Википедия kywiki https://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter Медиа Атайын Талкуу Колдонуучу Колдонуучунун баарлашуулары Википедия Википедияны талкуулоо Файл Файлды талкуулоо МедиаВики МедиаВикини талкуулоо Калып Калыпты талкуулоо Жардам Жардамды талкуулоо Категория Категорияны талкуулоо Макала долбоору Макала долбоорун талкуулоо TimedText TimedText talk Модуль Модулду талкуулоо Event Event talk 0 1626 648165 641877 2026-06-11T06:36:59Z Zuungar 40342 /* Балалыгы */ 648165 wikitext text/x-wiki {{Жазуучу |Ысымы = Чыңгыз Айтматов |Расмий ысымы = Чыңгыз Төрөкул уулу Айтматов |Сүрөт = Tschingis Ajtmatow.jpg |Туурасы = 220px |Сүрөттүн аталышы = Чыңгыз Айтматов 2003-жылы |Туулган жери = Шекер айылы, [[Кара-Буура району]], {{ТуулганЖери|Талас облусу|Кара-Буура районунда}}, [[Кыргыз Автономдуу Социалистик Советтик Республикасы (1926—1936)|Кыргыз АССР]], [[РСФСР]], [[ССРС]], [[Кыргызстан]] |Жарандыгы = {{желек|СССР}} → {{желек|Кыргызстан}} |Ишмердүүлүгү = прозаик |Чыгармачылык жылдары = |Багыты = [[социалисттик реализм]] |Жанры = [[роман]], [[повесть]], {{сценарист|СССР|Кыргызстан|XX кылым}} |Чыгармаларынын тилдери = [[кыргыз тили|кыргыз]], [[орус тили|орус]] |Бааланганы = {{Ленин сыйлыгы|1963}} {{СССР мамлекеттик сыйлыгы|1968}} {{СССР мамлекеттик сыйлыгы|1977}} {{СССР мамлекеттик сыйлыгы|1983}} |Сыйлыктары = {{{!}} style="background: transparent" {{!}}{{Ак-Шумкар}}{{!!}}{{Орок жана Балка Медалы}} {{!}}} {{{!}} style="background: transparent" {{!}}{{1-даражадагы Манас Ордени}} {{!}}} {{{!}} style="background: transparent" {{!}}{{Достук Ордени}}{{!!}}{{Отан Ордени}}{{!!}}{{Дустлик Ордени}} {{!}}} {{{!}} style="background: transparent" {{!}} {{Ленин Ордени}} {{!!}} {{Ленин Ордени}} {{!!}} {{Октябрь Революциясы Ордени}}{{!!}}{{Эмгек Кызыл Туу Ордени}} {{!}}- {{!}} {{Эмгек Кызыл Туу Ордени}}{{!!}}{{Элдер Достугу Ордени}}{{!!}}{{Жылмайуу Ордени}} {{!}}} {{{!}} {{!}}{{Эмгеги үчүн Офицер Ордени (Мажарстан)}} {{!}}} |Lib = http://www.lib.ru/PROZA/AJTMATOW/ |Уикитека = }} '''Айтматов Чыңгыз Төрөкулович''' (1928-2008) — [[кыргыз тили|кыргыз]] жана [[орус тили|орус]] тилдеринде жазган советтик жана кыргызстандык жазуучу, Кыргыз ССРнин эл жазуучусу (1974), [[Социалисттик Эмгектин Баатыры]] (1978), [[Кыргыз Республикасынын Баатыры]]. == Өмүр баяны == === Балалыгы === Чыңгыз Төрөкулович Айтматов 1928-жылы 12-декабрда азыркы [[Кыргыз Республикасы|Кыргыз Республикасынын]] Талас облусунун [[Кара-Буура району|Кара-Буура районундагы]] [[Шекер, Кара-Буура району|Шекер айылында]] мамлекеттик кызматкердин үй-бүлөсүндө туулган. Ал кезде Шекер айылы [[ССРС|ССРСдин]] [[РСФСР|РСФСРинин]] [[Кыргыз АССР (1926—1936)|Кыргыз АССРинин]] Талас