Википедия kywiki https://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter Медиа Атайын Талкуу Колдонуучу Колдонуучунун баарлашуулары Википедия Википедияны талкуулоо Файл Файлды талкуулоо МедиаВики МедиаВикини талкуулоо Калып Калыпты талкуулоо Жардам Жардамды талкуулоо Категория Категорияны талкуулоо Макала долбоору Макала долбоорун талкуулоо TimedText TimedText talk Модуль Модулду талкуулоо Event Event talk Кочкорова Сарахан 0 9559 647161 554876 2026-05-22T19:25:08Z Таёжный лес 38546 647161 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Кочкорова Сарахан''' (1928, [[Жайыл району]], [[Калинин, Жайыл району|Калинин]] кыштагы. — 2018) — пахтачы, [[Социялистик Эмгектин Баатыры]] (1948). 1957-жылдан [[КПСС]] мүчөсү. Эмгек жолун 1942-жылы колхоздо иштөөдөн баштаган. 1948-50-жылдары пахтачылык звеносун башкарган. 1947-жылы ар бир га пахта аянтынан 88,6 цден түшүм жыйнап алган. 1951-55-жылдары [[Кыргыз ССР Жогорку Совети]]нин депутаты. == Сыйлыктары == [[Социялистик Эмгектин Баатыры]], [[Ленин]] ордени, «[[Ардак Белгиси]]», «[[Энелик даңк]]» ордендери, медалдар менен сыйланган. == Колдонлган адабият == * Борбугулов М. "[[Ош]] областы энциклопедич", [[Фрунзе]] 1989ж. [[Категория:Инсандар]] [[Категория:Социалисттик эмгектин баатырлары]] g1eajfyeq9v4e387q8eb05w2bqtoewk Ош уезди 0 15717 647158 639843 2026-05-22T17:57:01Z Абдырашит Сатылганов 8269 647158 wikitext text/x-wiki {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" align="right" style="margin-left: 1em" |- ! colspan="2" align="center" | [[Файл:Coat of arms of Fergana Oblast 1890.svg|center|100px|Губерния герби]] |- ! bgcolor="#f9f9f9" colspan="2" align="center" | <span style="font-size:1.25em;">Ош уезди</span > |- | [[Негизделген]]: || [[1876]] |- | [[Борбору]]: || [[Ош шаары]] |- | [[Аянты]]: || 25252,7 чакырым([[1896]]) |- | [[Калкы]]: || 105032 ([[1896]]) |- | [[Калкынын жыштыгы]]: || /км² |- | [[ISO 3166-2]]: || |- | [[Административдик-аймактык түзүлүш]]: || 3 [[болуштук]] ([[1876]])<br />6 [[болуштук]] ([[1881]])<br />11 [[болуштук]] ([[1903]])<br /> |- | [[Губерния]] || [[Фергана облусу]]<br />[[Түркстан генерал-губернаторлугу]]<br /> |- | Ош уезди башчылары: || Ионов М.Е. ([[1876]]-[[1888]])<br />Дейбнер А.Н. ([[1889]]-[[1892]])<br />Громбчевский Б.Л. ([[1893]]-[[1895]])<br />Зайцев В.Н. ([[1895]]-[[1906]])<br />Алексеев А.А. ([[1906]]-[[1915]])<br />Городвинский В. ([[1916]])<br />Брже­зицкий В.В. ([[1916]]-[[1917]])<br /> |} '''Ош уезди''' - [[1876]]–[[1924]] жылдары [[Түркстан генерал-губернаторлугу|Түркстан генерал-губернаторлугунун]] [[Фергана облусу]]ндагы администртивдик [[аймак]]. == [[Тарых]]ы == [[Файл:Alexei Fedchenko.jpg|thumb|right|80px|Федченко]] [[Файл:Мушкетов И В.jpg|thumb|right|80px|Мушкетов]] [[Файл:Северцов_Николай_Алексеевич.jpg|thumb|right|80px|Северцов]] [[Файл:Grum-Grjimailo_GE.jpg|thumb|right|80px|Грумм-Гржимайло]] [[Кокон хандыгы]] [[Орусия империясы]]га кошулуудон кийин [[Фергана облусу]] түзүлдү жана [[1876]] жылы анын курамына кирген Ош уезди негизделген. Ош уезди борбору [[Ош шаары]] менен [[Фергана облусу]] курамында [[Түркстан генерал-губернаторлугу|Түркстан генерал-губернаторунун]] 6 февраль [[1876]] жылдагы буйругу менен түзүлгөн. Ош уезди, борбору [[Ош шаары]] менен 25 253 чакырым калкы 59 760 адам, алардын ичинен [[Ош шаары]]нда [[1881]] ж. болгону 3 950 адам 1049 түтүн жашаган, [[1912]] жылы болсо 45 миңден жогору, ошондой эле болжол менен 900 орус. Ош уезди жана [[Ош шаары]]нда калктын саны өсүшү [[Фергана облусу]]нун [[администрация]]сынын маалыматы боюнча жакшы байкалат, [[1897]] жылы Ош уездинде 161 640 киши, анын ичинде [[Ош шаары]]нда 34 157 адам жашаган. 1 январь [[1910]] жылы Ош уездинде 193 382 адам жашаган. Ош уездине 6 [[болуштук]] жана 50 [[Аксакалдар бийлиги|аксакалдык]] болгон. Шаардын административдик башкаруусү уезд башчысына, орус армиясынын [[офицер]]ине жүктөөлгөн. Ош уезди жана [[Ош шаары]]ны [[Фергана облусу]] [[аскер]] [[губернатор]]у дайындаган [[офицер]]лер башкарган. Ош уезди башчысы бир эле убакта төмөнкүдөй функцияларды аткарган: [[Шаар башкармасы|шаар башчысы]], [[полиция]] башчысы, земский башчысы, [[Шаар башкармасы|шаар башкармалыгы]], [[салык]] төрагасы, [[оорукана]] комитети, уезд жана шаардык коомдук саламаттык комитети, [[казына]]ны ай сайын ревизиялоо, [[Түрмөлөр|түрмө]] бөлүмдөрунө төрагалык кылуучу директор жана башкалар. [[1912]] жылга келип шаардын [[өкмөт]]түк мекемелери көп тармактуу, ар түрдүү жана структуралык так бөлүнгөн болгон. Бул уезд башчысы жана анын жардамчысы, алар бир эле убакта Ош уездин жана [[Ош шаары]]н башкарган, орус армиясынын [[офицер]]лери (тиешелүүлүгүнө жараша [[полковник]] жана [[подполковник]]), уезддик [[врач]]тар жана жер өлчөгүч, шаардык архитектор, участкалык жана [[полиция]] сакчылары, [[Түрмөлөр|түрмөнүн]] башчысы, мировой [[судья]]лар болду. Бара-бара Ошко ар кандай [[адис]]тер жана чиновниктер келе баштады: Топорнин С.А. - 10-[[Түркстан]] аткыч батальондун (Ош [[гарнизон]]унун орус [[аскер]]леринин) зардалы, Попов, И.И. - уезд жер өлчөгүчү, Томашевский Ж.Т. - курулуш башкармалыгынын инженери, Кондратьев Н.Н.- Ош [[Аскердик медицина|аскер ооруканасынын]] биринчи башчысы, Глушков П.Я. - уезд [[ветеринария]]лык [[врач]]и, Орлов В.Ф [[орус-тузем мектептери|орус-тузем мектеп]] башчысы, Яссинский А. И. - улук медициналык [[фельдшер]], Приходько Б. Ф - Ош [[токойчулук]]тардын [[токой]] корукчусу, Ларионов. П. - Ош уезди башчысынын жардамчысы. [[Шаар башкармасы|Шаар башкармалыгынын]] [[депутат]]тары жана талапкерлери ар кандай убакта: Романенко А.Ф., Артемьев, Олифин Л.И. Попов, А.Г., Гречкин Н.А. жана көптөгөн башкалар болгон. Шаардагы тартипти [[полиция]]чылар: Чикунов А.И., Муштин А.Н., Шпилевский А., Грехов Н., Марков В., Рыбальченко Ф.Г. жана башкалар сактаган. Ушул жерден россиялык окумуштуулардун: [[Федченко Алексей Павлович|Федченко А.П.]] ([[1871]]), [[Ошанин Василий Федорович|Ошанин В.Ф.]] ([[1876]]-[[1878]]), [[Мушкетов, Иван Васильевич|Мушкетов И.В.]] ([[1874]]-[[1877]]), [[Северцев Николай Алексеевич|Северцов Н.А.]] ([[1865]]-[[1867]], [[1877]]-[[1878]]), Иванов Д.А. [[Грумм-Гржимайло, Григорий Ефимович|Грумм-Гржимайло]] ([[1884]]-[[1887]]), Громбчевский Б.Л. ([[1889]]-[[1892]]), [[Костенко Л.Ф.|Костенко Л.Ф.]] ([[1876]]-[[1878]]), Зайцев В.Н., [[Корженевский Николай Леопольдович|Корженевский Н.Л.]] ([[1903]]-[[1928]]) жана башкалардын [[Орто Азия]] жана [[Памир]] [[аймак]]тарды [[изилдөө]] боюнча көптөгөн илимий экспедициялары башталган. Шаардык чарбаны шаардык [[депутат]]тар катышуусу менен уезд башчысы башкарган. Шаардын [[киреше]]лери 30 800 руб. [[Падышалык Россиянын Кыргызстандагы колониялык саясаты|Падышалык администрациядан]] тышкары, ошондой эле жергиликтүү өкүлдөрүнөн турган тузем [[администрация]]сы иш жүргүзгөн. == Байыркы заманда == [[Ош шаары]] тоо алды [[оазис]]те жайгашкан, ал эчактан бери адамдар менен жыш. [[Сулайман-Тоо, тоо|Сулайман-Тоонун]] [[түштүк]] капталында [[Коло доору. Ош турган жайы.|коло дооруга]] тийиштуу дыйкандардын жайлары табылган. Ош [[Кыргызстан]]дын эң байыркы жайы бири болгон деп эсептелет, азыр расмий түрдө шаардын [[тарых]]ы 3 миң жылга жакын эсептелсин деп сунушталды. Бирок, тарыхый илимде шаарлардын жашын эсептоо тарыхый актыларда эң эрте айта өтүү деп кабыл алынган, шаарды эң биринчи айта өтүү жазууларда IX [[кылым]]га туура келет. X [[кылым]]да Ош чоңдугу боюнча [[Фергана]]нын үчүнчү шаары болуп эсептелген, [[Индия]] жана [[Кытай]]дан [[Европа]]га кеткен [[кербен]] жолдору менен кесилишкен орду болгон (кароо [[Улуу жибек жолу]]). Ош [[Борбордук Азия]]нын диний [[мусулман]] борбору бири болгон. [[Ош шаары]]нын борборунда жайгашкан байыркы [[мечит]]тер, ошондой эле [[Сулайман-Тоо, тоо|Сулайман-Тоо]] (Тахт-и-Сулайман, Трон Соломона) менен белгилүү, ал [[Борбордук Азия]]лык [[мусулман]]дарынын [[зыярат]] жерлерден бири болуп саналат == [[География]] == Ош уезди [[Фергана облусу]]нун эң ири уезди болгон жана анын [[түштүк]] бөлүгүн ээлеген. Батышта [[Бухара хандыгы|Бухара эмираты]] менен, чыгышында [[Кытай]] менен чектеш болгон. Уезд [[Памир]]-[[Алай өрөөнү|Алай тоо системасынын]] аймагында жайгашкан. == [[Административдик-аймактык түзүлүш]] == Түзүлгөн учурда [[1876]] жылы уезд 3 [[болуштук]]ку бөлүнгөн: * [[Гүлчө]] * [[Ак-Буура]] * [[Ноокат]]. [[1881]] жылы уездде 6 [[болуштук]] болгон. [[1903]] жылы уездде 11 [[болуштук]] болгон: * [[Алай]] (көчмөн) * [[Ак-Буура]] * Булакбаши * [[Гүлчө]] (көчмөн) * [[Кашкар-Кыштак, Кара-Суу району|Кашкар-Кыштак]] * [[Капчыгай]] (көчмөн) * [[Куршаб, Өзгөн районунун айылы|Куршаб]] * Манак * [[Ноокат]] * Ош * Турук. == [[Ош шаары]]нын [[символ]]у == [[Файл:Gerb of Osh 1908.png|thumb|170px|right|Ош шаарынын герби 1908 жыл]] Герб города Ош был высочайше утвержден 22 октября 1908 года<ref name="rsiss">на Геральдических щитах. Золотые пчелы. [http://rsiss.narod.ru/map_blazon.html ''На сайте «Российские соотечественники Иссык-Куля»''].</ref> — {{Цитата|«В червленом щите серебряная вершина горы, сопровождаемая сверху золотым полумесяцем рогами вверх. В нижней оконечности щита две золотые воловьи головы с червлеными глазами. В вольной части щита герб Ферганской области. Щит украшен серебряною башенною короною о трёх зубцах и окружён двумя виноградными лозами, соединёнными Александровской лентою».}} Силуэт горы Сулайман-Тоо занимает центральное место и в современном гербе Оша. Над силуэтом горы изображено золотое солнце с исходящими от него лучами, вся композиция окружена синим кыргызским орнаментом с надписью «ОШ» в нижней части<ref name="heraldicum">Гербы Кыргызстана. г. Ош [http://www.heraldicum.ru/kyrgyz/towns/osh.htm ''На сайте Геральдикум''].</ref>. == [[Калк]] == [[1896]] жылы уездде 105 032 адам жашаган. [[Калк]]тын көп бөлүгүн [[өзбек]]тер жана [[кыргыздар]] түзгөн. Шаар эки бөлүктөн түзүлгөн: [[орус]] жана тузем, азиялык. [[Орус]] бөлүгү [[Ак-Буура, өзөн|Ак-Буура дарыясынын]] суусунун агымынан бир нече жогору жайгашкан (болжол менен, азыркы [[Жергиликтүү мамлекеттик администрация|облустук мамлекеттик администрациясынын]], православ чиркөөсүнүн, [[Сатылганов Токтогул|Токтогул]] атындагы [[парк]]тын жана эс алуу Үйү районунун жогоруда). [[Ош шаары]]нын калкы [[1910]] жылы статистикалык маалыматтар боюнча. [[Калк]] 44 204 адамды (23 170 эркек, 21 034 аялдардын) түзөт: [[өзбек]]тер – 38 646, [[кыргыздар]] – 2 031, [[уйгурлар]] – 500, [[каракалпактар]] – 1 606, [[дунгандар]] – 126, [[татарлар]] – 45, кара-кыргыздар – 8, [[тажиктер]] – 198, [[перстер]] – 5, индустар – 3, цыгандар – 12, [[армяндар]] – 20, афгандар – 5, [[еврейлер]] – 33, башка улуттагылар – 51. Үй кожолүк – 6 254 (100 орус бөлүгүндө, 6 154 тузем бөлүгүндө). Православ чиркөөсү – Михаило-Архангельский. [[Мечит]] – 154, [[мазар]]лар – 7, [[Башталгыч мектеп|башталгыч окуу жайы]] эки жыныстагы балдар үчүн, [[мектеп]]тер уул балдар учун – 20, кыздар учун – 12, [[медресе]] – 5, [[ишкана]]лар – 8, шаардык [[оорукана]] 15 керебет, жергиликтүү [[аскер]]дик [[оорукана]], 10-[[Түркстан]] батальонге караштуу [[аскер]]дик чогулуш. == [[Экономика]] == [[Дыйканчылык]] уезддын түндүк-батыш бөлүгүндө гана өнүккон болчу. Негизги айдоо өсүмдүктөрү күздүк жана жаздык [[буудай]], [[арпа]], [[таруу]], дурра, күрүч жана [[Пахтачылык|пахта]] болуп эсептелген. [[Тери]], [[жыгач]], металл жана өзгөчө [[айыл чарба]] продукциясын кайра иштетүү боюнча майда кустардык [[ишкана]]лардын жана [[Дүкөн (кол өнөрчүлүк)|кол өнөрчүлүк устаканаларын]] саны өстү (тузем типтеги май бышып чыгаруучу аспаптар гана 850). Бирок, өндүрүш жана кол эмгек мүнөзү дээрлик өзгөргөн эмес жана [[өнөр жай]] [[ишкана]]ларынын (негизинен майда) жалданма жумушчулор саны көптөгөн жылдар бою өзгөргөн эмес. [[1908]] жылы Ошто 441 [[өнөр жай]] [[ишкана]]сы иштеген жумушчулар саны - 616 болгон. [[Файл:Korzhenevskiy N L.jpg|thumb|right|100px|Николай Корженевский]] Ошто энергетика туудуруу башталган. [[1913]] жылы жаңы шаар районунда Яккалик [[Арык 1|арыгында]] кичик ГЭС курулган, анда "Френсис" тибиндеги (240 ат.к.) [[Радиустук - октук гидротурбина|гидротурбина]] жана туруктуу токтун [[Гидрогенератор|генератору]] (55 кВт) орнотулган. Электр энергиясы [[тегирмен]]ге келген жана орус байларын үйүн жарык кылган. [[1914]]-[[1916]] жылдары фирма "Шимонек" жана инженер Лебедов тарабынан [[Ак-Буура, өзөн|Ак-Буура дарыясында]] изилдөө өткөрүлгөн жана кубаттуулугу 4500 ат.к. экинчи ГЭСтин долбоору түзүлдү. Экинчи ГЭС Эски шаарда курулган жана эски шаар байларын үйлөрүнө жана [[дүкөн]]дөрүнө жарык берген. Орус [[офицер]]и [[Корженевский Николай Леопольдович|Корженевский Н.Л.]] өзүнүн жана өз тааныштарын батирлерин чагылдыруу үчүн курулуш каражаттарынан кичик динамо-машина жасады, көчөлөрдүн чагылдыруу үчүн ошондо иштетилген газолильдүү ([[селен]]) фонарларды жакшыртуу боюнча жана физикалык тажрыйба менен иш жүргүзүп келген. [[1902]] жылы ал өзүнүн [[аскер]] командачылыгынын колдоосу менен Ош менен [[Жалал-Абад облусу|Жалал-Абадты]] эки тараптуу [[байланыш]]ы учун эки гелиотелеграф станциялары иштеп чыккан жана орноткон. [[Жалал-Абад курорту|Жалал-Абад минералдык булактарда]] көп [[аскер]] дарыланган, ошондуктан Ош уезд шаары менен ишенимдүү [[байланыш]] абдан зарыл болгон. [[1914]] жылы [[Ош шаары]]нда пивзавод, 2 вальцовкалоочу [[тегирмен]], 2 ичек-тазалоочу, 2 [[булгаары]], 2 [[Пахтачылык|пахта]] тазалоочүү заводдор иштеген. "Зингер"дин бир бөлүмчөсү өзүнүн агенттери аркылүү Ош уезди жашоочулары жана шаардыктардын арасында [[Тигүү машинасы|тигүү машиналарын]] саткан. Ошто [[жүн]] жана башка [[Мал чарбачылык|мал чарбачылыгынын]] чийкисин сатып алуулар боюнча Г.В. Дюршмидт [[Немистер|немис]] [[фирма]]сы, "Стукен жана Ко" [[фирма]]сы, [[Кыргызстан]]дын [[түштүк]] [[токой]]лорүнон [[жаңгак]] [[Иштетилме чийки зат|чийки затынын]] даярдоо жана чет өлкөгө ташып чыгууну француз [[компания]]ларынан бири жүргүздү. [[Жибек]] түрүү өндүрүшү сырьё базасы [[Италия|итальян]] жана француз [[Капитализм|капиталисттардын]] колунда болгон ("Бауэр" фирмасы, "Ага-ини Коломбини" ж.б.). Бир катар [[россия]]лык [[фирма]]лар "Чоң Ярослав мануфактурасы", "Ага-ини Шлоссберг" жана башкалар Ошто [[Пахтачылык|пахтаны]] сатып алууну [[Монополисттик (жекебасар) иш-аракет|монополизация]] кылды, анын алгачкы кайра иштеп чыгууну жана [[Россия]]нын текстиль фабрикаларына алып чыгуу үчүн. Ош [[Аскердик медицина|госпиталы биринчи аскердик-дарылоо мекемеси]] болуп калган. Жергиликтүү калк үчүн тузем [[оорукана]]сы иштеген, андан кийин бардык калк учун кызмат кылган шаардык [[оорукана]]сы курулган. Санитардык-профилактикалык көп жумуш, [[чечек]] жана пес менен күрөш жүргүзүлдү. [[Ветеринария кызматы]], [[метеорологиялык станция]] уюштурулган. [[Кинотеатр]] Апостоловго А.К. таандык болгон. Шаарды электрификация жана [[телефон]]изациясын Дряхлов Т.Г., "[[Пльзень]] пивосу"н чыгарган пивзаводдун ээси Монета А.Ю., [[Ак-Буура, өзөн|Ак-Буура дарыясыдагы]] [[тегирмен]]дин ээси Сукоркина С.М., куруучу жана ичек-тазалоочу жайдын ээси Шустов. И.Д. жана башкалар баштаган. [[Өнөр жай]] кустардык мүнөзгө ээ болгон. [[Кыргыздар]]дын негизги иши көчмөн [[Мал чарбачылык|мал чарбачылыгы]] болуп келген. == Ош уезди соодасы == Өлкөдө эн ири болгон [[Ош шаары]]нын [[базар]]ында кылымдын башында 1300 соода түйүнү болгон эле. Соода [[фирма]]лары жана соода-[[өнөр жай]] [[ишкана]]лары иштеген: Ошто соода иштери менен Давыдов, Епифанов, Прядко алектенишкен, [[бакал]]ея Д.Л. Филатов жана Н.Я. Пугасов, килемдер - [[Мадазимов Рахмонберди|Р.М. Мадазимов]], А. Рахматуллаев, А. Вахабов, Х. Ходжиев, мануфактура Д. Шукин, А. Вадьяев, Ш.Х. Абрасум, [[Иштетилме чийки зат|чийки зат]], [[мал чарбачылык]] – М. Салибаев, С. Абдрасулов (ӨзР БМА. -Ф. И.19. Оп.1. Д.2504. Л.13-27 Д.17054. Л.2-3; ООГАПД. -Ф.50. Оп.1. Д.41. Л.4; Д.71. Л.7,7 обр.). Биринчи [[мейманкана]]ны Таранин П.М. ачты. ХХ [[кылым]]дын башында орус ишкери Д.И. Павлов "[[Москва]]" [[мейманкана]]сын курду жана анга дагы уч ресторанга ээлик кылды. === Ош уезди элге [[билим берүү]] тармагы === [[Ош шаары]]нын [[Аксакал, башкаруучу|улук аксакалдары]] жана миңбашылары молдо Султан Таирбаев жана анын тай акеси молдо Кудрат Таирбаев<ref>{{Cite web |title=<small> Письмо начальнику Ошского уезда В.Н.Зайцову от жителей г. Ош и всего Ошского уезда</small> |url=http://www.belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html |access-date=2015-12-30 |archive-date=2015-12-17 |archive-url=https://archive.today/20151217180538/http://www.belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html |dead-url=yes |accessdate=2015-12-30 |archivedate=2015-12-17 |archiveurl=https://archive.today/20151217180538/http://www.belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html }}</ref> [[Ош шаары]]нда [[орус-тузем мектептери|орус-тузем мектепти]] ачуу демилгечилери болгон. Ошол эле убакытта алар [[орус-тузем мектептери|орус-тузем мектепти]] ачуу жана иштетуу учун чыгымдары боюнча акча каражаттарын беришкен. Ош уезди бийлиги "Калкты өз эрки менен мектептерди кармоо учун акча каражатын берүүгө даярдыгы, бул тузем калкы өзү жаш муунду [[орус тили]]не окуутуну зарыл болгонун жана пайдасын сезди" деп эсептеди. [[Орус-тузем мектептери]] - бул [[Башталгыч мектеп|мектептин башталгыч билим берүү]], [[Түркстан]] [[Падышалык Россиянын Кыргызстандагы колониялык саясаты|өлкөсун орус администрациясы]] тарабынан XIX кылымда жергиликтүү калктын балдарын окутуу үчүн ачылган. Бул [[мектеп]]тер европалык типтеги биринчи [[мектеп]]тер болуп, аларда [[Түркстан]] жергиликтүү калктын өкүлдөрү дин аралашпаган (светское) [[билим]] алышкан. Бул [[мектеп]]тердин максаты жергиликтүү калктын балдарын [[орус тили]не окууту, [[европа]] жана орус [[маданият]]арын баалуулуктарга кошулуу, алардын ичинен кийин чиновниктерди даярдоо<ref>{{Cite web |title=Русско-туземные школы служили сближению туземцев с русским населением |url=http://www.ia-centr.ru/expert/321/ |access-date=2015-12-30 |archive-date=2015-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151206181142/http://ia-centr.ru/expert/321/ |dead-url=yes |accessdate=2015-12-30 |archivedate=2015-12-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151206181142/http://ia-centr.ru/expert/321/ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151206181142/http://ia-centr.ru/expert/321/ |date=2015-12-06 }}</ref>. Бул [[мектеп]]терде [[орус тили]]н окууту биринчи жылынан баштап башталган. 15 январь [[1887]] жылы [[Ош шаары]]нын [[Аксакал, башкаруучу|улук аксакалдары]] жана миңбашылары Султан Таирбаев жана анын бир тууганы Кудрат Таирбаев<ref>{{Cite web |title=<small> Письмо начальнику Ошского уезда В.Н.Зайцову от жителей г. Ош и всего Ошского уезда</small> |url=http://www.belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html |access-date=2015-12-30 |archive-date=2015-12-17 |archive-url=https://archive.today/20151217180538/http://www.belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html |dead-url=yes |accessdate=2015-12-30 |archivedate=2015-12-17 |archiveurl=https://archive.today/20151217180538/http://www.belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html }}</ref> Ош уездинин башчысы М.Е. Ионов жана [[Түркстан]] өлкөсун бийлиги жардамында Ошто [[орус-тузем мектептери|орус-тузем мектеп]] ачышты. [[Мектеп]]те ошондо башчысы В.Ф Орлов, эки аял окутуучу, кийин [[мусулман]] сабаты мугалими [[Султанов, Балтакожо|Б.С. Султанов]] жана бир кызматчы иштешкен. Бул [[мектеп]] алгачкы орус-мусулман сабатын көндүмдөрүн гана берген, алар уезд жана волость кенже кызматчыларын даярдоо үчүн зарыл болгон. Ал эми [[1915]] жылы жергиликтүү [[орус-тузем мектептери|орус-тузем окуу жайы]] өзүнүн класстарын жана мугалимдерин санын көбөйтөт. Эгерде мурда бул бир класска жай болсо, анда январь айынан баштап, [[Түркстан]] өлкөсу [[Генерал-губернаторлук|генерал-губернатору]] окуу жайы экинчи классты ачууга жана 1 мугалимди ишке алууга уруксат берди. Ошондо эле уезд башкармалыгы окуу жайын имараттын кеңейтүү үчүн окуу жайына 740 руб. 39 коп акча каражатын бөлүп берди. Аны менен бирге Ошто [[Жадид мектептери|жадид мектеп]] ачылды, анда [[Султанов, Балтакожо|Балтыходжа Султанов]] менен саякатчы жана революционер [[Касымбеков Мырза Фазылбек|Фазылбек Касымбеков]] (тарых мугалими) иштеген. === Ош уезди [[маданият]]ы жана [[искусство]]су === [[Файл:Ош өзбек театры.jpg|thumb|right|150px|<small>''Театр имараты - Ош шаары Ленин көчөсу, 326 уй''</small>]] [[1914]] жылы [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] жетекчилиги астында [[Ош шаары]]нын [[Орус-тузем мектептери|орус-тузем мектеби]] мугалими [[Султанов, Балтакожо|Балтыходжа Султанов]] менен бирге [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театралдык кружок]] негизделген.<ref name=autogenerated1>{{Cite web |title=<small>Ош старейший театр республики отметил своё 95-летие</small> |url=http://www.knews.kg/culture/39275_osh_stareyshiy_teatr_respubliki_otmetil_svoe_95-letie/ |accessdate=2015-12-30 |archivedate=2015-10-01 |archiveurl=https://archive.today/20151001122051/http://www.knews.kg/culture/39275_osh_stareyshiy_teatr_respubliki_otmetil_svoe_95-letie/ }}</ref>. [[1918]] жылы [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] жетекчилиги астында Ош уездинын башка агартуу ишмерлери жана мугалимдери Бекназар Назаров, Иброхим Мусабоев, Журахон Зайнобиддинов, Назирхан Камолов, А. Саидов, А. Эшонхонов, Абдукодир Исхоков, Исроилжон Исмоилов, Жалил Собитовтор менен бирге [[Түркстан]] фронти Реввоенсоветине караштуу [[концерт]] бригадасын базасында [[Кыргызстан]]дын түштүгүндө биринчи жолу жергиликтүү мусулман элдерден түзүлгөн өз демилгеси менен иштөөчү [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театралдык кружок]] негизделген. [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Театр]] труппасынын көркөм жетекчиси [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] [[Кыргызстан]]дын театралдык кыймылдын биринчи негиздөөчүсү жана уюштуруучусу болгон<ref>{{Cite web |title=<small>Они стояли у истоков</small> |url=http://www.echoosha.narod.ru/December08/teatr.htm |accessdate=2015-02-03 |archivedate=2015-02-03 |archiveurl=https://archive.is/20150203020116/http://www.echoosha.narod.ru/December08/teatr.htm }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20150203020116/http://www.echoosha.narod.ru/December08/teatr.htm |date=2015-02-03 }}</ref>. [[1919]] жылы кружок [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|драма труппасы]] болуп калыптанды. Бул [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|драма труппасы]] [[Кыргызстан]] түштүгүндө театралдык көркөм өнөрун өнүктүрүүго гана эмес жана кесиптик музыкалык көркөм өнөрун өнүктүрүүго дагы кызмат кылды. Анткени труппанын репертуаринда спектакль коюдан тышкары, көптөгөн [[концерт]]тик программалар коюлду, ошондой эле спектаклдерди коштоогон элдик обондор үчүн музыкалык иштеп чыгуу жүргүзүлгөндүктан музыкант-профессионалдардын калыптанышы жолундо өзгөчө этабы болду. Андан ары бул труппа [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры]]н түзүү үчүн негиз болуп калды.<ref>{{Cite web |title=<small>Центразия Персоны</small> |url=http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1386103932 |access-date=2015-12-30 |archive-date=2018-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180131201103/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1386103932 |dead-url=yes |accessdate=2015-12-30 |archivedate=2018-01-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180131201103/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1386103932 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180131201103/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1386103932 |date=2018-01-31 }}</ref> [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры]] [[Борбордук Азия]]да [[Ташкент]] шаарындагы Хамза атындагы өзбек улуттук академиялык драма театрынан ([[1913]]-[[27 февраль]] [[1914]] жылдары негизделген) кийинки экинчи байыркы профессионал театры болуп эсептелет<ref>[http://www.ozodlik.org/content/article/26717554.html <small>Ош театры өзунун 95 жылын майрамдады</small>]</ref>. [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Театр]] Ош уездинын бардык райондорунда болуп, ал жерде спектаклдер коюп [[басмачылык]] менен көркөм өнөр жана [[маданият]] куралы менен күрөшту. Райондорда спектаклдер коюп, [[басмачы]]лар жайгашкан жана аларды куралдарын сактоочу жайларын билишкен. [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Театр]] [[артист]]тери [[Ош шаары]]нын [[милиция]]сын негиздөөчүсү жана биринчи башчысы [[Султанов, Балтакожо|Балтыходжа Султанов]] менен бирге [[басмачылык]]ты жок кылууда активдүү катышкан. [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Театр]] өзүнүн арабасында театр [[реквизит]]и менен бирге куралдарды бекитип кызылдарга ташып, [[басмачы]]лар бандалары жайгашкан жерлерден өткөргон, ошентип Кызыл армияны [[курал-жарак]] жана ок-дарылар менен жабдуу кылган. == Ош уезди Совет бийлиги мезгилинде ([[1918]]-[[1924]] жылдары) == === Ош уездинде Совет бийлигин орнотүү === [[1917]] жылдын май айы аягында [[Ош шаары]]нда [[РСДРП]] легалдуу топү түзүүлдү. Ага [[Аношин Александр Григорьевич|А.Г. Аношин]], [[Султанов, Балтакожо|Б.С. Султанов]], К. Кабулджанов, [[Сарымсаков, Мухамед Кадырович|М. Сарымсаков]] кирген. [[1918]] жылдын август айына чейин Оштогу [[большевиктер]] [[партия]]лык уюму 26 адамды гана түзгон. [[Фергана облусу]]нун Кеңештердин 6-[[курултай]]ынан (6-7 декабры [[1917]] жыл) кийин уездарда бийлик Кеңештерге өтду жана [[Ош шаары]]нда бийлик Ош Кеңешине өтүшү жөнүндө жарыяланган. [[Мусулман]] жана [[чайрыкер]] [[депутат]]тардын Ош уезди Кеңеши чечүүчү добуш укугу менен өзүнүн үч өкүлүн: [[Султанов, Балтакожо|Б.С. Султанов]], У. Касымханова, [[Алиев, Юсуп Али Мухаммед|Ю. Алиевти]] уезд Кеңешине киргизди. Кеңештин чечими менен алар жергиликтүү калк [[депутат]]тары деп таанылды. 17 январь [[1918]] жылы кайтадан шайлоо ишке ашырылат жана [[Султанов, Балтакожо|Б.С. Султанов]] Ош уезди Кеңешин [[большевиктер|большевиктештирүүгө]] катышкан жана ал уезддагы [[пролетариат диктатурасы]] органы болуп калды. Ош уезди Кеңешинын башында [[Аношин Александр Григорьевич|А.Г. Аношин]] ([[Ош шаары]]нын [[большевиктер]] уюмунун биринчи төрагасы) жана анын орун басарлары [[Султанов, Балтакожо|Б.С. Султанов]], [[Алиев, Юсуп Али Мухаммед|Ю. Алиевтер]] турду. [[Султанов, Балтакожо|Б.С. Султанов]] [[Алиев, Юсуп Али Мухаммед|Ю. Алиев]] менен бирге уезддик уюмдар менен өнөржай ишканаларында жумушчулардын көзөмөлдөөсүн киргизүү кыймылынын демилгечилери болгон. Советтештирүү [[процесс]]и 5-өлко Кеңештердин [[курултай]]ында бекитилди, 30 апрель [[1918]] жылы [[Түркстан автономия советтик социалисттик республикасы|Түркстан АССР]] түзүүлгөнү жарыяланды, анын курамына [[Кыргызстан]] Түштүгү да кирди. [[Курултай]]дын ишине Ош уезди Кеңешинын [[делегат]]-[[большевиктер]]и [[Аношин Александр Григорьевич|А.Г. Аношин]], [[Султанов, Балтакожо|Б.С. Султанов]], Л.Н. Гречанинов катышкан. 5 декабрь [[1918]] жылы Ош уезди кеңеши уезд-шаардык [[Революциячыл комитеттер|революцион комитети]] болуп кайра түзүлдү<ref>{{Cite web |title=<small>Центразия Персоны</small> |url=http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1386111814 |access-date=2015-12-30 |archive-date=2015-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117025637/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1386111814 |dead-url=yes |accessdate=2015-12-30 |archivedate=2015-11-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151117025637/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1386111814 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151117025637/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1386111814 |date=2015-11-17 }}</ref>. === [[Ош уезди]] [[милиция]]сын уюштуруу жана жетектөө === [[Файл:Султанов Балтыходжа.jpg|thumb|right|120px|<small>[[Султанов, Балтакожо|Балтыходжа Султанов]] - Кыргызстан милициясынын негиздөөчүсү жана уюштуруучусу</small>]] [[1918]] жылдын январь айынын аягында Ошто уезд-шаардык элдик [[милиция]]нын уюштуруу боюнча [[аскер]]дик [[комиссия]] түзүүлдү. 