Wikipedia kwwiki https://kw.wikipedia.org/wiki/Folen_dre MediaWiki 1.47.0-wmf.11 first-letter Media Arbennek Keskows Devnydhyer Keskows Devnydhyer Wikipedia Keskows Wikipedia Restren Keskows Restren MediaWiki Keskows MediaWiki Skantlyn Keskows Skantlyn Gweres Keskows Gweres Klass Keskows Klass Porth Keskows Porth TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Rol a dus a Gernow 0 819 227528 227413 2026-07-17T01:44:46Z ListeriaBot 7532 Wikidata list updated [V2] 227528 wikitext text/x-wiki Notenn: Yma an rol ma ow synsi ynni '''tus''' aga genesigeth, kerens po trigas seuladhyth yn '''[[Kernow]]'''. Rol a Gernowyon ethnek a via martesen moy finwedhys. ==Politegoryon, Istorioryon, Marghogyon== * myghtern [[Myghtern Arthur|Arthur]]: lies henhwedhel a wra kevrenn yntredho ha Kernow, yn arbennik gans [[Dintagell]] ha [[Ryskammel]] * syr [[John Arundell]]: hembrenkyas ryelyas * [[William Bligh]]: kapten a ''[[The Bounty]]'', losonydh, governour a [[Deghow Kembra Nowydh|Dheghow Kembra Nowydh]], amiral a'n [[Lu Lestri Ryal]] * amiral [[Edward Boscawen]]: amiral a'n [[Lu Lestri Ryal]] * [[John Carter]]: Morlader ha "Myghtern Prussi" omdhiskleryes * [[Judith Cook]]: Derivador hag aktivydh gwlasek * [[Selina Cooper]]: Aktivydh raglevow rag benynes, ha kynsa benyn ow kul rann a [[Parti Lavur Anserghek|Barti Lavur Anserghek]] y'n [[Senedh an Rywvaneth Unys|Senedh]] * [[John Passmore Edwards]]: Chartyas * [[Tommas Flamank]]: hembrenkyas a'n sevyans Kernewek yn [[1497]] * pennhembrenkyas [[Walter Raleigh Gilbert]]: a wrug rann yn tregh a wogledh [[Eynda]] * [[Gorles]]: Dug Kernow henhwedhlek * [[Emily Hobhouse]]: aktivydh rag sewena yn Afrika Deghow * [[Mighal an Gov|Mighal Joseph]] an Gov: hembrenkyas a'n sevyans Kernewek yn [[1497]] * [[Kerynew]]: fondyer henhwedhlek a Gernow ''[[Historia Regum Britanniae]]'' gans [[Geoffroi a Drevynyw]] * [[Richard Lander]]: tremenyas yn [[Afrika]] * [[Cassandra Latham]]: 'gwragh' * [[William Lovett]]: Chartyas ha fondyer a Gesunyans Kenedhlek a Renkasow Ober * myghtern [[Margh Kynver|Margh]]: myghtern Kernow henhwedhlek * [[Samuel Wallis]]: tremenyas yn [[Keynvor Hebask]] ==Klerji== * [[John William Colenso]]: Epskop [[Natal]] ha dadhlor rag an dus [[Zoulou]] * [[Silas Hocking]]: skrifyas ha pregowther * [[Sen Korentin]]: kannas an eglos yn [[Breten Vyghan]] * [[Sen Petrok]]: sans keltek yn Kernow ha [[Dewnans]] * [[Sen Pyran]]: tasek a Gernow hag a [[sten]]noryon * [[Jonathan Trelawny]]: epskop [[Eglos Pow Sows]] ha kontrari erbynn [[James VII]] * [[Yowann Kernow]]: skoler katholik a'n 12ves kansblydhen ==Dismygysi ha Godhonydhyon== * [[John Couch Adams]]: a dhiskudhas an [[planet]] [[Nevyon]] * [[John Arnold]]: gwrier euryoryon, dismygyas an ''chronometer'' * [[William Bickford]]: a dhismygas teudherik diogeledh * [[William Cookworthy]]: a dhiskudhas [[pri gwynn]] yn Kernow * [[Jonathan Couch]]: godhonydh * [[Humphrey Davy]]: dismygyas ha godhonydh * syr [[Goldsworthy Gurney]]: a dhismygas golow kalgh * [[Richard Lower]]: a dhismygas treustroeth goes * [[Richard Pearse]]: a dhrehevis ayrplayn, herwydh nebes, kyns an vreder Wright (yth o kernewek aga thasow) * [[Henry Trengrouse]]: dismygyas * [[Richard Trevithick]]: ynjinor ha dismygyas ==Tus lettrys== * [[John Betjeman]]: skrifyas ha prydydh * [[Nicholas Boson]]: antikwari an [[yeth Kernewek]] * [[Maria Branwell]]: mamm an hwerydh [[Brontë]] * [[Charles Causley]]: prydydh * [[Daphne Du Maurier]]: skrifyas * [[Emma Gifford]]: gwreg [[Thomas Hardy]] * [[William Golding]]: skrifyas * [[William Sydney Graham]]: prydydh * [[Winston Graham]]: gwrier a B-''Poldark'' * [[John Harris]]: prydydh * [[Henry Jenner]]: hembrenkyas a [[Dasserghyans Kernewek|dhasserghyans]] an [[yeth Kernewek]] * [[Charles Lee]]: skrifyas * [[Robert Morton Nance]]: skrifyas yn [[Dasserghyans Kernewek|dasserghyans]] an [[yeth Kernewek]] * [[Rosamunde Pilcher]]: skrifyas * [[Syr Arthur Quiller-Couch]] (po 'Q'): skrifyas ha breusyas lyenn * [[A. L. Rowse]]: istorior ha skoler [[Shakespeare]] * [[Tim Saunders]]: prydydh y'n [[yeth Kernewek]] * [[D. M. Thomas]]: skrifyas ha prydydh * [[Mary Wesley]]: skrifyas ==Tus didhan== * [[Aphex Twin]]: ilewydh "tredanek" * [[Henry Bone]]: priweythyor ha lymner * [[Rowena Cade]]: a dhrehevis [[Minack Theatre]] * [[Bob Fitzsimmons]]: boksusyer * [[Samuel Foote]]: gwrier gwariow ha gwarier y honan * [[Stanhope Forbes]]: lymner 'plein-air' a [[Skol Lulynn]] * [[Richard Jose]]: kenyas * [[George Lloyd]]: komposydh * [[John Nettles]]: gwarier pellwolok * [[John Opie]]: lymner a hevelebow * [[Alex Parks]]: kenyas * [[Rick Rescorla]]: souder * [[Wagon Christ|Luke Vibert]]: ilewydh "tredanek" * [[Brenda Wootton]]: bardhes ha kenyades ==Mosen== {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?yob ?yod WHERE { { ?item wdt:P19 ?pob . ?pob wdt:P131* wd:Q23148 } UNION { ?item wdt:P19 wd:Q23148 } OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob . BIND(YEAR(?dob) as ?yob) } OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod . BIND(YEAR(?dod) as ?yod) } } |wdq=. |sort=569 |section=31 |columns=number:#,P18:Imach,label:Hanow,?yob:Dedhyas genesigeth,?yod:Dedhyas mernans,P19:Tyller genesigeth }} == tus == {| class='wikitable sortable' ! # ! Imach ! Hanow ! Dedhyas genesigeth ! Dedhyas mernans ! Tyller genesigeth |- | style='text-align:right'| 1 | | ''[[:d:Q69337592|Valentine Robert Duff Abdy]]'' | 1937 | 2012 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[Restren:Page144 CanadianSingersAndTheirSongs SummersEve.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q69888772|Eve Brodlique Summers]]'' | 1867 | 1949 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 3 | | ''[[:d:Q76466072|Caroline Agnes Leane]]'' | 1849 | 1892 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[Restren:Annie Williams WSPU organiser in 1943.png|center|128px]] | ''[[:d:Q80654100|Annie Williams, suffragette]]'' | 1865 | 1943 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[Restren:Sculpture at Winnipeg Convention Centre 1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q87831256|Cecil Clarence Richards]]'' | 1907 | 1981 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 6 | | ''[[:d:Q93965544|Mary Launce]]'' | 1625 | 1710 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 7 | | ''[[:d:Q96415201|William Turnbull]]'' | 1933 | 2007 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 8 | | ''[[:d:Q98681707|Molly Izzard]]'' | 1919 | 2004 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[Restren:David Ham.png|center|128px]] | ''[[:d:Q100699889|David Ham]]'' | 1830 | 1908 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 10 | | ''[[:d:Q104286429|John Coom]]'' | 1844 | 1921 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 11 | | ''[[:d:Q104286611|Francis John Hosking]]'' | 1863 | 1936 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 12 | | ''[[:d:Q104286613|George Francis Hosking]]'' | 1841 | 1895 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 13 | | ''[[:d:Q106212018|Elisabeth Philp]]'' | 1827 | 1885 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 14 | | ''[[:d:Q111175956|Christopher T. Roberts]]'' | 1851 | 1926 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 15 | | ''[[:d:Q111219750|Aston McNeill Cooper-Key]]'' | 1861 | 1930 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 16 | | ''[[:d:Q112631787|Mary Lobb]]'' | 1878 | 1939 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 17 | | ''[[:d:Q118368733|Mary Loveday Pedler]]'' | 1835 | 1899 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 18 | | ''[[:d:Q123535892|Hart Udy]]'' | 1808 | 1890 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 19 | | ''[[:d:Q123997582|John Arnall]]'' | | 1924 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 20 | | ''[[:d:Q124259136|George Nattress]]'' | 1871 | 1917 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 21 | | ''[[:d:Q124940075|Cecil Croker Fox]]'' | 1879 | 1916 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[Restren:Gunwynth.jpg|center|128px]] | [[George Pawley White]] | 1907 | 2006 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[Restren:Samuel F. Hodge, Samuel F. Hodge & Company, Detroit, Michigan. Appeared in Magazine of Western History, 1886 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q130737705|Samuel F. Hodge]]'' | 1822 | 1884 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 24 | | ''[[:d:Q132775287|Robert Middleton]]'' | 1822 | 1911 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[Restren:Arthur William Devis (1762-1822) - Captain Joseph Boulderson (1764–1828) - KINCM-2005.4868 - Ferens Art Gallery.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q134964293|Joseph Boulderson]]'' | 1764 | 1828 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[Restren:Franklin Philp, by Philp & Solomons, c. 1865 (cropped).jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q136307421|Franklin Philp]]'' | 1826 | 1887 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 27 | | ''[[:d:Q136614053|Walter Friederich Becker]]'' | 1855 | 1927 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 28 | | ''[[:d:Q139218631|Donald Harris]]'' | 1921 | 1957 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 29 | | ''[[:d:Q140041619|James Fox]]'' | 1653 | 1699 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[Restren:Portret van Cyrus Redding, RP-F-2001-7-349-66 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5201144|Cyrus Redding]]'' | 1785 | 1870 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 31 | | ''[[:d:Q5217906|Jon Mark]]'' | 1944 | 2021 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 32 | | [[David Mudd]] | 1933 | 2020 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 33 | [[Restren:Edward James Eliot (1758–1797).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5343726|Edward James Eliot]]'' | 1758 | 1797 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[Restren:Fox Edward Long grandfather.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5344208|Edward Long Fox]]'' | 1761 | 1835 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 35 | | ''[[:d:Q5346360|Edwin Dingle]]'' | 1881 | 1972 | [[Kernow]]<br/>[[Cornwall, Ontario|Cornwall]] |- | style='text-align:right'| 36 | | ''[[:d:Q5357269|Richard Charlton]]'' | 1791 | 1852 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 37 | [[Restren:Elizabeth Philp.tif|center|128px]] | ''[[:d:Q5363347|Elizabeth Philp]]'' | 1827 | 1885 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 38 | | ''[[:d:Q5607581|Gresham Kirkby]]'' | 1916 | 2006 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 39 | | ''[[:d:Q5901860|Horace Hodges]]'' | 1865<br/>1863 | 1951 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[Restren:Howard Fox 1907 (page 234 crop).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5919657|Howard Fox]]'' | 1836 | 1922 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 41 | | ''[[:d:Q5932751|Hugh Stewart]]'' | 1910 | 2011 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[Restren:Lieutenant Colonel James Power Carne VC, DSO.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6131048|James Carne]]'' | 1906 | 1986 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 43 | [[Restren:James Pascoe.png|center|128px]] | ''[[:d:Q6140982|James Pascoe]]'' | 1863 | 1931 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 44 | | ''[[:d:Q6146060|Thomas Hollocombe]]'' | 1833 | 1878 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[Restren:SirJohnIVArundell OfTrerice Died1561 StrattonChurch Cornwall Detail.PNG|center|128px]] | ''[[:d:Q6219534|John Arundell]]'' | 1495 | 1561 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 46 | | ''[[:d:Q6233569|John Foot, Baron Foot]]'' | 1909 | 1999 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 47 | | ''[[:d:Q6242304|John Joyce]]'' | 1839 | 1899 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 48 | [[Restren:John Spargo LCCN2014709598.tif|center|128px]] | ''[[:d:Q6258570|John Spargo]]'' | 1876 | 1966 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 49 | [[Restren:Joseph Read ca.1870-90.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q6286523|Joseph Reed]]'' | 1823 | 1890 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 50 | [[Restren:Josiah Fox 1763 - 1847 image circa 1800, Naval History and Heritage Command, public domain.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6290490|Josiah Fox]]'' | 1763 | 1847 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 51 | [[Restren:Cecil williams ubrax library collection.png|center|128px]] | ''[[:d:Q183409|Cecil Williams]]'' | 1909 | 1979 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 52 | | ''[[:d:Q320344|Francis Tregian the Younger]]'' | 1574 | 1617<br/>1619 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 53 | | ''[[:d:Q322565|Ian Donald]]'' | 1910 | 1987 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 54 | [[Restren:Admiral Lord Graves, 1st Baron Graves of Gravesend, by Thomas Gainsborough.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q334087|Thomas Graves, 1st Baron Graves]]'' | 1725 | 1802 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 55 | [[Restren:Robert Payne PBS 1973.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q353144|Robert Payne]]'' | 1911 | 1983 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 56 | [[Restren:James Silk Buckingham by Clara S. Lane.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q356620|James Silk Buckingham]]'' | 1786 | 1855 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 57 | [[Restren:Hans Memling 075.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q369691|Saint Ursula]]'' | 400 | 385 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 58 | | ''[[:d:Q370604|Percy Clifford]]'' | 1877 | 1942 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 59 | [[Restren:Portrait of Samuel Wallis.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q433993|Samuel Wallis]]'' | 1728 | 1795 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 60 | [[Restren:Köln St.Kunibert561.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q445189|Cordula]]'' | 400 | 383 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 61 | [[Restren:William Borlase (1695–1772) cropped.jpg|center|128px]] | [[William Borlase]] | 1695 | 1772 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 62 | [[Restren:JohnLaurance.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q457691|John Laurance]]'' | 1750 | 1810 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 63 | [[Restren:Portrait of the Reverend William Gregor (1761–1817).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q498817|William Gregor]]'' | 1761 | 1817 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 64 | [[Restren:Tom-phillips.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q512622|Tom Phillips]]'' | 1888 | 1941 | [[Kastel Penndinas]] |- | style='text-align:right'| 65 | [[Restren:Samuel P Tregelles.jpg|center|128px]] | [[Samuel Prideaux Tregelles]] | 1813 | 1875 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 66 | [[Restren:John Mayow.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q721312|John Mayow]]'' | 1640 | 1679 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 67 | | ''[[:d:Q767901|Thomas Bridges Hughes]]'' | 1851 | 1940 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 68 | | ''[[:d:Q774154|Michael Tregury]]'' | 1399 | 1471 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 69 | [[Restren:Sceau de Gautier de Coutances.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q783357|Walter de Coutances]]'' | 1101 | 1207 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 70 | [[Restren:John Westlake by Marianne Stokes.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1314430|John Westlake]]'' | 1828 | 1913 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 71 | [[Restren:Thomas Luny, by Thomas Luny.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1389224|Thomas Luny]]'' | 1759 | 1837 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 72 | | ''[[:d:Q1523867|Zara Nutley]]'' | 1926 | 2016 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 73 | | ''[[:d:Q1680448|James George Philp]]'' | 1816 | 1885 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 74 | [[Restren:John Teague.png|center|128px]] | ''[[:d:Q1701904|John Teague]]'' | 1833 | 1902 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 75 | | ''[[:d:Q2068237|J. T. Jose]]'' | 1881 | 1963 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 76 | | ''[[:d:Q2068258|Richard Jackett]]'' | 1881 | 1960 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 77 | [[Restren:E. John Jackett in 1910.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2068265|Edward Jackett]]'' | 1878 | 1935 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 78 | [[Restren:Reginald John Marsden Parker.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2137997|Reginald John Marsden Parker]]'' | 1881 | 1948 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 79 | | ''[[:d:Q2579760|William Lobb]]'' | 1809 | 1864 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 81 | [[Restren:Henry Jenner, MA FSA.jpg|center|128px]] | [[Henry Jenner]] | 1848 | 1934 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 82 | [[Restren:Ralph-Allen-NPG-02b.jpg|center|128px]] | [[Ralph Allen]] | 1693 | 1764 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 83 | [[Restren:Dorothy Pentreath (square crop).jpg|center|128px]] | [[Dolly Pentreath]] | 1692<br/>1685 | 1777 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 84 | | ''[[:d:Q3048472|Edward Byllynge]]'' | 1650 | 1687 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 85 | [[Restren:Saint Germain le Scot Saint Germain sur ay ERNOUF Guillaume.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q3104158|Germanus of Normandy]]'' | | 480 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 86 | [[Restren:Henry B. Guppy - London stereoscopic company - btv1b84533168 (1 of 2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3132667|Henry B. Guppy]]'' | 1854 | 1926 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 87 | | ''[[:d:Q3275020|Michael Craze]]'' | 1942 | 1998 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 88 | | ''[[:d:Q3328341|John Davey]]'' | 1812 | 1891 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 89 | [[Restren:Eglwys Sant Beuno, St Beuno's Church, Penmorfa, Eifionydd, Gwynedd, Cymru Wales 46.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q3399340|Cybi]]'' | 483 | 555 | [[Kernow]]<br/>''[[:d:Q7163120|Penmon]]'' |- | style='text-align:right'| 90 | [[Restren:Procession des saints de Bretagne - diocèse de Rennes, cathédrale saint Pierre, Rennes, France.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3463997|Melor]]'' | 524 | 544 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 91 | | ''[[:d:Q3696042|Coulton Waugh]]'' | 1896 | 1973 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 92 | [[Restren:Charles incledon.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4201127|Charles Incledon]]'' | 1763 | 1826 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 93 | [[Restren:BobbyLeachNiagaraFalls.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4264393|Bobby Leach]]'' | 1858 | 1926 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 94 | [[Restren:Alfred Fox (page 214 crop).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4722680|Alfred Fox]]'' | 1794 | 1874<br/>1894 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 95 | | ''[[:d:Q4731017|Allan Wade]]'' | 1881 | 1955 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 96 | [[Restren:AndrewVivianPortraitParWilliamFrederickCallaway.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4758801|Andrew Vivian]]'' | 1759 | 1842 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 97 | | ''[[:d:Q4768074|Anne-Margaretta Burr]]'' | 1817 | 1892 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 98 | [[Restren:Photograph of Charles Bate Esq, merchant and mayor of Ottawa, 1860.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5006877|C. T. Bate]]'' | 1825 | 1889 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 99 | [[Restren:Fox Caroline Sketch.jpg|center|128px]] | [[Caroline Fox]] | 1819 | 1871 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 100 | | ''[[:d:Q5081970|Charles Reep]]'' | 1904 | 2002 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 101 | | ''[[:d:Q5145189|Colin Harvey]]'' | 1960 | 2011 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 102 | | ''[[:d:Q5163587|Constance Stuart Larrabee]]'' | 1914 | 2000 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 103 | | ''[[:d:Q51558271|Charles R. Parsons]]'' | 1844 | 1918<br/>1920 | [[Kernow]]<br/>[[Brooklyn]] |- | style='text-align:right'| 104 | | ''[[:d:Q52693467|James Buller]]'' | 1812 | 1884 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 105 | | ''[[:d:Q53858126|Richard Scaddan]]'' | 1719 | 1802 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 106 | | ''[[:d:Q56174104|Henry Bath]]'' | 1776 | 1844 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 107 | | ''[[:d:Q63162953|Percyvale Taylor]]'' | 1847 | 1906 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 108 | | ''[[:d:Q64482060|James Wallis]]'' | 1809 | 1864 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 109 | | ''[[:d:Q65042016|Edward Aylmer]]'' | 1892 | 1974 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 110 | | ''[[:d:Q65115304|James Martyn Nicholas]]'' | 1833 | 1916 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 111 | | ''[[:d:Q66851265|Marie Johnson]]'' | 1874 | 1974 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 112 | [[Restren:Moondyne Joe.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6907724|Moondyne Joe]]'' | 1827 | 1900 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 113 | | ''[[:d:Q7076843|Octavius Temple]]'' | 1784 | 1834 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 114 | | ''[[:d:Q7141840|Pascoe Grenfell Hill]]'' | 1804 | 1882 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 115 | | ''[[:d:Q7184501|Philip VanKoughnet]]'' | 1790 | 1873 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 116 | | ''[[:d:Q7308743|Reginald Henderson]]'' | 1881 | 1939 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 117 | | ''[[:d:Q7325441|Richard Edgcumbe]]'' | 1443 | 1489 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 118 | | ''[[:d:Q7342224|Robert Boscawen]]'' | 1923 | 2013 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 119 | [[Restren:Parkynad.png|center|128px]] | ''[[:d:Q7348297|Robert Parkyn]]'' | 1862 | 1939 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 120 | [[Restren:Fox Robert Were Younger.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7350971|Robert Were Fox the Younger]]'' | 1789 | 1877 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 121 | | ''[[:d:Q7357952|Roger Caron]]'' | 1938 | 2012 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 122 | | ''[[:d:Q7405160|Sally Head]]'' | 1951 | 2026 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 123 | | ''[[:d:Q7412216|Samuel Morcom]]'' | 1847 | 1888 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 124 | | ''[[:d:Q7931873|Vincent King]]'' | 1935 | 2000 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 125 | | ''[[:d:Q7945709|W. J. Burley]]'' | 1914 | 2002 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 126 | | ''[[:d:Q8004978|William Baldwin]]'' | 1563<br/>1562 | 1632 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 127 | [[Restren:William Dennis in profile.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q8007766|William Dennis]]'' | 1856 | 1920 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 128 | | ''[[:d:Q8013760|William Jory Henwood]]'' | 1805 | 1875 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 129 | | ''[[:d:Q8016310|William Odgers]]'' | 1834 | 1873 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 130 | [[Restren:Guilherme Stephens.png|center|128px]] | ''[[:d:Q8018787|William Stephens]]'' | 1731 | 1803 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 131 | | ''[[:d:Q10288943|George Chalmers]]'' | 1857 | 1928 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 132 | [[Restren:Retrato (detalhe) do 2.º Visconde de Balsemão.png|center|128px]] | ''[[:d:Q10321574|Luís Máximo Alfredo Pinto de Sousa Coutinho]]'' | 1774 | 1832 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 133 | | ''[[:d:Q11259457|David Bond]]'' | 1922 | 2013 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 134 | | ''[[:d:Q13035083|John Baragwanath]]'' | 1839 | 1928 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 135 | | ''[[:d:Q15070079|Henry Pering Pellew Crease]]'' | 1823 | 1905 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 136 | | ''[[:d:Q15524517|John Banham]]'' | 1940 | 2022 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 137 | | ''[[:d:Q15994279|Fernley H. Banbury]]'' | 1881 | 1963 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 138 | [[Restren:John W. Barnicoat.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16031156|John Barnicoat]]'' | 1814 | 1905 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 139 | | ''[[:d:Q16153406|James Avery]]'' | 1620 | 1694<br/>1700 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 140 | | ''[[:d:Q16198988|Thomas Pascoe]]'' | 1847 | 1938 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 141 | | ''[[:d:Q16844007|Reginald Mohun]]'' | 1508 | 1567 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 142 | | ''[[:d:Q16869277|Nicholas Pocock]]'' | 1814 | 1897 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 143 | | ''[[:d:Q17053434|Every Maclean]]'' | 1819 | 1901 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 144 | [[Restren:Jago pic.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17505295|Mike Jago]]'' | 1938 | 2005 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 145 | [[Restren:JSPhillpotts as Headmaster.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18009182|James Surtees Phillpotts]]'' | 1839 | 1930 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 146 | | ''[[:d:Q18507221|Gladys Gordon Trenery]]'' | 1885 | 1938 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 147 | | ''[[:d:Q18592962|Charles Fox]]'' | 1749<br/>1740 | 1809 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 148 | | ''[[:d:Q18674037|Joseph Tregelles Price]]'' | 1784 | 1854 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 149 | | ''[[:d:Q18954558|Samuel Green]]'' | 1822 | 1905 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 150 | [[Restren:Mary Honychurch (page 155 crop).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19324879|Mary Lloyd]]'' | 1795 | 1865 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 151 | | ''[[:d:Q19850790|William Edward Fox]]'' | 1872 | 1948 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 152 | | ''[[:d:Q21069609|George Pearce]]'' | 1826 | 1908 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 153 | | ''[[:d:Q21164990|Henry Martyn Jeffery]]'' | 1826 | 1891 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 154 | | ''[[:d:Q21389154|Walter Gerald Tremewan]]'' | 1931 | 2016 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 155 | | ''[[:d:Q21463519|John Thomas Richardson]]'' | 1860 | 1942 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 156 | [[Restren:Harold Harvey Gertrude in an Interior 1929.