî û lêkolînên kelepûra kurdî dike. Di sala 2008an de tevî [[Hilmî Akyol]] pirtûk û koleksiyona hunermenda kurd [[Eyşe Şanê]] amade kirine ku ev berhem ji aliyê [[Enstîtûya Kelepûra Kurdî]] ve hatiye çapkirin. 

Wekî din wê koleksiyoneke bi navê ''Yadgarî'' li ser hunermendên kurd [[Eyşe Şan]], [[Tahsîn Taha]], [[Meyrem Xan]], [[Nesrîn Şêrwan]], [[Elmas Muhamed]], [[Gulbihar]], [[Mehmûd Hesen Kirorî]], [[Mihemed Şêxo]], [[Erdewan Zaxoyî]] û [[Eyaz Yûsif]] amade kiriye.

{{Çk}}
{{şitil}}

[[Kategorî:Lêkolînerên kurd]]</text>
      <sha1>msl0kvepraua7pe2rhcork48d4i7v3b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096666</id>
      <parentid>2096665</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T17:20:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2096666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="774" sha1="molwe9agf1n61d34f655dirhmr5c86m" xml:space="preserve">{{Xebat}}
'''Zeyneb Yaş''' nivîskar, lêkolîner û berhevkareke çand û [[kelepor]]a kurdî ye.

== Xebat ==
Zeyneb Yaş zanîngehê beşa zimanê fransî xwendiye. Ji sala 1994an vir ve xebatên berhevkarî û lêkolînên kelepûra kurdî dike. Di sala 2008an de tevî [[Hilmî Akyol]] pirtûk û koleksiyona hunermenda kurd [[Eyşe Şanê]] amade kirine ku ev berhem ji aliyê [[Enstîtûya Kelepûra Kurdî]] ve hatiye çapkirin. 

Wekî din wê koleksiyoneke bi navê ''Yadgarî'' li ser hunermendên kurd [[Eyşe Şan]], [[Tahsîn Taha]], [[Meyrem Xan]], [[Nesrîn Şêrwan]], [[Elmas Muhamed]], [[Gulbihar]], [[Mehmûd Hesen Kirorî]], [[Mihemed Şêxo]], [[Erdewan Zaxoyî]] û [[Eyaz Yûsif]] amade kiriye.

{{Çk}}
{{şitil}}

[[Kategorî:Lêkolînerên kurd]]</text>
      <sha1>molwe9agf1n61d34f655dirhmr5c86m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096667</id>
      <parentid>2096666</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T17:21:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2096667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="773" sha1="fxnkmh5u290xq9ueufrijzetc0kpbk3" xml:space="preserve">{{Xebat}}
'''Zeyneb Yaş''' nivîskar, lêkolîner û berhevkareke çand û [[kelepor]]a kurdî ye.

== Xebat ==
Zeyneb Yaş zanîngehê beşa zimanê fransî xwendiye. Ji sala 1994an vir ve xebatên berhevkarî û lêkolînên kelepûra kurdî dike. Di sala 2008an de tevî [[Hilmî Akyol]] pirtûk û koleksiyona hunermenda kurd [[Eyşe Şanê]] amade kirine ku ev berhem ji aliyê [[Enstîtûya Kelepora Kurdî]] ve hatiye çapkirin. 

Wekî din wê koleksiyoneke bi navê ''Yadgarî'' li ser hunermendên kurd [[Eyşe Şan]], [[Tahsîn Taha]], [[Meyrem Xan]], [[Nesrîn Şêrwan]], [[Elmas Muhamed]], [[Gulbihar]], [[Mehmûd Hesen Kirorî]], [[Mihemed Şêxo]], [[Erdewan Zaxoyî]] û [[Eyaz Yûsif]] amade kiriye.

{{Çk}}
{{şitil}}

[[Kategorî:Lêkolînerên kurd]]</text>
      <sha1>fxnkmh5u290xq9ueufrijzetc0kpbk3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096668</id>
      <parentid>2096667</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T17:22:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2096668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="790" sha1="5gpgc0msiht1g4n1edq3zd0ur2j9hs2" xml:space="preserve">{{Xebat}}
'''Zeyneb Yaş''' nivîskar, lêkolîner û berhevkareke çand û [[kelepûr]]a kurdî ye.

== Xebat ==
Zeyneb Yaş zanîngehê beşa zimanê fransî xwendiye. Ji sala 1994an vir ve xebatên berhevkarî û lêkolînên kelepûra kurdî dike. Di sala 2008an de tevî [[Hilmî Akyol]] pirtûk û koleksiyona hunermenda kurd [[Eyşe Şanê]] amade kirine ku ev berhem ji aliyê [[Enstîtuya Kelepûra Kurdî]] ya Silêmaniyê ve hatiye çapkirin. 

Wekî din wê koleksiyoneke bi navê ''Yadgarî'' li ser hunermendên kurd [[Eyşe Şan]], [[Tahsîn Taha]], [[Meyrem Xan]], [[Nesrîn Şêrwan]], [[Elmas Muhamed]], [[Gulbihar]], [[Mehmûd Hesen Kirorî]], [[Mihemed Şêxo]], [[Erdewan Zaxoyî]] û [[Eyaz Yûsif]] amade kiriye.

{{Çk}}
{{şitil}}

[[Kategorî:Lêkolînerên kurd]]</text>
      <sha1>5gpgc0msiht1g4n1edq3zd0ur2j9hs2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096669</id>
      <parentid>2096668</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T17:23:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2096669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="790" sha1="gyus4j0azz6efdxh6cfv0ga26g5x1d6" xml:space="preserve">{{Xebat}}
'''Zeyneb Yaş''' nivîskar, lêkolîner û berhevkareke çand û [[kelepûr]]a kurdî ye.

== Xebat ==
Zeyneb Yaş zanîngehê beşa zimanê fransî xwendiye. Ji sala 1994an vir ve xebatên berhevkarî û lêkolînên kelepûra kurdî dike. Di sala 2008an de tevî [[Hilmî Akyol]] pirtûk û koleksiyona hunermenda kurd [[Eyşe Şanê]] amade kirine ku ev berhem ji aliyê [[Enstîtuya Kelepûra Kurdî]] ya Silêmaniyê ve hatiye çapkirin. 

Wekî din wê koleksiyoneke bi navê ''Yadgarî'' li ser hunermendên kurd [[Eyşe Şan]], [[Tahsîn Taha]], [[Meryem Xan]], [[Nesrîn Şêrwan]], [[Elmas Muhamed]], [[Gulbihar]], [[Mehmûd Hesen Kirorî]], [[Mihemed Şêxo]], [[Erdewan Zaxoyî]] û [[Eyaz Yûsif]] amade kiriye.

{{Çk}}
{{şitil}}

[[Kategorî:Lêkolînerên kurd]]</text>
      <sha1>gyus4j0azz6efdxh6cfv0ga26g5x1d6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096675</id>
      <parentid>2096669</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T17:36:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2096675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="812" sha1="late4ti3ho0wypqwyhgls2bbq86vz6f" xml:space="preserve">{{Xebat}}
'''Zeyneb Yaş''' (jdb. li [[Sêrt]]ê) nivîskar, lêkolîner û berhevkareke çand û [[kelepûr]]a kurdî ye.

== Xebat ==
Zeyneb Yaş zanîngehê beşa zimanê fransî xwendiye. Ji sala 1994an vir ve xebatên berhevkarî û lêkolînên kelepûra kurdî dike. Di sala 2008an de tevî [[Hilmî Akyol]] pirtûk û koleksiyona hunermenda kurd [[Eyşe Şanê]] amade kirine ku ev berhem ji aliyê [[Enstîtuya Kelepûra Kurdî]] ya Silêmaniyê ve hatiye çapkirin. 

Wekî din wê koleksiyoneke bi navê ''Yadgarî'' li ser hunermendên kurd [[Eyşe Şan]], [[Tahsîn Taha]], [[Meryem Xan]], [[Nesrîn Şêrwan]], [[Elmas Muhamed]], [[Gulbihar]], [[Mehmûd Hesen Kirorî]], [[Mihemed Şêxo]], [[Erdewan Zaxoyî]] û [[Eyaz Yûsif]] amade kiriye.

{{Çk}}
{{şitil}}

[[Kategorî:Lêkolînerên kurd]]</text>
      <sha1>late4ti3ho0wypqwyhgls2bbq86vz6f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096691</id>
      <parentid>2096675</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:50:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2096691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1294" sha1="1df5aob1bq49wg6k64s48vk6nwktyvl" xml:space="preserve">{{Xebat}}
'''Zeyneb Yaş''' (jdb. 1974 li [[Sêrt]]ê)&lt;ref&gt;https://feministpedagojikonferansi.wordpress.com/zeyneb-yas/&lt;/ref&gt; nivîskar, lêkolîner û berhevkareke çand û [[kelepûr]]a kurdî ye.

== Kariyer û xebat ==
Zeyneb Yaş [[zanîngeha Marmarayê]] beşa zimanê fransî xwendiye. Ji sala 1994an vir ve xebatên berhevkarî û lêkolînên kelepûra kurdî dike. Di sala 2008an de tevî [[Hilmî Akyol]] pirtûk û koleksiyona hunermenda kurd [[Eyşe Şanê]] amade kirine ku ev berhem ji aliyê [[Enstîtuya Kelepûra Kurdî]] ya Silêmaniyê ve hatiye çapkirin.