5 февраль [[1918]] жылы бул [[комиссия]]нын [[кеңсе]]синде элдик [[милиция]]нын түзүү, аны [[курал-жарак]] менен камсыз кылуу учун калктан [[конфискация]]ланган [[курал-жарак]]тарды өткөрүп берүү боюнча Оштогу коомдук уюмдардын биргелешкен жыйыны болду. Ош [[партия]]лык уюму уюштурулган элдик [[милиция]]сына өзунун мыкты өкулдөрун жөнөттү. [[Ош шаары]]нын [[милиция]]нын биринчи башчысы [[Большевиктер|большевик]] [[Султанов, Балтакожо|Балтыходжа Султанов]] болду<ref>[http://peesfwb.turmush.kg/ru/news:9301 <small>В Ошском ГУВД отмечают годовщину создания городской милиции</small>]</ref>. Андан сырткары Ош уезди [[милиция]]сын түзүүдө [[Султанов, Балтакожо|Балтыходжа Султановдун]] иниси Насрулла Султанов активдүү катышты эле (Оштун биринчи милиционерлердин бири)<ref>[https://ky.wikipedia.org/wiki/Алгачкы_кыргыз_милициясы <small>Кыргызская милиция (материал из кыргызской Википедии)</small>]</ref>, ал [[Өзбекстан]] ички иштер министринин орун басары [[Султанов, Мухтар Насруллаевич|Мухтар Насруллаевич Султановдун]]<ref>{{Cite web |title=<small>Центразия</small> |url=http://www.centrasia.ru/person2.php?&st=1230821978 |access-date=2015-12-30 |archive-date=2015-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222141102/http://www.centrasia.ru/person2.php?&st=1230821978 |dead-url=yes |accessdate=2015-12-30 |archivedate=2015-12-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222141102/http://www.centrasia.ru/person2.php?&st=1230821978 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151222141102/http://www.centrasia.ru/person2.php?&st=1230821978 |date=2015-12-22 }}</ref> атасы болгон. Совет бийлигин бекемдөө мезгилинде [[милиция]] [[пролетариат диктатурасы]] органы гана эмес, революция жеңиштериң коргоодо турду, [[Кызыл армиянын улуттук бөлүктөрү|Кызыл армияны]] түзүүгө чейин анын функцияларын аткаруу менен, үгүт-массалык жана саясий-[[тарбия]]лык иштерди турмушка ашырды. [[Милиция]] кызматкерлери [[айыл]]дык жана [[болуштук]] [[Революциячыл комитеттер|ревкомлору]] жана [[мусулман]] калкы арасында [[гезит]]тер таркатды. [[Жарандык согуш]] жана ага каршы [[басмачылык]] менен күрөшүү жылдары [[милиция]] функциясын аткарган өзүн-өзү коргоо отряддары жана доброволецтер отряддары түзүлдү. [[Басмачылык]]ка каршы күрөшүүдө [[Ош шаары]]нын [[милиция]]нын башчысы, андан кийин уезд [[тергөө]] [[комиссия]]нын башчысы [[Султанов, Балтакожо|Балтыходжа Султанов]] мыктылык көрсөтүү. [[Ош шаары]]нын [[милиция]]нын негиздөөчүсү [[Султанов, Балтакожо|Б.С. Султанов]] уюштуруу-[[администрация]]лык чоң кыйынчылыктар менен кезигишүүгө туура келди. Ош округдук [[милиция]] калыптанышынын мезгилинде [[милиция]] кызматкерлери менен топтоо болгону 75% гана, анын ичинен 80% сабатсыз эле, жүрүү каражаттарынын, [[криминалистика]]лык [[техника]] жоктугу, [[милиция]] кызматкерлери [[Орус-япон согушу (1904–05)|орус-япон согуштун]] убагындагы япон өндүрүшүнүн трофейлик [[мылтык]]тар менен куралданган (КР БМА.Ф.1428.оп.1.д.23.л.23). Ош уезди кылмыш иликтөө бөлүмүнүн штаты (бул жана милиция толугу менен) аз сандуу болчу. Алсак, 1 январь [[1920]] жылга карата Ош уезди кылмыш иликтөө бөлүмүнүн 21 кызматкери болгон. === [[Басмачылык]] менен [[күрөш]] === [[Файл:Монстров К И.jpg|thumb|100px|right|Константин Иванович Монстров]] [[1918]] жылдын июнь айында [[большевиктер]] [[партия]]лык уюмдун жетекчилиги [[Аношин Александр Григорьевич|Аношин А.Г.]] [[Султанов, Балтакожо|Султанов Б.С.]] астында Ошто 70 доброволецтан [[Кызыл гвардия]] отряды түзүлгөн, кийин [[1919]] жылдын июлунда отрядда 160 адам болгон. Отряд тартипти сактаган, көйгөйлүү райондордо калкты нан жана тамак-аш менен камсыз кылган<ref>{{Cite web |title=<small>Ошский отряд Красной гвардии</small> |url=http://www.yagrazdanin.ru/oshskij-otrjad-krasnoj-gvardii |access-date=2015-12-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304115951/http://yagrazdanin.ru/oshskij-otrjad-krasnoj-gvardii |dead-url=yes |accessdate=2015-12-30 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304115951/http://yagrazdanin.ru/oshskij-otrjad-krasnoj-gvardii }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304115951/http://yagrazdanin.ru/oshskij-otrjad-krasnoj-gvardii |date=2016-03-04 }}</ref>. [[1918]] жылдын июлунда [[басмачы]]лар [[банда]]лары Ошту басып алууга аракет жасашкан. Бирок [[Ош шаары]]ны коргоогон 1-Фергана полктун 70 доброволецы калкты колдоосу менен [[Андижан облусу|Андижан]] [[аскер бөлүгү]]нүн [[аскер]]лери жардамга келгиче чейин туруштук берди жана шаарды коргоой алды. [[Корбашы]] [[Мадамин бек]]тин [[басмачылык]] [[банда]]лары жана К.И. Монстровдун [[Дыйкандар армиясы|кулактык-дыйкан армиянын]] бириккен кошууну өзгөчө коркунуч көрсөтүү, алар [[Фергана облусу]]нда Совет бийлигин кулатуу учун умтулуушту. [[Кызыл армиянын улуттук бөлүктөрү|Кызыл армия]] бөлүгүндөгу [[аскер]]лер саныдан кыйла басымдуулук кылган [[Мадамин бек]] жана К.И. Монстровдун [[банда]]лык күчтөру 8 сентябрь [[1919]] жылы Ош жана [[Жалал-Абад облусу|Жалал-Абадды]] басып алуу оңунан чыкты жана [[Андижан облусу|Андижанга]] чабуул жасады, анда Ош-[[Андижан облусу|Андижан]] участогунун [[аскер]]лер штабы жайгашкан. 26 сентябрь [[1919]] жылы Ош [[басмачылык]] кошуундон бошотулду. Сентябрь [[1919]] жылы [[Ош шаары]]ны коргоо учурунда [[Султанов, Балтакожо|Б.С. Султанов]] [[басмачы]]лар колунан жырткычтарча аябай өлтүрүүлдү жана Ошто совет бийлиги учун күрөшүүдө курман болгон боордош мүрзөгө биринчи болуп көмүүлдү. Ал [[Ош шаары]]нын борбордук шаардык скверде жайгашкан, [[маданият]] үйүнүн (азыр орус православ чиркөөсү) алдында. "Түбөлүк от" мемориал комплекси [[мрамор]] плитасы астында боордош мүрзөгө [[1919]]-[[1926]] жылдары мезгилиңде курман болгон [[Кызыл армиянын улуттук бөлүктөрү|Кызыл армиянын]] [[жоокер]]лери көмүүлгөн, бул: [[Султанов, Балтакожо|Балтыходжа Султанов]], [[Касымбеков Мырза Фазылбек|Фазилходжа Касымбеков]], Балтыхан Бабаджанов, Отабек Тиллабаев, Кузибай Ахмедов, Ахмаджон Юсупджанов, Валерий Бессонов, Петр Павленко, Леонтий Лавода, Александр Пономаренко. Көмүүлгөндөр саны болжол менен 100 кишини түздү<ref>[http://reporter.akipress.org/news:25558/ <small>Читательница жалуется, что на братской могиле мемориального комплекса Вечный огонь в Оше устраиваются увеселительные мероприятия‎</small>]</ref>. Бул боордош мүрзөгө мемориал тактайлар менен стилобаттар орнотуулгон. [[1974]] жылы боз [[мрамор]]дон болгон стеланы билдирген [[Эстелик –|эстелик]] ачылган, анда өтмө ассиметрикалык [[Жылдыздар|жылдыз]] оюлган. Анын алдында кара [[мрамор]] плитада Түбөлүк от жагылган. Бул стелада колодон куюп жасалган создор жазылган: "Совет бийлиги учун күрөшүүдө курман болгондорго Түбөлүк даңк". === Совет мезгилинде [[Кыргызстан]]дын Түштүгүндөгү элге [[билим берүү]] тармагы === [[Султанов, Балтакожо|Б.С. Султанов]] революция чейин [[орус-тузем мектептери|орус-тузем мектепте]] мугалим болуп иштеген, ошондуктан ал элге [[билим берүү]] тармагына, [[Кыргызстан]]дын түштүгүндө советтик [[мектеп]]тердин өнүктүрүү учун чоң көңүл бурду. [[Султанов, Балтакожо|Б.С. Султанов]] [[Ош облусу]]н элге [[билим берүү]] тармагын өнүгүшүнө чоң салым кошкон. 20 май [[1918]] жылы ал Ошто элге [[билим берүү]] кеңештин түзүүдө активдүү катышкан. [[1918]] жылдын август айында анын түздөн-түз катышуусу менен 95 орундуу биринчи [[бала бакча]] ачылган, [[1918]] жылы Ош уездинде 13 [[мектеп]] ачылган, анда 939 балдар жана [[Өспүрүм балдар|өспүрүмдөр]] окууган. == Ош уездин жоюу == Негизги макала: [[Орто Азиядагы улуттук-аймактык бөлүнүү]] Октябрь [[1924]] жылы улуттук-[[аймак]]тык чектешүүнүн планы ишке ашты, ар бир улуттук топко өз [[автономия]]сын бөлүү каралган. Чектешүүнүн натыйжасында [[Түркстан автономия советтик социалисттик республикасы|Түркстан АССР]] менен бирге анын [[Административдик-аймактык түзүлүш|административдик-аймактык бөлүүктөрү]] жоюлду. Жыйынтыгында мурдагы Ош уездинин аймагында Ош округу, кийинчалик Ош кантону, [[1939]] жылы [[Ош облусу]] түзүлгөн, ал [[Кара-Кыргыз автономиялуу областы]]нын ([[РСФСР]]) (азыр - [[Кыргыз Республикасы]]) курамына кирген. == Ош уезди башчылары ([[1876]]-[[1924]])<ref>{{Cite web |title=<small>Центразия Энциклопедические данные</small> |url=http://www.centrasia.ru/cnt.php |access-date=2015-12-31 |archive-date=2015-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151212064447/http://www.centrasia.ru/cnt.php |dead-url=yes |accessdate=2015-12-31 |archivedate=2015-12-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151212064447/http://www.centrasia.ru/cnt.php }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151212064447/http://www.centrasia.ru/cnt.php |date=2015-12-12 }}</ref> == Орус падышасы убагында Ош уездин башкарган: [[Файл:General Ionov.jpg|thumb|right|100px|Ионов Михаил Ефремович]] [[Файл:Bronislaw Grabczewski.jpg|thumb|right|100px|Громбчевский Бронислав Людвигович]] * [[1876]]-[[1888]] жылдары - [[Капитан]] Ионов Михаил Ефремович кийинчалик орус армиясын генерал-майору болгон (ООГАПД. -Ф. 50. Оп. 1. Д. 115-а. Л.25). * [[1889]]-[[1892]] жылдары – [[Подполковник]] А.Н. Дейбнер (ООГАПД. -Ф. 50. Оп. 1. Д. 34. Л.1; Д.113. Л.7,10). * [[1893]]-[[1895]] жылдары - [[Подполковник]] Громбчевский Бронислав Людвигович кийинчалик орус армиясын генерал-майору болгон (ӨзР БМА. -Ф. И. 19. Оп. 1. Д.24150. Л.1-2; Д.13587. Л.34-35; ООГАПД. -Ф. 50. Оп. 1. Д. 71. Л.3; Д.112. Л.21). * [[1895]]-март [[1906]] жылдары - [[Полковник]] В.Н. Зайцев (ЦГА РУз. -Ф. И. 19. Оп. 1. Д. 25044.Л.13, 27; ООГАПД. -Ф. 50. Оп. 1. Д. 33. Л.5,17; Д.42. Л.1) * март [[1906]]-[[1915]] жылдары - [[Полковник]] А.А. Алексеев (ООГАПД. -Ф. 50. Оп. 1. Д. 4. Л. 7) * [[1916]] жылы уезд башкаруу башчысынын милдетин убактылуу аткарган [[подполковник]] Н. Городвин­ский (ошол жерде. Д. 114-а. -Л.18). * [[1916]]-[[1917]] жылдары - [[Полковник]] В.В. Брже­зицкий (КР БМА. Ф.2. Оп. 3. Д.8. Л.5). [[Падышалык Россиянын Кыргызстандагы колониялык саясаты|Падышалык администрациядан]] тышкары, ошондой эле жергиликтүү өкүлдөрүнөн турган тузем [[администрация]]сы иш жүргүзгөн. * [[Ош шаары]]нын [[Аксакал, башкаруучу|улук аксакалы]] миңбашысы молдо Султан Таирбаев (Ош шаарынын чыгыш бөлүгү улус деп аталган) * [[Ош шаары]]нын [[Аксакал, башкаруучу|улук аксакалы]] миңбашысы молдо Кудрат Таирбаев (Ош шаарынын батыш бөлүгү) * Ош шаарынын Городовой старшинасы молдо Насриддин, кийинчалик [[Ош шаары]]нын [[Аксакал, башкаруучу|улук аксакалы]] миңбашысы болгон. * Ош шаарынын Городовой старшинасы молдо Мамажан, кийинчалик [[Ош шаары]]нын [[Аксакал, башкаруучу|улук аксакалы]] миңбашысы болгон. * Ош шаарынын Городовой старшинасы молдо Гази (Гози), кийинчалик [[Ош шаары]]нын [[Аксакал, башкаруучу|улук аксакалы]] миңбашысы болгон. [[Октябрь революциясы (1917)|Октябрь революциясынан]] кийин Ош уездин [[большевиктер]] башкарган * 17 январь [[1918]] жыл - [[Аношин Александр Григорьевич]] ([[1878]]-[[1958]]) Ош уезди [[мусулман]] жумушчу жана [[чайрыкер]] [[депутат]]тарын Кеңешинын төрагасы (Оштогу [[большевиктер]] уюмунун биринчи төрагасы), [[Султанов, Балтакожо|Султанов, Балтыходжа Султанович]] ([[1884]]-[[1919]]) - Ош уезди [[мусулман]] жумушчу жана [[чайрыкер]] [[депутат]]тарын Кеңешинын төрагасынын орун басары. [[Файл:Санжар Касымбеков Фото 1920 год.jpg|thumb|right|100px|[[Касымбеков, Санжар|Санжар Косимбеков]] Фото 1920 жыл]] * март [[1918]] жыл - [[Аношин Александр Григорьевич]] Ош уезд-шаардык [[РКП(б)]] [[комитет]]инин төрагасы, Ош уезди [[Аскер комиссариаты|аскер комиссары]]. [[Султанов, Балтакожо|Султанов, Балтыходжа Султанович]] - Ош уезд-шаардык [[РКП(б)]] [[комитет]]инин төрагасынын орун басары. * 5 декабрь [[1918]]-сентябрь [[1919]] жыл [[Аношин Александр Григорьевич]] Ош уезд-шаардык [[Революциячыл комитеттер|революцион комитети]] төрагасы, [[Султанов, Балтакожо|Султанов, Балтыходжа Султанович]] - Ош уезд-шаардык [[Революциячыл комитеттер|революцион комитети]] төрагасынын орун басары. * 27 сентябрь [[1919]]-28 февраль [[1920]] жыл - Румянцев төрага, октябрь [[1919]]-28 февраль [[1920]] жыл [[Касымбеков, Санжар|Косимбеков Санжар Фозилбекович]] [[Ош шаары]]нын [[РКП(б)]] [[комитет]]инин төрагасынын орун басары. * 28 февраль [[1920]]-апрель [[1920]] жыл - Юрков төрага * апрель [[1920]]-январь [[1921]] жыл - [[Касымбеков, Санжар|Косимбеков Санжар Фозилбекович]] ([[1902]]-[[1924]]) Ош уезд-шаардык [[комитет]]инин төрагасы * январь [[1921]] жыл - Мироновская К. жооптуу катчы [[Файл:Кадыр Туракулов и члены дв. Узбекбирлашув, слево направо второй сидит. Ташкент, 1927 год..jpg|thumb|right|200px|Солдон оңго экинчи отуруупту — Туракулов Кодир Туракулович Ташкент, 1927 жыл]] * 8 октябрь [[1920]]-18 февраля [[1921]] жыл - Голубков Алексей Федорович ([[1889]]) УГЛ жооптуу катчысы * апрель [[1921]]-30 июля [[1921]] жыл - Дубровин Андрей Григорьевич ([[1882]]), жооптуу катчы. * ноябрь [[1921]]-[[1922]] жыл - Голубев М. жооптуу катчы. * [[1922]]-май [[1923]] жыл - Шлюшкин УГК жооптуу катчысы. * май [[1923]]-август [[1923]] жыл - Махсумов Баходир Баховиддинович ([[1903]]) УГК жооптуу катчысы * сентябрь [[1923]]-ноябрь [[1923]] жыл - Ванталь, жооптуу катчы * сентябрь [[1924]]-октябрь [[1924]] жыл - Медведев, жооптуу катчы * [[1920]]-[[1921]] жылдар - Алифбоев Арслон ([[1897]]) УГК төрагасы * [[1922]]-сентябрь [[1923]] жыл - Салтанаев Ж. УИК төрагасы * сентябрь [[1923]] жыл - [[1924]] жыл - Туракулов Кодир Туракулович ([[1900]]-[[1960]]) Ош уезд-шаардык [[Революциячыл комитеттер|революцион комитети]] төрагасы. == Колдонулган адабияттар == * Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. [[Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору]]. [[Бишкек]], [[2003]]. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети. * Энциклопедия Киргизской ССР, изданная Академией наук Киргизской ССР в [[1982]] году, раздел "Победа Великой Октябрьской социалистической революции в Киргизии", Фрунзе. * Энциклопедия Ошской области, изданная Академией наук Киргизской ССР в [[1987]] году, Фрунзе. * А.Абдугафуров "Видные сыновья Оша", [[2000]] год, город Ош. {{БЕЭС}} == Тиркемелер == {{Reflist|colwidth=30em}} == Шилтемелер == * [http://dipkurier.narod.ru/dip45/osh130.htm <small>Ош-уездный город</small>] * [http://slovo.kg/?p=446 <small>Только несколько страниц богатой биографии</small>] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180127084306/http://slovo.kg/?p=446 |date=2018-01-27 }} * [http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XIX/1880-1900/Andizan_vosst_1898/text2.htm <small>Андижанское восстание 1898 года</small>] * [http://zerrspiegel.orientphil.uni-halle.de/t502.html <small>По проблемам оседания кочевников в Туркестане</small>] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161005104951/http://zerrspiegel.orientphil.uni-halle.de/t502.html |date=2016-10-05 }} * [http://www.runivers.ru/doc/territory/368776/ <small>Ферганская область</small>] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160416010622/http://www.runivers.ru/doc/territory/368776/ |date=2016-04-16 }} * [https://sites.google.com/site/mileevart/memuary/dmmileevvospominaniasledovatelosskogouezda <small>Д.М.Милеев. Воспоминания. Следователь Ошского уезда</small>] * [http://www.voskres.ru/army/library/belogoloviy.htm <small>Памирская служба Василия Зайцова</small>] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170305045325/http://www.voskres.ru/army/library/belogoloviy.htm |date=2017-03-05 }} * [http://www.belogolovy.ru/zaycev/adres.jpg <small>Письмо представителей туземной администрации бывшему начальнику Ошского уезда полковнику Зайцеву март 1906 год</small>] {{Webarchive|url=https://archive.today/20151217180123/http://www.belogolovy.ru/zaycev/adres.jpg |date=2015-12-17 }} * [http://www.belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html <small>Памирские письма капитана Зайцева</small>] {{Webarchive|url=https://archive.today/20151217180538/http://www.belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html |date=2015-12-17 }} * [http://www.mvd.kg/index.php?option=com_content&view=article&id=196&Itemid=313&lang=ru <small>История МВД Кыргызстана</small>] {{Webarchive|url=https://archive.today/20151114045614/http://www.mvd.kg/index.php?option=com_content&view=article&id=196&Itemid=313&lang=ru |date=2015-11-14 }} * [http://dipkurier.narod.ru/dip78/pamjat.htm <small>Памяти "Первой ласточки"</small>] * [http://reporter.akipress.org/news:25558/ <small>Читательница жалуется, что на братской могиле мемориального комплекса Вечный огонь в Оше устраиваются увеселительные мероприятия‎</small>] * [http://www.referat.aknet.kg/2%20systems%20ovd.htm <small>История Органов Внутренних Дел Кыргызской Республики. История ОВД КР</small>] {{Webarchive|url=https://archive.today/20180304135604/http://www.referat.aknet.kg/2%20systems%20ovd.htm |date=2018-03-04 }} * [http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1386111814 <small>Центразия Персоны</small>] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151117025637/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1386111814 |date=2015-11-17 }} * [http://portalus.ru/modules/biographies/rus_readme.php?subaction=showfull&id=1422802894&archive=&start_from=&ucat=5& <small>Биографии знаменитостей</small>] * [http://www.yagrazdanin.ru/oshskij-otrjad-krasnoj-gvardii <small>Ошский отряд Красной гвардии</small>] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304115951/http://yagrazdanin.ru/oshskij-otrjad-krasnoj-gvardii |date=2016-03-04 }} * [http://www.foto.kg/istoricheskie-dokumenty/2335-privetstvennyy-adres-ot-zhiteley-goroda-osh-byvshemu-nachalniku-oshskogo-uezda-polkovniku-vn-zaycevu.html <small>Как строился город Ош</small>] [[Категория: Кыргызстан]] [[Категория: Тарых]] [[Категория: Илим]] [[Категория:Орусия]] [[Категория:Ош облусу]] [[Категория: Инсандар]] [[Категория:Коом]] [[Категория:Чөлкөм таануу]] [[Категория:Кыргыз тарыхы]] [[Категория: Кыргыз таануу]] [[Категория:Ош уезди]] ptwnn25hhr2ls4q5omro6o32nhwd6bj Жамбаш чарасы 0 20457 647135 616131 2026-05-22T13:35:19Z Artelow 2286 647135 wikitext text/x-wiki '''Жамбаш чарасы''' — кишинин буттарын бириктирип, жамбаш курчоосун түзүүчү тулку скелетинин төмөнкү бөлүгү. Жамбаш чарасы эки жамбаш, чычаң жана куймулчак сөөктөрүнөн турат. Жамбаш чарасы чоң жана кичине болуп айырмаланат. Кичине жамбаш чарасы жогортон төмөн куушурулган сөөк көңдөйү. Жамбаш чарасы бел кырчоосунун негизин түзгөндүктөн, омуртка тутумуна тирөөч болуп турат. Анын түзүлүшүндө жыныстык өзгөчөлүктөр (айрыкча жыныстык жетилүү мезгилинен баштап) даана байкалат. Аялдардын жамбаш чарасы жапыс жана кең, жамбаш сөөгүнүн канатчасы жазы, эркектердин жамбаш чарасы бийик жана кууш. Жамбаш чаранын арткы капталын түзүүчү куймулчак сөөгү аялдарда жука, жазы жана кыска. эркектердики узун жана ичке болот. Жамбаш чарасынын бет мандай капталын чаткаяк сөөктөрү түзөт. Чоң жамбаш чараларында төмөнкү ич көңдөй органдары, кичинесинде көтөн чучук, табарсык, эркектерде простата бези жана урук ыйлаакчасы, аялдарда жатын, жатын кошумчалары жана жатын кыны жайгашат. [[Файл:Жамбаш сөөгү.png|thumb|right|Кишинин жамбаш чарасы: 1— акыркы бел омурткасы; 2— жамбаш сөөгү; 3—чычаң; 4— кашка жилик; 5— жамбаш мууну; 6— куймулчак.]] Жамбаш чарасынын сөөктөрүнө арка жана омуртка булчуңдары бекийт: андан бут булчуңдары башталат. Жамбаш чаранын итийден кийин бардык тарабынан тарышы, сөөктөрүнүн сынышы, туберкулёз жана кулгуна оорусуна чалдыгышы коркунучтуу. Аялдардын жамбаш чараларынын түзүлүшү менен көлөмүнүн төрөттө мааниси чоң (Төрөт). Ошондуктан -аялдар консультациясында жамбаш чаралары өлчөнөт. Кууш жамбаш чаралары төрөттө баланын өтүшүнө тоскоолдук кылат. Бул учурда төрөт кыйындап, бала төрөттөн жабыркайт (Ымыркайдын төрөттөн жабыркашы). Мындай учурда ар кандай кабылдоодон алдын алуу үчүн акушердик операция (мисалы, Кесарь кесүү) жасалат. Жамбаш чарасы кадимкидей эле болуп, баланын башы өтө чоң болгондо да өтпөй калышы мүмкүн. Муну клиникалык кууш жамбаш чаралары деп атайт. Бул учурда кош бойлуу аялды төрөткө 2 жума калганда ооруканага жаткыруу керек. == Колдонулган адабияттар == Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8 {{Интервикисиз}} {{Адамдын денеси}} [[Категория:Ден соолук]] [[Категория:Дарыгерлик]] [[Категория:Медицина]] ebm53ed6boxu7opybc7r8bpf9i86bzh Адамдын буту 0 20577 647139 557610 2026-05-22T13:36:13Z Artelow 2286 647139 wikitext text/x-wiki {{Анатомиялык карточка |Кыргызча аталышы=Адамдын буту |латынча=mémbrum inférius liberum |Викиказына=Human_legs }} '''Бут''' — таяныч жана кыймыл органы. Буттун функциясы негизинен үчкө бөлүнөт: бут дененин таянычы (туруп туруу, денени тик абалда кармоо), денени кыймылга келтирет (басуу, чуркоо жана башка) жана секиргенде, чуркагандагы күчтү амортизациялайт. Бут бири-бири менен муун аркылуу бириккен үч бөлүктөн: сан, [[Балтыр|балтыр]] жана бут кетменинен турат. Бут дененин тулку менен бут курчоосу аркылуу биригет. Буттун кыймылы колдукуна салыштырганда азыраак. Буттун [[скелет]]и — кашка жиликтен, балтырдын эки сөөгү — чоң жана кичине жилинчик сөөктөн, бейбелчек жана шыйбылчактан жана манжа [[сөөк]]төрүнөн турат. Кашка жиликтин жогору жагы жамбаш сөөгүнүн чуңкурунда шар сымал муун баштыгы аркылуу бекийт. <br> Кашка жиликтин төмөн жагы шыйрактын жото жилик менен блок сымал тизе муунун түзөт. Сан булчуңдары алдыңкы, арткы жана ичке имерилтүүчү булчуңдардан турат. Шыйрак сөөктөрү бири-бири менен кыймылсыз бириккен, төмөнкү учтары бут кетмени менен кызыл ашык муунун түзөт. Шыйрак булчуңдары бут кетмени менен манжаларды кыймылга келтирип туруучу алдыңкы, арткы, сырткы булчуңдардан турат. Буттун кетмени туруп турганда басканда таяныч кызматын аткарат.<br> {| [[Файл:But.3.png |250px|right|thumb|Чыканактагы (солдо) жана тизедеги (оңдо) бурсит: томпоюп шишиген жери көрүнүп турат (стрелка менен көрсөтүлгөн).]] |- [[Файл:But2.png|250px|right|thumb|I. Бут скелети: 1— жамбаш сөөгү; 2— жамбаш мууну; 3— кашка жилик; 4— тизе; 5— шыйрак сөөктөрү; 6— кызыл ашык; 7— бут кетмен сөөктөрү.]] [[Файл:But1.png |250px|right|thumb|Бут булчуңдары: 1—соор булчуңу; 2— сандын чоң чарымы; 3— сандын төрт баштуу булчуңу; 4— эки баштуу булчуңу; 5— шыйрактын үч баштуу булчуңу; 6— манжаларды жазуучу узун булчуң; 7— согончок тарамышы.]] |} == Колдонулган адабияттар == Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8 Нога человека Адамдын буту {{Адамдын денеси}} [[Категория:Кыргызстан]] [[Категория:Азия]] [[Категория:Таажы-2012]] [[Категория:Ден соолук]] [[Категория:Дарыгерлик]] [[Категория:Медицина]] [[cs:Noha]] [[fa:اندام تحتانی]] em5iwaj5q1a9jjl6fubik13dr0j1ess Адамдын репродуктивдик тутуму 0 20737 647136 557669 2026-05-22T13:35:36Z Artelow 2286 647136 wikitext text/x-wiki [[Файл:Male and female genitalia compare.jpg|thumb|400px|Эркектин жана аялдын сырткы жыныс органдары<br>(жүндөрү (түктөрү) кырылып салынган]] '''Адамдын репродуктивдик тутуму''' — көбөйүү кызматын аткаруучу [[Аял|аялдын]] жана [[Эркек|эркектин]] органдары<ref>[http://vmede.org/sait/?id=Fiziologija_orlov_2009&menu=Fiziologija_orlov_2009&page=21&ysclid=lrjag6vpar18768267 Репродуктивная система] (''[[Орус тили|орусча]]'')</ref>. == Жалпы маалымат == Адамдын жыныс органдары ички жана сырткы болуп бөлүнөт<ref>[https://anatomy.pages.dev/posts/reproductive/ Reproductive System](''[[Англис тили|англисче]]'')</ref>. Ички жыныс органынын эң башкы кызматы активдүү жыныс гормондорун бөлүп чыгаруу; ал гормондор түздөн-түз канга өтүп, организмдеги эң маанилүү процесстерди башкарып, эркек же аялга таандык болгон жыныстык экинчи белгилердин (үндүн жооноюшу, эмчек бездеринин өсүшү жана башка) өсүшүн жөнгө салат. == Эркектин репродуктивдүү системасынын милдеттери == {{Негизги макала|Эркектин репродуктивдик тутуму}} [[Файл:Male anatomy number.svg|thumb|300px|''Эркектин жыныс органдары:''<br>1 — [[табарсык]];<br>2 — [[чурай сөөк]];<br>3 — [[жыныс мүчө]];<br>4 — [[уюктуу денечелер]];<br>5 — [[жыныс мүчөнүн башы]];<br>6 — [[каса]];<br>7 — [[сийдик чыгуучу түтүк|сийдик чыгуучу түтүктүн]] сырткы тешиги;<br>8 — [[жоон ичеги|жоон ичегинин бир бөлүгү]];<br>9 — [[түз ичеги]];<br>10 — [[урук исиркеги]];<br>11 — [[урук чубуртуучу түтүкчөлөр]];<br>12 — [[простата бези]];<br>13 — [[купер бези]];<br>14 — [[арткы тешик]]/[[анус]];<br>15 — [[урук-без танабы]];<br>16 — [[эн кыпчыкейи]];<br>17 — [[урук бези|урук (эн) бези]];<br>18 — [[куулук]]<br> ]] Эркектин жыныс органына эн бези, анын кошумчалары, урук агуучу жолдор, урук ыйлаакчасы, простата бези, жыныс мүчөсү, заара чыгаруучу жол кирет. Эн бези — эркектик жуп жыныс бези. Тирүү жыныс клеткалары — сперматозоидди жана эркектик жыныс гормонун бөлүп чыгарат. Бул гормон түздөн түз канга кошулуп, [[организм]]дин бир катар функциясына таасир тийгизет. Түйүлдүк учурунда эн бези ич көңдөйүндө жогорку 2-бел омурткасынын тушунда пайда болот. Төрөлөрдө туруктуу орду — калтага түшөт. Эн бези агыш түстүү тыгыз кабыкча менен капталат. Бул кабыкча эн безинин арт жагында калыңданат да, тарам-тарам фиброздуу тосмо пайда болуп, эн безинин затын бир нече бөлүкчөгө бөлөт. Эн безинин заты же паренхимасы урук каналчаларынан (түз жана ийри) турат. Ар бир бөлүкчөдө 3-4төн ийри каналчалар болот. Сперма ийри каналчаларда бөлүнүп чыгат, ал эми калган каналчалар сперманы алып чыгуучу жол болуп эсептелет. Бардык каналчалар эн безинин кошумчаларынын жалгыз түтүгүнө келип биригет, андан урук чыгаруучу жол уланат. Урук жолу урук чылбырына биригип, чурай каналы аркылуу өтөт. Урук жолу урук ыйлаакчасынын түтүгү менен кошулуп урукту таштоочу түтүктү түзөт. Урук ыйлаакчасы урук жолунун капталында, табарсыктын түбү менен көтөн чучуктун ортосунда жайгашып, секрет бөлүп чыгарат, ал секрет эн безинин секрети менен кошулуп, жыныс клеткаларынын (сперматозоиддин) кыймылына таасир тийгизет. Урук таштоочу түтүк простата бези аркылуу өтөт. Простата бези эркектин заара чыгаруучу каналын курчап турат. Анын бездүү бөлүгү секрет иштеп чыгарат. Секрет спермага кошулуп, анын активдүүлүгүн сактоого жардам берет. Простатанын булчуң бөлүгү заара чыгаруучу жолдогу сперма же зааранын агуу ырааттуулугун жөнгө салат, натыйжада заара менен сперма аралашпайт. Жыныс мүчөсү жана калта эркектин сырткы жыныс органдары болуп эсептелет. Эркектин жыныс мүчөсү жыныстык катнашуу учурунда урукту бөлүү жана табарсыктан заараны чыгаруу кызматын аткарат. Жыныс мүчөсүнүн баш жагында заара чыгаруучу жолдун сырткы тешикчеси жайгашкан. == Аялдын репродуктивдүү системасынын милдеттери == {{Негизги макала|Аялдын репродуктивдик тутуму}} [[Файл:Scheme_female_reproductive_system-number-full-cropped.svg|thumb|300x300px| 1. '''Вульва''' : 2.&nbsp;Чоң жыныс эриндери ; 3.&nbsp;Кичинекей жыныс эриндери ; 4.&nbsp;Кириши ; 5.&nbsp;'''Клитор''' : (6. Башы жана 7.&nbsp;Дене)си. 8.&nbsp;Клитордун луковицасы<br /><nowiki></br></nowiki> 9. '''Кын''' : 10.&nbsp;кыздык перде ; 11.&nbsp;Көңдөй 12.&nbsp;Кереге; 13.&nbsp;Төбөсү (каптал)<br /><nowiki></br></nowiki> 14. '''[[Жатын]]''' : '''Бөлүктөр''' : 15.&nbsp;жатын моюнчасы ; 16.&nbsp;Дене жана 17.&nbsp;Түбү. 18.&nbsp;Тешиктер: тышкы жана ички; 19.&nbsp;жатын моюнчасынын каналы ; 20.&nbsp;жатын көңдөйү ; '''Катмарлар''' : 21.&nbsp;эндометрия ; 22.&nbsp;Миометрия жана 23.&nbsp;Периметрия<br /><nowiki></br></nowiki> 24. '''Фаллопиялык түтүк''' : 25.&nbsp;Моюнча; 26.&nbsp;ампула ; 27.&nbsp;Куйгуч ; 28.&nbsp;Фимбрия (29 &nbsp;Fimbria ovarica)<br /><nowiki></br></nowiki> 30. '''Жумурткалык'''<br /><nowiki></br></nowiki> 31. '''Висцералдык жамбаш [[Ич чели|ичи]]''' : 32.&nbsp;Жазы байламта (33 менен.&nbsp;Mesosalpinx ; 34.&nbsp;Мезовариум жана 35.&nbsp;мезометрий )<br /><nowiki></br></nowiki> '''Байламдар''' : 36.&nbsp;тегерек ; 37.&nbsp;жумурткалык ; 38.&nbsp;Жумуртка безинин суспензиясы<br /><nowiki></br></nowiki> '''Кан тамырлар''' : 39.&nbsp;жумурткалык артерия жана вена ; 40.&nbsp;Жатындын артериясы жана веналары ; 41.&nbsp;Кындын артериясы жана веналары<br /><nowiki></br></nowiki> '''Башка''' : 42.&nbsp;[[Сийдик түтүкчөлөрү|уретер]] ; 43.&nbsp;жамбаш түбү ( Levator ani ); 44.&nbsp;сан баш ; 45.&nbsp;жамбаш сөөгү ; 46.&nbsp;Ички муун тамырлары (алдынкы бутактары); 47.&nbsp;Сырткы мышык тамырлар ; 48.