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21464371|Gertrude Harvey]]'' | 1889 | 1966 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 157 | [[Restren:Thomas Hodge oval picture-c. 1858.png|center|128px]] | ''[[:d:Q21664535|Thomas Hodge]]'' | 1827 | 1907 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 158 | | ''[[:d:Q24650061|John Sydney Hicks]]'' | 1864 | 1931 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 159 | [[Restren:Samuel Mitchell HOFWA.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q24845830|Samuel Mitchell]]'' | 1838 | 1912 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 160 | | ''[[:d:Q28921786|Caroline Bammel]]'' | 1940 | 1995 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 161 | [[Restren:Stephen Henry Thomas.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q33104288|Stephen Henry Thomas]]'' | 1813 | 1869 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 162 | | ''[[:d:Q42313446|William Pryor Floyd]]'' | 1834 | 1900 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 163 | | ''[[:d:Q47020891|Otho Lewis Hancock]]'' | 1890 | 1942 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 164 | | ''[[:d:Q47267253|Toby Eady]]'' | 1941 | 2017 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 165 | | ''[[:d:Q50749580|Johnny Tapscott]]'' | 1928 | 1981 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 166 | [[Restren:JaneJohnson.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q95092|Jane Johnson]]'' | 1960 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 167 | [[Restren:Jason Dawe - Herts Air Ambulance (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q186371|Jason Dawe]]'' | 1967 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 168 | | ''[[:d:Q455802|Merlene Frazer]]'' | 1973 | | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 169 | [[Restren:Official portrait of Mr Mark Prisk crop 2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q575205|Mark Prisk]]'' | 1962 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 170 | [[Restren:Frank Lloyd.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q895500|Frank Lloyd]]'' | 1952 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 171 | [[Restren:Charlie Winston - Festival Chorus des Hauts de Seine 2012.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q1067045|Charlie Winston]]'' | 1978 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 172 | | ''[[:d:Q1282311|Ed Coode]]'' | 1975 | | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 173 | [[Restren:Edward St Aubyn in 2007.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1293722|Edward St Aubyn]]'' | 1960 | | [[Kernow]]<br/>[[Loundres]] |- | style='text-align:right'| 174 | [[Restren:Jim Hart Kongsberg Jazzfestival 2017 (190735).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1689108|Jim Hart]]'' | 1983 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 175 | [[Restren:Nick harkaway.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1985398|Nick Harkaway]]'' | 1972 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 176 | | ''[[:d:Q2426862|Thomas Robins]]'' | 2000 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 177 | [[Restren:Zoie Palmer, Lost Girl Panel at FanExpo crop.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2451052|Zoie Palmer]]'' | 1977 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 178 | [[Restren:StPiran.png|center|128px]] | [[Peran]] | | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 179 | | ''[[:d:Q3376925|Peter Tom]]'' | 1940 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 180 | | ''[[:d:Q3399754|Richard Driscoll]]'' | 1951 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 181 | [[Restren:Steve Evans-Van der Harten.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3498916|Steve Evans - Van der Harten]]'' | 1967 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 182 | | ''[[:d:Q3523120|The Tuss]]'' | 1971 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 184 | | ''[[:d:Q3999035|Tristan Sturrock]]'' | 1968 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 185 | [[Restren:45- Stas' dreams 800x450 (cropped).png|center|128px]] | ''[[:d:Q4332510|Leon Ockenden]]'' | 1978 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 186 | | ''[[:d:Q4685386|Adrian Thomas]]'' | 1947 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 187 | | ''[[:d:Q4885376|Ben Bussey]]'' | 1969 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 188 | | ''[[:d:Q4978172|Bruce Racine]]'' | 1966 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 189 | | ''[[:d:Q5522830|Gareth Edwards]]'' | 1965 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 190 | | ''[[:d:Q5702971|Helen Carnell]]'' | 1981 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 191 | | ''[[:d:Q6146807|Jamie Day]]'' | 1986 | | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 192 | | ''[[:d:Q6377418|Katie Cullen]]'' | 1977 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 193 | | ''[[:d:Q6397003|Kevin Miller]]'' | 1969 | | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 194 | | ''[[:d:Q6681336|Lorna Dunkley]]'' | 1972 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 195 | [[Restren:MalcolmPhilipAtkinson.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6742172|Malcolm Atkinson]]'' | 1943 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 196 | | ''[[:d:Q6767116|Mark Collicott]]'' | 2000 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 197 | | ''[[:d:Q6767493|Mark Edwards]]'' | 1954 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 198 | | ''[[:d:Q6770144|Mark Versallion]]'' | 2000 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 199 | [[Restren:Tewennow yn Gwisk.png|center|128px]] | [[Rod Lyon]] | 2000 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 200 | [[Restren:Host Introduction (48797866562) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7366973|Ros Atkins]]'' | 1974 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 201 | [[Restren:Portrait of Sam Bleakley, Barbados.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7407190|Sam Bleakley]]'' | 1978 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 202 | [[Restren:Stephenfrost.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q7609245|Stephen Frost]]'' | 1955 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 203 | [[Restren:Tracy K. Smith, National Book Festival 2025.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7831770|Tracy K. Smith]]'' | 1972 | | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 204 | | ''[[:d:Q7933278|Violet Storm]]'' | 1972 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 205 | | ''[[:d:Q15434701|Paul Carr]]'' | 1961 | | [[Kernow]]<br/>''[[:d:Q22338583|Kernow]]'' |- | style='text-align:right'| 206 | | ''[[:d:Q16214797|Tom Craig]]'' | 1974 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 207 | | ''[[:d:Q17426182|Lis Rhodes]]'' | 1942 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 208 | | ''[[:d:Q17984689|Madron]]'' | | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 209 | [[Restren:Llen Natur Conference May 2017 30.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18535443|Andrew Hawke]]'' | 1958 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 210 | | ''[[:d:Q19517939|Paul Williams]]'' | 1943 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 211 | [[Restren:Official portrait of Derek Thomas crop 2.jpg|center|128px]] | [[Derek Thomas]] | 1972 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 212 | | ''[[:d:Q20713143|Alexandra Walsham]]'' | 1966 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 213 | | ''[[:d:Q21466479|Danny Markey]]'' | 1965 | | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 214 | [[Restren:Professor Jean Golding OBE (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21598164|Jean Golding]]'' | 1939 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 215 | | ''[[:d:Q24007496|Andrew Reynolds Smith]]'' | 1966 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 216 | | ''[[:d:Q24229253|Luke Simmonds]]'' | 1979 | | [[Pow Sows]]<br/>[[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 217 | | ''[[:d:Q25352000|Helen Nash]]'' | | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 218 | [[Restren:Bert biscoe.jpg|center|128px]] | [[Bert Biscoe]] | 1960 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 219 | | ''[[:d:Q27915137|James Turpin]]'' | 1997 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 220 | | ''[[:d:Q39171828|Su Rogers]]'' | 1939 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 221 | [[Restren:Åcon IX 19 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q42754694|Emma Newman]]'' | 1976 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 222 | | ''[[:d:Q47482415|Alison Trickey]]'' | 1975 | | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 223 | | ''[[:d:Q56241425|Owen Bullock]]'' | 1967 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 224 | [[Restren:Michael Hartland.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q58077347|Michael Hartland]]'' | 1941 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 226 | | ''[[:d:Q59826932|Jamie Farnes]]'' | 1984 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 227 | | ''[[:d:Q60010587|Adam Gough]]'' | 1982 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 228 | | ''[[:d:Q60370441|Adrian Hall]]'' | 1943 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 229 | | ''[[:d:Q61758099|Keith S. Richards]]'' | 1949 | | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 230 | | ''[[:d:Q69284821|Philippe Spall]]'' | | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 231 | | ''[[:d:Q72060620|Rubin Wilson]]'' | 2001 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 232 | | ''[[:d:Q75570324|Tessa Montgomery]]'' | 1933 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 233 | | ''[[:d:Q84187104|Peter Melvill]]'' | 1803 | | [[Kastel Penndinas]] |- | style='text-align:right'| 234 | [[Restren:Jacqueline Perkins (diplomat).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q85242394|Jacqueline Perkins]]'' | | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 235 | | ''[[:d:Q85771665|John O'Carroll]]'' | 1958 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 236 | | ''[[:d:Q94368220|Phyllis Marjory Jones]]'' | 1923 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 237 | [[Restren:Margaret Medlyn ONZM (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q96093155|Margaret Medlyn]]'' | 1955 | | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 238 | | ''[[:d:Q99394645|Lewis Goldsworthy]]'' | 2001 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 239 | | ''[[:d:Q102730203|Colin Hicks]]'' | 1941 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 240 | | ''[[:d:Q104286604|David Hawke]]'' | 1858 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 241 | | ''[[:d:Q107529498|John Colyn Jope]]'' | 1580 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 242 | [[Restren:Helen Medlyn, Investitures, 26 March 2014 (Morning) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q108226413|Helen Medlyn]]'' | 1958 | | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 243 | | ''[[:d:Q111176836|William Harris]]'' | 1819 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 244 | | ''[[:d:Q112368110|Tamsin Spargo]]'' | 1960 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 245 | | ''[[:d:Q112389756|Richard Jackson]]'' | 1960 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 246 | | ''[[:d:Q115690816|Shauna Barnicoat]]'' | 1963 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 247 | | ''[[:d:Q118958749|Russell Pascoe]]'' | 1960 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 248 | | ''[[:d:Q120576172|Caroline Pedler]]'' | 1972 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 249 | | ''[[:d:Q123572624|Nigel Billing]]'' | 1973 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 250 | | ''[[:d:Q124692960|Kari-Ann Moller]]'' | 1947 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 251 | | ''[[:d:Q125966622|Lucy Wood]]'' | | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 252 | | ''[[:d:Q133665833|Patrick Ireland]]'' | 1923 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 253 | | ''[[:d:Q134739971|Davyth Hicks]]'' | | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 254 | | ''[[:d:Q136277240|Jared Gilbey]]'' | 1968 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 255 | | ''[[:d:Q136999620|Dan McDaid]]'' | | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 256 | | ''[[:d:Q138998078|Margaret Kingsley]]'' | 1939 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 257 | | ''[[:d:Q139780127|Mark Weekes]]'' | | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 258 | | ''[[:d:Q140089714|Gwenny Davis]]'' | 1949 | | [[Kernow]] |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! # ! Imach ! Hanow ! Dedhyas genesigeth ! Dedhyas mernans ! Tyller genesigeth |- | style='text-align:right'| 80 | [[Restren:Arrivo degli ambasciatori di Vittore Carpaccio, dettaglio (4).JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q2672554|Dionotus]]'' | | 340 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 183 | | ''[[:d:Q3621261|Aramone di Cornovaglia]]'' | | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 225 | | ''[[:d:Q59282162|Iseult]]'' | | | [[Kernow]] |} {{Wikidata list end}} {{Porth Kernow}} [[Klass:Kernowyon]] [[Klass:Rolyow a dus]] qizf9b467f351bi2pg7qm41roiw9yfd 227529 227528 2026-07-17T04:42:27Z ListeriaBot 7532 Wikidata list updated [V2] 227529 wikitext text/x-wiki Notenn: Yma an rol ma ow synsi ynni '''tus''' aga genesigeth, kerens po trigas seuladhyth yn '''[[Kernow]]'''. Rol a Gernowyon ethnek a via martesen moy finwedhys. ==Politegoryon, Istorioryon, Marghogyon== * myghtern [[Myghtern Arthur|Arthur]]: lies henhwedhel a wra kevrenn yntredho ha Kernow, yn arbennik gans [[Dintagell]] ha [[Ryskammel]] * syr [[John Arundell]]: hembrenkyas ryelyas * [[William Bligh]]: kapten a ''[[The Bounty]]'', losonydh, governour a [[Deghow Kembra Nowydh|Dheghow Kembra Nowydh]], amiral a'n [[Lu Lestri Ryal]] * amiral [[Edward Boscawen]]: amiral a'n [[Lu Lestri Ryal]] * [[John Carter]]: Morlader ha "Myghtern Prussi" omdhiskleryes * [[Judith Cook]]: Derivador hag aktivydh gwlasek * [[Selina Cooper]]: Aktivydh raglevow rag benynes, ha kynsa benyn ow kul rann a [[Parti Lavur Anserghek|Barti Lavur Anserghek]] y'n [[Senedh an Rywvaneth Unys|Senedh]] * [[John Passmore Edwards]]: Chartyas * [[Tommas Flamank]]: hembrenkyas a'n sevyans Kernewek yn [[1497]] * pennhembrenkyas [[Walter Raleigh Gilbert]]: a wrug rann yn tregh a wogledh [[Eynda]] * [[Gorles]]: Dug Kernow henhwedhlek * [[Emily Hobhouse]]: aktivydh rag sewena yn Afrika Deghow * [[Mighal an Gov|Mighal Joseph]] an Gov: hembrenkyas a'n sevyans Kernewek yn [[1497]] * [[Kerynew]]: fondyer henhwedhlek a Gernow ''[[Historia Regum Britanniae]]'' gans [[Geoffroi a Drevynyw]] * [[Richard Lander]]: tremenyas yn [[Afrika]] * [[Cassandra Latham]]: 'gwragh' * [[William Lovett]]: Chartyas ha fondyer a Gesunyans Kenedhlek a Renkasow Ober * myghtern [[Margh Kynver|Margh]]: myghtern Kernow henhwedhlek * [[Samuel Wallis]]: tremenyas yn [[Keynvor Hebask]] ==Klerji== * [[John William Colenso]]: Epskop [[Natal]] ha dadhlor rag an dus [[Zoulou]] * [[Silas Hocking]]: skrifyas ha pregowther * [[Sen Korentin]]: kannas an eglos yn [[Breten Vyghan]] * [[Sen Petrok]]: sans keltek yn Kernow ha [[Dewnans]] * [[Sen Pyran]]: tasek a Gernow hag a [[sten]]noryon * [[Jonathan Trelawny]]: epskop [[Eglos Pow Sows]] ha kontrari erbynn [[James VII]] * [[Yowann Kernow]]: skoler katholik a'n 12ves kansblydhen ==Dismygysi ha Godhonydhyon== * [[John Couch Adams]]: a dhiskudhas an [[planet]] [[Nevyon]] * [[John Arnold]]: gwrier euryoryon, dismygyas an ''chronometer'' * [[William Bickford]]: a dhismygas teudherik diogeledh * [[William Cookworthy]]: a dhiskudhas [[pri gwynn]] yn Kernow * [[Jonathan Couch]]: godhonydh * [[Humphrey Davy]]: dismygyas ha godhonydh * syr [[Goldsworthy Gurney]]: a dhismygas golow kalgh * [[Richard Lower]]: a dhismygas treustroeth goes * [[Richard Pearse]]: a dhrehevis ayrplayn, herwydh nebes, kyns an vreder Wright (yth o kernewek aga thasow) * [[Henry Trengrouse]]: dismygyas * [[Richard Trevithick]]: ynjinor ha dismygyas ==Tus lettrys== * [[John Betjeman]]: skrifyas ha prydydh * [[Nicholas Boson]]: antikwari an [[yeth Kernewek]] * [[Maria Branwell]]: mamm an hwerydh [[Brontë]] * [[Charles Causley]]: prydydh * [[Daphne Du Maurier]]: skrifyas * [[Emma Gifford]]: gwreg [[Thomas Hardy]] * [[William Golding]]: skrifyas * [[William Sydney Graham]]: prydydh * [[Winston Graham]]: gwrier a B-''Poldark'' * [[John Harris]]: prydydh * [[Henry Jenner]]: hembrenkyas a [[Dasserghyans Kernewek|dhasserghyans]] an [[yeth Kernewek]] * [[Charles Lee]]: skrifyas * [[Robert Morton Nance]]: skrifyas yn [[Dasserghyans Kernewek|dasserghyans]] an [[yeth Kernewek]] * [[Rosamunde Pilcher]]: skrifyas * [[Syr Arthur Quiller-Couch]] (po 'Q'): skrifyas ha breusyas lyenn * [[A. L. Rowse]]: istorior ha skoler [[Shakespeare]] * [[Tim Saunders]]: prydydh y'n [[yeth Kernewek]] * [[D. M. Thomas]]: skrifyas ha prydydh * [[Mary Wesley]]: skrifyas ==Tus didhan== * [[Aphex Twin]]: ilewydh "tredanek" * [[Henry Bone]]: priweythyor ha lymner * [[Rowena Cade]]: a dhrehevis [[Minack Theatre]] * [[Bob Fitzsimmons]]: boksusyer * [[Samuel Foote]]: gwrier gwariow ha gwarier y honan * [[Stanhope Forbes]]: lymner 'plein-air' a [[Skol Lulynn]] * [[Richard Jose]]: kenyas * [[George Lloyd]]: komposydh * [[John Nettles]]: gwarier pellwolok * [[John Opie]]: lymner a hevelebow * [[Alex Parks]]: kenyas * [[Rick Rescorla]]: souder * [[Wagon Christ|Luke Vibert]]: ilewydh "tredanek" * [[Brenda Wootton]]: bardhes ha kenyades ==Mosen== {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?yob ?yod WHERE { { ?item wdt:P19 ?pob . ?pob wdt:P131* wd:Q23148 } UNION { ?item wdt:P19 wd:Q23148 } OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob . BIND(YEAR(?dob) as ?yob) } OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod . BIND(YEAR(?dod) as ?yod) } } |wdq=. |sort=569 |section=31 |columns=number:#,P18:Imach,label:Hanow,?yob:Dedhyas genesigeth,?yod:Dedhyas mernans,P19:Tyller genesigeth }} == tus == {| class='wikitable sortable' ! # ! Imach ! Hanow ! Dedhyas genesigeth ! Dedhyas mernans ! Tyller genesigeth |- | style='text-align:right'| 1 | | ''[[:d:Q69337592|Valentine Robert Duff Abdy]]'' | 1937 | 2012 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[Restren:Page144 CanadianSingersAndTheirSongs SummersEve.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q69888772|Eve Brodlique Summers]]'' | 1867 | 1949 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 3 | | ''[[:d:Q76466072|Caroline Agnes Leane]]'' | 1849 | 1892 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[Restren:Annie Williams WSPU organiser in 1943.png|center|128px]] | ''[[:d:Q80654100|Annie Williams, suffragette]]'' | 1865 | 1943 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[Restren:Sculpture at Winnipeg Convention Centre 1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q87831256|Cecil Clarence Richards]]'' | 1907 | 1981 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 6 | | ''[[:d:Q93965544|Mary Launce]]'' | 1625 | 1710 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 7 | | ''[[:d:Q96415201|William Turnbull]]'' | 1933 | 2007 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 8 | | ''[[:d:Q98681707|Molly Izzard]]'' | 1919 | 2004 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[Restren:David Ham.png|center|128px]] | ''[[:d:Q100699889|David Ham]]'' | 1830 | 1908 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 10 | | ''[[:d:Q104286429|John Coom]]'' | 1844 | 1921 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 11 | | ''[[:d:Q104286611|Francis John Hosking]]'' | 1863 | 1936 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 12 | | ''[[:d:Q104286613|George Francis Hosking]]'' | 1841 | 1895 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 13 | | ''[[:d:Q106212018|Elisabeth Philp]]'' | 1827 | 1885 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 14 | | ''[[:d:Q111175956|Christopher T. Roberts]]'' | 1851 | 1926 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 15 | | ''[[:d:Q111219750|Aston McNeill Cooper-Key]]'' | 1861 | 1930 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 16 | | ''[[:d:Q112631787|Mary Lobb]]'' | 1878 | 1939 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 17 | | ''[[:d:Q118368733|Mary Loveday Pedler]]'' | 1835 | 1899 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 18 | | ''[[:d:Q123535892|Hart Udy]]'' | 1808 | 1890 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 19 | | ''[[:d:Q123997582|John Arnall]]'' | | 1924 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 20 | | ''[[:d:Q124259136|George Nattress]]'' | 1871 | 1917 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 21 | | ''[[:d:Q124940075|Cecil Croker Fox]]'' | 1879 | 1916 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[Restren:Gunwynth.jpg|center|128px]] | [[George Pawley White]] | 1907 | 2006 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[Restren:Samuel F. Hodge, Samuel F. Hodge & Company, Detroit, Michigan. Appeared in Magazine of Western History, 1886 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q130737705|Samuel F. Hodge]]'' | 1822 | 1884 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 24 | | ''[[:d:Q132775287|Robert Middleton]]'' | 1822 | 1911 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[Restren:Arthur William Devis (1762-1822) - Captain Joseph Boulderson (1764–1828) - KINCM-2005.4868 - Ferens Art Gallery.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q134964293|Joseph Boulderson]]'' | 1764 | 1828 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[Restren:Franklin Philp, by Philp & Solomons, c. 1865 (cropped).jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q136307421|Franklin Philp]]'' | 1826 | 1887 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 27 | | ''[[:d:Q136614053|Walter Friederich Becker]]'' | 1855 | 1927 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 28 | | ''[[:d:Q139218631|Donald Harris]]'' | 1921 | 1957 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 29 | | ''[[:d:Q140041619|James Fox]]'' | 1653 | 1699 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[Restren:Cecil williams ubrax library collection.png|center|128px]] | ''[[:d:Q183409|Cecil Williams]]'' | 1909 | 1979 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 31 | | ''[[:d:Q320344|Francis Tregian the Younger]]'' | 1574 | 1617<br/>1619 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 32 | | ''[[:d:Q322565|Ian Donald]]'' | 1910 | 1987 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 33 | [[Restren:Admiral Lord Graves, 1st Baron Graves of Gravesend, by Thomas Gainsborough.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q334087|Thomas Graves, 1st Baron Graves]]'' | 1725 | 1802 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[Restren:Robert Payne PBS 1973.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q353144|Robert Payne]]'' | 1911 | 1983 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[Restren:James Silk Buckingham by Clara S. Lane.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q356620|James Silk Buckingham]]'' | 1786 | 1855 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 36 | [[Restren:Hans Memling 075.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q369691|Saint Ursula]]'' | 400 | 385 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 37 | | ''[[:d:Q370604|Percy Clifford]]'' | 1877 | 1942 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[Restren:Portrait of Samuel Wallis.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q433993|Samuel Wallis]]'' | 1728 | 1795 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 39 | [[Restren:Köln St.Kunibert561.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q445189|Cordula]]'' | 400 | 383 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[Restren:William Borlase (1695–1772) cropped.jpg|center|128px]] | [[William Borlase]] | 1695 | 1772 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 41 | [[Restren:JohnLaurance.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q457691|John Laurance]]'' | 1750 | 1810 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[Restren:Portrait of the Reverend William Gregor (1761–1817).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q498817|William Gregor]]'' | 1761 | 1817 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 43 | [[Restren:Tom-phillips.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q512622|Tom Phillips]]'' | 1888 | 1941 | [[Kastel Penndinas]] |- | style='text-align:right'| 44 | [[Restren:Samuel P Tregelles.jpg|center|128px]] | [[Samuel Prideaux Tregelles]] | 1813 | 1875 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[Restren:John Mayow.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q721312|John Mayow]]'' | 1640 | 1679 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 46 | | ''[[:d:Q767901|Thomas Bridges Hughes]]'' | 1851 | 1940 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 47 | | ''[[:d:Q774154|Michael Tregury]]'' | 1399 | 1471 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 48 | [[Restren:Sceau de Gautier de Coutances.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q783357|Walter de Coutances]]'' | 1101 | 1207 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 49 | [[Restren:John Westlake by Marianne Stokes.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1314430|John Westlake]]'' | 1828 | 1913 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 50 | [[Restren:Thomas Luny, by Thomas Luny.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1389224|Thomas Luny]]'' | 1759 | 1837 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 51 | | ''[[:d:Q1523867|Zara Nutley]]'' | 1926 | 2016 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 52 | | ''[[:d:Q1680448|James George Philp]]'' | 1816 | 1885 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 53 | [[Restren:John Teague.png|center|128px]] | ''[[:d:Q1701904|John Teague]]'' | 1833 | 1902 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 54 | | ''[[:d:Q2068237|J. T. Jose]]'' | 1881 | 1963 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 55 | | ''[[:d:Q2068258|Richard Jackett]]'' | 1881 | 1960 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 56 | [[Restren:E. John Jackett in 1910.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2068265|Edward Jackett]]'' | 1878 | 1935 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 57 | [[Restren:Reginald John Marsden Parker.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2137997|Reginald John Marsden Parker]]'' | 1881 | 1948 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 58 | | ''[[:d:Q2579760|William Lobb]]'' | 1809 | 1864 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 60 | [[Restren:Henry Jenner, MA FSA.jpg|center|128px]] | [[Henry Jenner]] | 1848 | 1934 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 61 | [[Restren:Ralph-Allen-NPG-02b.jpg|center|128px]] | [[Ralph Allen]] | 1693 | 1764 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 62 | [[Restren:Dorothy Pentreath (square crop).jpg|center|128px]] | [[Dolly Pentreath]] | 1692<br/>1685 | 1777 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 63 | | ''[[:d:Q3048472|Edward Byllynge]]'' | 1650 | 1687 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 64 | [[Restren:Saint Germain le Scot Saint Germain sur ay ERNOUF Guillaume.