Di sala 2012an de, ew wekî lêkolînera muzeyan di damezrandina Muzeya Bajarê Amedê (Diyarbakır Kent Müzesi) û Navenda Bîranînê (Hafıza Merkezi) de dixebite, piştre di damezrandina Muzeya Jinan (Kadın Müzesi), Muzeya Mehmet Uzun, Muzeya Zindana Amedê (Diyarbakır Cezaevi Müzesi) û muzeyên ermenî û suryaniyan ên Amedê de jî dikeve xizmetên şêwirmendiyê.

Wekî din wê koleksiyoneke bi navê ''Yadgarî'' li ser hunermendên kurd [[Eyşe Şan]], [[Tahsîn Taha]], [[Meryem Xan]], [[Nesrîn Şêrwan]], [[Elmas Muhamed]], [[Gulbihar]], [[Mehmûd Hesen Kirorî]], [[Mihemed Şêxo]], [[Erdewan Zaxoyî]] û [[Eyaz Yûsif]] amade kiriye.

{{Çk}}
{{şitil}}

[[Kategorî:Lêkolînerên kurd]]</text>
      <sha1>1df5aob1bq49wg6k64s48vk6nwktyvl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096692</id>
      <parentid>2096691</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:55:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2096692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1328" sha1="lsqkgi90sqoacutc9i523wx60jyvnrm" xml:space="preserve">{{Xebat}}
'''Zeyneb Yaş''' (jdb. 1974 li [[Sêrt]]ê)&lt;ref&gt;https://feministpedagojikonferansi.wordpress.com/zeyneb-yas/&lt;/ref&gt; [[arşîvkar]], [[lêkolîner]] û [[berhevkar]]eke çand û [[kelepûr]]a kurdî ye.

== Kariyer û xebat ==
Zeyneb Yaş [[zanîngeha Marmarayê]] beşa zimanê fransî xwendiye. Ji sala 1994an vir ve xebatên berhevkarî û lêkolînên kelepûra kurdî dike. Di sala 2008an de tevî [[Hîlmî Akyol]] pirtûk û koleksiyona hunermenda kurd [[Eyşe Şanê]] amade kirine ku ev berhem ji aliyê [[Enstîtuya Kelepûra Kurdî]] ya Silêmaniyê ve hatiye çapkirin.

Di sala 2012an de, ew wekî lêkolînera muzeyan di damezrandina [[Muzeya Bajarê Amedê]] (Diyarbakır Kent Müzesi) û [[Navenda Bîranînê]] (Hafıza Merkezi) de dixebite, piştre di damezrandina [[Muzeya Jinan]] (Kadın Müzesi), [[Muzeya Mehmet Uzun]], [[Muzeya Zindana Amedê]] (Diyarbakır Cezaevi Müzesi) û muzeyên ermenî û suryaniyan ên Amedê de jî dikeve xizmetên şêwirmendiyê.

Wekî din wê koleksiyoneke bi navê ''Yadgarî'' li ser hunermendên kurd [[Eyşe Şan]], [[Tahsîn Taha]], [[Meryem Xan]], [[Nesrîn Şêrwan]], [[Elmas Muhamed]], [[Gulbihar]], [[Mehmûd Hesen Kirorî]], [[Mihemed Şêxo]], [[Erdewan Zaxoyî]] û [[Eyaz Yûsif]] amade kiriye.

{{Çk}}
{{şitil}}

[[Kategorî:Lêkolînerên kurd]]</text>
      <sha1>lsqkgi90sqoacutc9i523wx60jyvnrm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096693</id>
      <parentid>2096692</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:58:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2096693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1331" sha1="pes2j14r6853qfcqogs9llijdud9exh" xml:space="preserve">{{Xebat}}
'''Zeyneb Yaş''' (jdb. 1974 li [[Sêrt]]ê)&lt;ref&gt;https://feministpedagojikonferansi.wordpress.com/zeyneb-yas/&lt;/ref&gt; [[arşîvkar]], [[lêkolîner]] û [[berhevkar]]eke çand û [[kelepûr]]a kurdî ye.

== Kariyer û xebat ==
Zeyneb Yaş li [[zanîngeha Marmarayê]] beşa zimanê fransî xwendiye. Ji sala 1994an vir ve xebatên berhevkarî û lêkolînên kelepûra kurdî dike. Di sala 2008an de tevî [[Hîlmî Akyol]] pirtûk û koleksiyona hunermenda kurd [[Eyşe Şanê]] amade kirine ku ev berhem ji aliyê [[Enstîtuya Kelepûra Kurdî]] ya Silêmaniyê ve hatiye çapkirin.

Di sala 2012an de, ew wekî lêkolînera muzeyan di damezrandina [[Muzeya Bajarê Amedê]] (Diyarbakır Kent Müzesi) û [[Navenda Bîranînê]] (Hafıza Merkezi) de dixebite, piştre di damezrandina [[Muzeya Jinan]] (Kadın Müzesi), [[Muzeya Mehmet Uzun]], [[Muzeya Zindana Amedê]] (Diyarbakır Cezaevi Müzesi) û muzeyên ermenî û suryaniyan ên Amedê de jî dikeve xizmetên şêwirmendiyê.

Wekî din wê koleksiyoneke bi navê ''Yadgarî'' li ser hunermendên kurd [[Eyşe Şan]], [[Tahsîn Taha]], [[Meryem Xan]], [[Nesrîn Şêrwan]], [[Elmas Muhamed]], [[Gulbihar]], [[Mehmûd Hesen Kirorî]], [[Mihemed Şêxo]], [[Erdewan Zaxoyî]] û [[Eyaz Yûsif]] amade kiriye.

{{Çk}}
{{şitil}}

[[Kategorî:Lêkolînerên kurd]]</text>
      <sha1>pes2j14r6853qfcqogs9llijdud9exh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096715</id>
      <parentid>2096693</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:30:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2096715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1494" sha1="qh9v1a4ft87fqjzi5nw6t11ogod5hct" xml:space="preserve">{{Xebat}}
'''Zeyneb Yaş''' (jdb. 1974 li [[Sêrt]]ê)&lt;ref&gt;https://feministpedagojikonferansi.wordpress.com/zeyneb-yas/&lt;/ref&gt; [[arşîvkar]], [[lêkolîner]] û [[berhevkar]]eke çand û [[kelepûr]]a kurdî ye.

== Kariyer û xebat ==
Zeyneb Yaş li [[zanîngeha Marmarayê]] beşa zimanê fransî xwendiye. Ji sala 1994an vir ve xebatên berhevkarî û lêkolînên kelepûra kurdî dike. Di sala 2008an de tevî [[Hîlmî Akyol]] pirtûk û koleksiyona hunermenda kurd [[Eyşe Şanê]] amade kirine ku ev berhem ji aliyê [[Enstîtuya Kelepûra Kurdî]] ya Silêmaniyê ve hatiye çapkirin.

Di sala 2012an de, ew wekî lêkolînera muzeyan di damezrandina [[Muzeya Bajarê Amedê]] (Diyarbakır Kent Müzesi) û [[Navenda Bîranînê]] (Hafıza Merkezi) de dixebite, piştre di damezrandina [[Muzeya Jinan]] (Kadın Müzesi), [[Muzeya Mehmet Uzun]], [[Muzeya Zindana Amedê]] (Diyarbakır Cezaevi Müzesi) û muzeyên ermenî û suryaniyan ên Amedê de jî dikeve xizmetên şêwirmendiyê.

Wekî din wê koleksiyoneke bi navê ''Yadgarî'' li ser hunermendên kurd [[Eyşe Şan]], [[Tahsîn Taha]], [[Meryem Xan]], [[Nesrîn Şêrwan]], [[Elmas Muhamed]], [[Gulbihar]], [[Mehmûd Hesen Kirorî]], [[Mihemed Şêxo]], [[Erdewan Zaxoyî]] û [[Eyaz Yûsif]] amade kiriye.&lt;ref&gt;[[Rîzoyê Xerzî]] (2020). &quot;Fîlozofiya jiyanê di dinyaya wan jinan de hebû. Rêbaza min a sereke hezkirina vê çandê ye.&quot;, Xwebûn, 30:2020, r. 4.&lt;/ref&gt;

{{Çk}}
{{şitil}}

[[Kategorî:Lêkolînerên kurd]]</text>
      <sha1>qh9v1a4ft87fqjzi5nw6t11ogod5hct</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096716</id>
      <parentid>2096715</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:30:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2096716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1493" sha1="4m3v6lsjob4dijr4mmgua0yhto87h2u" xml:space="preserve">{{Xebat}}
'''Zeyneb Yaş''' (jdb. 1974 li [[Sêrt]]ê)[[arşîvkar]], [[lêkolîner]] û [[berhevkar]]eke çand û [[kelepûr]]a kurdî ye.
&lt;ref&gt;https://feministpedagojikonferansi.wordpress.com/zeyneb-yas/&lt;/ref&gt;
== Kariyer û xebat ==
Zeyneb Yaş li [[zanîngeha Marmarayê]] beşa zimanê fransî xwendiye. Ji sala 1994an vir ve xebatên berhevkarî û lêkolînên kelepûra kurdî dike. Di sala 2008an de tevî [[Hîlmî Akyol]] pirtûk û koleksiyona hunermenda kurd [[Eyşe Şanê]] amade kirine ku ev berhem ji aliyê [[Enstîtuya Kelepûra Kurdî]] ya Silêmaniyê ve hatiye çapkirin.