кантонунда болчу. Чоң атасы Айтмат кыргыздын [[Кытай, уруу|Кытай уруусунан]] чыккан бай кишинин уулу болгон. Атасы [[Айтматов, Төрөкул|Төрөкул Айтматов]] адегенде 1927-жылдан тартып, 1932-жылга чейин большевиктер партиясынын Жалал-Абад кантонунун биринчи катчысы, андан соң Кыргыз обкомунун катчысы болгон. Андан соң Төрөкул 1937-жылы репрессияланып, 1938-жылы жазыксыз жерден "''пантүркист''" катары атылып кеткен. Эл ичинде кадыр-барктуу, көрүнүктүү адамдардан болгон. Апасы [[Нагима Айтматова|Нагима Хамзеевна Айтматова]] — теги боюнча татар. Чыңгыздын таятасы Хамза — караколдук бай жана айдың татар соодагери болгон. Азыр да Каракол шаарында Хамзанын эки кабат үйү сакталып турат. Нагима жергиликтүү театрда актриса болгон. Билимдүү, эл оозуна алынган, акылдуу аялдардан болгон. 1942-жылы [[II Дүйнөлүк согуш|II Дүйнөлүк согуштун]] кесепетинен Чыңгыз Айтматовго мектепти убактылуу таштоого туура келет. Ал убакта Айтматов 14 жашта эле. Шекер эли аны кат-сабаттуу болгондуктан айыл өкмөтүнүн катчысы кылып шайлап коёт. Ошол кезде жаштардын арасында кирилче кат тааныган улан-кыздар саналуу гана эле (калгандары кыргыздын арапча же латынча жазмаларын билишкен). Жаш Чыңгыздын башына кыйынчылыктар түшөт. Бирок ал баарына чыдамкайлык менен туруштук бере алды.. Андан кийин ошол эле согуш жылдарында райондук салык чогултуучу болуп иштейт. Айыл калкынан салык чогултат. Бирок согуш маалында ага салык чогултуу оңойго турган жок. Бир жылдан кийин, 1944-жылы август айында бул ишин өз эрки менен таштайт да, тракторлук бригаданын эсепчиси болуп иштейт. 1946-жылы, сегизинчи классты аяктагандан кийин Жамбылдагы зооветеринардык техникумга окууга өтөт. [[Файл:Stamps of Kyrgyzstan, 2009-577-584.jpg|250px|мини|Чыңгыз Айтматовго арналаган Кыргызстандын почта маркалары, [[2009-жыл]]]] [[Файл:Stamp of Kyrgyzstan izo.jpg|250px|мини|Кыргызстандын почта маркалары, [[2007-жыл]]: Айтматов, [[Чокморов, Сүймөнкул|Чокморов]], [[Азыкбаев, Курмангазы|Азыкбаев]], [[Султанов, Омор Султанович|Султанов]], [[Жакыпов]] ]] === Жетилген курак === *1948-жылы техникумду артыкчылык менен аяктап, Кыргыз айыл-чарба институтуна тапшырып, ал жерден да 1953-жылы мыкты баалар менен бүтүрүп чыккан. *1959–1965-жылдары орус тилинде чыгууучу "Литературный Кыргызстан" журналынын баш редактору болуп иштеген. Кийинчерээк "Правда" гезитинин кабарчысы кызматын аркалаган. *1964–1986-жылдары Кыргызстан Кинематографисттер Биримдигинин Биринчи катчысы кызматын аткарган. *1966–89-жылдары — СССР Жогорку Кеңешинин депутаты болгон. *1986-жылдан — Кыргызстан Жазуучулар Биримдигинин Биринчи катчысы. *1988–1990-жылдары — Москвада жарык көргөн "Иностранная литература" журналынын башкы редактору болгон. *1989–1991-жж. — СССР Эл депутаты болгон. === Өмүрүнүн аягы === 1990-жылдардан баштап СССРдин жана Кыргыз Республикасынын дипломатиялык миссияларын башкарган. 