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q3104158|Germanus of Normandy]]'' | | 480 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 65 | [[Restren:Henry B. Guppy - London stereoscopic company - btv1b84533168 (1 of 2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3132667|Henry B. Guppy]]'' | 1854 | 1926 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 66 | | ''[[:d:Q3275020|Michael Craze]]'' | 1942 | 1998 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 67 | | ''[[:d:Q3328341|John Davey]]'' | 1812 | 1891 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 68 | [[Restren:Eglwys Sant Beuno, St Beuno's Church, Penmorfa, Eifionydd, Gwynedd, Cymru Wales 46.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q3399340|Cybi]]'' | 483 | 555 | [[Kernow]]<br/>''[[:d:Q7163120|Penmon]]'' |- | style='text-align:right'| 69 | [[Restren:Procession des saints de Bretagne - diocèse de Rennes, cathédrale saint Pierre, Rennes, France.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3463997|Melor]]'' | 524 | 544 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 70 | | ''[[:d:Q3696042|Coulton Waugh]]'' | 1896 | 1973 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 71 | [[Restren:Charles incledon.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4201127|Charles Incledon]]'' | 1763 | 1826 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 72 | [[Restren:BobbyLeachNiagaraFalls.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4264393|Bobby Leach]]'' | 1858 | 1926 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 73 | [[Restren:Alfred Fox (page 214 crop).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4722680|Alfred Fox]]'' | 1794 | 1874<br/>1894 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 74 | | ''[[:d:Q4731017|Allan Wade]]'' | 1881 | 1955 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 75 | [[Restren:AndrewVivianPortraitParWilliamFrederickCallaway.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4758801|Andrew Vivian]]'' | 1759 | 1842 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 76 | | ''[[:d:Q4768074|Anne-Margaretta Burr]]'' | 1817 | 1892 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 77 | [[Restren:Photograph of Charles Bate Esq, merchant and mayor of Ottawa, 1860.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5006877|C. T. Bate]]'' | 1825 | 1889 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 78 | [[Restren:Fox Caroline Sketch.jpg|center|128px]] | [[Caroline Fox]] | 1819 | 1871 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 79 | | ''[[:d:Q5081970|Charles Reep]]'' | 1904 | 2002 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 80 | | ''[[:d:Q5145189|Colin Harvey]]'' | 1960 | 2011 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 81 | | ''[[:d:Q5163587|Constance Stuart Larrabee]]'' | 1914 | 2000 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 82 | [[Restren:Portret van Cyrus Redding, RP-F-2001-7-349-66 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5201144|Cyrus Redding]]'' | 1785 | 1870 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 83 | | ''[[:d:Q5217906|Jon Mark]]'' | 1944 | 2021 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 84 | | [[David Mudd]] | 1933 | 2020 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 85 | [[Restren:Edward James Eliot (1758–1797).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5343726|Edward James Eliot]]'' | 1758 | 1797 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 86 | [[Restren:Fox Edward Long grandfather.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5344208|Edward Long Fox]]'' | 1761 | 1835 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 87 | | ''[[:d:Q5346360|Edwin Dingle]]'' | 1881 | 1972 | [[Kernow]]<br/>[[Cornwall, Ontario|Cornwall]] |- | style='text-align:right'| 88 | | ''[[:d:Q5357269|Richard Charlton]]'' | 1791 | 1852 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 89 | [[Restren:Elizabeth Philp.tif|center|128px]] | ''[[:d:Q5363347|Elizabeth Philp]]'' | 1827 | 1885 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 90 | | ''[[:d:Q5607581|Gresham Kirkby]]'' | 1916 | 2006 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 91 | | ''[[:d:Q5901860|Horace Hodges]]'' | 1865<br/>1863 | 1951 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 92 | [[Restren:Howard Fox 1907 (page 234 crop).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5919657|Howard Fox]]'' | 1836 | 1922 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 93 | | ''[[:d:Q5932751|Hugh Stewart]]'' | 1910 | 2011 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 94 | [[Restren:Lieutenant Colonel James Power Carne VC, DSO.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6131048|James Carne]]'' | 1906 | 1986 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 95 | [[Restren:James Pascoe.png|center|128px]] | ''[[:d:Q6140982|James Pascoe]]'' | 1863 | 1931 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 96 | | ''[[:d:Q6146060|Thomas Hollocombe]]'' | 1833 | 1878 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 97 | [[Restren:SirJohnIVArundell OfTrerice Died1561 StrattonChurch Cornwall Detail.PNG|center|128px]] | ''[[:d:Q6219534|John Arundell]]'' | 1495 | 1561 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 98 | | ''[[:d:Q6233569|John Foot, Baron Foot]]'' | 1909 | 1999 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 99 | | ''[[:d:Q6242304|John Joyce]]'' | 1839 | 1899 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 100 | [[Restren:John Spargo LCCN2014709598.tif|center|128px]] | ''[[:d:Q6258570|John Spargo]]'' | 1876 | 1966 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 101 | [[Restren:Joseph Read ca.1870-90.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q6286523|Joseph Reed]]'' | 1823 | 1890 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 102 | [[Restren:Josiah Fox 1763 - 1847 image circa 1800, Naval History and Heritage Command, public domain.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6290490|Josiah Fox]]'' | 1763 | 1847 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 103 | [[Restren:Moondyne Joe.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6907724|Moondyne Joe]]'' | 1827 | 1900 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 104 | | ''[[:d:Q7076843|Octavius Temple]]'' | 1784 | 1834 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 105 | | ''[[:d:Q7141840|Pascoe Grenfell Hill]]'' | 1804 | 1882 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 106 | | ''[[:d:Q7184501|Philip VanKoughnet]]'' | 1790 | 1873 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 107 | | ''[[:d:Q7308743|Reginald Henderson]]'' | 1881 | 1939 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 108 | | ''[[:d:Q7325441|Richard Edgcumbe]]'' | 1443 | 1489 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 109 | | ''[[:d:Q7342224|Robert Boscawen]]'' | 1923 | 2013 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 110 | [[Restren:Parkynad.png|center|128px]] | ''[[:d:Q7348297|Robert Parkyn]]'' | 1862 | 1939 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 111 | [[Restren:Fox Robert Were Younger.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7350971|Robert Were Fox the Younger]]'' | 1789 | 1877 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 112 | | ''[[:d:Q7357952|Roger Caron]]'' | 1938 | 2012 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 113 | | ''[[:d:Q7405160|Sally Head]]'' | 1951 | 2026 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 114 | | ''[[:d:Q7412216|Samuel Morcom]]'' | 1847 | 1888 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 115 | | ''[[:d:Q7931873|Vincent King]]'' | 1935 | 2000 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 116 | | ''[[:d:Q7945709|W. J. Burley]]'' | 1914 | 2002 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 117 | | ''[[:d:Q8004978|William Baldwin]]'' | 1563<br/>1562 | 1632 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 118 | [[Restren:William Dennis in profile.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q8007766|William Dennis]]'' | 1856 | 1920 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 119 | | ''[[:d:Q8013760|William Jory Henwood]]'' | 1805 | 1875 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 120 | | ''[[:d:Q8016310|William Odgers]]'' | 1834 | 1873 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 121 | [[Restren:Guilherme Stephens.png|center|128px]] | ''[[:d:Q8018787|William Stephens]]'' | 1731 | 1803 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 122 | | ''[[:d:Q10288943|George Chalmers]]'' | 1857 | 1928 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 123 | [[Restren:Retrato (detalhe) do 2.º Visconde de Balsemão.png|center|128px]] | ''[[:d:Q10321574|Luís Máximo Alfredo Pinto de Sousa Coutinho]]'' | 1774 | 1832 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 124 | | ''[[:d:Q11259457|David Bond]]'' | 1922 | 2013 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 125 | | ''[[:d:Q13035083|John Baragwanath]]'' | 1839 | 1928 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 126 | | ''[[:d:Q15070079|Henry Pering Pellew Crease]]'' | 1823 | 1905 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 127 | | ''[[:d:Q15524517|John Banham]]'' | 1940 | 2022 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 128 | | ''[[:d:Q15994279|Fernley H. Banbury]]'' | 1881 | 1963 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 129 | [[Restren:John W. Barnicoat.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16031156|John Barnicoat]]'' | 1814 | 1905 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 130 | | ''[[:d:Q16153406|James Avery]]'' | 1620 | 1694<br/>1700 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 131 | | ''[[:d:Q16198988|Thomas Pascoe]]'' | 1847 | 1938 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 132 | | ''[[:d:Q16844007|Reginald Mohun]]'' | 1508 | 1567 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 133 | | ''[[:d:Q16869277|Nicholas Pocock]]'' | 1814 | 1897 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 134 | | ''[[:d:Q17053434|Every Maclean]]'' | 1819 | 1901 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 135 | [[Restren:Jago pic.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17505295|Mike Jago]]'' | 1938 | 2005 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 136 | [[Restren:JSPhillpotts as Headmaster.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18009182|James Surtees Phillpotts]]'' | 1839 | 1930 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 137 | | ''[[:d:Q18507221|Gladys Gordon Trenery]]'' | 1885 | 1938 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 138 | | ''[[:d:Q18592962|Charles Fox]]'' | 1749<br/>1740 | 1809 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 139 | | ''[[:d:Q18674037|Joseph Tregelles Price]]'' | 1784 | 1854 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 140 | | ''[[:d:Q18954558|Samuel Green]]'' | 1822 | 1905 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 141 | [[Restren:Mary Honychurch (page 155 crop).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19324879|Mary Lloyd]]'' | 1795 | 1865 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 142 | | ''[[:d:Q19850790|William Edward Fox]]'' | 1872 | 1948 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 143 | | ''[[:d:Q21069609|George Pearce]]'' | 1826 | 1908 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 144 | | ''[[:d:Q21164990|Henry Martyn Jeffery]]'' | 1826 | 1891 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 145 | | ''[[:d:Q21389154|Walter Gerald Tremewan]]'' | 1931 | 2016 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 146 | | ''[[:d:Q21463519|John Thomas Richardson]]'' | 1860 | 1942 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 147 | [[Restren:Harold Harvey Gertrude in an Interior 1929.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21464371|Gertrude Harvey]]'' | 1889 | 1966 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 148 | [[Restren:Thomas Hodge oval picture-c. 1858.png|center|128px]] | ''[[:d:Q21664535|Thomas Hodge]]'' | 1827 | 1907 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 149 | | ''[[:d:Q24650061|John Sydney Hicks]]'' | 1864 | 1931 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 150 | [[Restren:Samuel Mitchell HOFWA.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q24845830|Samuel Mitchell]]'' | 1838 | 1912 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 151 | | ''[[:d:Q28921786|Caroline Bammel]]'' | 1940 | 1995 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 152 | [[Restren:Stephen Henry Thomas.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q33104288|Stephen Henry Thomas]]'' | 1813 | 1869 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 153 | | ''[[:d:Q42313446|William Pryor Floyd]]'' | 1834 | 1900 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 154 | | ''[[:d:Q47020891|Otho Lewis Hancock]]'' | 1890 | 1942 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 155 | | ''[[:d:Q47267253|Toby Eady]]'' | 1941 | 2017 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 156 | | ''[[:d:Q50749580|Johnny Tapscott]]'' | 1928 | 1981 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 157 | | ''[[:d:Q51558271|Charles R. Parsons]]'' | 1844 | 1918<br/>1920 | [[Kernow]]<br/>[[Brooklyn]] |- | style='text-align:right'| 158 | | ''[[:d:Q52693467|James Buller]]'' | 1812 | 1884 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 159 | | ''[[:d:Q53858126|Richard Scaddan]]'' | 1719 | 1802 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 160 | | ''[[:d:Q56174104|Henry Bath]]'' | 1776 | 1844 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 161 | | ''[[:d:Q63162953|Percyvale Taylor]]'' | 1847 | 1906 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 162 | | ''[[:d:Q64482060|James Wallis]]'' | 1809 | 1864 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 163 | | ''[[:d:Q65042016|Edward Aylmer]]'' | 1892 | 1974 | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 164 | | ''[[:d:Q65115304|James Martyn Nicholas]]'' | 1833 | 1916 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 165 | | ''[[:d:Q66851265|Marie Johnson]]'' | 1874 | 1974 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 166 | [[Restren:JaneJohnson.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q95092|Jane Johnson]]'' | 1960 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 167 | [[Restren:Jason Dawe - Herts Air Ambulance (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q186371|Jason Dawe]]'' | 1967 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 168 | | ''[[:d:Q455802|Merlene Frazer]]'' | 1973 | | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 169 | [[Restren:Official portrait of Mr Mark Prisk crop 2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q575205|Mark Prisk]]'' | 1962 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 170 | [[Restren:Frank Lloyd.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q895500|Frank Lloyd]]'' | 1952 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 171 | [[Restren:Charlie Winston - Festival Chorus des Hauts de Seine 2012.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q1067045|Charlie Winston]]'' | 1978 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 172 | | ''[[:d:Q1282311|Ed Coode]]'' | 1975 | | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 173 | [[Restren:Edward St Aubyn in 2007.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1293722|Edward St Aubyn]]'' | 1960 | | [[Kernow]]<br/>[[Loundres]] |- | style='text-align:right'| 174 | [[Restren:Jim Hart Kongsberg Jazzfestival 2017 (190735).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1689108|Jim Hart]]'' | 1983 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 175 | [[Restren:Nick harkaway.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1985398|Nick Harkaway]]'' | 1972 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 176 | | ''[[:d:Q2426862|Thomas Robins]]'' | 2000 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 177 | [[Restren:Zoie Palmer, Lost Girl Panel at FanExpo crop.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2451052|Zoie Palmer]]'' | 1977 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 178 | [[Restren:StPiran.png|center|128px]] | [[Peran]] | | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 179 | | ''[[:d:Q3376925|Peter Tom]]'' | 1940 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 180 | | ''[[:d:Q3399754|Richard Driscoll]]'' | 1951 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 181 | [[Restren:Steve Evans-Van der Harten.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3498916|Steve Evans - Van der Harten]]'' | 1967 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 182 | | ''[[:d:Q3523120|The Tuss]]'' | 1971 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 184 | | ''[[:d:Q3999035|Tristan Sturrock]]'' | 1968 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 185 | [[Restren:45- Stas' dreams 800x450 (cropped).png|center|128px]] | ''[[:d:Q4332510|Leon Ockenden]]'' | 1978 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 186 | | ''[[:d:Q4685386|Adrian Thomas]]'' | 1947 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 187 | | ''[[:d:Q4885376|Ben Bussey]]'' | 1969 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 188 | | ''[[:d:Q4978172|Bruce Racine]]'' | 1966 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 189 | | ''[[:d:Q5522830|Gareth Edwards]]'' | 1965 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 190 | | ''[[:d:Q5702971|Helen Carnell]]'' | 1981 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 191 | | ''[[:d:Q6146807|Jamie Day]]'' | 1986 | | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 192 | | ''[[:d:Q6377418|Katie Cullen]]'' | 1977 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 193 | | ''[[:d:Q6397003|Kevin Miller]]'' | 1969 | | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 194 | | ''[[:d:Q6681336|Lorna Dunkley]]'' | 1972 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 195 | [[Restren:MalcolmPhilipAtkinson.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6742172|Malcolm Atkinson]]'' | 1943 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 196 | | ''[[:d:Q6767116|Mark Collicott]]'' | 2000 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 197 | | ''[[:d:Q6767493|Mark Edwards]]'' | 1954 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 198 | | ''[[:d:Q6770144|Mark Versallion]]'' | 2000 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 199 | [[Restren:Tewennow yn Gwisk.png|center|128px]] | [[Rod Lyon]] | 2000 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 200 | [[Restren:Host Introduction (48797866562) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7366973|Ros Atkins]]'' | 1974 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 201 | [[Restren:Portrait of Sam Bleakley, Barbados.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7407190|Sam Bleakley]]'' | 1978 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 202 | [[Restren:Stephenfrost.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q7609245|Stephen Frost]]'' | 1955 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 203 | [[Restren:Tracy K. Smith, National Book Festival 2025.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7831770|Tracy K. Smith]]'' | 1972 | | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 204 | | ''[[:d:Q7933278|Violet Storm]]'' | 1972 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 205 | | ''[[:d:Q15434701|Paul Carr]]'' | 1961 | | [[Kernow]]<br/>''[[:d:Q22338583|Kernow]]'' |- | style='text-align:right'| 206 | | ''[[:d:Q16214797|Tom Craig]]'' | 1974 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 207 | | ''[[:d:Q17426182|Lis Rhodes]]'' | 1942 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 208 | | ''[[:d:Q17984689|Madron]]'' | | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 209 | [[Restren:Llen Natur Conference May 2017 30.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18535443|Andrew Hawke]]'' | 1958 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 210 | | ''[[:d:Q19517939|Paul Williams]]'' | 1943 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 211 | [[Restren:Official portrait of Derek Thomas crop 2.jpg|center|128px]] | [[Derek Thomas]] | 1972 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 212 | | ''[[:d:Q20713143|Alexandra Walsham]]'' | 1966 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 213 | | ''[[:d:Q21466479|Danny Markey]]'' | 1965 | | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 214 | [[Restren:Professor Jean Golding OBE (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21598164|Jean Golding]]'' | 1939 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 215 | | ''[[:d:Q24007496|Andrew Reynolds Smith]]'' | 1966 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 216 | | ''[[:d:Q24229253|Luke Simmonds]]'' | 1979 | | [[Pow Sows]]<br/>[[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 217 | | ''[[:d:Q25352000|Helen Nash]]'' | | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 218 | [[Restren:Bert biscoe.jpg|center|128px]] | [[Bert Biscoe]] | 1960 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 219 | | ''[[:d:Q27915137|James Turpin]]'' | 1997 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 220 | | ''[[:d:Q39171828|Su Rogers]]'' | 1939 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 221 | [[Restren:Åcon IX 19 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q42754694|Emma Newman]]'' | 1976 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 222 | | ''[[:d:Q47482415|Alison Trickey]]'' | 1975 | | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 223 | | ''[[:d:Q56241425|Owen Bullock]]'' | 1967 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 224 | [[Restren:Michael Hartland.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q58077347|Michael Hartland]]'' | 1941 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 226 | | ''[[:d:Q59826932|Jamie Farnes]]'' | 1984 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 227 | | ''[[:d:Q60010587|Adam Gough]]'' | 1982 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 228 | | ''[[:d:Q60370441|Adrian Hall]]'' | 1943 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 229 | | ''[[:d:Q61758099|Keith S. Richards]]'' | 1949 | | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 230 | | ''[[:d:Q69284821|Philippe Spall]]'' | | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 231 | | ''[[:d:Q72060620|Rubin Wilson]]'' | 2001 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 232 | | ''[[:d:Q75570324|Tessa Montgomery]]'' | 1933 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 233 | | ''[[:d:Q84187104|Peter Melvill]]'' | 1803 | | [[Kastel Penndinas]] |- | style='text-align:right'| 234 | [[Restren:Jacqueline Perkins (diplomat).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q85242394|Jacqueline Perkins]]'' | | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 235 | | ''[[:d:Q85771665|John O'Carroll]]'' | 1958 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 236 | | ''[[:d:Q94368220|Phyllis Marjory Jones]]'' | 1923 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 237 | [[Restren:Margaret Medlyn ONZM (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q96093155|Margaret Medlyn]]'' | 1955 | | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 238 | | ''[[:d:Q99394645|Lewis Goldsworthy]]'' | 2001 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 239 | | ''[[:d:Q102730203|Colin Hicks]]'' | 1941 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 240 | | ''[[:d:Q104286604|David Hawke]]'' | 1858 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 241 | | ''[[:d:Q107529498|John Colyn Jope]]'' | 1580 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 242 | [[Restren:Helen Medlyn, Investitures, 26 March 2014 (Morning) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q108226413|Helen Medlyn]]'' | 1958 | | [[Aberfala]] |- | style='text-align:right'| 243 | | ''[[:d:Q111176836|William Harris]]'' | 1819 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 244 | | ''[[:d:Q112368110|Tamsin Spargo]]'' | 1960 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 245 | | ''[[:d:Q112389756|Richard Jackson]]'' | 1960 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 246 | | ''[[:d:Q115690816|Shauna Barnicoat]]'' | 1963 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 247 | | ''[[:d:Q118958749|Russell Pascoe]]'' | 1960 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 248 | | ''[[:d:Q120576172|Caroline Pedler]]'' | 1972 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 249 | | ''[[:d:Q123572624|Nigel Billing]]'' | 1973 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 250 | | ''[[:d:Q124692960|Kari-Ann Moller]]'' | 1947 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 251 | | ''[[:d:Q125966622|Lucy Wood]]'' | | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 252 | | ''[[:d:Q133665833|Patrick Ireland]]'' | 1923 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 253 | | ''[[:d:Q134739971|Davyth Hicks]]'' | | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 254 | | ''[[:d:Q136277240|Jared Gilbey]]'' | 1968 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 255 | | ''[[:d:Q136999620|Dan McDaid]]'' | | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 256 | | ''[[:d:Q138998078|Margaret Kingsley]]'' | 1939 | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 257 | | ''[[:d:Q139780127|Mark Weekes]]'' | | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 258 | | ''[[:d:Q140089714|Gwenny Davis]]'' | 1949 | | [[Kernow]] |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! # ! Imach ! Hanow ! Dedhyas genesigeth ! Dedhyas mernans ! Tyller genesigeth |- | style='text-align:right'| 59 | [[Restren:Arrivo degli ambasciatori di Vittore Carpaccio, dettaglio (4).JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q2672554|Dionotus]]'' | | 340 | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 183 | | ''[[:d:Q3621261|Aramone di Cornovaglia]]'' | | | [[Kernow]] |- | style='text-align:right'| 225 | | ''[[:d:Q59282162|Iseult]]'' | | | [[Kernow]] |} {{Wikidata list end}} {{Porth Kernow}} [[Klass:Kernowyon]] [[Klass:Rolyow a dus]] ipsyqydeutnqtue7rc0cq17mjtgdz6i Konteth Prince George's, Tir Maria 0 5074 227546 223081 2026-07-17T09:46:24Z Aqchampion 8099 klass 227546 wikitext text/x-wiki {{US County infobox| konteth = Prince George's County| stat = Maryland | sel = | mappa = Map of Maryland highlighting Prince George's County.svg | founded = [[1696]]| seat = [[Upper Marlboro, Tir Maria|Upper Marlboro]] | brassa sita = [[Bowie, Tir Maria|Bowie]] | enep = 1,290 | enep tir = 1,256 | enep dowr = 34 | enep percentage = 2.61% | census yr = 2005| poblans = 846,123 | doesedh = 638 | web = | |}} Yma '''Konteth Pennsevik Jori''' ({{lang-en|Prince George's County}}) desedhys yn stat [[Tir Maria]]. Henwys rag {{ill|Pennsevik Jori|en|Prince George of Denmark}}, an konteth a veu gwrys yn 1696. {{Stokk-TirMaria}} {{Kontethow Tir Maria}} [[Klass:Gorcita Washington]] [[Klass:Kontethow Tir Maria|Prince George's]] [[Klass:Tredhek Trevesigeth]] tp3882ssgvn7jaelsul35ji25kxcddb Newport, Ynys Rhode 0 7517 227547 225290 2026-07-17T10:03:20Z Aqchampion 8099 klass 227547 wikitext text/x-wiki [[Restren:Bannister's Wharf in Newport, RI from bay.JPG|thumb|300 px|Kay Bannister yn Newport]] [[Restren:Newport RI lg.PNG |thumb|250 px|]] ''' Newport''' yw cita ha se konteth Konteth Newport, [[Ynys Rhode]], [[Statys Unys]]. Poblans an cita yn niveryans 2020 o 25,163. An cita a veu fondys yn [[1639]]. == Gwiasva == * [http://www.cityofnewport.com/ www.cityofnewport.com] {{stokk-su}} [[Klass:Citys yn Enys Rhode]] [[Klass:Keynvor Atlantek]] [[Klass:Seow konteth yn Enys Rhode]] [[Klass:Tredhek Trevesigeth]] 8rj7jbcoax931t684ip1cq1g2t6d333 Cendl 0 8445 227537 217423 2026-07-17T07:13:02Z Aqchampion 8099 klass 227537 wikitext text/x-wiki [[File:Beaufort Hill Woodland, Southern Reservoir - geograph.org.uk - 579887.jpg|thumb|Cendl]] '''Cendl''' yw tre yn [[Blaenau Gwent]], [[Kembra]]; (SO11SE43).