Wikipedia
kwwiki
https://kw.wikipedia.org/wiki/Folen_dre
MediaWiki 1.47.0-wmf.3
first-letter
Media
Arbennek
Keskows
Devnydhyer
Keskows Devnydhyer
Wikipedia
Keskows Wikipedia
Restren
Keskows Restren
MediaWiki
Keskows MediaWiki
Skantlyn
Keskows Skantlyn
Gweres
Keskows Gweres
Klass
Keskows Klass
Porth
Keskows Porth
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Rol a dus a Gernow
0
819
226253
226205
2026-05-23T02:56:35Z
ListeriaBot
7532
Wikidata list updated [V2]
226253
wikitext
text/x-wiki
Notenn: Yma an rol ma ow synsi ynni '''tus''' aga genesigeth, kerens po trigas seuladhyth yn '''[[Kernow]]'''. Rol a Gernowyon ethnek a via martesen moy finwedhys.
==Politegoryon, Istorioryon, Marghogyon==
* myghtern [[Myghtern Arthur|Arthur]]: lies henhwedhel a wra kevrenn yntredho ha Kernow, yn arbennik gans [[Dintagell]] ha [[Ryskammel]]
* syr [[John Arundell]]: hembrenkyas ryelyas
* [[William Bligh]]: kapten a ''[[The Bounty]]'', losonydh, governour a [[Deghow Kembra Nowydh|Dheghow Kembra Nowydh]], amiral a'n [[Lu Lestri Ryal]]
* amiral [[Edward Boscawen]]: amiral a'n [[Lu Lestri Ryal]]
* [[John Carter]]: Morlader ha "Myghtern Prussi" omdhiskleryes
* [[Judith Cook]]: Derivador hag aktivydh gwlasek
* [[Selina Cooper]]: Aktivydh raglevow rag benynes, ha kynsa benyn ow kul rann a [[Parti Lavur Anserghek|Barti Lavur Anserghek]] y'n [[Senedh an Rywvaneth Unys|Senedh]]
* [[John Passmore Edwards]]: Chartyas
* [[Tommas Flamank]]: hembrenkyas a'n sevyans Kernewek yn [[1497]]
* pennhembrenkyas [[Walter Raleigh Gilbert]]: a wrug rann yn tregh a wogledh [[Eynda]]
* [[Gorles]]: Dug Kernow henhwedhlek
* [[Emily Hobhouse]]: aktivydh rag sewena yn Afrika Deghow
* [[Mighal an Gov|Mighal Joseph]] an Gov: hembrenkyas a'n sevyans Kernewek yn [[1497]]
* [[Kerynew]]: fondyer henhwedhlek a Gernow ''[[Historia Regum Britanniae]]'' gans [[Geoffroi a Drevynyw]]
* [[Richard Lander]]: tremenyas yn [[Afrika]]
* [[Cassandra Latham]]: 'gwragh'
* [[William Lovett]]: Chartyas ha fondyer a Gesunyans Kenedhlek a Renkasow Ober
* myghtern [[Margh Kynver|Margh]]: myghtern Kernow henhwedhlek
* [[Samuel Wallis]]: tremenyas yn [[Keynvor Hebask]]
==Klerji==
* [[John William Colenso]]: Epskop [[Natal]] ha dadhlor rag an dus [[Zoulou]]
* [[Silas Hocking]]: skrifyas ha pregowther
* [[Sen Korentin]]: kannas an eglos yn [[Breten Vyghan]]
* [[Sen Petrok]]: sans keltek yn Kernow ha [[Dewnans]]
* [[Sen Pyran]]: tasek a Gernow hag a [[sten]]noryon
* [[Jonathan Trelawny]]: epskop [[Eglos Pow Sows]] ha kontrari erbynn [[James VII]]
* [[Yowann Kernow]]: skoler katholik a'n 12ves kansblydhen
==Dismygysi ha Godhonydhyon==
* [[John Couch Adams]]: a dhiskudhas an [[planet]] [[Nevyon]]
* [[John Arnold]]: gwrier euryoryon, dismygyas an ''chronometer''
* [[William Bickford]]: a dhismygas teudherik diogeledh
* [[William Cookworthy]]: a dhiskudhas [[pri gwynn]] yn Kernow
* [[Jonathan Couch]]: godhonydh
* [[Humphrey Davy]]: dismygyas ha godhonydh
* syr [[Goldsworthy Gurney]]: a dhismygas golow kalgh
* [[Richard Lower]]: a dhismygas treustroeth goes
* [[Richard Pearse]]: a dhrehevis ayrplayn, herwydh nebes, kyns an vreder Wright (yth o kernewek aga thasow)
* [[Henry Trengrouse]]: dismygyas
* [[Richard Trevithick]]: ynjinor ha dismygyas
==Tus lettrys==
* [[John Betjeman]]: skrifyas ha prydydh
* [[Nicholas Boson]]: antikwari an [[yeth Kernewek]]
* [[Maria Branwell]]: mamm an hwerydh [[Brontë]]
* [[Charles Causley]]: prydydh
* [[Daphne Du Maurier]]: skrifyas
* [[Emma Gifford]]: gwreg [[Thomas Hardy]]
* [[William Golding]]: skrifyas
* [[William Sydney Graham]]: prydydh
* [[Winston Graham]]: gwrier a B-''Poldark''
* [[John Harris]]: prydydh
* [[Henry Jenner]]: hembrenkyas a [[Dasserghyans Kernewek|dhasserghyans]] an [[yeth Kernewek]]
* [[Charles Lee]]: skrifyas
* [[Robert Morton Nance]]: skrifyas yn [[Dasserghyans Kernewek|dasserghyans]] an [[yeth Kernewek]]
* [[Rosamunde Pilcher]]: skrifyas
* [[Syr Arthur Quiller-Couch]] (po 'Q'): skrifyas ha breusyas lyenn
* [[A. L. Rowse]]: istorior ha skoler [[Shakespeare]]
* [[Tim Saunders]]: prydydh y'n [[yeth Kernewek]]
* [[D. M. Thomas]]: skrifyas ha prydydh
* [[Mary Wesley]]: skrifyas
==Tus didhan==
* [[Aphex Twin]]: ilewydh "tredanek"
* [[Henry Bone]]: priweythyor ha lymner
* [[Rowena Cade]]: a dhrehevis [[Minack Theatre]]
* [[Bob Fitzsimmons]]: boksusyer
* [[Samuel Foote]]: gwrier gwariow ha gwarier y honan
* [[Stanhope Forbes]]: lymner 'plein-air' a [[Skol Lulynn]]
* [[Richard Jose]]: kenyas
* [[George Lloyd]]: komposydh
* [[John Nettles]]: gwarier pellwolok
* [[John Opie]]: lymner a hevelebow
* [[Alex Parks]]: kenyas
* [[Rick Rescorla]]: souder
* [[Wagon Christ|Luke Vibert]]: ilewydh "tredanek"
* [[Brenda Wootton]]: bardhes ha kenyades
==Tabl==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item ?yob ?yod WHERE {
{ ?item wdt:P19 ?pob .
?pob wdt:P131* wd:Q23148 }
UNION { ?item wdt:P19 wd:Q23148 }
OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob . BIND(YEAR(?dob) as ?yob) }
OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod . BIND(YEAR(?dod) as ?yod) }
}
|wdq=.
|sort=569
|section=31
|columns=number:#,P18:Imach,label:Hanow,?yob:Dedhyas genesigeth,?yod:Dedhyas mernans,P19:Tyller genesigeth
}}
== tus ==
{| class='wikitable sortable'
! #
! Imach
! Hanow
! Dedhyas genesigeth
! Dedhyas mernans
! Tyller genesigeth
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[Restren:Cecil williams ubrax library collection.png|center|128px]]
| ''[[:d:Q183409|Cecil Williams]]''
| 1909
| 1979
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 2
|
| ''[[:d:Q320344|Francis Tregian the Younger]]''
| 1574
| 1617<br/>1619
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 3
|
| ''[[:d:Q322565|Ian Donald]]''
| 1910
| 1987
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Restren:Admiral Lord Graves, 1st Baron Graves of Gravesend, by Thomas Gainsborough.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q334087|Thomas Graves, 1st Baron Graves]]''
| 1725
| 1802
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 5
|
| ''[[:d:Q353144|Robert Payne]]''
| 1911
| 1983
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Restren:James Silk Buckingham by Clara S. Lane.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q356620|James Silk Buckingham]]''
| 1786
| 1855
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Restren:Hans Memling 075.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q369691|Saint Ursula]]''
| 400
| 385
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 8
|
| ''[[:d:Q370604|Percy Clifford]]''
| 1877
| 1942
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Restren:Portrait of Samuel Wallis.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q433993|Samuel Wallis]]''
| 1728
| 1795
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Restren:Köln St.Kunibert561.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q445189|Cordula]]''
| 400
| 383
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Restren:William Borlase (1695–1772) cropped.jpg|center|128px]]
| [[William Borlase]]
| 1695
| 1772
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Restren:JohnLaurance.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q457691|John Laurance]]''
| 1750
| 1810
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Restren:William Gregor.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q498817|William Gregor]]''
| 1761
| 1817
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Restren:Tom-phillips.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q512622|Tom Phillips]]''
| 1888
| 1941
| [[Kastel Penndinas]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Restren:Samuel P Tregelles.jpg|center|128px]]
| [[Samuel Prideaux Tregelles]]
| 1813
| 1875
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Restren:John Mayow.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q721312|John Mayow]]''
| 1640
| 1679
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 17
|
| ''[[:d:Q767901|Thomas Bridges Hughes]]''
| 1851
| 1940
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 18
|
| ''[[:d:Q774154|Michael Tregury]]''
| 1399
| 1471
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Restren:Sceau de Gautier de Coutances.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q783357|Walter de Coutances]]''
| 1101
| 1207
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Restren:John Westlake by Marianne Stokes.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1314430|John Westlake]]''
| 1828
| 1913
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Restren:Thomas Luny, by Thomas Luny.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1389224|Thomas Luny]]''
| 1759
| 1837
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 22
|
| ''[[:d:Q1523867|Zara Nutley]]''
| 1926
| 2016
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 23
|
| ''[[:d:Q1680448|James George Philp]]''
| 1816
| 1885
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Restren:John Teague.png|center|128px]]
| ''[[:d:Q1701904|John Teague]]''
| 1833
| 1902
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 25
|
| ''[[:d:Q2068237|J. T. Jose]]''
| 1881
| 1963
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 26
|
| ''[[:d:Q2068258|Richard Jackett]]''
| 1881
| 1960
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 27
| [[Restren:E. John Jackett in 1910.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2068265|Edward Jackett]]''
| 1878
| 1935
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 28
| [[Restren:Reginald John Marsden Parker.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2137997|Reginald John Marsden Parker]]''
| 1881
| 1948
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 29
|
| ''[[:d:Q2579760|William Lobb]]''
| 1809
| 1864
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 31
| [[Restren:Henry Jenner, MA FSA.jpg|center|128px]]
| [[Henry Jenner]]
| 1848
| 1934
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 32
| [[Restren:Ralph-Allen-NPG-02b.jpg|center|128px]]
| [[Ralph Allen]]
| 1693
| 1764
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 33
| [[Restren:Dorothy Pentreath (square crop).jpg|center|128px]]
| [[Dolly Pentreath]]
| 1692<br/>1685
| 1777
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 34
|
| ''[[:d:Q3048472|Edward Byllynge]]''
| 1650
| 1687
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 35
| [[Restren:Saint Germain le Scot Saint Germain sur ay ERNOUF Guillaume.jpeg|center|128px]]
| ''[[:d:Q3104158|Germanus of Normandy]]''
|
| 480
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 36
| [[Restren:Henry B. Guppy - London stereoscopic company - btv1b84533168 (1 of 2).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q3132667|Henry B. Guppy]]''
| 1854
| 1926
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 37
|
| ''[[:d:Q3275020|Michael Craze]]''
| 1942
| 1998
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 38
|
| ''[[:d:Q3328341|John Davey]]''
| 1812
| 1891
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 39
| [[Restren:Eglwys Sant Beuno, St Beuno's Church, Penmorfa, Eifionydd, Gwynedd, Cymru Wales 46.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q3399340|Cybi]]''
| 483
| 555
| [[Kernow]]<br/>''[[:d:Q7163120|Penmon]]''
|-
| style='text-align:right'| 40
| [[Restren:Procession des saints de Bretagne - diocèse de Rennes, cathédrale saint Pierre, Rennes, France.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q3463997|Melor]]''
| 524
| 544
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 41
|
| ''[[:d:Q3696042|Coulton Waugh]]''
| 1896
| 1973
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 42
| [[Restren:Charles incledon.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201127|Charles Incledon]]''
| 1763
| 1826
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 43
| [[Restren:BobbyLeachNiagaraFalls.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4264393|Bobby Leach]]''
| 1858
| 1926
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 44
| [[Restren:Alfred Fox (page 214 crop).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4722680|Alfred Fox]]''
| 1794
| 1874<br/>1894
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 45
|
| ''[[:d:Q4731017|Allan Wade]]''
| 1881
| 1955
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 46
| [[Restren:AndrewVivianPortraitParWilliamFrederickCallaway.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4758801|Andrew Vivian]]''
| 1759
| 1842
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 47
|
| ''[[:d:Q4768074|Anne-Margaretta Burr]]''
| 1817
| 1892
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 48
| [[Restren:Photograph of Charles Bate Esq, merchant and mayor of Ottawa, 1860.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q5006877|C. T. Bate]]''
| 1825
| 1889
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 49
| [[Restren:Fox Caroline Sketch.jpg|center|128px]]
| [[Caroline Fox]]
| 1819
| 1871
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 50
|
| ''[[:d:Q5081970|Charles Reep]]''
| 1904
| 2002
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 51
|
| ''[[:d:Q5145189|Colin Harvey]]''
| 1960
| 2011
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 52
|
| ''[[:d:Q5163587|Constance Stuart Larrabee]]''
| 1914
| 2000
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 53
| [[Restren:Portret van Cyrus Redding, RP-F-2001-7-349-66 (cropped).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q5201144|Cyrus Redding]]''
| 1785
| 1870
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 54
|
| ''[[:d:Q5217906|Jon Mark]]''
| 1944
| 2021
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 55
|
| [[David Mudd]]
| 1933
| 2020
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 56
| [[Restren:Edward James Eliot (1758–1797).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q5343726|Edward James Eliot]]''
| 1758