Di sala 2012an de, ew wekî lêkolînera muzeyan di damezrandina [[Muzeya Bajarê Amedê]] (Diyarbakır Kent Müzesi) û [[Navenda Bîranînê]] (Hafıza Merkezi) de dixebite, piştre di damezrandina [[Muzeya Jinan]] (Kadın Müzesi), [[Muzeya Mehmet Uzun]], [[Muzeya Zindana Amedê]] (Diyarbakır Cezaevi Müzesi) û muzeyên ermenî û suryaniyan ên Amedê de jî dikeve xizmetên şêwirmendiyê.

Wekî din wê koleksiyoneke bi navê ''Yadgarî'' li ser hunermendên kurd [[Eyşe Şan]], [[Tahsîn Taha]], [[Meryem Xan]], [[Nesrîn Şêrwan]], [[Elmas Muhamed]], [[Gulbihar]], [[Mehmûd Hesen Kirorî]], [[Mihemed Şêxo]], [[Erdewan Zaxoyî]] û [[Eyaz Yûsif]] amade kiriye.&lt;ref&gt;[[Rîzoyê Xerzî]] (2020). &quot;Fîlozofiya jiyanê di dinyaya wan jinan de hebû. Rêbaza min a sereke hezkirina vê çandê ye.&quot;, Xwebûn, 30:2020, r. 4.&lt;/ref&gt;

{{Çk}}
{{şitil}}

[[Kategorî:Lêkolînerên kurd]]</text>
      <sha1>4m3v6lsjob4dijr4mmgua0yhto87h2u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096717</id>
      <parentid>2096716</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:31:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2096717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1492" sha1="e79o54gb9t0xe0jlpck8jlouqba9ku2" xml:space="preserve">{{Xebat}}
'''Zeyneb Yaş''' (jdb. 1974 li [[Sêrt]]ê)[[arşîvkar]], [[lêkolîner]] û [[berhevkar]]eke çand û [[kelepûr]]a kurdî ye.&lt;ref&gt;https://feministpedagojikonferansi.wordpress.com/zeyneb-yas/&lt;/ref&gt;
== Kariyer û xebat ==
Zeyneb Yaş li [[zanîngeha Marmarayê]] beşa zimanê fransî xwendiye. Ji sala 1994an vir ve xebatên berhevkarî û lêkolînên kelepûra kurdî dike. Di sala 2008an de tevî [[Hîlmî Akyol]] pirtûk û koleksiyona hunermenda kurd [[Eyşe Şanê]] amade kirine ku ev berhem ji aliyê [[Enstîtuya Kelepûra Kurdî]] ya Silêmaniyê ve hatiye çapkirin.

Di sala 2012an de, ew wekî lêkolînera muzeyan di damezrandina [[Muzeya Bajarê Amedê]] (Diyarbakır Kent Müzesi) û [[Navenda Bîranînê]] (Hafıza Merkezi) de dixebite, piştre di damezrandina [[Muzeya Jinan]] (Kadın Müzesi), [[Muzeya Mehmet Uzun]], [[Muzeya Zindana Amedê]] (Diyarbakır Cezaevi Müzesi) û muzeyên ermenî û suryaniyan ên Amedê de jî dikeve xizmetên şêwirmendiyê.

Wekî din wê koleksiyoneke bi navê ''Yadgarî'' li ser hunermendên kurd [[Eyşe Şan]], [[Tahsîn Taha]], [[Meryem Xan]], [[Nesrîn Şêrwan]], [[Elmas Muhamed]], [[Gulbihar]], [[Mehmûd Hesen Kirorî]], [[Mihemed Şêxo]], [[Erdewan Zaxoyî]] û [[Eyaz Yûsif]] amade kiriye.&lt;ref&gt;[[Rîzoyê Xerzî]] (2020). &quot;Fîlozofiya jiyanê di dinyaya wan jinan de hebû. Rêbaza min a sereke hezkirina vê çandê ye.&quot;, Xwebûn, 30:2020, r. 4.&lt;/ref&gt;

{{Çk}}
{{şitil}}

[[Kategorî:Lêkolînerên kurd]]</text>
      <sha1>e79o54gb9t0xe0jlpck8jlouqba9ku2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096718</id>
      <parentid>2096717</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:39:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2096718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1782" sha1="e1s45khljk5zir5c0ntfdazviuaok7z" xml:space="preserve">{{Xebat}}
'''Zeyneb Yaş''' (jdb. 1974 li [[Sêrt]]ê)[[arşîvkar]], [[lêkolîner]] û [[berhevkar]]eke çand û [[kelepûr]]a kurdî ye.&lt;ref&gt;https://feministpedagojikonferansi.wordpress.com/zeyneb-yas/&lt;/ref&gt;
== Kariyer û xebat ==
Zeyneb Yaş li [[zanîngeha Marmarayê]] beşa zimanê fransî xwendiye. Ji sala 1994an vir ve xebatên berhevkarî û lêkolînên kelepûra kurdî dike. Di sala 2008an de tevî [[Hîlmî Akyol]] pirtûk û koleksiyona hunermenda kurd [[Eyşe Şanê]] amade kirine ku ev berhem ji aliyê [[Enstîtuya Kelepûra Kurdî]] ya Silêmaniyê ve hatiye çapkirin.

Di sala 2012an de, ew wekî lêkolînera muzeyan di damezrandina [[Muzeya Bajarê Amedê]] (''Diyarbakır Kent Müzesi'') û [[Navenda Bîranînê]] (''Hafıza Merkezi'') de dixebite, piştre di damezrandina [[Muzeya Jinan]] (''Kadın Müzesi''), [[Muzeya Mehmet Uzun]], [[Muzeya Zindana Amedê]] (''Diyarbakır Cezaevi Müzesi'') û muzeyên ermenî û suryaniyan ên Amedê de jî dikeve xizmetên şêwirmendiyê.

Wekî din wê koleksiyoneke bi navê ''Yadgarî'' li ser hunermendên kurd [[Eyşe Şan]], [[Tahsîn Taha]], [[Meryem Xan]], [[Nesrîn Şêrwan]], [[Elmas Muhamed]], [[Gulbihar]], [[Mehmûd Hesen Kirorî]], [[Mihemed Şêxo]], [[Erdewan Zaxoyî]] û [[Eyaz Yûsif]] amade kiriye.&lt;ref&gt;[[Rîzoyê Xerzî]] (2020). &quot;Fîlozofiya jiyanê di dinyaya wan jinan de hebû. Rêbaza min a sereke hezkirina vê çandê ye.&quot;, Xwebûn, 30:2020, r. 4.&lt;/ref&gt;

Di 2026an de Zeyneb Yaş bi [[Xelata Ziman û Folklora Kurdî]] hate xelatkirin.&lt;ref&gt;{{tr}} https://yeniyasamgazetesi9.com/kurt-dili-ve-folkloru-odulu-zeynep-yasa-verildi/&lt;/ref&gt;

== Xelat ==
* [[Xelata Ziman û Folklora Kurdî]] (''Kürt Dili ve Folkloru ödülü''), 2026

{{Çk}}
{{şitil}}

[[Kategorî:Lêkolînerên kurd]]</text>
      <sha1>e1s45khljk5zir5c0ntfdazviuaok7z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096719</id>
      <parentid>2096718</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:44:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Kariyer û xebat */</comment>
      <origin>2096719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1907" sha1="8yq4q0yca31n38t3ipb6hlmvgyu3tmx" xml:space="preserve">{{Xebat}}
'''Zeyneb Yaş''' (jdb. 1974 li [[Sêrt]]ê)[[arşîvkar]], [[lêkolîner]] û [[berhevkar]]eke çand û [[kelepûr]]a kurdî ye.&lt;ref&gt;https://feministpedagojikonferansi.wordpress.com/zeyneb-yas/&lt;/ref&gt;
== Kariyer û xebat ==
Zeyneb Yaş li [[zanîngeha Marmarayê]] beşa zimanê fransî xwendiye. Ji sala 1994an vir ve xebatên berhevkarî û lêkolînên kelepûra kurdî dike. Di sala 2008an de tevî [[Hîlmî Akyol]] pirtûk û koleksiyona hunermenda kurd [[Eyşe Şanê]] amade kirine ku ev berhem ji aliyê [[Enstîtuya Kelepûra Kurdî]] ya Silêmaniyê ve hatiye çapkirin.

Di sala 2012an de, ew wekî lêkolînera muzeyan di damezrandina [[Muzeya Bajarê Amedê]] (''Diyarbakır Kent Müzesi'') û [[Navenda Bîranînê]] (''Hafıza Merkezi'') de dixebite, piştre di damezrandina [[Muzeya Jinan]] (''Kadın Müzesi''), [[Muzeya Mehmet Uzun]], [[Muzeya Zindana Amedê]] (''Diyarbakır Cezaevi Müzesi'') û muzeyên ermenî û suryaniyan ên Amedê de jî dikeve xizmetên şêwirmendiyê.