<ref>[http://www.e-gymraeg.org/enwaucymru/chwilio.aspx Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr]</ref> Yma hi 21.9 mildir (35.2 km) dhiworth [[Kardydh]] ha 133.3 m (214.6 km) dhiworth [[Loundres]]. 3730 o braster an poblans yn 2011, ha 301 (8.1%) a wodhya kewsel [[Kembrek]]. == Pednventydnyow == {{Reflist}} {{stokk-kembra}} [[Klass:Gwigow yn Kembra]] [[Klass:Kemenethow Kembra]] ejki2aaq5yxolkw90co5s77wm1n8ah8 Llansadwrn 0 9009 227542 217407 2026-07-17T09:09:46Z Aqchampion 8099 klass 227542 wikitext text/x-wiki [[File:A4069 In Llangadog - geograph.org.uk - 1413117.jpg|thumb|Llansadwrn]] '''Llansadwrn''' yw tre yn [[Sir Gaerfyrddin]], [[Kembra]]; (SN63SE82).<ref>[http://www.e-gymraeg.org/enwaucymru/chwilio.aspx Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr]</ref> Yma hi 45.7 mildir (73.5 km) dhiworth [[Kardydh]] ha 164.5 m (264.7 km) dhiworth [[Loundres]]. 504 o braster an poblans yn 2011, ha 201 (39.9%) a wodhya kewsel [[Kembrek]]. == Pednventydnyow == {{Reflist}} {{Stokk-kembra}} [[Klass:Gwigow yn Kembra]] [[Klass:Kemenethow Kembra]] g15ircaf1d1dk4l6baf32iosftonyl1 Martin Van Buren 0 9269 227533 224440 2026-07-17T06:36:58Z Aqchampion 8099 klass 227533 wikitext text/x-wiki {{Lewydh Statys Unys | hanow = Martin Van Buren | skeusen = MVanBuren.png | niver = 8ves | sodhans = | parti = [[Parti Demokratek|Demokratek]] | kyns = [[Andrew Jackson]] | wosa = [[William Henry Harrison]] | islewydh = }} '''Martin Van Buren''' (1782–1862) o [[Lywydhyon a'n Statys Unys Amerika|Lewydh]] [[Statys Unys|an Statys Unys]]. Ev o ombrofyer Demokratek yn etholansow 1836 ha 1840. {{DEFAULTSORT:Van Buren, Martin}} {{stock-tus-sua}} [[Klass:Demokratyon]] [[Klass:Dinethyansow 1782]] [[Klass:Eseli Senedh an Statys Unys]] [[Klass:Islewydhyon an Statys Unys]] [[Klass:Istorioryon]] [[Klass:Gweythresoryon amerikanek]] [[Klass:Gweythresoryon gwiryow denel]] [[Klass:Lagha]] [[Klass:Lewydhyon a'n Statys Unys]] [[Klass:Mernansow 1862]] [[Klass:Moldroryon]] [[Klass:Ombrofyoryon]] [[Klass:Pennweythresogyon stat an Statys Unys]] [[Klass:Perghennow kethyon amerikanek]] [[Klass:Ynkleudhyansow yn Evrek Nowydh]] 1d1dezexcdblyls6osmdghrjp8nbzy0 Wilford Brimley 0 9817 227531 227397 2026-07-17T06:17:33Z Aqchampion 8099 klass 227531 wikitext text/x-wiki [[Restren:Wilford Brimley.jpg|thumb|Brimley, [[2012]]]] '''Anthony Wilford Brimley''' ([[1934]]–[[2020]]) o gwarier [[Pobel Statys Unys|amerikan]] geryes da. {{Stock-tus-sua}} {{DEFAULTSORT:Brimley, Wilford}} [[Klass:Dinethyansow 1934]] [[Klass:Gorcita Lynn Sall]] [[Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek]] [[Klass:Gwarioryon fylm amerikanek]] [[Klass:Gweythresoryon amerikanek]] [[Klass:Gweythresoryon yeghes]] [[Klass:Kesrosweyth]] [[Klass:Mernansow 2020]] [[Klass:Parti Repoblikanek]] [[Klass:Tus a’n Vresel Yeyn]] 2kxquojututnt3f8ewfd0bu03wfl84s Devnydhyer:Gwikor Frank 2 10954 227551 227471 2026-07-17T11:05:52Z Gwikor Frank 10931 /* 2026 */ 227551 wikitext text/x-wiki {{#babel:en-N|kw-3|cy-2|fr-3|ja-1}} {{userbox|border-c = #909090|float=right|id=[[File:Wikipedia Administrator.svg|45px|Wikipedia]]|id-c= lightgray |info= <span class="plainlinks">'''[[Wikipedia:Menystroryon|Menystrer]]''' ov war '''[[Folen_dre|Wikipedia Kernewek]]''' bys y'n 31a Me '27</span> | info-c = white | info-op = text-align:center; }}<noinclude> [[Category:Admin user templates]] </noinclude> '''[[wikipedia:KWikiWriMo|<big>Pyth yw KWikiWriMo?</big>]]''' '''[[Devnydhyer:Gwikor_Frank/skantlyns|<big>Rol a Skantlyns Dhe Les - List of Useful Templates</big>]]''' '''[[Devnydhyer:Gwikor_Frank/rolgul|<big>Ow Rol Gul</big>]]''' ---- === Erthyglow === ==== KWikiWriMo '19 ==== {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |1. [[Benyn]] |2. [[Te]] |3. [[Keus]] |4. [[Fibonacci]] |5. [[Kan]] |6. [[Tabour]] |7. [[Kewer]] |8. [[Henrik Ibsen]] |9. [[Ovid]] |10. [[Marcel Proust]] |- |11. [[Arthur Rimbaud]] |12. [[Charles de Gaulle]] |13. [[Jawaharlal Nehru]] |14. [[Abraham]] |15. [[Emperoureth Vongol]] |16. [[Keynvor Eynda]] |17. [[Lynn Tanganyika]] |18. [[Lynn Victoria]] |19. [[Keynvor Dyghow]] |20. [[Kowethas]] |- |21. [[Diwysyans]] |22. [[Gis]] |23. [[Gravyans]] |24. [[Mil Nos hag Onan]] |25. [[Bardhonieth]] |26. [[Kowethyans Yeghes an Bys]] |27. [[Romans]] |28. [[Gool Fylm Cannes]] |29. [[Hagia Sophia]] |30. [[Parthenon]] |} ==== 2019-2020 ==== {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |[[Terosa Skav-Sawya Penlee]] |[[Tour]] |[[Kesunyans Arab]] |[[Ynkleudhva Giza]] |[[Oos Horn]] |[[Oos Men]] |[[Danaw]] |[[Bresel Vredereth Spayn]] |[[Kneus]] |- |[[Mona Kemmyn]] |[[Kowethyans Kenwerth an Bys]] |[[KOKAN]] |[[Bondys Delinys]] |[[Ger]] |[[Lytheren]] |[[Lytherennow kyrillek]] |[[Iliad]] |[[Skovarn]] |- |[[Bewnans Gilgamesh]] |[[Ada Lovelace]] |[[Yeth Plen]] |[[Lien]] |[[Taj Mahal]] |[[Undhuwieth]] |[[Liesdhuwieth]] |[[Daylekteth]] |[[Gwariell]] |- |[[Maseth]] |[[Bledhen wolow]] |[[Losonieth]] |[[Eghen beryllys]] |[[Metaboledh]] |[[Trethans]] |[[Anellans]] |[[Dinythians]] | |} ==== KWikiWriMo '20 ==== {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |1. [[Gwenno Saunders]] |2. [[Venus Williams]] |3. [[Serena Williams]] |4. [[Wu Zetian]] |5. [[Julie d'Aubigny|Julie D'Aubigny]] |6. [[Jennifer Hale]] |7. [[Lauryn Hill]] |8. [[Josie d'Arby]] |9. [[Naoko Takeuchi]] |10. [[Artemisia Gentileschi]] |- |11. [[Mary Anderson (deviser)|Mary Anderson]] |12. [[An hwerydh Wachowski]] |13. [[Nicola Adams]] |14. [[Marsha P. Johnson]] |15. [[Dolly Parton]] |16. [[Kadeena Cox]] |17. [[Hatshepsut]] |18. [[Dana Fischer]] |19. [[Shayna Baszler]] |20. [[Nina Simone]] |- |21. [[Ching Shih]] |22. [[Nellie Bly]] |23. [[Christian Davies]] |24. [[Stephanie St. Clair]] |25. [[Boudica]] |26. [[Grace Hopper]] |27. [[Mary Wolverston]] |28. [[Marie Curie]] |29. [[Cleopatra VII]] |30. [[Gwraghes Nos]] |} ==== 2020-2021 ==== {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |[[Joan Petchey]] |[[Pepper&Carrot]] |[[Tron]] |[[Amanda Gorman]] |[[Logsulyanit]] |[[Ferdinand Magellan]] |[[Keffrysyans a Gowethasow Kernow Goth|Keffrysans a Gowethasow]] [[Keffrysyans a Gowethasow Kernow Goth|Kernow Goth]] |[[An Artys]] |[[Awgrym]] |[[Istori Denses]] |- | [[Bewnans]] |[[Filosofieth]] |[[Teknegieth]] |[[Hen-Istori]] |[[Istori Wosa-Klassek]] |[[Oos Arnowydh A-Varr]] |[[Oos Arnowydh Diwedhes]] |[[Istori Art]] |[[Istori Godhonieth]] |[[Hwarheans]] |- |[[Sita]] |[[Pow]] |[[Tir]] |[[Pennserneth]] |[[Fylm]] |[[wikipedia:Pymp koloven|Pymp Koloven]] |[[Tesen Hevva]] |[[Artys-Gwrythya]] |[[Artys Gwelesek]] |[[Epistemologieth]] |} ==== [[metawiki:2021_Palestine-Wales_Editathon|Ragdres Cymru/Kernow-Palestin]] mis Est '21 ==== {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |[[Hanaa Al-Ramli]] |[[Fadwa Barghouti]] |[[Benenes yn Palestin]] |[[Mai al-Kaila]] |[[Rol a bennskolyow ha koljiow yn Stat Palestin]] |[[Pennskol Palestin]] |- |[[Pennskol Al-Aqsa]] |[[Mosk Jamal Abdel Nasser]] |[[Mosk Al-Hamadiyya]] |[[Tabbouleh]] |[[Kebab]] | |} ==== KWikiWriMo '21 ==== {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |1. [[Ewnhynsegieth]] |2. [[Lojyk]] |3. [[Didhan]] |4. [[Sport]] |5. [[Bagas ethnek]] |6. [[Reydholeth]] |7. [[Skrifa]] |8. [[Keskomunyans]] |9. [[Gonisogeth]] |10. [[Ynjynorieth]] |- |11. [[Lien gwerin]] |12. [[Erbysieth]] |13. [[Ammeth]] |14. [[Askorra]] |15. [[Adhyskans]] |16. [[Kenwerth]] |17. [[Medhegneth]] |18. [[Nerth]] |19. [[Niveronieth]] |20. [[Statystek]] |- |21. [[Victoria Coren Mitchell]] |22. [[Lyver]] |23. [[Ekologieth]] |24. [[Bresel]] |25. [[Negys]] |26. [[Brysonieth]] |27. [[Brys]] |28. [[Fysegieth]] |29. [[Mernans]] |30. [[Tan]] |} ==== 2021-2022 ==== {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |[[Doronieth]] |[[Duwses]] |[[Kell]] |[[Atom]] |[[Esplegyans]] |[[Amovyans]] |[[Annedh]] |[[Enrico Fermi]] |[[Carl Friedrich Gauss]] |[[Johannes Gutenberg]] |- |[[James Prescott Joule]] |[[Johannes Kepler]] |[[Muhammad ibn Mūsā al-Khwārizmī]] |[[Gottfried Leibniz]] |[[Carl Linnaeus]] |[[Dmitri Mendeleev]] |[[Blaise Pascal]] |[[Louis Pasteur]] |[[Max Planck]] |[[Ernest Rutherford]] |- |[[Thomas Aquinas]] |[[Augustine a Hippo]] |[[Avicenna]] |[[Simone de Beauvoir]] |[[Giordano Bruno]] |[[René Descartes]] |[[Francis a Assisi]] |[[Sigmund Freud]] |[[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]] |[[Immanuel Kant]] |- |[[John Maynard Keynes]] |[[John Locke]] |[[Niccolò Machiavelli]] |[[Friedrich Nietzsche]] |[[Paul a Tarsus]] |[[Plato]] |[[Jean-Jacques Rousseau]] |[[Socrates]] |[[Sun Tzu]] |[[Ludwig Wittgenstein]] |- |[[Akbar]] |[[Kemal Atatürk]] |[[Augustus]] |[[David Ben-Gurion]] |[[Simón Bolívar]] |[[Napoleon Ia a Bow Frynk]] |[[Karl Veur]] |[[Haile Selassie]] |[[Louis XIV a Bow Frynk]] |[[Kwame Nkrumah]] |- |[[Peter Ia a Russi]] |[[Saladin]] |[[Emma Goldman]] |[[Jowanet Ark]] |[[Helen Keller]] |[[Mesopotami]] |[[Hen Ejyp]] |[[Hen Res]] |[[Oos an Golowyans]] |[[Aztekys]] |- |[[Emperoureth Besontin]] |[[Emperoureth Romanek Sans]] |[[Bresel Kansvledhen]] | | | | | | | |} ==== [[metawiki:Celtic_Editathon|Celtic Editathon]] mis Gwynngala '22 ==== {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |[[An_gwir_dhe_gerghynnedh_yagh|An gwir dhe gerghynnedh yagh]] |[[Front Line Defenders]] |} ==== KWikiWriMo '22 ==== {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |1. [[Ternieth Ming]] |2. [[Emperoureth Ottoman]] |3. [[Dastinythians]] |4. [[Bresel Deg Bledhen warn Ugens]] |5. [[Ankrydoryon Vor]] |6. [[Bresel Vredereth Amerika]] |7. [[Hweldro Dhiwysyansek]] |8. [[Bresel Korea]] |9. [[Domhwelans Russi]] |10. [[Ternieth Qing]] |- |11. [[Bresel Vietnam]] |12. [[Kynsa Bresel an Bys]] |13. [[Demedhyans]] |14. [[Preder]] |15. [[Hokusai]] |16. [[Mimar Sinan]] |17. [[Hans Christian Andersen]] |18. [[Hafez]] |19. [[Kalidasa]] |20. [[Rabindranath Tagore]] |- |21. [[Joseph Haydn]] |22. [[Giovanni da Palestrina]] |23. [[Brahmagupta]] |24. [[David Hilbert]] |25. [[Chanakya]] |26. [[Ibn Khaldun]] |27. [[Laozi]] |28. [[Sima Qian]] |29. [[Zhu Xi]] |30. [[Ashoka]] |} ==== 2022-2023 ==== {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |[[Suleiman Vrasoberys]] |[[Ternieth Han]] |[[Emperoureth Inka]] |[[Outback]] |[[Bewnans Alysaryn]] |[[Ralph Allen]] |} ==== 2026 ==== {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ |- |[[Denis Trevanion]] |[[Richard Jenkin]] |[[Hugh Miners]] |[[John Chesterfield]] |[[Skantlyn:Devyn res]] |[[Wikipedia:Devyn res]] |[[Jori Ansell]] |[[Brian Coombes]] |[[Mick Paynter]] |[[Maureen Fuller]] |- |[[Merv Davey]] |[[Elizabeth Carne]] |[[Pol Hodge]] |Moy ow tos... |Moy ow tos... |Moy ow tos... |Moy ow tos... |Moy ow tos... |Moy ow tos... |Moy ow tos... |} {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ === Kistow Devnydhyer === |- | {{userbox|border-c=#999999|border-s = 1|id-fc=white|id-c=#9a5fcf|info-c=white|info-fc=black |id = she/her<br>hi/hy |info-a=center|id-a = center|id-s = 12|info-s = 8 |info=Rakhenwyn an devnydhyer ma.}} || {{userbox|border-c=#ffe4e1|id=[[Image:gay flag.svg|40px]]|id-c=white|info=An devnydhyer ma yw '''[[LKDT|kwir]]'''. |info-c=#fff0f5|nocat = {{{nocat|}}} }} || {{userbox|border-c = #000000|id=[[File:Flag of Cornwall.svg|45px]]|id-c=#ffffff |info=An devnydhyer ma a skoodh an anserghogeth a [[Kernow|<span style="color:white">'''Gernow'''</span>]]. |info-c=#000000|info-fc=#ffffff|nocat = {{{nocat|}}} }} || {{userbox|border-c = maroon|border-s = 2|id = [[Image:Cardiff University main building.jpg|50px]]| id-c = white |info = Astudiodd y defnyddiwr hwn yn '''[[Cardiff University|<span style="color:white;">Prifysgol Caerdydd</span>]]''' |info-c = maroon|info-fc = white|nocat = {{{nocat|}}} }} |} |} jh8wmv4l4cdk3t08umydodk3v544l6r 227554 227551 2026-07-17T11:48:51Z Gwikor Frank 10931 /* 2026 */ 227554 wikitext text/x-wiki {{#babel:en-N|kw-3|cy-2|fr-3|ja-1}} {{userbox|border-c = #909090|float=right|id=[[File:Wikipedia Administrator.svg|45px|Wikipedia]]|id-c= lightgray |info= <span class="plainlinks">'''[[Wikipedia:Menystroryon|Menystrer]]''' ov war '''[[Folen_dre|Wikipedia Kernewek]]''' bys y'n 31a Me '27</span> | info-c = white | info-op = text-align:center; }}<noinclude> [[Category:Admin user templates]] </noinclude> '''[[wikipedia:KWikiWriMo|<big>Pyth yw KWikiWriMo?</big>]]''' '''[[Devnydhyer:Gwikor_Frank/skantlyns|<big>Rol a Skantlyns Dhe Les - List of Useful Templates</big>]]''' '''[[Devnydhyer:Gwikor_Frank/rolgul|<big>Ow Rol Gul</big>]]''' ---- === Erthyglow === ==== KWikiWriMo '19 ==== {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |1. [[Benyn]] |2. [[Te]] |3. [[Keus]] |4. [[Fibonacci]] |5. [[Kan]] |6. [[Tabour]] |7. [[Kewer]] |8. [[Henrik Ibsen]] |9. [[Ovid]] |10. [[Marcel Proust]] |- |11. [[Arthur Rimbaud]] |12. [[Charles de Gaulle]] |13. [[Jawaharlal Nehru]] |14. [[Abraham]] |15. [[Emperoureth Vongol]] |16. [[Keynvor Eynda]] |17. [[Lynn Tanganyika]] |18. [[Lynn Victoria]] |19. [[Keynvor Dyghow]] |20. [[Kowethas]] |- |21. [[Diwysyans]] |22. [[Gis]] |23. [[Gravyans]] |24. [[Mil Nos hag Onan]] |25. [[Bardhonieth]] |26. [[Kowethyans Yeghes an Bys]] |27. [[Romans]] |28. [[Gool Fylm Cannes]] |29. [[Hagia Sophia]] |30. [[Parthenon]] |} ==== 2019-2020 ==== {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |[[Terosa Skav-Sawya Penlee]] |[[Tour]] |[[Kesunyans Arab]] |[[Ynkleudhva Giza]] |[[Oos Horn]] |[[Oos Men]] |[[Danaw]] |[[Bresel Vredereth Spayn]] |[[Kneus]] |- |[[Mona Kemmyn]] |[[Kowethyans Kenwerth an Bys]] |[[KOKAN]] |[[Bondys Delinys]] |[[Ger]] |[[Lytheren]] |[[Lytherennow kyrillek]] |[[Iliad]] |[[Skovarn]] |- |[[Bewnans Gilgamesh]] |[[Ada Lovelace]] |[[Yeth Plen]] |[[Lien]] |[[Taj Mahal]] |[[Undhuwieth]] |[[Liesdhuwieth]] |[[Daylekteth]] |[[Gwariell]] |- |[[Maseth]] |[[Bledhen wolow]] |[[Losonieth]] |[[Eghen beryllys]] |[[Metaboledh]] |[[Trethans]] |[[Anellans]] |[[Dinythians]] | |} ==== KWikiWriMo '20 ==== {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |1. [[Gwenno Saunders]] |2. [[Venus Williams]] |3. [[Serena Williams]] |4. [[Wu Zetian]] |5. [[Julie d'Aubigny|Julie D'Aubigny]] |6. [[Jennifer Hale]] |7. [[Lauryn Hill]] |8. [[Josie d'Arby]] |9. [[Naoko Takeuchi]] |10. [[Artemisia Gentileschi]] |- |11. [[Mary Anderson (deviser)|Mary Anderson]] |12. [[An hwerydh Wachowski]] |13. [[Nicola Adams]] |14. [[Marsha P. Johnson]] |15. [[Dolly Parton]] |16. [[Kadeena Cox]] |17. [[Hatshepsut]] |18. [[Dana Fischer]] |19. [[Shayna Baszler]] |20. [[Nina Simone]] |- |21. [[Ching Shih]] |22. [[Nellie Bly]] |23. [[Christian Davies]] |24. [[Stephanie St. Clair]] |25. [[Boudica]] |26. [[Grace Hopper]] |27. [[Mary Wolverston]] |28. [[Marie Curie]] |29. [[Cleopatra VII]] |30. [[Gwraghes Nos]] |} ==== 2020-2021 ==== {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |[[Joan Petchey]] |[[Pepper&Carrot]] |[[Tron]] |[[Amanda Gorman]] |[[Logsulyanit]] |[[Ferdinand Magellan]] |[[Keffrysyans a Gowethasow Kernow Goth|Keffrysans a Gowethasow]] [[Keffrysyans a Gowethasow Kernow Goth|Kernow Goth]] |[[An Artys]] |[[Awgrym]] |[[Istori Denses]] |- | [[Bewnans]] |[[Filosofieth]] |[[Teknegieth]] |[[Hen-Istori]] |[[Istori Wosa-Klassek]] |[[Oos Arnowydh A-Varr]] |[[Oos Arnowydh Diwedhes]] |[[Istori Art]] |[[Istori Godhonieth]] |[[Hwarheans]] |- |[[Sita]] |[[Pow]] |[[Tir]] |[[Pennserneth]] |[[Fylm]] |[[wikipedia:Pymp koloven|Pymp Koloven]] |[[Tesen Hevva]] |[[Artys-Gwrythya]] |[[Artys Gwelesek]] |[[Epistemologieth]] |} ==== [[metawiki:2021_Palestine-Wales_Editathon|Ragdres Cymru/Kernow-Palestin]] mis Est '21 ==== {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |[[Hanaa Al-Ramli]] |[[Fadwa Barghouti]] |[[Benenes yn Palestin]] |[[Mai al-Kaila]] |[[Rol a bennskolyow ha koljiow yn Stat Palestin]] |[[Pennskol Palestin]] |- |[[Pennskol Al-Aqsa]] |[[Mosk Jamal Abdel Nasser]] |[[Mosk Al-Hamadiyya]] |[[Tabbouleh]] |[[Kebab]] | |} ==== KWikiWriMo '21 ==== {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |1. [[Ewnhynsegieth]] |2. [[Lojyk]] |3. [[Didhan]] |4. [[Sport]] |5. [[Bagas ethnek]] |6. [[Reydholeth]] |7. [[Skrifa]] |8. [[Keskomunyans]] |9. [[Gonisogeth]] |10. [[Ynjynorieth]] |- |11. [[Lien gwerin]] |12. [[Erbysieth]] |13. [[Ammeth]] |14. [[Askorra]] |15. [[Adhyskans]] |16. [[Kenwerth]] |17. [[Medhegneth]] |18. [[Nerth]] |19. [[Niveronieth]] |20. [[Statystek]] |- |21. [[Victoria Coren Mitchell]] |22. [[Lyver]] |23. [[Ekologieth]] |24. [[Bresel]] |25. [[Negys]] |26. [[Brysonieth]] |27. [[Brys]] |28. [[Fysegieth]] |29. [[Mernans]] |30. [[Tan]] |} ==== 2021-2022 ==== {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |[[Doronieth]] |[[Duwses]] |[[Kell]] |[[Atom]] |[[Esplegyans]] |[[Amovyans]] |[[Annedh]] |[[Enrico Fermi]] |[[Carl Friedrich Gauss]] |[[Johannes Gutenberg]] |- |[[James Prescott Joule]] |[[Johannes Kepler]] |[[Muhammad ibn Mūsā al-Khwārizmī]] |[[Gottfried Leibniz]] |[[Carl Linnaeus]] |[[Dmitri Mendeleev]] |[[Blaise Pascal]] |[[Louis Pasteur]] |[[Max Planck]] |[[Ernest Rutherford]] |- |[[Thomas Aquinas]] |[[Augustine a Hippo]] |[[Avicenna]] |[[Simone de Beauvoir]] |[[Giordano Bruno]] |[[René Descartes]] |[[Francis a Assisi]] |[[Sigmund Freud]] |[[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]] |[[Immanuel Kant]] |- |[[John Maynard Keynes]] |[[John Locke]] |[[Niccolò Machiavelli]] |[[Friedrich Nietzsche]] |[[Paul a Tarsus]] |[[Plato]] |[[Jean-Jacques Rousseau]] |[[Socrates]] |[[Sun Tzu]] |[[Ludwig Wittgenstein]] |- |[[Akbar]] |[[Kemal Atatürk]] |[[Augustus]] |[[David Ben-Gurion]] |[[Simón Bolívar]] |[[Napoleon Ia a Bow Frynk]] |[[Karl Veur]] |[[Haile Selassie]] |[[Louis XIV a Bow Frynk]] |[[Kwame Nkrumah]] |- |[[Peter Ia a Russi]] |[[Saladin]] |[[Emma Goldman]] |[[Jowanet Ark]] |[[Helen Keller]] |[[Mesopotami]] |[[Hen Ejyp]] |[[Hen Res]] |[[Oos an Golowyans]] |[[Aztekys]] |- |[[Emperoureth Besontin]] |[[Emperoureth Romanek Sans]] |[[Bresel Kansvledhen]] | | | | | | | |} ==== [[metawiki:Celtic_Editathon|Celtic Editathon]] mis Gwynngala '22 ==== {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |[[An_gwir_dhe_gerghynnedh_yagh|An gwir dhe gerghynnedh yagh]] |[[Front Line Defenders]] |} ==== KWikiWriMo '22 ==== {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |1. [[Ternieth Ming]] |2. [[Emperoureth Ottoman]] |3. [[Dastinythians]] |4. [[Bresel Deg Bledhen warn Ugens]] |5. [[Ankrydoryon Vor]] |6. [[Bresel Vredereth Amerika]] |7. [[Hweldro Dhiwysyansek]] |8. [[Bresel Korea]] |9. [[Domhwelans Russi]] |10. [[Ternieth Qing]] |- |11. [[Bresel Vietnam]] |12. [[Kynsa Bresel an Bys]] |13. [[Demedhyans]] |14. [[Preder]] |15. [[Hokusai]] |16. [[Mimar Sinan]] |17. [[Hans Christian Andersen]] |18. [[Hafez]] |19. [[Kalidasa]] |20. [[Rabindranath Tagore]] |- |21. [[Joseph Haydn]] |22. [[Giovanni da Palestrina]] |23. [[Brahmagupta]] |24. [[David Hilbert]] |25. [[Chanakya]] |26. [[Ibn Khaldun]] |27. [[Laozi]] |28. [[Sima Qian]] |29. [[Zhu Xi]] |30. [[Ashoka]] |} ==== 2022-2023 ==== {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |[[Suleiman Vrasoberys]] |[[Ternieth Han]] |[[Emperoureth Inka]] |[[Outback]] |[[Bewnans Alysaryn]] |[[Ralph Allen]] |} ==== 2026 ==== {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ |- |[[Denis Trevanion]] |[[Richard Jenkin]] |[[Hugh Miners]] |[[John Chesterfield]] |[[Skantlyn:Devyn res]] |[[Wikipedia:Devyn res]] |[[Jori Ansell]] |[[Brian Coombes]] |[[Mick Paynter]] |[[Maureen Fuller]] |- |[[Merv Davey]] |[[Elizabeth Carne]] |[[Pol Hodge]] |[[Jenefer Lowe]] |Moy ow tos... |Moy ow tos... |Moy ow tos... |Moy ow tos... |Moy ow tos... |Moy ow tos... |} {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ === Kistow Devnydhyer === |- | {{userbox|border-c=#999999|border-s = 1|id-fc=white|id-c=#9a5fcf|info-c=white|info-fc=black |id = she/her<br>hi/hy |info-a=center|id-a = center|id-s = 12|info-s = 8 |info=Rakhenwyn an devnydhyer ma.}} || {{userbox|border-c=#ffe4e1|id=[[Image:gay flag.svg|40px]]|id-c=white|info=An devnydhyer ma yw '''[[LKDT|kwir]]'''. |info-c=#fff0f5|nocat = {{{nocat|}}} }} || {{userbox|border-c = #000000|id=[[File:Flag of Cornwall.svg|45px]]|id-c=#ffffff |info=An devnydhyer ma a skoodh an anserghogeth a [[Kernow|<span style="color:white">'''Gernow'''</span>]]. |info-c=#000000|info-fc=#ffffff|nocat = {{{nocat|}}} }} || {{userbox|border-c = maroon|border-s = 2|id = [[Image:Cardiff University main building.jpg|50px]]| id-c = white |info = Astudiodd y defnyddiwr hwn yn '''[[Cardiff University|<span style="color:white;">Prifysgol Caerdydd</span>]]''' |info-c = maroon|info-fc = white|nocat = {{{nocat|}}} }} |} |} 922v45oamji7j8kkcwum1uc0u10nuow Nicola Sturgeon 0 11282 227544 225411 2026-07-17T09:21:27Z Aqchampion 8099 klass 227544 wikitext text/x-wiki {{fixkw|date=Est 2020}} {{Den | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= swydd, soodh| nationality = [[Image:Flag of Scotland.svg|25px]] [[Alban]]}} '''Nicola Ferguson Sturgeon''' (genys 19ves mis Gortheren [[1970]] yn [[Ayrshire]], [[Alban]]) yw politegores a Alban. Hi o hembrenkyades [[Parti Kenedhlek Alban]] ha Kynsa Menyster Alban a-dhia [[2014]] dhe [[2023]]. Sturgeon o an venyn gynsa y'n offis Kynsa Menyster. Sturgeon a veu etholys rag [[Senedh Alban]] yn [[1999]]. Bys yn [[2007]], hi a dhelinyas ranndir etholek [[Glasgow]] avel esel keworansel. A-dhia 2007, hi a servyas avel esel Senedh Alban rag Glasgow Southside. {{Stock-tus-alban}} {{DEFAULTSORT:Sturgeon, Nicola}} [[Klass:Albanesow]] [[Klass:Benolegoryon]] [[Klass:Dinethyansow 1970]] [[Klass:Gweythresoryon gwiryow LKDT]] [[Klass:Istorioresow]] [[Klass:Kenedhlogoryon geltek]] [[Klass:Laghyadesow]] [[Klass:Parti Kenedhlek Alban]] [[Klass:Politegoresow]] [[Klass:Politegoryon a Alban]] 165gpvg9honzeskgtbabd35h5wlswqq Bromin 0 12760 227543 222867 2026-07-17T09:12:15Z Aqchampion 8099 strol 227543 wikitext text/x-wiki {{Taklow| fetchwikidata=ALL | suppressfields= * | image2 = Br-TableImage.svg }} Elven gemyk ew '''bromin''', niver 35 e'n [[An Vosen Beriodek|Vosen Beriodek]]. Y arwodh ew '''Br'''. An hanow a dheu dhort an ger [[Grew|Greka]] ''bromos'', ow styrya fler. Peryllus ha dasoberus ew bromin. Pur gesknius ew, hag y ethen a wra omsettya war'n lagasow ha war'n skevens. Fest gwenonek ew, le ages 100mg ew dogen verwel. Nag eus gen bromin radn bewoniethel. E'n 19ves kansvledhen, medhogyon a worebma holanow bromid rag kudynnow nervus (haval ort kalmydhyon enjei dhe bobel Oos Viktoria). Na worebmys enjei lebmyn drefen aga bos nebes gwenonek. {{ill|Antoine Jérôme Balard|en}} a dhiskudhas bromin en 1826 en Montpellier, [[Pow Frynk]]. Ev a venja usya an hanow ''muride'', bes an Akademi Frynkek a erviras war an hanow bromin. Tednys ew bromin en mes a dhowr an mor en tiwysyansek. E'n termyn eus passyes askorrys o bromin en [[Kembra]], en Enys Môn. [[Ysrael]] a askorr meur anodho drefen halonekter an Mor Marow. Usys ew dhe wul kesstoffow organobromo, e'n diwysyansow ladher treghviles, en difudhellow tan ha medhegieth. An devnydh a organobromin rag difudhellow tan ha methyl bromid rag plaladhoryon a leha drefen prederow a-dro dhe'n nivel ozon. Poos atomek bromin ew 79.90, an poynt teudhi ew -7°C ha'n poynt bryjyon ew 59°C. Y dhosedh ew 3.1kg an liter. Lin rudh fler ew bromin. Thera atomow bromin en radn a'n liw usys dhe wul ''Tyrian purple''. Kevys o an liw purpur dhort kregyn ''Murex'', hag usys o gen emperours rag aga thogaow. ==Mirva== <gallery class="center" widths="175px" heights="150px"> Restren: Adição de bromo a alcenos.png |skeusennik|Banna bromin en dowr Restren: Antoine-Jerome Balard.jpg |skeusennik|Antoine-Jerome Balard Restren: Purpurküpe.jpg |skeusennik|Purpur Tyryek Restren: Old Associate Octel Plant - geograph.org.uk - 329873.jpg |skeusennik|Gweythva koth bromin ogas dhe Amlwch, Enys Môn, Kembra </gallery> [[Klass:Elvennow kymyk]] {{udn k}} quh7gtv2mgkxzt3wa29la3r94chy82z Hidrojen 0 12791 227539 220605 2026-07-17T07:45:30Z Aqchampion 8099 strol 227539 wikitext text/x-wiki {{Taklow| fetchwikidata=ALL | suppressfields= * | image2 = Gd-TableImage.svg }} Elven gemyk ew '''hidrojen''', niver onan e'n [[An Vosen Beriodek|Vosen Beriodek]]. Y arwodh gemyk ew '''H'''. An hanow a dheu dhort an geryow [[Grew|Greka]] ''hydro'' ha ''genes'', ow styrya furvya [[dowr]]. Hidrojen veu an elven gensa furvyes e'n Bobm Bras, an elven voyha pals e'n [[Ollvys|Univers]] ew, an elven gensa e'n vosen beriodek, an elven hag a voos an [[Howl]] ha'n [[Steren|ster]], ha'n gass moyha skav. Meur a bris ew hidrojen war an nor awos dowr ha trenkednow. Hidrojen ew 88% a atomow an Univers. En kres steren pekara'n Howl, an tempredh ughel (a-dro dhe 13 milvil gradh) ha dosedh ughel (200kg an liter) a wra kawsya dhe hidrojen 'leski', h.y. protons a omdedh rag furvya nuklesennow heliom, ow livra myns efan a nerthedh ha dewydnyans. An Howl a janj 600 milvil tunnas a hidrojen pub eylen dhe heliom. Etho hidrojen ew kunys ster. Dowr a synj 65% a boos an korf denel. Elven essensek dhe vewnans ew hidrojen awos y vos radn a [[TDN|DNA]]. Ema othem dhe'n korf denel a 2.5 liter a dhowr pub dydh oll moy po le. Hanter hebma ew yn furv diwes ha'n hanter aral avel boos. [[Restren:Emissions Spectra.webm|skeusennik|244x244px|Prov spektrum hidrojen]] Diskudhys veu hidrojen gen Henry Cavendish (1731-1810), onan a'n dus voyha golusek en [[Pow Sows]]. Ev a gemyskas livyow horn ha trenken sulfurik. An gass hag a dheuth o purloskadow. En 1781 ev a veu an kensa dhe dhiskwedhes bos dowr furvyes pan veu leskys hidrojen en ayr. Awos hebma, henwys veu hidrojen gen an kemegydh Frynkek a vri, Antoine Lavoisier. Ema dhe hidrojen dhew isotop aral, deuteriom gen udn nywtron e'n nuklesen ha tritiom gen dew nywtron e'n nuklesen. Tritiom a ell bos usys rag gul tanbellen 'hidrojen'. Usys o hidrojen rag gul gorholyon ayr. Woja droklam an Hindenburg en 1937, na veu usys gorholyon ayr namoy. Askorrys ew moy es 30 milvil tunnas an vledhen dhort gass naturel. Usys ew rag gul ammonya hag ena godeylyow. E'n dedhyow ma, nebes kyttrinyow ha kerri a ell usya hidrojen, hag e leverir y vos kunys rag an termyn a dheu. E'n keth fordh, hidrojen a alja bos an fordh dhe askorra tredan e'n termyn a dheu dre gesteudhans hidrojen. Nag ew an deknologieth avonsys lowr hwath, bes martesen e fydh an projekt ITER en [[Pow Frynk|Frynk]] kabm en-rag. Gass diliw, anvlasus ew. Tardhadow ew kemyskans a hidrojen hag ayr. ==Mirva== <gallery class="center" widths="175px" heights="150px"> Restren: Cavendish_Henry_signature.jpg |skeusennik|Henry Cavendish Restren: Hindenburg burning composite 1937.jpg |skeusennik|Gorhel ayr an Hindenburg ow leski Restren: Hydrogen fuel cell bus.jpg |skeusennik|Kyttrin ow tevnydhya hidrojen Restren: Castle Bravo 007.jpg |skeusennik|Tanbellen hidrojen Restren: EAST Tokamak plasma image3.jpg |skeusennik|Tokamak, jynn kesteudhans hidrojen Restren: David_-_Portrait_of_Monsieur_Lavoisier_(cropped).jpg |skeusennik|Antoine Lavoisier </gallery> [[Klass:Elvennow kymyk]] {{udn k}} r7nkhghaqmplqidvapvpw65a5l3ltd4 Volodymyr Zelenskyy 0 15030 227545 212460 2026-07-17T09:34:32Z Aqchampion 8099 klass 227545 wikitext text/x-wiki {{Den | fetchwikidata=ALL | onlysourced=yes | suppressfields= }} '''Volodymyr Zelensky''' (genys 