| 1797
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 57
| [[Restren:Fox Edward Long grandfather.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q5344208|Edward Long Fox]]''
| 1761
| 1835
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 58
|
| ''[[:d:Q5346360|Edwin Dingle]]''
| 1881
| 1972
| [[Kernow]]<br/>[[Cornwall, Ontario|Cornwall]]
|-
| style='text-align:right'| 59
|
| ''[[:d:Q5357269|Richard Charlton]]''
| 1791
| 1852
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 60
| [[Restren:Elizabeth Philp.tif|center|128px]]
| ''[[:d:Q5363347|Elizabeth Philp]]''
| 1827
| 1885
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 61
|
| ''[[:d:Q5607581|Gresham Kirkby]]''
| 1916
| 2006
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 62
|
| ''[[:d:Q5901860|Horace Hodges]]''
| 1865<br/>1863
| 1951
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 63
| [[Restren:Howard Fox 1907 (page 234 crop).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q5919657|Howard Fox]]''
| 1836
| 1922
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 64
|
| ''[[:d:Q5932751|Hugh Stewart]]''
| 1910
| 2011
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 65
| [[Restren:Lieutenant Colonel James Power Carne VC, DSO.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q6131048|James Carne]]''
| 1906
| 1986
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 66
| [[Restren:James Pascoe.png|center|128px]]
| ''[[:d:Q6140982|James Pascoe]]''
| 1863
| 1931
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 67
|
| ''[[:d:Q6146060|Thomas Hollocombe]]''
| 1833
| 1878
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 68
| [[Restren:SirJohnIVArundell OfTrerice Died1561 StrattonChurch Cornwall Detail.PNG|center|128px]]
| ''[[:d:Q6219534|John Arundell]]''
| 1495
| 1561
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 69
|
| ''[[:d:Q6233569|John Foot, Baron Foot]]''
| 1909
| 1999
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 70
|
| ''[[:d:Q6242304|John Joyce]]''
| 1839
| 1899
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 71
| [[Restren:John Spargo LCCN2014709598.tif|center|128px]]
| ''[[:d:Q6258570|John Spargo]]''
| 1876
| 1966
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 72
| [[Restren:Joseph Read ca.1870-90.jpeg|center|128px]]
| ''[[:d:Q6286523|Joseph Reed]]''
| 1823
| 1890
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 73
| [[Restren:Josiah Fox 1763 - 1847 image circa 1800, Naval History and Heritage Command, public domain.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q6290490|Josiah Fox]]''
| 1763
| 1847
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 74
|
| ''[[:d:Q69337592|Valentine Robert Duff Abdy]]''
| 1937
| 2012
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 75
| [[Restren:Page144 CanadianSingersAndTheirSongs SummersEve.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q69888772|Eve Brodlique Summers]]''
| 1867
| 1949
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 76
|
| ''[[:d:Q76466072|Caroline Agnes Leane]]''
| 1849
| 1892
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 77
| [[Restren:Annie Williams WSPU organiser in 1943.png|center|128px]]
| ''[[:d:Q80654100|Annie Williams, suffragette]]''
| 1865
| 1943
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 78
| [[Restren:Sculpture at Winnipeg Convention Centre 1.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q87831256|Cecil Clarence Richards]]''
| 1907
| 1981
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 79
|
| ''[[:d:Q93965544|Mary Launce]]''
| 1625
| 1710
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 80
|
| ''[[:d:Q96415201|William Turnbull]]''
| 1933
| 2007
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 81
|
| ''[[:d:Q98681707|Molly Izzard]]''
| 1919
| 2004
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 82
| [[Restren:David Ham.png|center|128px]]
| ''[[:d:Q100699889|David Ham]]''
| 1830
| 1908
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 83
|
| ''[[:d:Q104286429|John Coom]]''
| 1844
| 1921
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 84
|
| ''[[:d:Q104286611|Francis John Hosking]]''
| 1863
| 1936
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 85
|
| ''[[:d:Q104286613|George Francis Hosking]]''
| 1841
| 1895
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 86
|
| ''[[:d:Q106212018|Elisabeth Philp]]''
| 1827
| 1885
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 87
|
| ''[[:d:Q111175956|Christopher T. Roberts]]''
| 1851
| 1926
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 88
|
| ''[[:d:Q111219750|Aston McNeill Cooper-Key]]''
| 1861
| 1930
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 89
|
| ''[[:d:Q112631787|Mary Lobb]]''
| 1878
| 1939
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 90
|
| ''[[:d:Q118368733|Mary Loveday Pedler]]''
| 1835
| 1899
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 91
|
| ''[[:d:Q123535892|Hart Udy]]''
| 1808
| 1890
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 92
|
| ''[[:d:Q123997582|John Arnall]]''
|
| 1924
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 93
|
| ''[[:d:Q124259136|George Nattress]]''
| 1871
| 1917
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 94
|
| ''[[:d:Q124940075|Cecil Croker Fox]]''
| 1879
| 1916
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 95
| [[Restren:Samuel F. Hodge, Samuel F. Hodge & Company, Detroit, Michigan. Appeared in Magazine of Western History, 1886 01.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q130737705|Samuel F. Hodge]]''
| 1822
| 1884
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 96
|
| ''[[:d:Q132775287|Robert Middleton]]''
| 1822
| 1911
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 97
| [[Restren:Arthur William Devis (1762-1822) - Captain Joseph Boulderson (1764–1828) - KINCM-2005.4868 - Ferens Art Gallery.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q134964293|Joseph Boulderson]]''
| 1764
| 1828
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 98
| [[Restren:Franklin Philp, by Philp & Solomons, c. 1865 (cropped).jpeg|center|128px]]
| ''[[:d:Q136307421|Franklin Philp]]''
| 1826
| 1887
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 99
|
| ''[[:d:Q136614053|Walter Friederich Becker]]''
| 1855
| 1927
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 100
|
| ''[[:d:Q139218631|Donald Harris]]''
| 1921
| 1957
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 101
|
| ''[[:d:Q51558271|Charles R. Parsons]]''
| 1844
| 1918<br/>1920
| [[Kernow]]<br/>''[[:d:Q18419|Brooklyn]]''
|-
| style='text-align:right'| 102
|
| ''[[:d:Q52693467|James Buller]]''
| 1812
| 1884
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 103
|
| ''[[:d:Q53858126|Richard Scaddan]]''
| 1719
| 1802
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 104
|
| ''[[:d:Q56174104|Henry Bath]]''
| 1776
| 1844
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 105
|
| ''[[:d:Q63162953|Percyvale Taylor]]''
| 1847
| 1906
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 106
|
| ''[[:d:Q64482060|James Wallis]]''
| 1809
| 1864
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 107
|
| ''[[:d:Q65042016|Edward Aylmer]]''
| 1892
| 1974
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 108
|
| ''[[:d:Q65115304|James Martyn Nicholas]]''
| 1833
| 1916
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 109
|
| ''[[:d:Q66851265|Marie Johnson]]''
| 1874
| 1974
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 110
| [[Restren:Moondyne Joe.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q6907724|Moondyne Joe]]''
| 1827
| 1900
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 111
|
| ''[[:d:Q7076843|Octavius Temple]]''
| 1784
| 1834
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 112
|
| ''[[:d:Q7141840|Pascoe Grenfell Hill]]''
| 1804
| 1882
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 113
|
| ''[[:d:Q7184501|Philip VanKoughnet]]''
| 1790
| 1873
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 114
|
| ''[[:d:Q7308743|Reginald Henderson]]''
| 1881
| 1939
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 115
|
| ''[[:d:Q7325441|Richard Edgcumbe]]''
| 1443
| 1489
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 116
|
| ''[[:d:Q7342224|Robert Boscawen]]''
| 1923
| 2013
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 117
| [[Restren:Parkynad.png|center|128px]]
| ''[[:d:Q7348297|Robert Parkyn]]''
| 1862
| 1939
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 118
| [[Restren:Fox Robert Were Younger.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q7350971|Robert Were Fox the Younger]]''
| 1789
| 1877
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 119
|
| ''[[:d:Q7357952|Roger Caron]]''
| 1938
| 2012
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 120
|
| ''[[:d:Q7412216|Samuel Morcom]]''
| 1847
| 1888
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 121
|
| ''[[:d:Q7931873|Vincent King]]''
| 1935
| 2000
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 122
|
| ''[[:d:Q7945709|W. J. Burley]]''
| 1914
| 2002
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 123
|
| ''[[:d:Q8004978|William Baldwin]]''
| 1563<br/>1562
| 1632
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 124
| [[Restren:William Dennis in profile.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q8007766|William Dennis]]''
| 1856
| 1920
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 125
|
| ''[[:d:Q8013760|William Jory Henwood]]''
| 1805
| 1875
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 126
|
| ''[[:d:Q8016310|William Odgers]]''
| 1834
| 1873
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 127
| [[Restren:Guilherme Stephens.png|center|128px]]
| ''[[:d:Q8018787|William Stephens]]''
| 1731
| 1803
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 128
|
| ''[[:d:Q10288943|George Chalmers]]''
| 1857
| 1928
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 129
| [[Restren:Retrato (detalhe) do 2.º Visconde de Balsemão.png|center|128px]]
| ''[[:d:Q10321574|Luís Máximo Alfredo Pinto de Sousa Coutinho]]''
| 1774
| 1832
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 130
|
| ''[[:d:Q11259457|David Bond]]''
| 1922
| 2013
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 131
|
| ''[[:d:Q13035083|John Baragwanath]]''
| 1839
| 1928
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 132
|
| ''[[:d:Q15070079|Henry Pering Pellew Crease]]''
| 1823
| 1905
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 133
|
| ''[[:d:Q15524517|John Banham]]''
| 1940
| 2022
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 134
|
| ''[[:d:Q15994279|Fernley H. Banbury]]''
| 1881
| 1963
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 135
| [[Restren:John W. Barnicoat.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q16031156|John Barnicoat]]''
| 1814
| 1905
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 136
|
| ''[[:d:Q16153406|James Avery]]''
| 1620
| 1694<br/>1700
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 137
|
| ''[[:d:Q16198988|Thomas Pascoe]]''
| 1847
| 1938
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 138
|
| ''[[:d:Q16844007|Reginald Mohun]]''
| 1508
| 1567
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 139
|
| ''[[:d:Q16869277|Nicholas Pocock]]''
| 1814
| 1897
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 140
|
| ''[[:d:Q17053434|Every Maclean]]''
| 1819
| 1901
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 141
| [[Restren:Jago pic.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q17505295|Mike Jago]]''
| 1938
| 2005
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 142
| [[Restren:JSPhillpotts as Headmaster.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q18009182|James Surtees Phillpotts]]''
| 1839
| 1930
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 143
|
| ''[[:d:Q18507221|Gladys Gordon Trenery]]''
| 1885
| 1938
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 144
|
| ''[[:d:Q18592962|Charles Fox]]''
| 1749<br/>1740
| 1809
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 145
|
| ''[[:d:Q18674037|Joseph Tregelles Price]]''
| 1784
| 1854
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 146
|
| ''[[:d:Q18954558|Samuel Green]]''
| 1822
| 1905
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 147
| [[Restren:Mary Honychurch (page 155 crop).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q19324879|Mary Lloyd]]''
| 1795
| 1865
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 148
|
| ''[[:d:Q19850790|William Edward Fox]]''
| 1872
| 1948
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 149
|
| ''[[:d:Q21069609|George Pearce]]''
| 1826
| 1908
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 150
|
| ''[[:d:Q21164990|Henry Martyn Jeffery]]''
| 1826
| 1891
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 151
|
| ''[[:d:Q21389154|Walter Gerald Tremewan]]''
| 1931
| 2016
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 152
|
| ''[[:d:Q21463519|John Thomas Richardson]]''
| 1860
| 1942
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 153
| [[Restren:Harold Harvey Gertrude in an Interior 1929.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q21464371|Gertrude Harvey]]''
| 1889
| 1966
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 154
| [[Restren:Thomas Hodge oval picture-c. 1858.png|center|128px]]
| ''[[:d:Q21664535|Thomas Hodge]]''
| 1827
| 1907
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 155
|
| ''[[:d:Q24650061|John Sydney Hicks]]''
| 1864
| 1931
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 156
| [[Restren:Samuel Mitchell HOFWA.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q24845830|Samuel Mitchell]]''
| 1838
| 1912
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 157
|
| ''[[:d:Q28921786|Caroline Bammel]]''