&nbsp;Ич көңдөйү]] Аялдын жыныс органдарына энелик без, жатын, жатын түтүкчөсү, жатын кыны, чаткаяк, чоң жана кичине жыныс эриндери кирет. Энелик без — жатындын эки жагында жайгашкан ургаачылык жуп жыныс бези. Өзүнүн байламтасы менен жатынга кыймылдуу бекип турат. Энелик безде ургаачылык жыныс клетка — энелик клетка өөрчүйт. Мындан башка жыныс органдарынын нормалдуу иштешине жана экинчилик жыныс белгилерине (үндүн өзгөрүшү, эмчектин чыгышы жана башка) таасир этүүчү гормонду канга бөлүп чыгарат. Энелик бездин иши аялдын жашына жана бүтүндөй организмдин функциялык абалына жараша болот. Энелик без өзгөчө эпителий менен капталган. Безди жара кескенде грааф ыйлаакчасы (фолликула) көрүнөт, анда жыныс клеткалары жатат. Фолликула өөрчүү стадиясына жараша ар кандай көлөмдө болот. Өөрчүп жетилген фолликула жарылып (овуляция), жыныс клеткалары ич көңдөйүнө түшөт, андан жатын түтүгүнө келип жатынга жеткирилет. Ал жатында уруктангандан кийин, түйүлдүк 9 айга чейин жетилип чоңоёт. Жатын түтүкчөлөрү энелик бези сыяктуу эле жатындын эки жагында жайгашкан. Жатын түтүкчөлөрү ич челинин бүктөмүнөн орун алып, жатындын жазы байламтасынын жогорку четин түзүп турат. Оң түтүкчө демейде солго караганда узунураак. Эгерде уруктанган энелик клетка жатын түтүгүндө токтоп калса (мисалы, сезгенгенде), жатындан сырткары бойго бүтөт. Жатын түтүгү түйүлдүктүн чоңоюшуна ылайыкталган эмес, ошондуктан ал жарылып кетиши мүмкүн. [[Жатын]] — түгөйсүз, булчуңдуу көңдөй орган. Жатын кыны — түтүк сымал булчуңдуу, узундугу 7—9 см болгон көңдөй орган. Анын капталы үч катмардан турат. Аялдын сырткы жыныс органдарына (вульвага) териси жүн менен капталган чоң жана кичине жыныс эрини кирет. == Жыныс органдарынын оорулары жана жабыркашы == Эркектерде, ошондой эле аялдарда жыныс органдарынын өөрчүү кемтиги, туура эмес жайгашышы, сезгенүү жана шишик оорулары кезигет. Өөрчүү кемтиги аз жолугат, ага органдын көлөмүнүн чоң же кичине болушу же өсүп жетилбей калышы кирет. Жыныс органдарынын кемтигине кош бойлуулуктун алгачкы мезгилинде эненин жугуштуу жана вирус оорулары менен оорушу уулануусу, нурга чалдыгуу жана башка себеп болот. Ошондуктан анын алдын алуу үчүн кош бойлуу аял жугуштуу оорудан сактануусу зарыл; грипп эпидемиясынын убагында эл көп чогулган жерлерге барууга болбойт; алгачкы 3 айында (өтө зарыл болбосо) рентген изилдөөдөн өтүүгө, дарыны врачтын көрсөтмөсү жок баш аламан ичүүгө да болбойт; эмгек жана эс алуу күн тартибин туура сактоо керек. Кээ бир учурда бир эле кишиде ургаачылык жана эркектик белгилер болушу мүмкүн. Бул гермафродитизм (кыз теке) деп аталат. Жыныс органдарынын өтө оор кемтиктеринде балалуу боло албайт, жеңил түрүндө жыныстык катнашуу, заара ушатуу бузулат, сезгенүү жана башка ооруларга жакын болот. Эркектин жыныс органдарынын сезгенүү оорулары инфекциялуу же мите оорулары болуп, вирус, бактерия, козу карындар, гельминттер, жөнөкөйлөр козгойт. Жыныс мүчөсүнүн сезгенүүсүнөн баланит, баланопостит көп кезигет. Жыныс органдарынын сезгенүүсүн киши организминдеги ичеги таякчасы, протей, энтерококк жана башка козгойт. Жалпы организм начарлаганда инфекция заара-жыныс жолунун лимфа тамырлары менен тарап, уретраны [[Уретрит|(уретрит]]), простата безин ([[простатит]]), урук ыйлаакчасын ([[везикулит]]), урук түтүгүн, эн безин жана кошумчаларын жабыркатат. Жыныстык жол менен жугуучу трихомоноз көп жолугат. Бир катар инфекциялуу оорулар — эпидемиялык паротит, бруцеллёз, келте, туляремия, туберкулёз, грипп, вирустуу гепатит көп учурда эн безинин (к. Орхит) же анын кошумчаларынын сезгенүүсү (к. Эпидидимит) менен коштолот. Венера оорулары өзгөчө топту түзөт (к. Сүзөк, Котон жара). Эркектин Ж. о-нын шишигинен зыянсыз шишик — простата безинин аденомасы көп кезигет. Простата безинин рак оорусу салыштырмалуу аз жолугат. Заара чыгаруучу каналдын (уретранын) зыянсыз шишигинен кандилома (вирустуу папиллома) көбүрөөк, полип жана аденома сейрек учурайт. Эн безинин коркунучтуу шишиги көп кезигип, жаштар жабыркайт. Бул учурда шишик жыныс гормондорун иштеп чыгарып, балдардын жыныстык жактан эрте жетилишине алып келет. Ж. о-нын ооруларынын ичинен эн безинин буралып калышы тезинен врачка кайрылууну талап кылат. Мында кан айлануу бузулат, калта ооруйт жана шишийт, жүрөгү айланат, кусат, эстен танат. Эркектин Ж. о-нын ооруларын алдын алууда өздүк гигиенаны жана жыныстык турмуш гигиенасын сактоо, сырткы Ж. о-н күндө жууп туруу керек. Аялдардын Ж. о-нын кемтигине анатом. түзүлүшүнүн бузулушу (жатын кыны, жатындын жоктугу же экиден болуп калышы жана башка), толук жетилбей калышы — инфантилизм кирет. Айрым кемтиктерде, мисалы, жатындын, жатын кынынын экиден болуп калышында анын функциясы бузулбайт (этек кир убагында эле келет, аялдардын боюна болуп, төрөй алышат). Бирок кээ бир учурда боюнан түшүп калышы же төрөтү кыйын болушу мүмкүн. Ошондуктан кош бойлуу аялдар дайыма врачтын көзөмөлүндө болуулары тийиш. Жатын кыны жок болгондо этек кир келбейт. Аны хирургиялык жол менен дарылайт. Ж. о-нын туура эмес жайгашуусуна, айрыкча жатындын алдын жана артын көздөй кайрылып калуусуна жатындын жана кичине жамбаш чарасынын булчуңдарынын тонусунун начарлашы, ошондой эле ички жыныс органдарынын сезгенүү оорулары түрткү болот. Мындай жабыркоолорду алдын алууда Ж. о-нын сезгенүү ооруларын туура дарылоо, өз убагы менен заара кылуу, гимнастика жасоонун мааниси чоң. Оору козгоочу микроорганизмдер жыныс жолуна түшкөндө сезгенүү оорулары болот. Тигил же бул Ж. о-нын сезгенишине жараша төмөнкүчө айырмаланат: жатын кошумчаларынын сезгенүүсү — аднексит, жатындын сезгениши метроэндометрий, жатын моюнчасыныкы — цервицит, ошондой эле жатын моюнчасынын эрозиясы, жатын кынынын сезгенүүсү — колыгит, сырткы жыныс органынын сезгенүүсү — вульвовагинит жана башка Оору пайда кылуучу микроорганизмдер жыныс жолуна өздүк гигиенаны жана жыныстык турмуш гигиенасын сактабаганда, кокустан болгон жыныстык катнашууда жугат, бул байланыш андан башка трихомоноз, сүзөк жана котон жара менен ооруп калуу коркунучун туудурат. Аялдардын Ж. о-нын зыяндуу жана зыянсыз шишиктери, көбүнчө жатын жана энелик безде болот. Зыянсыз шишиктерден жатын миомасы (фибромиома) жана энелик бездин кистасы көп кезигет. Бул учурда этек кир цикли бузулат, шишик чоңоюп кеткенде жакын жаткан органдарды кысып, бат-бат заара кылууга, ичтин катышына алып келет. Анча чоң эмес миомада аялдардын боюна бүтөт, бирок боюнан түшүп калышы, айына жетсе кыйналып төрөшү, төрөгөндөн кийин кан кетиши мүмкүн. Энелик бездин кистасы эч билинбей жүрө берип, гинекологиялык изилдөөдө гана байкалат. Кээ бир учурда кистанын буралып калышы мүмкүн. Мында ичтин төмөн жагы катуу ооруйт, жүрөгү айланат, кээде денеси ысыйт. Мындай оорулууну тезинен ооруканага жаткырып, хирургиялык дарылоо жүргүзүлөт. Зыяндуу шишик (жатындын жана энелик бездин рагы) көбүнчө климактерий же ага жакындап калган мезгилде болот. Шишик оорусун өз убагында эрте таап, дарылануу үчүн жылына 2 жолу врач-гинекологго кайрылып, текшерилип туруш керек (к. Медициналык кароо). == Колдонулган адабияттар == * Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8 == Булактар == <references /> == Тышкы шилтемелер == * [https://www.zygotebody.com/ 3D анатомия онлайн визуализатору / Адамдын анатомиясы] {{Адамдын денеси}} [[Категория:Ден соолук]] [[Категория:Дарыгерлик]] [[Категория:Медицина]] [[Категория:Жыныстык билим берүү]] [[Категория:Физиология]] ari920a72u0v8x92wf91edwe6gbn0kf Көкүрөк 0 20811 647132 557643 2026-05-22T13:34:06Z Artelow 2286 647132 wikitext text/x-wiki [[Файл:Chest123.png|250px|right|thumb|Көкурөк клеткасы: 1, 3, 8, 9— кабыргалар; 4, 7— кабырга кемирчектери; 2,5— төш сөөгү 6— чемирчек; 10— омурткалар. ]] '''Көкүрөк''' (көөдөн) ([[Латын тили|лат]]. Thorax) — дене тулкусунун жогорку бөлүгү. Ал көкүрөк омурткаларынан, 12 жуп кабыргадан жана алардын кемирчегинен, төш сөөгүнөн түзүлөт. Төш сөөгү жалпак сөөк; үч бөлүктөн — сабы, денеси жана канжар сымал урчугунан турат. Кабырга узунунан келген ичке ийри сөөк. Ал кабырга сөөктөн жана кемирчектен турат. Кабыргалар арткы учу менен көкүрөк омурткаларына биригип турат. Кабыргалардын урчугу омурткалардын каптал урчуктары менен ашташып, дем алган учурда кабыргалардын көтөрүлүп жана төмөн түшүп турушун камсыз кылат. Жогорку беш кабырганын алдыңкы учтары төш сөөгү менен биригип, чыныгы же кара кабыргалар деп аталат. Кийинки 5 кабырга жалган же карчыга кабыргалары деп аталат да, алардын кемирчектери бири бири менен кошулуп кабырга жаасын же сүбөнү түзүп турат. Акыркы эки кабырганын учу бош болуп, курсак булчуңдарынын арасында жайланышат (жетим кабыргалар). Көкүрөк көңдөйүнүн ичинде жүрөк, өпкө, кекиртек, [[кызыл өңгөч]], кан тамырлар жана [[нерв талчалары]] жайгашат. Көкүрөк көңдөйү төмөн жагынан [[боор]] эт менен ич көңдөйүнөн бөлүнүп турат: жогору жагы моюнга өтөт. Көкүрөктүн формасы адамдын жынысына, дене түзүлүшүнө жана булчуңдардын өөрчүшүнө жараша ар кандай (жазы жана кыска, узун жана ичке) болушу мүмкүн. Көкүрөктүн формасы кишинин ден соолугуна да жараша болот. Мисалы, итий менен ооруган баланын төш сөөгү алды жакты карай урчуюп чыгып, канаттуулардын төш сөөгүнө окшошуп кетет. Ал эми дем алууга тескери таасирин тийгизүүчү ооруларда (мисалы, эмфизема) көкүрөк челекке окшоп калышы мүмкүн. == Колдонулган адабияттар == Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8 {{Адамдын денеси}} [[Категория:Ден соолук]] [[Категория:Дарыгерлик]] [[Категория:Медицина]] t4g4b5jhaf5f4m3hhsxit322szcn7dw Омуртка тутуму 0 21165 647128 242118 2026-05-22T13:33:11Z Artelow 2286 647128 wikitext text/x-wiki [[Файл:Gray 111 - Vertebral column-coloured.png|thumb|Кишинин омуртка тутуму<br /> '''Белгилөө'''<br /> {{color|#8B1A1A|«#»}} — Моюн омурткалары &nbsp;(Pars&nbsp;cervicalis)<br /> {{color|#104E8B|«#»}} — Көкүрөк омурткалары &nbsp;(Pars&nbsp;thoracalis)<br /> {{color|#FFFF00|«#»}} — Бел омурткалары &nbsp;(Pars&nbsp;lumbalis)<br /> {{color|#00CD00|«#»}} — Куймулчак &nbsp;(Os&nbsp;sacrum)<br /> {{color|#9A32CD|«#»}} — Чычаң &nbsp;(Os&nbsp;coccygis)]] '''Омуртка тутуму''' — кишинин скелетинин негизги бөлүгү. == Анатомия == Омурткалар бири-бири менен кемирчек, муун, байламталар аркылуу кошулуп, тутумдашып, омуртка тутумун түзөт. Омуртка тутуму омурткалуу жаныбарлардын жана адамдын денесинин көкүрөк, курсак көңдөйлөрүн жана жамбаш чарасынын негизин түзүп, алардын ичинде жайгашкан ички органдарды жана жүлүндү сактайт. Жүлүн омуртка каналынын ичинде жайгашкан. Омуртка тутуму адамдын башын көтөрүп турат. Ошондуктан жогортон төмөн карай омурткалардын көлөмү чоңоёт. Ал 33—34 айрым омурткалардан туруп, * моюн (7), * көкүрөк (12), * бел (5), * куймулчак (5) жана * чычаң (4—5) омурткалары болуп бөлүнөт. == Түзүлүшү == Куймулчак омурткалары бири-бири менен кыймылсыз биригип, жамбаш сөөктөрүнө бекийт да, жамбаш чарасын түзөт. Моюн, көкүрөк, бел жана чычаң омурткалары бири-бири менен кыймылдуу тутумдашат. Омурткаларга бекиген булчуңдар жыйрылып, омуртка тутуму кыймылга келтирет. Омуртка тутумунун узундугу эркектерде 60—75 см, ал эми аялдарда 60—65 см. Улгайган адамдардын омуртка тутумунун узундугу орто эсеп менен 5 смге кыскарат, анткени улгайган сайын омуртка тутумунун иймектери көбүрөөк ийилип, омурткалардын ортосундагы кемирчек жукарат. == Омуртка оорулары == Омуртка тутумунун алдынан артка, арттан алдыга карай ийилген жерлери бар. Эгерде омуртка тутуму сыртын карай ийилсе — ''кифоз'', ичин карай ийилсе — ''лордоз'', ал эми капталга ийилсе ''сколиоз'' деп аталат. Дени соо кишилерде омуртка тутумунун физиологиялык ийилген жерлери, ошондой эле ар кандай оорулардын таасири астында, балдардын столго, партага туура эмес олтурушунан патологиялык ийрейиши мүмкүн ([[Сколиоз (омуртка тутумунун кыйшайышы )|Омуртка тутумунун кыйшайышы]]). Омуртка тутумунун физиологиялык ийрейишине моюн жана бел лордозу, көкүрөк жана куймулчак кифозу, ошондой эле көкүрөк сколиозу кирет. Физиологиялык лордоз менен кифоз бардык адамдарда кездешет. Көкүрөк кифозу менен бел лордозу эркектерге караганда аялдарда көбүрөөк өөрчүгөн. Омуртка тутумунун ийрилери адам тик турганда жакшы байкалат. Адамдын келбети омуртка тутумунун ар кандай деңгээлде ийилишине жараша болот. Омуртка тутумунун ийрилүүсү киши төрөлгөндөн кийин гана пайда болот. Жаңы төрөлгөн баланын омуртка тутуму алдыга ийилген жаага окшош. Ал эми бала башын көтөрүп, токтотуп жана отура баштаган кезде моюн, желке булчуңдарынын өөрчүшүнүн таасири астында моюн лордозу пайда болот. Бала баса баштаганда бел лордозу, ошол эле мезгилде көкүрөк жана куймулчак кифозу пайда болуп, денени тикесинен тең салмакта кармап туруу үчүн ылайыктуу шарт түзүлөт. Ошону менен бирге омуртка тутумунун ийрилери тикесинен турган адамдын омурткаларынын ортосундагы урунууну азайтып, басканда, чуркаганда, секиргенде алардын сынып кетишинен сактайт. Омуртка тутуму боюнча узата жайгашкан көп сандаган муундардын, кемирчектердин жардамы менен ар кандай кыймылдарды ишке ашырууга болот. Моюн жана бел бөлүгүндө кыймыл абдан өөрчүгөн, анда ичке жана сыртка карай айлануу кыймылдары ишке ашат. Ал эми омуртка тутумунун көкүрөк бөлүгүндө омурткалардын арткы урчуктары бири бирине жакын жана катталышып, алды жактан ага бекиген кабыргалар төш сөөккө биригип, көкүрөктү түзүп, омурткалардын арасындагы кыймыл болот. == Колдонулган адабият == Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8 {{Адамдын денеси}} [[Категория:Медицина]] [[Категория:Ден соолук]] [[Категория:Дарыгерлик]] [[Категория:Анатомия]] [[io:Vertebro]] [[lt:Slankstelis]] 7jekccn7tqsom0n1enm3v2491uwyr1a Тери 0 22085 647130 518676 2026-05-22T13:33:47Z Artelow 2286 647130 wikitext text/x-wiki [[Файл:Тери001.jpg|thumb|Тери.]] '''Тери''' денени сыртынан каптап, [[Организм|организмди]] тышкы таасирлерден сактайт. == Түзүлүшү == Анын калыңдыгы 0,2—4 мм. Тери татаал түзүлүштөгү бир нече катмардан турат. Анда көптөгөн нерв учтары, кан тамырлар, май жана тер бөлүп чыгаруучу бездер жайгашкан. Тери каптоочу ([[эпидермис]]) жана туташтырма ткандан (дерма, гиподерма) турат. Алар бири-биринен [[Морфология (биологияда)|морфологиялык]], [[Физиология|физиологиялык]] жактан айырмаланат. Эпидермис — теринин эң сырткы катмары. [[Файл:Тери.jpg|thumb|Тери: 1—[[эпидермис]]; 2—тери; 3—май бездери; 4— тери алдындагы май клетчаткасы; 5— тер бездери; 6— вена кан тамырлары; 7— артерия кан тамырлары; 8— [[түк]] (чач).]] Ал эң терең түйүлдүк (базалдуу) катмары, андан кийин түкчөлүү, быдырлуу, жылмакай, мүйүз катмардан турат. Түйүлдүк катмары эң терең, дерманын тегерегинде жайгашкан цилиндр түрүндөгү клеткалардан турат. Бул катмар көбөйүүгө жөндөмдүү, ошондуктан «түйүлдүк» катмар деп аталат. Түкчөлүү катмар түйүлдүк катмардын үстүндө жайгашкан. Ал 5—15 катар клеткадан турат, алар бири-бирине көпүрөчөлөр менен биригет. Алардын ортосунда эпидермисти азыктандыруучу клетка аралык суюктук болот. Бүртүктүү катмар белок заты бар клеткалардан турат. Ал белок заттан теринин мүйүздүү заты пайда болот. Жылмакай катмар бүртүктүү катмар менен мүйүз катмардын ортосунда жайгашкан. Мүйүз катмары түрдүү таасирлерге туруктуу жана анын үстүңкү кабыгы дайыма түлөп турат. Кээ бир ооруларда теринин мүйүздөнүүсү бузулуп, түлөбөй калат. Дерма (кадимки тери) талчалуу тыгыз туташтырма ткань жана негизги заттан, ошондой эле ийилчээк жана коллаген талчаларынан туруп, алар бири-бири менен тор сымал биригет. Дермада кан тамырлар, тер жана май чыгаруучу бездер, нерв учтары, чач жана тырмактын түбү жайгашкан. Теринин үстүңкү бетинде үч бурч жана ромб түрүндө майда бырыш-сүрөттөр болот. Чоңойтуучу айнек менен караганда май бездеринин майда тешикчелери көрүнөт. Теринин майда бырышы ар кимде ар башка болуп, сот-медицинада керек. == Тер бездери == Тер бездери дененин [[эрин]] жана башкалар бөлүктөрүнөн башка бардык жеринде жайгашкан. Алакан, таман жана маңдайда айрыкча көп. Тер бездери бөлүп чыгарган тер 98—99% суу, калганы зат алмашуу процессинде пайда болгон мочевина, сийдик кислотасы, натрий жана калий хлориддери жана башкалар химиялык заттан турат. Тердөө процесси дене температурасын бир калыпта кармап турууда мааниси чоң ([[Жылуулукту жөнгө салуу]]). Ар кандай себептердин натыйжасында тердөө бузулуп, тер өтө көп ([[Терчилдик]]) же аз бөлүнүп, же такыр тер чыкпай (тер бездери тубаса жок болсо) калышы мүмкүн. == Май бездери == Май бездери бет, көкүрөк жана далы терисинде өзгөчө көп. Ал холестерин, эфир май кислотасынан, белок продуктулары жана гормондон турган май бөлүп чыгарат. Бул май терини майлап жумшартып, чоюлгучтугун сактайт, сууну аз буулантып, кургатпайт. Май бези, ошондой эле чач түбүн нымдап чачтын нормалдуу өсүшүн камсыз кылат. Тер жана май бездеринин иши сырткы айлана-чөйрөнүн таасирине түздөн-түз көз каранды жана адамдын жашына, ден соолугуна, эндокрин системасына байланыштуу өзгөрүп турат. Тери майынын составында микробдордун өсүшүн басаңдатып туруучу заттар болот. Кээде май көп бөлүнүп, жегичтүү чөйрө пайда болуп, ириңдетүүчү [[микробдор|микробдун]] көбөйүшүнө шарт түзүлөт. Терини туура эмес, кир кармаганда безетки, теринин ириңдүү жаралары пайда болушу мүмкүн. Териде жайгашкан кан жана лимфа тамырлары аны азыктандырат. Анын ар кандай катмарындагы нерв учтары ооруну, суукту, жылуулукту жана химиялык дүүлүктүрүүнү, ошондой эле басымды сезет. Тери алдындагы май клетчатка борпоң туташтырма ткандан турат. Дененин ар кандай бөлүгүндө клетчатканын калындыгы бирдей эмес: мисалы, көз жапкагында такыр болбойт, жаак, курсакта, сооруда өтө калың болот. Май клеткасынын тканында көптөгөн кан тамырлар жана нервдер жайгашкан. Теринин түсү меланин пигментине, кан тамырлардын кан менен толушуна, эпидермистин калыңдыгына жараша болот. Тери чөйрөнүн жагымсыз таасиринен (механикалык, химиялык, температуралык жана биологиялык) сактап турат. Мүйүз катмарынын тыгыздыгы, бетинин майлуулугу, дерманын туташтырма тканынын талчалары, май клетчаткалар организмди механикалык травмадан сактап турат. == Функциялары == Тери суу, туз, углевод, белок, май, витамин алмашууга жана кычкылтекти сиңирип, көмүр кычкыл газды бөлүп чыгарып, газ алмашууга катышат. Тери кишинин тиричилик процессинде бир катар өзгөрүүлөргө учурайт. Баланын териси жука, назик келет. Эпидермиси чоң кишиникинен 2—3 эсе жука, мүйүз катмары өтө начар өөрчүгөн. Ал эми май клетчаткасы чоң кишиникинен бир нече эсе калың. Балдардын терисинде кан тамырлар көп, кан тамыр капталынын өткөргүчтүгү жогору. Алардын жылуулукту жөнгө салуусу жана тер бөлүп чыгаруусу өөрчүп жетилбеген, бала бат ысып, тердейт. Ошондуктан баланы таза эмес бакканда ысык чыгуу, бышаруу, теринин ириңдүү жаралары пайда болушу мүмкүн. Бала 6—8 жашка келгенде терисинин түзүлүшү жана функциясы чоң кишиникине жакындайт. == Теринин карышы == Организм картайганда кан менен камсыз болуусу начарлап, теринин өңү өчө баштайт, май жана тер бездеринин функциясы басаңдайт. Теринин оорулары жөнүндө, кара [[Тери оорулары]], [[Терини күтүү]] макалаларын. == Теринин сыйрылышы == '''Теринин сыйрылышы''' — теринин сырткы катмары же былжыр чел кабыгынын механикалык жабыркашы. Теринин сыйрылган жеринде сары суюктук (лимфа) же майда кан тамчылары пайда болот. Ал жерге йоддун спирттеги 5%түү эритмесин сүртүп, стерилденген даки-кебез таңгак коюлат. 4—6 күн өткөндөн кийин таңгакты алып койсо болот. Таңгыч жабышып, катып калса суулап же алып салууга болбойт. Стерилденген даки болбосо, сыйрылган жердин тегерегин йод менен сыйпап, сыйрылган жерге стрептоцид же норсульфазолдун күкүмүн себүү сунуш кылынат. Сыйрылган жерди май менен майлоого же даки-кебез таңгак койбой туруп пластырь менен чаптоого болбойт. Себеби мындай учурда жараат карттанбай, ириңдеп кетиши мүмкүн. Ириңдеп кетсе ооруйт, күчөп ириңдесе температура көтөрүлөт, ага жакын лимфа түйүндөрү ооруйт жана башкалар Анда сөзсүз врачка кайрылуу керек. == Колдонулган адабият == * Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8 * [[Биология: Энциклопедиялык окуу куралы]]/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. -Б.:2004, ISBN 9967-14-002-4 {{Адамдын денеси}} [[Категория:Медицина]] [[Категория:Ден соолук]] [[Категория:Анатомия]] esjnm3v24bbfx4gm6l4qmtr52oc68ci Тил (анатомия) 0 22148 647129 520503 2026-05-22T13:33:22Z Artelow 2286 647129 wikitext text/x-wiki {{Анатомиялык карточка | Кыргызча аталышы = Тил | латынча = lingua | Сүрөт = | Туурасы = | Сүрөткө баяндама = | тутум = | артерия = | вена = | иннервация = | лимфа = | прекурсор = | Викиказына = Tongues }} '''Тил''' — [[ооз көңдөйү|ооз көңдөйүндө]] жайгашкан булчуңдуу орган. <br /> [[Файл:Gray1019.png|left|thumb]] [[Файл:Gray1014.png|thumb]] == Функциясы жана түзүлүшү == Ал сыртынан былжырлуу кабык менен капталган. [[Тамак-аш|Тамак-ашты]] чайноодо, [[Жутуу|жутууда]], сүйлөгөн учурда тыбыштарды пайда кылууда тилдин кызматы зор. Ошондой эле тил [[Сезүү мүчөлөрү|даам сезүү органы]] болуп эсептелет. [[Файл:Тил(анат.).jpg|thumb|400px|Тил: 1— тилдин учу; 2— тилдин узата жылгасы; 3—тил тулку; 4—тил үрпүчөлөрү; 5—тилдин түбү менен тулкусун бөлүп туруучу жылга; 6— тилдин түбү.]]<br /> Ал узата келип, алды жагы ичкерип — учу, арт жагы жооноюп — негизи же түбү, ал эми орто жери денеси деп аталат. Тилдин үстүңкү бетиндеги (жонундагы) ортолук жылгасы анын оң жана сол бөлүгүнүн кошулушунан пайда болгон. Ал жылга арт жагынан чуңкурча менен бүтөт. Чуңкурчанын эпителий клеткаларынан төмөн карай калкан сымал бези өсүп чыгат. тилдин үстүндө, эки капталында жана учунда былжырлуу кабыкчадан пайда болгон көп сандаган соргучтары бар. Алардын формасы, көлөмү ар түрдүү (жип сымал, козу карын сымал, жалбырак сымал жана башкалар) болот. Анын ичинде жайланышкан нерв жана кан тамырлары даамды жана ар түрдүү сезимдерди кабыл алып, борбордук [[Нерв системасы|нерв системасына]] өткөрүүгө ылайыкталган.<br /> Тилдин түп жагында соргучтар болбойт, бирок ал жерде көп сандаган лимфа түйүндөрү жайгашкандыктан ар кандай өлчөмдөгү дөңчөлөр болот. Тилдин астыңкы бетинин былжырлуу кабыкчасы жука жана жылмакай болуп, ооз көңдөйүнүн астына өткөндө ортолук бүктөөнү — тил ооздукчасын түзөт. Ал ооздукчанын эки жагында тил алдындагы соргучтар жайгашкан.<br /> Алардын учунда жаактын жана тилдин астындагы шилекей бездеринин түтүкчөлөрү ачылат. == Тил оорулары == Тил булчуңдарынын талчалары анын абдан кыймылдуу болушуна жана формасынын өзгөрүп турушуна шарт түзөт. Тил артериясы сырткы күрөө тамырдан чыгып, тилди кан менен жабдыйт. Анын кыймылы тил алдындагы нерв аркылуу булчуңдардын жыйрылуусунун негизинде ишке ашырылат. Айрым учурда тилдин үстү терең издүү болуп, ага тамак-аш калдыктары калып, тил эрозияга учурайт, жарылат. Тилдин булчуңдарынын ашкере өөрчүшүнөн ал өтө чоңоюшу мүмкүн. Кээде тил ооздукчасы кыска болуп эмчектеги бала эмчек соро албай кыйналат, кийин чулдур сүйлөйт. Тилдин айрым оорулары кабылдап абцесс, флегмонага айлануусу мүмкүн. Мындай учурда хирургиялык операция колдонулат. Шишик ооруларында анын мүнөзүнө жараша дарылоо жүргүзүлөт. Тилдин түрдүү сезгенүү оорулары — глоссит көп кезигет. Ал тилди тиштеп алуудан же майда сөөк кирип кетүүдөн, дары ичкенден болушу мүмкүн. Тилдин былжыр челинин сезгениши көп учурда ички органдардын оорусунун белгиси болот. Ошондуктан тили дайыма сезгенген кишилер врачка кайрылып, текшерүүдөн өтүү керек. кара [[Оозул (стоматит)|Стоматит]] макаласын. == Колдонулган адабият == Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8 {{Адамдын денеси}} [[Категория:Медицина]] [[Категория:Ден соолук]] [[Категория:Дарыгерлик]] [[Категория:Анатомия]] [[kk:Тіл]] qgrsa69g71a02nwee6y2wjxf7g65sfv Тырмак 0 22454 647138 358706 2026-05-22T13:36:02Z Artelow 2286 647138 wikitext text/x-wiki [[Файл:Тырмак түзүлүшү.jpg|thumb|400px|Кол манжаларынын тырмагы: 1—тырмак эти; 2— тырмак айланасы; 3—4— тырмак артериялары; 5— тырмак изи; 6— тырмактын орду; 7— тырмактын түбү; 8— тырмактын учу; 9— тырмактын денеси; 10— тырмак айчыгы.]] [[Файл:Тырмак формалары.jpg|thumb|400px|Азык жетпеген тырмактын формалары.]] '''Тырмак''' — [[кол]] жана [[Бут( медицина)|буттун]] манжаларынын сырт жагынын учунда жайгашып, тегерете тери менен курчалган мүйүз сымал пластинка. <br /> == Түзүлүшү == Тырмактын денеси жана тамыры бар. Анын тамыры теринин ичине матырылып, үстүнөн жука тери менен капталып турат. Манжанын учунда тырмактын жайгашышына ылайыкталган чуңкурча — жылга болот. Анын тереңинде орун алган клеткалардын көбөйүп турушунан мүйүз сымал пластинка акырындап сыртка карай жылып, тырмактын өсүшүн камсыз кылат, тырмак суткасына 0,1 — 0,2 мм өсүп, болжол менен 100 күндө кайрадан жаңыланып турат. Тырмактын тез же жай өсүшүнө адамдын жашы, жынысы, ден соолугу, жыл мезгили жана башкалар таасир этет. Мисалы, жаш балдардын тырмагы чоң адамдардыкынан тез өсөт, кышында — жай, жайында тез өсөт. Тырмактын пластинкасынын узундугу 10— 15 мм, туурасы 10—17 мм. калыңдыгы 0,30—0,70 ммге барабар келип, аялдардын тырмагы эркектердикине караганда кичирээк. Тырмак пластинкасы сааттын айнегине окшоп томпогунан келип, жылмакай, тунук болот. == Оорулары == <gallery widths="163px" heights="163px"|center> Файл:Онихомикоз.jpg|Онихомикоздо тырмактын бузулушу. Файл:Псориаз.jpg|Псориазда тырмактын калыңданышы жана сыйрылышы. Файл:Ониогрифоз.jpg|Ониогрифоздо эки буттун тең бармак тырмактарынын өтө калыңданып жана узарып кетиши.<br /> Файл:Микроонихия.jpg|Тукум куума микроонихияда тырмак кичине, формасы жарым ай сымал болот. Файл:Азык жетпеген тырмак.jpg|Азык жетпеген тырмактын узунунан жана туурасынан быдырланып бузулушу. </gallery><br /> Жегичтердин, кислоталардын, травма жана инфекциянын ([[бактериялар]], мите козу карындар жана башкалар) таасиринен тырмак пластинкасы же анын түбүндөгү тери дөңчөлөрү ооруга чалдыгышы мүмкүн. Мында тырмактын көлөмү, формасы жана өңү өзгөрөт. Ал өтө эле чоңоюп же кичирейип, таптакыр жоголуп кетиши да мүмкүн. Тырмак өтө бузулганда куштун тырмагына окшоп калат. Ар кандай оорулардын кесепетинен да тырмактын формасы, өңү өзгөрүлүшү мүмкүн. Тырмактын мите козу карын оорулары ([[эпидермофития]], [[трихофития]], [[кандидоз]], [[Таз (фавус)|таз]]), өтө жугуштуу. Өнөкөт жугуштуу ооруларда ([[кургак учук]], [[котон жара]], [[лепра]]), [[Дем алуу органдары|дем алуу органдарынын]], [[Кан-тамырлар|кан тамыр]], [[эндокрин]] жана [[Нерв системасы|нерв системасынын]] кээ бир ооруларында да тырмак өзгөрүлөт. Тырмактын жалпайып же ийилип кетиши, туурасынан же узунунан кеткен чуңкурлардын пайда болушу адамдын организминде зат алмашуунун бузулушунан келип чыгышы мүмкүн. Тырмакты туура эмес алганда же өтө тар жана такасы өтө эле бийик бут кийим кийгенде тырмак ичти карай өсүп, этке матырылып, жаралантып жибериши мүмкүн ([[Туура эмес өскөн тырмак]]).<br /> Тырмак ооруларын алдын алуу үчүн тырмакты туура күтө билүү керек, кара ошондой эле [[Маникюр]], [[Педикюр]]. == Колдонулган адабият == Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8 {{Адамдын денеси}} [[Категория:Анатомия]] [[Категория:Ден соолук]] [[Категория:Оорулар]] 1ze44431f4j1mjwr2sq7ae46cfjzgmh Эмчек 0 23606 647133 507560 2026-05-22T13:34:16Z Artelow 2286 647133 wikitext text/x-wiki [[Файл:0001111.jpg|400px|thumbnail|right|Эмчектин түзүлүш схемасы: 1— эмчек үрпү; 2— сүт жолдору; 3— сүт бездери; 4— көкүрөктүн чоң булчуңу; 5— кабыргалар; 6— өпкө.]] [[Файл:Josef Limburg-Erwachende-Mutter Erde fec.jpg|200px|thumb|left|Эмчектин өсүшү бойго жетилүүнүн белгиси]] [[Файл:Tanner scale-female.svg|thumb|right|200px|Таннер боюнча эмчектин өөрчү фазасы жана чатыдагы жүндүн даражасы]] [[Файл:Manet, Edouard - Blonde Woman with Bare Breasts.jpg|thumb|200px|left|[[Мане, Эдуар|Эдуар Мане]], ''«Ачык төшчөн ак саргыл чачтуу айым»'' (1878)]] [[Файл:Gustave Courbet - La Femme dans les vagues (1868).jpg|thumb|right|200px|[[Курбе, Гюстав|Гюстав Курбе]], ''«Сууга түшүп аткан айым»'' (1868)]] '''Эмчек''' — сүт бөлүп чыгаруучу без. <br /> == Формасы, көлөмү, жайгашуусу == Ал [[көкүрөк]] көөдөнүнүн үстүндө орун алган. Анын формасы, көлөмү жана жайгашуусу аялдын жашына, жыныс органдарынын өөрчүшүнө жана этек кирдин келишине жараша болот. <br /> Бала эмизбеген учурда эмчектин формасы эки түрдүү болот: * жумуру (жарым шар сыяктуу) жана * конус сымал. Кыздардын эмчек безинин салмагы 150— 200 ''г'', ал эми бала эмизген аялдардыкы 350—400 ''г''га жетет. Ал бир нече безчелерден (бөлүктөрдөн) турат. Мисалы, бойго жеткен кыздардыкы 15— 20 безчелерге бөлүнөт. Алардын ар бири татаал исиркектерден турат. Исиркектердин бетинде бир катар куб сыяктуу клеткалар жайгашкан. Алардын ичиндеги май жана белоктун запастары сүт пайда болуу процессине катышат. Исиркектерден башталган түтүкчөлөр аркылуу сүт агып турат. Бала эмизбей калганда эмчектин исиркектери жоголуп, түтүкчөлөрү бүтүп, бездин бөлүктөрү бүрүшүп, көлөмү кичирейип, май басып калат. Эмчек бөлүктөрү бири-биринен борпоң келген тутумдаштырма ткань менен бөлүнүп турат. Ал жерди [[Кан-тамырлар|кан тамырлар]] жана [[нерв талчалары]] аралап өтөт. Эмчек үрпү каралжын тартып томпоюп турат. Ал жерде эң көп нерв талчалары, тер жана май без түтүкчөлөрү орун алган. Териде жайгашкан булчуң ткандары сүт агуучу түтүкчөлөрдүн ачылып, жабылып турушун камсыз кылат. == Кызматы == Эмчектин кызматы — баланы эмизүү үчүн сүт бөлүп чыгаруу. Аялдын физиологиясына жараша эмчек безинин кызматы өзгөрүп турат. Себеби анын иштеши ички секреция бездери бөлүп чыгаруучу [[гормондор|гормондордун]] жардамы менен тейленет. == Оорулары уту ооруса == Эмчектин ар кандай ооруларынан [[мастоптоз]], [[мастит]], [[мастопатия]] жана башкалар көбүрөөк кезигет. Эмчек ооруларын алдын алууда жыныс органдарынын ооруларын өз убагында дарылоонун, айрыкча кош бойлуу жана бала эмизген учурда ([[Эмчектеги бала]]) өздүк гигиена эрежелерин туура сактоо, баланы эмчектен капысынан чыгарбоо мааниге ээ. Эмчекте катууланган жерди байкаганда врачка кайрылып, флюорография жасатып, андагы өзгөрүүнү өз убагында аныктоо зарыл. == Колдонулган адабият == *Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8 {{Адамдын денеси}} [[Категория:Медицина]] [[Категория:Ден соолук]] [[Категория:Анатомия]] [[Категория:Оорулар]] sngaixajdajfagk9rntcw6u164chxna Медициналык биринчи жардам 0 27287 647162 376001 2026-05-22T20:12:57Z ~2026-30830-92 47732 /* */ 647162 wikitext text/x-wiki '''Медициналык бирикомплекси; анынчи жардам''' — кырсыкка дуушар болгон [[Адам|адамдын]] өмүрүн сактап калууга, оор кабылдоолорду алдын алууга жана жабыркатуучу факторлордун таасирин азайтууга же токтотууга багытталган жөнөкөй, бирок тез жүргүзүлүүчү чаралар комплекси; аны жабыркаган адам өзү же жанындагылар (өссанитарлавеаара жардам), ''санитарлар,'' медициналык кызматкерлер жана башкалар жүргүзөт. Медициналык биринчи жардам берүү бардык медициналык мекемелердин, анын ичинде аптеканын, кырсык болгон жердеги медициналык кызматкерлердин милдети. Өнөр жай ишканаларында, айыл чарбасында, транспорттордо, коомдук жайларда медициналык биринчи жардам берүү пункттары, санитария посттору уюшулуп, анда жардамга керектүү замбил, шакшак, дары-дармек, таңгыч материалдар болуу керек. Окуучулардан тартып чоң кишилерге чейин өзүнө жана өз ара жардам берүү ыкмаларын үйрөтүү чоң мааниге ээ.