25 mis Genver [[1978]]) yw politeger ukraynek. {{stokk-tus-europa}} [[Klass:Dinethyansow 1978]] [[Klass:Gesyoryon]] [[Klass:Gwarioryon bellwolok]] [[Klass:Gwarioryon fylm]] [[Klass:Gwarioryon lev]] [[Klass:Lewydhyon]] [[Klass:Ombrofyoryon]] [[Klass:Politegoryon a Europa]] 4re7ejrtfi78q1u19adzawb0eqgbdcs Edwin Hubble 0 15036 227540 222946 2026-07-17T07:54:24Z Aqchampion 8099 klass 227540 wikitext text/x-wiki '''Edwin Hubble''' o steronydh amerikanek. {{stokk-tus-sua}} [[Klass:Amerikanyon]] [[Klass:Dinethyansow 1889]] [[Klass:Fysegydhyon]] [[Klass:Mernansow 1953]] [[Klass:Soudoryon]] k7eyb2qk9gu7xftdpoifcgit1433cgd Bram Stoker 0 15249 227535 223272 2026-07-17T07:02:31Z Aqchampion 8099 klass 227535 wikitext text/x-wiki {{Den | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= }} '''Abraham Stoker''' (8 mis [[Mis Du|Du]] [[1847]] – 20 mis [[Ebrel]] [[1912]]) o awtour iwerdhonek a [[Romans|romansow]] ha hwedhlow berr. Aswonys yw hedhyw yn-dann an hanow "Bram" Stoker rag y romans Gothek ''[[Dracula]]'', dyllys yn [[1897]]. Dres y vewnans, moy aswonys o avel skoodhyer personel dhe'n gwarier [[Henry Irving]] hag avel dyghtyer negys yn Gwariva Lyceum yn [[Loundres]], o perghennys dhe Irving. [[Restren:Bram_Stoker_Plaque_Whitby_England.jpg|skeusennik|left|200px|Men kov dhe Stoker yn Whitby, [[Pow Sows]]]] ==Yowynkneth== Genys veu Stoker 8 Du 1847 yn 15 Marino Crescent, Clontarf, hemm yw yn rann Ogledhbarth [Dulyn]], [[Iwerdhon]]. Y das o Abraham Stoker (1799-1876), a Dhulyn, ha'y vamm o Charlotte Mathilda Blake Thornley (1818&ndash;1901), ha megys veu yn Konteth Sligo. Ev o an tressa a seyth flogh, an kottha o Syr Thornley Stoker. Eseli o an teylu a Eglos an Pluv, Clontarf, o eglos Gatholik, hag ena y feu besydhys pubonan a'n fleghes. Pur glav o yn y yowynkneth a-varr, mes ev a wellhas pan veu seyth bloodh. ==Avel tevesik== Ev a studhyas yn Kolji an Drynsys, Dulyn, ow kradhya yn [[Awgrym]]. Ev a dhallathas skrifa daswelyansow gwarivaow, ow tos ha bos koweth Henry irving. Yn 1878 Stoker a dhemedhis Florence Balcombe, mowes pur deg tantys a-gynsow gans [[Oscar Wilde]]. I a gavas unn mab, Irving Noel Stoker, genys 31 Kevardhu [[1879]]. Ev a dhendylas y vewnans dre skrifa niver meur a [[Romans|romansow]] barthusek, an huni moyha a vri yw ''Dracula'', dyllys yn [[1897]]. [[Restren:Dracula1st.jpeg|skeusennik|right|300px|Kudhlen an dyllans kynsa a Dracula]] ==Treylyans Kernewek== Treylyes veu ''Dracula'' ha ''Dracula's Guest'' dhe [[Kernewek|Gernewek]] gans [[Nicholas Williams]], dyllys gans Evertype yn [[2016]]. An treylyans yw yn [[Kernowek Standard]]. ==Rol a lyvrow== ===Romansow=== *The Primrose Path (1875) *The Snake's Pass (1890) *The Watter's Mou' (1895) *The Shoulder of Shasta (1895) *Dracula (1897) *Miss Betty (1898) *The Mystery of the Sea (1902) *The Jewel of Seven Stars (1903) *The Man (AKA: The Gates of Life) (1905) *Lady Athlyne (1908) *Snowbound: The Record of a Theatrical Touring Party (1908) *The Lady of the Shroud (1909) *Lair of the White Worm (1911) ===Kuntelyow a hwedhlow berr=== *Under the Sunset (1881) *Dracula's Guest (1914) Dyllys wosa y vernans gans Florence Stoker ===Hwedhlow na veu dyllys yn kuntelyow=== *Uncollected stories *Bridal of Dead (ken diwedh dhe' The Jewel of Seven Stars) *Buried Treasures *The Chain of Destiny *The Crystal Cup (1872)- dyllys gans 'The London Society' *The Dualitists; or, The Death Doom of the Double Born *The Fate of Fenella (1892), Chaptra 10, "Lord Castleton Explains" yn unnik. *The Gombeen Man *In the Valley of the Shadow *The Man from Shorrox' *Midnight Tales *The Red Stockade *The Seer ===Lyvrow nag yw fugieth=== *The Duties of Clerks of Petty Sessions in Ireland (1879) *A Glimpse of America (1886) *Personal Reminiscences of Henry Irving (1906) *Famous Impostors (1910) {{DEFAULTSORT:Stoker, Bram}} [[Klass:Dinethyansow 1847]] [[Klass:Godhyli]] [[Klass:Gorwirieth]] [[Klass:Istorioryon]] [[Klass:Mernansow 1912]] [[Klass:Skriforyon euth]] [[Klass:Skriforyon fugieth wothek]] 3pi9i4fm54j221xn53m0yprlblaxxya Pedro Almodóvar 0 15623 227536 225445 2026-07-17T07:10:41Z Aqchampion 8099 klass 227536 wikitext text/x-wiki {{Den | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= swydd, galwedigaeth, education, known, awards, soodh, alma}} '''Pedro Almodóvar Caballero''' (leveryans [[spaynek]]: [ˈpeðɾo almoˈðoβaɾ kaβaˈʝeɾo]; genys 25 mis Gwynngala [[1949]])<ref name="AAAS">{{Cite web|title=Book of Members, 1780–2010: Chapter A|url=http://www.amacad.org/publications/BookofMembers/ChapterA.pdf|publisher=American Academy of Arts and Sciences|access-date=15 April 2011}}</ref> yw kevarwodher fylm, skrinskrifer, askorrer ha gwarier kyns [[Spayn|spaynek]]. ==Devynnow== {{reflist}} {{stock-tus-spayn}} {{DEFAULTSORT:Almodóvar, Pedro}} [[Klass:Dinethyansow 1949]] [[Klass:Kevarwodhoryon re waynyas Pewas Akademi]] [[Klass:Lyjyon a Enor]] [[Klass:Marghogyon]] [[Klass:Skriforyon LKDT]] [[Klass:Skriforyon re waynyas Pewas Akademi]] [[Klass:Spaynyoryon]] 25jzuvkduzlbp914tircbv6nu6k393d Georges Méliès 0 15670 227530 225456 2026-07-17T06:10:14Z Aqchampion 8099 klass 227530 wikitext text/x-wiki '''Marie-Georges-Jean Méliès''' (/meɪˈljɛs/; Frynkek: [meljɛs]; 8 mis Kevardhu [[1861]] – 21 mis Genver [[1938]]) o ''illusionist'', gwarier ha kevarwodher fylm frynkek. {{DEFAULTSORT:Melies, Georges}} [[Klass:Dinethyansow 1861]] [[Klass:Frynkyon]] [[Klass:Gwarioryon fylm]] [[Klass:Gweythresoryon]] [[Klass:Istorioryon]] [[Klass:Kevarwodhoryon fylm]] [[Klass:Lyjyon a Enor]] [[Klass:Marghogyon]] [[Klass:Mernansow 1938]] [[Klass:Mernansow awos kanker]] [[Klass:Paris]] [[Klass:Ynkleudhyansow yn Europa]] odg24t5l8avjcev6bcbglxuokb355c9 Joseph Heller 0 15768 227532 212639 2026-07-17T06:28:01Z Aqchampion 8099 klass 227532 wikitext text/x-wiki '''Joseph Heller''' (1 mis Me [[1923]] – 12 mis Kevardhu [[1999]]) o awtour amerikanek. {{stokk-tus-sua}} [[Klass:Dinethyansow 1923]] [[Klass:Enys Hir]] [[Klass:Mernansow 1999]] [[Klass:Skriforyon fugieth amerikanek]] [[Klass:Ynkleudhyansow yn Evrek Nowydh]] e4mg5q68pgmbcqlyza5gcfm5xzhlz5u Alicia Witt 0 16270 227538 221712 2026-07-17T07:20:09Z Aqchampion 8099 klass 227538 wikitext text/x-wiki {{Den | fetchwikidata=ALL | onlysourced=yes | suppressfields= }} '''Alicia Roanne Witt''' (21 mis Est [[1975]]) o gwariores, kanores ha pianydhes amerikanek. [[Klass:Dinethyansow 1975]] [[Klass:Gwarioresow fylm amerikanek]] [[Klass:Gwarioresow lev amerikanek]] [[Klass:Gwarioresow pellwolok amerikanek]] [[Klass:Gwarioryon flogh]] [[Klass:Gwarioryon wariva amerikanek]] [[Klass:Kanoresow amerikanek]] [[Klass:Manykyns]] g9a7dimb3e2vh6ihhww2i2iff6k0vhx Roger Scruton 0 16479 227541 225607 2026-07-17T08:59:29Z Aqchampion 8099 klass 227541 wikitext text/x-wiki '''Syr Roger Vernon Scruton''' FBA FRSL (/ˈskruːtən/; 27 mis Hwevrer [[1944]]{{Spaced en dash}}12 mis Genver [[2020]]) o filosofer ha skrifer sowsnek. {{stock-tus-ru}} [[Klass:Dinethyansow 1944]] [[Klass:Filosofers art]] [[Klass:Komposydhyon]] [[Klass:Marghogyon Vacheler]] [[Klass:Mernansow 2020]] [[Klass:Mernansow awos kanker]] [[Klass:Sowson]] 3p1vliwzmijzbeehjzkaukfjp12p19a Brest 0 18916 227534 226509 2026-07-17T06:48:57Z Aqchampion 8099 raglavar 227534 wikitext text/x-wiki [[Restren:Château et Tour Tanguy.jpg|skeusennik|brest]] '''Brest''' yw cita an moyha poblus yn [[Pedn-an-Bës]]. [[Klass:Breten Vyghan]] [[Klass:Citys yn Europa]] [[Klass:Keynvor Atlantek]] rpsk1eity8t63k2iup2mm3lb22niob8 Gorsav hyns horn Holanek Lannanta 0 19316 227516 225878 2026-07-16T15:45:51Z Flynn Peck 18125 tregh nowydh 227516 wikitext text/x-wiki {{Kist kedhlow gorsav hyns horn |hanow=Holanek Lannanta |arwodh=nr |sowsnek=Lelant Saltings |imach=2009 at Lelant Saltings station - platform.jpg |le=Lannanta |kodgorsav=LTS |dyghtyer=Great Western Railway |kayys=1 |dedhyasygor=1978 }} '''Gorsav hyns horn Holanek Lannanta''' yw war [[Linen Baya Porthia]], ogas Lannanta. Yth esa parkya-ha-travalya komodyta rag vysytyoryon [[Porthia]] mes hemma a dhegeas yn mis Metheven 2019. Nyns eus meur a servisyow y'n gorsav ma. == Istori == Yth esa gorsav parkya-ha-travalya deklarys yn mis Genver 1977 gans kost a £174,000 (£116,000 a'n myns ma o rag sinellow). Profys o tyller yn [[Gorsav hyns horn Lannudhno|Lannudhno]] mes henn o anwiw awos an fordh dhibarth a'n A30 yn ogas. Ynwedh, yth esa [[kabester-tremena]] profys yn [[Porth Kubmyas]] rag gallosegi tri servis der eur yn le dew. Nyns o henna res wortiwedh. Ygerys veu an gorsav gans [[British Rail]] 27 mis Me 1978 gans park kerri rag 300 kerri. Tokyn diwfordh o £0.60. [[Konsel Konteth Kernow]] a brovias £35,000 rag drehevel an park kerri ha [[Penwyth (ranndir)|Konsel Ranndir Pennwydh]] a brovias £15,000 rag drehevel an kay. Y'n kynsa kav, yth esa ogas ha 136,000 tus ow viajya war'n linen, gans 3,000 kerri ow tevnydhya an park kerri yn nebes seythennyow. Wosa an sewena a'n towl, yth esa ystynnans dhe'n kay yn 1979 rag ostya trenow hirra. An komodyta parkya-ha-travalya a finsyas yn mis Metheven 2019 pan ygerys komodyta nowydh yn [[Gorsav hyns horn Lannudhno|Lannudhno]]. ==Servisyow== * Great Western Railway a ober servisyow war [[Linen Baya Porthia]] yntra {{Gorsav|Lannudhno}} ha {{Gorsav|Porthia}}. {{Dalleth hyns horn}} {{Linen hyns horn|linen=Great Western Railway<br/><small>[[Linen Baya Porthia]]</small>|kyns={{Gorsav|Lannudhno}}|liw=0A493E|nessa={{Gorsav|Lannanta}}|penn2={{Gorsav|Porthia}}}} {{s-end}} qi126mp0ap5ajgypt4d9t1f29m0d3eb Gorsav hyns horn Lannanta 0 19317 227514 226236 2026-07-16T15:33:13Z Flynn Peck 18125 tregh nowydh 227514 wikitext text/x-wiki {{Kist kedhlow gorsav hyns horn |hanow=Lannanta |arwodh=nr |sowsnek=Lelant |imach=Lelant station 150261 150233.jpg |le=Lannanta |kodgorsav=LEL |dyghtyer=Great Western Railway |kayys=1 |dedhyasygor=1877 }} '''Gorsav hyns horn Lannanta''' a serv gwig Lannanta. An gorsav yw war [[Linen Baya Porthia]]. == Istori == Ygerys veu an gorsav gans an [[Hyns Horn an West Meur]] 1 mis Metheven 1877 war aga linen skorr nowydh a [[Gorsav hyns horn Lannudhno|Lannudhno]] dhe [[Gorsav hyns horn Porthia|Borthia]]. Yth esa kay gwara yn ogas yn le komodytys titlys y'n gorsav. Deges o an gorsav yn kott yn 1955, yntra 4 mis Ebrel ha 14 mis Me. Traffik gwara a finsyas mis Me 1956 hag an gorsav a ober heb mayni a-lemmyn. Yth esa towlow dhe dhegea an gorsav mes Barbara Castle, Menyster rag Karyans, a sawyas an linen gowal. Yn 2022, yth esa ystynnans dhe'n kay rag ostya trenow gans pymp kocha. ==Servisyow== * Great Western Railway a ober servisyow war [[Linen Baya Porthia]] yntra {{Gorsav|Lannudhno}} ha {{Gorsav|Porthia}}. {{Dalleth hyns horn}} {{Linen hyns horn|linen=Great Western Railway<br/><small>[[Linen Baya Porthia]]</small>|kyns={{Gorsav|Porthreptor}}|penn1={{Gorsav|Porthia}}|liw=0A493E|nessa={{Gorsav|Holanek Lannanta}}|penn2={{Gorsav|Lannudhno}}}} {{s-end}} [[Klass:Gorsavow]] e5ltu7ofr1pa9cscw7stidbczhinp6z 227515 227514 2026-07-16T15:33:28Z Flynn Peck 18125 227515 wikitext text/x-wiki {{Kist kedhlow gorsav hyns horn |hanow=Lannanta |arwodh=nr |sowsnek=Lelant |imach=Lelant station 150261 150233.jpg |le=Lannanta |kodgorsav=LEL |dyghtyer=Great Western Railway |kayys=1 |dedhyasygor=1877 }} '''Gorsav hyns horn Lannanta''' a serv gwig [[Lannanta]]. An gorsav yw war [[Linen Baya Porthia]]. == Istori == Ygerys veu an gorsav gans an [[Hyns Horn an West Meur]] 1 mis Metheven 1877 war aga linen skorr nowydh a [[Gorsav hyns horn Lannudhno|Lannudhno]] dhe [[Gorsav hyns horn Porthia|Borthia]]. Yth esa kay gwara yn ogas yn le komodytys titlys y'n gorsav. Deges o an gorsav yn kott yn 1955, yntra 4 mis Ebrel ha 14 mis Me. Traffik gwara a finsyas mis Me 1956 hag an gorsav a ober heb mayni a-lemmyn. Yth esa towlow dhe dhegea an gorsav mes Barbara Castle, Menyster rag Karyans, a sawyas an linen gowal. Yn 2022, yth esa ystynnans dhe'n kay rag ostya trenow gans pymp kocha. ==Servisyow== * Great Western Railway a ober servisyow war [[Linen Baya Porthia]] yntra {{Gorsav|Lannudhno}} ha {{Gorsav|Porthia}}. {{Dalleth hyns horn}} {{Linen hyns horn|linen=Great Western Railway<br/><small>[[Linen Baya Porthia]]</small>|kyns={{Gorsav|Porthreptor}}|penn1={{Gorsav|Porthia}}|liw=0A493E|nessa={{Gorsav|Holanek Lannanta}}|penn2={{Gorsav|Lannudhno}}}} {{s-end}} [[Klass:Gorsavow]] 6tjfgyydcvmxndgfkjpvseen5vbrlqb Gorsav hyns horn Porthreptor 0 19318 227513 226313 2026-07-16T15:27:30Z Flynn Peck 18125 treghow nowydh 227513 wikitext text/x-wiki {{Kist kedhlow gorsav hyns horn |hanow=Porthreptor |arwodh=nr |sowsnek=Carbis Bay |imach=2009_at_Carbis_Bay_station_-_platform.jpg |le=Porthreptor |kodgorsav=CBB |dyghtyer=Great Western Railway |kayys=1 |dedhyasygor=1877 }} '''Gorsav hyns horn Porthreptor''' a serv gwig ha treth Porthreptor. An gorsav yw war [[Linen Baya Porthia]]. == Istori == [[Restren:Carbis Bay Railway Station. 1911 (50626841643).jpg|skeusennik|An gorsav yn 1911]] Ygerys veu an gorsav gans an [[Hyns Horn an West Meur]] 1 mis Metheven 1877 war aga linen skorr nowydh a [[Gorsav hyns horn Lannudhno|Lannudhno]] dhe [[Gorsav hyns horn Porthia|Borthia]]. An tyller a'n gorsav o gerys da gans havysi hag an amethvaow byghan a-dro dhe [[Hwel Providens]] a efanhas dhe vos gwig [[Porthreptor]], henwys war-lergh an gorsav. Yn 1899, an mester kyns a'n gorsav Richard James a dremenas 14 dydh yn prison rag beggya wosa kaletterow dre las. Traffik gwara a finsyas yn mis Me 1956. Yn mis Metheven 2021, [[Pennmenyster an Rywvaneth Unys|Pennmenyster]] [[Boris Johnson]] ha [[Peter Hendy]] a dhislennis arwodh gorsav nowydh, gwrys a veyn ha gwigh. == Ponsfordh Karrbons == [[Restren:Carbis Bay Viaduct 2009.jpg|skeusennik|Ponsfordh Karrbons]] Yma [[Ponsfordh]] Karrbons pellder byghan dres an gorsav troha Porthia. Gwrys yw a wrow dhyworth mengleudh ogas yn [[Tewydnek]]. Yma tri kay peulyow ow skoodhya peswar gwaregow gans hirder kowal a 71 meter. == Komodytys == Yma park kerri byghan y'n fordh-entra gans onan brassa yn ogas. Yma stallow diwros, bynkyow, ha gweresvaow. Drefen heb mayni yw an gorsav, res yw dhywgh preni toknys kyns, po dhyworth an gwithyas war'n tren. ==Servisyow== * Great Western Railway a ober servisyow war [[Linen Baya Porthia]] yntra {{Gorsav|Lannudhno}} ha [[Porthia]]. {{Dalleth hyns horn}} {{Linen hyns horn|linen=Great Western Railway<br/><small>[[Linen Baya Porthia]]</small>|kyns={{Gorsav|Porthia}}|liw=0A493E|nessa={{Gorsav|Lannanta}}|penn2={{Gorsav|Lannudhno}}}} {{s-end}} [[Klass:Gorsavow]] 8psh5fudw5i3tf2z817xzn8o8ivbdig Charles R. Gay 0 19395 227522 226289 2026-07-16T18:24:54Z Flynn Peck 18125 klass 227522 wikitext text/x-wiki {{Den|qid=Q78817072|fetchwikidata=ALL}} '''Charles Richard Gay''' (14 mis Gwynngala 1875 – 23 mis Meurth 1946) o arghanser [[Pobel an Statys Unys|Amerikanek]], neb a sodhas avel lewydh a'n [[Keschanj Stock a Evrek Nowydh]]. == Bewnans yowynk == Gay o genys yn [[Brooklyn]], 14 mis Gwynngala 1875. Ev o mab a Charles Abram Gay hag Anna Mitchell Gay. Y vroder yowynka o Robert Malcolm Gay, professor [[Sowsnek]] a vri. Ev o dyskys yn Skol Boblek Brooklyn 35 kyns owth attendya an ''Brooklyn Polytechnic Institute'' (hedhyw hemm yw rann a'n Skol Tandon Evrek Nowydh a Ynjynorieth). == Resegva == Wosa "owth omworra yn an negysyow surheans tan, arghantieth, ha glow kowlwerth," ev a brenas y esedh hag a veu esel a'n Keschanj Stock a Evrek Nowydh yn 1911, ha wosa 4 bledhynnyow ev a fondyas an kowethyans ''Gay & Goepel''. Yn 1919, ev a gesunyas y gowethyans (henwys y'n eur na avel ''Charles R. Gay & Co.'') gans ''Whitehouse & Co.'', martesen an kottha kowethyans war'n Keschanj. Yn 1935, ev o kespar henavek yn ''Whitehouse & Co.'' (gans sodhvaow war'n leur 20ves a 1 Stret Fos), ev o etholys dhe vos lewydh a'n Keschanj, wosa [[Richard Whitney]]. Gay a sodhas 3 termys avel lewydh, owth omdenna yn mis Me 1938. Ev o lewydh dres oos kales rag an Keschanj ha marghasow arghansek, hag ev a viajyas yn fenowgh dhe [[Washington, D.C.]] rag metya gans an [[Desedhek Sekerdoryon ha Keschanj]] ha rag bos kevrennek a wovynadowyow Senedh. Wosa y derm avel lewydh a'n Keschanj, ev a veu penn a ''Winthrop, Whitehouse & Co.'', kowethyans sekerdoryon koth fondys yn 1828. Y'n eur a y vernans, ev a sodhas war an bordh a gevarwodhoryon a'n [[Arghanti Erbysyon Dime]]. == Bewnans personel == [[Restren:New York Stock Exchange Head at Senate hearing. Washington D.C., March 2. Charles R. Gay, President of the New York Stock Exchange, seems in a pensive mood as he listens to testimony during LCCN2016871263.tif|skeusennik|399x399px|Gay yn goslowva Senedh yn Washington ow koslowes orth dustuni dres goslowva a'n Kessedhek Senedh Arghansereth Hyns Horn yn 1937]] Yn 1898, ev a dhemedhis Jennie Campbell Bowdish, myrgh a'n Revrond Wellesley Wellington Bowdish ha Jennie Elizabeth Bowdish. I a drigas yn 440 East 19th Street yn an tregh [[Flatbush]] a Vrooklyn. War-barth, Jennie and Charles o an gerens a 1 mab: * William Campbell Gay, esel a'n Keschanj Stock a Evrek Nowydh, trigys yn [[Halesite]] war [[Enys Hir]]. Ev a dhemedhis Evelyn W. Sherman. Charles o fydhys avel esel a'n Klavji Methodek Brooklyn hag Eglos Vethodek a Sen Mark hag esel a'n bordh a Golji Dickinson yn Carlisle, [[Pennsylvani]], an Klub Mebyon Flatbush, hag an YMCA. Ev a verwis y'n Klavji Methodek 23 mis Meurth 1946. Yth esa solempnyans kov synsys rag Gay yn Eglos an Drynses yn Manhattan. [[Klass:Amerikanyon]] [[Klass:Dinethyansow 1875]] [[Klass:Mernansow 1946]] 30qycs1ckqgo6pqfeww21pl3xr0wamx Therese Grünbaum 0 19396 227524 226290 2026-07-16T18:27:28Z Flynn Peck 18125 klass 227524 wikitext text/x-wiki {{Den|qid=Q7782918|fetchwikidata=ALL|spouse=Johann Christoph Grünbaum}} '''Therese Grünbaum''' (24 mis Est 1791 – 30 mis Genver 1876) o soprano ostrian ha kanores a wariow kan. == Bewnans == Therese Grünbaum o genys yn [[Wien]] dhe hembrenkyas ha komposydh ostrian [[Wenzel Müller]] (1767–1835) hag y gynsa gwreg Magdalena Reinichsthal (1765–1794). Therese a studhyas ilow gans hy thas hag hi a dhallethas war wariva y'n rann a Lilli yn ''Das Donauweibchen'' gans [[Ferdinand Kauer]] ha hi o flogh hwath. Yn 1807, Grünbaum a gemeras offis avel kanores yn an Wariva [[Praha]], hag yn 1815 [[Carl Maria von Weber]] a gomposyas gwel hag aria arbennik rag hy gwrythyans a'n rann ditlys a ''Héléna'' gans [[Étienne Méhul]]. Yn 1816 hi a wayas tre dhe Wien, hag yn 1819 y'n Wariva Kärntnertor, hi a ganas Kärntnertor y'n kynsa gwrythyans yn Wien a [[Otello]] gans [[Gioachino Rossini]]. A-dhia 1818 dhe 1828, hi a ganas y'n Gwari Kan a'n Lys yn Wien. Yn 1823, hi a wrug an rann a Eglantine yn ''Euryanthe'' gans Weber. Ynwedh hi a ganas rannow ostyas yn [[Munich]] (1827) hag yn [[Berlin]] (1828–1830).<ref>''Oxford Grove Book of Opera Singers: Therese Grünbaum''. Oxford University Press. 2009.</ref> Wosa owth omdenna rag hy resegva geskan rag achesonys yeghes, Grünbaum a ygeris skol ilow yn Berlin. Hi a verwis yn Berlin. Yn 1813, Grünbaum a dhemedhis tenor [[Johann Christoph Grünbaum]] (1785–1870) hag yth esa diw myrghes ([[Caroline Grünbaum]], 1814–1868, hag Ottilia, 1816–1817) hag dew mebyon (Carl yn 1815 ha Joseph yn 1816), oll o kanoryon.<ref>http://www.weber-gesamtausgabe.de/en/A000692</ref> == Rol a dhevynnow == <references /> [[Klass:Kanoresow]] [[Klass:Dinethyansow 1791]] [[Klass:Mernansow 1876]] [[Klass:Ostrians]] 6cdcuelu8da1n14o9c6sz7wguixa34k Devnydhyer:Flynn Peck 2 19424 227526 227405 2026-07-16T19:29:19Z Flynn Peck 18125 227526 wikitext text/x-wiki {{Babel|en|kw-2|nl-2|cy-1}} ===Erthyglow=== [[Devnydhyer:Flynn Peck/erthyglow|Ottomma an rolyow]] === Treylyansow gwrys genev/profys dhymm === [[Devnydhyer:Flynn Peck/treylyansow|Ottomma an rol]] === Treylyansow govynnys === * ''pectoral'' * ''[[:en:Countershading|countershading]]'' (<s>liwyans erbynn</s> (?)) * ''[[:en:Ectotherm|ectotherm]]''[-ic] (mestesel?) * [[:en:Factorial|''factorial'']] (faktoriel?) * [[:en:Coefficient|''coefficient'']] (faktor liesheor?) * ''[[:en:Tetrahedron|tetrahedron]]'' * ''[[:en:Tentacle|tentacle]]'' (dihaval orth bregh, stifoges y's teves breghow '''ha''' ''tentacles'') * ''[[:en:Mollusc|mollusc]]'' (mollusk) * ''[[:en:Cephalopod|Cephalopod]]'' (Cefalopod?) * ''[[:en:Geyser|geyser]]'' * ''[[:en:Fumarole|fumarole]]'' * ''[[:en:Obsidian|obsidian]]'' (gweder loskvenydhyek, gweder du, gweder pur dhu?) * ''[[:en:Vocaloid|vocaloid]]'' (levell, kanell, vokaloyd?) * ''volatile'' (both generally and [[:en:Volatile_(astrogeology)|geologically]]) * ''dissect'' (dewfolsa?) (yn-kever loskvenydhyow) ** ''dissection'' (dewfolsans?) * ''[[:en:Latitude|latitude]]'' * ''[[:en:Longitude|longitude]]'' * ''[[:en:Stratosphere|stratosphere]]'' (kas yw genev stratosfer) === Kistow Devnydhyer === {{userbox|border-c=#999999|border-s = 1|id-fc=black|id-c=#ffb4ff|info-c=white|info-fc=black |id = they/them<br>ins/agans |info-a=center|id-a = center|id-s = 12|info-s = 8 |info=Rakhenwyn an devnydhyer ma.}} {{userbox|border-c=#ffe4e1|id=[[Image:gay flag.svg|40px]]|id-c=white|info=An devnydhyer ma yw '''[[LKDT|kwir]]'''. |info-c=#fff0f5|nocat = {{{nocat|}}} }} {{userbox|border-c = #000000|id=[[File:Flag of Cornwall.svg|45px]]|id-c=#ffffff |info=An devnydhyer ma a skoodh an anserghogeth a [[Kernow|<span style="color:white">'''Gernow'''</span>]]. |info-c=#000000|info-fc=#ffffff|nocat = {{{nocat|}}} }} 09x3a9uh3hv7uzvv3vkkhq0re3346qo Devnydhyer:Flynn Peck/sandbox 2 19432 227525 227401 2026-07-16T18:44:50Z Flynn Peck 18125 227525 wikitext text/x-wiki {{Fixkw}} [[Restren:Augustine_volcano_Jan_24_2006_-_Cyrus_Read.jpg|alt=Loskvenydh bras war enys gans mog a-dro dhe'n topp|skeusennik|310x310px|[[Loskvenydh Augustine]] yn [[Alaska]] dres tardhans yn 2006]] '''Loskvenydh''' yw tardhell po fols y'n [[Krestennen (dororieth)|grestennen]] a [[Planet|blanet]] po neppyth a'n par na neb a alow [[lava]] pooth, [[lusu loskvenydhyek]], ha [[Gassys loskvenydhyek|gassys]] dhe skeusi rag [[kistven magma]] yn-dann dhor.<ref>Canon-Tapia, Edgardo; Szakács, Alexandru, eds. (2010). "1: What is a volcano?". ''What is a Volcano?''. Geological Society of America. p. 3. ISBN 9780813724706.</ref> War[[Dor|'n Norvys]], loskvenydhyow yw kevys yn fenowgh le may platys tektonek a [[Or folsek|fols]] po a [[Or keskeverek|geskever]], ha drefen an brassa rann a'n oryon plat yw yn-dann vor, an brassa rann a loskvenydhyow yw kevys yn-dann vor. Rag ensampel, [[keyn kres-keynvor]] kepar ha'n [[Keyn Kres-Atlantek]] a gaws loskvenydhyow gans platys tektonek folsek hag an [[Kylgh a Dan]] Hebask a gaws loskvenydhyow gans platys tektonek keskeverek. Loskvenydhyow neb a omsew dhyworth aktivita tektonek folsek yw antardhek mes an re na dhyworth aktivita keskeverek a dardh yn hedardh.<ref name=":0">"geology". ''The Ultimate Visual Dictionary''. DK Pub. 2012. pp. 272–293. ISBN 978-0-1434-1954-9.</ref><ref name=":2">https://macdonald.faculty.geol.ucsb.edu/papers/Macdonald%20Mid-Ocean%20Ridge%20Tectonics.pdf</ref> Ynwedh, loskvenydhyow a yll furvya le mayth yma tennans ha tanowheans a'n platys an grestennen, kepar hag y'n [[Fols Afrikanek a'n Est]], an [[loskvenydhva Wells Grey-Clearwater]], hag an [[Fols Rio Grande]] yn [[Amerika Gledh]]. Loskvenydhyow dhe-ves a oryon plat yw drefen [[Diapir|diapirys]] dhyworth an [[or koloven–pall]] henwys [[Ughres pall|ughresow pall]], 3000 kilometrow a-woles dhe'n dor. Hemm a omsew yn [[Tyller tomm (dororieth)|tylleryow tomm]] po [[Loskvenydh isplat|loskvenydhyow isplat]], le mayth an ughres a yll tanowhe an grestennen ha kawsya [[Enys loskvenydhyek|enesek loskvenydhyek]] drefen an gwayans didorr a'n plat tektonek, rag ensampel an [[tyller tomm Hawaii]].<ref name=":3">https://www.bgs.ac.uk/discovering-geology/earth-hazards/volcanoes/how-volcanoes-form-2/#:~:text=Volcanoes%20form%20here%20in%20two,produces%20an%20island%2Darc%20volcano</ref> Dell yw usys, loskvenydhyow nag yw gwrys yn [[Or treusfurvyek|oryon tektonek treusfurvyek]], le mayth yma dew platys ow slynkya dres an eyl y gila. Loskvenydhyow, selys war aga menowghter a dardhans po aktivita, yw klassys avel [[Loskvenydh byw|byw]], yn kosk, po difudhek.<ref name=":1">https://www.usgs.gov/observatories/yvo/news/active-dormant-and-extinct-clarifying-confusing-classifications</ref> Loskvenydhyow byw a’s teves istori a dardhans hag gwirhaval yns dhe dardha arta, ha loskvenydhyow difudhek y's teves pennfenten vagma vyth. Loskvenydhyow yn kosk ny dardhens a-dhia dermyn pell – dell yw usys an dalleth a'n [[Holocin]], nans yw a-dro dhe 12,000 bledhynnyow – mes i a yll tardha arta. Byttegyns, loskvenydhyow yn kosk yw yn hwir "byw".<ref name=":1" /> An klassys ma nag yw a unn eghen yn tien; i a yll gorgudha yn nebes kasys.<ref name=":0" /><ref>https://www.worldatlas.com/articles/when-is-a-volcano-considered-active-dormant-or-extinct.html</ref><ref>https://education.nationalgeographic.org/resource/volcanoes/</ref> Tardhansow bras a yll nasya tempredh ayrgylghyek awos lusu ha dagrennigow a [[Trenken loskvenek|drenken loskvenek]] a gudh an Howl hag a woyeynha an [[torngylgh]]. Yn istori, tardhansow loskvenydhyek a gawsyas [[Gwav loskvenydhyek|gwavow loskvenydhyek]], owth omsewya yn divotter gordhroglammek.<ref>https://doi.org/10.1146%2Fannurev.ea.16.050188.000445</ref> Yma loskvenydhyow war blanetow erel. Rag ensampel, yma meur a loskvenydhyow war [[Gwener (planet)|Wener]]<ref>https://doi.org/10.1029%2F2023je007753</ref> ha [[Meurth (planet)|Meurth]]<ref>https://www.nasa.gov/solar-system/nasa-confirms-thousands-of-massive-ancient-volcanic-eruptions-on-mars/</ref>. Yn 2009, yth esa paper dyllys ow profya styryans nowydh rag loskvenydh ow komprehendya argerdhow kepar ha [[Rewloskvenydh|rewloskvenydhyow]]. An profyans ma a lever an styrans avel hemma: 'bolgh war'n arenep a blanet po loor le may magma, avel styrys rag an korf, ha/po gass magmatek yw tardhys.'<ref>https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2009AGUFM.V21H..08L/abstract</ref> == Tektonieth blat == {{Chif|Tektonieth plattys}} Herwydh an dybieth a dektonieth blat, an [[mengylgh]] an Nor (y blisken), yw terrys yn 16 platys brassa ha nebes platys byghanna erel. An re ma a way yn lent heb diwedh, drefen [[kestegyans]] y'n [[Pall an Norvys|pall]], hag an brassa rann a aktivita loskvenydhyek war'n bys yw a-hys oryon plat, le mayth yma platys ow keskeverya (ha mengylgh yw distruys) po yma platys ow folsa (hag yma mengylgh nowydh ow pos gwrys).<ref>Schmincke, Hans-Ulrich (2003). ''Volcanism''. Berlin: Springer. pp. 13–20. ISBN 9783540436508.</ref> Dres an displegyans a dybieth dhororiethel, yth esa nebes tybyansow neb a alowas an gorrans yn bagas a loskvenydhyow yn termyn, tyller, kesweyth, ha komposyans. Yth esa edhom dhe dhisplegya an tybyansow ma y'n dybieth. Rag ensampel, nebes loskvenydhyow yw ''[[Loskvenydhva liesgenynnyk|liesgenynnyk]]'' gans moy es unn oos a aktivita dres aga istori; loskvenydhyow erel neb a verwis wosa ow tardha unweyth yw ''[[Loskvenydhva ungenynnyk|ungenynnyk]]'' ha loskvenydhyow a'n par ma yw gorrys yn fenowgh war-barth yn bagas yn unn tyller.<ref>https://www.futurity.org/monogenetic-volcano-2652672-2/</ref> === Oryon plat folsek === {{Chif|Or folsek}} [[Restren:Spreading ridges volcanoes map-kw.svg|skeusennik|402x402px|Mappa ow tiskwedhes an oryon plat folsek hag loskvenydhyow isayrel a-dhiwedhes (dre vras yn oryon keskeverek)]] Y'n [[Keyn kres-keynvor|keynow kres-keynvor]], dew [[Plat tektonek|platys tektonek]] a fols ha karrek domm an pall a serth yn-dann an [[Krestennen geynvorek|grestennen geynvorek]] tanowhys. An iselheans a waskedh y'n garrek a omsew dhe omlesans [[Argerdh adyabatek|adyabatek]] hag an teudhans rannel a'n garrek, ow kawsya loskvenydhyow hag ow kwruthyl krestennen geynvorek nowydh. An rann vrassa a oryon plat folsek yw a-barth woles dhe'n keynvoryow, hag ytho an rann vrassa a aktivita loskvenydhyek yw yn-dann vor, ow furvya [[dor mor]] nowydh. [[Tardhell dhowrtesel|Tardhellow dowrtesel]] yw dustuni a'n eghen a aktivita loskvenydhyek. Enesow loskvenydhyek yw furvys le mayth an keyn kres-keynvor yw a-ugh dhe nivel mor, kepar ha [[Island|Rewenys]].