| 1940
| 1995
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 158
| [[Restren:Stephen Henry Thomas.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q33104288|Stephen Henry Thomas]]''
| 1813
| 1869
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 159
|
| ''[[:d:Q42313446|William Pryor Floyd]]''
| 1834
| 1900
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 160
|
| ''[[:d:Q47020891|Otho Lewis Hancock]]''
| 1890
| 1942
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 161
|
| ''[[:d:Q47267253|Toby Eady]]''
| 1941
| 2017
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 162
|
| ''[[:d:Q50749580|Johnny Tapscott]]''
| 1928
| 1981
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 163
| [[Restren:JaneJohnson.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q95092|Jane Johnson]]''
| 1960
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 164
| [[Restren:Jason Dawe - Herts Air Ambulance (cropped).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q186371|Jason Dawe]]''
| 1967
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 165
|
| ''[[:d:Q455802|Merlene Frazer]]''
| 1973
|
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 166
| [[Restren:Official portrait of Mr Mark Prisk crop 2.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q575205|Mark Prisk]]''
| 1962
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 167
| [[Restren:Frank Lloyd.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q895500|Frank Lloyd]]''
| 1952
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 168
| [[Restren:Charlie Winston - Festival Chorus des Hauts de Seine 2012.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q1067045|Charlie Winston]]''
| 1978
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 169
|
| ''[[:d:Q1282311|Ed Coode]]''
| 1975
|
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 170
| [[Restren:Edward St Aubyn in 2007.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1293722|Edward St Aubyn]]''
| 1960
|
| [[Kernow]]<br/>[[Loundres]]
|-
| style='text-align:right'| 171
| [[Restren:Jim Hart Kongsberg Jazzfestival 2017 (190735).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1689108|Jim Hart]]''
| 1983
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 172
| [[Restren:Nick harkaway.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1985398|Nick Harkaway]]''
| 1972
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 173
|
| ''[[:d:Q2426862|Thomas Robins]]''
| 2000
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 174
| [[Restren:Zoie Palmer, Lost Girl Panel at FanExpo crop.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2451052|Zoie Palmer]]''
| 1977
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 175
| [[Restren:StPiran.png|center|128px]]
| [[Peran]]
|
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 176
|
| ''[[:d:Q3376925|Peter Tom]]''
| 1940
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 177
|
| ''[[:d:Q3399754|Richard Driscoll]]''
| 1951
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 178
| [[Restren:Steve Evans-Van der Harten.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q3498916|Steve Evans - Van der Harten]]''
| 1967
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 179
|
| ''[[:d:Q3523120|The Tuss]]''
| 1971
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 181
|
| ''[[:d:Q3999035|Tristan Sturrock]]''
| 1968
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 182
| [[Restren:45- Stas' dreams 800x450 (cropped).png|center|128px]]
| ''[[:d:Q4332510|Leon Ockenden]]''
| 1978
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 183
|
| ''[[:d:Q4685386|Adrian Thomas]]''
| 1947
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 184
|
| ''[[:d:Q4885376|Ben Bussey]]''
| 1969
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 185
|
| ''[[:d:Q4978172|Bruce Racine]]''
| 1966
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 186
|
| ''[[:d:Q5522830|Gareth Edwards]]''
| 1965
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 187
|
| ''[[:d:Q5702971|Helen Carnell]]''
| 1981
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 188
|
| ''[[:d:Q6146807|Jamie Day]]''
| 1986
|
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 189
|
| ''[[:d:Q6377418|Katie Cullen]]''
| 1977
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 190
|
| ''[[:d:Q6397003|Kevin Miller]]''
| 1969
|
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 191
|
| ''[[:d:Q6681336|Lorna Dunkley]]''
| 1972
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 192
| [[Restren:MalcolmPhilipAtkinson.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q6742172|Malcolm Atkinson]]''
| 1943
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 193
|
| ''[[:d:Q6767116|Mark Collicott]]''
| 2000
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 194
|
| ''[[:d:Q6767493|Mark Edwards]]''
| 1954
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 195
|
| ''[[:d:Q6770144|Mark Versallion]]''
| 2000
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 196
|
| [[Rod Lyon]]
| 2000
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 197
| [[Restren:Host Introduction (48797866562) (cropped).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q7366973|Ros Atkins]]''
| 1974
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 198
|
| ''[[:d:Q7405160|Sally Head]]''
| 1951
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 199
| [[Restren:Portrait of Sam Bleakley, Barbados.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q7407190|Sam Bleakley]]''
| 1978
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 200
| [[Restren:Stephenfrost.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q7609245|Stephen Frost]]''
| 1955
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 201
| [[Restren:Tracy K. Smith, National Book Festival 2025.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q7831770|Tracy K. Smith]]''
| 1972
|
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 202
|
| ''[[:d:Q7933278|Violet Storm]]''
| 1972
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 203
|
| ''[[:d:Q15434701|Paul Carr]]''
| 1961
|
| [[Kernow]]<br/>''[[:d:Q22338583|Kernow]]''
|-
| style='text-align:right'| 204
|
| ''[[:d:Q16214797|Tom Craig]]''
| 1974
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 205
|
| ''[[:d:Q17426182|Lis Rhodes]]''
| 1942
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 206
|
| ''[[:d:Q17984689|Madron]]''
|
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 207
| [[Restren:Llen Natur Conference May 2017 30.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q18535443|Andrew Hawke]]''
| 1958
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 208
|
| ''[[:d:Q19517939|Paul Williams]]''
| 1943
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 209
| [[Restren:Official portrait of Derek Thomas crop 2.jpg|center|128px]]
| [[Derek Thomas]]
| 1972
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 210
|
| ''[[:d:Q20713143|Alexandra Walsham]]''
| 1966
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 211
|
| ''[[:d:Q21466479|Danny Markey]]''
| 1965
|
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 212
| [[Restren:Professor Jean Golding OBE (cropped).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q21598164|Jean Golding]]''
| 1939
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 213
|
| ''[[:d:Q24007496|Andrew Reynolds Smith]]''
| 1966
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 214
|
| ''[[:d:Q24229253|Luke Simmonds]]''
| 1979
|
| [[Pow Sows]]<br/>[[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 215
|
| ''[[:d:Q25352000|Helen Nash]]''
|
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 216
| [[Restren:Bert biscoe.jpg|center|128px]]
| [[Bert Biscoe]]
| 1960
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 217
|
| ''[[:d:Q27915137|James Turpin]]''
| 1997
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 218
|
| ''[[:d:Q39171828|Su Rogers]]''
| 1939
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 219
| [[Restren:Åcon IX 19 (cropped).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q42754694|Emma Newman]]''
| 1976
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 220
|
| ''[[:d:Q47482415|Alison Trickey]]''
| 1975
|
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 221
|
| ''[[:d:Q56241425|Owen Bullock]]''
| 1967
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 222
| [[Restren:Michael Hartland.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q58077347|Michael Hartland]]''
| 1941
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 224
|
| ''[[:d:Q59826932|Jamie Farnes]]''
| 1984
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 225
|
| ''[[:d:Q60010587|Adam Gough]]''
| 1982
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 226
|
| ''[[:d:Q60370441|Adrian Hall]]''
| 1943
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 227
|
| ''[[:d:Q61758099|Keith S. Richards]]''
| 1949
|
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 228
|
| ''[[:d:Q69284821|Philippe Spall]]''
|
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 229
|
| ''[[:d:Q72060620|Rubin Wilson]]''
| 2001
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 230
|
| ''[[:d:Q75570324|Tessa Montgomery]]''
| 1933
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 231
|
| ''[[:d:Q84187104|Peter Melvill]]''
| 1803
|
| [[Kastel Penndinas]]
|-
| style='text-align:right'| 232
| [[Restren:Jacqueline Perkins (diplomat).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q85242394|Jacqueline Perkins]]''
|
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 233
|
| ''[[:d:Q85771665|John O'Carroll]]''
| 1958
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 234
|
| ''[[:d:Q94368220|Phyllis Marjory Jones]]''
| 1923
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 235
| [[Restren:Margaret Medlyn ONZM (cropped).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q96093155|Margaret Medlyn]]''
| 1955
|
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 236
|
| ''[[:d:Q99394645|Lewis Goldsworthy]]''
| 2001
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 237
|
| ''[[:d:Q102730203|Colin Hicks]]''
| 1941
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 238
|
| ''[[:d:Q104286604|David Hawke]]''
| 1858
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 239
|
| ''[[:d:Q107529498|John Colyn Jope]]''
| 1580
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 240
| [[Restren:Helen Medlyn, Investitures, 26 March 2014 (Morning) (cropped).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q108226413|Helen Medlyn]]''
| 1958
|
| [[Aberfala]]
|-
| style='text-align:right'| 241
|
| ''[[:d:Q111176836|William Harris]]''
| 1819
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 242
|
| ''[[:d:Q112368110|Tamsin Spargo]]''
| 1960
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 243
|
| ''[[:d:Q112389756|Richard Jackson]]''
| 1960
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 244
|
| ''[[:d:Q115690816|Shauna Barnicoat]]''
| 1963
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 245
|
| ''[[:d:Q118958749|Russell Pascoe]]''
| 1960
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 246
|
| ''[[:d:Q120576172|Caroline Pedler]]''
| 1972
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 247
|
| ''[[:d:Q123572624|Nigel Billing]]''
| 1973
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 248
|
| ''[[:d:Q124692960|Kari-Ann Moller]]''
| 1947
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 249
|
| ''[[:d:Q125966622|Lucy Wood]]''
|
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 250
|
| ''[[:d:Q133665833|Patrick Ireland]]''
| 1923
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 251
|
| ''[[:d:Q134739971|Davyth Hicks]]''
|
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 252
|
| ''[[:d:Q136277240|Jared Gilbey]]''
| 1968
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 253
|
| ''[[:d:Q136999620|Dan McDaid]]''
|
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 254
|
| ''[[:d:Q138998078|Margaret Kingsley]]''
| 1939
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 255
|
| ''[[:d:Q139780127|Mark Weekes]]''
|
|
| [[Kernow]]
|}
== Misc ==
{| class='wikitable sortable'
! #
! Imach
! Hanow
! Dedhyas genesigeth
! Dedhyas mernans
! Tyller genesigeth
|-
| style='text-align:right'| 30
| [[Restren:Arrivo degli ambasciatori di Vittore Carpaccio, dettaglio (4).JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q2672554|Dionotus]]''
|
| 340
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 180
|
| ''[[:d:Q3621261|Aramone di Cornovaglia]]''
|
|
| [[Kernow]]
|-
| style='text-align:right'| 223
|
| ''[[:d:Q59282162|Iseult]]''
|
|
| [[Kernow]]
|}
{{Wikidata list end}}
{{Porth Kernow}}
[[Klass:Kernowyon]]
[[Klass:Rolyow a dus]]
ettfhhs9ffhtgssh28jjag6y4ht4hrt
Konsel Kernow
0
1726
226252
194395
2026-05-22T18:19:12Z
Flynn Peck
18125
nowedhi
226252
wikitext
text/x-wiki
[[Restren:New County Hall.jpg|thumb|right|Lys Kernow yn [[Truru]], esedh an konsel]]
'''Konsel Kernow''' yw an awtorita udnik rag tir meur [[Kernow]] (yma konsel hy honan dhe [[Syllan]]). Yma 87 esel an konsel owth esedha en Lys Kernow en [[Truru]].
Kens [[mis Ebrel]] 2009, yth esa hwegh [[Ranndiryow Kernow|ranndir]] dhe Gernow: [[Penwyth (ranndir)|Penwyth]], [[Keryer (ranndir)|Keryer]], [[Konteth Karrek|Karrek]], [[Rostorrmoel|Rostormol]], [[Karadon|Karn]] ha'n [[Kernow Kledh|Tiredh Uhel]]. War 1a mis Ebrel, an hwegh ranndir a veu dileys ha'n awtorita udnik a wrug dalleth.
Woja dowisyans leel en 2009, nyns esa parti udnik ow rowlya an konsel. Kabynet an konsel yw gwres a gesgovernans a [[Parti Gwithadorek|withadoregyon]] hag anserhegyon.
Yn 2015, yth esa nowodhow a-dhyworth Governans Westminster bos Kernow ow tegemmeres galloes nowydh y'ga mysk galloes may hyllo an konsel restra an kyttrinyow ha'n arghans Europek dhedha.