2008-жылы 16-майда Татарстанда сапарда жүргөн чагында бөйрөгүнүн иштебей калганына байланыштуу жазуучуну [[Германия|Германиянын]] [[Нюрнберг]] шаарынын ооруканаларынын бирине жеткиришет. Ал жакта 2008-жылдын 10-июнунда [[пневмония]] оорусунун кесепетинен жазуучу көз жумган. == Үй-бүлөлүк турмушу == Чыңгыз Айтматовдун алгачкы жубайы Керез Шамшыбаева болгон. Ал 1930-жылдын 10-августунда Чүй облусунун Он-Бир-Жылга айылында туулган. Атасы Шамшыбай Жакыпбай уулу Экинчи дүйнөлүк согушта курман болгон. Керез апа Бишкектеги Медицина институтун жана ординатурасын аяктап, кулак, тамак, мурун ооруларын дарылоочу адис катары эмгектенген. Чыңгыз Айтматов менен Керез Шамшыбаева 1950-жылдары баш кошушкан. Бул никеден эки уул — 1954-жылы Санжар жана 1959-жылы Аскар төрөлгөн. 1980-жылдардын ортосунда жубайлар тынч ажырашкан. Керез апа өмүрүнүн аягына чейин Чыңгыз Айтматов жөнүндө урмат-сый менен айтып келген. Ал 1999-жылы 6-мартта дүйнөдөн кайткан. Сөөгү Байтик айылына жакын жайгашкан көрүстөнгө коюлган. Айтматовдун чыгармачылыгында махабат темасы маанилүү орунду ээлейт. Ал сүрөттөгөн сүйүүлөр турмуштук негизге ээ экени да маалым. “Аскада калган аңчынын ыйы” чыгармасында жазуучу студенттик жашоосундагы бир махабаты тууралуу мындай дейт: “Жашырганда не? Студент кезде, жаштык чакта бий аянтында, той-тамашада далай кыз менен таанышкан учурларыбыз болгон. Ошолордун ичинен өзүнүн жан сезими менен да, келбети менен да бүт эркимди бийлеген махабат өмүр бою эсимден кетпей калды. Ал – кыргыз искусствосунун маңдайына бүткөн чолпон жылдызы, атактуу бийчи Бүбүсара Бейшеналиева болчу...” Жазуучу менен Бейшеналиеванын байланышы тууралуу драматург Жаныш Кулмамбетов “Чыңгыз менен Бүбүсайра” аттуу драма жазып, 2005-жылы Кыргыз мамлекеттик жаш көрүүчүлөр театрынын сахнасында коюлган. 2008-жылы ушул драманын негизинде тасма тартылган. Айтматов тууралуу жазылган “Айтматовдун айымдары” аттуу китепчеде журналист Жаныбек Жанызак анын турмуштук жолуна байланыштуу маалыматтарды камтыган. Жазуучу бул эмгекке жооп кылып: “Уруксатсыз бирөөнүн жандүйнөсүнө үңүлүү жакшы адеп эмес. Мейли, өзүнө ылайык көрсө, жаза берсин. Кайсы жазмакердин каламына тоскоол болмок элек” – деп жазган. Ошондой эле ал Керез тууралуу мындай дейт: “Керез – алгачкы жубайым. Жаштык, студенттик кездин алоолонгон кыйын ашууларын бирге аштык. Апам Нагима маркум экөө эне-кыздай сыйлашып, көп жыл турмуштун ачуу-таттуусун бирге татышты. Керезден Санжар, Аскар аттуу эки уул көрдүм. Өмүрүмдүн кайталангыс күлгүн курагын кайра жаралгыс таланттуу, акылдуу, ажарлуу айымдар коштоду.” 