котогумду жегиле == Колдонулган адабият == * Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8 [[Категория:Медицина]] [[Категория:Ден соолук]] [[Категория:Дарыгерлик]] [[Категория:Оорулар]] 79v7up0wapjl3yn4seb5z8gjh7lbbr6 647167 647162 2026-05-23T09:29:03Z Aiyanakk 38273 [[Special:Contributions/~2026-30830-92|~2026-30830-92]] ([[User talk:~2026-30830-92|талкуу]]) колдонуучунун түзөтмөсү [[User:91.247.59.12|91.247.59.12]] кылган акыркы нускага кайтарылды 376001 wikitext text/x-wiki '''Медициналык бирикомплекси; анынчи жардам''' — кырсыкка дуушар болгон [[Адам|адамдын]] өмүрүн сактап калууга, оор кабылдоолорду алдын алууга жана жабыркатуучу факторлордун таасирин азайтууга же токтотууга багытталган жөнөкөй, бирок тез жүргүзүлүүчү чаралар комплекси; аны жабыркаган адам өзү же жанындагылар (өссанитарлавеаара жардам), ''санитарлар,'' медициналык кызматкерлер жана башкалар жүргүзөт. Медициналык биринчи жардам берүү бардык медициналык мекемелердин, анын ичинде аптеканын, кырсык болгон жердеги медициналык кызматкерлердин милдети. Өнөр жай ишканаларында, айыл чарбасында, транспорттордо, коомдук жайларда медициналык биринчи жардам берүү пункттары, санитария посттору уюшулуп, анда жардамга керектүү замбил, шакшак, дары-дармек, таңгыч материалдар болуу керек. Окуучулардан тартып чоң кишилерге чейин өзүнө жана өз ара жардам берүү ыкмаларын үйрөтүү чоң мааниге ээ. == Колдонулган адабият == * Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8 [[Категория:Медицина]] [[Категория:Ден соолук]] [[Категория:Дарыгерлик]] [[Категория:Оорулар]] gkl2ns8d2otjcxq4epnxonw65p0r894 Селективдүү тазалоо 0 28212 647145 561491 2026-05-22T16:46:25Z Baydastann 38267 647145 wikitext text/x-wiki '''Селективдүү тазалоо '''– нефтилерди белгилүү бир эриткичтер ([[фенол]], [[фурфурол]], пропан) жардамы менен тазалап, рафинат (тазаланган продукт) жана экстракт (заттар чыгарылган таштанды) алуу. Рафинат парафинден арылтылат, экстракт болсо каучук алууда жана меште отун компоненттери катары колдонулат. == Колдонулган адабияттар == * [[Химия: Энциклопедиялык окуу куралы]]/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. - 422 б. ISBN 9967-14-021-6 [[Категория: Химия]] ng189rr4e2dvyzfesfgxjqprwpg2p2u Кол 0 84931 647137 604014 2026-05-22T13:35:52Z Artelow 2286 647137 wikitext text/x-wiki '''Кол''' ийин, каруу, билек жана чеңгелден (кырк муун, алакан, манжалар) түзүлөт. Колдун скелети күң жилик, кар жилик жана чеңгелден турат. Кар жилик эки сөөктөн турат, чеңгел менен 8 сөөктөн турган кырк муун аркылуу биригет. Алакан скелети 5 көңдөй сөөктөн туруп, ал 5 манжа сөөктөрү менен кошулат. Баш бармак эки бейбелчектен, калган 4 манжа үчтөн бейбелчек сөөгүнөн турат. Ийин мууну шар сымал формада болуп, байламталары дээрлик жок, ошондуктан өтө татаал кыймыл жасоого жөндөмдүү. Байламтасы жок болгондуктан бул муун көп чыгат. Бул муундагы кыймылды кабырга жана көөдөн башталган булчуңдар (кичине жана чоң көкүрөк булчуңдары) камсыз кылат; андан сырткары [[трапеция]] сымал (төрт бурч) булчуң колду жогору көтөрөт. Чыканак муундан билек бүгүлүп, сунулуп турат. Билек сөөктөрү өз ара жогорку жана төмөнкү цилиндр сымал муун аркылуу биригип, ал билектин ичке жана сыртка карай айланышын камсыз кылат. Билек сөөгү менен кырк муун сөөктөрү ашташып, чеңгелди түрдүү жакка кыймылдатуучу муунду түзөт. Чыканак кыймылын эки топтогу ийин булчуңдары камсыз кылып, эки баштуу ийин булчуңдары чыканак муунун бүгөт, арт жагында жайгашкан үч баштуу булчуң билекти жазат. Билекте Кол чеңгелин кыймылга келтирүүчү булчуңдар жайгашкан. Манжаларды кыймылдатуучу булчуңдар алакандан ичке узун тарамыш аркылуу өтүп, манжаларга жетет. Колдун бардык ткандарын кан менен акырек алдындагы артерия жабдыйт. Ал ийинге жеткенде ийин артериясы деп аталып, чыканак тушта экиге бөлүнөт. Чеңгелде артерия догосун пайда кылып, андан манжа артериялары тарайт. Каруу жана билектин тери астында эки [[Вена системасы|вена]] жатат. Алар чыканактын ички бетинде биригип, ортолук венаны түзөт. Ошол венага дары, кан куюлат. Колдун лимфа тамырлары [[вена]] менен катар жайгашат. Анын булчуңдарын, муундарын жана терисин ийин чатышмасынын төрт нерви нервдештирет. == Колдонулган адабияттар == * Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8 {{Адамдын денеси}} [[Категория:Анатомия‎]] pd3tqmkvgosreuah0oulc0sepfhqh2r Кулак 0 113793 647131 473650 2026-05-22T13:33:57Z Artelow 2286 647131 wikitext text/x-wiki [[Файл:Ear.jpg|150px|right|thumb|Кулак]] '''Кулак''' — уктуруучу жана тең салмактуулукту сактоочу орган. Ал үч бөлүмдөн: сырткы, ортоңку жана ички кулактан турат. == Кулактын анатомиясы == === Сырткы кулак === Сырткы кулак калканынан жана сырткы угуу өткөөлүнөн турат. Угуу өткөөлү тереңдеп чыкый сөөгүнө кирет. Анын узундугу 2,5 см-келип, кемирчек жана сөөк бөлүгүнөн турат. Сырткы угуу түтүгүнүн ички бети тери менен капталган. Ал териде майда түктөр жана кулку бөлүп чыгаруучу бездер бар. Сырткы угуу өткөөлүнүн түбүндө чың керилип турган жаргагы — тарсылдак жайгашкан. Ал сырткы кулакты ортоңку кулактан бөлүп турат. Кулак калканы жумшак жана жука кемирчектен турат да, сыртынан тери менен капталган. Ал түзүлүшү боюнча бир топ жылга кырчадан, ойдуңча жана дөңчөлөрдөн турат. Кулак калканы абадагы үн толкундарын тосуп алып, сырткы угуу өткөөлүн карай жиберет. Үн толкундары угуу өткөөлүнүн түбүндөгү керилип турган тарсылдак жаргакка барып урунуп, аны дирилдетип кыймылга келтирет. [[Файл:Ear123.png|350px|right|thumb|Кулак: 1—кулак калканы; 2—сырткы угуу өткөөлү. 3—балкача; 4— дөшүчө; 5— жарым тегерек канал; 6— үзөңгүчө; 7— үлүлдүн бөсогосу; 8— үлүл; 9— евстахий түтүгү; 10— тарсылдак көңдөйү; 11— тарсылдак.]] Ошентип, үн толкундары канчалык бийик болсо, тарсылдак жаргак ошончолук бачым дирилдейт. === Ортоңку кулак === Ортоңку кулак тарсылдактын арт жагында болот. Ал тарсылдак көңдөйүнөн жана бири-бири менен муундар аркылуу байланышкан үч кичине сөөктөн турат. Тарсылдак көңдөйүнүн ички көлөмү 1 см3 келип, былжырлуу кабык менен капталган. Тарсылдак көңдөйү өзүнүн алдыңкы керегесиндеги ичке түтүк (евстахий түтүгү) аркылуу кулкун менен туташат. Ошондуктан ушул ичке түтүк аркылуу кулкундан тарсылдак көңдөйүнө дайыма аба кирип, анын ичиндеги басымды сырткы басым менен теңдештирип турат. Кишинин тамагы ооруганда ушул эле ичке түтүк аркылуу жугуштуу микробдор тарсылдак көңдөйүнө өтүп, ортоңку кулакты оорутат, ал турсун ириңдетип да жиберет. Тарсылдак жаргактын арт жагындагы тарсылдак көңдөйүнүн ичинде уктургуч сөөкчөлөр — балкача, дөшүчө жана үзөңгүчө жайгашкан. Балкача тарсылдак менен жалгашкан, ал эми үзөңгүчө болсо сүйрү көзөнөктү кымтып туруучу чоюлма жаргакка келип такалат. Ал эми ал сүйрү көзөнөктүн ары жагында ички кулак орун алат. Тарсылдак жаргактын дирилдөөлөрү балкача, дөшүчө жана үзөңгүчө аркылуу сүйрү көзөнөктүн жаргагына өтөт. Ушул уктургуч сөөктөрдүн таасиринде үн толкундарынын агымы азаят, бирок күчү көбөйөт. === Ички кулак === Ички кулактын түзүлүшү эң татаал. Ал баш сөөктүн ичине кирип турган чыкый сөөгүнүн тереңинен орун алган. Ички кулак көңдөйлөр менен ийри-буйру түтүктөрдүн кошундусунан турат. Алар сыртынан сөөк, ал эми ичинен жаргактуу лабиринт аркылуу ажырайт. Бул эки лабиринттин ичи лимфа суюктугу менен толгон. Ички кулак өзүнүн аткарган милдетине жараша эки бөлүктөн турат. Анын уктуруучу бөлүгү эки жарым эсе оролуп, кадимки эле үлүлдү элестетет. Анда кишинин тең салмактуулугун сактоочу вестибуль аппараты жайгашкан. Ал далисчеден жана үч жарым түтүкчөдөн турат. Үн уктургуч сөөктөрдүн толкуну ички жана ортоңку кулакты бөлүп, сүйрү көзөнөктү жаап турган жаргакка урунат. Ал эми бул жаргактын толкуну акыры ички кулакты толтуруп турган лимфа суюктугуна өтөт. Ал суюктук кыймылдап, толкуй баштайт. Толкуган суюктук үлүлдүн ичинде жайгашкан кабыл алуучу рецепторлорду дүүлүктүрөт. Үлүлдүн ички түтүгүн узата бойлоп жаргак тосмо өтөт. Ал тосмо түтүктү эки кабатка бөлөт. Тосмонун бир бөлүгү кадимки кыл сыяктуу керилген ар кандай узундуктагы ички талчалардан турат. Алардын саны болжол менен 24 миңге жетет. Эң узун талчалар үлүлдүн чокусунда болот. Үлүлдүн түбүн карай ылдыйлаган сайын талчалар улам кыскара берет. Талчаларга толкунду кабыл алуучу (сездиргич) клеткалар — уктургуч рецепторлор таянат. Үлүлдү толтуруп турган суюктуктун толкушу кабыл алуучу клеткаларды дүүлүктүрөт. Бул дүүлүгүүлөрдүн таасири астында кабыл алуучу рецепторлордо туюнуулар пайда болот. Андан ары ал туюнуулар уктургуч нерв аркылуу мээдеги угуу борборуна жетет (Угуу макаласын). == Угуунун бузулуусу == Кулактын ар кандай бөлүгүнүн сезгенүүлөрү убактылуу же такыр укпай калууга алып келет. Мурундун жана мурун-алкымдын ооруларында евстахий түтүгү сезгенип, натыйжада тарсылдак көңдөйүнө абанын кирүүсү кыйындайт да, үндүн өтүшү бузулат. Евстахий түтүгүнүн узакка сезгенүүсүнөн ортоңку кулакта жабышуу жана тырык пайда болуп, каңырыш угууга алып келет. Ошондуктан мурун-алкымдын сезгенүүсүндө же өнөкөт мурун бүтүүдө сөзсүз догдурга көрүнүү зарыл. Бул бала кезде өзгөчө мааниге ээ. Балдардын угуусун көбүнчө аденоиддер начарлатат. Кээде баштын урунуусунан, баш сөөгүнүн жабыркоосунан, мээ кабыгынын сезгенүүсүнөн ([[Менингит|менингит]]) же мээ кан тамырларынын склерозунан угуу бузулат. Угуу өткөөлүнүн бузулуусунда, мисалы, кулку толуп, такыр бүтөп каңырыштанышы мүмкүн, бирок кулкуну тазалагандан кийин угуу калыбына келет. Кулактын ичине кокусунан бөтөн заттар — курт-кумурска кирип кетет же кулакты тазалаган кебездин үзүндүсү жана башка калып калышы мүмкүн ( [[Бөтөн нерсе(медицина)|Бөтөн нерсе]]). Дүлөй болуп калуу көбүнчө ортоңку кулактын сезгенүүсүнөн ([[Отит]]) угуу нервдери жапа чеккенде болот. Кулактын өнөкөт ооруларында (ириңдүү жана ириңсиз) угууну сактоо же жакшыртуу үчүн узакка дарылоо талап кылынат. Жугуштуу ооруларда ортоңку кулак эле эмес, ички кулак, угуу нервдери же угуу борбору жапа чегиши мүмкүн. Бул бала кичине кезинде, айрыкча тили чыга электе же жаңыдан сүйлөй баштаганда (угуу бузулса тили кеч чыгат) опурталдуу. Башты уруп алганда (айрыкча балдар) мээ жеңил чайкалса деле кээде дүлөй болуп калышы мүмкүн. Ошондуктан өз убагында жана туура дарылануу зарыл. Караманча дүлөйлүктү (же дүлөйдудуктукту) дарылоо кыйын. Дарылоого карабай дүлөй же каңырыш уккан балдарды дүлөйлөр же дүлөй-дудуктар үчүн атайын балдар мекемелерине жайгаштыруу керек. Капысынан дүлөй болгондо атайын уктуруу көнүгүүлөрүн жасоо жардам берет. Кесипке байланыштуу укпай калуу адатта өндүрүштүк ызы-чуунун жана термелүүлөрдүн (дирилдөө) таасиринен пайда болот. Муну алдын алууда технологиялык процесстеги ызы-чуу менен термелүүлөрдү азайтуучу чаралар айрыкча мааниге ээ. Кулагынын угуусу төмөндөп бараткан киши андан ары күчөп кетпес үчүн ызы-чуусуз ишке өтүүсү талап кылынат. Дарылоо жардам бербей кулак таптакыр укпай калса угузуучу аппараттар колдонулат. ==Колдонулган адабияттар== Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8 {{Адамдын денеси}} [[Категория:Ден соолук]] [[Категория:Дарыгерлик]] [[Категория:Медицина]] [[Категория:Анатомия]] l0r77v59yty12fhfyuq58yglxnmk6sf Бириккен Араб Эмирликтери 0 132046 647166 640692 2026-05-23T03:33:45Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 647166 wikitext text/x-wiki {{Мамлекет |Негизделген = |Макамы = |Кыргызча аталышы = Бириккен Араб Эмирликтери |Расмий аталышы = {{lang-ar|الإِمَارات العربِيَّة المُتَّحِدة}}<br>{{lang-en|United Arab Emirates}} |Мамлекеттик дини = [[Ислам]] |Герб = Emblem of the United Arab Emirates.svg |Желек = Flag of the United Arab Emirates.svg |Гимн аталышы = Гүлдөй бер менин өлкөм |Аудио = |Урааны = {{lang-ar2|الله الوطن الرئيس}} <br> Аллах, Улут, Президент |Башкаруу формасы = [[Дуалистик монархия]] |Картада = United Arab Emirates (orthographic projection).svg | lat_dir = N | lat_deg = 24 | lat_min = 13 | lat_sec = 0 | lon_dir = E | lon_deg = 54 | lon_min = 39 | lon_sec = 0 | region = AE | CoordScale = 2000000 |Тили = [[араб тили]] |Эгемендүүлүк күнү = [[2-декабрь]] [[1971-жыл]] |Эгемендүүлүгүн алды = [[Улуу Британия|Улуу Британиядан]] |Борбор шаары = [[Абу-Даби]] |Ири шаарлар = [[Дубай]], [[Абу-Даби]], [[Шаржа]] |Башчыларынын милдеттери = [[Президент]]<br>[[Премьер-министр]] |Башчылары = Мухаммад ибн Заид Аль Нахайян<br>Мохаммед ибн Рашид Аль Мактум |Аянты = 83 600 |Суу пайызы = 0 |Аянты боюнча орду = 114-орун |Калкы = 9 594 834 |Калкы боюнча орду = 92-орун |Калкты каттоо жылы = 2024 |Калктын жыштыгы = 114 |Калкынын жыштыгы боюнча орду = | ИДӨ = | ИДӨ эсептөө жылы = | ИДӨ боюнча орду = | ИДӨ ар бир жанга = | ИДӨ ар бир жанга болгон орду = | ИДӨ (САМ) = 849,8 млрд | ИДӨ (САМ) боюнча орду = 34-орун | ИДӨ (САМ) эсептөө жылы = 2024 | ИДӨ (САМ) ар бир жанга = 77 251 | ИДӨ (САМ) ар бир жанга боюнча орду = 14-орун | ИДӨ (номинал) = 545,1 млрд | ИДӨ (номинал) эсептөө жылы = 2024 | ИДӨ (номинал) боюнча орду = 26-орун | ИДӨ (номинал) ар бир жанга = 49 550 <!--| ИДӨ (номинал) ар бир жанга боюнча орду = 21-орун--> |Акча бирдиги = [[БАЭ дирхамы]] (AED) | АДӨИ = {{Өсүү}}0,937 | АДӨИ деңгээли = <span style="color:#00сс33;">'''жогору'''</span> | АДӨИ боюнча орду = 31-орун |Учак компаниясы = |ЭОК = UAE |ISO = AE |Этнохороним = |Домени = [[.ae]], [[امارات.]] |Телефон коду = 971 |Убакыт аралыгы = [[UTC+04:00|+04:00]] |Штрих коду = }} Бириккен Араб Эмирликтери ({{lang-ar|الإِمَارات العربِيَّة المُتَّحِدة}}, [[Англис тили|англ]]. ''United Arab Emirates'', кыскартылган варианты — '''Араб Эмирликтери''' же '''Эмирликтер''', аббревиатурасы — '''БАЭ''') — [[Жакынкы чыгыш|Жакынкы чыгыштагы]], жети [[Эмирлик|эмирликтен]] турган федеративдик мамлекет. Бириккен Араб Эмирликтеринин курамындагы [[Абу-Даби (эмирлик)|Абу-Даби]], [[Ажман (эмирлик)|Ажман]], [[Дубай (эмирлик)|Дубай]], [[Рас-аль-Хайма (эмирлик)|Рас-аль-Хайма]], [[Умм эль-Кайвайн (эмирлик)|Умм-эль-Кайвайн]], [[Фужейра (эмирлик)|Фужейра]] жана [[Шаржа (эмирлик)|Шаржа]] эмирликтери абсолюттук монархиялык мамлекеттер болуп саналат. БАЭ мамлекети Азиянын түштүк-батышындагы [[Араб жарым аралы|Араб жарым аралынын]] чыгыш бөлүгүндө жайгашкан. Батышынан жана түштүгүнөн [[Сауд Арабиясы]], түштүк-чыгышынан жана түндүк-чыгышынан [[Оман]] менен чектешет. [[Парс булуңу|Парс булуңунун]] жана Оман булуңунун суулары менен чулганат. == Тарых == [[Файл:Cántaro (26738115330).jpg|thumb|220px|left|Шаржанын аймагынан тарбылган, б.з.ч. II кылымга таандык кумура]] [[Файл:Dhayah Fort showing hilltop location.jpg|thumb|220px|left|Дая чеби]] [[Файл:Mid-20th century Dubai.JPG|thumb|220px|left|Дубай шаары. 1950 жж.]] [[Файл:Flag-hoisting at the Union Declaration.jpg|thumb|220px|left|1971-жылдын 2-декабрында Дубайдагы Бириккен Араб Эмирликтери туусун биринчи жолу көтөрүү аземи]] [[Файл:Dubai skyline 2015 (crop).jpg|thumb|220px|left|Дубай шаары. 2015-жыл]] VII кылымда Парс булуңунун түштүк жээгин жана Оман булуңунун түндүк-батыш жээгин бойлой жайгашкан чакан шейхтердин жерлерининин аймагы, жергиликтүү калкка Ислам динин жайылткан Араб халифатынын курамына кирген. Бул мезгилде Дубай, Шаржа, Фужейра шаарлары түптөлгөн. Араб халифаты алсыраган сайын шейхтер көбүрөөк автономияга ээ болушкан. X—XI кылымдарда Араб жарым аралынын чыгыш бөлүгү карматтардын мамлекетинин курамына кирген жана ал кулагандан кийин Омандын таасири астында калган<ref>[[iarchive:beginningsofcivi0001sirl|Leonard Woolley. The Beginnings of Civilization]]</ref>. XV кылымдын аягында, бул аймактар европалыктардын кызыгуусун жараткан. Португалия Бахрейнге, Жулфарга жана Ормуз кысыгына көзөмөл орнотуп, бул жарым аралдагы биринчи европалык мамлекет болуп калган. Жээктерге жакын жайгашкан аймактардын калкы негизинен соода-сатык иштери менен алектенишкен. XVIII кылымдан тартып жергиликтуу калк, Парс булуңундагы порттордун ортосундагы жүк ташууну монополиялаштырган жана тургундарды негизги киреше булагынан ажыраткан Улуу Британия менен күрөшүүнү баштоого аргасыз болушкан. Британиянын «Ост-Индия компаниясы» менен жергиликтүү арабдардын ортосундагы кагылуушулар дайыма кайталанып, жергиликтүү арабдар жана аймак англиялыктар тарабынан «деңиз каракчылары» жана «Деңиз каракчыларынын жээги» деген аталыштырды алган<ref>[https://vividmaps.com/arabian-peninsula/ The History of Arabian Peninsula]</ref>. Ост-Индия компаниясы Парс булуңуна аскерлерди тынымсыз жөнөтүп турган жана 1820-жылы жети эмирлерди жана шейхтерди, бул аймактагы Англиянын үстөмдүгүн тааныган «Башкы келишимге» кол коюуга мажбурлаган. Эмирлерге жана шейхтерге таандык аймактарда Англиянын аскер базалары түзүлгөн жана саясий бийликти англиялык саясий агентттин колунда эле. Англиялыктардын бийлигинин күчөшү, байыркы салттарды сактап калган жергиликтүү тургундардар арасындагы патриархалдык системанын бузулушуна алып келген эмес. Бул аймактарда үстөмдүк кылган, Лива жана Эль-Айн түшүмдүү келген оазистеринин аймагын байырлаган Бани-яз уруусунун бир тобу 1833-жылы оазистерден көчүп кетип, Дубай шаарын түптөгөн жана шаардын көз карандысыздыгын жарыялаган. Бул саясий окуялардын жыйындыгында Аль-Мактум династиясы негизделип<ref>[https://radioiskatel.ae/blog/dinastiya-al-maktum-istoriya-stanovleniya-semi-emirov-dubaya/?ysclid=m476dvbwij428493304 Династия Аль Мактум: история становления семьи эмиров Дубая]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, азыркы күнгө да Дубайды Аль-Мактум династиясынын өкүлү башкарып келет<ref>[https://www.marieclaire.ru/stil-zjizny/dinastiya-al-maktum-kak-samaya-vliyatelnaya-semya-dubaya-prishla-k-vlasti/?ysclid=m476dwouxi428939153 Богатейшая династия Аль Мактум: как самая влиятельная семья Дубая пришла к власти]</ref>. 1920-жылдарынын башында Келишимдик Оманда көз карандысыздык үчүн күрөш жүрүп, Шаржада жана Рас-аль-Хаймада өзгөчө деңгээлге жеткен. Так ушул жылдары Парс булуңунда мунайга эң бай кендердин ачылышы эмирликтердин жана бүтүндөй Жакынкы Чыгыштын тарыхына таасирин тийгизген окуя болуп калган. 1922-жылы англиялыктар шейхтердин мунайды чалгындоо жана өндүрүү үчүн уруксат берүү укуктарын толугу менен көзөмөлдөшкөн. 1950-жылдары мунай өндүрүүнүн башталышы менен аймакка чет элдик инвестициялардын ири көлөмдөгү агымы башталып, мунай сатуудан түшкөн киреше жергиликтүү калктын жашоо деңгээлин олуттуу жогорулатууга мүмкүндүк берген. 1964-жылы [[Араб өлкөлөрүнүн лигасы]] бул аймактагы элдер толук көз карандысыздыкка болгон укугун жарыялаган жана Британиянын протектораты астында болууга каршы чыккан. 1968-жылы Улуу Британиянын өкмөтүнүн 1971-жылдын аягына чейин Суэц каналынан чыгышта жайгашкан жана Парс булуңундагы аймактардан аскерлерин чыгаруу жөнүндө чечими жарыялангандан кийин, эмирликтер Парс булуңундагы араб эмирликтеринин федерациясын түзүү жөнүндө келишимге кол коюшкан. Бул федерацияга [[Бахрейн]] жана [[Катар]] кириши керек болчу, бирок кийинчерээк алар өз алдынча, көз карандысыз мамлекеттерди түзүшкөн. 1971-жылы 2-декабрда Келишимдик Омандын алты эмирлиги Бириккен Араб Эмирликтери деп аталган федерацияны түзгөнүн жарыялаган. 1972-жылы 10-февралда Рас-аль-Хайма федерациянын курамына жетинчи эмирлик болуп кошулган<ref>[https://books.google.kg/books?id=w_qCeBV9IW0C&pg=PA64&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Smith Simon. Britain's Revival and Fall in the Gulf: Kuwait, Bahrain, Qatar, and the Trucial States, 1950–71.]</ref>. == География == [[Файл:Satellite image of United Arab Emirates in October.jpg|thumb|220px|БАЭнин спутниктен тартылган сүрөтү]] [[Файл:View from Jebel Jais - panoramio.jpg|thumb|220px|Жебел Жаис — БАЭнин эң бийик тоосу. Бийиктиги — 1 892 метр]] [[Файл:1501200713074 Acacia tortilis.jpg|thumb|220px|БАЭнин чөлдүү аймактарында акация дарактары кеңири таралган]] Бириккен Араб Эмирликтери [[Араб жарым аралы|Араб жарым аралынын]] түндүк-чыгыш бөлүгүндөгү Перс булуңу менен чектешкен аймакты ээлейт. Кургактыкта түштүгүнөн жана батышынан [[Сауд Арабиясы]], чыгышынан [[Оман]] менен чектешет. Түндүк жээги Парс булуңу аркылуу Ирандын каршысында, ал эми түндүк-батыш жээги Катардан 50 чакырым алыстыкта жайгашкан. Бириккен Араб Эмирликтеринин аянтынын 85% [[Абу-Даби (эмирлик)|Абу-Даби]] эмирлигине таандык, ал эми аянты жагынан эң кичинекей болуп [[Ажман (эмирлик)|Ажман]] эмирлиги (250 км²) саналат. Бириккен Араб Эмирликтеринин аянтынын көпчүлүк бөлүгүн, дүйнөдөгү эң ири кум каптаган аймактардын бири болгон [[Руб-эль-Хали]] чөлү ээлейт. Жээк аймактарында туз кендери бар. === Климат === Өлкөнүн климаты өтө ысык жана кургак (тропикалык чөлдүү аймак) келет. Көбүнчө мезгилдерде кум аралашкан бороондор болуп турат. Жай айларында, көлөкөдөгү абанын температурасынын орточо максимуму 40—45°С, бирок көбүнчө күндөрү 50°С тегерегинде<ref name=":0">Atlantic Council. [https://www.atlanticcouncil.org/programs/middle-east-programs/rafik-hariri-center-for-the-middle-east/empowerme/macromena/climate-profile-uae/ Climate profile: UAE]</ref>. Кыш мезгилиндегы абанын температурасы күндүзү 20—23°С, түнкүсүн 10—14°С тегерегинде. Үшүк — БАЭнин аймагындагы анда-санда гана каттлаган өзгөчө сейрек көрүнүш. Жаан-чачын туруктуу эмес, негизинен ноябрдан майга чейинки айларда жаайт. Жаан-чачындын жылдык нормасы болжол менен 120 мм<ref name=":0" />. 2004-жылдын 28-декабрында БАЭдеги аба-ырайынын байкоо тарыхында биринчи болуп, [[Рас-аль-Хайма (эмирлик)|Рас-эль-Хаймадагы]] Жебел Жаис тоолоруна кар жааган<ref>BBC. [http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4135857.stm Cold snap brings Gulf rare snow]</ref><ref>Gulf News. [https://gulfnews.com/uae/heavy-snowfall-on-ras-al-khaimahs-jebel-jais-mountain-cluster-1.46663 Heavy snowfall on Ras Al Khaimah's Jebel Jais mountain cluster]</ref>. === Фауна жана флора === БАЭнин аймагы өз курамына кийинки экоаймактарды камтыйт: Аль-Хажар тоолуу токойлору жана бадалдуу аймактары, Оман булуңунун чөлдөрү жана жарым чөлдөрү, Аль-Хажар тоо этегиндеги ксерикалык токойлору жана бадалдуу аймактары<ref>National Library of Medicine. [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5451287/ An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm]</ref>. Оазистер жайгашкан аймактардан курма пальмасын, акация жана эвкалипт дарактарын кездештирүүгө болот. Чөлдөрдө өсүмдүктөрдүн түрлөрү өтө сейрек кездешет жана флорасы негизинен чөптөрдөн жана тикенектүү бадалдардан турат. Жергиликтүү фауна интенсивдүү аңчылыктын айынан жок болуп кетүү коркунучуна дуушар болгон. 1970-жылы Заид бин Султан Аль-Нахайян тарабынан уюштурулган жаныбарларды коргоо программасынын алкагындагы иш-чаралардын натыйжасында ак орикс, бир өркөчтүү төө жана [[кабылан]] сыяктуу жаныбарлар сакталып калды. Сууларында акула, тунец, кит жана майда жээк балыктарынын түрлөрү кездешет. == Саясий түзүлүшү == [[Файл:Mohamed_bin_Zayed_Al_Nahyan.jpg|thumb|right|220px|Мухаммад ибн Заид Аль Нахайян — БАЭнин президенти]] [[Файл:Sheik Mohammed bin Rashid Al Maktoum.jpg|thumb|right|220px|Мохаммед ибн Рашид Аль Мактум — БАЭнин премьер-министри]] БАЭнин мамлекеттик түзүлүшү республикалык жана монархиялык тутумдардын уникалдуу айкалышынан турат. БАЭ —абсолюттук монархиялар болуп эсептелген жети эмирликтен турган федералдык монархиялык мамлекет. Мамлекетти Абу-Дабинин эмири, өкмөттү Дубайдын эмири жетектейт<ref name=":1">UAEinteract. [https://web.archive.org/web/20160213062650/http://www.uaeinteract.com/government/political_system.asp#B UAE Government: Political system]  </ref>. === Федералдык Жогорку Кеңеш === Федералдык Жогорку Кеңеши БАЭнин мамлекеттик түзүлүш иерархиясында биринчи орунда турат. Федералдык Жогорку Кеңеш бардык жети эмирликтердин башчыларынан турат. Федералдык Жогорку Кеңеш мамлекеттин жалпы саясатын аныктайт, ал эми Министрлер кеңеши бул саясатты жүргүзүү үчүн Федералдык Жогорку Кеңешке жооп берет. Тышкы жана ички саясатты аныктоодон тышкары, Федералдык Жогорку Кеңеш өлкөнүн мамлекеттик түзүлүшүнүн принцибин кайра карап чыгууга укуктуу. Федералдык Жогорку Кеңеш ошондой эле министрлер кеңешинин төрагалыгына талапкерди бекитет<ref name=":1" />. Федералдык Жогорку Кеңеш сессия учурунда эки айда бир пленардык жыйындарды өткөрүп турушу керек. Федералдык Жогорку Кеңештин съезди жыл сайын октябрь айынын башында болуп турат жана кандайдыр бир чечим кабыл алуу үчүн жыйынга кеминде беш мүчөсүнүн катышуусу, алардын арасында Абу-Даби жана Дубай эмирдиктеринин өкүлдөрү болушу зарыл. Федералдык Жогорку Кеңештин жыйындагы негизинен жабык эшик артында өтөт. === Президент === Бириккен Араб Эмирликтери президентинин кызматы Абу-Даби эмирлигинин эмиринин кызмат орду менен байланышкан жана Аду-Дабинин эмири БАЭнин президенти болуп саналат. Бул эмирликте абсолюттук монархия орнотулгандыгына байланыштуу, кызмат мурас катары өтүп турат. БАЭнин президенти куралдуу күчтөрдүн башкы кол башчысы, Жогорку коргоо кеңешинин төрагасы болуп санадат. Президент Федералдык Жогорку Кеңеш тарабынан тастыкталган жарлыктарга жана токтомдорго, Министрлер кеңеши тарабынан кабыл алынган ченемдик актыларга кол коёт. Мындан тышкары, президент дипломатиялык корпустун мүчөлөрүн, жогорку жарандык жана аскер кызматчыларын дайындайт, мунапыс жарыялайт же өлүм жазасын тастыктайт. БАЭнин мыйзамдарында Федералдык Жогорку Кеңеш тарабынан беш жылдык мөөнөткө дайындалаган вице-президенттин кызмат орду да каралган. БАЭнин Президентинин кызматын 2022-жылдын 14-майынан тартып Мухаммад ибн Заид Аль Нахайян аткарып келет<ref>[https://barakelde.org/news:467278 Бириккен Араб Эмираттарынын жаңы президенти шайланды]</ref>. Абу-Даби эмирлигиндеги бийлик 250 жылдан ашуун убакыттан бери Аль Нахайян уруусунун колунда<ref>The National News. [https://www.thenationalnews.com/uae/heritage/key-figures-in-the-life-of-qasr-al-hosn-1.296535/ Key figures in the life of Qasr Al Hosn]</ref>. === Министирлер кеңеши === Президент кызматка дайындаган жана Федералдык Жогорку Кеңеш кызматка бекиткен төрагасы жетектеген Министрлер кеңеши аткаруу бийлиги болуп саналат. Министрлер кеңешинин ыйгарым укуктарына мыйзам долбоорлорун жана федералдык бюджетти иштеп чыгуу, мыйзамдарды жана башка ченемдик укуктук актыларды аткаруу боюнча токтомдорду жана көрсөтмөлөрдү кабыл алуу, сот чечимдеринин аткарылышын көзөмөлдөө, эл аралык келишимдерди жана макулдашууларды ратификациялоо, мамлекеттин башка жогорку органдарынын атайын буйругун талап кылбаган федералдык кызматкерлерди дайындоо жана жумуштан бошотуу кирет<ref name=":2">{{Cite web |title=The UAE Cabinet |url=https://u.ae/en/about-the-uae/the-uae-government/the-uae-cabinet |accessdate=2024-12-04 |archivedate=2023-05-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230512011830/https://u.ae/en/about-the-uae/the-uae-government/the-uae-cabinet }}</ref>. Учурдагы министирлер кеңеши 37 министрден тура (алардын тогузу аялдар)<ref name=":2" />. === Федералдык улуттук кеңеш === Федералдык улуттук кеңеш — БАЭнин мыйзам чыгаруу органы (парламентти) болуп саналат, бирок башка мамлекеттердин парламенттеринен айырмаланып бул орган мыйзамдарды чыгарбайт жана улуттук кеңешке келген даяр мыйзамдарды талкуулап, сунуштарды гана берет. Негизги функциялары БАЭнин Конституциясынын 89, 90Ю 91, 92 беренелеринде көрсөтүлгөн жана төмөнкүлөрдү функцияларды камтыйт<ref>{{Cite web |title=The Federal National Council |url=https://u.ae/en/about-the-uae/the-uae-government/the-federal-national-council- |accessdate=2024-12-04 |archivedate=2023-09-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230922121108/https://u.ae/en/about-the-uae/the-uae-government/the-federal-national-council- }}</ref>: * каржы маселелерин камтыган мыйзам долбоорлорун кабыл алуу, өзгөртүү же четке кагуу; * жылдык бюджетке байланышкан мыйзам долбоорун талкуулоо; * эл аралык келишимдерди жана макулдашууларды талкуулоо; * федерациянын ишки иштерине тиешелүү жалпы маселелерди талкуулоо жана суроолор боюнча сунуштарды берүү. Учурда Федералдык улуттук кеңештин курамына 40 депутат ([[Абу-Даби (эмирлик)|Абу-Даби]] жана [[Дубай (эмирлик)|Дубайдан]] — 8 депутат, [[Рас-аль-Хайма (эмирлик)|Рас-эль-Хайма]] жана [[Шаржа (эмирлик)|Шаржадан]] — 6 депутат, [[Фужейра (эмирлик)|Фужейра]], [[Умм эль-Кайвайн (эмирлик)|Умм-эль-Кайвайн]] жана [[Ажман (эмирлик)|Ажмандан]] — 4 депутат) кирет. === Федералдык сот системасы === БАЭ конституциясынын 45-беренесине ылайык, Федералдык сот системасы БАЭнин федералдык башкаруу органдарын түзгөн беш органдын бири болуп саналат. БАЭдеги сот түзүмү эки системадан турат: федералдык жогорку сот жетектеген Федералдык сот системасы жана жергиликтүү соттор<ref>[https://u.ae/en/about-the-uae/the-uae-government/the-federal-judiciary# The Federal Judiciary]</ref>. === Тышкы саясат === Бириккен Араб Эмирлиги көпчүлүк өлкөлөр жана Бириккен Улуттар Уюмунун мүчөлөрү менен кеңири дипломатиялык жана коммерциялык мамиледе. Ал [[Мунай экспорттогон өлкөлөрдүн уюму|OPEC]] маанилүү ролду ойнойт жана Перс булуңундагы араб өлкөлөрүнүн кызматташтык кеңешин уюмунун негиздөөчүлөрүнүн бири. Бириккен Араб Эмирлиги — [[Бириккен Улуттар Уюму|БУУ]], [[Эл аралык жарандык авиация уюму|ЭЖАУ]], [[Эл аралык эмгек уюму|ЭЭУ]], Бүткүл дүйнөлүк почта уюму, [[Бүткүл дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму|БДСУ]], [[Бүткүл Дүйнөлүк Интеллектуалдык Менчик Уюму|БИМУ]], [[Бүткүл дүйнөлүк банк]], [[Эл аралык валюта фонду|ЭВФ]], [[Араб өлкөлөрүнүн лигасы]], Ислам кызматташтык уюму, Кошулбоо кыймылы ж.