<ref>Schmincke 2003, pp. 17–18, 276.</ref><ref name=":2" /> === Oryon plat keskeverek === {{Chif|Or keskeverek}} Parthow [[istennans]] yw tylleryow le mayth yma dew platys, dell yw usys plat keynvorek ha plat brastiryel, a gesskwatt. An plat keynvorek a istenn (a sedh a-woles dhe'n plat brastiryel), ow furvya kleys down yn ogas a'n arvor. Yn argerdh henwys [[fluksteudh]], dowr dyllys dhyworth an plat owth istenna a iselha an tempredh a'n genn pall a-wartha, ytho wo kwruthyl [[magma]]. Dell yw usys, an magma ma yw pur [[Glusedh|lusek]] awos an synsas [[sylyka]] ughel, ytho an magma ny dhrehedhes an enep mes [[Ynherdhyans tanek|a woyeynha hag a solydha yn dowr down]]. Mars an magma a dhrehedh an enep, y fydh loskvenydh furvys. Ytho parthow istannans yw kerghynnys gans kadonyow a loskvenydhyow henwys [[Gwarak loskvenydhyek|gwaregow loskvenydhyek]]. Ensamplys tipek yw an loskvenydhyow y'n [[Kylgh a Dan]] an Hebask, kepar ha'n [[Loskvenydhyow Kaskayd]], an [[enesek Nihonek]], ha'n enesow a'n est a [[Indonesi]].<ref>Schmincke 2003, pp. 18, 113–126.</ref><ref name=":0" /> === Tylleryow tomm === {{Chif|Tyller tomm (dororieth)}} [[Tyller tomm (dororieth)|Tylleryow tomm]] yw arenebedhow loskvenydhyek krysys dhe vos furvys gans [[Ughros pall|ughrosow pall]], godybys dhe vos kolovennow a stoff tomm ow serthi dhyworth an or kolonnen-pall. Avel gans keynyow kres-keynvorek, an garrek ball a wra teudhans diwaskans. Hemm a dhinyth meur a vagma. Awos platys a way a-dreus dhe ughrosow pall, pub loskvenydh yw anweythresek wosa ow tryftya dhe-ves a'n ughros, hag yma loskvenydhyow nowydh gwys le mayth an plat a avons a-dreus dhe'n ughros. An [[Enesow Hawaii]] yw krysys dhe vos furvys y'n maner ma, ha'n [[Playn Snake River]], gans Yellowstone ow pos rann a'n plat a Amerika Gledh a-ugh dhe'n [[tyller tomm Yellowstone]] a-lemmyn.<ref>Schmincke 2003, pp. 18, 106–107.</ref><ref name=":3" /> Byttegyns, an wodybieth ughros pall re beu govynnys.<ref>Foulger, Gillian R. (2010). ''Plates vs. Plumes: A Geological Controversy''. Wiley-Blackwell. ISBN 978-1-4051-6148-0.</ref> === Folsans brastiryel === {{Chif|Fols}} Ughrosans sostenys a garrek ball tomm a yll displegya a-woles dhe'n pervedh a vrastir hag omsewya dhe folsans. Spysow a-varr a folsans a vysk [[Basalt liv|basaltys liv]] hag a yll avonsya dhe folsa plat yn tien.<ref>Philpotts, Anthony R.; Ague, Jay J. (2009). ''Principles of igneous and metamorphic petrology'' (2nd ed.). Cambridge, UK: Cambridge University Press. pp. 380–384, 390. ISBN 9780521880060.</ref><ref>Schmincke 2003, pp. 108–110.</ref> Ena, or plat folsek a dhispleg ynter an dew hanteryow a'n plat folsys. Byttegyns, folsans a fyll yn fenowgh dhe folsa yn tien an mengylgh (kepar hag yn [[awlakogen]]), ha folsansow fyllis a's teves loskvenydhyow ow tardha [[Kevres magma alkalin|lava alkali]] po [[Karbonatit|karbonatitys]]. Ensamplys yw an loskvenydhyow a'n [[Fols Afrikanek a'n Est]].Philpotts & Ague 2009, pp. 390–394, 396–397.<ref>Philpotts & Ague 2009, pp. 390–394, 396–397.</ref> == Nasyow loskvenydhyek == [[Restren:007 Volcano eruption of Litli-Hrútur in Iceland in 2023 Video by Giles Laurent.webm|skeusennik|Gwydhyow a lava owth amovya hag ow hwythfi y'n tardhans a Litli-Hrútur ([[Fagradalsfjall]]), [[Rewenys]], 2023]] Rag loskvenydh, yma edhom rag kreun a vagma teudh (r.e. [[kistven magma]]), toll rag alowa magma dhe serthi dres an grestennen, ha tardhell rag alowa an magma dhe skeusi a-ugh dhe'n arenep avel lava. An stoff loskvenydhyek tardhys (lava ha tefra) a-dro dhe'n dardhell yw henwys edyfys loskvenydhyek, pigorn po menydh yw yn tipek.<ref name=":0" /><ref>https://www.nps.gov/subjects/volcanoes/anatomy-of-a-volcano.htm</ref> An tybyans moyha kemmyn yw a venydh [[Pigorn|pigornek]], ow trewa lava ha gassys gwenonek dhyworth toll war'n topp; byttegyns, hemm a dheskif onan a veur a eghennow a loskvenydh. An nasyow a loskvenydhyow yw a lies eghen. An kesweyth ha fara a loskvenydhyow a greg war nebes taklow. Yma nebes loskvenydhyow gans toppys furvys gans [[Krommdo lava|krommdohow lava]] yn-dar toll war'n topp. Hag yma re erel gans nasyow tirwedh kepar hag [[Ughelgompesen|ughelgompesennow]] fest bras. Tardhellow neb a dhyll stoff loskvenydhyek (ow komprehendya lava ha [[Lusu loskvenydhyek|lusu]]) ha gassys (dre vras ethen ha gassys magmatek) a yll displegya yn neb le war'n [[tirfurv]] hag a yll kawysa pigern byghanna kepar ha gans [[Puʻu ʻŌʻō]] war [[Kīlauea|Gīlauea]] yn [[Hawaii]]. Tollow bras nag yw war'n topp pupprys hag a yll bos lenwys gans lynnyn kepar ha gans [[Lynn Taupō]] yn [[Mordir Nowydh]]. Nebes loskvenydhyow a yll bos nasyow tirfurv isel, kales dhe aswon hag i a yll bos tewl awos argerdhow dororiethel.<ref name=":0" /><ref>https://www.usgs.gov/volcanoes/kilauea/science/puuoo-eruption-lasted-35-years</ref><ref>https://www.britannica.com/place/Lake-Taupo</ref> Eghennow erel a loskvenydh a gomprehend [[Loskvenydh leys|loskvenydhyow leys]], kesweythyow ankowethys yn fenowgh gans aktivita magmatek; ha [[Rewloskvenydh|rewloskvenydhyow]], dres oll war nebes loryow a [[Yow (planet)|Yow]], [[Sadorn (planet)|Sadorn]], ha [[Nevyon (planet)|Nevyon]]. Loskvenydhyow leys a duedh dhe vos yeynha yn arwedhek es loskvenydhyow [[Karrek danek|tanek]] saw mars an loskvenydh yw yn hwir tardhell a loskvenydh tanek. === Tardhellow fols === {{Chif|Tardhell fols}} [[Restren:Lakagigar Iceland 2004-07-01.jpg|alt=Tir difeyth loos ha gwerwyn gans pigorn y'n kres an fram|skeusennik|Tardhell fols [[Laki]] yn [[Rewenys]], an bennfenten a'n chanjyans meur hinek a 1783–84. Yma kadon a loskvenydhyow a-hys y hirder.]] [[Tardhell fols|Tardhellow fols loskvenydhyek]] yw kevys dre vras yn oryon plat folsek. Tardhell fols yw torr gwastas linyek dres may [[Mafik|lava basaltek]] a sord. Loskvenydhyow a'n par ma yw antardhek ha'n lava basaltek a duedh dhe bos le glusek hag a solydha yn lent. Rag henna, yma [[ughelgompesen loskvenydhyek]]. I a furv yn fenowgh loskvenydh skoos.<ref name=":0" /><ref name=":4">[https://www.nps.gov/articles/000/shield-volcanoes.htm#:~:text=Hawai'i%20Volcanoes%20National%20Park,active%20volcano%20on%20the%20planet. https://www.nps.gov/articles/000/shield-volcanoes.htm#:~:text=Hawai'i%20Volcanoes%20National%20Park,active%20volcano%20on%20the%20planet.]</ref> === Loskvenydhyow skoos === {{Chif|Loskvenydh skoos}} [[Restren:Skjaldbreidur Herbst 2004.jpg|alt=Menydh bras hag efan yn goon Rewenys|kledh|skeusennik|290x290px|Skjaldbreiður, loskvenydh skoos dhe biw hanow a styr "skoos efan"]] Loskvenydhyow skoos, henwys rag aga frofilys efan skoosek, yw furvys gans an tardhans a lava basaltek po andesytek isel-glusek neb a yll resek yn hirbel dhyworth tardhell. Ny dardhons yn hwordhroglammek dell yw usys, gans tardhansow efanek jentyl.<ref name=":0" /> Magma isel-glusek yw isel yn silika yn tipek, ytho loskvenydhyow skoos yw moy kemmyn yn settyansow keynvorek es brastiryel. An kadon loskvenydhyek Hawaiiek yw kevres a bigern skoos, hag kemmyn yns yn Rewenys ynwedh.<ref name=":4" /> [[Olympus Mons]], loskvenydh meurthek difudhek yw an brassa loskvenydh aswonys y'n [[system howlek]].<ref>https://www.britannica.com/place/Olympus-Mons</ref> === Krommdohow lava === {{Chif|Krommdo lava}} [[Restren:East Dome Mount St. Helens.jpg|skeusennik|Krommdu est, krommdu lava war'n tenewen est a [[Menydh S. Helens]]]] [[Krommdo lava|Krommdohow lava]], henwys ynwedh loskvenydhyow krommdo, a's teves tenwennow serth bothfurvek drehevys gans tardhansow lent a lava glusek, rag ensampel [[Rhyolit]].<ref name=":0" /> Treweythyow furvys yns a-berth y'n toll chif a dardhans loskvenydhyek kyns, [[Menydh S. Helens|Menydh Sen Helens]] yw yndelna, mes i a yll furvya yn anserghek, [[Menydh Lassen]] yw yndelna. Haval dhe [[Loskvenydh gweliek|loskvenydhyow gweliek]], i a yll tardha yn hwarow, mes an lava ny resek pell. === Kelgrommdohow === Kelgrommdohow yw furvys le mayth yma lava yniys war-vann, ow kawsya an arenep dhe vothhe. An [[tardhans 1980 a Venydh S. Helens]] o ensampel; lava a-woles dhe'n arenep a'n menydh a wrug both, henn a dhiskar wosa henna. === Pigern regydh === {{Chif|Pigorn loskvenydhyek|Pigorn regydh}} [[Restren:Izalco Volcano.jpg|skeusennik|[[Loskvenydh Izalco]], an yowynka loskvenydh yn [[El Salvador]]]] Pigern regydh a omsew dhyworth tardhansow a rannow byghan a [[skoria]] ha [[Karrek Byroklastek|pyroklastegyon]] (an dhew a omhevel regydh, ytho an hanow a'n eghen ma) neb a greun a-dro dhe'n dardhell. Hemm a yll bos tardhansow kott neb a askorr bre bigornek 30-400 metrow ughel. An brassa rann a bigern regydh a dardh unweyth hepken ha nebes a yll bos kevys yn [[Loskvenydhva ungenynnyk|loskvenydhvaow ungenynnyk]] neb a yll komprehendya nasyow erel neb a furv pan vagma a gestav dowr, kepar ha [[maar]] ha [[Kylgh tuff|kylghyow tuff]].<ref>David S.G. Thomas and Andrew Goudie (eds.), ''The Dictionary of Physical Geography'' (Oxford: Blackwell, 2000), 301. ISBN 0-631-20473-3.</ref> Pigern regydh a yll furvya avel [[Pigorn parasitek|tardhellow tenewen]] war loskvenydhyow brassa, po hwarvos i honan. [[Parícutin]] yn [[Meksiko]] ha [[Sunset Crater]] yn [[Arisona]] yw ensamplys a bigern regydh. Yn [[Meksiko Nowydh]], [[Caja del Rio]] yw [[loskvenydhva]] a voy es 60 pigern regydh. Selys war imajys lorell, pigern regydh a yll hwarvos war gorfow erel y'n [[system howlek]] ynwedh, war'n arenebow a [[Meurth (planet)|Veurth]] ha'n [[Loor]].<ref>Wood, C.A. (1979). "Cindercones on Earth, Moon and Mars". Lunar and Planetary Science. X: 1370–1372.</ref><ref><nowiki>https://doi.org/10.1016%2Fj.icarus.2007.10.023</nowiki></ref><ref><nowiki>https://doi.org/10.1016%2Fj.icarus.2011.11.030</nowiki></ref><ref><nowiki>https://doi.org/10.1002%2Fjgre.20060</nowiki></ref> === Loskvenydhyow gweliek === {{Chif|Loskvenydh gweliek}} [[Restren:Mount Vesuvius Araucaria.jpg|skeusennik|[[Menydh Vesuvius]], loskvenydh gweliek yn [[Itali]]]] Loskvenydhyow gweliek yw menydhyow ughel pigornek gwrys a frosow lava ha [[tefra]] yn gwiskasow tereylyek, an [[Gweli|gweliow]] y'n hanow. Ensamplys a gomprehend [[Menydh Fuji]] yn [[Nihon]], [[Loskvenydh Mayon]] y'n [[Filipinys|Enesow Felyp]], ha [[Menydh Vesuvius]] ha [[Stromboli]] yn [[Itali]]. [[Lusu loskvenydhyek|Lusu]] gwrys gans an [[Tardhans hedardh|tardhansow hedardh]] a loskvenydhyow gwelisk re beu an brassa peryl loskvenydhyek rag hwarheansow. An lava a loskvenydhyow gweliek a yssyns moy a [[sylyka]], ytho tardhansow a'n par ma yw moy glusek yn arwedhek es lava dhyworth loskvenydhyow skoos. Lava gans meur a sylyka a duedh dhe yssynsi moy a assys teudhys. An kesunyans yw marwel, gans tardhansow hedardh neb a dhyll meur a lusu ha frosow piroklastek kepar ha'n fros neb a dhestruis an cita a Saint-Pierre yn [[Martinik]] yn 1902. Loskvenydhyow a'n par ma yw sertha es loskvenydhyow skoos, gans ledrasow a 30–35°, ow komparya dhe 5–10° dre vras, hag aga [[Tefra|thefra]] anstroth yw devnydh rag [[Lahar|laharys]] peryllus.<ref>Lockwood, John P.; Hazlett, Richard W. (2010). ''Volcanoes: Global Perspectives''. Wiley. p. 552. ISBN 978-1-4051-6250-0.</ref> Darnow bras a defra yw henwys [[Tanbellen loskvenydhyek|tanbellennow loskvenydhyek]]. Tanbellennow bras a yll bos moy es 1.2 metrow a-dreus ha nebes tonasow yn poos.<ref>Berger, Melvin, Gilda Berger, and Higgins Bond. "Volcanoes-why and how ." Why do volcanoes blow their tops?: Questions and answers about volcanoes and earthquakes. New York: Scholastic, 1999. 7. Print.</ref> === Gorloskvenydhyow === {{Chif|Gorloskvenydh}} [[Restren:Lake Taupo (31071970884).jpg|skeusennik|Lynn Taupō, y'n ganow a [[Gorloskvenydh Taupō|worloskvenydh Taupō]], [[Mordir Nowydh]]]] Gorloskvenydh yw styrys avel loskvenydh neb a glewas onan po moy tardhansow gans moy es 1,000 kilometrow kubek a stoff loskvenydhyek yn hwarvos tardhek unnik.<ref>https://volcanoes.usgs.gov/volcanoes/yellowstone/yellowstone_sub_page_49.html</ref> Tardhansow a'n par ma a hwarva pan yma chambour bras a vagma leun a vagma sylykek gassek gwakhys yn tardhans gordhroglammek. [[Tuff|Tuffys]] frosans lusu leys gans tardhansow a'n par ma yw an askorras unnik gans dalghedhow a'n par [[Basalt liv|basaltys liv]].<ref>Philpotts & Ague 2009, p. 77.</ref> Tardhansow gorloskvenydhek, an eghen moyha peryllus, yw pur dreweythus; yth esa peswar a'n milvil bledhynnyow eus passys, hag a-dro dhe 60 tardhansow istorek orth nivel 8 y'n [[Menegen Tardhek Loskvenydhyek]] yn milvilyow a vledhynnyow. Gorloskvenydh a yll askorra gordhroglammow a'n eghen vrastiryel, hag i a yll goyeynhe yn arwedhek tempredhow ollvysel rag meur a vledhynnyow wosa an tardhans awos an mynsow bras a [[Sulfur|loskven]] ha lusu dyllys y'n ayrgylgh. Drefen an arenebedh euthyk bras le mayth i a worher, ha kudhans wosa an hwarvos a-wosa dhe losow ha stoff rewlivek, gorloskvenydhyow a yll bos kales dhe aswon y'n kovadh dororiethel heb [[Mappa dororiethel|mappans dororiethel]] prederus.<ref>https://doi.org/10.1038%2Fscientificamerican0683-60</ref> Ensamplys koth a gomprehend: * [[Kawdarn Yellowstone]] yn [[Park Kenedhlek Yellowstone]] * [[Kawdarn Valles]] yn [[Meksiko Nowydh]] * [[Lynn Taupō]] yn [[Mordir Nowydh]] * [[Lynn Toba]] yn [[Sumatra]], [[Indonesi]] * [[Toll Ngorongoro]] yn [[Tanzani]] ==== Loskvenydhyow kawdarn ==== [[Restren:Crater Lake winter pano2.jpg|skeusennik|[[Lynn Crater]], lynn loskvenydhyek yn [[Oregon]]]] Nebes loskvenydhyow bras nag yw bras lowr dhe vos henwys gorloskvenydhyow. Loskvenydhyow a'n par ma yw henwys loskvenydhyow kawdarn, rag i a askorr kawdarns (ganow diskarys) y'n keth maner avel gorloskvenydhyow. Lynnyn a'n par ma yw henwys [[Lynn loskvenydhyek|lynnyn loskvenydhyek]].<ref>https://doi.org/10.1038%2Fnature10706</ref><ref name=":0" /> === Loskvenydhyow yn-dann vor === {{Chif|Loskvenydh yn-dann vor}}{{Gwelowgh ynwedh|Loskvenydh yn-dann dhowr}} [[Restren:Tonga Volcano Eruption 2022-01-15 0320Z to 0610Z Himawari-8 visible.gif|kledh|skeusennik|Imajys lorell a'n tardhans a [[Hunga Tonga–Hunga Haʻapai]] yn 15 mis Genver 2022]] Loskvenydhyow yn-dann vor yw nasyow kemmyn a'n dor mor. Aktivita loskvenydhyek dres an Osweyth [[Holocin]] re beu deskrifys yn 119 loskvenydhyow yn-dann vor hepken, mes martesen yma moy es 1,000,000 loskvenydhyow yowynk yn-dann vor.<ref>https://volcano.si.edu/list_volcano_holocene.cfm</ref><ref>https://volcano.si.edu/faq/index.cfm?question=activevolcanoes</ref> Yn dowr bas, loskvenydhyow byw a dhisklos aga bosva gans ow tewlel ethen ha kerrek a-ugh dhe'n arenep a'n mor. Yn basonys keynvor down, an poos euthyk bras a'n dowr a lett an livreson tardhek a ethen ha gassys; byttegyns, tardhansow yn-dann vor a yll bos helerghys gans [[Dowrfon|dowrfonyow]] ha gans an kammliwans a'n dowr awos gassys loskvenydhyek. [[Lava pluvek]] yw askorras tardhek kemmyn a loskvenydhyow yn-dann vor, yma holyansow tew a daklow y'n furv a bluvogow, neb a furv yn-dann dhowr. Yma tardhansow bras hogen yn-dann vor neb a wra effeyth vyth war'n arenep a'n mor, awos an effeyth-goyeynhe uskis ha neuvelladewder kressys yn dowr, neb a furv yn fenowgh tardhellow loskvenydhyek war'n dor an mor. [[Tardhell dhowrtesel|Tardhellow dowrtesel]] yw kemmyn yn ogas a'n loskvenydhyow ma, hag a skoodh nebes ekokevreythyow koynt selys war [[Kemotroff|gemotroffyon]] ow bosa war vonyow teudhys. Dres termyn, an furvyansow gwrys gans loskvenydhyow yn-dann vor a yll bos mar vras dhe derri an arenep a'n mor avel enesow nowydh po [[Skath kloos pumis|skathow kloos pumis]]. Yn mis Me ha Metheven 2018, yth esa meur a sinellow [[Dorgrysonieth|dorgrysek]] helerghys gans maynoriethow helerghyans dorgrys dres oll an bys. Yth ens i yn furv a drosow-hwyrni, ha nebes a'n sinellow helerghys yn mis Du a'n vledhen na o bys dhe 20 mynysennow. Kaskyrgh hwithrans [[Keynvoronieth|keynvoroniethel]] yn mis Me 2019 a dhiskwedhas an trosow dhe vos kawsys gans an furvyans a loskvenydh yn-dann vor yn ogas a'n arvor a [[Mayotte|Vayotte]].<ref>https://www.msn.com/en-us/news/technology/origin-of-mystery-humming-noises-heard-around-the-world-uncovered/ar-BBYN2oY?ocid=spartanntp</ref> === Loskvenydhyow yn-dann rewliv === {{Chif|Loskvenydh yn-dann rewliv}} Loskvenydhyow yn-dann rewliv a dhispleg a-woles dhe [[Kappa rew|kappys rew]]. Yth yns i gwrys a ughelgompesennow lava a-wartha dhe lava pluvek ha [[palagonit]]. An loskvenydhyow ma yw henwys ynwedh menydhyow moos, [[Tuya|tuyas]],<ref>Philpotts & Ague 2009, p. 66.</ref> po (yn [[Island|Rewenys]]) mobergs.<ref>Allaby, Michael, ed. (July 4, 2013). "Tuya". ''A dictionary of geology and earth sciences'' (Fourth ed.). Oxford: Oxford University Press. ISBN 9780199653065.</ref> Ensamplys pur dha a'n eghen a loskvenydh ma a yll bos gwelys yn Rewenys ha [[Kolombi Bredennek]]. An dalleth a'n term a dheuth dhyworth [[Butte Tuya]], onan a'n tuyas yn ogas a'n [[Avon Tuya]] ha [[Kadon Tuya]] yn Kolombi Bredennek kledh. Butte Tuya a veu an kynsa [[tirfurv]] a'n par ma dielvennys ha rag henna y hanow a ynworras an lien dororiethiel rag an eghen a furvyans loskvenydhyek ma.<ref>https://doi.org/10.2475%2Fajs.245.9.560</ref> Yma an [[Park Rannvroek Menydhyow Tuya]] selys a-dhiwedhes rag gwitha an tirwedh bosek ma, dhe'n north a [[Lynn Tuya]] ha dhe'n soth a'n [[Avon Jennings]] yn ogas a'n or gans an [[Yukon|Tiredh Yukon]]. === Nasyow dowrdesel === Nasyow dowrdesel kepar ha [[Geyser|geysers]], [[Fumarol|fumarolyow]], [[Poll leys|pollow leys]], [[Loskvenydh leys|loskvenydhyow leys]], [[Fenten domm|fentynnyow tomm]], ha fentynnyow tomm trenk a vysk dowr hag aktivita dordesel po magmatek. Nasyow a'n par ma yw kemmyn a-dro dhe loskvenydhyow hag yw menegek a loskvenydhieth.<ref name=":0" /><ref>''Treatise on Geomorphology'' (2nd ed.). Elsevier Inc. 2022. ISBN 978-0-12-818235-2.</ref> ==== Loskvenydhyow leys ==== {{Chif|Loskvenydh leys}} [[Restren:Gobustan mud volcano.jpg|skeusennik|Loskvenydh leys yn [[Gwithva Stat Istorek ha Gonisogethel Gobustan|Gobustan]]]] [[Loskvenydh leys|Loskvenydhyow leys]] po krommdohow leys yw strethurow bigornek gwrys gans tardhans a linyow ha gassys, dres oll leys (stronk), dowr, ha gassys, kyn possybyl yw dhe vos meur a aktivitys ow kevri. An brassa loskvenydhyow leys yw 10 kilometrow a-dreus ha 700 metrow ughel.<ref>https://doi.org/10.1016%2Fj.earscirev.2017.03.001</ref><ref>https://doi.org/10.1002%2F2015GL065713</ref> Loskvenydhyow leys a yll bos gwelys ogas a'n arvor a [[Indonesi]], war'n enys a [[Enys Baratang|Varatang]], yn [[Balochistan, Pakistan|Balochistan]] hag yn [[Asi Gres]]. ==== Fumarol ==== {{Chif|Fumarol}} [[Fumarol|Fumarolyow]] yw tardhellow war'n arenep le mayth ethen ha gassys loskvenydhyek a dardh awos [[dordhowr]] gordommhys, an re ma a yll sinya aktivita loskvenydhyek. Fumarolyow ow tardha gassys loskvenek yw henwys ynwedh yn fenowgh solfataras.<ref>https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/fumarole</ref><ref name=":0" /> ==== Geysers ==== {{Chif|Geyser}} [[Restren:Yellowstone Castle Geysir Edit.jpg|skeusennik|Tardhans geyser Castle, [[Park Kenedhlek Yellowstone]]]] [[Geyser|Geysers]] yw fentynnyow neb a dardh treweythyow hag a dhiskarg dowr tomm hag ethen. Geysers a yll sinya magmatieth, dowr yn-dann dhor yw tommhys gans kerrek tomm ha gwaskedh ethen a voghha kyns ow pos dyllys a-barth stif a dhowr tomm. Yma ogas ha hanter oll a'n geysers byw yn [[Park Kenedhlek Yellowstone]] yn [[Statys Unys|SU]].<ref name=":0" /><ref>https://www.nps.gov/yell/index.htm</ref> == Stoff tardhys == An stoff tardhys yn [[tardhans loskvenydhyek]] a yll bos klassys yn teyr eghennow: # [[Gass loskvenydhyek|Gassys loskvenydhyek]], kemyskans gwrys dre vras a [[ethen]], [[karbon dioksid]], ha kesunyans sulfur (po [[sulfur dioksid]] (SO<sub>2</sub>), po [[hidrojen sulfid]] (H<sub>2</sub>S), ow kregi war'n tempredh) # [[Lava]], an hanow a [[vagma]] pan vo dyllys hag ow frosa war'n arenep # [[Tefra]], perthyglow a stoff solyda a oll furvow ha brasteryow estewlys dres an ayr<ref name=":5">"Tuff". ''Encyclopædia Britannica'' (11th ed.). Cambridge University Press.</ref><ref name=":6">https://doi.org/10.1007%2FBF01822152</ref> === Gassys loskvenydhyek === {{Chif|Gass loskvenydhyek}} [[Restren:Volcan San Miguel Chaparrastique en El Salvador.webm|skeusennik|Diassans a [[San Miguel (loskvenydh)|San Miguel]] yn 2022]] An keskreunyansow a [[Gass loskvenydhyek|assys loskvenydhyek]] dyffrans a yll varya mynsek dres loskvenydhyow. [[Ethen dhowrek]] yw an moyha pals gass loskvenydhyek, wosa henna [[karbon dioksid]]<ref>https://doi.org/10.5194%2Fse-5-1209-2014</ref> ha [[sulfur dioksid]]. Gassys loskvenydhyek chif erel a gomprehend [[hidrojen sulfid]], [[hidrojen klorid]], ha [[hidrojen fluorid]]. Yma niver bras a assys le ha tresyek kevys yn dyllansow loskvenydhyek, rag ensampel [[hidrojen]], [[karbon monoksid]], [[Halokarbon|halokarbons]], kesunyansow organek, ha kloridys metelyek volatil. === Frosow lava === {{Chif|Fros lava}} [[Restren:Lava channel overflow.JPG|skeusennik|Fros lava Pāhoehoe yn [[Hawaii]]]] An furv ha gis a dardhans loskvenydhyek yw determys dre vras gans an komposyans a'n lava tardhys. An glusekter ha myns a ass teudhys yw an moyha posek teythiennow a vagma, ha'n dhew yw determys dre vras gans an myns a [[sylyka]] y'n magma. Magma gans meur a sylyka yw fest glusek hag a yssyns moy a assys teudhys. Lava a yll bos klassys yn peswar komposyansow dyffrans:<ref>Casq, R.A.F.; Wright, J.V. (1987). ''Volcanic Successions''. Unwin Hyman Inc. p. 528. ISBN 978-0-04-552022-0.</ref> * [[Restren:Litli-Hrútur eruption 2023.jpg|skeusennik|Tardhans a Litli-Hrútur ([[Fagradalsfjall]]) yn 2023]]Mars an lava teudhys a yssyns kansran vras (>63%) a [[sylyka]], deskrifys yw an lava avel ''[[felsek]]''. Lava felsek ([[dacit]] po [[ryolit]]) yw fest glusek ha teudhys avel krommdohow po frosow berr stockek.<ref>Philpotts & Ague 2009, p. 70–72.</ref> [[Menydh Lassen]] yn [[Kaliforni]] yw ensampel a loskvenydh furvys a lava felsek hag yw yn hwir krommdo lava bras.<ref>https://www.nps.gov/lavo/learn/nature/volcanoes.htm</ref> :Dre reson magmaow felsek yw mar lusek, i a yll bagha gassys volatil, owth omsewya yn tardhans hedardh. [[Fros pyroklastek|Frosow pyroklastek]] (a [[ygnymbrit]]) yw askorrow fest argollus a loskvenydhyow a'n par ma drefen i a vyrl an runyow a'n loskvenydh hag a viaj pell a'ga thardhellow dres tardhansow bras. Tempredhow mar ughel avel 850°C<ref>Fisher, Richard V.; Schmincke, H.-U. (1984). ''Pyroclastic rocks''. Berlin: Springer-Verlag. pp. 210–211. ISBN 3540127569.</ref> yw koth yn frosow pyroklastek, neb a worlesk puptra leskadow yn aga hyns hag a wra gwiskasow tew a garrek.<ref>Philpotts & Ague 2009, p. 73–77.</ref> An [[Nans a Dheg Mil Ethennow]] yn [[Alaska]], furvys gans an tardhans a [[Novarupta]] yn ogas a [[Menydh Katmai|Gatmai]] yn 1912, yw ensampel a fros pyroklastek tew po gwiskas ygnymbrit.<ref>https://www.nps.gov/katm/planyourvisit/exploring-the-valley-of-ten-thousand-smokes.htm</ref> Lusu loskvenydhyek skav lowr rag tardha ughel y'n [[ayrgylgh an Nor]] avel [[koloven dardhans]] a yll viajya kansow a gilometrow kyns ow kodha dhe'n dor avel [[tuff]]. Gassys loskvenydhyek a yll gortos y'n ayrgylgh rag bledhynnyow.<ref>Schmincke 2003, p. 229.</ref> :Magmaow felsek yw furvys a-berth y'n grestennen, dell yw usys der an teudhans a garrek gresten awos an tomder a vagmaow mafek a-woles. An magma skavha felsek a neuvell war'n magma mafek heb ow kemyska yn arwedhek.<ref>Philpotts & Ague 2009, pp. 15–16.</ref> Le kemmyn, magmaow yw askorrys gans [[Gwrysheans rannel (dororieth)|gwrysheans rannel]] a vagmaow moy mafek.<ref>Philpotts & Ague 2009, p. 378.</ref> Hemm yw argerdh le may fonyow mafek a wrysha a'n magma ow koyeynhe, neb a gevotheg an lin remenant gans sylyka. [[Restren:Aerial image of Stromboli (view from the northeast).jpg|skeusennik|Yma'n loskvenydh gweliek [[Stromboli]] yn [[Sisili]] ow tardha heb diwedh rag milyow a vledhynnyow, rag henna henwys yw "Golowji a'n Kresvorek"]] * Mars an lava teudhys a yssyns 52-63% sylyka, an lava yw a [[Komposyans kres|gomposyans kres]] po [[Andesit|andesitek]]. Magmaow kres yw kevys yn [[Loskvenydh gweliek|loskvenydhyow gweliek]].<ref>Schmincke 2003, p. 143.</ref> Furvys yn kemmyn yns yn [[Or keskeverek|oryon keskeverek]] yntra [[Tektonieth plattys|platys tektonek]], gans nebes argerdhow. Unn argerdh yw an teudhans dowrheans a [[Perydotit|berydotit]] mantellek kyns gwrysheans rannel. Dowr dhyworth [[Sel (dororieth)|sel]] a sev y'n mantel a-ugh, owth iselhe an poynt teudhans, dres oll rag an monyow gans meur a sylyka. Gwrysheans rannel a gevotheg yn fella an magma gans sylyka. Profys veu ynwedh martesen askorrys yw magmaow kres gans an teudhans a wodhosow karys war-nans gans an sel ow pos istennys.<ref>https://doi.org/10.1016%2Fj.gsf.2013.06.006</ref> Argerdh aral yw kemyskans magma yntra magmaow ryolitek felsek ha basaltek mafek yn kreun y'n kres kyns settyans po fros lava.<ref>Philpotts & Ague 2009, p. 377.</ref> * [[Restren:Rinjani 1994 cropped.jpg|skeusennik|Tardhans a [[Menydh Rinjani|Venydh Rinjani]] yn 1994, yn [[Lombok]], [[Indonesi]]]]Mars an lava teudhys a yssyns <52% ha >45% a sylyka, an lava yw henwys [[mafek]] (awos an kansrannow ughella a [[Magnesiom|vagnesiom]] ha [[horn]]) po [[Basalt|basaltek]]. An lava ma yw tommha herwydh usadow ha le glusek es lava felsek. Magmaow mafek yw furvys gans teudhans rannel a'n vantel sygh, gans gwryheans rannel strothys hag omgessenans a stoff krestennek.<ref>Philpotts & Ague 2009, p. 16.</ref> :Yma lava mafek yn efander bras a settyansow. An re ma a gomprehend [[Keyn kres-keynvor|keynow kres-keynvor]]; [[Loskvenydh skoos|loskvenydhyow skoos]] (kepar ha'n [[Enesow Hawaii]], ow komprehendya [[Mauna Loa]] ha [[Kilauea]]), war'n dhew [[kresten keynvorek]] ha [[Kresten brastiryel|brastiryel]]; hag avel [[Basalt liv|basaltys liv]] brastiryel. * Nebes magmaow tardhys a yssyns ≤45% a sylyka hag a askorr lava [[Karrek ughvafek|ughvafek]]. Frosow ughvafek, henwys ynwedh avel [[komatiit]], yw pur dreweythus; yn tevri, yma boghes tardhys war'n arenep an Nor a-dhia an [[Proterozoek]], pan ughella o an tomder a'n planet. Yth ens i an tommha lava hag o, dell hevel, moy linyel es lava mafek kemmyn, gans glusekter le ages rann dhegves es magma basalt tomm.<ref>Philpotts & Ague 2009, p. 24.</ref> Frosow mafek a omdhiskwedh diw eghennow a wiasedh arenep: ʻAʻa ha pāhoehoe an dhew geryow a'n yeth a [[Hawaii]]. ʻAʻa yw garow gans gwiasedh a'n par a'n frosow goyeynha lava basalt. Frosow pāhoehoe a yll treustremena dhe vos frosow ʻaʻa hag i a way dhe-ves a'n dardhell, mes nevra y'n tu aral.<ref>Schmincke 2003, pp. 131–132.</ref> Frosow lava moy sylykek a omfurv dhe vos lava stock, le mayth an fros yw gorherys gans stockow elinyek. Frosow [[Ryolit|ryolitek]] a gonsyst dre vras a [[obsydyan]].<ref>Schmincke 2003, pp. 132.</ref> === Tefra === {{Chif|Tefra}} [[Restren:Tuff shards.jpg|skeusennik|Skeusen gorrwelell a [[Tuff|duff]] yn [[tregh tanow]]]] Tefra yw gwrys le mayth yma magma a-berth y'n loskvenydh tardhys a-les awos an omlesans uskis a assys loskvenydhyek tomm. Magma a dardh yn kemmyn ha'n gass teudhys a dheu dhe-ves a deudhans hag an gwaskedh a iselha dres frosow war'n arenep. An tardhansow garow ma a askorr perthyglow a stoff neb a yll neyja dhyworth an loskvenydh. Perthyglow solyd byghanna es 2 mm a-hys (tewesen po byghanna) yw henwys lusu loskvenydhyek.