1980-жылдардан тартып Чыңгыз Айтматов азыркы жубайы Мария Айтматова менен жашаган. Мария Бүткүл союздук мамлекеттик кинематография институтун (Москва) аяктаган. Ал мурда Жапонияда жашап, жапон жараны менен никеде болгон, кийин ажырашкан. Мария кыргыз, орус жана англис тилдеринде эркин сүйлөйт. Бул никеден Айтматовдун Ширин аттуу кызы жана Элдар аттуу уулу бар. == «Манас» жана Айтматов == «Манас» эпосу профессионал жазуучулар үчүн жеке эле драматургия жаатында гана эмес, прозада, поэзияда көркөм булак болуп келүүдө.жана болгон окшойт корунот ко дейм Прозада биринчи кезекте Ч. Айтматовдун эстетикалык ишмердүүлүгү өзгөчөлөнүп турат. Атактуу жазуучу улуу эпосту изилдеп, пропагандалап гана тим болбостон, анын сюжетин, идеяларын, көркөм каражаттарын чыгармаларында өтө билгичтик, чеберчилик менен пайдаланды. [[Асаналиев Кеңешбек|К. Асаналиев]] мындай дейт: «Манас» Айтматовдун «көркөм акыл-зээнинде кандайдыр бир айрым үзүндүлөрү, кээ бир белгилери менен эмес, башайт». «Манас» эпосун айтуу учурунда кунт коюп «манасчыдан угуп отуруп, ар бир сүрөттөө өз ордунда экенин көрүп, ар бир сүрөттөөнүн өзүнчө көркөмдүк системасы, көркөмдүк максаты бар экенин сезип, элдин көркөмдүк фантазиясына таң калбай койбойсуң» дейт Айтматов эпос жөнүндө ([["Манас" энциклопедиясы]]. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т.) == Эстеликтер == 2011-жылдын 30-августунда Бишкектин борборундагы [[«Ала-Тоо» аянты|Ала-Тоо аянтынын]] түштүк тарабына Чыңгыз Айтматовдун айкели тургузулду. Анын ачылыш аземине Кыргызстандын президенти Роза Отунбаева, премьер-министр [[Алмазбек Атамбаев]], Жогорку Кеңештин төрагасы [[Ахматбек Келдибеков]] баштаган өлкө жетекчилери, Орусиянын президентининин администрациясынын класс жетекчиси Сергей Сарышкин, элчилер, коомчулук өкүлдөрү катышкан. == Сыйлыктары. Наамдары == * 1958-ж — "Эмгектеги артыкчылыгы" медалы менен сыйланган. * 1962-ж — "Эмгек Кызыл Туу" ордени менен сыйланган. * 1963-ж — "Повести гор и степей" деген китеби үчүн Лениндик сыйлыкка татыктуу болгон. * 1967-ж — "Эмгек Кызыл Туу" ордени менен сыйланган. * 1968-ж — Кыргыз ССРинин эл жазуучусу деген ардактуу наам берилген. * 1968-ж — "Жаныбарым, Гүлсары" повести үчүн Мамлекеттик сыйлыкка татыктуу болгон. * 1971-ж — Ленин ордени менен сыйланган. * 1974-ж — Н. К. Крупская атындагы медаль менен сыйланган. * 1975-ж — "Манас атанын ак кар,көк музу" очерки үчүн "Огонек" журналынын сыйлыгы ыйгарылган. * 1976-ж — "Эрте келген турналар" аттуу повести үчүн Кыргыз ССРинин Токтогул атындагы Мамлекеттик сыйлыгы ыйгарылган. * 1977-ж — "Ак кеме" повести жана ал боюнча жазылгал көркөм фильмдин сценарийи үчүн СССРдин Мамлекеттик сыйлыгы ыйгарылган. * 1978-ж — Ленин ордени жана "Орок жана Балка" алтын медалы менен сыйланган; "[[Социалисттик Эмгектин Баатыры|Социалисттик эмгектин Баатыры]]" деген наам ыйгарылган. * 1979-ж — "Эрте келген турналар" жана "Деңиз бойлой жорткон Ала дөбөт" аттуу чыгармаларындагы терең гуманизм жана адам улуулугунун духун ачкандыгы үчүн Италиянын Вольтерра шаарынын көркөм коомчулугу 1-сыйлыгын ыйгарышкан. * 1980-ж — Италияда "Эрте келген турналар" жана "Дениз бойлой жорткон Ала дөбөт" чыгармалары үчүн эл аралык "Этрурия" сыйлыгы тапшырылган. * 1983-ж — "Кылым карытар бир күн" романы үчүн СССРдин Мамлекеттик сыйлыгын алган. * 1984-ж — "Элдердин достугу" ордени менен сыйланган. * 1987-ж — Польшадагы балдардын сунушу боюнча ойлонуп табылган "Жылмаюу" ордени ыйгарылган. == Чыгармалары тууралуу == === Ак жаан === Бул аңгеме Ч. Айтматовдун адабият дүйнөсүнө жаңыдан аяк салып, өз жолун, өз темасын издеп жүргөн жылдардагы алгачкы аңгемелеринен. Буга чейин орусча "Кыргызстан" альманахына(Номер2) эки аңгемеси: "Газетчик Дзюйо" жана "Ашым" 1952-жылы жарыяланган. "Ак жаан" адегенде "Советтик Кыргызстан" журналына (азыркы "Ала-Тоо" журналы) 1955-жылкы сегизинчи санына басылган. Туура беш жыл өткөндөн кийин Айтматовдун алгачкы кыргызча китеби "Обонго" {Фрунзе, Кыргызмамбас,1959}, андан кийин "Саманчы жолу" жыйнагына кирген {Фрунзе, Кыргызмамбас,1963}, == Айтматовду эскерүү == Кыргыз элинин залкар акындарынын бири [[Асан Жакшылыков]] Айтматовду эскерип, "Чыңгыз Айтматовго аза баллада" деген балладасын жараткан<ref>Кутбилим гезити. 2008-жыл 20-июнь. 7-бет.</ref>. 2011 жылы 30 августта [[Кыргызстан|Кыргызстандын]] [[Бишкек|борбор шаарында]] [[Ала-Тоо аянты|Ала-Тоо аянтында]] эл жазуучусу Чыңгыз Айтматовдун эстелиги ачылды. == Жарык көргөн китептери == === Кыргыз тилинде === * Обон: Повесть жана аңгемелер. - Ф.: Кыргызмамбас, 1959. - 192 б. * Биринчи мугалим: Повесть. - Б.: Кыргызокуупедмамбас, 1953. - 75 б. * Саманчынын жолу: Повесттер жана аңгемелер. - Ф.: Кыргызмамбас, 1963. - 320 б. * Атадан калган туяк: Аңгемелер. - Ф.: Мектеп, 1970. - 26 б. * Атадан калган туяк: Аңгемелер. - Ф.: Мектеп, 1971. - 26 б.ам * Түнкү сугат: Аңгеме. - Ф.: Кыргызстан, 1975. - 42 б. * Жамийла: Повесть. - Ф.: Кыргызстан, 1977. - 92 б. * Биринчи мугалим: Повесттер жана аңгемелер. - Ф.: Мектеп, 1978. - 314 б. * Гүлсарат: Повесттер. - Ф.: Кыргызстан, 1978. - 644 б. * Делбирим: Повесттер, аңгемелер, драма. - Ф.: Кыргызстан, 1981. - 608 б. * Эрте келген турналар: Повесть. - Ф.: Мектеп, 1981. - 152 б. * Бугу-эне: Жомок. - Ф.: Мектеп, 1982. - 21 б. * Үч томдон турган чыгармалар жыйнагы: 1 - 2-т. - Ф.: Кыргызстан, 1982. * Үч томдон турган чыгармалар жыйнагы: 3-т. - Ф.: Кыргызстан, 1983. - 427 б. * Чыпалак