[[Etholans Konsel Kernow, 2021|Yn 2021]] y teuth an [[Parti Gwithadorek]] dhe vos an brassa parti y'n Konsel, kyn na gavsons majorita a votys.
Yn 2025, y teuth an [[Gweriniethoryon Livrel|Parti Livrel Werinel]] dhe vos an brassa parti y'n Konsel.
==Komposyans==
===A-dhia 2025===
[[Restren:UK Cornwall Council 2025.svg|skeusennik]]
A-dhia an etholans 2025 ha wosa chanjyow dhe eseleth, hemm yw an Konsel.
{| class="wikitable"
|-
! Parti !! Eseli !! Chanj a-dhia etholans 2025
|-
| {{legend|#FAA61A|[[Parti Livrel Werinel]]}} || 26 || {{Steady}}
|-
| {{legend|#1EB8D0|[[Reform UK]]}} || 21 || {{Decrease}} 7
|-
| {{legend|#DDDDDD|Eseli anserghek}} || 16 || {{Steady}}
|-
| {{legend|#0087DC|[[Parti Gwithadorek]]}} || 7 ||{{Steady}}
|-
| {{legend|#E4003B|[[Parti Lavur]]}} || 4 || {{Steady}}
|-
| {{legend|#DDDDDD|Bagas Analinys Anserghek Kernewek}} || 3 || {{Increase}} 3
|-
| {{legend|#7ECB5A|[[Parti Gwyrdh]]}} || 3 || {{Steady}}
|-
| {{legend|#D5C229|[[Mebyon Kernow]]}} || 3 || {{Steady}}
|-
| {{legend|#DDDDDD|Anserghek Analinys}} || 2 || {{Increase}} 2
|-
| {{legend|#051D3F|Restore Britain}} || 1 || {{Increase}} 1
|-
| {{legend|#DDDDDD|Stand Alone Independent}} || 1 || {{Increase}} 1
|}
===2021===
A-dhia 2021 bys dhe 2025, hemm o an Konsel.
{| class="wikitable"
|-
! Parti !! Eseli
|-
| {{legend|#0087DC|[[Parti Gwithadorek]]}} || 47
|-
| {{legend|#DDDDDD|Eseli anserghek}} || 16
|-
| {{legend|#FAA61A|[[Parti Livrel Werinel]]}} || 13
|-
| {{legend|#D5C229|[[Mebyon Kernow]]}} || 5
|-
| {{legend|#E4003B|[[Parti Lavur]]}} || 5
|-
| {{legend|#7ECB5A|[[Parti Gwyrdh]]}} || 1
|}
==Gwelowgh ynwedh==
*[[Gwlasegeth Kernow]]
*[[Keverangow Kernow]]
*[[Ranndiryow Kernow]]
==Kevrednow a-ves==
*[http://www.cornwall.gov.uk/ Gwiasva sodhogel]
{{Porth Kernow}}
[[Class:Gwlasegeth Kernow]]
kyd217zff1fdp1vkxy1ldy2imc65akn
Vargas
0
4395
226255
223711
2026-05-23T08:31:28Z
Aqchampion
8099
raglavar
226255
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox_Estado_Veneswela|
name=Vargas|
hanow=Estado Vargas|
baner=Flag of La Guaira State.svg|
kotaarvow=|
lavar=Igualdad, Libertad, Propiedad y Seguridad|
rannvro=[[Rannvro Pennsita]]|
pennsita=[[La Guaira]] |
brassa_sita=[[La Guaira]] |
governour=José Alejandro Terán (PSUV)|
enep=1,497|
eneprank=22ves|
population_as_of=2005|
poblans=329,447|
populationrank=21ves|
populationdensity=199.1|
date=1997|
isocode=VE-X|
mappa=Vargas in Venezuela.svg|
}}
'''Stat La Guaira''' ({{lang-es|Estado La Guaira}}) yw stat yn [[Venezwela]]. Henwys rag {{ill|José María Vargas|en}}, Stat Vargas a janjyas y hanow dhe Stat La Guaira yn 2019.
{{Stokk-veneswela}}
{{VEPoliticalDivisions}}
[[Klass:Statys a Veneswela]]
q7f4ulv9gfwtyjdbbauq5oqn1f81rit
Dick Cole
0
8162
226261
210043
2026-05-23T09:23:00Z
Aqchampion
8099
klass
226261
wikitext
text/x-wiki
'''Richard "Dick" Cole''', {{bardh|bardhek=Gwythyas an Tir}} (genys 6 mis Ebrel 1968) yw politeger a [[Kernow|Gernow]]. Esel a [[Konsel Kernow|Gonsel Kernow]] yw, ha lewydh an parti politek [[Mebyon Kernow]], rann re'n jeva a-dhia 1997. Trigys yw yn [[Fraddon]].
==Kevrennow a-ves==
*[http://mebyonkernow.blogspot.com/ Blog Dick Cole]
{{DEFAULTSORT:Cole, Richard Michael}}
{{stokk-tus-kernow}}
{{Porth Kernow}}
[[Klass:Dinethyansow 1968]]
[[Klass:Kenedhlogoryon gernowek]]
[[Klass:Konseloryon]]
[[Klass:Politegoryon a Gernow]]
g6fdwf38a3apax4fmqtvld0zcu8on8r
Llanstadwel
0
8870
226259
218572
2026-05-23T09:08:47Z
Aqchampion
8099
klass
226259
wikitext
text/x-wiki
[[File:Llanstadwell - geograph.org.uk - 210530.jpg|thumb|Llanstadwel]]
'''Llanstadwel''' yw tre yn [[Sir Benfro]], [[Kembra]]; (SM90SE09).<ref>[http://www.e-gymraeg.org/enwaucymru/chwilio.aspx Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr]</ref> Yma hi 78.3 mildir (126 km) dhiworth [[Kardydh]] ha 207.9 m (334.5 km) dhiworth [[Loundres]]. 888 o braster an poblans yn 2011, ha 98 (11%) a wodhya kewsel [[Kembrek]].
== Pednventydnyow ==
{{Reflist}}
{{Stokk-kembra}}
[[Klass:Gwigow yn Kembra]]
[[Klass:Kemenethow Kembra]]
djpddhozdpt2lv0akytzwo8mu8mvny2
Llanbedr Dyffryn Clwyd
0
8918
226256
216799
2026-05-23T08:40:41Z
Aqchampion
8099
klass
226256
wikitext
text/x-wiki
[[File:Eglwys San Pedr, Llanbedr Dyffryn Clwyd, Rhuthun 16.JPG|thumb|Llanbedr Dyffryn Clwyd]]
'''Llanbedr Dyffryn Clwyd''' yw tre yn [[Sir Ddinbych]], [[Kembra]]; (SJ15NW88).<ref>[http://www.e-gymraeg.org/enwaucymru/chwilio.aspx Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr]</ref> Yma hi 113.6 mildir (182.9 km) dhiworth [[Kardydh]] ha 173.8 m (279.6 km) dhiworth [[Loundres]]. 771 o braster an poblans yn 2011, ha 239 (31%) a wodhya kewsel [[Kembrek]].
== Pednventydnyow ==
{{Reflist}}
[[Klass:Gwigow yn Kembra]]
j31b6wfds7zutobpn4xo7119rhe9tox
Devauden
0
8941
226262
223190
2026-05-23T09:42:28Z
Aqchampion
8099
treylyans
226262
wikitext
text/x-wiki
[[File:Devauden.jpg|thumb|Devauden]]
'''Y Dyfawden''' ({{lang-en|Devauden}}) yw tre yn [[Sir Fynwy]], [[Kembra]]; (ST49NE68).<ref>[http://www.e-gymraeg.org/enwaucymru/chwilio.aspx Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr]</ref> Yma hi 23.3 mildir (37.5 km) dhiworth [[Kardydh]] ha 113.1 m (182.1 km) dhiworth [[Loundres]]. 1016 o braster an poblans yn 2011, ha 116 (11.4%) a wodhya kewsel [[Kembrek]].
== Pednventydnyow ==
{{Reflist}}
[[Klass:Gwigow yn Kembra]]
[[Klass:Kemenethow Kembra]]
cdecdnkqhwyaymea5e1w0mbsw0msd8r
Senedh Kembra
0
10847
226249
226215
2026-05-22T15:11:56Z
Orbitminis
17938
226249
wikitext
text/x-wiki
[[File:Cynhadledd i'r Wasg Press Conference 14.05.21.jpg|thumb|[[Mark Drakeford]], Senedh Kembra]]
'''Senedh [[Kembra]]''' (dhe mis Me 2020 aswonys a'n '''Kuntelles Kenedhlek Kembra''')<ref group="noten">''Cynulliad Cenedlaethol Cymru'' yn [[Kembrek]], ''National Assembly for Wales'' yn [[Sowsnek]]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20200510140109/https://senedd.wales/en/abthome/Pages/Name-Change-Information.aspx Name change information], Senedd Cymru (yn Sowsnek po Kembrek), kyrgys 16 Kevardhu 2020</ref> a omwruthas yn [[1998]] wosa raglev an werin yn [[1997]]. Yma'n Senedh, ganso 60 esel, owth esedha yn [[Kardydh]].
An Kynsa Menyster ([[Rhun ap Iorwerth]] lemmyn) ha'y venystryon a wra Governans Kembra. Ny yll an Senedh naneyl gul laghys y honan, na tolli; an nerthyow ma usi hwath gans [[Senedh an Rywvaneth Unys]] yn [[Westminster]]. Mes herwydh y skoedhyoryon, yma'n Senedh moy worthybadow ages an Offis Kembrek kyns.
Yth esa dewisyansow dhe'n Senedh yn [[1999]], [[2003]] ha [[2007]]. Lavur a wre governya warbarth gans an Livrolyon Werinel a-dhia 1999 bys yn 2003; heb keskelmysi bys yn 2007; ha warbarth gans Plaid Cymru a-dhia 2007.
{| cellpadding="2" cellspacing="0" border="1"
! style="background:#ccc" rowspan="2" |
! style="background:#ccc" rowspan="2" | Parti
! colspan="8" style="background:#ccc" | Esedhow
! rowspan="2" style="background:#ccc" | An Senedh a-lemmyn
|-
! style="background:#ccc" | 1999
! style="background:#ccc" | 2003
! style="background:#ccc" | 2007
! style="background:#ccc" | 2011
! style="background:#ccc" | 2016
! style="background:#ccc" | 2019
! style="background:#ccc" | 2021
! style="background:#ccc" | ''2026''
|-
| style="background:#008240" |
| [[Plaid Cymru]]
| style="text-align: right" | ''17''
| style="text-align: right" | ''12''
| style="text-align: right" | ''15''
| style="text-align: right" | ''11''
| style="text-align: right" | ''12''
| style="text-align: right" | 10
| style="text-align: right" | ''13''
|'''43'''
| rowspan="8" |[[Restren:2026_Welsh_Senedd.svg|hebfram|257x257px]]
|-
| style="background:#1EB8D0"|
|[[Reform UK]]
| style="text-align: right;" |''n/a''
| style="text-align: right;" |''n/a''
| style="text-align: right;" |''n/a''
| style="text-align: right;" |''n/a''
| style="text-align: right;" |''n/a''
| style="text-align: right;" |''n/a''
| style="text-align: right;" |0
|34
|-
| style="background:#ee1a2c" |
| [[Parti Lavur|Lavur]]
| style="text-align: right" | ''28''
| style="text-align: right" | ''30''
| style="text-align: right" | ''26''
| style="text-align: right" | ''30''
| style="text-align: right" | ''29''
| style="text-align: right" | '''29'''
| style="text-align: right" | ''30''
|9
|-
| style="background:#2061a2" |
| [[Gwithadoryon]]
| style="text-align: right" | ''9''
| style="text-align: right" | ''11''
| style="text-align: right" | ''12''
| style="text-align: right" | ''14''
| style="text-align: right" | ''11''
| style="text-align: right" | 11
| style="text-align: right" | ''16''
|7
|-
| style="background:#02A95B" |
|[[Parti Gwer Pow Sows ha Kembra|Parti Gwer]]
| style="text-align: right;" |''0''
| style="text-align: right;" |''0''
| style="text-align: right;" |''0''
| style="text-align: right;" |''0''
| style="text-align: right;" |''0''
| style="text-align: right;" |''0''
| style="text-align: right;" |''0''
|2
|-
| style="background:#feba35" |
| [[LivWer]]
| style="text-align: right" | ''6''
| style="text-align: right" | ''6''
| style="text-align: right" | ''6''
| style="text-align: right" | ''5''
| style="text-align: right" | ''1''
| style="text-align: right" | '''1'''
| style="text-align: right" | ''1''
|1
|-
| style="background:#710C7B" |
| [[UKIP|PARU]]
| style="text-align: right" | ''0''
| style="text-align: right" | ''0''
| style="text-align: right" | ''0''
| style="text-align: right" | ''0''
| style="text-align: right" | ''7''
| style="text-align: right" | 2
| style="text-align: right" | ''0''
|''n/a''
|-
| style="background:#09B7D0" |
| [[Parti Brexit]]
| style="text-align: right" | ''n/a''
| style="text-align: right" | ''n/a''
| style="text-align: right" | ''n/a''
| style="text-align: right" | ''n/a''
| style="text-align: right" | ''n/a''
| style="text-align: right" | 4
| style="text-align: right" | ''0''
|''n/a''
|-
| style="background:ccc" |
| Anserghogyon
| style="text-align: right" |''0''
| style="text-align: right" |''1''
| style="text-align: right" |''0''
| style="text-align: right" |''0''
| style="text-align: right" |''0''
| style="text-align: right" | 3
| style="text-align: right" | ''0''
|''0''
|}
==Notennow==
{{reflist|group="noten"}}
==Devynnow==
{{reflist}}
{{stokk-kembra}}
[[Klass:Gwlasegeth an Ruwvaneth Unys]]
[[Klass:Kembra]]
jt5f63kelsfprj6oizrqrzk3ewz3jpq
Jawaharlal Nehru
0
10959
226257
222041
2026-05-23T08:50:18Z
Aqchampion
8099
klass
226257
wikitext
text/x-wiki
{{Den | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= awards|swydd = Pennvenyster a Eynda, Menyster Defens a Eynda, Menyster a Arghansorieth, Menyster a Negysyow A-Ves}}
'''Jawaharlal Nehru''' (henwys ynwedh ''Pandit Nehru'') (14 Mis Du 1889 - 27 Mis Me 1964) o ledyer ([[pennvenyster]]) a [[Eynda]] dre 17 bledhen a-dhesempis wosa 1947, pan wrug mos ha bos Eynda anserghek. Ev a veu genys yn Allahabad, Uttar Pradesh, Eynda. Ev a verwis gans shora kolon yn Delhi Nowydh.