б. уюмадардын активдүү мүчөсү. 2024-жылы Global Peace Index индекси боюнча 53-орунда<ref>[https://www.economicsandpeace.org/wp-content/uploads/2024/06/GPI-2024-web.pdf Global Peace Index 2024]</ref>. === Куралдуу күчтөр === [[Файл:Baynunah-class corvette Al Dhafra P-173 at NAVDEX.JPG|thumb|left|220px|Baynunah классындагы корвет]] [[Файл:F-16e block60.jpg|thumb|220px|F-16 учагы]] Бириккен Араб Эмирликтеринин куралдуу күчтөрү төмөнкүдөй бөлүктөрдөн турат: * Жөө аскерлер — 44 000 аскер * Деңиз Флоту — 2 500 аскер жана 46 кеме * Аба күчтөрү — 4 500 аскер жана 386 учак * Президенттик гвардия — 12 000 аскер 2022-жылы өлкө коргонууга 20,4 миллиард [[АКШ доллары|АКШ долларын]] же ИДП 4% сарптаган<ref>[https://www.iiss.org/publications/the-military-balance/the-military-balance-2023/ The Military Balance 2023]</ref><ref name=":3">{{Cite web |title=CIA. The World Factbook. United Arab Emirates |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/#military-and-security |accessdate=2024-12-04 |archivedate=2021-01-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109053052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/#military-and-security }}</ref>. БАЭнин куралдуу күчтөрү Парс булуңундагы мамлекеттердин ичинен эң жөндөмдүү армия деп эсептелет<ref name=":3" />. Бириккен Араб Эмирликтеринин куралдуу күчтөрү Сомалидеги, Косоводагы, Кувейттеги, Ливандагы, Ооганстандагы, Ливиядагы, Сириядагы жана Йемендеги аскердик операцияларга катышкан<ref>[https://www.washingtonpost.com/world/national-security/in-the-uae-the-united-states-has-a-quiet-potent-ally-nicknamed-little-sparta/2014/11/08/3fc6a50c-643a-11e4-836c-83bc4f26eb67_story.html In the UAE, the United States has a quiet, potent ally nicknamed ‘Little Sparta’]</ref>. БАЭ өзүнүн аскердик резервдик күчтөрүн кеңейтүү үчүн 2014-жылдан бери эркектер үчүн 16 айга созулган милдеттүү аскердик кызматты киргизген<ref>[https://www.reuters.com/article/us-emirates-military/uae-extends-compulsory-military-service-to-16-months-idUSKBN1JY093/ UAE extends compulsory military service to 16 months]</ref>. БАЭнин тарыхындагы аскердик эң чоң жоготуу 2015-жылдын 4-сентябрында болгон, Йемендин борбордук бөлүгүндөгү Мариб аймагындагы БАЭнин жоокерлери жайгашкан жер «Точка» ракетасы менен аткыланып, натыйжасында 52 жоокер каза болгон. == Административдик-аймактык түзүлүшү == {{Негизги макала|Бириккен Араб Эмирликтеринин административдик-аймактык түзүлүшү}} {| class="wikitable" |- ! Эмирлик ! Расмий аталышы ! Административдик борбору ! Аянты, км² ! Калкы, адам !Карта |- | [[Абу-Даби (эмирлик)|Абу-Даби]] | style="text-align:right" | أبو ظبي | style="text-align:center" | [[Абу-Даби]] | style="text-align:right" | 67 340 | style="text-align:right" | 1 463 491 | rowspan="7" |[[Файл:UAE en-map.png|300x300px]] |- | [[Ажман (эмирлик)|Ажман]] | style="text-align:right" | عجمان | style="text-align:center" | Ажман | style="text-align:right" | 259 | style="text-align:right" | 260 492 |- | [[Дубай (эмирлик)|Дубай]] | style="text-align:right" | دبي | style="text-align:center" | [[Дубай]] | style="text-align:right" | 3 885 | style="text-align:right" | 2 262 000 |- | [[Рас-аль-Хайма (эмирлик)|Рас-аль-Хайма]] | style="text-align:right" | رأس الخيمة | style="text-align:center" | Рас-эль-Хайма | style="text-align:right" | 1 683 | style="text-align:right" | 191 753 |- | [[Умм эль-Кайвайн (эмирлик)|Умм-эль-Кайвайн]] | style="text-align:right" | أم القيوين | style="text-align:center" | Умм-эль-Кайвайн | style="text-align:right" | 777 | style="text-align:right" | 59 098 |- | [[Фужейра (эмирлик)|Эль-Фужайра]] | style="text-align:right" | الفجيرة | style="text-align:center" | Эль-Фужайра | style="text-align:right" | 1 166 | style="text-align:right" | 118 933 |- | [[Шаржа (эмирлик)|Шаржа]] | style="text-align:right" | الشارقة | style="text-align:center" | Шаржа | style="text-align:right" | 2 590 | style="text-align:right" | 656 941 |} == Калкы == [[Файл:Dubai_banner_2.jpg|thumb|center|900x900px|Дубай — БАЭнин эң чоң шаары]] [[Бириккен Улуттар Уюму|БУУнун]] эсеби боюнча, 2019-жылдын ортосунда өлкөнүн жалпы калкы 9 771 000 болгон; иммигранттар өлкөнүн жалпы калкынын 87,9% түзөт. 2015-жылдын эсеби боюнча БАЭ калкынын — 11,6% эмирликтер, түштүк азиялыктар — 59,4% (анын ичинен 38,2% индиялыктар, 9,5% бангладештиктер, 9,4% пакистандыктар, 2,3% башка Түштүк Азия өлкөлөрүнүн жарандары), мисирликтер — 10,2%, филиппиндиктер — 6,1%, башка өлкөлөрдүн жарандары — 12,8% түзгөн.<ref>[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/#people-and-society People and Society] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210109053052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/#people-and-society |date=2021-01-09 }} БЧАнин сайты</ref> БАЭ эл каттоо жана акыркы расмий эсептөөлөр боюнча калкынын саны:<ref>[https://www.citypopulation.de/de/uae/ БАЭ эл каттоо жана акыркы расмий эсептөөлөр боюнча калкынын саны]</ref> {| class="wikitable sortable" !Эмирлик !15.12.1980 жүргүзүлгөн эл каттоо !17.12.1985 жүргүзүлгөн эл каттоо !17.12.1995 жүргүзүлгөн эл каттоо !06.12.2005 резиденттик каттоо !01.07.2010 болгон балоо !01.07.2015 болгон балоо !01.07.2016 болгон балоо |- !БАЭ !1 042 099 !1 379 303 !2 411 041 !4 106 427 !8 264 070 !8 900 000 !9 121 167 |- |[[Абу-Даби (эмирлик)|Абу-Даби]] |451 848 |566 036 |942 463 |1 399 484 |1 967 659 |2 784 490 |2 908 173 |- |Аджман |36 100 |54 546 |121 491 |206 997 |263 000 |… |… |- |Эль-Фуджайра |32 189 |43 753 |76 180 |125 698 |163 751 |213 712 |225 360 |- |Шаржа |159 317 |228 317 |402 792 |793 573 |''1 060 000'' |1 405 843 |… |- |[[Дубай (эмирлик)|Дубай]] |276 301 |370 788 |689 420 |1 321 453 |1 837 610 |2 383 017 |2 566 209 |- |Рас-эль-Хайма |73 918 |96 578 |143 334 |210 063 |… |345000 |… |- |Умм-эль-Кайвайн |12 426 |19 285 |35 361 |49 159 |''65 000'' |… |… |} === Тил === Араб адабий тили — расмий, улуттук тили. Англис тили эң көп колдонулган тил<ref>[https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/weng.12507 Multilingualism and the role of English in the United Arab Emirates]</ref><ref>[https://www.visitdubai.com/en/articles/spoken-languages-in-dubai#:~:text=Absolutely.,English%20is%20always%20an%20option. Languages of Dubai: what do people speak?]</ref>, Парс булуңундагы араб тилинин диалектери жергиликтүү калк тарабынан күнүмдүк жашоодо кенири колдонулат<ref>[[iarchive:frommersdubaifro00shan|Christensen Shane. Frommer's Dubai]]</ref>. === Диний курамы === {{bar box |title=БАЭнин диний курамы (2010-жыл) |titlebar=#Fcd116 |left1=Дин |right1=Пайыз |float=right |bars= {{bar percent|[[Ислам]]|green|76}} {{bar percent|[[Христианство]]|blue|13}} {{bar percent|[[Индуизм]]|orange|7}} {{bar percent|[[Буддизм]]|yellow|2}} {{bar percent|Башка диндер|gray|1}} {{bar percent|Динге ишенбегендер|black|1}} }} БАЭнин дээрлик бардык жарандары мусулмандар, алардын 85% [[сүннөттөр]] жана 15% шейттер. Миграция кызматынын маалыматы боюнча, иммигранттардын болжол менен 55% мусулмандар, 25% индуизмди тутунгандар, 10% христиандар, 5% буддисттер жана 5% сикхзим, [[бахаизм]] диний агымын тутунгандар<ref>[https://web.archive.org/web/20091031224349/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2009/127360.htm International Religious Freedom Report 2009]</ref>. Пландоо министрлигинин изилдөөсүнө ылайык, БАЭде жашаган адамдардын төрттөн үч бөлүгүн мусулмандар түзөт. == Экономика == БАЭ экономикасынын негизин, мамлекеттик кирешелердин басымдуу бөлүгүн жана дээрлик бардык валюталык кирешелерди камсыз кылган багыт болуп мунайды жана жаратылыш газын өндүрүү, экспорттоо, ошондой эле реэкспорт саналат<ref name=":4">[https://u.ae/en/about-the-uae/economy The UAE's economy]</ref>. Мунай өндүрүү күнүнө болжол менен 2,2 миллион баррель деп бааланат, анын көпчүлүгү Абу-Даби эмирлигинин аймагында өндүрүлөт. Мунай бир нече ондогон жылдар аралыгында БАЭнин экономикасынын тез өсүшүн камсыз кылгон, бирок экономика тармагындагы саясий реформалардын жыйынтыгында, акыркы убактарда соода-сатык, реэкспорт тездик менен өнүгүп жатат<ref name=":4" />. == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [https://u.ae/en/#/ Бириккен Араб Эмирликтеринин Өкмөтү] {{Азия өлкөлөрү}} [[Категория:Бириккен Улуттар Уюмуна мүчө мамлекеттер]] qdr50smxwf5fk5hx0tflhr0kul8hkmc Айбек Абдылдаев 0 134696 647152 645355 2026-05-22T17:16:55Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 647152 wikitext text/x-wiki '''Айбек Абдылдаев''' (1982-жылы 5-июнда туулган) ― кыргызстандык заманбап эркин [[журналист]], жазуучу жана публицист, "[[Би-Би-Си]]" жана "[[«Азаттык» үналгысы|Азаттык үналгысы]]" сыяктуу эл аралык медиа каражаттарында тажрыйба топтогон адис. <br> == Кыскача өмүр жолу == Айбек Абдылдаев 1982-жылы 5-июнда Кыргызстандын Ош облусуна караштуу Алай районундагы Каблан-Көл айылында туулган. <br> 1999-жылы Э.Мурзаев атындагы орто мектепти, ал эми 2004-жылы Ош шаарындагы Ош мамлекеттик университетинин Журналистика бөлүмүн аяктаган. <br> Журналистикадагы эмгек жолун 2003-жылы [[Ош жаңырыгы|“Ош жаңырыгы”]] гезитинен баштаган.  2003-2007-жылдары “Ош жаңырыгы” гезитинде кабарчы, жооптуу катчы болуп иштеген. <br> 2007--2021-жылдары [[Би-Би-Си|‎ BBC Кыргыз кызматынын]] Бишкектеги кабарчысы, веб-редактору, [[Улуу Британия|Улуу Британиянын]] борбору [[Лондон|Лондон шаарындагы]] Би-Би-Синин башкеңсесинде радио продюсер болуп эмгектенген. <br> 2014--2015-жылдары [[Ош мамлекеттик университети|Ош мамлекеттик университетинин]] журналистика бөлүмүндө окутуучу болуп эмгектенген. <br> 2021-жылдан тарта [[«Азаттык» үналгысы|‎“Азаттыктын”]] веб-редактору, 2023-жылдан тарта башкы редактору болуп эмгектенүүдө. <ref>[https:www.azattyk.org/]author/айбек-абдылдаев/jrguqp</ref> <br> Анын "Куугунтук курмандыктары" түрмөгү <ref>https://www.azattyk.org/z/15667</ref> үчүн даярдаган макалалары, маектери, ал уюштурган талкуулар сталинизм доорунда жазыксыз жапа чеккен тарыхый инсандарга жаңыча баа берүүгө багытталган. <br> == Сыйлыктары жана наамдары == 2004-жылы Таш Мияшов атындагы жаш акын-жазуучулардын фестивалынын лауреаты болгон. <br> 2008-жылы ӨКМдин “Өзгөчө кырдаалдарды жоюуга катышкандыгы үчүн” төш белгиси берилген. <br> 2017-2020-жылдар аралыгында Жогорку Кеңештин, Ички иштер министрлигинин, КРнын Акыйкатчы (Омбудсмен) институтунун Ардак грамоталары менен сыйланган. <br> 2024-жылы Кыргызстандын Маданият, маалымат, спорт жана жаштар саясаты министрлигинин “Маданияттын мыкты кызматкери” төш белгиси менен сыйланган. <br> Жыл сайын өткөрүлүүчү журналистика жаатындагы "Умтулуу-2024" сынагынын жеңүүчүсү.<br> ==Жарык көргөн чыгармалары == * 2016-жылы “Түндөр” ырлар жыйнагы жарык көргөн. <ref>Абдылдаев А. "Түндөр". 2016. ISBN 978-9967-180-56-9.</ref> <br> * 2021-жылы “От кечкен отуз күн” <ref>https://www.azattyk.org/a/31627533.html</ref> аңгемелер жыйнагы жарыяланган. <ref>Абдылдаев А. "От кечкен отуз күн". 2021. ISBN 978-9967-29-448-6.</ref> <br> * 2025-жылы “Абдувахаб Мониев” аталышындагы эмгеги жарык көрүп, коомчулук тарабынан жылуу кабыл алынган. <ref>Абдылдаев А. "Абдувахаб Мониев". 2025. ISBN 978-9967-35-370-1.</ref><br> ==Интернеттеги шилтемелер== * [https://ruhesh.kg/ky/category/show/news/1400/aybek-abdildaev-muzikant Айбек Абдылдаев: Музыкант] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251210115513/https://ruhesh.kg/ky/category/show/news/1400/aybek-abdildaev-muzikant |date=2025-12-10 }} * [https://adabiyat.kg/ajbek-abdyldaev-cho-enem-k-tk-n-zhaz/ Айбек Абдылдаев: Чоң энем күткөн жаз]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://www.youtube.com/watch?v=48QzcF2-Pc4&list=PLq0RkggchSqf40kVvFcYDK-IRjEIrkXkx Айбек Абдылдаевдин аңгемелери] * [https://www.youtube.com/watch?v=3l-RseEigcQ Айбек Абдылдаев | Экөө | Аудио китеп] * https://www.azattyk.org/a/kyrgyz-tarykhyn-zhazuuga-bashkalar-kiyligishpese-/33556483.html Тарыхты бирөөлөрдөн уруксат сурабай жазышыбыз керек. 12.10.2025. <br> * https://www.azattyk.org/a/tarykh-bashkalardyn-basymy-menen-zhazylbashy-kerek/33561356.html Тарых башкалардын басымы менен жазылбашы керек. 18.10.2025. <br> ==Ички шилтемелер== [[Категория:Кыргыз медиасы]] [[Категория:"Азаттык" үналгысы]] [[Категория:Кыргыз тарыхы]] [[Категория:Кыргызстан]] [[Категория:Ош облусу]] [[Категория:Кыргызстандын журналисттери]] [[Категория:Кыргыз журналисттери]] [[Категория:Кыргыз маданияты]] [[Категория:Кыргыз акындары]] [[Категория:Публицисттер]] [[Категория:Поэзия]] e6x98xuwiwvtalfriixnxs4fuqbof05 Википедия:Түзөтүүлөр саны боюнча Википедиячылар тизмеси 4 136776 647111 647002 2026-05-22T12:02:05Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 647111 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:Chaoborus|<span style="color:gray">Chaoborus</span>]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25685}}]] || {{Permissions|Chaoborus}} |- | 2 || [[User:Bosogo|<span style="color:gray">Bosogo</span>]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18491}}]] || {{Permissions|Bosogo}} |- | 3 || [[User:Chorobek|<span style="color:gray">Chorobek</span>]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13445}}]] || {{Permissions|Chorobek}} |- | 4 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:13130}}]] || {{Permissions|Artelow}} |- | 5 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12799}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}} |- | 6 || [[User:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11049}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}} |- | 7 || [[User:Baydastann|Baydastann]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7964}}]] || {{Permissions|Baydastann}} |- | 8 || [[User:Элден|<span style="color:gray">Элден</span>]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}} |- | 9 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:5862}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}} |- | 10 || [[User:UlutSoft3|<span style="color:gray">UlutSoft3</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}} |- | 11 || [[User:Чагылган|<span style="color:gray">Чагылган</span>]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}} |- | 12 || [[User:Эльза Мамбетакунова|<span style="color:gray">Эльза Мамбетакунова</span>]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}} |- | 13 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4952}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}} |- | 14 || [[User:ImeNtrav|<span style="color:gray">ImeNtrav</span>]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}} |- | 15 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4476}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 16 || [[User:Maksat|<span style="color:gray">Maksat</span>]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}} |- | 17 || [[User:Shchb|<span style="color:gray">Shchb</span>]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}} |- | 18 || [[User:Kmaksat|<span style="color:gray">Kmaksat</span>]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}} |- | 19 || [[User:Үрүйэ|<span style="color:gray">Үрүйэ</span>]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}} |- | 20 || [[User:Kgbek|<span style="color:gray">Kgbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}} |- | 21 || [[User:Connexxx|<span style="color:gray">Connexxx</span>]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}} |- | 22 || [[User:Elebayev|<span style="color:gray">Elebayev</span>]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}} |- | 23 || [[User:Aidabishkek|<span style="color:gray">Aidabishkek</span>]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}} |- | 24 || [[User:Askar Nazyrov|<span style="color:gray">Askar Nazyrov</span>]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}} |- | 25 || [[User:Umut|<span style="color:gray">Umut</span>]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}} |- | 26 || [[User:QECUB|<span style="color:gray">QECUB</span>]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2263}}]] || {{Permissions|QECUB}} |- | 27 || [[User:Бахтияр Толукбаев|<span style="color:gray">Бахтияр Толукбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}} |- | 28 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|<span style="color:gray">Roman, Alexej and Vładimir</span>]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}} |- | 29 || [[User:Kairat Zamirbekov|<span style="color:gray">Kairat Zamirbekov</span>]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1600}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}} |- | 30 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1435}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 31 || [[User:Meri|<span style="color:gray">Meri</span>]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}} |- | 32 || [[User:Asankozhoevas|<span style="color:gray">Asankozhoevas</span>]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}} |- | 33 || [[User:Adinai|<span style="color:gray">Adinai</span>]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}} |- | 34 || [[User:Friendwip.kg|<span style="color:gray">Friendwip.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}} |- | 35 || [[User:Kglive|<span style="color:gray">Kglive</span>]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}} |- | 36 || [[User:UlutSoft6|<span style="color:gray">UlutSoft6</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}} |- | 37 || [[User:TarPas|<span style="color:gray">TarPas</span>]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}} |- | 38 || [[User:Gulzhana|<span style="color:gray">Gulzhana</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}} |- | 39 || [[User:Aida23a|<span style="color:gray">Aida23a</span>]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}} |- | 40 || [[User:Dnes1302|<span style="color:gray">Dnes1302</span>]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}} |- | 41 || [[User:Элдин беги|<span style="color:gray">Элдин беги</span>]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}} |- | 42 || [[User:UlutSoft1|<span style="color:gray">UlutSoft1</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}} |- | 43 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|Arsensky}} |- | 44 || [[User:Rotlink|<span style="color:gray">Rotlink</span>]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}} |- | 45 || [[User:Chris die Seele|<span style="color:gray">Chris die Seele</span>]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}} |- | 46 || [[User:Дилдорбек|<span style="color:gray">Дилдорбек</span>]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:698}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}} |- | 47 || [[User:Aiylchy|<span style="color:gray">Aiylchy</span>]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}} |- | 48 || [[User:Estebesovdastan|<span style="color:gray">Estebesovdastan</span>]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}} |- | 49 || [[User:Jakshysapa|<span style="color:gray">Jakshysapa</span>]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}} |- | 50 || [[User:Lirchik|<span style="color:gray">Lirchik</span>]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}} |- | 51 || [[User:Incall|<span style="color:gray">Incall</span>]] || [[Special:Contributions/Incall|{{formatnum:609}}]] || {{Permissions|Incall}} |- | 52 || [[User:Amantur r|<span style="color:gray">Amantur r</span>]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}} |- | 53 || [[User:Cekli829|<span style="color:gray">Cekli829</span>]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}} |- | 54 || [[User:Табалдыев Ысламбек|<span style="color:gray">Табалдыев Ысламбек</span>]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}} |- | 55 || [[User:S(uz)ak|<span style="color:gray">S(uz)ak</span>]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}} |- | 56 || [[User:Firespeaker|<span style="color:gray">Firespeaker</span>]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}} |- | 57 || [[User:Gulzat05|<span style="color:gray">Gulzat05</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}} |- | 58 || [[User:Канымбу|<span style="color:gray">Канымбу</span>]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}} |- | 59 || [[User:Zhanyl90|<span style="color:gray">Zhanyl90</span>]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}} |- | 60 || [[User:Aladobot|<span style="color:gray">Aladobot</span>]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}} |- | 61 || [[User:Gulaiym001|<span style="color:gray">Gulaiym001</span>]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}} |- | 62 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:525}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 63 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|<span style="color:gray">Орозобек Түгөлбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}} |- | 64 || [[User:Кайып Пайзылдаев|<span style="color:gray">Кайып Пайзылдаев</span>]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}} |- | 65 || [[User:Бегаим|<span style="color:gray">Бегаим</span>]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}} |- | 66 || [[User:Rartat|<span style="color:gray">Rartat</span>]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}} |- | 67 || [[User:Fornax|<span style="color:gray">Fornax</span>]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}} |- | 68 || [[User:PlanespotterA320|<span style="color:gray">PlanespotterA320</span>]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}} |- | 69 || [[User:UlutSoft4|<span style="color:gray">UlutSoft4</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}} |- | 70 || [[User:Hugo.arg|<span style="color:gray">Hugo.arg</span>]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}} |- | 71 || [[User:ДолбоЯщер|ДолбоЯщер]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:433}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 72 || [[User:Ksc~ruwiki|<span style="color:gray">Ksc~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}} |- | 73 || [[User:Алтынбек Касымов|<span style="color:gray">Алтынбек Касымов</span>]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}} |- | 74 || [[User:Pathoschild|<span style="color:gray">Pathoschild</span>]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:415}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 75 || [[User:Εὐθυμένης|<span style="color:gray">Εὐθυμένης</span>]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}} |- | 76 || [[User:Namir|<span style="color:gray">Namir</span>]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}} |- | 77 || [[User:Госфонд ИС|<span style="color:gray">Госфонд ИС</span>]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}} |- | 78 || [[User:V3~kywiki|<span style="color:gray">V3~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}} |- | 79 || [[User:AdemazAlmaz|<span style="color:gray">AdemazAlmaz</span>]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}} |- | 80 || [[User:Ырысгул|<span style="color:gray">Ырысгул</span>]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}} |- | 81 || [[User:Nurjamal|<span style="color:gray">Nurjamal</span>]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}} |- | 82 || [[User:Nursultan|<span style="color:gray">Nursultan</span>]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}} |- | 83 || [[User:Aymira|<span style="color:gray">Aymira</span>]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}} |- | 84 || [[User:Ptbotgourou|<span style="color:gray">Ptbotgourou</span>]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}} |- | 85 || [[User:Symbat92|<span style="color:gray">Symbat92</span>]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}} |- | 86 || [[User:Andrew J.Kurbiko|<span style="color:gray">Andrew J.Kurbiko</span>]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}} |- | 87 || [[User:Орозгул|<span style="color:gray">Орозгул</span>]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}} |- | 88 || [[User:Ziv|<span style="color:gray">Ziv</span>]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:303}}]] || {{Permissions|Ziv}} |- | 89 || [[User:Atlikta|<span style="color:gray">Atlikta</span>]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}} |- | 90 || [[User:Abiyoyo|<span style="color:gray">Abiyoyo</span>]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}} |- | 91 || [[User:Росул|<span style="color:gray">Росул</span>]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}} |- | 92 || [[User:Elya3|<span style="color:gray">Elya3</span>]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}} |- | 93 || [[User:Baronnet|<span style="color:gray">Baronnet</span>]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}} |- | 94 || [[User:Ahmadi~ruwiki|<span style="color:gray">Ahmadi~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}} |- | 95 || [[User:Rakutai|<span style="color:gray">Rakutai</span>]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}} |- | 96 || [[User:Minorax|<span style="color:gray">Minorax</span>]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:281}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 97 || [[User:Peri~kywiki|<span style="color:gray">Peri~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}} |- | 98 || [[User:Ashirov Maksatbek|<span style="color:gray">Ashirov Maksatbek</span>]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}} |- | 99 || [[User:Asel90|<span style="color:gray">Asel90</span>]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}} |- | 100 || [[User:Belekoff|<span style="color:gray">Belekoff</span>]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}} |- | 101 || [[User:Jol004u|<span style="color:gray">Jol004u</span>]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}} |- | 102 || [[User:Janyzak|<span style="color:gray">Janyzak</span>]] || [[Special:Contributions/Janyzak|{{formatnum:255}}]] || {{Permissions|Janyzak}} |- | 103 || [[User:Машъал|<span style="color:gray">Машъал</span>]] || [[Special:Contributions/Машъал|{{formatnum:254}}]] || {{Permissions|Машъал}} |- | 104 || [[User:Fatim|<span style="color:gray">Fatim</span>]] || [[Special:Contributions/Fatim|{{formatnum:253}}]] || {{Permissions|Fatim}} |- | 105 || [[User:Баха Исаев|<span style="color:gray">Баха Исаев</span>]] || [[Special:Contributions/Баха Исаев|{{formatnum:249}}]] || {{Permissions|Баха Исаев}} |- | 106 || [[User:Noloun|<span