бала: Жомок. - Ф.: Мектеп, 1985. - 24 б. * Ак кеме: Повесть. - Ф.: Мектеп, 1986. - 160 б. * Биз дүйнөнү жаратабыз, дүйнө бизди жаратат: Макалалар, маектешүүлөр, сүйлөгөн сөздөр. - Ф.: Кыргызстан,1988. - 400 б. * Кыямат: Роман. - Ф.: Адабият, 1988. - 352 б. * Жетинин бири. «Кыямат» романынан үзүндү. - Ф.: Адабият, 1989. - 16 б. * Кайрылып куштар келгенче: Аңгеме. - Б.: Шам, 1995. - 20 б. * Кассандра тамгасы: Роман. Которгон М.Төлөмүшев. / Соңку сөзүн жазган А.Акматалиев. - Б.: Кыргызстан, 1996. - 254 б. === Беш томдон турган чыгармалар жыйнагы. === <code><div style="height:300px; overflow:auto; padding:3px"> * 1-том: Повесттер, аңгемелер. - Б.: Шам, 1999. - 432 б. * 2-том: Повесттер. - Б.: Шам, 1999. - 496 б. * 3-том: Роман, повесттер. - Б.: Шам, 1999. - 520 б. * 4-том: Роман, аңгемелер. - Б.: Шам, 1999. - 452 б. * 5-том: Роман, драма, публицистикалар. - Б.: Шам, 1999. - 560 б. * Ч.Айтматов, М.Шаханов. Аскада калган аңчынын ыйы. – Б.: Учкун, 2001. – 414 б. === Орус тилинде === * Лицом к лицу: Сборник рассказов. – Ф.: Киргизгосиздат, 1958. – 111 с. * Рассказы. – М.: Сов. писатель, 1958. – 160 с. * Джамиля: Повесть. – М.: Правда, 1959. - 43 с. * Джамиля: Повесть. – М.: Гослитиздат, 1960. – 71 с. * Джамиля: Повести и рассказы. – Ф.: Киргизгосиздат, 1961. - 316 с. * Повести гор и степей. – М.: Гослитиздат, 1961. – 70 с. * Джамиля: Повесть. – Вологда: 1962. – 71 с. * Джамиля: Повести и рассказы. – Ф.: Киргизгосиздат, 1962. – 316 с. * Рассказы: В двух книгах. – М.: Учпедгиз, 1952. – 201 с. * Джамиля; Первый учитель; Материнское поле: Повести. – М.: Мол. гвардия, 1963. – 508 с. * Повести гор и степей. – М.: Сов. писатель, 1963. – 314 с. * Тополек мой в красной косынке: Повесть. – М.: Знание, 1964. – 112 с. * Материнское поле: Повесть и рассказы. - Ф.: Кыргызстан, 1964. – 459 с. * Джамиля: Повести. – М.: Худож лит., 1965. – 366 с. * Материнское поле: Повести и рассказы. – Ф.: Кыргызстан, 1966. – 460 с. * Повести гор и степей. – М.: Мол. гвардия, 1965. – 366 с. * Повести гор и степей: В 3-х кн. – М.: Просвещение, 1965. * Джамиля: Повести. – М.: Худож. лит., 1966. – 427 с. * Материнское поле: Повести, рассказы. – Ф.: Кыргызстан, 1966. – 460 с. * Материнское поле: Повесть. – М.: Сов. писатель, 1967. – 134 с. * Первый учитель; Джамиля; Тополек мой в красной косынке: По-вести. – М.: Дет. лит., 1967. – 206 с. * Повести. - М.: Известия, 1967. - 480 с. * Прощай, Гульсары!: Повесть. – М.: Мол. гвардия 1967. – 295 с. * Прощай, Гульсары!: Повести и рассказы. – Ф.: Кыргызстан, 1967. – 569 с. * Первый учитель: Повесть. – М.: Дет. лит., 1968. – 93 с. * Повести и рассказы. – М.: Мол. гвардия, 1970. – 558 с. * Первый учитель: Повесть. – М.: Дет. лит., 1971. – 64 с. * Повести гор и степей. – М.: Худож. лит., 1971. – 223 с. * После сказки («Белый пароход»). – Ф.: Кыргызстан, 1971. – 620 с. * Джамиля: Повести. – М.: Дет. лит., 1971. – 142 с. * После сказки («Белый пароход»). – Ф.: Кыргызстан, 1974. – 620 с * Солдатенок: Рассказ. – Ф.: Мектеп, 1974. – 18 с. * Повести. – М.: Дет. лит., 1976. – 221 с. * Ранние журавли: Повесть. – Ф.: Кыргызстан, 1976. – 96 с. * Ранние журавли: Повести. – М.: Мол. гвардия, 1976. – 112 с. * Пегий пес, бегущий краем моря; Ранние журавли. – М.: Сов. писа-тель, 1977. – 215 с. * Повести. – М.: Худож. лит., 1977. – 80 с. * В соавторстве с землею и водою: Очерки, статьи, беседы, интервью. – Ф.: Кыргызстан, 1978. – 408 с. * Первый учитель: Повести. – М.: Дет. лит., 1978. – 191 с. * После сказки («Белый пароход»). - Ф.: Кыргызстан, 1978. - 620 с. * Ранние журавли: Повести. – М.: Мол. гвардия, 1978. – 527 с. * В соавторстве с землею и водою: Очерки, статьи, беседы, интервью. – Ф.: Кыргызстан, 1979. – 408 с. * Повести. - М.: Худож. лит., 1979. – 339 с. * Повести. - М.: Правда, 1979. – 368 с. * Ранние журавли: Повести. – М.: Известия, 1979. – 734 с * Солдатенок: Рассказы. – Ф.: Мектеп, 1979. – 160 с * Белый пароход: Повесть. – М.: Дет. лит., 1980. – 350 с. * Белый пароход: Повести. М.: Сов. писатель, 1980. – 159 с. * Повести гор и степей. – М.: Худож. лит., 1980. – 239 с. * Белый пароход: Повесть. – Л.: Лениздат, 1981. – 200 с. * Буранный полустанок: Роман. – М.: Сов. писатель, 1981. – 303 с. * Буранный полустанок: Роман. – М.: Мол. гвардия, 1981. – 303 с. * И дольше века длится день: Роман. - Ф.: Кыргызстан, 1981. – 296 с. * Собрание сочинений: В 3-х т. – М.: Мол. гвардия, 1982. * Буранный полустанок. - М.: Худож. лит., 1982, – 112 с. * Ранние журавли; Пегий пес, бегущий краем моря; И дольше века длится день. – Л.: Лениздат, 1982. – 480 с. * Избранное: Роман, повести. - Ф.: Кыргызстан, 1983. - 592 с. * Баллада о первом учителе. – М.: Радуга, 1983.– 120 с. * Мать-олениха: Легенда (из повести «Белый пароход»). – Ф.: Мектеп, 1983. – 24 с. * Повести. - Новосибирск: Зап.-Сиб. кн. изд-во, 1983. – 191 с. * Материнское поле: Повести. – Киев: Вэсэлка, 1984. * Материнское поле; Прощай, Гульсары! – М.: Дет. лит., 1984. – 224 с. * Первый учитель. – М.: Дет. лит., 1984. – 94 с. * Ранние журавли: Повести, рассказ. – Киев: Рад. школа, 1984. * Ранние журавли: Повести и рассказы. – Ф.: Мектеп, 1984. – 496 с. * Солдатенок: Рассказ. – Ф.: Мектеп, 1984. – 24 с. * Красное яблоко: Рассказы. – Ф.: Мектеп, 1985. – 160 с. * Мальчик с пальчик: Сказка. – Ф.: Мектеп, 1985. – 24 с. * Материнское поле. – Кишинев: 1985. * Первый учитель: Повесть. – Ф.: Кыргызстан, 1985. – 100 