<ref name=":5" /><ref name=":6" /> Tefra ha [[Klastek loskvenydhyek|klastogyon loskvenydhyek]] a yll bos moy a'n dalghedh a loskvenydhyek es frosow lava. Klastogyon loskvenydhyek a yll kevri kekemmys an tressa rann a wodhes y'n kovadh dororiethel. An askorrans a vynsow bras a defra yw kemmyn yn tardhans hedardh.<ref>Fisher & Schmincke 1984, p. 89.</ref> === Dewfolsans === Der argerdhow naturel, dres oll [[esknians]], stoff tardhys solydhys lowr a yll bos destryppys rag may fydh gweladow an gorfonieth a-bervedh. Der an metafor a [[Korfonieth vewoniethel|gorfonieth vewoniethel]], argerdh a'n par ma yw henwys "dewfolsans".<ref>John W. Judd (1881). ''Volcanoes: What They Are and What They Teach''. Appleton. pp. 114–115.</ref> Pan dhifudhek yw loskvenydh, yma stoppyer ow furvya war y dardhell. Dres termyn, awos eskians, an pigorn loskvenydhyek a eskni rag diskwedhes an stoppyer lava.<ref name=":0" /> Bre Regydh, nas a [[Menydh Bird|Venydh Bird]] war [[Enys Ross]], [[Antarktika]], yw ensampel a vri a loskvenydh dewfolsys. Loskvenydhyow byw a-dhiwedhes, rag ensampel [[Menydh Kaimon]] yn [[Kyūshū]] a-dhyghow yn [[Nihon]], a deudh dhe vos andhewfolsys. [[Tour an Dyowl]] yn [[Wyoming]] yw ensampel gerys da a stoppyer loskvenydhyek diskwedhys. == Devynnow == <references /> [[Klass:Doronieth]] 9jb6gow0o382nivh00mwlld9hek3i6m 227527 227525 2026-07-16T19:33:40Z Flynn Peck 18125 227527 wikitext text/x-wiki {{Fixkw}} [[Restren:Augustine_volcano_Jan_24_2006_-_Cyrus_Read.jpg|alt=Loskvenydh bras war enys gans mog a-dro dhe'n topp|skeusennik|310x310px|[[Loskvenydh Augustine]] yn [[Alaska]] dres tardhans yn 2006]] '''Loskvenydh''' yw tardhell po fols y'n [[Krestennen (dororieth)|grestennen]] a [[Planet|blanet]] po neppyth a'n par na neb a alow [[lava]] pooth, [[lusu loskvenydhyek]], ha [[Gassys loskvenydhyek|gassys]] dhe skeusi rag [[kistven magma]] yn-dann dhor.<ref>Canon-Tapia, Edgardo; Szakács, Alexandru, eds. (2010). "1: What is a volcano?". ''What is a Volcano?''. Geological Society of America. p. 3. ISBN 9780813724706.</ref> War[[Dor|'n Norvys]], loskvenydhyow yw kevys yn fenowgh le may platys tektonek a [[Or folsek|fols]] po a [[Or keskeverek|geskever]], ha drefen an brassa rann a'n oryon plat yw yn-dann vor, an brassa rann a loskvenydhyow yw kevys yn-dann vor. Rag ensampel, [[keyn kres-keynvor]] kepar ha'n [[Keyn Kres-Atlantek]] a gaws loskvenydhyow gans platys tektonek folsek hag an [[Kylgh a Dan]] Hebask a gaws loskvenydhyow gans platys tektonek keskeverek. Loskvenydhyow neb a omsew dhyworth aktivita tektonek folsek yw antardhek mes an re na dhyworth aktivita keskeverek a dardh yn hedardh.<ref name=":0">"geology". ''The Ultimate Visual Dictionary''. DK Pub. 2012. pp. 272–293. ISBN 978-0-1434-1954-9.</ref><ref name=":2">https://macdonald.faculty.geol.ucsb.edu/papers/Macdonald%20Mid-Ocean%20Ridge%20Tectonics.pdf</ref> Ynwedh, loskvenydhyow a yll furvya le mayth yma tennans ha tanowheans a'n platys an grestennen, kepar hag y'n [[Fols Afrikanek a'n Est]], an [[loskvenydhva Wells Grey-Clearwater]], hag an [[Fols Rio Grande]] yn [[Amerika Gledh]]. Loskvenydhyow dhe-ves a oryon plat yw drefen [[Diapir|diapirys]] dhyworth an [[or koloven–pall]] henwys [[Ughres pall|ughresow pall]], 3000 kilometrow a-woles dhe'n dor. Hemm a omsew yn [[Tyller tomm (dororieth)|tylleryow tomm]] po [[Loskvenydh isplat|loskvenydhyow isplat]], le mayth an ughres a yll tanowhe an grestennen ha kawsya [[Enys loskvenydhyek|enesek loskvenydhyek]] drefen an gwayans didorr a'n plat tektonek, rag ensampel an [[tyller tomm Hawaii]].<ref name=":3">https://www.bgs.ac.uk/discovering-geology/earth-hazards/volcanoes/how-volcanoes-form-2/#:~:text=Volcanoes%20form%20here%20in%20two,produces%20an%20island%2Darc%20volcano</ref> Dell yw usys, loskvenydhyow nag yw gwrys yn [[Or treusfurvyek|oryon tektonek treusfurvyek]], le mayth yma dew platys ow slynkya dres an eyl y gila. Loskvenydhyow, selys war aga menowghter a dardhans po aktivita, yw klassys avel [[Loskvenydh byw|byw]], yn kosk, po difudhek.<ref name=":1">https://www.usgs.gov/observatories/yvo/news/active-dormant-and-extinct-clarifying-confusing-classifications</ref> Loskvenydhyow byw a’s teves istori a dardhans hag gwirhaval yns dhe dardha arta, ha loskvenydhyow difudhek y's teves pennfenten vagma vyth. Loskvenydhyow yn kosk ny dardhens a-dhia dermyn pell – dell yw usys an dalleth a'n [[Holocin]], nans yw a-dro dhe 12,000 bledhynnyow – mes i a yll tardha arta. Byttegyns, loskvenydhyow yn kosk yw yn hwir "byw".<ref name=":1" /> An klassys ma nag yw a unn eghen yn tien; i a yll gorgudha yn nebes kasys.<ref name=":0" /><ref>https://www.worldatlas.com/articles/when-is-a-volcano-considered-active-dormant-or-extinct.html</ref><ref>https://education.nationalgeographic.org/resource/volcanoes/</ref> Tardhansow bras a yll nasya tempredh ayrgylghyek awos lusu ha dagrennigow a [[Trenken loskvenek|drenken loskvenek]] a gudh an Howl hag a woyeynha an [[torngylgh]]. Yn istori, tardhansow loskvenydhyek a gawsyas [[Gwav loskvenydhyek|gwavow loskvenydhyek]], owth omsewya yn divotter gordhroglammek.<ref>https://doi.org/10.1146%2Fannurev.ea.16.050188.000445</ref> Yma loskvenydhyow war blanetow erel. Rag ensampel, yma meur a loskvenydhyow war [[Gwener (planet)|Wener]]<ref>https://doi.org/10.1029%2F2023je007753</ref> ha [[Meurth (planet)|Meurth]]<ref>https://www.nasa.gov/solar-system/nasa-confirms-thousands-of-massive-ancient-volcanic-eruptions-on-mars/</ref>. Yn 2009, yth esa paper dyllys ow profya styryans nowydh rag loskvenydh ow komprehendya argerdhow kepar ha [[Rewloskvenydh|rewloskvenydhyow]]. An profyans ma a lever an styrans avel hemma: 'bolgh war'n arenep a blanet po loor le may magma, avel styrys rag an korf, ha/po gass magmatek yw tardhys.'<ref>https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2009AGUFM.V21H..08L/abstract</ref> == Tektonieth blat == {{Chif|Tektonieth plattys}} Herwydh an dybieth a dektonieth blat, an [[mengylgh]] an Nor (y blisken), yw terrys yn 16 platys brassa ha nebes platys byghanna erel. An re ma a way yn lent heb diwedh, drefen [[kestegyans]] y'n [[Pall an Norvys|pall]], hag an brassa rann a aktivita loskvenydhyek war'n bys yw a-hys oryon plat, le mayth yma platys ow keskeverya (ha mengylgh yw distruys) po yma platys ow folsa (hag yma mengylgh nowydh ow pos gwrys).<ref>Schmincke, Hans-Ulrich (2003). ''Volcanism''. Berlin: Springer. pp. 13–20. ISBN 9783540436508.</ref> Dres an displegyans a dybieth dhororiethel, yth esa nebes tybyansow neb a alowas an gorrans yn bagas a loskvenydhyow yn termyn, tyller, kesweyth, ha komposyans. Yth esa edhom dhe dhisplegya an tybyansow ma y'n dybieth. Rag ensampel, nebes loskvenydhyow yw ''[[Loskvenydhva liesgenynnyk|liesgenynnyk]]'' gans moy es unn oos a aktivita dres aga istori; loskvenydhyow erel neb a verwis wosa ow tardha unweyth yw ''[[Loskvenydhva ungenynnyk|ungenynnyk]]'' ha loskvenydhyow a'n par ma yw gorrys yn fenowgh war-barth yn bagas yn unn tyller.<ref>https://www.futurity.org/monogenetic-volcano-2652672-2/</ref> === Oryon plat folsek === {{Chif|Or folsek}} [[Restren:Spreading ridges volcanoes map-kw.svg|skeusennik|402x402px|Mappa ow tiskwedhes an oryon plat folsek hag loskvenydhyow isayrel a-dhiwedhes (dre vras yn oryon keskeverek)]] Y'n [[Keyn kres-keynvor|keynow kres-keynvor]], dew [[Plat tektonek|platys tektonek]] a fols ha karrek domm an pall a serth yn-dann an [[Krestennen geynvorek|grestennen geynvorek]] tanowhys. An iselheans a waskedh y'n garrek a omsew dhe omlesans [[Argerdh adyabatek|adyabatek]] hag an teudhans rannel a'n garrek, ow kawsya loskvenydhyow hag ow kwruthyl krestennen geynvorek nowydh. An rann vrassa a oryon plat folsek yw a-barth woles dhe'n keynvoryow, hag ytho an rann vrassa a aktivita loskvenydhyek yw yn-dann vor, ow furvya [[dor mor]] nowydh. [[Tardhell dhowrtesel|Tardhellow dowrtesel]] yw dustuni a'n eghen a aktivita loskvenydhyek. Enesow loskvenydhyek yw furvys le mayth an keyn kres-keynvor yw a-ugh dhe nivel mor, kepar ha [[Island|Rewenys]].<ref>Schmincke 2003, pp. 17–18, 276.</ref><ref name=":2" /> === Oryon plat keskeverek === {{Chif|Or keskeverek}} Parthow [[istennans]] yw tylleryow le mayth yma dew platys, dell yw usys plat keynvorek ha plat brastiryel, a gesskwatt. An plat keynvorek a istenn (a sedh a-woles dhe'n plat brastiryel), ow furvya kleys down yn ogas a'n arvor. Yn argerdh henwys [[fluksteudh]], dowr dyllys dhyworth an plat owth istenna a iselha an tempredh a'n genn pall a-wartha, ytho wo kwruthyl [[magma]]. Dell yw usys, an magma ma yw pur [[Glusedh|lusek]] awos an synsas [[sylyka]] ughel, ytho an magma ny dhrehedhes an enep mes [[Ynherdhyans tanek|a woyeynha hag a solydha yn dowr down]]. Mars an magma a dhrehedh an enep, y fydh loskvenydh furvys. Ytho parthow istannans yw kerghynnys gans kadonyow a loskvenydhyow henwys [[Gwarak loskvenydhyek|gwaregow loskvenydhyek]]. Ensamplys tipek yw an loskvenydhyow y'n [[Kylgh a Dan]] an Hebask, kepar ha'n [[Loskvenydhyow Kaskayd]], an [[enesek Nihonek]], ha'n enesow a'n est a [[Indonesi]].<ref>Schmincke 2003, pp. 18, 113–126.</ref><ref name=":0" /> === Tylleryow tomm === {{Chif|Tyller tomm (dororieth)}} [[Tyller tomm (dororieth)|Tylleryow tomm]] yw arenebedhow loskvenydhyek krysys dhe vos furvys gans [[Ughros pall|ughrosow pall]], godybys dhe vos kolovennow a stoff tomm ow serthi dhyworth an or kolonnen-pall. Avel gans keynyow kres-keynvorek, an garrek ball a wra teudhans diwaskans. Hemm a dhinyth meur a vagma. Awos platys a way a-dreus dhe ughrosow pall, pub loskvenydh yw anweythresek wosa ow tryftya dhe-ves a'n ughros, hag yma loskvenydhyow nowydh gwys le mayth an plat a avons a-dreus dhe'n ughros. An [[Enesow Hawaii]] yw krysys dhe vos furvys y'n maner ma, ha'n [[Playn Snake River]], gans Yellowstone ow pos rann a'n plat a Amerika Gledh a-ugh dhe'n [[tyller tomm Yellowstone]] a-lemmyn.<ref>Schmincke 2003, pp. 18, 106–107.</ref><ref name=":3" /> Byttegyns, an wodybieth ughros pall re beu govynnys.<ref>Foulger, Gillian R. (2010). ''Plates vs. Plumes: A Geological Controversy''. Wiley-Blackwell. ISBN 978-1-4051-6148-0.</ref> === Folsans brastiryel === {{Chif|Fols}} Ughrosans sostenys a garrek ball tomm a yll displegya a-woles dhe'n pervedh a vrastir hag omsewya dhe folsans. Spysow a-varr a folsans a vysk [[Basalt liv|basaltys liv]] hag a yll avonsya dhe folsa plat yn tien.<ref>Philpotts, Anthony R.; Ague, Jay J. (2009). ''Principles of igneous and metamorphic petrology'' (2nd ed.). Cambridge, UK: Cambridge University Press. pp. 380–384, 390. ISBN 9780521880060.</ref><ref>Schmincke 2003, pp. 108–110.</ref> Ena, or plat folsek a dhispleg ynter an dew hanteryow a'n plat folsys. Byttegyns, folsans a fyll yn fenowgh dhe folsa yn tien an mengylgh (kepar hag yn [[awlakogen]]), ha folsansow fyllis a's teves loskvenydhyow ow tardha [[Kevres magma alkalin|lava alkali]] po [[Karbonatit|karbonatitys]]. Ensamplys yw an loskvenydhyow a'n [[Fols Afrikanek a'n Est]].Philpotts & Ague 2009, pp. 390–394, 396–397.<ref>Philpotts & Ague 2009, pp. 390–394, 396–397.</ref> == Nasyow loskvenydhyek == [[Restren:007 Volcano eruption of Litli-Hrútur in Iceland in 2023 Video by Giles Laurent.webm|skeusennik|Gwydhyow a lava owth amovya hag ow hwythfi y'n tardhans a Litli-Hrútur ([[Fagradalsfjall]]), [[Rewenys]], 2023]] Rag loskvenydh, yma edhom rag kreun a vagma teudh (r.e. [[kistven magma]]), toll rag alowa magma dhe serthi dres an grestennen, ha tardhell rag alowa an magma dhe skeusi a-ugh dhe'n arenep avel lava. An stoff loskvenydhyek tardhys (lava ha tefra) a-dro dhe'n dardhell yw henwys edyfys loskvenydhyek, pigorn po menydh yw yn tipek.<ref name=":0" /><ref>https://www.nps.gov/subjects/volcanoes/anatomy-of-a-volcano.htm</ref> An tybyans moyha kemmyn yw a venydh [[Pigorn|pigornek]], ow trewa lava ha gassys gwenonek dhyworth toll war'n topp; byttegyns, hemm a dheskif onan a veur a eghennow a loskvenydh. An nasyow a loskvenydhyow yw a lies eghen. An kesweyth ha fara a loskvenydhyow a greg war nebes taklow. Yma nebes loskvenydhyow gans toppys furvys gans [[Krommdo lava|krommdohow lava]] yn-dar toll war'n topp. Hag yma re erel gans nasyow tirwedh kepar hag [[Ughelgompesen|ughelgompesennow]] fest bras. Tardhellow neb a dhyll stoff loskvenydhyek (ow komprehendya lava ha [[Lusu loskvenydhyek|lusu]]) ha gassys (dre vras ethen ha gassys magmatek) a yll displegya yn neb le war'n [[tirfurv]] hag a yll kawysa pigern byghanna kepar ha gans [[Puʻu ʻŌʻō]] war [[Kīlauea|Gīlauea]] yn [[Hawaii]]. Tollow bras nag yw war'n topp pupprys hag a yll bos lenwys gans lynnyn kepar ha gans [[Lynn Taupō]] yn [[Mordir Nowydh]]. Nebes loskvenydhyow a yll bos nasyow tirfurv isel, kales dhe aswon hag i a yll bos tewl awos argerdhow dororiethel.<ref name=":0" /><ref>https://www.usgs.gov/volcanoes/kilauea/science/puuoo-eruption-lasted-35-years</ref><ref>https://www.britannica.com/place/Lake-Taupo</ref> Eghennow erel a loskvenydh a gomprehend [[Loskvenydh leys|loskvenydhyow leys]], kesweythyow ankowethys yn fenowgh gans aktivita magmatek; ha [[Rewloskvenydh|rewloskvenydhyow]], dres oll war nebes loryow a [[Yow (planet)|Yow]], [[Sadorn (planet)|Sadorn]], ha [[Nevyon (planet)|Nevyon]]. Loskvenydhyow leys a duedh dhe vos yeynha yn arwedhek es loskvenydhyow [[Karrek danek|tanek]] saw mars an loskvenydh yw yn hwir tardhell a loskvenydh tanek. === Tardhellow fols === {{Chif|Tardhell fols}} [[Restren:Lakagigar Iceland 2004-07-01.jpg|alt=Tir difeyth loos ha gwerwyn gans pigorn y'n kres an fram|skeusennik|Tardhell fols [[Laki]] yn [[Rewenys]], an bennfenten a'n chanjyans meur hinek a 1783–84. Yma kadon a loskvenydhyow a-hys y hirder.]] [[Tardhell fols|Tardhellow fols loskvenydhyek]] yw kevys dre vras yn oryon plat folsek. Tardhell fols yw torr gwastas linyek dres may [[Mafik|lava basaltek]] a sord. Loskvenydhyow a'n par ma yw antardhek ha'n lava basaltek a duedh dhe bos le glusek hag a solydha yn lent. Rag henna, yma [[ughelgompesen loskvenydhyek]]. I a furv yn fenowgh loskvenydh skoos.<ref name=":0" /><ref name=":4">[https://www.nps.gov/articles/000/shield-volcanoes.htm#:~:text=Hawai'i%20Volcanoes%20National%20Park,active%20volcano%20on%20the%20planet. https://www.nps.gov/articles/000/shield-volcanoes.htm#:~:text=Hawai'i%20Volcanoes%20National%20Park,active%20volcano%20on%20the%20planet.]</ref> === Loskvenydhyow skoos === {{Chif|Loskvenydh skoos}} [[Restren:Skjaldbreidur Herbst 2004.jpg|alt=Menydh bras hag efan yn goon Rewenys|kledh|skeusennik|290x290px|Skjaldbreiður, loskvenydh skoos dhe biw hanow a styr "skoos efan"]] Loskvenydhyow skoos, henwys rag aga frofilys efan skoosek, yw furvys gans an tardhans a lava basaltek po andesytek isel-glusek neb a yll resek yn hirbel dhyworth tardhell. Ny dardhons yn hwordhroglammek dell yw usys, gans tardhansow efanek jentyl.<ref name=":0" /> Magma isel-glusek yw isel yn silika yn tipek, ytho loskvenydhyow skoos yw moy kemmyn yn settyansow keynvorek es brastiryel. An kadon loskvenydhyek Hawaiiek yw kevres a bigern skoos, hag kemmyn yns yn Rewenys ynwedh.<ref name=":4" /> [[Olympus Mons]], loskvenydh meurthek difudhek yw an brassa loskvenydh aswonys y'n [[system howlek]].<ref>https://www.britannica.com/place/Olympus-Mons</ref> === Krommdohow lava === {{Chif|Krommdo lava}} [[Restren:East Dome Mount St. Helens.jpg|skeusennik|Krommdu est, krommdu lava war'n tenewen est a [[Menydh S. Helens]]]] [[Krommdo lava|Krommdohow lava]], henwys ynwedh loskvenydhyow krommdo, a's teves tenwennow serth bothfurvek drehevys gans tardhansow lent a lava glusek, rag ensampel [[Rhyolit]].<ref name=":0" /> Treweythyow furvys yns a-berth y'n toll chif a dardhans loskvenydhyek kyns, [[Menydh S. Helens|Menydh Sen Helens]] yw yndelna, mes i a yll furvya yn anserghek, [[Menydh Lassen]] yw yndelna. Haval dhe [[Loskvenydh gweliek|loskvenydhyow gweliek]], i a yll tardha yn hwarow, mes an lava ny resek pell. === Kelgrommdohow === Kelgrommdohow yw furvys le mayth yma lava yniys war-vann, ow kawsya an arenep dhe vothhe. An [[tardhans 1980 a Venydh S. Helens]] o ensampel; lava a-woles dhe'n arenep a'n menydh a wrug both, henn a dhiskar wosa henna. === Pigern regydh === {{Chif|Pigorn loskvenydhyek|Pigorn regydh}} [[Restren:Izalco Volcano.jpg|skeusennik|[[Loskvenydh Izalco]], an yowynka loskvenydh yn [[El Salvador]]]] Pigern regydh a omsew dhyworth tardhansow a rannow byghan a [[skoria]] ha [[Karrek Byroklastek|pyroklastegyon]] (an dhew a omhevel regydh, ytho an hanow a'n eghen ma) neb a greun a-dro dhe'n dardhell. Hemm a yll bos tardhansow kott neb a askorr bre bigornek 30-400 metrow ughel. An brassa rann a bigern regydh a dardh unweyth hepken ha nebes a yll bos kevys yn [[Loskvenydhva ungenynnyk|loskvenydhvaow ungenynnyk]] neb a yll komprehendya nasyow erel neb a furv pan vagma a gestav dowr, kepar ha [[maar]] ha [[Kylgh tuff|kylghyow tuff]].<ref>David S.G. Thomas and Andrew Goudie (eds.), ''The Dictionary of Physical Geography'' (Oxford: Blackwell, 2000), 301. ISBN 0-631-20473-3.</ref> Pigern regydh a yll furvya avel [[Pigorn parasitek|tardhellow tenewen]] war loskvenydhyow brassa, po hwarvos i honan. [[Parícutin]] yn [[Meksiko]] ha [[Sunset Crater]] yn [[Arisona]] yw ensamplys a bigern regydh. Yn [[Meksiko Nowydh]], [[Caja del Rio]] yw [[loskvenydhva]] a voy es 60 pigern regydh. Selys war imajys lorell, pigern regydh a yll hwarvos war gorfow erel y'n [[system howlek]] ynwedh, war'n arenebow a [[Meurth (planet)|Veurth]] ha'n [[Loor]].<ref>Wood, C.A. (1979). "Cindercones on Earth, Moon and Mars". Lunar and Planetary Science. X: 1370–1372.</ref><ref><nowiki>https://doi.org/10.1016%2Fj.icarus.2007.10.023</nowiki></ref><ref><nowiki>https://doi.org/10.1016%2Fj.icarus.2011.11.030</nowiki></ref><ref><nowiki>https://doi.org/10.1002%2Fjgre.20060</nowiki></ref> === Loskvenydhyow gweliek === {{Chif|Loskvenydh gweliek}} [[Restren:Mount Vesuvius Araucaria.jpg|skeusennik|[[Menydh Vesuvius]], loskvenydh gweliek yn [[Itali]]]] Loskvenydhyow gweliek yw menydhyow ughel pigornek gwrys a frosow lava ha [[tefra]] yn gwiskasow tereylyek, an [[Gweli|gweliow]] y'n hanow. Ensamplys a gomprehend [[Menydh Fuji]] yn [[Nihon]], [[Loskvenydh Mayon]] y'n [[Filipinys|Enesow Felyp]], ha [[Menydh Vesuvius]] ha [[Stromboli]] yn [[Itali]]. [[Lusu loskvenydhyek|Lusu]] gwrys gans an [[Tardhans hedardh|tardhansow hedardh]] a loskvenydhyow gwelisk re beu an brassa peryl loskvenydhyek rag hwarheansow. An lava a loskvenydhyow gweliek a yssyns moy a [[sylyka]], ytho tardhansow a'n par ma yw moy glusek yn arwedhek es lava dhyworth loskvenydhyow skoos. Lava gans meur a sylyka a duedh dhe yssynsi moy a assys teudhys. An kesunyans yw marwel, gans tardhansow hedardh neb a dhyll meur a lusu ha frosow piroklastek kepar ha'n fros neb a dhestruis an cita a Saint-Pierre yn [[Martinik]] yn 1902. Loskvenydhyow a'n par ma yw sertha es loskvenydhyow skoos, gans ledrasow a 30–35°, ow komparya dhe 5–10° dre vras, hag aga [[Tefra|thefra]] anstroth yw devnydh rag [[Lahar|laharys]] peryllus.<ref>Lockwood, John P.; Hazlett, Richard W. (2010). ''Volcanoes: Global Perspectives''. Wiley. p. 552. ISBN 978-1-4051-6250-0.</ref> Darnow bras a defra yw henwys [[Tanbellen loskvenydhyek|tanbellennow loskvenydhyek]]. Tanbellennow bras a yll bos moy es 1.2 metrow a-dreus ha nebes tonasow yn poos.<ref>Berger, Melvin, Gilda Berger, and Higgins Bond. "Volcanoes-why and how ." Why do volcanoes blow their tops?: Questions and answers about volcanoes and earthquakes. New York: Scholastic, 1999. 7. Print.</ref> === Gorloskvenydhyow === {{Chif|Gorloskvenydh}} [[Restren:Lake Taupo (31071970884).jpg|skeusennik|Lynn Taupō, y'n ganow a [[Gorloskvenydh Taupō|worloskvenydh Taupō]], [[Mordir Nowydh]]]] Gorloskvenydh yw styrys avel loskvenydh neb a glewas onan po moy tardhansow gans moy es 1,000 kilometrow kubek a stoff loskvenydhyek yn hwarvos tardhek unnik.<ref>https://volcanoes.usgs.gov/volcanoes/yellowstone/yellowstone_sub_page_49.html</ref> Tardhansow a'n par ma a hwarva pan yma chambour bras a vagma leun a vagma sylykek gassek gwakhys yn tardhans gordhroglammek. [[Tuff|Tuffys]] frosans lusu leys gans tardhansow a'n par ma yw an askorras unnik gans dalghedhow a'n par [[Basalt liv|basaltys liv]].<ref>Philpotts & Ague 2009, p. 77.</ref> Tardhansow gorloskvenydhek, an eghen moyha peryllus, yw pur dreweythus; yth esa peswar a'n milvil bledhynnyow eus passys, hag a-dro dhe 60 tardhansow istorek orth nivel 8 y'n [[Menegen Tardhek Loskvenydhyek]] yn milvilyow a vledhynnyow. Gorloskvenydh a yll askorra gordhroglammow a'n eghen vrastiryel, hag i a yll goyeynhe yn arwedhek tempredhow ollvysel rag meur a vledhynnyow wosa an tardhans awos an mynsow bras a [[Sulfur|loskven]] ha lusu dyllys y'n ayrgylgh. Drefen an arenebedh euthyk bras le mayth i a worher, ha kudhans wosa an hwarvos a-wosa dhe losow ha stoff rewlivek, gorloskvenydhyow a yll bos kales dhe aswon y'n kovadh dororiethel heb [[Mappa dororiethel|mappans dororiethel]] prederus.<ref>https://doi.org/10.1038%2Fscientificamerican0683-60</ref> Ensamplys koth a gomprehend: * [[Kawdarn Yellowstone]] yn [[Park Kenedhlek Yellowstone]] * [[Kawdarn Valles]] yn [[Meksiko Nowydh]] * [[Lynn Taupō]] yn [[Mordir Nowydh]] * [[Lynn Toba]] yn [[Sumatra]], [[Indonesi]] * [[Toll Ngorongoro]] yn [[Tanzani]] ==== Loskvenydhyow kawdarn ==== [[Restren:Crater Lake winter pano2.jpg|skeusennik|[[Lynn Crater]], lynn loskvenydhyek yn [[Oregon]]]] Nebes loskvenydhyow bras nag yw bras lowr dhe vos henwys gorloskvenydhyow. Loskvenydhyow a'n par ma yw henwys loskvenydhyow kawdarn, rag i a askorr kawdarns (ganow diskarys) y'n keth maner avel gorloskvenydhyow. Lynnyn a'n par ma yw henwys [[Lynn loskvenydhyek|lynnyn loskvenydhyek]].<ref>https://doi.org/10.1038%2Fnature10706</ref><ref name=":0" /> === Loskvenydhyow yn-dann vor === {{Chif|Loskvenydh yn-dann vor}}{{Gwelowgh ynwedh|Loskvenydh yn-dann dhowr}} [[Restren:Tonga Volcano Eruption 2022-01-15 0320Z to 0610Z Himawari-8 visible.gif|kledh|skeusennik|Imajys lorell a'n tardhans a [[Hunga Tonga–Hunga Haʻapai]] yn 15 mis Genver 2022]] Loskvenydhyow yn-dann vor yw nasyow kemmyn a'n dor mor. Aktivita loskvenydhyek dres an Osweyth [[Holocin]] re beu deskrifys yn 119 loskvenydhyow yn-dann vor hepken, mes martesen yma moy es 1,000,000 loskvenydhyow yowynk yn-dann vor.<ref>https://volcano.si.edu/list_volcano_holocene.cfm</ref><ref>https://volcano.si.edu/faq/index.cfm?question=activevolcanoes</ref> Yn dowr bas, loskvenydhyow byw a dhisklos aga bosva gans ow tewlel ethen ha kerrek a-ugh dhe'n arenep a'n mor. Yn basonys keynvor down, an poos euthyk bras a'n dowr a lett an livreson tardhek a ethen ha gassys; byttegyns, tardhansow yn-dann vor a yll bos helerghys gans [[Dowrfon|dowrfonyow]] ha gans an kammliwans a'n dowr awos gassys loskvenydhyek. [[Lava pluvek]] yw askorras tardhek kemmyn a loskvenydhyow yn-dann vor, yma holyansow tew a daklow y'n furv a bluvogow, neb a furv yn-dann dhowr. Yma tardhansow bras hogen yn-dann vor neb a wra effeyth vyth war'n arenep a'n mor, awos an effeyth-goyeynhe uskis ha neuvelladewder kressys yn dowr, neb a furv yn fenowgh tardhellow loskvenydhyek war'n dor an mor. [[Tardhell dhowrtesel|Tardhellow dowrtesel]] yw kemmyn yn ogas a'n loskvenydhyow ma, hag a skoodh nebes ekokevreythyow koynt selys war [[Kemotroff|gemotroffyon]] ow bosa war vonyow teudhys. Dres termyn, an furvyansow gwrys gans loskvenydhyow yn-dann vor a yll bos mar vras dhe derri an arenep a'n mor avel enesow nowydh po [[Skath kloos pumis|skathow kloos pumis]]. Yn mis Me ha Metheven 2018, yth esa meur a sinellow [[Dorgrysonieth|dorgrysek]] helerghys gans maynoriethow helerghyans dorgrys dres oll an bys. Yth ens i yn furv a drosow-hwyrni, ha nebes a'n sinellow helerghys yn mis Du a'n vledhen na o bys dhe 20 mynysennow. Kaskyrgh hwithrans [[Keynvoronieth|keynvoroniethel]] yn mis Me 2019 a dhiskwedhas an trosow dhe vos kawsys gans an furvyans a loskvenydh yn-dann vor yn ogas a'n arvor a [[Mayotte|Vayotte]].<ref>https://www.msn.com/en-us/news/technology/origin-of-mystery-humming-noises-heard-around-the-world-uncovered/ar-BBYN2oY?ocid=spartanntp</ref> === Loskvenydhyow yn-dann rewliv === {{Chif|Loskvenydh yn-dann rewliv}} Loskvenydhyow yn-dann rewliv a dhispleg a-woles dhe [[Kappa rew|kappys rew]]. Yth yns i gwrys a ughelgompesennow lava a-wartha dhe lava pluvek ha [[palagonit]]. An loskvenydhyow ma yw henwys ynwedh menydhyow moos, [[Tuya|tuyas]],<ref>Philpotts & Ague 2009, p. 66.</ref> po (yn [[Island|Rewenys]]) mobergs.<ref>Allaby, Michael, ed. (July 4, 2013). "Tuya". ''A dictionary of geology and earth sciences'' (Fourth ed.). Oxford: Oxford University Press. ISBN 9780199653065.</ref> Ensamplys pur dha a'n eghen a loskvenydh ma a yll bos gwelys yn Rewenys ha [[Kolombi Bredennek]]. An dalleth a'n term a dheuth dhyworth [[Butte Tuya]], onan a'n tuyas yn ogas a'n [[Avon Tuya]] ha [[Kadon Tuya]] yn Kolombi Bredennek kledh. Butte Tuya a veu an kynsa [[tirfurv]] a'n par ma dielvennys ha rag henna y hanow a ynworras an lien dororiethiel rag an eghen a furvyans loskvenydhyek ma.<ref>https://doi.org/10.2475%2Fajs.245.9.560</ref> Yma an [[Park Rannvroek Menydhyow Tuya]] selys a-dhiwedhes rag gwitha an tirwedh bosek ma, dhe'n north a [[Lynn Tuya]] ha dhe'n soth a'n [[Avon Jennings]] yn ogas a'n or gans an [[Yukon|Tiredh Yukon]]. === Nasyow dowrdesel === Nasyow dowrdesel kepar ha [[Geyser|geysers]], [[Fumarol|fumarolyow]], [[Poll leys|pollow leys]], [[Loskvenydh leys|loskvenydhyow leys]], [[Fenten domm|fentynnyow tomm]], ha fentynnyow tomm trenk a vysk dowr hag aktivita dordesel po magmatek. Nasyow a'n par ma yw kemmyn a-dro dhe loskvenydhyow hag yw menegek a loskvenydhieth.<ref name=":0" /><ref>''Treatise on Geomorphology'' (2nd ed.). Elsevier Inc. 2022. ISBN 978-0-12-818235-2.</ref> ==== Loskvenydhyow leys ==== {{Chif|Loskvenydh leys}} [[Restren:Gobustan mud volcano.jpg|skeusennik|Loskvenydh leys yn [[Gwithva Stat Istorek ha Gonisogethel Gobustan|Gobustan]]]] [[Loskvenydh leys|Loskvenydhyow leys]] po krommdohow leys yw strethurow bigornek gwrys gans tardhans a linyow ha gassys, dres oll leys (stronk), dowr, ha gassys, kyn possybyl yw dhe vos meur a aktivitys ow kevri. An brassa loskvenydhyow leys yw 10 kilometrow a-dreus ha 700 metrow ughel.<ref>https://doi.org/10.1016%2Fj.earscirev.2017.03.001</ref><ref>https://doi.org/10.1002%2F2015GL065713</ref> Loskvenydhyow leys a yll bos gwelys ogas a'n arvor a [[Indonesi]], war'n enys a [[Enys Baratang|Varatang]], yn [[Balochistan, Pakistan|Balochistan]] hag yn [[Asi Gres]]. ==== Fumarol ==== {{Chif|Fumarol}} [[Fumarol|Fumarolyow]] yw tardhellow war'n arenep le mayth ethen ha gassys loskvenydhyek a dardh awos [[dordhowr]] gordommhys, an re ma a yll sinya aktivita loskvenydhyek. Fumarolyow ow tardha gassys loskvenek yw henwys ynwedh yn fenowgh solfataras.<ref>https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/fumarole</ref><ref name=":0" /> ==== Geysers ==== {{Chif|Geyser}} [[Restren:Yellowstone Castle Geysir Edit.jpg|skeusennik|Tardhans geyser Castle, [[Park Kenedhlek Yellowstone]]]] [[Geyser|Geysers]] yw fentynnyow neb a dardh treweythyow hag a dhiskarg dowr tomm hag ethen. Geysers a yll sinya magmatieth, dowr yn-dann dhor yw tommhys gans kerrek tomm ha gwaskedh ethen a voghha kyns ow pos dyllys a-barth stif a dhowr tomm. Yma ogas ha hanter oll a'n geysers byw yn [[Park Kenedhlek Yellowstone]] yn [[Statys Unys|SU]].<ref name=":0" /><ref>https://www.nps.gov/yell/index.htm</ref> == Stoff tardhys == An stoff tardhys yn [[tardhans loskvenydhyek]] a yll bos klassys yn teyr eghennow: # [[Gass loskvenydhyek|Gassys loskvenydhyek]], kemyskans gwrys dre vras a [[ethen]], [[karbon dioksid]], ha kesunyans sulfur (po [[sulfur dioksid]] (SO<sub>2</sub>), po [[hidrojen sulfid]] (H<sub>2</sub>S), ow kregi war'n tempredh) # [[Lava]], an hanow a [[vagma]] pan vo dyllys hag ow frosa war'n arenep # [[Tefra]], perthyglow a stoff solyda a oll furvow ha brasteryow estewlys dres an ayr<ref name=":5">"Tuff". ''Encyclopædia Britannica'' (11th ed.). Cambridge University Press.