style="color:gray">Noloun</span>]] || [[Special:Contributions/Noloun|{{formatnum:248}}]] || {{Permissions|Noloun}} |- | 107 || [[User:Чоко Бой|<span style="color:gray">Чоко Бой</span>]] || [[Special:Contributions/Чоко Бой|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Чоко Бой}} |- | 108 || [[User:Tynchtykbek|<span style="color:gray">Tynchtykbek</span>]] || [[Special:Contributions/Tynchtykbek|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Tynchtykbek}} |- | 109 || [[User:Dutcman|<span style="color:gray">Dutcman</span>]] || [[Special:Contributions/Dutcman|{{formatnum:242}}]] || {{Permissions|Dutcman}} |- | 110 || [[User:Ulan A|<span style="color:gray">Ulan A</span>]] || [[Special:Contributions/Ulan A|{{formatnum:239}}]] || {{Permissions|Ulan A}} |- | 111 || [[User:DragonBot|<span style="color:gray">DragonBot</span>]] || [[Special:Contributions/DragonBot|{{formatnum:235}}]] || {{Permissions|DragonBot}} |- | 112 || [[User:Таалай Берен|<span style="color:gray">Таалай Берен</span>]] || [[Special:Contributions/Таалай Берен|{{formatnum:231}}]] || {{Permissions|Таалай Берен}} |- | 113 || [[User:Adilet15|<span style="color:gray">Adilet15</span>]] || [[Special:Contributions/Adilet15|{{formatnum:223}}]] || {{Permissions|Adilet15}} |- | 114 || [[User:Dostojewskij|<span style="color:gray">Dostojewskij</span>]] || [[Special:Contributions/Dostojewskij|{{formatnum:219}}]] || {{Permissions|Dostojewskij}} |- | 115 || [[User:MauritsBot|<span style="color:gray">MauritsBot</span>]] || [[Special:Contributions/MauritsBot|{{formatnum:218}}]] || {{Permissions|MauritsBot}} |- | 116 || [[User:タチコマ robot|<span style="color:gray">タチコマ robot</span>]] || [[Special:Contributions/タチコマ robot|{{formatnum:216}}]] || {{Permissions|タチコマ robot}} |- | 117 || [[User:Adamboluu|<span style="color:gray">Adamboluu</span>]] || [[Special:Contributions/Adamboluu|{{formatnum:213}}]] || {{Permissions|Adamboluu}} |- | 118 || [[User:Dr.atakulov|<span style="color:gray">Dr.atakulov</span>]] || [[Special:Contributions/Dr.atakulov|{{formatnum:211}}]] || {{Permissions|Dr.atakulov}} |- | 119 || [[User:Dinamik-bot|<span style="color:gray">Dinamik-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Dinamik-bot|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Dinamik-bot}} |- | 120 || [[User:Kyrgyzchala|<span style="color:gray">Kyrgyzchala</span>]] || [[Special:Contributions/Kyrgyzchala|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Kyrgyzchala}} |- | 121 || [[User:Anara|<span style="color:gray">Anara</span>]] || [[Special:Contributions/Anara|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Anara}} |- | 122 || [[User:UlutSoft2|<span style="color:gray">UlutSoft2</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft2|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|UlutSoft2}} |- | 123 || [[User:YFdyh-bot|<span style="color:gray">YFdyh-bot</span>]] || [[Special:Contributions/YFdyh-bot|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|YFdyh-bot}} |- | 124 || [[User:A.djan|<span style="color:gray">A.djan</span>]] || [[Special:Contributions/A.djan|{{formatnum:206}}]] || {{Permissions|A.djan}} |- | 125 || [[User:Robbot|<span style="color:gray">Robbot</span>]] || [[Special:Contributions/Robbot|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Robbot}} |- | 126 || [[User:Chingis|<span style="color:gray">Chingis</span>]] || [[Special:Contributions/Chingis|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Chingis}} |- | 127 || [[User:Foggy kub|<span style="color:gray">Foggy kub</span>]] || [[Special:Contributions/Foggy kub|{{formatnum:204}}]] || {{Permissions|Foggy kub}} |- | 128 || [[User:Чръный человек|<span style="color:gray">Чръный человек</span>]] || [[Special:Contributions/Чръный человек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Чръный человек}} |- | 129 || [[User:Мыктыбек|<span style="color:gray">Мыктыбек</span>]] || [[Special:Contributions/Мыктыбек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Мыктыбек}} |- | 130 || [[User:Adamantine|<span style="color:gray">Adamantine</span>]] || [[Special:Contributions/Adamantine|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|Adamantine}} |- | 131 || [[User:BakytTalas|<span style="color:gray">BakytTalas</span>]] || [[Special:Contributions/BakytTalas|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|BakytTalas}} |- | 132 || [[User:Zorrobot|<span style="color:gray">Zorrobot</span>]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:200}}]] || {{Permissions|Zorrobot}} |- | 133 || [[User:Мастер теней|<span style="color:gray">Мастер теней</span>]] || [[Special:Contributions/Мастер теней|{{formatnum:198}}]] || {{Permissions|Мастер теней}} |- | 134 || [[User:Amirobot|<span style="color:gray">Amirobot</span>]] || [[Special:Contributions/Amirobot|{{formatnum:197}}]] || {{Permissions|Amirobot}} |- | 135 || [[User:HerculeBot|<span style="color:gray">HerculeBot</span>]] || [[Special:Contributions/HerculeBot|{{formatnum:195}}]] || {{Permissions|HerculeBot}} |- | 136 || [[User:GhalyBot|<span style="color:gray">GhalyBot</span>]] || [[Special:Contributions/GhalyBot|{{formatnum:187}}]] || {{Permissions|GhalyBot}} |- | 137 || [[User:NurlanKG Bishkek editor|NurlanKG Bishkek editor]] || [[Special:Contributions/NurlanKG Bishkek editor|{{formatnum:176}}]] || {{Permissions|NurlanKG Bishkek editor}} |- | 138 || [[User:DARIO SEVERI|<span style="color:gray">DARIO SEVERI</span>]] || [[Special:Contributions/DARIO SEVERI|{{formatnum:172}}]] || {{Permissions|DARIO SEVERI}} |- | 139 || [[User:Nasihat.kg|<span style="color:gray">Nasihat.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Nasihat.kg|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Nasihat.kg}} |- | 140 || [[User:Temir21|<span style="color:gray">Temir21</span>]] || [[Special:Contributions/Temir21|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Temir21}} |- | 141 || [[User:Vasit|<span style="color:gray">Vasit</span>]] || [[Special:Contributions/Vasit|{{formatnum:166}}]] || {{Permissions|Vasit}} |- | 142 || [[User:CarsracBot|<span style="color:gray">CarsracBot</span>]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|CarsracBot}} |- | 143 || [[User:HiW-Bot|<span style="color:gray">HiW-Bot</span>]] || [[Special:Contributions/HiW-Bot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|HiW-Bot}} |- | 144 || [[User:JYBot|<span style="color:gray">JYBot</span>]] || [[Special:Contributions/JYBot|{{formatnum:162}}]] || {{Permissions|JYBot}} |- | 145 || [[User:NKOzi|<span style="color:gray">NKOzi</span>]] || [[Special:Contributions/NKOzi|{{formatnum:159}}]] || {{Permissions|NKOzi}} |- | 146 || [[User:Кичинекей Поллианна|<span style="color:gray">Кичинекей Поллианна</span>]] || [[Special:Contributions/Кичинекей Поллианна|{{formatnum:158}}]] || {{Permissions|Кичинекей Поллианна}} |- | 147 || [[User:Sampo.Kuusi|<span style="color:gray">Sampo.Kuusi</span>]] || [[Special:Contributions/Sampo.Kuusi|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Sampo.Kuusi}} |- | 148 || [[User:Samatq|<span style="color:gray">Samatq</span>]] || [[Special:Contributions/Samatq|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Samatq}} |- | 149 || [[User:Azamat Omar|<span style="color:gray">Azamat Omar</span>]] || [[Special:Contributions/Azamat Omar|{{formatnum:155}}]] || {{Permissions|Azamat Omar}} |- | 150 || [[User:Kaiyr|<span style="color:gray">Kaiyr</span>]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:154}}]] || {{Permissions|Kaiyr}} {{/end}} b318amzc3hkpp5nz3acyo6wowjgzaq8 Википедия:Түзөтүүлөр саны боюнча боттор тизмеси 4 137589 647113 647004 2026-05-22T12:02:07Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 647113 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:114255}}]] |- | 2 || [[User:ChoRusBot|<span style="color:gray">ChoRusBot</span>]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]] |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:35321}}]] |- | 4 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8498}}]] |- | 5 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7208}}]] |- | 6 || [[User:VertexBot|<span style="color:gray">VertexBot</span>]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]] |- | 7 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]] |- | 8 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]] |- | 9 || [[User:Legobot|<span style="color:gray">Legobot</span>]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]] |- | 10 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]] |- | 11 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3117}}]] |- | 12 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]] |- | 13 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]] |- | 14 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]] |- | 15 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]] |- | 16 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]] |- | 17 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]] |- | 18 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]] |- | 19 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1118}}]] |- | 20 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]] |- | 21 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:958}}]] |- | 22 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]] |- | 23 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]] |- | 24 || [[User:TjBot|<span style="color:gray">TjBot</span>]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]] |- | 25 || [[User:AlleborgoBot|<span style="color:gray">AlleborgoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]] |- | 26 || [[User:Thijs!bot|<span style="color:gray">Thijs!bot</span>]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]] |- | 27 || [[User:Idioma-bot|<span style="color:gray">Idioma-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]] |- | 28 || [[User:RedBot|<span style="color:gray">RedBot</span>]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]] |- | 29 || [[User:JackieBot|<span style="color:gray">JackieBot</span>]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]] |- | 30 || [[User:MastiBot|<span style="color:gray">MastiBot</span>]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]] |- | 31 || [[User:Synthebot|<span style="color:gray">Synthebot</span>]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]] |- | 32 || [[User:Mjbmrbot|<span style="color:gray">Mjbmrbot</span>]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]] |- | 33 || [[User:HRoestBot|<span style="color:gray">HRoestBot</span>]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]] |- | 34 || [[User:Ripchip Bot|<span style="color:gray">Ripchip Bot</span>]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]] |- | 35 || [[User:Alexbot|<span style="color:gray">Alexbot</span>]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]] |- | 36 || [[User:AvocatoBot|<span style="color:gray">AvocatoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]] |- | 37 || [[User:KamikazeBot|<span style="color:gray">KamikazeBot</span>]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]] |- | 38 || [[User:LaaknorBot|<span style="color:gray">LaaknorBot</span>]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]] |- | 39 || [[User:Movses-bot|<span style="color:gray">Movses-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]] |- | 40 || [[User:YiFeiBot|YiFeiBot]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]] |- | 41 || [[User:Rubinbot|<span style="color:gray">Rubinbot</span>]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]] |- | 42 || [[User:PipepBot|<span style="color:gray">PipepBot</span>]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]] |- | 43 || [[User:Vagobot|<span style="color:gray">Vagobot</span>]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]] |- | 44 || [[User:AvicBot|<span style="color:gray">AvicBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]] |- | 45 || [[User:SilvonenBot|<span style="color:gray">SilvonenBot</span>]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]] |- | 46 || [[User:Gerakibot|<span style="color:gray">Gerakibot</span>]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]] |- | 47 || [[User:Purbo T|<span style="color:gray">Purbo T</span>]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]] |- | 48 || [[User:Makecat-bot|<span style="color:gray">Makecat-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]] |- | 49 || [[User:BotMultichill|<span style="color:gray">BotMultichill</span>]] || [[Special:Contributions/BotMultichill|{{formatnum:233}}]] |- | 50 || [[User:PixelBot|<span style="color:gray">PixelBot</span>]] || [[Special:Contributions/PixelBot|{{formatnum:106}}]] |- | 51 || [[User:Loveless|<span style="color:gray">Loveless</span>]] || [[Special:Contributions/Loveless|{{formatnum:99}}]] |- | 52 || [[User:MediaWiki default|<span style="color:gray">MediaWiki default</span>]] || [[Special:Contributions/MediaWiki default|{{formatnum:21}}]] |- | 53 || [[User:Maintenance script|<span style="color:gray">Maintenance script</span>]] || [[Special:Contributions/Maintenance script|{{formatnum:13}}]] |- | 54 || [[User:Flow talk page manager|<span style="color:gray">Flow talk page manager</span>]] || [[Special:Contributions/Flow talk page manager|{{formatnum:8}}]] {{/end}} 7ozbi1jyksfld4gqyugw7zot2ltp5ai Википедия:Түзөтүүлөр саны боюнча Википедиячылар тизмеси (боттор менен бирге) 4 137601 647112 647003 2026-05-22T12:02:06Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 647112 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:114255}}]] || {{Permissions|JigildikBot}} |- | 2 || [[User:ChoRusBot|<span style="color:gray">ChoRusBot</span>]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]] || {{Permissions|ChoRusBot}} |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:35321}}]] || {{Permissions|InternetArchiveBot}} |- | 4 || [[User:Chaoborus|<span style="color:gray">Chaoborus</span>]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25685}}]] || {{Permissions|Chaoborus}} |- | 5 || [[User:Bosogo|<span style="color:gray">Bosogo</span>]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18491}}]] || {{Permissions|Bosogo}} |- | 6 || [[User:Chorobek|<span style="color:gray">Chorobek</span>]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13445}}]] || {{Permissions|Chorobek}} |- | 7 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:13130}}]] || {{Permissions|Artelow}} |- | 8 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12799}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}} |- | 9 || [[User:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11049}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}} |- | 10 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8498}}]] || {{Permissions|EmausBot}} |- | 11 || [[User:Baydastann|Baydastann]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7964}}]] || {{Permissions|Baydastann}} |- | 12 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7208}}]] || {{Permissions|Xqbot}} |- | 13 || [[User:VertexBot|<span style="color:gray">VertexBot</span>]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]] || {{Permissions|VertexBot}} |- | 14 || [[User:Элден|<span style="color:gray">Элден</span>]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}} |- | 15 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:5862}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}} |- | 16 || [[User:UlutSoft3|<span style="color:gray">UlutSoft3</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}} |- | 17 || [[User:Чагылган|<span style="color:gray">Чагылган</span>]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}} |- | 18 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]] || {{Permissions|MerlIwBot}} |- | 19 || [[User:Эльза Мамбетакунова|<span style="color:gray">Эльза Мамбетакунова</span>]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}} |- | 20 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4952}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}} |- | 21 || [[User:ImeNtrav|<span style="color:gray">ImeNtrav</span>]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}} |- | 22 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4476}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 23 || [[User:Maksat|<span style="color:gray">Maksat</span>]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}} |- | 24 || [[User:Shchb|<span style="color:gray">Shchb</span>]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}} |- | 25 || [[User:Kmaksat|<span style="color:gray">Kmaksat</span>]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}} |- | 26 || [[User:Үрүйэ|<span style="color:gray">Үрүйэ</span>]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}} |- | 27 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]] || {{Permissions|VolkovBot}} |- | 28 || [[User:Kgbek|<span style="color:gray">Kgbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}} |- | 29 || [[User:Connexxx|<span style="color:gray">Connexxx</span>]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}} |- | 30 || [[User:Elebayev|<span style="color:gray">Elebayev</span>]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}} |- | 31 || [[User:Legobot|<span style="color:gray">Legobot</span>]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]] || {{Permissions|Legobot}} |- | 32 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]] || {{Permissions|TXiKiBoT}} |- | 33 || [[User:Aidabishkek|<span style="color:gray">Aidabishkek</span>]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}} |- | 34 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3117}}]] || {{Permissions|CommonsDelinker}} |- | 35 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]] || {{Permissions|SieBot}} |- | 36 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]] || {{Permissions|Luckas-bot}} |- | 37 || [[User:Askar Nazyrov|<span style="color:gray">Askar Nazyrov</span>]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}} |- | 38 || [[User:Umut|<span style="color:gray">Umut</span>]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}} |- | 39 || [[User:QECUB|<span style="color:gray">QECUB</span>]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2263}}]] || {{Permissions|QECUB}} |- | 40 || [[User:Бахтияр Толукбаев|<span style="color:gray">Бахтияр Толукбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}} |- | 41 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]] || {{Permissions|ZéroBot}} |- | 42 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]] || {{Permissions|WikitanvirBot}} |- | 43 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|<span style="color:gray">Roman, Alexej and Vładimir</span>]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}} |- | 44 || [[User:Kairat Zamirbekov|<span style="color:gray">Kairat Zamirbekov</span>]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1600}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}} |- | 45 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]] || {{Permissions|Addbot}} |- | 46 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]] || {{Permissions|ArthurBot}} |- | 47 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1435}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 48 || [[User:Meri|<span style="color:gray">Meri</span>]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}} |- | 49 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]] || {{Permissions|JAnDbot}} |- | 50 || [[User:Asankozhoevas|<span style="color:gray">Asankozhoevas</span>]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}} |- | 51 || [[User:Adinai|<span style="color:gray">Adinai</span>]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}} |- | 52 || [[User:Friendwip.kg|<span style="color:gray">Friendwip.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}} |- | 53 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1118}}]] || {{Permissions|MediaWiki message delivery}} |- | 54 || [[User:Kglive|<span style="color:gray">Kglive</span>]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}} |- | 55 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]] || {{Permissions|Escarbot}} |- | 56 || [[User:UlutSoft6|<span style="color:gray">UlutSoft6</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}} |- | 57 || [[User:TarPas|<span style="color:gray">TarPas</span>]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}} |- | 58 || [[User:Gulzhana|<span style="color:gray">Gulzhana</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}} |- | 59 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:958}}]] || {{Permissions|Jembot}} |- | 60 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]] || {{Permissions|MelancholieBot}} |- | 61 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]] || {{Permissions|FoxBot}} |- | 62 || [[User:Aida23a|<span style="color:gray">Aida23a</span>]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}} |- | 63 || [[User:Dnes1302|<span style="color:gray">Dnes1302</span>]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}} |- | 64 || [[User:Элдин беги|<span style="color:gray">Элдин беги</span>]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}} |- | 65 || [[User:UlutSoft1|<span style="color:gray">UlutSoft1</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}} |- | 66 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|Arsensky}} |- | 67 || [[User:TjBot|<span style="color:gray">TjBot</span>]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]] || {{Permissions|TjBot}} |- | 68 || [[User:Rotlink|<span style="color:gray">Rotlink</span>]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}} |- | 69 || [[User:Chris die Seele|<span style="color:gray">Chris die Seele</span>]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}} |- | 70 || [[User:Дилдорбек|<span style="color:gray">Дилдорбек</span>]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:698}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}} |- | 71 || [[User:Aiylchy|<span style="color:gray">Aiylchy</span>]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}} |- | 72 || [[User:AlleborgoBot|<span style="color:gray">AlleborgoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|AlleborgoBot}} |- | 73 || [[User:Estebesovdastan|<span style="color:gray">Estebesovdastan</span>]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}} |- | 74 || [[User:Thijs!bot|<span style="color:gray">Thijs!bot</span>]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]] || {{Permissions|Thijs!bot}} |- | 75 || [[User:Jakshysapa|<span style="color:gray">Jakshysapa</span>]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}} |- | 76 || [[User:Idioma-bot|<span style="color:gray">Idioma-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]] || {{Permissions|Idioma-bot}} |- | 77 || [[User:Lirchik|<span style="color:gray">Lirchik</span>]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}} |- | 78 || [[User:Incall|<span style="color:gray">Incall</span>]] || [[Special:Contributions/Incall|{{formatnum:609}}]] || {{Permissions|Incall}} |- | 79 || [[User:Amantur r|<span style="color:gray">Amantur r</span>]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}} |- | 80 || [[User:Cekli829|<span style="color:gray">Cekli829</span>]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}} |- | 81 || [[User:RedBot|<span style="color:gray">RedBot</span>]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|RedBot}} |- | 82 || [[User:Табалдыев Ысламбек|<span style="color:gray">Табалдыев Ысламбек</span>]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}} |- | 83 || [[User:S(uz)ak|<span style="color:gray">S(uz)ak</span>]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}} |- | 84 || [[User:Firespeaker|<span style="color:gray">Firespeaker</span>]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}} |- | 85 || [[User:Gulzat05|<span style="color:gray">Gulzat05</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}} |- | 86 || [[User:Канымбу|<span style="color:gray">Канымбу</span>]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}} |- | 87 || [[User:Zhanyl90|<span style="color:gray">Zhanyl90</span>]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}} |- | 88 || [[User:Aladobot|<span style="color:gray">Aladobot</span>]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}} |- | 89 || [[User:JackieBot|<span style="color:gray">JackieBot</span>]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]] || {{Permissions|JackieBot}} |- | 90 || [[User:Gulaiym001|<span style="color:gray">Gulaiym001</span>]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}} |- | 91 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:525}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 92 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|<span style="color:gray">Орозобек Түгөлбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}} |- | 93 || [[User:MastiBot|<span style="color:gray">MastiBot</span>]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]] || {{Permissions|MastiBot}} |- | 94 || [[User:Кайып Пайзылдаев|<span style="color:gray">Кайып Пайзылдаев</span>]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}} |- | 95 || [[User:Synthebot|<span style="color:gray">Synthebot</span>]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]] || {{Permissions|Synthebot}} |- | 96 || [[User:Mjbmrbot|<span style="color:gray">Mjbmrbot</span>]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]] || {{Permissions|Mjbmrbot}} |- | 97 || [[User:Бегаим|<span style="color:gray">Бегаим</span>]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}} |- | 98 || [[User:Rartat|<span style="color:gray">Rartat</span>]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}} |- | 99 || [[User:Fornax|<span style="color:gray">Fornax</span>]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}} |- | 100 || [[User:PlanespotterA320|<span style="color:gray">PlanespotterA320</span>]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}} |- | 101 || [[User:HRoestBot|<span style="color:gray">HRoestBot</span>]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]] || {{Permissions|HRoestBot}} |- | 102 || [[User:UlutSoft4|<span style="color:gray">UlutSoft4</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}} |- | 103 || [[User:Ripchip Bot|<span style="color:gray">Ripchip Bot</span>]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]] || {{Permissions|Ripchip Bot}} |- | 104 || [[User:Hugo.arg|<span style="color:gray">Hugo.arg</span>]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}} |- | 105 || [[User:ДолбоЯщер|ДолбоЯщер]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:433}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 106 || [[User:Ksc~ruwiki|<span style="color:gray">Ksc~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}} |- | 107 || [[User:Alexbot|<span style="color:gray">Alexbot</span>]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]] || {{Permissions|Alexbot}} |- | 108 || [[User:Алтынбек Касымов|<span style="color:gray">Алтынбек Касымов</span>]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}} |- | 109 || [[User:Pathoschild|<span style="color:gray">Pathoschild</span>]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:415}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 110 || [[User:Εὐθυμένης|<span style="color:gray">Εὐθυμένης</span>]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}} |- | 111 || [[User:AvocatoBot|<span style="color:gray">AvocatoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]] || {{Permissions|AvocatoBot}} |- | 112 || [[User:Namir|<span style="color:gray">Namir</span>]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}} |- | 113 || [[User:KamikazeBot|<span style="color:gray">KamikazeBot</span>]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]] || {{Permissions|KamikazeBot}} |- | 114 || [[User:Госфонд ИС|<span style="color:gray">Госфонд ИС</span>]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}} |- | 115 || [[User:V3~kywiki|<span style="color:gray">V3~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}} |- | 116 || [[User:LaaknorBot|<span style="color:gray">LaaknorBot</span>]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|LaaknorBot}} |- | 117 || [[User:AdemazAlmaz|<span style="color:gray">AdemazAlmaz</span>]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}} |- | 118 || [[User:Ырысгул|<span