Yn-dann rewl Prydannek, Nehru a veu gorrys yn prison lies prys. Dres an presyow ma, ev a wre skrifa lytherow hir dh'y vyrgh, Indira, a-dro dhe istori eyndek ha'n bys. An lytherow ma yw skrifys marthys yn ta. I a dheuth ha bos lyverow pur sewen pan vons dyllys diwettha avel ''Glimpses of World History'' (Gowologow a Istori an Bys) ha ''The Discovery of India'' (An Diskudhans a Eynda).
Y das Motilal Nehru o figur posek yn gwynnel rydhses eyndek ynwedh. Y vyrgh Indira Gandhi ha y vab wynn Rajiv Gandhi a dheuth ha bos pennvenystroryon a Eynda.
{{unn k}}
{{Posek 1,000}}
{{DEFAULTSORT:Nehru, Jawaharlal}}
[[Klass:Dinethyansow 1889]]
[[Klass:Eyndogyon]]
[[Klass:Filosofers]]
[[Klass:Kenedhlogoryon]]
[[Klass:Lagha]]
[[Klass:Mernansow 1964]]
[[Klass:Mernansow awos kleves kardiovaskulek]]
[[Klass:Pennvenystroryon]]
[[Klass:Politegoryon yn Asi]]
[[Klass:Skriforyon]]
[[Klass:Socyalydhyon]]
fj5k5wefhsczxvxw1u9bw4sjsflbte3
Keir Starmer
0
11262
226258
225066
2026-05-23T08:58:10Z
Aqchampion
8099
klass
226258
wikitext
text/x-wiki
[[File:Prime Minister Sir Keir Starmer Official Portrait (cropped).jpg|thumb|Starmer yn [[2024]]]]
'''Syr Keir Rodney Starmer''' KCB QC (genys 2 Gwynngala 1962) yw politeger bretennek ha lewydh an [[Parti Lavur]] a-dhia 4 Abrel 2020. Esel senedh rag Holborn ha Sen Pankras yw ynwedh a-dhia 2015. A-gledh yw ev war an vornaswydh politek, hag ev a ombreder bos socyalydh.
Wosa mos ha bos laghyas yn 1987, laghyas defens o ev, arbeniger yn gwiryow mab den, ha gwrys a veu ev Konseler Myghternes yn 2002. Ena, ordenys a veu vel Kevarwodher Darsewyansow Poblek yn 2008, ha hembrenkyas an Gonis an Darsewyansow an Kurun. Drefen y sodhva avel KDP, marghek a veu gwrys ev yn 2014.
Etholys yn [[Senedh a'n Ruvaneth Unys]] [[Etholans ollgemmyn Ruvaneth Unys 2015|yn 2015]], Starmer a waynyas an etholans rag ledyer an Parti Lavur yn 2020.
{{DEFAULTSORT:Starmer, Kier}}
{{Pennvenystroryon an Ruvaneth Unys}}
[[Klass:Didhuwydhyon]]
[[Klass:Dinethyansow 1962]]
[[Klass:Eseli Senedh a'n RU 2015-2017]]
[[Klass:Eseli Senedh a'n RU 2017-2019]]
[[Klass:Eseli Senedh a'n RU 2019-2024]]
[[Klass:Eseli Senedh a'n RU 2024-]]
[[Klass:ES Parti Lavur rag pastellow bro Pow Sows]]
[[Klass:Lagha]]
[[Klass:Marghogyon]]
[[Klass:Pennvenystroryon an Ruvaneth Unys]]
[[Klass:Politegoryon a Loundres]]
[[Klass:Skriforyon]]
2u2r5uyge3ibz06eevue3sj65hos5yu
Vladimir Nabokov
0
11801
226264
223876
2026-05-23T10:04:19Z
Aqchampion
8099
klass
226264
wikitext
text/x-wiki
[[Restren:Vladimir Nabokov 1973.jpg|skeusennik|Vladimir Nabokov yn 1973]]
Skrifer a [[Russi]] hag an [[Statys Unys]] a veu '''Vladimir Nabokov''' (22 mis Ebrel 1899 – 2 mis Gortheren 1977). Ev a skrifas y gensa lyvrow yn [[Russek]], ha wosa ev dhe vos trigys y'n Statys Unys, ev a skrifa yn [[Sowsnek]]. ''Lolita'' yw y lyver an moyha gerys da, mes gerys da yw re erel kepar ha ''Pnin'', ''Pale Fire'', hag ''Ada or Ardor''.
Genys veu Nabokov yn [[Sen Pederburg]], Russi, an kensa a bymp flogh. Yn 1919, ev hag y deylu eth dhe [[Europa]]. Yn 1945, ev a veu gwrys burjes a'n Statys Unys. Marow veu yn Montreux, [[Swistir]].
{{DEFAULTSORT:Nabokov, Vladimir}}
[[Klass:Dinethyansow 1899]]
[[Klass:Godhonydhyon]]
[[Klass:Istorioryon]]
[[Klass:Mernansow 1977]]
[[Klass:Prydydhyon]]
[[Klass:Russians]]
[[Klass:Skriforyon fugieth amerikanek]]
o20hamq8szpfqb0k7omx03pshys56oy
Voltaire
0
12794
226254
214083
2026-05-23T08:12:21Z
Aqchampion
8099
klass
226254
wikitext
text/x-wiki
[[Restren:Voltaire.jpg|skeusennik|250x250px|Voltaire]]Francois-Marie Arouet, 21 mis Du 1694 - 30 mis Me 1778, aswonnys gans y ''nom de plume'' Voltaire, o skrifer frynkek, istorior ha filosofer, a vri rag y hwarthuster, ha'y arvreus a Gristonedh, yn arbennik, a'n [[eglos Katholik Romanek]]. Ynwedh, ev a wrug skoodhya rydhses a gows, ha rydhses a gryjyons.
Losoweger o ev, ha skoodhyor a wiryow enevales.
Devynn diworth Voltaire:
"My re dhewisas dhe vos lowen; da yw rag ow yeghes."
[[Klass:Dinethyansow 1694]]
[[Klass:Filosofers adhyskans]]
[[Klass:Filosofers art]]
[[Klass:Filosofers istori]]
[[Klass:Frynkyon]]
[[Klass:Masons Rydh]]
[[Klass:Mernansow 1778]]
[[Klass:Paris]]
[[Klass:Prydydhyon]]
[[Klass:Skriforyon fugieth]]
[[Klass:Ynkleudhyansow yn Europa]]
dzez8wk3o15ierdgex5wmxivzsppo3i
Thomas Cromwell
0
15025
226265
223737
2026-05-23T10:10:49Z
Aqchampion
8099
klass
226265
wikitext
text/x-wiki
'''Thomas Cromwell''' o politeger sowsnek.
{{DEFAULTSORT:Cromwell, Thomas}}
{{stokk-tus}}
[[Klass:Dinethyansow an 15ves kansvledhen]]
[[Klass:Marghogyon]]
[[Klass:Mernansow 1540]]
[[Klass:Politegoryon a Bow Sows]]
[[Klass:Tus dampnys dhe’n mernans]]
[[Klass:Ynkleudhyansow yn Loundres]]
pqyiljl9comm5l5med8cqiibed3twe5
Francis Stuart
0
15407
226260
208155
2026-05-23T09:15:18Z
Aqchampion
8099
klass
226260
wikitext
text/x-wiki
'''Henry Francis Montgomery Stuart''' (29 mis Ebrel [[1902]]{{Spaced en dash}}2 mis Hwevrer [[2000]]) o skrifer iwerdhonek.
[[Klass:Dinethyansow 1902]]
[[Klass:Faskoryon]]
[[Klass:Godhyli]]
[[Klass:Kenedhlogoryon geltek]]
[[Klass:Mernansow 2000]]
[[Klass:Ostralians]]
[[Klass:Radyo]]
[[Klass:Skriforyon fugieth]]
r550h0cptxt55ft2m58xd91aa96pqlz
William Pitt, 1sa Yurl Chatham
0
15586
226263
225121
2026-05-23T09:54:47Z
Aqchampion
8099
klass
226263
wikitext
text/x-wiki
'''William Pitt, 1sa Yurl Chatham''' (15 mis Du 1708 – 11 mis Me 1778) o statydh bretennek. Ev o tas a [[William Pitt Yowynk]].
{{DEFAULTSORT:Chatham, William Pitt, 1sa Yurl}}
{{Pennvenystroryon an Ruvaneth Unys}}
[[Klass:Dinethyansow 1708]]
[[Klass:Mernansow 1778]]
[[Klass:Pennvenystroryon a Vreten Veur]]
[[Klass:Politegoryon a Bow Sows]]
[[Klass:Soudoryon]]
[[Klass:Ynkleudhyansow yn Loundres]]
g2iv7n1j7mixeaiq7r67gwojjgeqb3j
Luang Pu Sodh Candasaro
0
19394
226250
2026-05-22T16:09:58Z
Flynn Peck
18125
Folen gwruthys gans: '{{Den|name=Sodh Candasaro|qid=Q6581477|fetchwikidata=ALL|image=Luang pu sodh eating.jpg|native_name=หลวงปู่ สด จนฺทสโร|native_name_lang=th|honorific prefix=[[Luang Por|Luang Pu]]}} '''Luang Pu Sodh Candasaro''' (10 mis Hedra 1884 – 3 mis Hwevrer 1959), henwys ynwedh '''Phramongkolthepmuni''', o managh [[Bouddhisteth|Bouddiek]]. Abas a [[Wat Paknam Bhasicharoen]] o ev erna y vernans. Rag henna henwys '''Luang Pu Wat Paknam''' yn fenow...'
226250
wikitext
text/x-wiki
{{Den|name=Sodh Candasaro|qid=Q6581477|fetchwikidata=ALL|image=Luang pu sodh eating.jpg|native_name=หลวงปู่ สด จนฺทสโร|native_name_lang=th|honorific prefix=[[Luang Por|Luang Pu]]}}
'''Luang Pu Sodh Candasaro''' (10 mis Hedra 1884 – 3 mis Hwevrer 1959), henwys ynwedh '''Phramongkolthepmuni''', o managh [[Bouddhisteth|Bouddiek]]. Abas a [[Wat Paknam Bhasicharoen]] o ev erna y vernans. Rag henna henwys '''Luang Pu Wat Paknam''' yn fenowgh yw ev, hemm a styr "an Tas Gordhys a Wat Paknam". Ev a dheuth ha bos mester ombreder hag ev a gevras dhe Vouddieth [[Pow Tay|dai]]. Ev a sakras an kynsa menegh Vouddiek a'n west hag ev a dhyskas dhe dhiw a'n benenes Bouddiek moy a vri: Maechi [[Chandra Khonnokyoong]] ha [[Voramai Kabilsingh]]. Ev a gryssa gans an hengov [[Dhammakaya]] dhe re dhasdrovya ''Vijja Dhammakaya'', method ombreder devnydhys gans an Bouddha yn tevesek. A-dhia an 2000ow, nebes skoloryon re verkyens an rann bosek dhodho gans ow komendya Bouddieth [[Theravāda]] y'n west.