Wekî din wê koleksiyoneke bi navê ''Yadgarî'' li ser hunermendên kurd [[Eyşe Şan]], [[Tahsîn Taha]], [[Meryem Xan]], [[Nesrîn Şêrwan]], [[Elmas Muhamed]], [[Gulbihar]], [[Mehmûd Hesen Kirorî]], [[Mihemed Şêxo]], [[Erdewan Zaxoyî]] û [[Eyaz Yûsif]] amade kiriye.&lt;ref&gt;[[Rîzoyê Xerzî]] (2020). &quot;Fîlozofiya jiyanê di dinyaya wan jinan de hebû. Rêbaza min a sereke hezkirina vê çandê ye.&quot;, Xwebûn, 30:2020, r. 4.&lt;/ref&gt;

Di 2026an de Zeyneb Yaş ji aliyê [[Komeleya Lêkolînên Folklor û Ziman a Mêrdînê]] (''Mêrdîn Folklor ve Dil Araştırmaları Derneği'') ve bi [[Xelata Ziman û Folklora Kurdî]] hate xelatkirin.&lt;ref&gt;{{tr}} https://yeniyasamgazetesi9.com/kurt-dili-ve-folkloru-odulu-zeynep-yasa-verildi/&lt;/ref&gt;

== Xelat ==
* [[Xelata Ziman û Folklora Kurdî]] (''Kürt Dili ve Folkloru ödülü''), 2026

{{Çk}}
{{şitil}}

[[Kategorî:Lêkolînerên kurd]]</text>
      <sha1>8yq4q0yca31n38t3ipb6hlmvgyu3tmx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096720</id>
      <parentid>2096719</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T09:29:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2096720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2801" sha1="45hh1vd5emyvxqap4e0o65r1ljcovmd" xml:space="preserve">{{Xebat}}
'''Zeyneb Yaş''' (jdb. 1974 li [[Sêrt]]ê)[[arşîvkar]], [[lêkolîner]] û [[berhevkar]]eke çand û [[kelepûr]]a kurdî ye.&lt;ref&gt;https://feministpedagojikonferansi.wordpress.com/zeyneb-yas/&lt;/ref&gt;
== Kariyer û xebat ==
Zeyneb Yaş li [[zanîngeha Marmarayê]] beşa zimanê fransî xwendiye. Ji sala 1994an vir ve xebatên berhevkarî û lêkolînên kelepûra kurdî dike. Di sala 2008an de tevî [[Hîlmî Akyol]] pirtûk û koleksiyona hunermenda kurd [[Eyşe Şanê]] amade kirine ku ev berhem ji aliyê [[Enstîtuya Kelepûra Kurdî]] ya Silêmaniyê ve hatiye çapkirin.

=== Muzeyên Diyarbekirê ===
Di sala 2012an de, ew wekî lêkolînera muzeyan di damezrandina [[Muzeya Bajarê Amedê]] (''Diyarbakır Kent Müzesi'') û [[Navenda Bîranînê]] (''Hafıza Merkezi'') de dixebite, piştre di damezrandina [[Muzeya Jinan]] (''Kadın Müzesi''), [[Muzeya Mehmet Uzun]], [[Muzeya Zindana Amedê]] (''Diyarbakır Cezaevi Müzesi'') û muzeyên ermenî û suryaniyan ên Amedê de jî dikeve xizmetên şêwirmendiyê.

=== Koleksiyona hunermendên kurd ===
Wekî din wê koleksiyoneke bi navê ''Yadgarî'' li ser hunermendên kurd [[Eyşe Şan]], [[Tahsîn Taha]], [[Meryem Xan]], [[Nesrîn Şêrwan]], [[Elmas Muhamed]], [[Gulbihar]], [[Mehmûd Hesen Kirorî]], [[Mihemed Şêxo]], [[Erdewan Zaxoyî]] û [[Eyaz Yûsif]] amade kiriye.&lt;ref&gt;[[Rîzoyê Xerzî]] (2020). &quot;Fîlozofiya jiyanê di dinyaya wan jinan de hebû. Rêbaza min a sereke hezkirina vê çandê ye.&quot;, Xwebûn, 30:2020, r. 4.&lt;/ref&gt;

=== Qeydên yekem ên bi muzîka kurdî ===
Yaşê dema di [[Arşîvên Fonogramê yên Zanîngeha Humboldtê ya Berlînê]] de lêkolînên xwe kiriye, diyar kir ku tê de li qeydên pêşîn ên kilamên dengbêjiyê yên kurdî dîtibû. Pênc stranên ku di 1902an de ji hêla dengbêjên bi navê [[Yusuf Bey]] (''Qasim Begê'' û ''Leminê''), [[Xanim Nazli]] (''Xelîlo Lawo'' û ''Lo dilo'') û [[Diyarbekirli Ali]] (''Diyarbekira Şewitî'') ve hatine gotin, li gor Yaş xwedî taybetmendiya &quot;qeydên yekem ên Mezopotamyayê&quot; ne. Kesê ku di sala 1902an de ev tomara pênc stranan çêkiriye, yek ji damezrînerên Arşîva Fonogramê ya Berlînê doktorê nemsayî [[Felix Luschan]] bû.&lt;ref&gt;https://www.rupelanu.org/zeynep-yas-kurt-muziginin-122-yil-once-yapilmis-bilinen-ilk-kayitlarina-ulastim-28538h.htm&lt;/ref&gt;

Di 2026an de Zeyneb Yaş ji aliyê [[Komeleya Lêkolînên Folklor û Ziman a Mêrdînê]] (''Mêrdîn Folklor ve Dil Araştırmaları Derneği'') ve bi [[Xelata Ziman û Folklora Kurdî]] hate xelatkirin.&lt;ref&gt;{{tr}} https://yeniyasamgazetesi9.com/kurt-dili-ve-folkloru-odulu-zeynep-yasa-verildi/&lt;/ref&gt;

== Xelat ==
* [[Xelata Ziman û Folklora Kurdî]] (''Kürt Dili ve Folkloru ödülü''), 2026

{{Çk}}
{{şitil}}

[[Kategorî:Lêkolînerên kurd]]</text>
      <sha1>45hh1vd5emyvxqap4e0o65r1ljcovmd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096721</id>
      <parentid>2096720</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T09:30:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2096721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2803" sha1="m5qqiktddm4or5imew0bsn56gwwbgp3" xml:space="preserve">{{Xebat}}
'''Zeyneb Yaş''' (jdb. 1974 li [[Sêrt]]ê), [[arşîvkar]], [[lêkolîner]] û [[berhevkar]]eke çand û [[kelepûr]]a kurdî ye.&lt;ref&gt;https://feministpedagojikonferansi.wordpress.com/zeyneb-yas/&lt;/ref&gt;
== Kariyer û xebat ==
Zeyneb Yaş li [[zanîngeha Marmarayê]] beşa zimanê fransî xwendiye. Ji sala 1994an vir ve xebatên berhevkarî û lêkolînên kelepûra kurdî dike. Di sala 2008an de tevî [[Hîlmî Akyol]] pirtûk û koleksiyona hunermenda kurd [[Eyşe Şanê]] amade kirine ku ev berhem ji aliyê [[Enstîtuya Kelepûra Kurdî]] ya Silêmaniyê ve hatiye çapkirin.

=== Muzeyên Diyarbekirê ===
Di sala 2012an de, ew wekî lêkolînera muzeyan di damezrandina [[Muzeya Bajarê Amedê]] (''Diyarbakır Kent Müzesi'') û [[Navenda Bîranînê]] (''Hafıza Merkezi'') de dixebite, piştre di damezrandina [[Muzeya Jinan]] (''Kadın Müzesi''), [[Muzeya Mehmet Uzun]], [[Muzeya Zindana Amedê]] (''Diyarbakır Cezaevi Müzesi'') û muzeyên ermenî û suryaniyan ên Amedê de jî dikeve xizmetên şêwirmendiyê.

=== Koleksiyona hunermendên kurd ===
Wekî din wê koleksiyoneke bi navê ''Yadgarî'' li ser hunermendên kurd [[Eyşe Şan]], [[Tahsîn Taha]], [[Meryem Xan]], [[Nesrîn Şêrwan]], [[Elmas Muhamed]], [[Gulbihar]], [[Mehmûd Hesen Kirorî]], [[Mihemed Şêxo]], [[Erdewan Zaxoyî]] û [[Eyaz Yûsif]] amade kiriye.&lt;ref&gt;[[Rîzoyê Xerzî]] (2020). &quot;Fîlozofiya jiyanê di dinyaya wan jinan de hebû. Rêbaza min a sereke hezkirina vê çandê ye.&quot;, Xwebûn, 30:2020, r. 4.&lt;/ref&gt;

=== Qeydên yekem ên bi muzîka kurdî ===
Yaşê dema di [[Arşîvên Fonogramê yên Zanîngeha Humboldtê ya Berlînê]] de lêkolînên xwe kiriye, diyar kir ku tê de li qeydên pêşîn ên kilamên dengbêjiyê yên kurdî dîtibû. Pênc stranên ku di 1902an de ji hêla dengbêjên bi navê [[Yusuf Bey]] (''Qasim Begê'' û ''Leminê''), [[Xanim Nazli]] (''Xelîlo Lawo'' û ''Lo dilo'') û [[Diyarbekirli Ali]] (''Diyarbekira Şewitî'') ve hatine gotin, li gor Yaş xwedî taybetmendiya &quot;qeydên yekem ên Mezopotamyayê&quot; ne. Kesê ku di sala 1902an de ev tomara pênc stranan çêkiriye, yek ji damezrînerên Arşîva Fonogramê ya Berlînê doktorê nemsayî [[Felix Luschan]] bû.&lt;ref&gt;https://www.rupelanu.org/zeynep-yas-kurt-muziginin-122-yil-once-yapilmis-bilinen-ilk-kayitlarina-ulastim-28538h.htm&lt;/ref&gt;