style="color:gray">Ырысгул</span>]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}} |- | 119 || [[User:Nurjamal|<span style="color:gray">Nurjamal</span>]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}} |- | 120 || [[User:Nursultan|<span style="color:gray">Nursultan</span>]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}} |- | 121 || [[User:Movses-bot|<span style="color:gray">Movses-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]] || {{Permissions|Movses-bot}} |- | 122 || [[User:Aymira|<span style="color:gray">Aymira</span>]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}} |- | 123 || [[User:Ptbotgourou|<span style="color:gray">Ptbotgourou</span>]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}} |- | 124 || [[User:Symbat92|<span style="color:gray">Symbat92</span>]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}} |- | 125 || [[User:YiFeiBot|YiFeiBot]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]] || {{Permissions|YiFeiBot}} |- | 126 || [[User:Rubinbot|<span style="color:gray">Rubinbot</span>]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Rubinbot}} |- | 127 || [[User:Andrew J.Kurbiko|<span style="color:gray">Andrew J.Kurbiko</span>]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}} |- | 128 || [[User:Орозгул|<span style="color:gray">Орозгул</span>]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}} |- | 129 || [[User:PipepBot|<span style="color:gray">PipepBot</span>]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]] || {{Permissions|PipepBot}} |- | 130 || [[User:Ziv|<span style="color:gray">Ziv</span>]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:303}}]] || {{Permissions|Ziv}} |- | 131 || [[User:Atlikta|<span style="color:gray">Atlikta</span>]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}} |- | 132 || [[User:Abiyoyo|<span style="color:gray">Abiyoyo</span>]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}} |- | 133 || [[User:Росул|<span style="color:gray">Росул</span>]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}} |- | 134 || [[User:Vagobot|<span style="color:gray">Vagobot</span>]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Vagobot}} |- | 135 || [[User:Elya3|<span style="color:gray">Elya3</span>]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}} |- | 136 || [[User:AvicBot|<span style="color:gray">AvicBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]] || {{Permissions|AvicBot}} |- | 137 || [[User:Baronnet|<span style="color:gray">Baronnet</span>]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}} |- | 138 || [[User:Ahmadi~ruwiki|<span style="color:gray">Ahmadi~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}} |- | 139 || [[User:Rakutai|<span style="color:gray">Rakutai</span>]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}} |- | 140 || [[User:SilvonenBot|<span style="color:gray">SilvonenBot</span>]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|SilvonenBot}} |- | 141 || [[User:Gerakibot|<span style="color:gray">Gerakibot</span>]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|Gerakibot}} |- | 142 || [[User:Minorax|<span style="color:gray">Minorax</span>]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:281}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 143 || [[User:Purbo T|<span style="color:gray">Purbo T</span>]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]] || {{Permissions|Purbo T}} |- | 144 || [[User:Makecat-bot|<span style="color:gray">Makecat-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]] || {{Permissions|Makecat-bot}} |- | 145 || [[User:Peri~kywiki|<span style="color:gray">Peri~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}} |- | 146 || [[User:Ashirov Maksatbek|<span style="color:gray">Ashirov Maksatbek</span>]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}} |- | 147 || [[User:Asel90|<span style="color:gray">Asel90</span>]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}} |- | 148 || [[User:Belekoff|<span style="color:gray">Belekoff</span>]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}} |- | 149 || [[User:Jol004u|<span style="color:gray">Jol004u</span>]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}} |- | 150 || [[User:Janyzak|<span style="color:gray">Janyzak</span>]] || [[Special:Contributions/Janyzak|{{formatnum:255}}]] || {{Permissions|Janyzak}} {{/end}} miyw22120neg8wsgbt8w3e0z730j3nr Сагынбаев Экмет Сагынбаевич 0 148561 647157 647048 2026-05-22T17:53:55Z NurlanKG Bishkek editor 46070 647157 wikitext text/x-wiki {{Мамлекеттик ишмер |ысымы = Сагынбаев Экмет Сагынбаевич |сүрөтү = Sagynbaev_Ekmet_1940_2020_1.jpg |туулган күнү = 5.1.1940 |туулган жери = [[Эркин-Сай|Эркин-Сай]], [[Жайыл району|Калинин району]], Чүй облусу |каза болгон күнү = 26.11.2020 |каза болгон жери = [[Бишкек]] |кесиби = инженер-куруучу |жубайы = Таирова Халида Мулашевна |сыйлыктары = [[«Ардак Белгиси» ордени]] }} '''Сагынбаев Экмет Сагынбаевич''' (5-январь 1940-ж., [[Эркин-Сай]] айылы — 26-ноябрь 2020-ж., Бишкек) — '''Кыргыз Республикасынын турак жай-коммуналдык чарба жана калкты тейлөө чөйрөсүнө эмгек сиңирген кызматкер''', мамлекеттик кызматкер, инженер-куруучу. '''«Кыргыз Республикасынын алдындагы өзгөчө эмгеги үчүн»''' статусунун ээси жана персоналдык пенсионери. СССРдин [[«Ардак Белгиси» ордени]] менен сыйланган. [[File:Сагынбаев Өкмет.jpg|thumb|left|250px|Сагынбаев Өкмет]] == Биографиясы == '''Экмет Сагынбаевич''' [[Чүй облусу]]нун [[Калинин району (Кыргызстан)|Калинин]] (азыркы [[Панфилов району]]) районуна караштуу [[Эркин-Сай]] айылында туулган. Ал [[Моңолдор]] уруусунан болот. Орто мектепти аяктаган соң, Фрунзе курулуш техникумуна тапшырып, аны ийгиликтүү бүтүргөндөн кийин Фрунзе политехникалык институтунун курулуш факультетинде сырттан окуган. Курулуш тармагындагы алгачкы жылдары Фрунзе шаарындагы «Россия» кинотеатрынын, Финансы-экономикалык техникумунун (азыркы А. Токтоналиев атындагы Бишкек финансы-экономикалык колледжи) жана жаңы кичи райондордун курулушуна катышкан. Анын жетекчилиги астында шаардын архитектуралык көрүнүшүн калыптандырган маанилүү социалдык объекттер бой көтөргөн. == Эмгек жолу == * 1958-жыл, 15-август — «Фрунзегорстрой» трестинин СМУ-2 башкармалыгында жумушчу, андан кийин мастер жана прораб. * 1967-жыл, 16-март — «Ошгорстрой» трестинин СМУ-4 башкармалыгынын башкы инженери. <ref>Ош облустук мамлекеттик архиви. «Ошгорстрой» трестинин буйруктары (1967-ж.).</ref> * 1970-жыл, 3-мартынан — «Ошоблстрой» трестинде кызматын уланткан. * 1972-жыл, 3-май — «Южремстрой» трестинин башкаруучусунун орун басары. <ref>Ош облустук мамлекеттик архиви. «Южремстрой» трестинин жетекчи курамы боюнча буйруктары (1972-ж.).</ref> * 1980-жыл, 24-ноябрь — Талас облустук турак жай-коммуналдык чарба (ТЖКЧ) башкармалыгынын башчысы. <ref>{{Cite web |url=http://archive.kg/images/Putevoditel/Talasskii_raigosarhiv.pdf |title=Талас областынын мамлекеттик архиви. Путеводитель |publisher=archive.kg |accessdate=2026-04-10}}</ref> * 1987-жыл, 12-май — Иссык-Көл облустук «Иссыккульремстрой» трестинин башкаруучусу (Пржевальск ш.). <ref>Иссык-Көл облустук мамлекеттик архиви. Жетектөөчү курамдын буйруктары (1987–1992-жж.).</ref> * 1992-жыл, 22-июль — Балыкчы шаардык мамлекеттик администрациясынын бөлүм башчысы. * 1993-жыл, 8-февраль — «Кыргызалтын» мамлекеттик концернинин бөлүм башчысы. * 1995-жыл, 10-октябрь — Кант шаардык мамлекеттик администрациясынын башчысынын орун басары. <ref>Чүй облустук мамлекеттик архиви. Кант шаардык администрациясынын кадрдык буйруктары (1995-ж.).</ref> * 1997-жыл, 20-октябрь — Кант шаардык мамлекеттик администрациясынын башчысынын биринчи орун басары. * 2002-жыл, 26-июнь — Аламүдүн районунун башкы архитекторунун орун басары. * 2005-жыл, 11-август — Иссык-Ата районундагы пенсионерлерди социалдык-психологиялык колдоо боюнча пилоттук долбоордун алкагындагы борбордун директору. == Сыйлыктары == * '''[[«Ардак Белгиси» ордени]]''' (СССР Жогорку Советинин Президиумунун Жарлыгы, 1966-ж., күбөлүк №396909); * '''Кыргыз Республикасынын калкты тейлөө чөйрөсүнө эмгек сиңирген кызматкер''' (28-06-1990, күбөлүк №3353, Жарлык №109) <ref>[https://nagrada.srs.kg/Site/Awarded/63125 Мамлекеттик сыйлыктардын электрондук базасы (nagrada.srs.kg)]</ref>; * '''«Кыргыз Республикасынын алдындагы өзгөчө эмгеги үчүн» пенсионери''' (2001-ж., күбөлүк №6215) <ref>[https://cbd.minjust.gov.kg/46-186/edition/848451/ru Кыргыз Республикасынын алдындагы өзгөчө эмгеги үчүн пенсиялар жөнүндө Жобо].</ref>; * '''«Эмгек ардагери» медалы.''' == Үй-бүлөлүк архив == <gallery> File:Family archive.jpg|Үй-бүлөлүк архивден алынган сүрөт File:Сагынбаев Өкмет.jpg|Сагынбаев Өкмет </gallery> == Өлүмү == Сагынбаев Экмет Сагынбаевич 2020-жылы 26-ноябрда Бишкек шаарында дүйнөдөн кайткан. Сөөгү Бишкек шаарындагы [[Ала-Арча көрүстөнү.|«Ала-Арча» тарыхый-мемориалдык көрүстөнүнө ]] коюлган. == Шилтемелер == {{reflist}} == Колдонулган адабияттар == * Сагынбаев Э.С. Эмгек китепчеси. * «Түштүкремстрой» жана «Ысыккөлремстрой» тресттеринин архивдери. * КР Борбордук мамлекеттик архивинин материалдары. * [http://archive.kg/images/Putevoditel/Chuj_Chujskoe_Regionalnoe_Upravlenie.pdf Чүй облустук мамлекеттик архиви. Путеводитель.] * [http://archive.kg/images/Putevoditel/Talasskii_raigosarhiv.pdf Талас областынын мамлекеттик архиви. Путеводитель.] == Ошондой эле караңыз == * [[Кыргыз Республикасынын мамлекеттик сыйлыктары]] [[Category:1940-жылы туулгандар]] [[Category:Моңолдор]] [[Category:Чүй облусунун инсандары]] [[Category:Жайыл районунун инсандары]] [[Category:Эркин-Сай]] [[Category:Ала-Арча көрүстөнүндө жерленгендер]] [[Категория:Инсандар:Кыргызстан]] [[Категория:Кыргызстан]] [[Категория:Кыргыз Республикасынын сыйлыктары]] 29iao880h2udsagqgfn2x483q60vp3c Ажинияз Косыбай улы 0 152194 647147 646445 2026-05-22T16:53:30Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 647147 wikitext text/x-wiki {{Жазуучу |Ысымы = Ажинияз Косыбай улы |Нукура ысымы = {{lang-kaa|Ájiniyaz Qosıbay ulı / Әжинияз Қосыбай улы}}, {{Lang-uz|Ajiniyoz Qoʻsiboy oʻgʻli / Ажиниёз Қўсибой ўғли}} |Сүрөт = Uzbekistan stamp №254.jpg |Туурасы = |Сүрөттүн аталышы = |Туулгандагы ысымы = |Кайман аты = |Туулган датасы = 1824 |Туулган жери = Камыш-Бөгөт айылы |Өлгөн датасы = 1878 |Өлгөн жери = Орусия империясы, Аму-Дарыя дивизиясы |Жарандыгы = |Ишмердүүлүгү = |Чыгармачылык жылдары = |Багыты = |Жанр = |Чыгарманын тилдери = |Дебют = |Премиялары = |Сыйлыктары = |Кол тамгасы = |Сайты = |Викитека = |Викицитата = |Викиказына =Ájiniyaz }} '''Ажинияз Косыбай улы''' ({{lang-kaa|Ájiniyaz Qosıbay ulı / Әжинияз Қосыбай улы}}, {{Lang-uz|Ajiniyoz Qoʻsiboy oʻgʻli / Ажиниёз Қўсибой ўғли}}), каймана аты Зийвар ({{lang-kaa|Ziywar / Зийўар}}) (1824—1878) — [[Каракалпактар|каракалпак]] акыны жана ойчулу, каракалпак адабиятынын эң көрүнүктүү өкүлдөрүнүн бири, [[бакшы]]. == Өмүр баяны == Арал деңизинин түштүк жээгинде, азыркы Каракалпакстандын (Өзбекстан) Муйнак районунун аймагындагы Камыш-Бөгөт айылында туулган. Ашамайлы-саху уруусунан, энеси Кият-балгалы уруусунан болгон. Хорезмдин борбордук медреселеринде: Ширгази-хан жана Кутлуг-Мурад-инак медреселеринде билим алган. [[Казак тили|Казак]], [[Араб тили|араб]], [[Фарс тили|перс]], [[Чагатай тили|чагатай]] (эски өзбек), [[Түркмөн тили|түркмөн]] тилдерин билген. Ажынияз Косыбай уулу каракалпак тилинде философиялык лирикаларды жазган. Негизги темалары — социалдык адилетсиздик, элдин жакшы жашоого болгон умтулуусу. «Бозатау» поэмасында каракалпактардын Хива хандыгына каршы көтөрүлүшүн (1858—1859) сүрөттөгөн. [[Нукус|Нукуста]] жана [[Каракалпакстан|Каракалпакстандын]] бардык райондорунда көчөлөргө, ошондой эле өлкөнүн ар кайсы бурчтарындагы көптөгөн объекттерге Ажынияздын ысымы берилген. Ажынияздын ысымы менен Каракалпакстандын Кунград районундагы калктуу конуш жана темир жол айрыгы<ref>{{cite web|title=Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining „Oʻzbekiston temir yoʻllari” AJga qarashli temiryoʻl vokzali, temiryoʻl stansiyasi va temiryoʻl razyezdi nomlarini davlat tili qoida va meʼyorlariga muvofiqlashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida“ qarori|url=https://lex.uz/docs/-7773595|website=Lex.uz|lang=uz|access-date=2026-01-30|url-status=live}}</ref>, Нукустагы мамлекеттик педагогикалык институт жана №18 жалпы билим берүүчү мектеп, Үстүрттөгү газ-конденсат кени<ref>{{cite web|title=Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining „Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasidagi ayrim geografik obyektlarning nomlarini davlat tili qoida va meʼyorlariga muvofiqlashtirish hamda yangi nom berish toʻgʻrisida“ qarori|url=https://lex.uz/docs/-7773595|website=Lex.uz|lang=uz|access-date=2026-01-30|url-status=live}}</ref>, Муйнак районунун Бозатау айылындагы бакча аталган<ref name="daryo">{{cite news|url=https://daryo.uz/uz/2019/04/12/moynoqda-ajiniyoz-bogi-barpo-qilindi-foto/|title=Мўйноқда «Ажиниёз боғи» барпо қилинди (фото)|publisher=Daryo.uz|date=2019-04-12|lang=uz|accessdate=2026-01-30}}</ref>. Муйнак районундагы Ажынияздын күмбөзү 2019-жылы мамлекеттик коргоого алынган<ref name="Moddiy">{{cite web|title=Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida“ qarori|url=https://lex.uz/ru/docs/-4543266|website=Lex.uz|lang=uz|access-date=2026-01-30|url-status=live}}</ref>. Нукуста, Каракалпакстандын Канлыкөл жана Шуманай райондорунда жана Хорезм облусунун Гурлен районунда Ажыниязга арналган мемориалдык скульптуралык эстеликтер тургузулуп, мамлекеттик коргоого алынган. Каракалпакстандын эл жазуучусу Караматдин Султанов 2018-жылы «Ажынияз» тарыхый романын жазган<ref name="Moddiy" />. === 175 жылдыгы === Өзбекстандын президенти Ислам Каримовдун токтомуна ылайык, 1999-жылы өлкөдө Ажынияз Косыбай уулунун туулган күнүнүн 175 жылдыгы кеңири белгиленген<ref>{{cite web|title=Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining „Ajiniyoz Qoʻsiboy oʻgʻli tugʻilgan kunning 175 yilligini nishonlash toʻgʻrisida“ qarori|url=https://lex.uz/docs/-2297952|website=Lex.uz|lang=uz|access-date=2026-02-23|url-status=live}}</ref>. === 200 жылдыгы === Өзбекстандын президенти Шавкат Мирзиёевдин токтомуна ылайык, 2024-жылы өлкөдө Ажынияз Косыбай уулунун туулган күнүнүн 200 жылдыгы кеңири белгиленген<ref>{{cite web|title=О широком праздновании 200-летия выдающегося каракалпакского поэта и мыслителя Ажинияза Косыбай-улы|url=https://president.uz/ru/lists/view/7404|website=President.uz|date=2024-07-16|access-date=2026-02-22|url-status=live}}</ref>. Майрамдоонун алкагында акындын тандалган чыгармаларынын жыйнагы өзбек жана каракалпак тилдеринде жарык көргөн. Каракалпакстандык кинематографисттер тарабынан «Ажынияз» көркөм-публицистикалык тасмасы тартылган<ref>{{cite web|title=Председатель Жокаргы Кенеса ознакомился с выполненными работами на киностудии «Каракалпакфильм»|url=https://joqargikenes.uz/ru/posts/2756/|website=Joqargikenes.uz|access-date=2026-01-30|url-status=live}}</ref>. Ташкенттеги Алишер Навои атындагы Мамлекеттик академиялык чоң театрда салтанаттуу адабий-көркөм кече өткөн<ref>{{cite web|title=ПРЕСС-РЕЛИЗ: О литературно-художественном вечере памяти по случаю 200-летия со дня рождения сына Ажинияза Косибая|url=https://gov.uz/ru/madaniyat/news/view/27961|website=Gov.uz|date=2024-11-24|access-date=2026-02-22|url-status=live}}</ref>. Каракалпакстанда «Айт, сен Ажиниёзнинг қўшиқларидан» («Айт, сен Ажынияздын ырларынан») темасында талантуу жаштардын республикалык сынагы өткөрүлгөн<ref>{{cite web|title=Определены победители республиканского конкурса «Песни Айт сен Ажинияза»|url=https://gov.uz/ru/madaniyat/news/view/27284|website=Gov.uz|date=2024-11-13|access-date=2026-02-22|url-status=live}}</ref>. Акындын адабий мурасын изилдөө боюнча эл аралык илимий-практикалык конференциялар уюштурулуп Нукус мамлекеттик педагогикалык институтунда Ажынияздын музейи ачылган<ref>{{cite web|title=Ajiniyoz muzeyi ochildi|url=https://xs.uz/uz/post/azhiniyoz-muzeji-ochildi|website=Xs.uz|date=2024-11-18|access-date=2026-02-23|language=uz|url-status=live}}{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Муйнак районундагы Ажынияздын сөөгү коюлган жердин аймагы көрктөндүрүлүп<ref>{{cite web|title=Уникальное творчество поэта воспитывает молодежь|url=https://uza.uz/ru/posts/unikalnoe-tvorchestvo-poeta-vospityvaet-molodezh_657684|website=Uza.uz|date=2024-11-15|access-date=2026-02-23|url-status=live}}</ref>, анын урматына мемориал орнотулган. Ажынияз Косыбай уулунун туулган күнүнүн 200 жылдыгын майрамдоо [[ЮНЕСКО|ЮНЕСКОнун]] юбилейлик иш-чараларды өткөрүү планына киргизилген<ref name="uza">{{cite web|title=В Стамбуле состоялось мероприятие, посвященное 200-летию поэта Ажинияза|url=https://uza.uz/ru/posts/v-stambule-sostoyalos-meropriyatie-posvyaschennoe-200-letiyu-poeta-azhiniyaza_665922|website=Uza.uz|date=2024-12-10|access-date=2026-02-22|url-status=live}}</ref>. [[Түркия|Түркиянын]] борборунда ТҮРКСОЙ эл аралык уюмунун колдоосу менен Ажынияз Косыбай уулунун 200 жылдыгы кеңири белгиленген<ref name="uza2">{{cite web|title=В Стамбуле состоялось мероприятие, посвященное 200-летию поэта Ажинияза|url=https://uza.uz/ru/posts/v-stambule-sostoyalos-meropriyatie-posvyaschennoe-200-letiyu-poeta-azhiniyaza_665922|website=Uza.uz|date=2024-12-10|access-date=2026-02-22|url-status=live}}</ref>. === Чыгармалары === * «Bozataw» * «Ájiniyaz benen qız aytısı» * «Ájiniyaz benen qız Meńeshtiń aytısı» == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * {{cite web|url=http://www.ndpi.uz/content/o_ajiniyaze/|title=Ажинияз Косыбай улы|publisher=ndpi.uz|access-date=2015-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20150212143808/http://www.ndpi.uz/content/o_ajiniyaze/|archive-date=2015-02-12|url-status=dead|accessdate=2026-05-13|archivedate=2015-02-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150212143808/http://www.ndpi.uz/content/o_ajiniyaze/}}<br /> d8tuslji33ebuur2e1sgntq9yhxq39z Азербайжандын туусу 0 152206 647150 646205 2026-05-22T17:07:17Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 647150 wikitext text/x-wiki {{Желек карточкасы |аталышы = Азербайжандын туусу |субъект = [[Азербайжан]] |бекитилген = 9-ноябрь 1918-жыл |бекитилген2 = 05-февраль 1991-жыл |файл = Flag of Azerbaijan.svg |автор = [[Гусейнзаде Али-бек Гусейн оглы]] |пропорция = 1:2 |колдонууга = {{FIAV|111111}} {{FIAV|normal}} {{IFIS|Mirror}} |файл2 = Flag of Azerbaijan 1918.svg |колу2 = 9-ноябрь 1918 — 28-апрель 1920 <small>(Азербайжан Демократиялык Республикасынын желеги катары)</small><br>5-февраль 1991 — 22-октябрь 2013<small>(Азербайжан Республикасынын желеги катары)</small> |пропорция2 = 1:2 |файл3 = Flag of the Democratic Republic of Azerbaijan (1918).svg |колу3 = 21-июнь — 9-ноябрь 1918 <small>(Азербайжан Демократиялык Республикасынын желеги катары)</small> |пропорция3 = 1:2 |символика = Түстөр:<br>көк – түрк эркиндиги<br>кызыл – заманбаптык<br>жашыл – ислам маданияты<br>Жарымай – Ислам<br>сегиз бурчтуу жылдыз |Викиказына = National flag of Azerbaijan }} '''Азербайжандын туусу''' ({{lang-az|Azərbaycan Respublikasının bayrağı}}) — [[Азербайжан|Азербайжан Республикасынын]] мамлекеттик расмий символдорунун бири. Туу 1918-жылдын 9-ноябрында 1920-жылга чейинки Азербайжан Демократиялык Республикасынын мамлекеттик туусу катары бекитилген<ref name="Preslib-1">{{cite web|title=Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti - Bayraq|url=http://axc.preslib.az/az_a5-1.html|website=Preslib|accessdate=10 iyul 2016|language=azərbaycanca|quote=Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Nazirlər Şurası 1918-ci il noyabrın 9-da Azərbaycanın yeni üçrəngli - mavi, qırmızı, yaşıl zolaqlardan ibarət və üzərində ağ rəngli aypara və səkkizguşəli ulduz təsviri olan milli bayrağının təsdiq edilməsi haqqında qərar qəbul etmişdir.|archive-date=2017-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20170429105253/http://axc.preslib.az/az_a5-1.html|url-status=live}}</ref>. 1991-жылдын 5-февралында ошол эле жылы көз карандысыздыгын жарыялаган Азербайжан Республикасынын мамлекеттик туусу катары кайрадан бекитилген<ref name="library">[http://files.preslib.az/projects/remz/pdf/remz_bayraq.pdf Bayraq]</ref>. Ильхам Алиевдин 2009-жылдын 17-ноябрындагы жарлыгына ылайык, Азербайжан Демократиялык Республикасынын урматына жыл сайын 9-ноябрь «Мамлекеттик туу күнү» катары белгиленет<ref>{{Cite web|title=Azərbaycan Respublikasının Dövlət bayrağı gününün təsis edilməsi haqqında|url=https://e-qanun.az/framework/18679|access-date=2022-07-08|archive-date=2022-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20220326031632/http://www.e-qanun.az/framework/18679|url-status=live}}</ref>. == Желек == [[File:Flag_of_Azerbaijan_(construction_sheet).svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Flag_of_Azerbaijan_(construction_sheet).svg|left|thumb|293x293px|Желекти түзүлүшү]] Азербайжан Республикасынын туусунун тараптарынын катнашы — 1:2. Туу үч түстөн турган кездемеден турат. Көк, кызыл жана жашыл тилкелер туурасынан жайгашкан. Туунун ортосунда, кызыл тилкеде ак түстөгү сегиз бурчтуу жылдыз жана жарым ай сүрөттөлгөн<ref>{{cite web|url=http://archive.president.az/browse.php?sec_id=53&lang=ru|title=Символы Азербайджанского государства|publisher=http://president.az/|lang=|deadlink=403|archive-url=https://archive.today/20130115044349/http://archive.president.az/browse.php?sec_id=53&lang=ru|archive-date=2013-01-15}}</ref><ref name="Smith">[https://books.google.kg/books/about/Flag_Lore_of_All_Nations.html?id=EFhAUbH6ra0C&redir_esc=y Whitney Smith. Flag Lore of All Nations]<blockquote>{{oq|en|AZERBAIJAN (ah-zer-bie-JAHN): Ali Bay Huseynzada, the leading nationalist of Azerbaijan, created its modern national flag. The colors of that tricolor stood for the Turkic people (blue), their lslamic faith (green), and the commitment to modernization. In the center of the flag was the traditional Muslim star and cresent. The eight points stood for the eight Turkic peoples, including the Azerbaijanis. This flag was used from 1918 to 1920, when Azerbaijan was independent, and it was revived on February 5, 1991. After the fall of the Soviet Union, independence for Azerbaijan under this flag was proclaimed on August 30, 1991.}}</blockquote></ref>. Көк түс түркчүлүктү билдирет (өлкөнүн негизги калкы болгон азербайжандар түрк тилдүү элдерге кирет, ал эми республиканын мамлекеттик тили — азербайжан тили), кызыл түс коомду жаңылоо жана демократияны өнүктүрүү багытын чагылдырат, ал эми жашыл түс ислам динине таандык экенин көрсөтөт<ref>[https://books.google.lv/books?id=9_F-9YJE8vgC&pg=PA168&dq=Azerbaijan+flag+red+social+democracy&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=Azerbaijan%20flag%20red%20social%20democracy&f=false King, Charles. The Ghost of Freedom: A History of the Caucasus. Oxford University Press. 2008]</ref>. Мамед Эмин Расулзаде — Азербайжан Улуттук кеңешинин биринчи төрагасы — Азербайжан Демократиялык Республикасынын парламентинин жыйынында сүйлөгөн сөзүндө үч түстүү туу түрк эркиндигин, ислам маданиятын жана заманбаптыкты билдирерин белгилеген. Ал эми Узеир Гажибеков, Азербайжан Республикасынын гимнинин музыкасынын автору, туунун мааниси көк түс — түркчүлүктүн, жашыл түс — исламчылыктын, кызыл түс — прогресс менен маданияттын түсү экендиги менен түшүндүрүлөрүн жазган<ref>[https://books.google.lv/books?id=OB90AwAAQBAJ&pg=PT259&lpg=PT259&dq=Azerbaijani+flag+european+socialism&source=bl&ots=J0RD8UjqFK&sig=FoQu0BxIkftduu3wmwX0AjTTtpM&hl=lv&sa=X&ved=0ahUKEwjIobOq8-3UAhVhGZoKHSv3CgwQ6AEIVzAJ#v=onepage&q=Azerbaijani%20flag%20european%20socialism&f=false Kotkin, Stephen. Stalin: Paradoxes of Power, 1878-1928. Penguin books. 2014]</ref>. Туудагы жарым ай исламды символдоштурса, сегиз бурчтуу жылдыз, Фатали хан Хойскийнин түшүндүрүүсү боюнча, «Азербайжан» сөзүнүн араб алфавитиндеги 8 тамгасын билдирет. Ошондой эле сегиз бурчтуу жылдыз түрк тилдүү элдердин сегиз бутагын символдоштурат деген түшүнүк бар. Аларга азербайжандар, осмондор (түрктөр), чагатайлар, татарлар, казактар, кыпчактар, селжуктар жана түркмөндөр кирген. Айрым изилдөөчүлөр ошол мезгилде «кыпчактар» деген ат менен казактар жана кыргыздар түшүндүрүлгөнүн белгилешет. Ошондой эле Азербайжан Демократиялык Республикасынын мезгилиндеги түрк элдеринин классификациясы азыркы классификациядан айырмаланганы айтылат. Башка маалыматтар боюнча сегиз бурчтуу жылдыз Азербайжанда жашаган салттуу сегиз элди да билдириши мүмкүн. == Желектин түсүнүн калыптары == Азербайжан Республикасынын «Азербайжан Республикасынын мамлекеттик туусун пайдалануу эрежелери жөнүндө» мыйзамында мамлекеттик туунун түстөрүнүн так мүнөздөмөлөрү берилген<ref>{{cite web|url=https://president.az/articles/10361|title=“Azərbaycan Respublikası Dövlət bayrağının istifadəsi qaydaları haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə Azərbaycan Respublikasının Qanunu|author=|date=|website=|publisher=president.az|language=az|access-date=7 may 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525170626/https://president.az/articles/10361|archive-date=25 May 2021|url-status=live}}</ref>. 2013-жылдын 22-октябрында мыйзамга өзгөртүүлөр киргизилип, Pantone Blue 313C, Pantone Red 185C жана Pantone Green 3405C өңдөрү төмөнкү жаңы өңдөр менен алмаштырылган<ref>{{Cite web|title=22 oktyabr 2013-cü il tarixli 788-IVQD nömrəli Azərbaycan Respublikasının Qanunu (“Respublika” qəzeti, 29 noyabr 2013-cü il, № 262; Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2011-ci il, № 11, maddə 1303) ilə 9.2-ci maddə yeni redaksiyada verilmişdir.|url=https://e-qanun.az/framework/6198|access-date=2023-09-06|website=e-qanun.az|archive-date=2023-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230408200158/https://e-qanun.az/framework/6198|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=8 October 2019|title=Bakı şəhəri, 8 oktyabr 2019-cu il, № 1674-VQD|url=https://e-qanun.az/framework/43615|access-date=2023-09-06|website=e-qanun.az|archive-date=2023-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20230401235141/https://e-qanun.az/framework/43615|url-status=live}}</ref>: <center> {| width="60%" border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 1px solid #aaaaaa; border-collapse: collapse; white-space: nowrap; text-align: left" |- style="text-align: center; background: #EEEEEE" ! Желектин түсүнүн калыптары ! style="background-color:#00b5e2; color:#FFFFFF"|Көгүлтүр ! style="background-color:#ef3340; color:#FFFFFF"|Кызыл ! style="background-color:#509e2f; color:#FFFFFF"|Жашыл |- | Pantone | 306°C | Red 032°C | 362°C |- | RGB | 0, 181, 226 | 239, 51, 64 | 80, 158, 47 |- | CMYK | 100, 20, 0, 11 | 0, 79, 73, 6 | 49, 0, 70, 38 |- | Hex | #00b5e2 | #ef3340 | #509e2f |} </center> == Тарыхый желектер == <div align="center"><gallery> Файл:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_Azerbaijan_(1918).svg|Азербайжан Демократиялык Республикасынын желеги (1918) Файл:Flag_of_Azerbaijan_(1918–1920).svg|Азербайжан Демократиялык Республикасынын желеги (1918–1920) Файл:Flag_of_the_Azerbaijan_Soviet_Socialist_Republic_(1920).svg|Азербайжан ССР желеги (1920) Файл:Azerbaijansovietrep1920-1921.svg|Азербайжан ССР желеги (1920–1921) Файл:Flag_of_the_Azerbaijan_Soviet_Socialist_Republic_(1921–1922).svg|Азербайжан ССР желеги (1921–1922) Файл:Flag_of_the_Azerbaijan_Soviet_Socialist_Republic_(1924-1927).svg|Азербайжан ССР желеги (1924 - 1927) Файл:Flag_of_the_Azerbaijan_Soviet_Socialist_Republic_(1927-1931).svg|Азербайжан ССР желеги (1927 - 1931) Файл:Flag_of_the_Azerbaijan_Soviet_Socialist_Republic_(1931-1937).svg|Азербайжан ССР желеги (1931 - 1937) Файл:Flag_of_the_Transcaucasian_SFSR_(variant).svg|Түштүк Кавказ ССФР желеги (1930–1936) Файл:Flag_AzSSR.svg|Азербайжан ССР желеги (1937–1940) Файл:Flag_АзССР.svg|Азербайжан ССР желеги (1940–1952) Файл:Flag_of_the_Azerbaijan_Soviet_Socialist_Republic.svg|Азербайжан ССР желеги (1952–1991) Файл:Flag_of_Azerbaijan_(1991–2013).svg|Азербайжан Республикасынын желеги (1991–2013) Файл:Flag_of_Azerbaijan.svg|Азербайжан Республикасынын желеги (2013–азыркы учурда) </gallery></div> == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [http://symbols.preslib.az// Azərbaycan. Dövlət rəmzləri və atributları] * [http://anl.az/el/alf7/eih_ardr.