</ref><ref name=":6">https://doi.org/10.1007%2FBF01822152</ref> === Gassys loskvenydhyek === {{Chif|Gass loskvenydhyek}} [[Restren:Volcan San Miguel Chaparrastique en El Salvador.webm|skeusennik|Diassans a [[San Miguel (loskvenydh)|San Miguel]] yn 2022]] An keskreunyansow a [[Gass loskvenydhyek|assys loskvenydhyek]] dyffrans a yll varya mynsek dres loskvenydhyow. [[Ethen dhowrek]] yw an moyha pals gass loskvenydhyek, wosa henna [[karbon dioksid]]<ref>https://doi.org/10.5194%2Fse-5-1209-2014</ref> ha [[sulfur dioksid]]. Gassys loskvenydhyek chif erel a gomprehend [[hidrojen sulfid]], [[hidrojen klorid]], ha [[hidrojen fluorid]]. Yma niver bras a assys le ha tresyek kevys yn dyllansow loskvenydhyek, rag ensampel [[hidrojen]], [[karbon monoksid]], [[Halokarbon|halokarbons]], kesunyansow organek, ha kloridys metelyek volatil. === Frosow lava === {{Chif|Fros lava}} [[Restren:Lava channel overflow.JPG|skeusennik|Fros lava Pāhoehoe yn [[Hawaii]]]] An furv ha gis a dardhans loskvenydhyek yw determys dre vras gans an komposyans a'n lava tardhys. An glusekter ha myns a ass teudhys yw an moyha posek teythiennow a vagma, ha'n dhew yw determys dre vras gans an myns a [[sylyka]] y'n magma. Magma gans meur a sylyka yw fest glusek hag a yssyns moy a assys teudhys. Lava a yll bos klassys yn peswar komposyansow dyffrans:<ref>Casq, R.A.F.; Wright, J.V. (1987). ''Volcanic Successions''. Unwin Hyman Inc. p. 528. ISBN 978-0-04-552022-0.</ref> * [[Restren:Litli-Hrútur eruption 2023.jpg|skeusennik|Tardhans a Litli-Hrútur ([[Fagradalsfjall]]) yn 2023]]Mars an lava teudhys a yssyns kansran vras (>63%) a [[sylyka]], deskrifys yw an lava avel ''[[felsek]]''. Lava felsek ([[dacit]] po [[ryolit]]) yw fest glusek ha teudhys avel krommdohow po frosow berr stockek.<ref>Philpotts & Ague 2009, p. 70–72.</ref> [[Menydh Lassen]] yn [[Kaliforni]] yw ensampel a loskvenydh furvys a lava felsek hag yw yn hwir krommdo lava bras.<ref>https://www.nps.gov/lavo/learn/nature/volcanoes.htm</ref> :Dre reson magmaow felsek yw mar lusek, i a yll bagha gassys volatil, owth omsewya yn tardhans hedardh. [[Fros pyroklastek|Frosow pyroklastek]] (a [[ygnymbrit]]) yw askorrow fest argollus a loskvenydhyow a'n par ma drefen i a vyrl an runyow a'n loskvenydh hag a viaj pell a'ga thardhellow dres tardhansow bras. Tempredhow mar ughel avel 850°C<ref>Fisher, Richard V.; Schmincke, H.-U. (1984). ''Pyroclastic rocks''. Berlin: Springer-Verlag. pp. 210–211. ISBN 3540127569.</ref> yw koth yn frosow pyroklastek, neb a worlesk puptra leskadow yn aga hyns hag a wra gwiskasow tew a garrek.<ref>Philpotts & Ague 2009, p. 73–77.</ref> An [[Nans a Dheg Mil Ethennow]] yn [[Alaska]], furvys gans an tardhans a [[Novarupta]] yn ogas a [[Menydh Katmai|Gatmai]] yn 1912, yw ensampel a fros pyroklastek tew po gwiskas ygnymbrit.<ref>https://www.nps.gov/katm/planyourvisit/exploring-the-valley-of-ten-thousand-smokes.htm</ref> Lusu loskvenydhyek skav lowr rag tardha ughel y'n [[ayrgylgh an Nor]] avel [[koloven dardhans]] a yll viajya kansow a gilometrow kyns ow kodha dhe'n dor avel [[tuff]]. Gassys loskvenydhyek a yll gortos y'n ayrgylgh rag bledhynnyow.<ref>Schmincke 2003, p. 229.</ref> :Magmaow felsek yw furvys a-berth y'n grestennen, dell yw usys der an teudhans a garrek gresten awos an tomder a vagmaow mafek a-woles. An magma skavha felsek a neuvell war'n magma mafek heb ow kemyska yn arwedhek.<ref>Philpotts & Ague 2009, pp. 15–16.</ref> Le kemmyn, magmaow yw askorrys gans [[Gwrysheans rannel (dororieth)|gwrysheans rannel]] a vagmaow moy mafek.<ref>Philpotts & Ague 2009, p. 378.</ref> Hemm yw argerdh le may fonyow mafek a wrysha a'n magma ow koyeynhe, neb a gevotheg an lin remenant gans sylyka. [[Restren:Aerial image of Stromboli (view from the northeast).jpg|skeusennik|Yma'n loskvenydh gweliek [[Stromboli]] yn [[Sisili]] ow tardha heb diwedh rag milyow a vledhynnyow, rag henna henwys yw "Golowji a'n Kresvorek"]] * Mars an lava teudhys a yssyns 52-63% sylyka, an lava yw a [[Komposyans kres|gomposyans kres]] po [[Andesit|andesitek]]. Magmaow kres yw kevys yn [[Loskvenydh gweliek|loskvenydhyow gweliek]].<ref>Schmincke 2003, p. 143.</ref> Furvys yn kemmyn yns yn [[Or keskeverek|oryon keskeverek]] yntra [[Tektonieth plattys|platys tektonek]], gans nebes argerdhow. Unn argerdh yw an teudhans dowrheans a [[Perydotit|berydotit]] mantellek kyns gwrysheans rannel. Dowr dhyworth [[Sel (dororieth)|sel]] a sev y'n mantel a-ugh, owth iselhe an poynt teudhans, dres oll rag an monyow gans meur a sylyka. Gwrysheans rannel a gevotheg yn fella an magma gans sylyka. Profys veu ynwedh martesen askorrys yw magmaow kres gans an teudhans a wodhosow karys war-nans gans an sel ow pos istennys.<ref>https://doi.org/10.1016%2Fj.gsf.2013.06.006</ref> Argerdh aral yw kemyskans magma yntra magmaow ryolitek felsek ha basaltek mafek yn kreun y'n kres kyns settyans po fros lava.<ref>Philpotts & Ague 2009, p. 377.</ref> * [[Restren:Rinjani 1994 cropped.jpg|skeusennik|Tardhans a [[Menydh Rinjani|Venydh Rinjani]] yn 1994, yn [[Lombok]], [[Indonesi]]]]Mars an lava teudhys a yssyns <52% ha >45% a sylyka, an lava yw henwys [[mafek]] (awos an kansrannow ughella a [[Magnesiom|vagnesiom]] ha [[horn]]) po [[Basalt|basaltek]]. An lava ma yw tommha herwydh usadow ha le glusek es lava felsek. Magmaow mafek yw furvys gans teudhans rannel a'n vantel sygh, gans gwryheans rannel strothys hag omgessenans a stoff krestennek.<ref>Philpotts & Ague 2009, p. 16.</ref> :Yma lava mafek yn efander bras a settyansow. An re ma a gomprehend [[Keyn kres-keynvor|keynow kres-keynvor]]; [[Loskvenydh skoos|loskvenydhyow skoos]] (kepar ha'n [[Enesow Hawaii]], ow komprehendya [[Mauna Loa]] ha [[Kilauea]]), war'n dhew [[kresten keynvorek]] ha [[Kresten brastiryel|brastiryel]]; hag avel [[Basalt liv|basaltys liv]] brastiryel. * Nebes magmaow tardhys a yssyns ≤45% a sylyka hag a askorr lava [[Karrek ughvafek|ughvafek]]. Frosow ughvafek, henwys ynwedh avel [[komatiit]], yw pur dreweythus; yn tevri, yma boghes tardhys war'n arenep an Nor a-dhia an [[Proterozoek]], pan ughella o an tomder a'n planet. Yth ens i an tommha lava hag o, dell hevel, moy linyel es lava mafek kemmyn, gans glusekter le ages rann dhegves es magma basalt tomm.<ref>Philpotts & Ague 2009, p. 24.</ref> Frosow mafek a omdhiskwedh diw eghennow a wiasedh arenep: ʻAʻa ha pāhoehoe an dhew geryow a'n yeth a [[Hawaii]]. ʻAʻa yw garow gans gwiasedh a'n par a'n frosow goyeynha lava basalt. Frosow pāhoehoe a yll treustremena dhe vos frosow ʻaʻa hag i a way dhe-ves a'n dardhell, mes nevra y'n tu aral.<ref>Schmincke 2003, pp. 131–132.</ref> Frosow lava moy sylykek a omfurv dhe vos lava stock, le mayth an fros yw gorherys gans stockow elinyek. Frosow [[Ryolit|ryolitek]] a gonsyst dre vras a [[obsydyan]].<ref>Schmincke 2003, pp. 132.</ref> === Tefra === {{Chif|Tefra}} [[Restren:Tuff shards.jpg|skeusennik|Skeusen gorrwelell a [[Tuff|duff]] yn [[tregh tanow]]]] Tefra yw gwrys le mayth yma magma a-berth y'n loskvenydh tardhys a-les awos an omlesans uskis a assys loskvenydhyek tomm. Magma a dardh yn kemmyn ha'n gass teudhys a dheu dhe-ves a deudhans hag an gwaskedh a iselha dres frosow war'n arenep. An tardhansow garow ma a askorr perthyglow a stoff neb a yll neyja dhyworth an loskvenydh. Perthyglow solyd byghanna es 2 mm a-hys (tewesen po byghanna) yw henwys lusu loskvenydhyek.<ref name=":5" /><ref name=":6" /> Tefra ha [[Klastek loskvenydhyek|klastogyon loskvenydhyek]] a yll bos moy a'n dalghedh a loskvenydhyek es frosow lava. Klastogyon loskvenydhyek a yll kevri kekemmys an tressa rann a wodhes y'n kovadh dororiethel. An askorrans a vynsow bras a defra yw kemmyn yn tardhans hedardh.<ref>Fisher & Schmincke 1984, p. 89.</ref> === Dewfolsans === Der argerdhow naturel, dres oll [[esknians]], stoff tardhys solydhys lowr a yll bos destryppys rag may fydh gweladow an gorfonieth a-bervedh. Der an metafor a [[Korfonieth vewoniethel|gorfonieth vewoniethel]], argerdh a'n par ma yw henwys "dewfolsans".<ref>John W. Judd (1881). ''Volcanoes: What They Are and What They Teach''. Appleton. pp. 114–115.</ref> Pan dhifudhek yw loskvenydh, yma stoppyer ow furvya war y dardhell. Dres termyn, awos eskians, an pigorn loskvenydhyek a eskni rag diskwedhes an stoppyer lava.<ref name=":0" /> Bre Regydh, nas a [[Menydh Bird|Venydh Bird]] war [[Enys Ross]], [[Antarktika]], yw ensampel a vri a loskvenydh dewfolsys. Loskvenydhyow byw a-dhiwedhes, rag ensampel [[Menydh Kaimon]] yn [[Kyūshū]] a-dhyghow yn [[Nihon]], a deudh dhe vos andhewfolsys. [[Tour an Dyowl]] yn [[Wyoming]] yw ensampel gerys da a stoppyer loskvenydhyek diskwedhys. == Tardhansow loskvenydhyek == {{Chif|Tardhans loskvenydhyek}} Yn mis Kevardhu 2022, an sel dherivadow [[Towlen Loskvenydhieth Ollvysel]] a'n ''[[Smithsonian Institution]]'' a dardhansow loskvenydhyek y'n [[Holocin|Oos Holocin]] (an 11,700 bledhynnyow passys) a rol 9,901 tardhansow afydhys dhyworth 859 loskvenydhyow. An sel dherivadow a rol ynwedh 1,113 tardhansow ancertan ha 168 tardhansow bismerys rag an keth prys na.<ref>https://doi.org/10.5479%2Fsi.GVP.VOTW5-2022.5.0</ref><ref>https://volcano.si.edu/faq/index.cfm?question=activevolcanoes</ref> [[Restren:Volcanic injection.svg|skeusennik|Golinyans a skityans loskvenydhyek a ayrosolys ha gassys]] Maneryow a dardhans yw rannys efan yn tardhansow magmatek, freatomagmatek (dowrloskvenydhyek), ha freatek.<ref>Heiken, G. & Wohletz, K. ''Volcanic Ash''. University of California Press. p. 246.</ref> Musurys yw an krevder a loskvenydhieth hedardh gans an [[Menegva dardhadewder loskvenydhyek|venegva dardhadewder loskvenydhyek]] (MDL), a 0 rag eghennow a dardhans a'n par Hawaiiek dhe 8 rag tardhansow gorloskvenydhyek:<ref>https://doi.org/10.1029%2FJC087iC02p01231</ref><ref>https://www.nps.gov/subjects/volcanoes/eruption-classifications.htm</ref> * Tardhansow magmatek yw... == Devynnow == <references /> [[Klass:Doronieth]] 267y2rmvd56d1f0negpgffn72ihore8 Nederlandse Publieke Omroep 0 19459 227523 226903 2026-07-16T18:26:18Z Flynn Peck 18125 klass 227523 wikitext text/x-wiki {{Fixkw}}{{Taklow|qid=Q15991875|fetchwikidata=ALL}} '''Nederlandse Publieke Omroep''' ([[Kernewek]]: '''Darlesans Poblek Iseldiryek'''), berrhys yn fenowgh '''NPO''', yw an korf kesordenans kresek a'n [[kevreyth darlesans poblek iseldiryek]], omgemeryansek rag gonisyow darlesans poblek kenedhlek, hag ow surhe an kesklenedh a'n kevreyth leun. An NPO nag yw darleser, mes a es kesoberyans yn-mysk an kowethyansow darlesans poblek dyffrans, a ganasedh aga lesow kuntellek, hag a dhyght towlarghow kevrannys gans an governans kenedhlek.<ref name=":0">https://npo.nl/overnpo/wie-we-zijn</ref> Ynwedh, an NPO a worwel rolyow raglennow a'n kanolyow kenedhlek a'n darlesoryon boblek.<ref name=":0" /> An rosweythyow pellwolok chif y'ga hewweyth yw [[NPO 1]], [[NPO 2]], ha [[NPO 3]], war-barth i a brovi efander bras a dowlennow nowodhow, gonisogethel, didhanedhel, hag adhyskansel. An NPO a ober nebes kanolyow radyo, bynkyow warlinen ha, ha gonisyow war-dhemond. == Kowethyans == {{Chif|Kevreyth darlesans poblek iseldiryek}} An NPO o selys avel rannans a-berth y'n [[Nederlandse Omroep Stichting]] (NOS) hag o henwys y'n dalleth "Publieke Omroep" (Kernewek: Darlesans Poblek). Yn 1 mis Genver 2009, an NPO a folsas dhyworth an NOS hag a veu korf laghel diblans.<ref>https://npo.nl/overnpo/archief-beleid-en-verantwoording</ref> An kowethyans a gonsyst a gesva a gevarwodhysi, apoyntys gans hag akontyadow dhe gesva worwelesek. Bys dhe 2017, apoyntyansow a rekwiryas komendyans dhyworth an [[Menystrans a Adhyskans, Gonisogeth, ha Godhonieth (Iseldiryow)|Menyster a Adhyskans, Gonisogeth, ha Godhonieth]].<ref>https://www.villamedia.nl/artikel/dekker-past-procedure-npo-benoemingen-aan</ref> Y'n dalleth, an gesva worwelesek a gonsystyas a representysi a'n kowethyansow darlesans, mes yn 2004 an re ma o asleys gans eseli anserghek apoyntys gans ordenans riel. A-dhia 1 mis Genver 2013, an gesva a gevarwodhysi re gonsystsa a jayr ha bys dhe 2 eseli keworransel. An NPO yw esel byw a'n [[Kesunyans Darlesans Europeek]] (EBU),<ref>http://www3.ebu.ch/members</ref> hag a ornas an [[Kesstrif Kan Eurovision 2021]] gans darlesoryon esel NOS hag [[AVROTROS]].<ref>https://web.archive.org/web/20190523192811/https://escxtra.com/2019/05/19/avrotros-npo-nos/</ref> === Darlesoryon === An NPO yw an kowethyans glawlen a dredhek darlesoryon gans leshyans darlesans (anbarghus). Dew darlesoryon, NOS ha [[NTR (darleser)|NTR]], yw darlesoryon gans omgemeryansow reythennek ow tochya nowodhow, sportys, adhyskans, ha gonisogeth. An darlesoryon remenant yw kowethasow darlesans esel-selys. An re ma yw: * [[AVROTROS]] * [[BNNVARA]] * [[Evangelische Omroep|EO]] * [[Human (darleser)|Human]] * [[KRO-NCRV]] * [[Omroep Max]] * [[Ongehoord Nederland]] * [[PowNed]] * [[VPRO]] * [[WNL (darleser)|WNL]] * [[Omroep Zwart]] == Oberennow == An rannans a omgemeryansow ynter an NPO ha'n kowethyansow darlesans yw styrys y'n {{Interlanguage link|Akt Media 2008|nl|Mediawet 2008}}. Darlesoryon yw omgemeryansek rag owth askorra towlennow hag aga synsas golegydhel, hag an NPO a gesorden towlennans a-dreus dhe oll rosweythyow, kanolyow, ha bynkys.<ref name=":0" /> An NPO a dhyght ynwedh an kevrannans a'n towlargh dhyworth an governans, a worwel lesrannans ha danvonadow teknogel, hag a sel rewlys rag darlesoryon ha askorroryon synsas.<ref name=":0" /> Dres an oberennow chif, an NPO a omgemmer nebes gwriansow ow komprehendya:<ref name=":0" /> * Gonisyow hedhadewder rag bodharogyon hag erel, kepar hag istitlow * Dyghtyans a vynkyow devnydhys war-barth, kepar ha NPO Start ha NPO Luister * Menystrans a gevambosow gwiryow * Ynkerth a dowlennow estren * Gwerth a furvasow iseldiryek dhe dramor * Hwithrans goslowysi * Marghasans rag oll kanolyow NPO == Kanolyow == === Pellwolok === * [[NPO 1]] * [[NPO 2]] * [[NPO 3]] ** [[NPO Zapp]] ** [[NPO Zappelin]] * [[NPO 1 Extra]] * [[NPO 2 Extra]] * [[NPO Politiek en Nieuws]] * [[BVN]] === Radyo === * [[NPO Radio 1]] * [[NPO Radio 2]] * [[NPO 3FM]] * [[NPO Klassiek]] * [[NPO Radio 5]] * [[NPO FunX]] * [[NPO Blend]] * [[NPO Sterren NL]] * [[NPO Soul & Jazz]] * [[NPO Campus Radio]] === Warlinen === * [[NPO Doc]] * [[NPO Luister]] * [[NPO Start]] * [[NPO Plus]] * [[NPO Talent]] * [[NPO Kennis]] == Logoyow == <gallery> Restren:Publieke Omroep.svg|2000-2007 Restren:NPO-Logo.svg|2007-2013 Restren:Npologo.svg|2013-lemmyn </gallery> == Gwel ynwedh == * [[Regionale Publieke Omroep]] == Rol a dhevynnow == <references /> [[Klass:Pellwolok]] [[Klass:Iseldiryow]] cgmajilnp8yvv4wocxao9gispblzo1k Jori Ansell 0 19504 227552 227291 2026-07-17T11:07:20Z Gwikor Frank 10931 227552 wikitext text/x-wiki {{Den | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= }} '''Jori Ansell''', (g. 10ves Meurth 1941) genys avel George Philip Stanley Ansell, o degves [[Bardh Meur|bardh meur]] [[Gorsedh Kernow]], 1991-1994. {{bardh|bardhek=Caradok}} yw y hanow bardhek. Ansell a veu genys yn Kimbolton, Huntingdonshire, le may hwrug y das dyski [[Latin]] hag [[Almaynek]] yn skol ramasek. Wosa seni gans Band Arghans Kothmans Kimbolton a-ban veu 16, ev a asas skol ha junya Band an 9ves Queen’s Royal Lancers, ena selys yn [[Almayn]]. Wosa gasa an lu yn 1965, ev a vetyas gans koeth an lu yn [[Hel Albert]]. Y goweth a restras Ansell dhe dhos dhe [[Kernow|Gernow]] le mayth esa gwagla yn Band Tre Kammbronn rag ilewydh an faborden. Ev a oberi yn ammeth. Demmedhi a wrug ev y'n oos na gans Beth Thomas. Yn y gynsa seythennyow yn Kernow, y teu dhodho warneth a Gernewek yn henwyn tyller. Ev a dheuth dhe Richard Gendall neb a dhiskwedhas an yeth ha'y hemeneth dhodho. Gans skoodhyans ev, Len Truran, ha Len Orme—neb a dhyskas Kernewek dhodho yn klassow [[Kolji Kernow]]— ev a sewenas yn apposyans avonsys [[Kesva an Taves Kernewek]]. Berdhys veu ev yn 1978 orth [[Dons Meyn Rosmodres]], [[Eglosveryan]] drefen sleyneth yn [[Kernewek]]. Y'n 1980ow ev ha Rod Lyon a dhyskas Kernewek warbarth yn Kresen Gemeneth Kammbronn. Wosa henna, ev a dhallathas dyski an klassow yn Kolji Kernow may hwrug ev y honan studhya an yeth. Ena, ev a wrug kors yn Frynkek orth an kolji ha, wosa henna, gul kwalifians avel treylyer gans an Fondyans Yethonieth, ow keworra Almaynek diwettha. Hemma a ledyas dh'y soodh avel treylyer omarvethys teknegel. Kaderyer Isvagas Kernewek a'n [[Sodhva Europek a Yethow Lyha Usys]] (EBLUL) o ev a-dhia hy dalleth yn 1996 bys y hy diwedh yn 2010. Ev o esel konsel [[Kowethas an Yeth Kernewek]], ow servya avel y Sodhek Dyllansow lies bledhen. Ynwedh, Sodhek Dyllansow, ha diwettha Kaderyer, o ev a Gesva an Taves Kernewek. Rann bosek a veu ev yn Strateji an Yeth [[Konsel Kernow]] rag 2015-2025. Ev a servyas war konsel Gorsedh Kernow a-dhia 1985; kaderyer yw ev a isvagas korf lagha an Orsedh. Henwys veu ev avel Kannas an bardh Meur yn 1988 ha Bardh Meur yn 1991 bys yn 1994. Ev a holyas polici a dhalghuster rag tus a bub furv a [[Kernewek|Gernewek]] avel berdh. Yn 2019 orth an Orsedh yn Lannust, ev a waynyas an kynsa Pewas Mab Hirnans (Stephen Gainey Award) rag "kevro meur y vri orth Kernewek". Trigys yw Ansell yn Gwynnyer. Re beu ev esel a Gowethas Kernow Goth Heyl a-dhia 1988. {{sequence| prev=[[John Chesterfield|Gwas Costentyn]]| list=[[Bardh Meur]]'''<br >1991&mdash;1994| next=[[Brian Coombes|Cummow]] }} [[Klass:Kenedhlogoryon gernowek]] {{DEFAULTSORT:Ansell, George Philip Stanley}} {{unn k}} {{Porth Kernow}} dtv157jnf90cnsu9b7i1adlzeg7223e Andy Burnham 0 19526 227517 2026-07-16T17:41:10Z Tesco250 15454 Folen gwruthys gans: '{{fixkw}} [[File:Official portrait of Andy Burnham MP 2026 (cropped 3x4).jpg|thumb|Burnham yn [[2026]]]] '''Andrew Murray Burnham''' (genys 7 Genver 1970) yw politeger bretennek neb bydh ledyer an [[Parti Lavur]] ha [[Pennmenyster an Ruwvaneth Unys]] war 20 Gortheren 2026, hag o Mer [[Mankenyon]] Meur a-dhia 2017 dhe 2026.' 227517 wikitext text/x-wiki {{fixkw}} [[File:Official portrait of Andy Burnham MP 2026 (cropped 3x4).jpg|thumb|Burnham yn [[2026]]]] '''Andrew Murray Burnham''' (genys 7 Genver 1970) yw politeger bretennek neb bydh ledyer an [[Parti Lavur]] ha [[Pennmenyster an Ruwvaneth Unys]] war 20 Gortheren 2026, hag o Mer [[Mankenyon]] Meur a-dhia 2017 dhe 2026. 6nxjuemwphpsuqqfvtcblhx87tqu6lc 227518 227517 2026-07-16T18:16:30Z Flynn Peck 18125 227518 wikitext text/x-wiki {{fixkw}}{{Den|qid=Q269909|fetchwikidata=ALL|image=Official portrait of Andy Burnham MP 2026 (cropped 3x4).jpg|caption=Burnham yn 2026}} '''Andrew Murray Burnham''' (genys 7 Genver 1970) yw politeger bretennek neb bydh ledyer an [[Parti Lavur]] ha [[Pennmenyster an Ruwvaneth Unys]] war 20 Gortheren 2026, hag o Mer [[Mankenyon]] Meur a-dhia 2017 dhe 2026. {{Stock-tus-RU}} cnd1r2n3kblgm1nz5z6fwvpygun2ome 227519 227518 2026-07-16T18:17:01Z Flynn Peck 18125 klass 227519 wikitext text/x-wiki {{fixkw}}{{Den|qid=Q269909|fetchwikidata=ALL|image=Official portrait of Andy Burnham MP 2026 (cropped 3x4).jpg|caption=Burnham yn 2026}} '''Andrew Murray Burnham''' (genys 7 Genver 1970) yw politeger bretennek neb bydh ledyer an [[Parti Lavur]] ha [[Pennmenyster an Ruwvaneth Unys]] war 20 Gortheren 2026, hag o Mer [[Mankenyon]] Meur a-dhia 2017 dhe 2026. {{Stock-tus-RU}} [[Klass:Politegoryon a Bow Sows]] mhuo0erepjj5ypenjprzm7th99xbupy 227520 227519 2026-07-16T18:21:49Z Aqchampion 8099 klass 227520 wikitext text/x-wiki {{fixkw}}{{Den|qid=Q269909|fetchwikidata=ALL|image=Official portrait of Andy Burnham MP 2026 (cropped 3x4).jpg|caption=Burnham yn 2026}} '''Andrew Murray Burnham''' (genys 7 Genver 1970) yw politeger bretennek neb bydh ledyer an [[Parti Lavur]] ha [[Pennmenyster an Ruwvaneth Unys]] war 20 Gortheren 2026, hag o Mer [[Mankenyon]] Meur a-dhia 2017 dhe 2026. {{Stock-tus-RU}} [[Klass:Benolegoryon]] [[Klass:Dinethyansow 1970]] [[Klass:ES Parti Lavur rag pastellow bro Pow Sows]] [[Klass:Meryon]] hlcwxatjzl0v4w5sk7ure3hjmw5ajfz 227521 227520 2026-07-16T18:23:19Z Flynn Peck 18125 nowedhys veu an skeusen yn Wikidata 227521 wikitext text/x-wiki {{fixkw}}{{Den|qid=Q269909|fetchwikidata=ALL}} '''Andrew Murray Burnham''' (genys 7 Genver 1970) yw politeger bretennek neb bydh ledyer an [[Parti Lavur]] ha [[Pennmenyster an Ruwvaneth Unys]] war 20 Gortheren 2026, hag o Mer [[Mankenyon]] Meur a-dhia 2017 dhe 2026. {{Stock-tus-RU}} [[Klass:Benolegoryon]] [[Klass:Dinethyansow 1970]] [[Klass:ES Parti Lavur rag pastellow bro Pow Sows]] [[Klass:Meryon]] lh218mg3z9kfrv1zbcnle77ysbi4ah7 227548 227521 2026-07-17T10:28:16Z Gwikor Frank 10931 ewnheansow 227548 wikitext text/x-wiki {{fixkw}}{{Den|qid=Q269909|fetchwikidata=ALL}} '''Andrew Murray Burnham''' (genys 7 Genver 1970) yw politeger bretennek neb a vydh ledyer an [[Parti Lavur]] ha [[Pennmenyster an Ruwvaneth Unys]] dhe'n 20ves Gortheren 2026, hag o Mer [[Mankenyon]] Meur a-dhia 2017 dhe 2026. {{Stock-tus-RU}} [[Klass:Benolegoryon]] [[Klass:Dinethyansow 1970]] [[Klass:ES Parti Lavur rag pastellow bro Pow Sows]] [[Klass:Meryon]] gzeuac758j83bwy8sod4q5njtttcm9x Pol Hodge 0 19527 227549 2026-07-17T10:53:19Z Gwikor Frank 10931 Folen gwruthys gans: '{{Den | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= }} '''Pol Hodge''' (g. 29ves Kevardhu 1965) o ugensves [[Bardh Meur|bardh meur]] [[Gorsedh Kernow]], 2021-2024. {{bardh|bardhek=Mab Stenak Veur}} yw y hanow bardhek. Genys veu Pol Hodge yn [[Resrudh]], ha megys veu yn [[Trewoon]], [[Kammbronn]]. Ev a studhyas Ynjynorieth Kymyk yn Skol Lieskreft Glan Soth ha PGCE Godhonieth orth [[Pennskol Kervadhin]]. Re beu ev dyskader godhonieth yn [[Logh]], oberer yonke...' 227549 wikitext text/x-wiki {{Den | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= }} '''Pol Hodge''' (g. 29ves Kevardhu 1965) o ugensves [[Bardh Meur|bardh meur]] [[Gorsedh Kernow]], 2021-2024. {{bardh|bardhek=Mab Stenak Veur}} yw y hanow bardhek. Genys veu Pol Hodge yn [[Resrudh]], ha megys veu yn [[Trewoon]], [[Kammbronn]]. Ev a studhyas Ynjynorieth Kymyk yn Skol Lieskreft Glan Soth ha PGCE Godhonieth orth [[Pennskol Kervadhin]]. Re beu ev dyskader godhonieth yn [[Logh]], oberer yonkers yn Pow Pri, gwereser-dyski yn Skol Penrice, oberer an artys yn [[Truru]], teknegydh arbrovji yn [[Sen Austel|Sen Ostel]], Sodhek Adhyski rag [[Sodhva an Yeth Kernewek]] a [[Konsel Kernow|Gonsel Kernow]] ha Sodhek Kernewek rag [[Golden Tree]] yn Resrudh. Hodge a oberi a-barth [[Kowethas an Yeth Kernewek]] ha [[Kesva an Taves Kernewek]] moy es 30 bledhen, hag a-barth an Gonis-Treylya ha panellow Arwodhow, Termonieth a [[Akademi Kernewek]], keffrys ha'y gesva. Ev a dhyskas Kernewek dhe dus yn Kammbronn, Sen Ostel, [[Sen Kolomm Veur|Sen Kolom Veur]], [[Lannwedhenek]] ha Truru 35 bledhen. Prydydh-performya yw ev yn Kernewek ha Sowsnek, y honan hag avel hanter Dew Vardh gans [[Bert Biscoe]]. Ev a berformyas moy es 500 tro yn Kernow ha tramor. Ev a representyas [[Peran|Sen Peran]] yn keskerdh dhe Oratori Peran lies bledhen. Ynwedh, ev a warias [[Tommas Flamank|Thomas Flamank]] yn Gwari Bosvena, Kap'n Pol orth Pennsans ha Tebel Santa orth Lyskerrys. Berdhys veu Hodge yn Tregarrek yn 1991 drefen sleyneth y'n yeth.  Ev a servyas moy es ugens bledhen avel Kledhevor; servya a wrug ev avel breusyas panel Kesstrifow ynwedh. Etholys veu ev dhe'n konsel yn 2018, avel Kanans an Bardh Meur 2018-2021 hag avel Bardh Meur 2021-2024. Trigys yw ev yn Lambriggan gans y wreg Jane Ninnis.{{sequence| prev=[[Elizabeth Carne|Melennek]]| list=[[Bardh Meur]]'''<br >2021&mdash;2024| next=[[Jenefer Lowe|Gwythvosen]] }} [[Klass:Kenedhlogoryon gernowek]] [[Klass:Kenedhlogoryon gernowek]] [[Klass:Skriforyon yn Kernowek]] {{DEFAULTSORT:HODGE, Pol}} {{unn k}} {{Porth Kernow}} t5xk12suymii6na9pjpxnx7mm0gc45b 227550 227549 2026-07-17T10:57:36Z Flynn Peck 18125 wikidata 227550 wikitext text/x-wiki {{Den | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= |qid=Q140549476}} '''Pol Hodge''' (g. 29ves Kevardhu 1965) o ugensves [[Bardh Meur|bardh meur]] [[Gorsedh Kernow]], 2021-2024. {{bardh|bardhek=Mab Stenak Veur}} yw y hanow bardhek. Genys veu Pol Hodge yn [[Resrudh]], ha megys veu yn [[Trewoon]], [[Kammbronn]]. Ev a studhyas Ynjynorieth Kymyk yn Skol Lieskreft Glan Soth ha PGCE Godhonieth orth [[Pennskol Kervadhin]]. Re beu ev dyskader godhonieth yn [[Logh]], oberer yonkers yn Pow Pri, gwereser-dyski yn Skol Penrice, oberer an artys yn [[Truru]], teknegydh arbrovji yn [[Sen Austel|Sen Ostel]], Sodhek Adhyski rag [[Sodhva an Yeth Kernewek]] a [[Konsel Kernow|Gonsel Kernow]] ha Sodhek Kernewek rag [[Golden Tree]] yn Resrudh. Hodge a oberi a-barth [[Kowethas an Yeth Kernewek]] ha [[Kesva an Taves Kernewek]] moy es 30 bledhen, hag a-barth an Gonis-Treylya ha panellow Arwodhow, Termonieth a [[Akademi Kernewek]], keffrys ha'y gesva. Ev a dhyskas Kernewek dhe dus yn Kammbronn, Sen Ostel, [[Sen Kolomm Veur|Sen Kolom Veur]], [[Lannwedhenek]] ha Truru 35 bledhen. Prydydh-performya yw ev yn Kernewek ha Sowsnek, y honan hag avel hanter Dew Vardh gans [[Bert Biscoe]]. Ev a berformyas moy es 500 tro yn Kernow ha tramor. Ev a representyas [[Peran|Sen Peran]] yn keskerdh dhe Oratori Peran lies bledhen. Ynwedh, ev a warias [[Tommas Flamank|Thomas Flamank]] yn Gwari Bosvena, Kap'n Pol orth Pennsans ha Tebel Santa orth Lyskerrys. Berdhys veu Hodge yn Tregarrek yn 1991 drefen sleyneth y'n yeth.  Ev a servyas moy es ugens bledhen avel Kledhevor; servya a wrug ev avel breusyas panel Kesstrifow ynwedh. Etholys veu ev dhe'n konsel yn 2018, avel Kanans an Bardh Meur 2018-2021 hag avel Bardh Meur 2021-2024. Trigys yw ev yn Lambriggan gans y wreg Jane Ninnis.{{sequence| prev=[[Elizabeth Carne|Melennek]]| list=[[Bardh Meur]]'''<br >2021&mdash;2024| next=[[Jenefer Lowe|Gwythvosen]] }} [[Klass:Kenedhlogoryon gernowek]] [[Klass:Kenedhlogoryon gernowek]] [[Klass:Skriforyon yn Kernowek]] {{DEFAULTSORT:HODGE, Pol}} {{unn k}} {{Porth Kernow}} 7vnvfnt1ll5nnpunwul04lu4v173q5s Jenefer Lowe 0 19528 227553 2026-07-17T11:42:39Z Gwikor Frank 10931 Folen gwruthys gans: '{{Den | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= }} '''Jenefer Lowe''' (g. 19 Meurth) yw [[Bardh Meur]] [[Gorsedh Kernow]]. Etholys veu hi yn 2024, kynsa warn ugens Bardh Meur. {{bardh|bardhek=Gwythvosen}} yw hy [[hanow bardhek]]. Genys veu Jenefer Lowe yn [[Resrudh]]. Hi eth dhe Skol Luckley-Oakfield yn [[Berkshire]], ena Kolji Pennskoll yn [[Kardydh|Kerdydh]]. Hi a studhyas yn Pennskol [[Aberystwyth]]. Hi a oberas rag Keskowethyans an Yeth Kernewek...' 227553 wikitext text/x-wiki {{Den | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= }} '''Jenefer Lowe''' (g. 19 Meurth) yw [[Bardh Meur]] [[Gorsedh Kernow]]. Etholys veu hi yn 2024, kynsa warn ugens Bardh Meur. {{bardh|bardhek=Gwythvosen}} yw hy [[hanow bardhek]]. Genys veu Jenefer Lowe yn [[Resrudh]]. Hi eth dhe Skol Luckley-Oakfield yn [[Berkshire]], ena Kolji Pennskoll yn [[Kardydh|Kerdydh]]. Hi a studhyas yn Pennskol [[Aberystwyth]]. Hi a oberas rag Keskowethyans an Yeth Kernewek a Gonsel Kernow a 2006 bys yn 2015. Sodhek an Artys o hi ynwedh rag an Konsel. Berdhys veu Lowe yn 1979 orth [[Bosvena]] drefen sleyneth yn [[Kernewek]]. Hi a junyas konsel Gorsedh Kernow yn 2018. Hi a dheuth ha bos Kannas an Bardh Meur yn 2021 ha Bardh Meur yn 2024. [[Loveday Jenkin]] yw hy Hannas. Trigys yw hi yn Resrudh. {{sequence| prev=[[Pol Hodge|Mab Stenak Veur]]| list=[[Bardh Meur]]'''<br >2024&mdash;| next=''&mdash;<br>'' }} {{unn k}} {{DEFAULTSORT:LOWE, Jenefer}} {{Porth Kernow}} djirzomxvlgrifvlq683wopo2rvvbal