Di 2026an de Zeyneb Yaş ji aliyê [[Komeleya Lêkolînên Folklor û Ziman a Mêrdînê]] (''Mêrdîn Folklor ve Dil Araştırmaları Derneği'') ve bi [[Xelata Ziman û Folklora Kurdî]] hate xelatkirin.&lt;ref&gt;{{tr}} https://yeniyasamgazetesi9.com/kurt-dili-ve-folkloru-odulu-zeynep-yasa-verildi/&lt;/ref&gt;

== Xelat ==
* [[Xelata Ziman û Folklora Kurdî]] (''Kürt Dili ve Folkloru ödülü''), 2026

{{Çk}}
{{şitil}}

[[Kategorî:Lêkolînerên kurd]]</text>
      <sha1>m5qqiktddm4or5imew0bsn56gwwbgp3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096722</id>
      <parentid>2096721</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T09:32:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Qeydên yekem ên bi muzîka kurdî */</comment>
      <origin>2096722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2803" sha1="nq62yhbms58u4eccpc1cz98323lufie" xml:space="preserve">{{Xebat}}
'''Zeyneb Yaş''' (jdb. 1974 li [[Sêrt]]ê), [[arşîvkar]], [[lêkolîner]] û [[berhevkar]]eke çand û [[kelepûr]]a kurdî ye.&lt;ref&gt;https://feministpedagojikonferansi.wordpress.com/zeyneb-yas/&lt;/ref&gt;
== Kariyer û xebat ==
Zeyneb Yaş li [[zanîngeha Marmarayê]] beşa zimanê fransî xwendiye. Ji sala 1994an vir ve xebatên berhevkarî û lêkolînên kelepûra kurdî dike. Di sala 2008an de tevî [[Hîlmî Akyol]] pirtûk û koleksiyona hunermenda kurd [[Eyşe Şanê]] amade kirine ku ev berhem ji aliyê [[Enstîtuya Kelepûra Kurdî]] ya Silêmaniyê ve hatiye çapkirin.

=== Muzeyên Diyarbekirê ===
Di sala 2012an de, ew wekî lêkolînera muzeyan di damezrandina [[Muzeya Bajarê Amedê]] (''Diyarbakır Kent Müzesi'') û [[Navenda Bîranînê]] (''Hafıza Merkezi'') de dixebite, piştre di damezrandina [[Muzeya Jinan]] (''Kadın Müzesi''), [[Muzeya Mehmet Uzun]], [[Muzeya Zindana Amedê]] (''Diyarbakır Cezaevi Müzesi'') û muzeyên ermenî û suryaniyan ên Amedê de jî dikeve xizmetên şêwirmendiyê.

=== Koleksiyona hunermendên kurd ===
Wekî din wê koleksiyoneke bi navê ''Yadgarî'' li ser hunermendên kurd [[Eyşe Şan]], [[Tahsîn Taha]], [[Meryem Xan]], [[Nesrîn Şêrwan]], [[Elmas Muhamed]], [[Gulbihar]], [[Mehmûd Hesen Kirorî]], [[Mihemed Şêxo]], [[Erdewan Zaxoyî]] û [[Eyaz Yûsif]] amade kiriye.&lt;ref&gt;[[Rîzoyê Xerzî]] (2020). &quot;Fîlozofiya jiyanê di dinyaya wan jinan de hebû. Rêbaza min a sereke hezkirina vê çandê ye.&quot;, Xwebûn, 30:2020, r. 4.&lt;/ref&gt;

=== Qeydên yekem ên bi muzîka kurdî ===
Yaşê dema di [[Arşîvên Fonogramê yên Zanîngeha Humboldtê ya Berlînê]] de lêkolînên xwe kirine, diyar kir ku tê de li qeydên pêşîn ên kilamên dengbêjiyê yên kurdî dîtibû. Pênc stranên ku di 1902an de ji hêla dengbêjên bi navê [[Yusuf Bey]] (''Qasim Begê'' û ''Leminê''), [[Xanim Nazli]] (''Xelîlo Lawo'' û ''Lo dilo'') û [[Diyarbekirli Ali]] (''Diyarbekira Şewitî'') ve hatine gotin, li gor Yaş xwedî taybetmendiya &quot;qeydên yekem ên Mezopotamyayê&quot; ne. Kesê ku di sala 1902an de ev tomara pênc stranan çêkiriye, yek ji damezrînerên Arşîva Fonogramê ya Berlînê doktorê nemsayî [[Felix Luschan]] bû.&lt;ref&gt;https://www.rupelanu.org/zeynep-yas-kurt-muziginin-122-yil-once-yapilmis-bilinen-ilk-kayitlarina-ulastim-28538h.htm&lt;/ref&gt;

Di 2026an de Zeyneb Yaş ji aliyê [[Komeleya Lêkolînên Folklor û Ziman a Mêrdînê]] (''Mêrdîn Folklor ve Dil Araştırmaları Derneği'') ve bi [[Xelata Ziman û Folklora Kurdî]] hate xelatkirin.&lt;ref&gt;{{tr}} https://yeniyasamgazetesi9.com/kurt-dili-ve-folkloru-odulu-zeynep-yasa-verildi/&lt;/ref&gt;

== Xelat ==
* [[Xelata Ziman û Folklora Kurdî]] (''Kürt Dili ve Folkloru ödülü''), 2026

{{Çk}}
{{şitil}}

[[Kategorî:Lêkolînerên kurd]]</text>
      <sha1>nq62yhbms58u4eccpc1cz98323lufie</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096723</id>
      <parentid>2096722</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T09:34:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Qeydên yekem ên bi muzîka kurdî */</comment>
      <origin>2096723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2810" sha1="5jeqe4ln8f4kb0zq8hwbvqnub0h41mv" xml:space="preserve">{{Xebat}}
'''Zeyneb Yaş''' (jdb. 1974 li [[Sêrt]]ê), [[arşîvkar]], [[lêkolîner]] û [[berhevkar]]eke çand û [[kelepûr]]a kurdî ye.&lt;ref&gt;https://feministpedagojikonferansi.wordpress.com/zeyneb-yas/&lt;/ref&gt;
== Kariyer û xebat ==
Zeyneb Yaş li [[zanîngeha Marmarayê]] beşa zimanê fransî xwendiye. Ji sala 1994an vir ve xebatên berhevkarî û lêkolînên kelepûra kurdî dike. Di sala 2008an de tevî [[Hîlmî Akyol]] pirtûk û koleksiyona hunermenda kurd [[Eyşe Şanê]] amade kirine ku ev berhem ji aliyê [[Enstîtuya Kelepûra Kurdî]] ya Silêmaniyê ve hatiye çapkirin.

=== Muzeyên Diyarbekirê ===
Di sala 2012an de, ew wekî lêkolînera muzeyan di damezrandina [[Muzeya Bajarê Amedê]] (''Diyarbakır Kent Müzesi'') û [[Navenda Bîranînê]] (''Hafıza Merkezi'') de dixebite, piştre di damezrandina [[Muzeya Jinan]] (''Kadın Müzesi''), [[Muzeya Mehmet Uzun]], [[Muzeya Zindana Amedê]] (''Diyarbakır Cezaevi Müzesi'') û muzeyên ermenî û suryaniyan ên Amedê de jî dikeve xizmetên şêwirmendiyê.

=== Koleksiyona hunermendên kurd ===
Wekî din wê koleksiyoneke bi navê ''Yadgarî'' li ser hunermendên kurd [[Eyşe Şan]], [[Tahsîn Taha]], [[Meryem Xan]], [[Nesrîn Şêrwan]], [[Elmas Muhamed]], [[Gulbihar]], [[Mehmûd Hesen Kirorî]], [[Mihemed Şêxo]], [[Erdewan Zaxoyî]] û [[Eyaz Yûsif]] amade kiriye.&lt;ref&gt;[[Rîzoyê Xerzî]] (2020). &quot;Fîlozofiya jiyanê di dinyaya wan jinan de hebû. Rêbaza min a sereke hezkirina vê çandê ye.&quot;, Xwebûn, 30:2020, r. 4.&lt;/ref&gt;

=== Qeydên yekem ên bi muzîka kurdî ===
Yaşê dema di [[Arşîvên Fonogramê yên Zanîngeha Humboldtê ya Berlînê]] de lêkolînên xwe kirine, diyar kir ku tê de li qeydên pêşîn ên kilamên dengbêjiyê yên kurdî dîtibû. Pênc stranên ku di 1902an de ji hêla dengbêjên bi navê [[Yusuf Bey]] (''Qasim Begê'' û ''Leminê''), [[Xanim Nazli]] (''Xelîlo Lawo'' û ''Lo dilo'') û [[Diyarbekirli Ali]] (''Diyarbekira Şewitî'') ve hatine gotin, li gor Yaş xwedî taybetmendiya &quot;qeydên yekem ên Mezopotamyayê&quot; ne. Kesê ku di sala 1902an de ev tomara pênc stranan çêkiriye, yek ji damezrînerên Arşîva Fonogramê ya Berlînê doktorê nemsayî [[Felix Luschan]] bû.&lt;ref&gt;{{tr}} https://www.rupelanu.org/zeynep-yas-kurt-muziginin-122-yil-once-yapilmis-bilinen-ilk-kayitlarina-ulastim-28538h.htm&lt;/ref&gt;