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241203132816/http://anl.az/el/alf7/eih_ardr.pdf |date=2024-12-03 }} * [https://web.archive.org/web/20200201133936/https://d9mc3ts4czbpr.cloudfront.net/az/article/bayraq-nece-ve-niye-deyisdirildi/ Bayraq necə və niyə dəyişdirildi] dkm19zq1c314z5z5dh1aw1snav1rvvt Калып:Адамдын денеси 10 152455 647114 2026-05-22T13:16:22Z Artelow 2286 Жаңы барак: "‎{{Navbox | name = Адамдын денеси | title = Адамдын денеси | bodyclass = hlist | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | group1 = Адамдын денеси | list1 = Тери | group2 = [[Баш (медицина)|Баш]] | list2 = * [[Адамдын чачы]] * [[Адамдын бети]] ** [[Адамдын чекеси]] ** [[Адамдын жаак-бети]] ** [[Адамдын ээги]] ** Ада..." 647114 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Адамдын денеси | title = Адамдын денеси | bodyclass = hlist | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | group1 = Адамдын денеси | list1 = Тери | group2 = [[Баш (медицина)|Баш]] | list2 = * [[Адамдын чачы]] * [[Адамдын бети]] ** [[Адамдын чекеси]] ** [[Адамдын жаак-бети]] ** [[Адамдын ээги]] ** [[Адамдын кашы]] ** [[Адамдын көзү]] ** [[Кабак (анатомия)]] ** [[Адамдын муруну]] ** [[Адамдын ооз көңдөйү]] ** [[Эриндер]] ** [[Тил (анатомия)]] ** [[Адамдын тиши]] * [[Кулак]] * [[Адамдын жаагы]] * [[Астыңкы жаак]] * [[Каракуш сөөк]] * [[Баштын териси]] * [[Чыкый]] | group3 = [[Моюн]] | list3 = * [[Adam's apple]] * [[Тамак (анатомия)]] * [[Желке]] | group4 = [[Дене]] | list4 = * [[Курсак]] ** [[Бел (анатомия)]] ** [[Киндик]] * [[Омуртка тутуму|Адамдын омуртка тутуму]] * [[Арка (анатомия)]] * [[Көкүрөк]] ** [[Эмчек]] ** [[Үрп]] * [[Жамбаш чарасы]] * [[Адамдын репродуктивдик тутуму|Адамдын жыныс органдары]] ** [[Адамдын жыныс мүчөсү]] ** [[Калта]] ** [[Вульва]] * [[Жамбаш]] ** [[Адамдын арткы тешиги]] | group5 = Кол-буттар | list5 = {{Navbox|subgroup | group1 = [[Кол]] | list1 = * [[Ийин (анатомия)]] * [[Колтук (анатомия)]] * [[Чыканак]] * [[Билек (анатомия)]] * [[Билкек-чеңгел мууну]] * [[Кол]] ** [[Манжа (анатомия)]] ** [[Тырмак]] ** [[Бармак]] ** [[Сөөмөй]] ** [[Ортон]] ** [[Аты жок]] ** [[Чыпалак]] | group2 = [[Адамдын буту] | list2 = <!--* [[Hip]]--> * [[Сан (анатомия)]] * [[Тизе]] * [[Балтыр (анатомия)]] * [[Адамдын буту|Бут]] ** [[Шыйрак таман мууну]] ** [[Согончок]] ** [[Буттун манжалары]] ** [[Тырмак]] ** [[Таман (анатомия)]] }} | belowstyle = background:white | below = }}<noinclude> {{navbox documentation|3= }} </noinclude> a7y11pqia5no62y013vaawz2xoxod50 647115 647114 2026-05-22T13:20:03Z Artelow 2286 647115 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Адамдын денеси | title = Адамдын денеси | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | image = | titlestyle = background: #ccccff; | groupstyle = background: #ccccff; | below = }} m6qsvyg0mu4gu1ewwqfuoc8zw8zs65u 647116 647115 2026-05-22T13:20:27Z Artelow 2286 647116 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Адамдын денеси | title = Адамдын денеси | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | image = | titlestyle = background: #ccccff; | groupstyle = background: #ccccff; | group1 = Адамдын денеси | list1 = Тери | below = }} gr16nzxo7vm9t5vrdsbusm5jbamge02 647117 647116 2026-05-22T13:20:46Z Artelow 2286 647117 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Адамдын денеси | title = Адамдын денеси | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | image = | titlestyle = background: #ccccff; | groupstyle = background: #ccccff; | group1 = Адамдын денеси | list1 = Тери | group2 = [[Баш (медицина)|Баш]] | list2 = * [[Адамдын чачы]] * [[Адамдын бети]] ** [[Адамдын чекеси]] ** [[Адамдын жаак-бети]] ** [[Адамдын ээги]] ** [[Адамдын кашы]] ** [[Адамдын көзү]] ** [[Кабак (анатомия)]] ** [[Адамдын муруну]] ** [[Адамдын ооз көңдөйү]] ** [[Эриндер]] ** [[Тил (анатомия)]] ** [[Адамдын тиши]] * [[Кулак]] * [[Адамдын жаагы]] * [[Астыңкы жаак]] * [[Каракуш сөөк]] * [[Баштын териси]] * [[Чыкый]] | below = }} 54mj39c1vlgzssg27ghim5ebrr81g0q 647118 647117 2026-05-22T13:20:58Z Artelow 2286 647118 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Адамдын денеси | title = Адамдын денеси | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | image = | titlestyle = background: #ccccff; | groupstyle = background: #ccccff; | group1 = Адамдын денеси | list1 = Тери | group2 = [[Баш (медицина)|Баш]] | list2 = * [[Адамдын чачы]] * [[Адамдын бети]] ** [[Адамдын чекеси]] ** [[Адамдын жаак-бети]] ** [[Адамдын ээги]] ** [[Адамдын кашы]] ** [[Адамдын көзү]] ** [[Кабак (анатомия)]] ** [[Адамдын муруну]] ** [[Адамдын ооз көңдөйү]] ** [[Эриндер]] ** [[Тил (анатомия)]] ** [[Адамдын тиши]] * [[Кулак]] * [[Адамдын жаагы]] * [[Астыңкы жаак]] * [[Каракуш сөөк]] * [[Баштын териси]] * [[Чыкый]] | group3 = [[Моюн]] | list3 = * [[Adam's apple]] * [[Тамак (анатомия)]] * [[Желке]] | below = }} bxl5m27gi0gve3mqzrq231a553wcpv9 647119 647118 2026-05-22T13:21:17Z Artelow 2286 647119 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Адамдын денеси | title = Адамдын денеси | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | image = | titlestyle = background: #ccccff; | groupstyle = background: #ccccff; | group1 = Адамдын денеси | list1 = Тери | group2 = [[Баш (медицина)|Баш]] | list2 = * [[Адамдын чачы]] * [[Адамдын бети]] ** [[Адамдын чекеси]] ** [[Адамдын жаак-бети]] ** [[Адамдын ээги]] ** [[Адамдын кашы]] ** [[Адамдын көзү]] ** [[Кабак (анатомия)]] ** [[Адамдын муруну]] ** [[Адамдын ооз көңдөйү]] ** [[Эриндер]] ** [[Тил (анатомия)]] ** [[Адамдын тиши]] * [[Кулак]] * [[Адамдын жаагы]] * [[Астыңкы жаак]] * [[Каракуш сөөк]] * [[Баштын териси]] * [[Чыкый]] | group3 = [[Моюн]] | list3 = * [[Adam's apple]] * [[Тамак (анатомия)]] * [[Желке]] | group4 = [[Дене]] | list4 = * [[Курсак]] ** [[Бел (анатомия)]] ** [[Киндик]] * [[Омуртка тутуму|Адамдын омуртка тутуму]] * [[Арка (анатомия)]] * [[Көкүрөк]] ** [[Эмчек]] ** [[Үрп]] * [[Жамбаш чарасы]] * [[Адамдын репродуктивдик тутуму|Адамдын жыныс органдары]] ** [[Адамдын жыныс мүчөсү]] ** [[Калта]] ** [[Вульва]] * [[Жамбаш]] ** [[Адамдын арткы тешиги]] | below = }} 1frij3clkpfhfeynkzdwpm4ivu68gfs 647120 647119 2026-05-22T13:21:39Z Artelow 2286 647120 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Адамдын денеси | title = Адамдын денеси | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | image = | titlestyle = background: #ccccff; | groupstyle = background: #ccccff; | group1 = Адамдын денеси | list1 = Тери | group2 = [[Баш (медицина)|Баш]] | list2 = * [[Адамдын чачы]] * [[Адамдын бети]] ** [[Адамдын чекеси]] ** [[Адамдын жаак-бети]] ** [[Адамдын ээги]] ** [[Адамдын кашы]] ** [[Адамдын көзү]] ** [[Кабак (анатомия)]] ** [[Адамдын муруну]] ** [[Адамдын ооз көңдөйү]] ** [[Эриндер]] ** [[Тил (анатомия)]] ** [[Адамдын тиши]] * [[Кулак]] * [[Адамдын жаагы]] * [[Астыңкы жаак]] * [[Каракуш сөөк]] * [[Баштын териси]] * [[Чыкый]] | group3 = [[Моюн]] | list3 = * [[Adam's apple]] * [[Тамак (анатомия)]] * [[Желке]] | group4 = [[Дене]] | list4 = * [[Курсак]] ** [[Бел (анатомия)]] ** [[Киндик]] * [[Омуртка тутуму|Адамдын омуртка тутуму]] * [[Арка (анатомия)]] * [[Көкүрөк]] ** [[Эмчек]] ** [[Үрп]] * [[Жамбаш чарасы]] * [[Адамдын репродуктивдик тутуму|Адамдын жыныс органдары]] ** [[Адамдын жыныс мүчөсү]] ** [[Калта]] ** [[Вульва]] * [[Жамбаш]] ** [[Адамдын арткы тешиги]] | group5 = Кол-буттар | list5 = {{Navbox|subgroup | group1 = [[Кол]] | list1 = * [[Ийин (анатомия)]] * [[Колтук (анатомия)]] * [[Чыканак]] * [[Билек (анатомия)]] * [[Билкек-чеңгел мууну]] * [[Кол]] ** [[Манжа (анатомия)]] ** [[Тырмак]] ** [[Бармак]] ** [[Сөөмөй]] ** [[Ортон]] ** [[Аты жок]] ** [[Чыпалак]] | group2 = [[Адамдын буту] | list2 = <!--* [[Hip]]--> * [[Сан (анатомия)]] * [[Тизе]] * [[Балтыр (анатомия)]] * [[Адамдын буту|Бут]] ** [[Шыйрак таман мууну]] ** [[Согончок]] ** [[Буттун манжалары]] ** [[Тырмак]] ** [[Таман (анатомия)]] | below = }} 5bh08dy34rcst1kmxbkosj9wcnpqsvd 647121 647120 2026-05-22T13:23:13Z Artelow 2286 647121 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Адамдын денеси | title = Адамдын денеси | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | image = | titlestyle = background: #ccccff; | groupstyle = background: #ccccff; | group1 = Адамдын денеси | list1 = Тери | group2 = [[Баш (медицина)|Баш]] | list2 = * [[Адамдын чачы]] * [[Адамдын бети]] ** [[Адамдын чекеси]] ** [[Адамдын жаак-бети]] ** [[Адамдын ээги]] ** [[Адамдын кашы]] ** [[Адамдын көзү]] ** [[Кабак (анатомия)]] ** [[Адамдын муруну]] ** [[Адамдын ооз көңдөйү]] ** [[Эриндер]] ** [[Тил (анатомия)]] ** [[Адамдын тиши]] * [[Кулак]] * [[Адамдын жаагы]] * [[Астыңкы жаак]] * [[Каракуш сөөк]] * [[Баштын териси]] * [[Чыкый]] | group3 = [[Моюн]] | list3 = * [[Adam's apple]] * [[Тамак (анатомия)]] * [[Желке]] | group4 = [[Дене]] | list4 = * [[Курсак]] ** [[Бел (анатомия)]] ** [[Киндик]] * [[Омуртка тутуму|Адамдын омуртка тутуму]] * [[Арка (анатомия)]] * [[Көкүрөк]] ** [[Эмчек]] ** [[Үрп]] * [[Жамбаш чарасы]] * [[Адамдын репродуктивдик тутуму|Адамдын жыныс органдары]] ** [[Адамдын жыныс мүчөсү]] ** [[Калта]] ** [[Вульва]] * [[Жамбаш]] ** [[Адамдын арткы тешиги]] | group5 = Кол-буттар | list5 = {{Navbox|subgroup | group1 = [[Кол]] | list1 = * [[Ийин (анатомия)]] * [[Колтук (анатомия)]] * [[Чыканак]] * [[Билек (анатомия)]] * [[Билкек-чеңгел мууну]] * [[Кол]] ** [[Манжа (анатомия)]] ** [[Тырмак]] ** [[Бармак]] ** [[Сөөмөй]] ** [[Ортон]] ** [[Аты жок]] ** [[Чыпалак]] | group2 = [[Адамдын буту] | list2 = <!--* [[Hip]]--> * [[Сан (анатомия)]] * [[Тизе]] * [[Балтыр (анатомия)]] * [[Адамдын буту|Бут]] ** [[Шыйрак таман мууну]] ** [[Согончок]] ** [[Буттун манжалары]] ** [[Тырмак]] ** [[Таман (анатомия)]] }} | below = }} 6zrgd6wg5drqiw4ln9iabj881o24as9 647122 647121 2026-05-22T13:26:04Z Artelow 2286 647122 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Адамдын денеси | title = Адамдын денеси | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | image = | titlestyle = background: #ccccff; | groupstyle = background: #ccccff; | group1 = Адамдын денеси | list1 = Тери | group2 = [[Баш (медицина)|Баш]] | list2 = * [[Адамдын чачы]] * [[Адамдын бети]] ** [[Адамдын чекеси]] ** [[Адамдын жаак-бети]] ** [[Адамдын ээги]] ** [[Адамдын кашы]] ** [[Адамдын көзү]] ** [[Кабак (анатомия)]] ** [[Адамдын муруну]] ** [[Адамдын ооз көңдөйү]] ** [[Эриндер]] ** [[Тил (анатомия)]] ** [[Адамдын тиши]] * [[Кулак]] * [[Адамдын жаагы]] * [[Астыңкы жаак]] * [[Каракуш сөөк]] * [[Баштын териси]] * [[Чыкый]] | group3 = [[Моюн]] | list3 = * [[Adam's apple]] * [[Тамак (анатомия)]] * [[Желке]] | group4 = [[Дене]] | list4 = * [[Курсак]] ** [[Бел (анатомия)]] ** [[Киндик]] * [[Омуртка тутуму|Адамдын омуртка тутуму]] * [[Арка (анатомия)]] * [[Көкүрөк]] ** [[Эмчек]] ** [[Үрп]] * [[Жамбаш чарасы]] * [[Адамдын репродуктивдик тутуму|Адамдын жыныс органдары]] ** [[Адамдын жыныс мүчөсү]] ** [[Калта]] ** [[Вульва]] * [[Жамбаш]] ** [[Адамдын арткы тешиги]] | group5 = Кол-буттар | list5 = {{Navbox|subgroup | groupstyle = background: #ccccff; | group1 = [[Кол]] | list1 = * [[Ийин (анатомия)]] * [[Колтук (анатомия)]] * [[Чыканак]] * [[Билек (анатомия)]] * [[Билкек-чеңгел мууну]] * [[Кол]] ** [[Манжа (анатомия)]] ** [[Тырмак]] ** [[Бармак]] ** [[Сөөмөй]] ** [[Ортон]] ** [[Аты жок]] ** [[Чыпалак]] | group2 = [[Адамдын буту]] | list2 = * [[Сан (анатомия)]] * [[Тизе]] * [[Балтыр (анатомия)]] * [[Адамдын буту|Бут]] ** [[Шыйрак таман мууну]] ** [[Согончок]] ** [[Буттун манжалары]] ** [[Тырмак]] ** [[Таман (анатомия)]] }} | below = }} <noinclude> {{Doc}} </noinclude> qpmtsyzo0drmujr99vrv3568hddex1s 647123 647122 2026-05-22T13:28:04Z Artelow 2286 647123 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Адамдын денеси | title = Адамдын денеси | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | image = | titlestyle = background: #ccccff; | groupstyle = background: #ccccff; | group1 = Адамдын денеси | list1 = [[Тери]] | group2 = [[Баш (медицина)|Баш]] | list2 = * [[Адамдын чачы]] * [[Адамдын бети]] ** [[Адамдын чекеси]] ** [[Адамдын жаак-бети]] ** [[Адамдын ээги]] ** [[Адамдын кашы]] ** [[Адамдын көзү]] ** [[Кабак (анатомия)]] ** [[Адамдын муруну]] ** [[Адамдын ооз көңдөйү]] ** [[Эриндер]] ** [[Тил (анатомия)]] ** [[Адамдын тиши]] * [[Кулак]] * [[Адамдын жаагы]] * [[Астыңкы жаак]] * [[Каракуш сөөк]] * [[Баштын териси]] * [[Чыкый]] | group3 = [[Моюн]] | list3 = * [[Adam's apple]] * [[Тамак (анатомия)]] * [[Желке]] | group4 = [[Дене]] | list4 = * [[Курсак]] ** [[Бел (анатомия)]] ** [[Киндик]] * [[Омуртка тутуму|Адамдын омуртка тутуму]] * [[Арка (анатомия)]] * [[Көкүрөк]] ** [[Эмчек]] ** [[Үрп]] * [[Жамбаш чарасы]] * [[Адамдын репродуктивдик тутуму|Адамдын жыныс органдары]] ** [[Адамдын жыныс мүчөсү]] ** [[Калта]] ** [[Вульва]] * [[Жамбаш]] ** [[Адамдын арткы тешиги]] | group5 = Кол-буттар | list5 = {{Navbox|subgroup | groupstyle = background: #ccccff; | group1 = [[Кол]] | list1 = * [[Ийин (анатомия)]] * [[Колтук (анатомия)]] * [[Чыканак]] * [[Билек (анатомия)]] * [[Билек-чеңгел мууну]] * [[Кол]] ** [[Манжа (анатомия)]] ** [[Тырмак]] ** [[Бармак]] ** [[Сөөмөй]] ** [[Ортон]] ** [[Аты жок]] ** [[Чыпалак]] | group2 = [[Адамдын буту]] | list2 = * [[Сан (анатомия)]] * [[Тизе]] * [[Балтыр (анатомия)]] * [[Адамдын буту|Бут]] ** [[Шыйрак таман мууну]] ** [[Согончок]] ** [[Буттун манжалары]] ** [[Тырмак]] ** [[Таман (анатомия)]] }} | below = }} <noinclude> {{Doc}} </noinclude> 5n0to1obs8z1xclpaclhb7i1w3j4ncs 647124 647123 2026-05-22T13:29:31Z Artelow 2286 647124 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Адамдын денеси | title = Адамдын денеси | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | image = | titlestyle = background: #ccccff; | groupstyle = background: #ccccff; | group1 = Адамдын денеси | list1 = [[Тери]] | group2 = [[Баш (медицина)|Баш]] | list2 = * [[Адамдын чачы]] * [[Адамдын бети]] ** [[Адамдын чекеси]] ** [[Адамдын жаак-бети]] ** [[Адамдын ээги]] ** [[Адамдын кашы]] ** [[Адамдын көзү]] ** [[Кабак (анатомия)]] ** [[Адамдын муруну]] ** [[Адамдын ооз көңдөйү]] ** [[Эриндер]] ** [[Тил (анатомия)]] ** [[Адамдын тиши]] * [[Кулак]] * [[Адамдын жаагы]] * [[Астыңкы жаак]] * [[Каракуш сөөк]] * [[Баштын териси]] * [[Чыкый]] | group3 = [[Моюн]] | list3 = * [[Adam's apple]] * [[Тамак (анатомия)]] * [[Желке]] | group4 = [[Дене]] | list4 = * [[Курсак]] ** [[Бел (анатомия)]] ** [[Киндик]] * [[Омуртка тутуму|Адамдын омуртка тутуму]] * [[Арка (анатомия)]] * [[Көкүрөк]] ** [[Эмчек]] ** [[Үрп]] * [[Жамбаш чарасы]] * [[Адамдын репродуктивдик тутуму|Адамдын жыныс органдары]] ** [[Адамдын жыныс мүчөсү]] ** [[Калта]] ** [[Вульва]] * [[Жамбаш]] ** [[Адамдын арткы тешиги]] | group5 = Кол-буттар | list5 = {{Navbox|subgroup | groupstyle = background: #ccccff; | group1 = [[Кол]] | list1 = * [[Ийин (анатомия)]] * [[Колтук (анатомия)]] * [[Чыканак]] * [[Билек (анатомия)]] * [[Билек-чеңгел мууну]] * [[Кол]] ** [[Манжа (анатомия)]] ** [[Тырмак]] ** [[Бармак]] ** [[Сөөмөй]] ** [[Ортон]] ** [[Аты жок]] ** [[Чыпалак]] | group2 = [[Адамдын буту]] | list2 = * [[Сан (анатомия)]] * [[Тизе]] * [[Балтыр (анатомия)]] * [[Адамдын буту|Бут]] ** [[Шыйрак таман мууну]] ** [[Согончок]] ** [[Буттун манжалары]] ** [[Тырмак]] ** [[Таман (анатомия)]] }} | below = }} <noinclude> [[Категория:Багыттоочу калыптар:Анатомия]] {{Doc}} </noinclude> gn3xzm3pafq9m3r9ah43unrnsdiz7sd 647127 647124 2026-05-22T13:31:44Z Artelow 2286 647127 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Адамдын денеси | title = [[Адамдын денеси]] | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | image = | titlestyle = background: #ccccff; | groupstyle = background: #ccccff; | group1 = Адамдын денеси | list1 = [[Тери]] | group2 = [[Баш (медицина)|Баш]] | list2 = * [[Адамдын чачы]] * [[Адамдын бети]] ** [[Адамдын чекеси]] ** [[Адамдын жаак-бети]] ** [[Адамдын ээги]] ** [[Адамдын кашы]] ** [[Адамдын көзү]] ** [[Кабак (анатомия)]] ** [[Адамдын муруну]] ** [[Адамдын ооз көңдөйү]] ** [[Эриндер]] ** [[Тил (анатомия)]] ** [[Адамдын тиши]] * [[Кулак]] * [[Адамдын жаагы]] * [[Астыңкы жаак]] * [[Каракуш сөөк]] * [[Баштын териси]] * [[Чыкый]] | group3 = [[Моюн]] | list3 = * [[Adam's apple]] * [[Тамак (анатомия)]] * [[Желке]] | group4 = [[Дене]] | list4 = * [[Курсак]] ** [[Бел (анатомия)]] ** [[Киндик]] * [[Омуртка тутуму|Адамдын омуртка тутуму]] * [[Арка (анатомия)]] * [[Көкүрөк]] ** [[Эмчек]] ** [[Үрп]] * [[Жамбаш чарасы]] * [[Адамдын репродуктивдик тутуму|Адамдын жыныс органдары]] ** [[Адамдын жыныс мүчөсү]] ** [[Калта]] ** [[Вульва]] * [[Жамбаш]] ** [[Адамдын арткы тешиги]] | group5 = Кол-буттар | list5 = {{Navbox|subgroup | groupstyle = background: #ccccff; | group1 = [[Кол]] | list1 = * [[Ийин (анатомия)]] * [[Колтук (анатомия)]] * [[Чыканак]] * [[Билек (анатомия)]] * [[Билек-чеңгел мууну]] * [[Кол]] ** [[Манжа (анатомия)]] ** [[Тырмак]] ** [[Бармак]] ** [[Сөөмөй]] ** [[Ортон]] ** [[Аты жок]] ** [[Чыпалак]] | group2 = [[Адамдын буту]] | list2 = * [[Сан (анатомия)]] * [[Тизе]] * [[Балтыр (анатомия)]] * [[Адамдын буту|Бут]] ** [[Шыйрак таман мууну]] ** [[Согончок]] ** [[Буттун манжалары]] ** [[Тырмак]] ** [[Таман (анатомия)]] }} | below = }} <noinclude> [[Категория:Багыттоочу калыптар:Анатомия]] {{Doc}} </noinclude> h3kpfj1x6ohyds8gi9y36lnjkbopcmo 647134 647127 2026-05-22T13:35:07Z Artelow 2286 647134 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Адамдын денеси | title = [[Адамдын денеси]] | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | image = | titlestyle = background: #ccccff; | groupstyle = background: #ccccff; | group1 = Адамдын денеси | list1 = [[Тери]] | group2 = [[Баш (медицина)|Баш]] | list2 = * [[Адамдын чачы]] * [[Адамдын бети]] ** [[Адамдын чекеси]] ** [[Адамдын жаак-бети]] ** [[Адамдын ээги]] ** [[Адамдын кашы]] ** [[Адамдын көзү]] ** [[Кабак (анатомия)]] ** [[Адамдын муруну]] ** [[Адамдын ооз көңдөйү]] ** [[Эриндер]] ** [[Тил (анатомия)]] ** [[Адамдын тиши]] * [[Кулак]] * [[Адамдын жаагы]] * [[Астыңкы жаак]] * [[Каракуш сөөк]] * [[Баштын териси]] * [[Чыкый]] | group3 = [[Моюн]] | list3 = * [[Adam's apple]] * [[Тамак (анатомия)]] * [[Желке]] | group4 = [[Дене]] | list4 = * [[Курсак]] ** [[Бел (анатомия)]] ** [[Киндик]] * [[Омуртка тутуму|Адамдын омуртка тутуму]] * [[Арка (анатомия)]] * [[Көкүрөк]] ** [[Эмчек]] ** [[Үрп (анатомия)]] * [[Жамбаш чарасы]] * [[Адамдын репродуктивдик тутуму|Адамдын жыныс органдары]] ** [[Адамдын жыныс мүчөсү]] ** [[Калта]] ** [[Вульва]] * [[Жамбаш]] ** [[Адамдын арткы тешиги]] | group5 = Кол-буттар | list5 = {{Navbox|subgroup | groupstyle = background: #ccccff; | group1 = [[Кол]] | list1 = * [[Ийин (анатомия)]] * [[Колтук (анатомия)]] * [[Чыканак]] * [[Билек (анатомия)]] * [[Билек-чеңгел мууну]] * [[Кол]] ** [[Манжа (анатомия)]] ** [[Тырмак]] ** [[Бармак]] ** [[Сөөмөй]] ** [[Ортон]] ** [[Аты жок]] ** [[Чыпалак]] | group2 = [[Адамдын буту]] | list2 = * [[Сан (анатомия)]] * [[Тизе]] * [[Балтыр (анатомия)]] * [[Адамдын буту|Бут]] ** [[Шыйрак таман мууну]] ** [[Согончок]] ** [[Буттун манжалары]] ** [[Тырмак]] ** [[Таман (анатомия)]] }} | below = }} <noinclude> [[Категория:Багыттоочу калыптар:Анатомия]] {{Doc}} </noinclude> b05r4s4jiusw7uc5bj1h7jhpvhlbggs 647140 647134 2026-05-22T13:38:43Z Artelow 2286 647140 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Адамдын денеси | title = [[Адамдын денеси]] | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | image = [[Файл:Anterior view of human female and male, without labels.jpg|60px]] | titlestyle = background: #ccccff; | groupstyle = background: #ccccff; | group1 = Адамдын денеси | list1 = [[Тери]] | group2 = [[Баш (медицина)|Баш]] | list2 = * [[Адамдын чачы]] * [[Адамдын бети]] ** [[Адамдын чекеси]] ** [[Адамдын жаак-бети]] ** [[Адамдын ээги]] ** [[Адамдын кашы]] ** [[Адамдын көзү]] ** [[Кабак (анатомия)]] ** [[Адамдын муруну]] ** [[Адамдын ооз көңдөйү]] ** [[Эриндер]] ** [[Тил (анатомия)]] ** [[Адамдын тиши]] * [[Кулак]] * [[Адамдын жаагы]] * [[Астыңкы жаак]] * [[Каракуш сөөк]] * [[Баштын териси]] * [[Чыкый]] | group3 = [[Моюн]] | list3 = * [[Adam's apple]] * [[Тамак (анатомия)]] * [[Желке]] | group4 = [[Дене]] | list4 = * [[Курсак]] ** [[Бел (анатомия)]] ** [[Киндик]] * [[Омуртка тутуму|Адамдын омуртка тутуму]] * [[Арка (анатомия)]] * [[Көкүрөк]] ** [[Эмчек]] ** [[Үрп (анатомия)]] * [[Жамбаш чарасы]] * [[Адамдын репродуктивдик тутуму|Адамдын жыныс органдары]] ** [[Адамдын жыныс мүчөсү]] ** [[Калта]] ** [[Вульва]] * [[Жамбаш]] ** [[Адамдын арткы тешиги]] | group5 = Кол-буттар | list5 = {{Navbox|subgroup | groupstyle = background: #ccccff; | group1 = [[Кол]] | list1 = * [[Ийин (анатомия)]] * [[Колтук (анатомия)]] * [[Чыканак]] * [[Билек (анатомия)]] * [[Билек-чеңгел мууну]] * [[Кол]] ** [[Манжа (анатомия)]] ** [[Тырмак]] ** [[Бармак]] ** [[Сөөмөй]] ** [[Ортон]] ** [[Аты жок]] ** [[Чыпалак]] | group2 = [[Адамдын буту]] | list2 = * [[Сан (анатомия)]] * [[Тизе]] * [[Балтыр (анатомия)]] * [[Адамдын буту|Бут]] ** [[Шыйрак таман мууну]] ** [[Согончок]] ** [[Буттун манжалары]] ** [[Тырмак]] ** [[Таман (анатомия)]] }} | below = }} <noinclude> [[Категория:Багыттоочу калыптар:Анатомия]] {{Doc}} </noinclude> o9tepq9spjmfr4cx9a1vuxb8tk2urxc 647141 647140 2026-05-22T13:38:56Z Artelow 2286 647141 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Адамдын денеси | title = [[Адамдын денеси]] | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | image = [[Файл:Anterior view of human female and male, without labels.jpg|90px]] | titlestyle = background: #ccccff; | groupstyle = background: #ccccff; | group1 = Адамдын денеси | list1 = [[Тери]] | group2 = [[Баш (медицина)|Баш]] | list2 = * [[Адамдын чачы]] * [[Адамдын бети]] ** [[Адамдын чекеси]] ** [[Адамдын жаак-бети]] ** [[Адамдын ээги]] ** [[Адамдын кашы]] ** [[Адамдын көзү]] ** [[Кабак (анатомия)]] ** [[Адамдын муруну]] ** [[Адамдын ооз көңдөйү]] ** [[Эриндер]] ** [[Тил (анатомия)]] ** [[Адамдын тиши]] * [[Кулак]] * [[Адамдын жаагы]] * [[Астыңкы жаак]] * [[Каракуш сөөк]] * [[Баштын териси]] * [[Чыкый]] | group3 = [[Моюн]] | list3 = * [[Adam's apple]] * [[Тамак (анатомия)]] * [[Желке]] | group4 = [[Дене]] | list4 = * [[Курсак]] ** [[Бел (анатомия)]] ** [[Киндик]] * [[Омуртка тутуму|Адамдын омуртка тутуму]] * [[Арка (анатомия)]] * [[Көкүрөк]] ** [[Эмчек]] ** [[Үрп (анатомия)]] * [[Жамбаш чарасы]] * [[Адамдын репродуктивдик тутуму|Адамдын жыныс органдары]] ** [[Адамдын жыныс мүчөсү]] ** [[Калта]] ** [[Вульва]] * [[Жамбаш]] ** [[Адамдын арткы тешиги]] | group5 = Кол-буттар | list5 = {{Navbox|subgroup | groupstyle = background: #ccccff; | group1 = [[Кол]] | list1 = * [[Ийин (анатомия)]] * [[Колтук (анатомия)]] * [[Чыканак]] * [[Билек (анатомия)]] * [[Билек-чеңгел мууну]] * [[Кол]] ** [[Манжа (анатомия)]] ** [[Тырмак]] ** [[Бармак]] ** [[Сөөмөй]] ** [[Ортон]] ** [[Аты жок]] ** [[Чыпалак]] | group2 = [[Адамдын буту]] | list2 = * [[Сан (анатомия)]] * [[Тизе]] * [[Балтыр (анатомия)]] * [[Адамдын буту|Бут]] ** [[Шыйрак таман мууну]] ** [[Согончок]] ** [[Буттун манжалары]] ** [[Тырмак]] ** [[Таман (анатомия)]] }} | below = }} <noinclude> [[Категория:Багыттоочу калыптар:Анатомия]] {{Doc}} </noinclude> riwzjavhbm8npxnw1jieeh2eklamsw5 Категория:Багыттоочу калыптар:Анатомия 14 152456 647125 2026-05-22T13:29:41Z Artelow 2286 Created blank page 647125 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 647126 647125 2026-05-22T13:30:18Z Artelow 2286 «[[Категория:Багыттоочу калыптар|Багыттоочу калыптар]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен) 647126 wikitext text/x-wiki [[Категория:Багыттоочу калыптар]] n1u0rk6hftrwufxzx44248digbxwvj4 Колдонуучунун баарлашуулары:Umbrellerer 3 152457 647142 2026-05-22T14:04:22Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 647142 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 14:04, 22 май 2026 (UTC) g2u1wouu53v3ftjaxqo9yh49mggca3s Колдонуучунун баарлашуулары:Johonad 3 152458 647143 2026-05-22T14:04:32Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 647143 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 14:04, 22 май 2026 (UTC) g2u1wouu53v3ftjaxqo9yh49mggca3s Категория:Бишкектин тарыхы 14 152459 647144 2026-05-22T16:45:21Z Абдырашит Сатылганов 8269 Жаңы барак: "‎{{Багыт}} [[Категория:Бишкек]] [[Категория:Кыргызстандын шаарларынын тарыхы|Бишкек]]" 647144 wikitext text/x-wiki {{Багыт}} [[Категория:Бишкек]] [[Категория:Кыргызстандын шаарларынын тарыхы|Бишкек]] grwddcqdf29home2lew7j6pdao4aut5 Категория:Чолпон-Атанын тарыхы 14 152460 647146 2026-05-22T16:48:23Z Абдырашит Сатылганов 8269 Жаңы барак: "‎{{Багыт}} [[Категория:Чолпон-Ата]] [[Категория:Кыргызстандын шаарларынын тарыхы|Чолпон-Ата]]" 647146 wikitext text/x-wiki {{Багыт}} [[Категория:Чолпон-Ата]] [[Категория:Кыргызстандын шаарларынын тарыхы|Чолпон-Ата]] dpxqe6zworq104im30ev2tspdefwhs8 Категория:Кыргызстандын шаарларынын тарыхы 14 152461 647148 2026-05-22T16:56:47Z Абдырашит Сатылганов 8269 Жаңы барак: "‎{{Багыт}} [[Категория:Кыргызстандын тарыхы |Тарых]] [[Категория:Кыргызстандын шаарлары боюнча категориялар|Категория]] [[Категория:Өлкөлөр боюнча шаарлардын тарыхы]] [[Категория:Азия өлкөлөрү боюнча шаарлардын тарыхы]]" 647148 wikitext text/x-wiki {{Багыт}} [[Категория:Кыргызстандын тарыхы |Тарых]] [[Категория:Кыргызстандын шаарлары боюнча категориялар|Категория]] [[Категория:Өлкөлөр боюнча шаарлардын тарыхы]] [[Категория:Азия өлкөлөрү боюнча шаарлардын тарыхы]] 29z5m0tigxt4nmoaffqmugaxtwrc7t1 Категория:Кыргызстандын тарыхы 14 152462 647149 2026-05-22T17:04:46Z Абдырашит Сатылганов 8269 Жаңы барак: "‎{{Багыт}} {{Негизги макала|Кыргызстандын та}} [[Категория:Кыргызстан]] [[Категория:Азия өлкөлөрүнүн тарыхы|Кыргызстан]] [[Категория:Борбор Азиянын тарыхы|Кыргызстан]] [[Категория:Өлкөлөр боюнча тарых|Кыргызстан]]" 647149 wikitext text/x-wiki {{Багыт}} {{Негизги макала|Кыргызстандын та}} [[Категория:Кыргызстан]] [[Категория:Азия өлкөлөрүнүн тарыхы|Кыргызстан]] [[Категория:Борбор Азиянын тарыхы|Кыргызстан]] [[Категория:Өлкөлөр боюнча тарых|Кыргызстан]] s6h201q3dfi0r0rhtwy2a4g6fbeqbxk 647151 647149 2026-05-22T17:10:39Z Абдырашит Сатылганов 8269 647151 wikitext text/x-wiki {{Багыт}} {{Негизги макала|Кыргызстандын тарыхы}} [[Категория:Кыргызстан|Тарых]] [[Категория:Азия өлкөлөрүнүн тарыхы|Кыргызстан]] [[Категория:Борбор Азиянын тарыхы|Кыргызстан]] [[Категория:Өлкөлөр боюнча тарых|Кыргызстан]] 7w4gchu8bruoztnvs4x6ir5p4u82mq1 Категория:Оштун тарыхы 14 152463 647153 2026-05-22T17:43:10Z Абдырашит Сатылганов 8269 Жаңы барак: "‎{{Багыт}} [[Категория:Ош]] [[Категория:Кыргызстандын шаарларынын тарыхы|Ош]]" 647153 wikitext text/x-wiki {{Багыт}} [[Категория:Ош]] [[Категория:Кыргызстандын шаарларынын тарыхы|Ош]] dvi4l9k6cyddab1lqh9fwud8z01l2gi 647154 647153 2026-05-22T17:45:09Z Абдырашит Сатылганов 8269 647154 wikitext text/x-wiki {{Багыт}} [[Категория:Ош шаары]] [[Категория:Кыргызстандын шаарларынын тарыхы|Ош]] 1v9et2js51l9cgyx67b9revcwuckosp Категория:Манас шаарынын тарыхы 14 152464 647155 2026-05-22T17:47:05Z Абдырашит Сатылганов 8269 Жаңы барак: "‎{{Багыт}} [[Категория:Манас (шаар)]] [[Категория:Кыргызстандын шаарларынын тарыхы|Манас]]" 647155 wikitext text/x-wiki {{Багыт}} [[Категория:Манас (шаар)]] [[Категория:Кыргызстандын шаарларынын тарыхы|Манас]] hngcrx585sr1um9qfi6548tpmb5mshh Категория:Ош уезди 14 152465 647156 2026-05-22T17:51:39Z Абдырашит Сатылганов 8269 Жаңы барак: "‎{{Cat main}} [[Категория:Оштун тарыхы]]" 647156 wikitext text/x-wiki {{Cat main}} [[Категория:Оштун тарыхы]] szag2bemcdqsfvktenl8lciusrc3qvc Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-13661-13 3 152466 647159 2026-05-22T18:05:08Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 647159 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 18:05, 22 май 2026 (UTC) riu5yjcexz8wnvf3r1atumh90iwccqg Колдонуучунун баарлашуулары:JoabLovesStuff 3 152467 647160 2026-05-22T19:05:17Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 647160 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 19:05, 22 май 2026 (UTC) 9jztoszjra5iyqr7yj19hh28988xffc Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-30830-92 3 152468 647163 2026-05-22T21:05:37Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 647163 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 21:05, 22 май 2026 (UTC) exa984jrqr7pjic4v6kseh178uxm9y8 Колдонуучунун баарлашуулары:Benjaminamirnauman 3 152469 647164 2026-05-22T22:05:46Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 647164 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 22:05, 22 май 2026 (UTC) rb9kbx2vrv7v188hbbnxe41o2iub3xo Колдонуучунун баарлашуулары:BowTrauManly 3 152470 647165 2026-05-23T02:06:23Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 647165 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 02:06, 23 май 2026 (UTC) mr78he0ic7ojuwlrlfzgtkjornc66z8