== Bewskrif ==
=== Bewnans yowynk ===
Yn bewskrifow hengovek, Luang Pu Sodh o genys '''Sodh Mikaewnoi''' yn 10 mis Hedra 1884 dhe deylu rych lowr a varghadoryon ris yn [[Amphoe Song Phi Nong]], [[Suphan Buri]], rannvro 102 kilometrow dhe'n west a [[Bangkok|Vangkok]] yn Pow Tay kres. Y das o henwys Ngen hag y vamm Soodjai. Pan o ev 9 bloodh, ev a dhegemeras y adhyskans kynsa y'n tempel a'n gwig gans y ewnter, piw o managh Bouddiek. Rag henna, ev a aswonis Bouddieth a-dhia vloodh yowynk. Ynwedh, ev a dhiskwedhas gnasow a dus owth omdhyski hag ev o hegar dhe viles. Rag ensampel, ny's gassa dh'aga gortos yn howlgan po oberi re gales.
Pan y ewnter a gwayas dhe Wat Hua Bho, ev a dhros Sodh ganso rag dyski dhodho pella. Wosa nebes termyn, y ewnter a dhiberthas an vanaghieth, mes Ngen a dhanvonas dhe studhya gans Luang Por Sap, an abas a Wat Bangpla. Hemm yw le may Sodh a dhyskas an yeth [[Khmer]]. Pan ev o 13 bloodh, ev a gowlwrug y studhyans Khmer hag ev a ros tre rag gweres dh'y das. Ngen a oberas kowethyans ris, ow karya ris yn skathow a [[Suphanburi]] rag gwertha dhe velinyow yn Bangkok hag an Rannvro [[Nakhon Chai Si]]. Pan 14 bloodh, Ngen a verwis, ha res o dhe Sodh omgemeres rag an kowethyans teylu, drefen an mab kynsa o ev. Hemm a dochyas dhodho: yth esa ladron ha godrosow erel. Pan ev o 19 bloodh, ev a hwansas dhe vos managh. Unn dydh, ev o war dres oll a'n peryl a ladron hag y vayni ow merwel, hag ev a ombrederas a-dro dhe vernans. Ena ev a lias dhe vos sakrys mars ev a dreusvewas y oberen. Rag diberth y deylu, ev a erbysas bys dhe 22 bloodh o ev.
=== Sakrans ===
[[Restren:Wat Song Phi Nong.jpg|skeusennik|433x433px|Imach a Luang Pu Sodh yn Wat Song Phi Nong, an tempel a'y dyller dinythyans]]
Sodh o sakrys yn Wat Songpinong yn y dre hag ev a dhegemeras an hanow managhek y'n yeth [[Pāli]] ''Candasaro, Phra''. Sodh a dhallethas dhe studhya ombreder ha skriptor, dell happyas war'n ger: ''aviccāpaccaya'' (an elven a dhiskians). Ev a vynnas godhvos a'n styryans a'n ger, y venegh leel ny allons provia gorthyp. I a gomendyas dhe studhya yn Bangkok. Ev a wrug hemma, yn despit dhe'y vamm.
Yn ogas a Vangkok, Phra Sodh a studhyas an dhew a-woles dhe vestrysi a'n hengov ombreder war anow ha konygyon yn dielvennans skriptor, an re na o ankemmyn y'n oos na. Ev a dhyskas a-dro dhe veur a daklow. Ynwedh, ev a dhyskas meur a artys ha hwedhlow dyskys yn templow y'n eur na, kepar hag astrologieth ha praktisyow hudel, mes wosa henna ev a fogellas war ombreder hepken. Yn y notennow omvywskrif, ev a skrifas a-dro dhe owth omassaya ombreder pub dydh, a-dhia an kynsa dydh wosa y sakrans.
Wosa y vledhen tressa wosa sakrans, Phra Sodh a viajyas dhe veur a dylleryow yn Bangkok rag studhya skriptors hag omassaya ombreder gans dyskadoryon dhyworth hengovyow selys. Ev a studhyas skriptors yn [[Wat Pho]], [[Wat Arun]], [[Wat Mahadhatu]], ha re erel. Ev a dhyskas a-dro dhe ombreder rag ogas dhe 10 bledhynnyow yn 8 templow, ow synsi Wat Ratchasittharam, Wat Pho, ha Wat Chakkrawat. Yn Wat Ratchasittharam, ev a studhyas method ombreder gwelesheans gans Luang Por Aium, hag ev a glewas avonsyans ombreder posek. Skolores a Vouddieth Catherine Newell a lever: ev a bercevyas pel a wolow ena yn ombreder, mes bewskrif hengovek skrifys yn y oos a lever an avonsyans ma o yn tempel le asonwys henwys Wat Lakhontham. Skoloresow a Vouddieth Kate Crosby ha Newell a lever Wat Ratchasittharam yw troboyntel yn an displegyans a Luang Pu Sodh, le may ev a dhyskas praktisyow a Yogavacara.
Yn y gynsa bledhynnyow avel managh, ow triga yn Wat Pho, yth esa ankombrynsi dhodho gans ow kavos boos war alusennow hengovek. Hemm yw pan venegh a ello dhyworth chi dhe ji ow hwilas gwerin rag offra boos dhedha. An ankombrynsi ma a ledyas dhodho dhe ervira dhe dhrehevel kegin rag menegh yn neb dydh, neb a enjoyo es yn aga bewnans spyrysel. Y'n eur na, Phra Sodh a vovyas y vroder yowynka ha dallether Samruai dhe omjunya yn Wat Pho. Byttegyns, yn y vledhen peswora avel managh, an dhew Phro Sodh hag y vroder Samanen Samruai godhas klav drefen brygh. I a eth dhe glavji yn ogas, ha Phra Sodh a omwellhas mes y vroder a verwis kyns neppell wosa henna yn aga thre Song Pi Nong, 18 bloodh o ev. Kyns an dhew a godhas klav, yth esa hunros gans Phra Sodh yn may nebonan a offras sagh a dewes dhedha avel ro. Ev a dhybras unn dornas a tewes dhyworth an sagh, mes y vroder a dhybras dew.
=== Displetyans a ombreder Dhammakāya ===
[[Restren:Luang Pu Sodh chanting.jpg|skeusennik|Luang Po Sodh ow keurgana tekst wosa an boos]]
Kyn Phra Sodh re studhsa hans meur a vestrysi, hag ev re wrussa maystri war veur a dekstow Pāli posek, nyns o ev pes da. Ev a omdennas dhe'n arenebedh moy hebask diwweyth. Nebes devedhyans a lever ev a omdennas dhe'n gwylgos rag ombrederi moy, mes Newell a dhout hemma. Yn an 11ves ''vassa'' wosa y sakrans, yn 1916, ev a drigas yn Wat Botbon yn Bangkuvieng, Rannvro [[Nonthaburi]]. Wat Botbon o an tempel le may ev re dhegemersa dyskans avel flogh. Dell welas yn y notennow omvywskrif, ev a brederas dhe'y honan ev re omassaysa ombreder rag meur a vledhynnyow mes ny allas konvedhes an skiens elvennel dykys gans an Bouddha.
Yndella, war an dydh loor leun yn an mis lorel 10ves a 1916, ev a esedhas yn an hel grerva chif a Wat Botbon, owth ervira dhe gortos yn y braktis a ombreder. Ev a ombrederas rag teyr euryow war an mantra ''sammā araham''. Ena y vrys a goselhes hag selys yn an kres a y gorf, hag ev a glewas pel wolow a ''Dhamma'' yn an kres a y gorf, hag ena pelyow nowydh, kettep golowha ha klerha. Herwydh Luang Pu Sodh, hemm o an korf ''Dhamma'' gwir, po ''Dhammakāya'', an elven spyrysel a'n Bouddha ha nibbana avel gwirvos a-ji dhe'n korf den, hag an Honan gwir (yn-dar an an-honan). Herwydh Mackenzie, Luang Phaw Sot a hwilas dhe geskelmi y avonsyans dhe an ''Satipaṭṭhāna Sutta''. Ev a styryas lavaren konvedhys dell yw usys avel 'owth omdybi an korf ''avel'' an korf' avel 'owth omdybi an korf ''yn'' an korf'. An ''Mahāsatipaṭṭhāna Sutta'' a yssyns kevres a lavarow rag owth omdybi an korf avel korf, omglewansow avel omglewansow, h.e. mes yw treylys herwydh an lytheren dhyworth Pali avel "yn" yn-dar "avel". Luang Pu Sodh a gonvedhas an lavaren "korf yn korf" avel ow styrya bos war a'n korf, mes ynwedh ev a gonvedhas avel owth ystyn an warder dhe'n korfow nessa dhe'n kres rag praktisyoryon neb a allas a's gweles gans hedhyansow ombrederus, styryans herwydh an lytheren a "yn".
Darbollys ev re hedhsa an golonnen a'n dyskas an Bouddha, Phra Soth a dhallathas chaptra nowydh yn y vewnans, may merkys an dalleth a ombreder Dhammakāya avel hengov. Phra Sodh a ros an remenant a y vewnans dhe ow tyski hag ow kressya an downder a skiens a ombreder Dhammakāya, method ombreder ev a henwis ynwedh ''Vijjā Dhammakāya'', 'an skiens didro a'n Dhammakāya'. Templow yn an hengov a Wat Paknam Bhasicharoen, henwys war-barth an hengov Dhammakaya, a grys an method ma o an method devnydhys gans an Bouddha y'n dalleth rag hedhes golowyans, mes yth o kellys 500 bledhynnyow wosa an ''parinirvana'' an Bouddha. Dell yw usys, an hwarvos a'n hedhyans a'n Dhammakāya yw deskrifys gans an hengov Dhammakaya yn termys varthusek ha kosmek. Rag ensampel, kampollys yw an glaw poos kyns an hwarvos.
=== Bewnans avel abas ===
[[Restren:Estatua de cera de Phra Samudsod Chantasaro.jpg|skeusennik|435x435px|Imach a Luang Pu Sodh Candasaro yn Wat Paknam Bhasicharoen, gorrys a-ugh dhe'y logel]]
Phra Sodh a dremenas meur a dermyn ow tyski. Pan ev o yn Wat Pho hwath, ev re dys'sa an yeth Pāli yn bagh vanaghek y honan dhe venegh erel ha dallethoryon. Ev re dhaskorsa tempel gesys yn y dre Song Phi Nong hag ev a selyas skol rag studhyansow a Vouddhieth rag gwerin yn Wat Phrasriratanamahathat yn Suphanburi. Ev a omrolyas rag an apposyansow Pāli amendys, mes heb sewen. Ny omrolyas ev arta kyn skoler gallosek o ev drefen ev a grysas ev dhe vos omrolys rag ober menystrek, ha na vynnas ev henna. Phra Sodh a leveras mars yth esa sewen dhodho, y braktis ombreder a via soffrys. Newell a brof y re dhifygsa an apposyans a-borpos yn gorthyp dhe amendyansow vanaghek a'n eur na, avel menegh erel.
Byttegyns, drefen y ober, ev o merkys gans menegh a vri yn an Saṅgha. Hwath yn 1916, Somdet Phuean, an governer managhek a Phasi Charoen hag unn a'n dhyskadoryon a Phra Sodh, ordenys Phra Sodh avel abas porthwas a Wat Paknam Bhasicharoen, ena yn [[Thonburi]]. Somdet Phuean ny vynnas Phra Sodh dhe viajya a-dro heb ow longya dhe dempel unnik, hag offis porthwas a junyas bewnans Phra Sodh dhe abatti. Wortalleth, Somdet Phuean a ordenas Phra Sodh rag offis anbarghus a 3 misyow hepken, ha Phra Sodh a assentyas a'y anvodh. Byttegyns kyns neppell Phra Sodh re leys y honan yn Wat Paknam, Somdet Phuean a ros dhodho an offis leun a abas. Rag gul ow tiberth analladow, yn 1921 Somdet Phuean a ros offis enorek dhe Phra Sodh junys dhe'n offis: "Phrakhru Samanadham-samathan". Byttegyns, dell yw usys Phra Sodh yw henwys "Luang Por Sodh" po "Luang Pu Sodh".
Yn 1916, Thonburi nag o rann a Vangkok na hwath, ha nyns o pons ow junya dhe Vangkok. Wat Paknam a hevelis dispresys, gans gwels war an dhrehevyansow, hag yth esa mar 13 menegh ow triga. Wat Paknam a enebis kudynnow socyal ha dyskybelethel, hag yth esa res dhe ledyer da. Luang Pu Sodh a avonsyas hag ev a withresas dyskybeleth vanaghek strooth. Abel o ev dhe janjya Wat Paknam Bhasicharoen, tempel ogas gwag, dhe dempel gans kansow a venegh, skol rag studhyansow a Vouddhieth, skol gynsa komendys gans an governans, ha kegin rag gul an tempel omsostenadow. An gegin a brovyas boos rag oll an werin ow vysytya an tempel. Hemm yw gwrians dres eghen y'n eur na. Wosa an mernans a Luang Pu Sodh, Phra Thammathassanathon, ena abas a Wat Chana Songkhram a avowas an kowlwrians ma a gressyas y govynnuster a-dro dhe Luang Pu Sodh.