Di 2026an de Zeyneb Yaş ji aliyê [[Komeleya Lêkolînên Folklor û Ziman a Mêrdînê]] (''Mêrdîn Folklor ve Dil Araştırmaları Derneği'') ve bi [[Xelata Ziman û Folklora Kurdî]] hate xelatkirin.&lt;ref&gt;{{tr}} https://yeniyasamgazetesi9.com/kurt-dili-ve-folkloru-odulu-zeynep-yasa-verildi/&lt;/ref&gt;

== Xelat ==
* [[Xelata Ziman û Folklora Kurdî]] (''Kürt Dili ve Folkloru ödülü''), 2026

{{Çk}}
{{şitil}}

[[Kategorî:Lêkolînerên kurd]]</text>
      <sha1>5jeqe4ln8f4kb0zq8hwbvqnub0h41mv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096724</id>
      <parentid>2096723</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T09:34:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2096724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2817" sha1="0nmvyeg2mccavsw360kw2lzbetfwfbb" xml:space="preserve">{{Xebat}}
'''Zeyneb Yaş''' (jdb. 1974 li [[Sêrt]]ê), [[arşîvkar]], [[lêkolîner]] û [[berhevkar]]eke çand û [[kelepûr]]a kurdî ye.&lt;ref&gt;{{tr}} https://feministpedagojikonferansi.wordpress.com/zeyneb-yas/&lt;/ref&gt;
== Kariyer û xebat ==
Zeyneb Yaş li [[zanîngeha Marmarayê]] beşa zimanê fransî xwendiye. Ji sala 1994an vir ve xebatên berhevkarî û lêkolînên kelepûra kurdî dike. Di sala 2008an de tevî [[Hîlmî Akyol]] pirtûk û koleksiyona hunermenda kurd [[Eyşe Şanê]] amade kirine ku ev berhem ji aliyê [[Enstîtuya Kelepûra Kurdî]] ya Silêmaniyê ve hatiye çapkirin.

=== Muzeyên Diyarbekirê ===
Di sala 2012an de, ew wekî lêkolînera muzeyan di damezrandina [[Muzeya Bajarê Amedê]] (''Diyarbakır Kent Müzesi'') û [[Navenda Bîranînê]] (''Hafıza Merkezi'') de dixebite, piştre di damezrandina [[Muzeya Jinan]] (''Kadın Müzesi''), [[Muzeya Mehmet Uzun]], [[Muzeya Zindana Amedê]] (''Diyarbakır Cezaevi Müzesi'') û muzeyên ermenî û suryaniyan ên Amedê de jî dikeve xizmetên şêwirmendiyê.

=== Koleksiyona hunermendên kurd ===
Wekî din wê koleksiyoneke bi navê ''Yadgarî'' li ser hunermendên kurd [[Eyşe Şan]], [[Tahsîn Taha]], [[Meryem Xan]], [[Nesrîn Şêrwan]], [[Elmas Muhamed]], [[Gulbihar]], [[Mehmûd Hesen Kirorî]], [[Mihemed Şêxo]], [[Erdewan Zaxoyî]] û [[Eyaz Yûsif]] amade kiriye.&lt;ref&gt;[[Rîzoyê Xerzî]] (2020). &quot;Fîlozofiya jiyanê di dinyaya wan jinan de hebû. Rêbaza min a sereke hezkirina vê çandê ye.&quot;, Xwebûn, 30:2020, r. 4.&lt;/ref&gt;

=== Qeydên yekem ên bi muzîka kurdî ===
Yaşê dema di [[Arşîvên Fonogramê yên Zanîngeha Humboldtê ya Berlînê]] de lêkolînên xwe kirine, diyar kir ku tê de li qeydên pêşîn ên kilamên dengbêjiyê yên kurdî dîtibû. Pênc stranên ku di 1902an de ji hêla dengbêjên bi navê [[Yusuf Bey]] (''Qasim Begê'' û ''Leminê''), [[Xanim Nazli]] (''Xelîlo Lawo'' û ''Lo dilo'') û [[Diyarbekirli Ali]] (''Diyarbekira Şewitî'') ve hatine gotin, li gor Yaş xwedî taybetmendiya &quot;qeydên yekem ên Mezopotamyayê&quot; ne. Kesê ku di sala 1902an de ev tomara pênc stranan çêkiriye, yek ji damezrînerên Arşîva Fonogramê ya Berlînê doktorê nemsayî [[Felix Luschan]] bû.&lt;ref&gt;{{tr}} https://www.rupelanu.org/zeynep-yas-kurt-muziginin-122-yil-once-yapilmis-bilinen-ilk-kayitlarina-ulastim-28538h.htm&lt;/ref&gt;

Di 2026an de Zeyneb Yaş ji aliyê [[Komeleya Lêkolînên Folklor û Ziman a Mêrdînê]] (''Mêrdîn Folklor ve Dil Araştırmaları Derneği'') ve bi [[Xelata Ziman û Folklora Kurdî]] hate xelatkirin.&lt;ref&gt;{{tr}} https://yeniyasamgazetesi9.com/kurt-dili-ve-folkloru-odulu-zeynep-yasa-verildi/&lt;/ref&gt;

== Xelat ==
* [[Xelata Ziman û Folklora Kurdî]] (''Kürt Dili ve Folkloru ödülü''), 2026

{{Çk}}
{{şitil}}

[[Kategorî:Lêkolînerên kurd]]</text>
      <sha1>0nmvyeg2mccavsw360kw2lzbetfwfbb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096725</id>
      <parentid>2096724</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T09:36:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2096725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2850" sha1="5smec3i38u9br3q4t2jxctyox4mnls2" xml:space="preserve">{{Xebat}}
'''Zeyneb Yaş''' (jdb. 1974 li [[Sêrt]]ê), [[arşîvkar]], [[lêkolîner]] û [[berhevkar]]eke çand û [[kelepûr]]a kurdî ye.&lt;ref&gt;{{tr}} https://feministpedagojikonferansi.wordpress.com/zeyneb-yas/&lt;/ref&gt;
== Kariyer û xebat ==
Zeyneb Yaş li [[zanîngeha Marmarayê]] beşa zimanê fransî xwendiye. Ji sala 1994an vir ve xebatên berhevkarî û lêkolînên kelepûra kurdî dike. Di sala 2008an de tevî [[Hîlmî Akyol]] pirtûk û koleksiyona hunermenda kurd [[Eyşe Şanê]] amade kirine ku ev berhem ji aliyê [[Enstîtuya Kelepûra Kurdî]] ya Silêmaniyê ve hatiye çapkirin.

=== Muzeyên Diyarbekirê ===
Di sala 2012an de, ew wekî lêkolînera muzeyan di damezrandina [[Muzeya Bajarê Amedê]] (''Diyarbakır Kent Müzesi'') û [[Navenda Bîranînê]] (''Hafıza Merkezi'') de dixebite, piştre di damezrandina [[Muzeya Jinan]] (''Kadın Müzesi''), [[Muzeya Mehmet Uzun]], [[Muzeya Zindana Amedê]] (''Diyarbakır Cezaevi Müzesi'') û muzeyên ermenî û suryaniyan ên Amedê de jî dikeve xizmetên şêwirmendiyê.

=== Koleksiyona hunermendên kurd ===
Wekî din wê koleksiyoneke bi navê ''Yadgarî'' li ser hunermendên kurd [[Eyşe Şan]], [[Tahsîn Taha]], [[Meryem Xan]], [[Nesrîn Şêrwan]], [[Elmas Muhamed]], [[Gulbihar]], [[Mehmûd Hesen Kirorî]], [[Mihemed Şêxo]], [[Erdewan Zaxoyî]] û [[Eyaz Yûsif]] amade kiriye.&lt;ref&gt;[[Rîzoyê Xerzî]] (2020). &quot;Fîlozofiya jiyanê di dinyaya wan jinan de hebû. Rêbaza min a sereke hezkirina vê çandê ye.&quot;, Xwebûn, 30:2020, r. 4.&lt;/ref&gt;

=== Qeydên yekem ên bi muzîka kurdî ===
Yaşê dema di [[Arşîvên Fonogramê yên Zanîngeha Humboldtê ya Berlînê]] de lêkolînên xwe kirine, diyar kir ku tê de li qeydên pêşîn ên kilamên dengbêjiyê yên kurdî dîtibû. Pênc stranên ku di 1902an de ji hêla dengbêjên bi navê [[Yusuf Bey]] (''Qasim Begê'' û ''Leminê''), [[Xanim Nazli]] (''Xelîlo Lawo'' û ''Lo dilo'') û [[Diyarbekirli Ali]] (''Diyarbekira Şewitî'') ve hatine gotin, li gor Yaş xwedî taybetmendiya &quot;qeydên yekem ên Mezopotamyayê&quot; ne. Kesê ku di sala 1902an de ev tomara pênc stranan çêkiriye, yek ji damezrînerên Arşîva Fonogramê ya Berlînê doktorê nemsayî [[Felix Luschan]] bû.&lt;ref&gt;{{tr}} https://www.rupelanu.org/zeynep-yas-kurt-muziginin-122-yil-once-yapilmis-bilinen-ilk-kayitlarina-ulastim-28538h.htm&lt;/ref&gt;

Di 2026an de Zeyneb Yaş ji aliyê [[Komeleya Lêkolînên Folklor û Ziman a Mêrdînê]] (''Mêrdîn Folklor ve Dil Araştırmaları Derneği'') ve bi [[Xelata Ziman û Folklora Kurdî]] hate xelatkirin.&lt;ref&gt;{{tr}} https://yeniyasamgazetesi9.com/kurt-dili-ve-folkloru-odulu-zeynep-yasa-verildi/&lt;/ref&gt;

== Xelat ==
* [[Xelata Ziman û Folklora Kurdî]] (''Kürt Dili ve Folkloru ödülü''), 2026

{{Çk}}
{{şitil}}

[[Kategorî:Arşîvkarên kurd]]
[[Kategorî:Lêkolînerên kurd]]</text>
      <sha1>5smec3i38u9br3q4t2jxctyox4mnls2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096726</id>
      <parentid>2096725</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T09:40:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2096726</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2840" sha1="12c87qrfz28wlp13ts47n3inra8fxcl" xml:space="preserve">'''Zeyneb Yaş''' (jdb. 1974 li [[Sêrt]]ê), [[arşîvkar]], [[lêkolîner]] û [[berhevkar]]eke çand û [[kelepûr]]a kurdî ye.&lt;ref&gt;{{tr}} https://feministpedagojikonferansi.wordpress.com/zeyneb-yas/&lt;/ref&gt;
== Kariyer û xebat ==
Zeyneb Yaş li [[zanîngeha Marmarayê]] beşa zimanê fransî xwendiye. Ji sala 1994an vir ve xebatên berhevkarî û lêkolînên kelepûra kurdî dike. Di sala 2008an de tevî [[Hîlmî Akyol]] pirtûk û koleksiyona hunermenda kurd [[Eyşe Şanê]] amade kirine ku ev berhem ji aliyê [[Enstîtuya Kelepûra Kurdî]] ya Silêmaniyê ve hatiye çapkirin.

=== Muzeyên Diyarbekirê ===
Di sala 2012an de, ew wekî lêkolînera muzeyan di damezrandina [[Muzeya Bajarê Amedê]] (''Diyarbakır Kent Müzesi'') û [[Navenda Bîranînê]] (''Hafıza Merkezi'') de dixebite, piştre di damezrandina [[Muzeya Jinan]] (''Kadın Müzesi''), [[Muzeya Mehmet Uzun]], [[Muzeya Zindana Amedê]] (''Diyarbakır Cezaevi Müzesi'') û muzeyên ermenî û suryaniyan ên Amedê de jî dikeve xizmetên şêwirmendiyê.

=== Koleksiyona hunermendên kurd ===
Wekî din wê koleksiyoneke bi navê ''Yadgarî'' li ser hunermendên kurd [[Eyşe Şan]], [[Tahsîn Taha]], [[Meryem Xan]], [[Nesrîn Şêrwan]], [[Elmas Muhamed]], [[Gulbihar]], [[Mehmûd Hesen Kirorî]], [[Mihemed Şêxo]], [[Erdewan Zaxoyî]] û [[Eyaz Yûsif]] amade kiriye.&lt;ref&gt;[[Rîzoyê Xerzî]] (2020). &quot;Fîlozofiya jiyanê di dinyaya wan jinan de hebû. Rêbaza min a sereke hezkirina vê çandê ye.&quot;, Xwebûn, 30:2020, r. 4.&lt;/ref&gt;

=== Qeydên yekem ên bi muzîka kurdî ===
Yaşê dema di [[Arşîvên Fonogramê yên Zanîngeha Humboldtê ya Berlînê]] de lêkolînên xwe kirine, diyar kir ku tê de li qeydên pêşîn ên kilamên dengbêjiyê yên kurdî dîtibû. Pênc stranên ku di 1902an de ji hêla dengbêjên bi navê [[Yusuf Bey]] (''Qasim Begê'' û ''Leminê''), [[Xanim Nazli]] (''Xelîlo Lawo'' û ''Lo dilo'') û [[Diyarbekirli Ali]] (''Diyarbekira Şewitî'') ve hatine gotin, li gor Yaş xwedî taybetmendiya &quot;qeydên yekem ên Mezopotamyayê&quot; ne. Kesê ku di sala 1902an de ev tomara pênc stranan çêkiriye, yek ji damezrînerên Arşîva Fonogramê ya Berlînê doktorê nemsayî [[Felix Luschan]] bû.&lt;ref&gt;{{tr}} https://www.rupelanu.org/zeynep-yas-kurt-muziginin-122-yil-once-yapilmis-bilinen-ilk-kayitlarina-ulastim-28538h.htm&lt;/ref&gt;

Di 2026an de Zeyneb Yaş ji aliyê [[Komeleya Lêkolînên Folklor û Ziman a Mêrdînê]] (''Mêrdîn Folklor ve Dil Araştırmaları Derneği'') ve bi [[Xelata Ziman û Folklora Kurdî]] hate xelatkirin.&lt;ref&gt;{{tr}} https://yeniyasamgazetesi9.com/kurt-dili-ve-folkloru-odulu-zeynep-yasa-verildi/&lt;/ref&gt;

== Xelat ==
* [[Xelata Ziman û Folklora Kurdî]] (''Kürt Dili ve Folkloru ödülü''), 2026

{{Çk}}
{{şitil}}

[[Kategorî:Arşîvkarên kurd]]
[[Kategorî:Lêkolînerên kurd]]</text>
      <sha1>12c87qrfz28wlp13ts47n3inra8fxcl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096733</id>
      <parentid>2096726</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T10:15:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2096733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3023" sha1="kzojuhrlbl41aawctr7ep90gfl4ps7c" xml:space="preserve">'''Zeyneb Yaş''' (jdb. 1974 li [[Sêrt]]ê), [[arşîvkar]], [[lêkolîner]] û [[berhevkar]]eke çand û [[kelepûr]]a kurdî ye.&lt;ref&gt;{{tr}} https://feministpedagojikonferansi.wordpress.com/zeyneb-yas/&lt;/ref&gt;
== Kariyer û xebat ==
Zeyneb Yaş li [[zanîngeha Marmarayê]] beşa zimanê fransî xwendiye. Ji sala 1994an vir ve xebatên berhevkarî û lêkolînên kelepûra kurdî dike. Di sala 2008an de tevî [[Hîlmî Akyol]] pirtûk û koleksiyona hunermenda kurd [[Eyşe Şanê]] amade kirine ku ev berhem ji aliyê [[Enstîtuya Kelepûra Kurdî]] ya Silêmaniyê ve hatiye çapkirin.

=== Muzeyên Diyarbekirê ===
Di sala 2012an de, ew wekî lêkolînera muzeyan di damezrandina [[Muzeya Bajarê Amedê]] (''Diyarbakır Kent Müzesi'') û [[Navenda Bîranînê]] (''Hafıza Merkezi'') de dixebite, piştre di damezrandina [[Muzeya Jinan]] (''Kadın Müzesi''), [[Muzeya Mehmet Uzun]], [[Muzeya Zindana Amedê]] (''Diyarbakır Cezaevi Müzesi'') û muzeyên ermenî û suryaniyan ên Amedê de jî dikeve xizmetên şêwirmendiyê.

=== Koleksiyona hunermendên kurd ===
Wekî din wê koleksiyoneke bi navê ''Yadgarî'' li ser hunermendên kurd [[Eyşe Şan]], [[Tahsîn Taha]], [[Meryem Xan]], [[Nesrîn Şêrwan]], [[Elmas Muhamed]], [[Gulbihar]], [[Mehmûd Hesen Kirorî]], [[Mihemed Şêxo]], [[Erdewan Zaxoyî]] û [[Eyaz Yûsif]] amade kiriye.&lt;ref&gt;[[Rîzoyê Xerzî]] (2020). &quot;Fîlozofiya jiyanê di dinyaya wan jinan de hebû. Rêbaza min a sereke hezkirina vê çandê ye.&quot;, Xwebûn, 30:2020, r. 4.&lt;/ref&gt;

=== Qeydên yekem ên bi muzîka kurdî ===
Yaşê dema di [[Arşîvên Fonogramê yên Zanîngeha Humboldtê ya Berlînê]] de lêkolînên xwe kirine, diyar kir ku tê de li qeydên pêşîn ên kilamên dengbêjiyê yên kurdî dîtibû. Pênc stranên ku di 1902an de ji hêla dengbêjên bi navê [[Yusuf Bey]] (''Qasim Begê'' û ''Leminê''), [[Xanim Nazli]] (''Xelîlo Lawo'' û ''Lo dilo'') û [[Diyarbekirli Ali]] (''Diyarbekira Şewitî'') ve hatine gotin, li gor Yaş xwedî taybetmendiya &quot;qeydên yekem ên Mezopotamyayê&quot; ne. Kesê ku di sala 1902an de ev tomara pênc stranan çêkiriye, yek ji damezrînerên Arşîva Fonogramê ya Berlînê doktorê nemsayî [[Felix Luschan]] bû.&lt;ref&gt;{{tr}} https://www.rupelanu.org/zeynep-yas-kurt-muziginin-122-yil-once-yapilmis-bilinen-ilk-kayitlarina-ulastim-28538h.htm&lt;/ref&gt;