Wat Paknam o kresen erys da a dhysas ombreder. Luang Pu Sodh a boslevas an displegyans a dus moy es drehevyans: dres an gemeneth a venegh y'n tempel (yn 1959, 500 menegh, an ughella yn Pow Tay y'n eur na), ev a selyas kemeneth a vanaghesow gans baghow managhek diberthys ha stevelyow ombreder. An managhesow m o posek yn an tevyans a Vouddhieth Wat Paknam. Y'n kynsa oos, an ober a Luang Pu Sodh nag o talvesys gans an governer managhek yn an gwig, nebes menegh erel, ha meur a werin neb a, herwydh an vywskrifow, kyns yth esa dhedha negs anlaghel y'n tempel. Unweyth, ev o sethys, mes na shyndys. Yth esa keskolm kres ynter an tempel ha Luang Pu Sodh, ny dhiberthas ev skant.
Wosa y apoyntyans avel abas anbarghus, apoyntys o ev avel abas yn leun a Wat Paknam, le may ev a wortas bys dhe'y vernans yn 1959. Rag y vewnans hag ober, yth esa henwyn vanaghek ha riel res dhodho: Phrakhru Samanadham-samathan yn 1921, Phrabhavanakosolthera yn 1949, Phramongkolratmuni yn 1955, ha Phramongkolthepmuni yn 1957. An ditlys riel finek o res a-dhiwedhes, drefen an tempel nag o yn tasogedh riel, ha rag henna yth a dhegemeras le attendyans dhyworth an teylu riel es templow erel.
=== Ow tyski ombreder ===
[[Restren:The Ubosot of Wat Bot Bon.jpg|skeusennik|347x347px|An hel Ubosot a Wat Bon Bon]]
Dres menystrans a voy es hanterkansbledhen, Luang Pu Sodh a dhyskas ombreder Dhammakāya yn tidorr, ow kidya ombreder pub dy'Yow hag ow pregoth a-dro dhe Vouddhieth pub dy'Sul ha dedhyow ''uposatha''. Luang Pu Sodh a lesrannas lyver dalleth a-dro dhe ombreder dhe braktisyoryon. Wortalleth, an method ombreder Dhammakāya o kablys gans an awtoritys dai Saṅgha, drefen method nowydh o. Keskows gans an Saṅgha a ledyas dhe hwithrans yn Wat Paknam, mes an gorfen o an method a Luang Pu Sodh o ewn.
Yn ow tyski ombreder, Luang Pu Sodh a jalenjyas tus erel dhe ombrederi rag mayth i a allons gwirhe rag aga honan an prow a ombreder Dhammakāya. Ev a restras bagas a'y braktisyoryon moyha konnyk hag ev a selyas 'gweythva ombreder a skiens didro'. An braktisyoryon ma, menegh ha managhesow dre vras, a ombrederis yn tyller enyshes y'n tempel, yn korow rag 24 euryor der dhydh, unn kor o 6 euryow. Aga kenskrif o dhe ri aga bewnansow dhe hwithrans ombreder rag an dader kemmyn a gowethas. Y'n lien a'n hengov Dhammakāya, yma meur a dherivasow a-dro dhe ombreder Dhammakāya ow tigelmi kudynnow yn kowethas ha dres oll an bys. Ombreder Dhammakāya o - hag yw hwath - krysys dhe ragwaya gallosow vrysek (''abhiññā''), kepar ha ow viajya dhe belyow a vosva erel, hag ow redya brysyow. Skrifow a dheskrif fatel ombreder Dhammakāya o devnydhys y'n Bresel an Norvys Nessa rag lettya tanbellennow. Luang Pu Sodh a dhevnydhyas ombreder ynwedh rag yaghhe tus. Racka devnys yn fenowgh yw an hwedhel a Somdet Puean, an abas a Wat Pho, neb a, wosa owth ombreder gans Luang Pu Sodh, o yaghhes rag y gleves. Studhyer posek y'n weythva ombreder o an fondyer a Wat Phra Dhammakaya, Maechi Chandra Khonnokyoong, neb a Luang Pu Sodh a dheskrifas avel "kynsa yn-mysk lies, nessa dhe vyth" a-dro dhe sleyneth ombreder, herwydh an bywskrif a Wat Phra Dhammakaya.
=== Mernans ===
Yn 1954, Luang Pu Sodh a dheklaryas y vernans degynsywek, hag ev a ynstruktyas y studhyoryon dhe besya aga deverow heb ev, dres oll dhe avonsya ombreder Dhammakāya. Wosa unn bledhen, ev a godhas klav hag y studh o moy ha moy diantel. Yn 1956, ev o diagnosys gans gordynder hag yth esa nebes termyn y'n klavji breselek. Ny grodhvolas ev lower hag yn cher da o ev, ow merwel 3 mis Hwevrer 1959 yn Wat Paknam. Y gorf nag o korfleskys dell o kemmyn, mes gwithys rag may tus a yll dos dhe a's gweles ha skoodhya Wat Paknam.
== A-dhia ena ==
Luang Pu Sodh a avonsyas an studhyans a Vouddhieth hag unn a'n ragresoryon o ev yn Bouddhieth dai. Ev a weras dhe gomendya Bouddhieth y'n west. Ev a ragresas an kesuyans a studhyans ha ombreder. Yn Wat Phra Dhammakaya yth esa hel gov drehevys yn y hanow. Nebes bledhynnyow yn 3 mis Hwevrer, Wat Paknam a ost solempnita kenedhlek, junys gans milyow a venegh. Wat Phra Dhammakaya a ost pergherinsesow a-hys tylleryow posek yn y vewnans. Yn 2020, an pergherinses o ostyes rag an prys ethves.
ata8hdkaeg51v0865j61oqokfxvzli2
226251
226250
2026-05-22T17:09:31Z
Flynn Peck
18125
klasss
226251
wikitext
text/x-wiki
{{Den|name=Sodh Candasaro|qid=Q6581477|fetchwikidata=ALL|image=Luang pu sodh eating.jpg|native_name=หลวงปู่ สด จนฺทสโร|native_name_lang=th|honorific prefix=[[Luang Por|Luang Pu]]}}
'''Luang Pu Sodh Candasaro''' (10 mis Hedra 1884 – 3 mis Hwevrer 1959), henwys ynwedh '''Phramongkolthepmuni''', o managh [[Bouddhisteth|Bouddiek]]. Abas a [[Wat Paknam Bhasicharoen]] o ev erna y vernans. Rag henna henwys '''Luang Pu Wat Paknam''' yn fenowgh yw ev, hemm a styr "an Tas Gordhys a Wat Paknam". Ev a dheuth ha bos mester ombreder hag ev a gevras dhe Vouddieth [[Pow Tay|dai]]. Ev a sakras an kynsa menegh Vouddiek a'n west hag ev a dhyskas dhe dhiw a'n benenes Bouddiek moy a vri: Maechi [[Chandra Khonnokyoong]] ha [[Voramai Kabilsingh]]. Ev a gryssa gans an hengov [[Dhammakaya]] dhe re dhasdrovya ''Vijja Dhammakaya'', method ombreder devnydhys gans an Bouddha yn tevesek. A-dhia an 2000ow, nebes skoloryon re verkyens an rann bosek dhodho gans ow komendya Bouddieth [[Theravāda]] y'n west.
== Bewskrif ==
=== Bewnans yowynk ===
Yn bewskrifow hengovek, Luang Pu Sodh o genys '''Sodh Mikaewnoi''' yn 10 mis Hedra 1884 dhe deylu rych lowr a varghadoryon ris yn [[Amphoe Song Phi Nong]], [[Suphan Buri]], rannvro 102 kilometrow dhe'n west a [[Bangkok|Vangkok]] yn Pow Tay kres. Y das o henwys Ngen hag y vamm Soodjai. Pan o ev 9 bloodh, ev a dhegemeras y adhyskans kynsa y'n tempel a'n gwig gans y ewnter, piw o managh Bouddiek. Rag henna, ev a aswonis Bouddieth a-dhia vloodh yowynk. Ynwedh, ev a dhiskwedhas gnasow a dus owth omdhyski hag ev o hegar dhe viles. Rag ensampel, ny's gassa dh'aga gortos yn howlgan po oberi re gales.
Pan y ewnter a gwayas dhe Wat Hua Bho, ev a dhros Sodh ganso rag dyski dhodho pella. Wosa nebes termyn, y ewnter a dhiberthas an vanaghieth, mes Ngen a dhanvonas dhe studhya gans Luang Por Sap, an abas a Wat Bangpla. Hemm yw le may Sodh a dhyskas an yeth [[Khmer]]. Pan ev o 13 bloodh, ev a gowlwrug y studhyans Khmer hag ev a ros tre rag gweres dh'y das. Ngen a oberas kowethyans ris, ow karya ris yn skathow a [[Suphanburi]] rag gwertha dhe velinyow yn Bangkok hag an Rannvro [[Nakhon Chai Si]]. Pan 14 bloodh, Ngen a verwis, ha res o dhe Sodh omgemeres rag an kowethyans teylu, drefen an mab kynsa o ev. Hemm a dochyas dhodho: yth esa ladron ha godrosow erel. Pan ev o 19 bloodh, ev a hwansas dhe vos managh. Unn dydh, ev o war dres oll a'n peryl a ladron hag y vayni ow merwel, hag ev a ombrederas a-dro dhe vernans. Ena ev a lias dhe vos sakrys mars ev a dreusvewas y oberen. Rag diberth y deylu, ev a erbysas bys dhe 22 bloodh o ev.
=== Sakrans ===
[[Restren:Wat Song Phi Nong.jpg|skeusennik|433x433px|Imach a Luang Pu Sodh yn Wat Song Phi Nong, an tempel a'y dyller dinythyans]]
Sodh o sakrys yn Wat Songpinong yn y dre hag ev a dhegemeras an hanow managhek y'n yeth [[Pāli]] ''Candasaro, Phra''. Sodh a dhallethas dhe studhya ombreder ha skriptor, dell happyas war'n ger: ''aviccāpaccaya'' (an elven a dhiskians). Ev a vynnas godhvos a'n styryans a'n ger, y venegh leel ny allons provia gorthyp. I a gomendyas dhe studhya yn Bangkok. Ev a wrug hemma, yn despit dhe'y vamm.
Yn ogas a Vangkok, Phra Sodh a studhyas an dhew a-woles dhe vestrysi a'n hengov ombreder war anow ha konygyon yn dielvennans skriptor, an re na o ankemmyn y'n oos na. Ev a dhyskas a-dro dhe veur a daklow. Ynwedh, ev a dhyskas meur a artys ha hwedhlow dyskys yn templow y'n eur na, kepar hag astrologieth ha praktisyow hudel, mes wosa henna ev a fogellas war ombreder hepken. Yn y notennow omvywskrif, ev a skrifas a-dro dhe owth omassaya ombreder pub dydh, a-dhia an kynsa dydh wosa y sakrans.
Wosa y vledhen tressa wosa sakrans, Phra Sodh a viajyas dhe veur a dylleryow yn Bangkok rag studhya skriptors hag omassaya ombreder gans dyskadoryon dhyworth hengovyow selys. Ev a studhyas skriptors yn [[Wat Pho]], [[Wat Arun]], [[Wat Mahadhatu]], ha re erel. Ev a dhyskas a-dro dhe ombreder rag ogas dhe 10 bledhynnyow yn 8 templow, ow synsi Wat Ratchasittharam, Wat Pho, ha Wat Chakkrawat. Yn Wat Ratchasittharam, ev a studhyas method ombreder gwelesheans gans Luang Por Aium, hag ev a glewas avonsyans ombreder posek. Skolores a Vouddieth Catherine Newell a lever: ev a bercevyas pel a wolow ena yn ombreder, mes bewskrif hengovek skrifys yn y oos a lever an avonsyans ma o yn tempel le asonwys henwys Wat Lakhontham. Skoloresow a Vouddieth Kate Crosby ha Newell a lever Wat Ratchasittharam yw troboyntel yn an displegyans a Luang Pu Sodh, le may ev a dhyskas praktisyow a Yogavacara.
Yn y gynsa bledhynnyow avel managh, ow triga yn Wat Pho, yth esa ankombrynsi dhodho gans ow kavos boos war alusennow hengovek. Hemm yw pan venegh a ello dhyworth chi dhe ji ow hwilas gwerin rag offra boos dhedha. An ankombrynsi ma a ledyas dhodho dhe ervira dhe dhrehevel kegin rag menegh yn neb dydh, neb a enjoyo es yn aga bewnans spyrysel. Y'n eur na, Phra Sodh a vovyas y vroder yowynka ha dallether Samruai dhe omjunya yn Wat Pho. Byttegyns, yn y vledhen peswora avel managh, an dhew Phro Sodh hag y vroder Samanen Samruai godhas klav drefen brygh. I a eth dhe glavji yn ogas, ha Phra Sodh a omwellhas mes y vroder a verwis kyns neppell wosa henna yn aga thre Song Pi Nong, 18 bloodh o ev. Kyns an dhew a godhas klav, yth esa hunros gans Phra Sodh yn may nebonan a offras sagh a dewes dhedha avel ro. Ev a dhybras unn dornas a tewes dhyworth an sagh, mes y vroder a dhybras dew.