Di 2026an de Zeyneb Yaş ji aliyê [[Komeleya Lêkolînên Folklor û Ziman a Mêrdînê]] (''Mêrdîn Folklor ve Dil Araştırmaları Derneği'') ve bi [[Xelata Ziman û Folklora Kurdî]] hate xelatkirin.&lt;ref&gt;{{tr}} https://yeniyasamgazetesi9.com/kurt-dili-ve-folkloru-odulu-zeynep-yasa-verildi/&lt;/ref&gt;

Îro (2026) Zeyneb Yaş seroka [[Daîreya Çand û Geştiyariyê ya Şaredariya Bajarê Mezin a Amedê]] ye.&lt;ref&gt;https://bianet.org/haber/zeynep-yas-werin-amede-bibinin-318893&lt;/ref&gt;

== Xelat ==
* [[Xelata Ziman û Folklora Kurdî]] (''Kürt Dili ve Folkloru ödülü''), 2026

{{Çk}}
{{şitil}}

[[Kategorî:Arşîvkarên kurd]]
[[Kategorî:Lêkolînerên kurd]]</text>
      <sha1>kzojuhrlbl41aawctr7ep90gfl4ps7c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eyaz Yusiv</title>
    <ns>0</ns>
    <id>330219</id>
    <redirect title="Eyaz Yûsif" />
    <revision>
      <id>2096671</id>
      <timestamp>2026-09-29T17:26:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <comment>MikaelFî/ê navê [[Eyaz Yusiv]] weke [[Eyaz Yûsif]] guhart</comment>
      <origin>2096671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="fiv6f7fclatxtcsxne4yocsa6sa24gj" xml:space="preserve">#BERALÎKIRIN [[Eyaz Yûsif]]</text>
      <sha1>fiv6f7fclatxtcsxne4yocsa6sa24gj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gotûbêj:Eyaz Yusiv</title>
    <ns>1</ns>
    <id>330220</id>
    <redirect title="Gotûbêj:Eyaz Yûsif" />
    <revision>
      <id>2096673</id>
      <timestamp>2026-09-29T17:26:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <comment>MikaelFî/ê navê [[Gotûbêj:Eyaz Yusiv]] weke [[Gotûbêj:Eyaz Yûsif]] guhart</comment>
      <origin>2096673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="ivcq835su2yqgrmqd31expgqkjkhtbe" xml:space="preserve">#BERALÎKIRIN [[Gotûbêj:Eyaz Yûsif]]</text>
      <sha1>ivcq835su2yqgrmqd31expgqkjkhtbe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kurdayetiya îslamî</title>
    <ns>0</ns>
    <id>330221</id>
    <redirect title="Kurdîtiya îslamî" />
    <revision>
      <id>2096696</id>
      <timestamp>2026-09-29T21:29:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Guherto</username>
        <id>41494</id>
      </contributor>
      <comment>Guhertoî/ê navê [[Kurdayetiya îslamî]] weke [[Kurdîtiya îslamî]] guhart</comment>
      <origin>2096696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="i5v9gyoz0k2vczvfy68vfxysz7wqs51" xml:space="preserve">#BERALÎKIRIN [[Kurdîtiya îslamî]]</text>
      <sha1>i5v9gyoz0k2vczvfy68vfxysz7wqs51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gotûbêj:Kurdayetiya îslamî</title>
    <ns>1</ns>
    <id>330222</id>
    <redirect title="Gotûbêj:Kurdîtiya îslamî" />
    <revision>
      <id>2096698</id>
      <timestamp>2026-09-29T21:29:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Guherto</username>
        <id>41494</id>
      </contributor>
      <comment>Guhertoî/ê navê [[Gotûbêj:Kurdayetiya îslamî]] weke [[Gotûbêj:Kurdîtiya îslamî]] guhart</comment>
      <origin>2096698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="62lbnkhp688dvtw513hxryya23t2ku5" xml:space="preserve">#BERALÎKIRIN [[Gotûbêj:Kurdîtiya îslamî]]</text>
      <sha1>62lbnkhp688dvtw513hxryya23t2ku5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Şablon:Dengdan2/belge</title>
    <ns>10</ns>
    <id>330223</id>
    <revision>
      <id>2096707</id>
      <timestamp>2026-09-29T21:54:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Guherto</username>
        <id>41494</id>
      </contributor>
      <comment>Belke çêkir</comment>
      <origin>2096707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="545" sha1="tgjro5fxa2w9b8upht0a0hw36oog1ik" xml:space="preserve">{{Belgekirin/binrûpel}}

&lt;includeonly&gt;
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;destpêk&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Tarîxa destpêkê, mesela 18.12.2030&quot;
		},
		&quot;dawî&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Tarîxa xilasbûnê, mesela 25.12.2030&quot;
		},
		&quot;1&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Çeşîdê dengdanê. Yan vala yan jî &lt;code&gt;jêbirin&lt;/code&gt;&quot;
		}
	},
	&quot;format&quot;: &quot;inline&quot;,
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;destpêk&quot;,
		&quot;dawî&quot;,
		&quot;1&quot;
	],
	&quot;description&quot;: &quot;Wextê ku dengdanek tê çêkirin, vê şablonê bişuxilînin ji bo ku kesên dî raya xwe bidin&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>tgjro5fxa2w9b8upht0a0hw36oog1ik</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096708</id>
      <parentid>2096707</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T21:55:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Guherto</username>
        <id>41494</id>
      </contributor>
      <origin>2096708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="600" sha1="gi11gkh4b4losjagx1fuhb5bqjqotvy" xml:space="preserve">{{Belgekirin/binrûpel}}

&lt;includeonly&gt;
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;1&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Çeşîdê dengdanê&quot;,
			&quot;suggestedvalues&quot;: [
				&quot;jêbirin&quot;,
				&quot;&quot;
			]
		},
		&quot;destpêk&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Tarîxa destpêkê, mesela 18.12.2030&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		},
		&quot;dawî&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Tarîxa xilasbûnê, mesela 25.12.2030&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		}
	},
	&quot;format&quot;: &quot;inline&quot;,
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;destpêk&quot;,
		&quot;dawî&quot;,
		&quot;1&quot;
	],
	&quot;description&quot;: &quot;Wextê ku dengdanek tê çêkirin, vê şablonê bişuxilînin ji bo ku kesên dî raya xwe bidin&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>gi11gkh4b4losjagx1fuhb5bqjqotvy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2096709</id>
      <parentid>2096708</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T21:57:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Guherto</username>
        <id>41494</id>
      </contributor>
      <origin>2096709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="668" sha1="dweuesdrunifr28z89nnrtxthqqzqdu" xml:space="preserve">{{Belgekirin/binrûpel}}

&lt;includeonly&gt;
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;1&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Çeşîdê dengdanê&quot;,
			&quot;suggestedvalues&quot;: [
				&quot;jêbirin&quot;,
				&quot;&quot;
			]
		},
		&quot;destpêk&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Tarîxa destpêkê, mesela 18.12.2030&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		},
		&quot;dawî&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Tarîxa xilasbûnê, mesela 25.12.2030&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		}
	},
	&quot;format&quot;: &quot;inline&quot;,
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;destpêk&quot;,
		&quot;dawî&quot;,
		&quot;1&quot;
	],
	&quot;description&quot;: &quot;Wextê ku dengdanek tê çêkirin, vê şablonê bişuxilîne ji bo ku kesên dî raya xwe bidin. Piştî ku dengdan xilas, şablonê bi {{Dengdan2/borî}} biguhere.&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>dweuesdrunifr28z89nnrtxthqqzqdu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Şablon:Dengdan2/borî/belge</title>
    <ns>10</ns>
    <id>330224</id>
    <revision>
      <id>2096710</id>
      <timestamp>2026-09-29T22:15:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Guherto</username>
        <id>41494</id>
      </contributor>
      <comment>Belge çêkir</comment>
      <origin>2096710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1043" sha1="15od5y2fujua0x0mey0fbuanntwcp69" xml:space="preserve">{{Belgekirin/binrûpel}}
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;1&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Çeşîdê dengdanê&quot;,
			&quot;suggestedvalues&quot;: [
				&quot;jêbirin&quot;,
				&quot;&quot;
			]
		},
		&quot;destpêk&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Tarîxa destpêkê&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;date&quot;,
			&quot;required&quot;: true,
			&quot;example&quot;: &quot;18.12.2030&quot;
		},
		&quot;dawî&quot;: {
			&quot;required&quot;: true,
			&quot;description&quot;: &quot;Tarîxa xilasbûnê&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;25.12.2030&quot;
		},
		&quot;encam&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Netîceya dengdanê (erê/na)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;boolean&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true
		},
		&quot;erê&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Reqema rayên \&quot;erê\&quot;&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true
		},
		&quot;na&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Reqema rayên \&quot;na\&quot;&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true
		},
		&quot;Notr&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Reqema rayên \&quot;notr\&quot;&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;şirove&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		}
	},
	&quot;description&quot;: &quot;Piştî ku dengdanek xilas bûye, ev şablon dikeve dewsa Dengdan2.&quot;,
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;destpêk&quot;,
		&quot;dawî&quot;,
		&quot;1&quot;,
		&quot;encam&quot;,
		&quot;erê&quot;,
		&quot;na&quot;,
		&quot;Notr&quot;,
		&quot;şirove&quot;
	]
}
&lt;/templatedata&gt;</text>
      <sha1>15od5y2fujua0x0mey0fbuanntwcp69</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>