=== Displetyans a ombreder Dhammakāya ===
[[Restren:Luang Pu Sodh chanting.jpg|skeusennik|Luang Po Sodh ow keurgana tekst wosa an boos]]
Kyn Phra Sodh re studhsa hans meur a vestrysi, hag ev re wrussa maystri war veur a dekstow Pāli posek, nyns o ev pes da. Ev a omdennas dhe'n arenebedh moy hebask diwweyth. Nebes devedhyans a lever ev a omdennas dhe'n gwylgos rag ombrederi moy, mes Newell a dhout hemma. Yn an 11ves ''vassa'' wosa y sakrans, yn 1916, ev a drigas yn Wat Botbon yn Bangkuvieng, Rannvro [[Nonthaburi]]. Wat Botbon o an tempel le may ev re dhegemersa dyskans avel flogh. Dell welas yn y notennow omvywskrif, ev a brederas dhe'y honan ev re omassaysa ombreder rag meur a vledhynnyow mes ny allas konvedhes an skiens elvennel dykys gans an Bouddha.
Yndella, war an dydh loor leun yn an mis lorel 10ves a 1916, ev a esedhas yn an hel grerva chif a Wat Botbon, owth ervira dhe gortos yn y braktis a ombreder. Ev a ombrederas rag teyr euryow war an mantra ''sammā araham''. Ena y vrys a goselhes hag selys yn an kres a y gorf, hag ev a glewas pel wolow a ''Dhamma'' yn an kres a y gorf, hag ena pelyow nowydh, kettep golowha ha klerha. Herwydh Luang Pu Sodh, hemm o an korf ''Dhamma'' gwir, po ''Dhammakāya'', an elven spyrysel a'n Bouddha ha nibbana avel gwirvos a-ji dhe'n korf den, hag an Honan gwir (yn-dar an an-honan). Herwydh Mackenzie, Luang Phaw Sot a hwilas dhe geskelmi y avonsyans dhe an ''Satipaṭṭhāna Sutta''. Ev a styryas lavaren konvedhys dell yw usys avel 'owth omdybi an korf ''avel'' an korf' avel 'owth omdybi an korf ''yn'' an korf'. An ''Mahāsatipaṭṭhāna Sutta'' a yssyns kevres a lavarow rag owth omdybi an korf avel korf, omglewansow avel omglewansow, h.e. mes yw treylys herwydh an lytheren dhyworth Pali avel "yn" yn-dar "avel". Luang Pu Sodh a gonvedhas an lavaren "korf yn korf" avel ow styrya bos war a'n korf, mes ynwedh ev a gonvedhas avel owth ystyn an warder dhe'n korfow nessa dhe'n kres rag praktisyoryon neb a allas a's gweles gans hedhyansow ombrederus, styryans herwydh an lytheren a "yn".
Darbollys ev re hedhsa an golonnen a'n dyskas an Bouddha, Phra Soth a dhallathas chaptra nowydh yn y vewnans, may merkys an dalleth a ombreder Dhammakāya avel hengov. Phra Sodh a ros an remenant a y vewnans dhe ow tyski hag ow kressya an downder a skiens a ombreder Dhammakāya, method ombreder ev a henwis ynwedh ''Vijjā Dhammakāya'', 'an skiens didro a'n Dhammakāya'. Templow yn an hengov a Wat Paknam Bhasicharoen, henwys war-barth an hengov Dhammakaya, a grys an method ma o an method devnydhys gans an Bouddha y'n dalleth rag hedhes golowyans, mes yth o kellys 500 bledhynnyow wosa an ''parinirvana'' an Bouddha. Dell yw usys, an hwarvos a'n hedhyans a'n Dhammakāya yw deskrifys gans an hengov Dhammakaya yn termys varthusek ha kosmek. Rag ensampel, kampollys yw an glaw poos kyns an hwarvos.
=== Bewnans avel abas ===
[[Restren:Estatua de cera de Phra Samudsod Chantasaro.jpg|skeusennik|435x435px|Imach a Luang Pu Sodh Candasaro yn Wat Paknam Bhasicharoen, gorrys a-ugh dhe'y logel]]
Phra Sodh a dremenas meur a dermyn ow tyski. Pan ev o yn Wat Pho hwath, ev re dys'sa an yeth Pāli yn bagh vanaghek y honan dhe venegh erel ha dallethoryon. Ev re dhaskorsa tempel gesys yn y dre Song Phi Nong hag ev a selyas skol rag studhyansow a Vouddhieth rag gwerin yn Wat Phrasriratanamahathat yn Suphanburi. Ev a omrolyas rag an apposyansow Pāli amendys, mes heb sewen. Ny omrolyas ev arta kyn skoler gallosek o ev drefen ev a grysas ev dhe vos omrolys rag ober menystrek, ha na vynnas ev henna. Phra Sodh a leveras mars yth esa sewen dhodho, y braktis ombreder a via soffrys. Newell a brof y re dhifygsa an apposyans a-borpos yn gorthyp dhe amendyansow vanaghek a'n eur na, avel menegh erel.
Byttegyns, drefen y ober, ev o merkys gans menegh a vri yn an Saṅgha. Hwath yn 1916, Somdet Phuean, an governer managhek a Phasi Charoen hag unn a'n dhyskadoryon a Phra Sodh, ordenys Phra Sodh avel abas porthwas a Wat Paknam Bhasicharoen, ena yn [[Thonburi]]. Somdet Phuean ny vynnas Phra Sodh dhe viajya a-dro heb ow longya dhe dempel unnik, hag offis porthwas a junyas bewnans Phra Sodh dhe abatti. Wortalleth, Somdet Phuean a ordenas Phra Sodh rag offis anbarghus a 3 misyow hepken, ha Phra Sodh a assentyas a'y anvodh. Byttegyns kyns neppell Phra Sodh re leys y honan yn Wat Paknam, Somdet Phuean a ros dhodho an offis leun a abas. Rag gul ow tiberth analladow, yn 1921 Somdet Phuean a ros offis enorek dhe Phra Sodh junys dhe'n offis: "Phrakhru Samanadham-samathan". Byttegyns, dell yw usys Phra Sodh yw henwys "Luang Por Sodh" po "Luang Pu Sodh".
Yn 1916, Thonburi nag o rann a Vangkok na hwath, ha nyns o pons ow junya dhe Vangkok. Wat Paknam a hevelis dispresys, gans gwels war an dhrehevyansow, hag yth esa mar 13 menegh ow triga. Wat Paknam a enebis kudynnow socyal ha dyskybelethel, hag yth esa res dhe ledyer da. Luang Pu Sodh a avonsyas hag ev a withresas dyskybeleth vanaghek strooth. Abel o ev dhe janjya Wat Paknam Bhasicharoen, tempel ogas gwag, dhe dempel gans kansow a venegh, skol rag studhyansow a Vouddhieth, skol gynsa komendys gans an governans, ha kegin rag gul an tempel omsostenadow. An gegin a brovyas boos rag oll an werin ow vysytya an tempel. Hemm yw gwrians dres eghen y'n eur na. Wosa an mernans a Luang Pu Sodh, Phra Thammathassanathon, ena abas a Wat Chana Songkhram a avowas an kowlwrians ma a gressyas y govynnuster a-dro dhe Luang Pu Sodh.
Wat Paknam o kresen erys da a dhysas ombreder. Luang Pu Sodh a boslevas an displegyans a dus moy es drehevyans: dres an gemeneth a venegh y'n tempel (yn 1959, 500 menegh, an ughella yn Pow Tay y'n eur na), ev a selyas kemeneth a vanaghesow gans baghow managhek diberthys ha stevelyow ombreder. An managhesow m o posek yn an tevyans a Vouddhieth Wat Paknam. Y'n kynsa oos, an ober a Luang Pu Sodh nag o talvesys gans an governer managhek yn an gwig, nebes menegh erel, ha meur a werin neb a, herwydh an vywskrifow, kyns yth esa dhedha negs anlaghel y'n tempel. Unweyth, ev o sethys, mes na shyndys. Yth esa keskolm kres ynter an tempel ha Luang Pu Sodh, ny dhiberthas ev skant.
Wosa y apoyntyans avel abas anbarghus, apoyntys o ev avel abas yn leun a Wat Paknam, le may ev a wortas bys dhe'y vernans yn 1959. Rag y vewnans hag ober, yth esa henwyn vanaghek ha riel res dhodho: Phrakhru Samanadham-samathan yn 1921, Phrabhavanakosolthera yn 1949, Phramongkolratmuni yn 1955, ha Phramongkolthepmuni yn 1957. An ditlys riel finek o res a-dhiwedhes, drefen an tempel nag o yn tasogedh riel, ha rag henna yth a dhegemeras le attendyans dhyworth an teylu riel es templow erel.
=== Ow tyski ombreder ===
[[Restren:The Ubosot of Wat Bot Bon.jpg|skeusennik|347x347px|An hel Ubosot a Wat Bon Bon]]
Dres menystrans a voy es hanterkansbledhen, Luang Pu Sodh a dhyskas ombreder Dhammakāya yn tidorr, ow kidya ombreder pub dy'Yow hag ow pregoth a-dro dhe Vouddhieth pub dy'Sul ha dedhyow ''uposatha''. Luang Pu Sodh a lesrannas lyver dalleth a-dro dhe ombreder dhe braktisyoryon. Wortalleth, an method ombreder Dhammakāya o kablys gans an awtoritys dai Saṅgha, drefen method nowydh o. Keskows gans an Saṅgha a ledyas dhe hwithrans yn Wat Paknam, mes an gorfen o an method a Luang Pu Sodh o ewn.
Yn ow tyski ombreder, Luang Pu Sodh a jalenjyas tus erel dhe ombrederi rag mayth i a allons gwirhe rag aga honan an prow a ombreder Dhammakāya. Ev a restras bagas a'y braktisyoryon moyha konnyk hag ev a selyas 'gweythva ombreder a skiens didro'. An braktisyoryon ma, menegh ha managhesow dre vras, a ombrederis yn tyller enyshes y'n tempel, yn korow rag 24 euryor der dhydh, unn kor o 6 euryow. Aga kenskrif o dhe ri aga bewnansow dhe hwithrans ombreder rag an dader kemmyn a gowethas. Y'n lien a'n hengov Dhammakāya, yma meur a dherivasow a-dro dhe ombreder Dhammakāya ow tigelmi kudynnow yn kowethas ha dres oll an bys. Ombreder Dhammakāya o - hag yw hwath - krysys dhe ragwaya gallosow vrysek (''abhiññā''), kepar ha ow viajya dhe belyow a vosva erel, hag ow redya brysyow. Skrifow a dheskrif fatel ombreder Dhammakāya o devnydhys y'n Bresel an Norvys Nessa rag lettya tanbellennow. Luang Pu Sodh a dhevnydhyas ombreder ynwedh rag yaghhe tus. Racka devnys yn fenowgh yw an hwedhel a Somdet Puean, an abas a Wat Pho, neb a, wosa owth ombreder gans Luang Pu Sodh, o yaghhes rag y gleves. Studhyer posek y'n weythva ombreder o an fondyer a Wat Phra Dhammakaya, Maechi Chandra Khonnokyoong, neb a Luang Pu Sodh a dheskrifas avel "kynsa yn-mysk lies, nessa dhe vyth" a-dro dhe sleyneth ombreder, herwydh an bywskrif a Wat Phra Dhammakaya.
=== Mernans ===
Yn 1954, Luang Pu Sodh a dheklaryas y vernans degynsywek, hag ev a ynstruktyas y studhyoryon dhe besya aga deverow heb ev, dres oll dhe avonsya ombreder Dhammakāya. Wosa unn bledhen, ev a godhas klav hag y studh o moy ha moy diantel. Yn 1956, ev o diagnosys gans gordynder hag yth esa nebes termyn y'n klavji breselek. Ny grodhvolas ev lower hag yn cher da o ev, ow merwel 3 mis Hwevrer 1959 yn Wat Paknam. Y gorf nag o korfleskys dell o kemmyn, mes gwithys rag may tus a yll dos dhe a's gweles ha skoodhya Wat Paknam.
== A-dhia ena ==
Luang Pu Sodh a avonsyas an studhyans a Vouddhieth hag unn a'n ragresoryon o ev yn Bouddhieth dai. Ev a weras dhe gomendya Bouddhieth y'n west. Ev a ragresas an kesuyans a studhyans ha ombreder. Yn Wat Phra Dhammakaya yth esa hel gov drehevys yn y hanow. Nebes bledhynnyow yn 3 mis Hwevrer, Wat Paknam a ost solempnita kenedhlek, junys gans milyow a venegh. Wat Phra Dhammakaya a ost pergherinsesow a-hys tylleryow posek yn y vewnans. Yn 2020, an pergherinses o ostyes rag an prys ethves.
[[Klass:Tus yn relyjyon]]
a667xh7td32utsnrkx6dbzu9hh31apc