с. * Повести и рассказы. – Ф.: Кыргызстан, 1985. – 608 с. * Эхо мира: Повести, рассказы, публицистика. – М.: Правда, 1985 – 527 с. * И дольше века длится день. – М.: Известия, 1986. – 430 с. * Плаха. И дольше века длится день: Романы. - Рига: Лиесма, 1986. – 605 с. * Буранный полустанок. Люди наших дней: Романы. – М.: Сов. писа-тель, 1987. – 606 с. * Легенда о птице Доненбай: Из романа «И дольше века длится день». – Ф.: Мектеп, 1987. – 32 с. * Плаха: Роман. – М.: Мол. гвардия, 1987. – 300 с. * Плаха: Роман. – Ф.: Кыргызстан, 1987. - 320 с. * Плаха: Роман. – Алма-Ата: Жалын, 1987. – 572 с. * Свидание с сыном: Рассказ. – Ф.: Мектеп, 1987. – 24 с. * Синеглазая волчица: Отрывок из романа «Плаха». - Ф.: Мектеп, 1987. - 96 с. * Шестеро и седьмой: Отрывок из романа «Плаха». - Ф.: Мектеп, 1987. - 16 с. * Синеглазая волчица: Отрывок из романа «Плаха». – 2-е изд. – Ф.: Мектеп, 1988. – 93 с. * И дольше века длится день; Плаха; Пегий пес бегущий краем моря: Романы, повесть. - Ф.: Кыргызстан, 1988. – 656 с. * Джамиля: Повесть. – Ф.: Кыргызстан, 1988. – 76 с. * Белое облако Чингизхана (Повесть к роману). Повесть. – «Знамя» № 8, 1990. * И дольше века длится день (Белое облако Чингисхана); * Лицом к лицу: Романы, повесть. – Б.: Гл. ред. КСЭ, 1991. – 478 с. * Ода величию духа: Диалоги: [Пер. с яп.] / Чингиз Айтматов, Дайсаку Икэда. – М. : Прогресс, 1994. * Тавро Кассандры. (Из ересей XX века): Роман. – «Знамя» №12, 1994. * Тавро Кассандры: Избранные произведения. – Москва: ЭКСМО, 1995. * Собрание сочинений в 7 томах. - Москва, 1998. Составитель и редактор акад. Р.Рахманалиев. * Том 1: Повести. – 464 с. * Том 2: Повести. – 417 с. * Том 3. И дольше века длится день: Роман. – 432 с. * Том 4. Плаха: Роман. Восхождение на Фудзияму: Пьеса; Ночь воспоминаний о Сократе: Драма. * Том 5. Тавро Кассандры: Роман. Ода величию духа: Диалоги. Джамиля. Свидание с сыном: Повесть, рассказ. – Б.: Шам, 1999. – 106 с. * Том 6: Рассказы. Плач охотника над пропастью (исповедь на исходе века). * Том 7. Статьи. Выступления. Эссе. Диалоги. </div></code> === Башка элдердин тилдеринде === <code><div style="height:300px; overflow:auto; padding:3px"> * Джамиля: Повести и рассказ. – Алма-Ата: Казгосиздат, 1959. – 120 с. – каз. * Джамиля: Рассказы. – Улан-Удэ: Бурят. кн. изд-во, 1960. – 179 с. – бурят. * Джамиля: Повесть. – Таллин: Газетно-журн. изд-во, 1960. – 46 с. – эст. * Джамиля: Повесть. – Баку: Детюниздат, 1961. – 54 с. – азерб. * Джамиля: Повесть. – Горно-Алтайск: Кн. изд-во, 1961. – 111 с. – ал-тайск. * Джамиля: Повесть. – Вильнюс: Гослитиздат, 1961. – 91 с. – лит. * Джамиля: Повесть. – Душанбе: Нашрдав точик, 1961. – тадж. * Мелодия (Джамиля): Повесть. – Горно-Алтайск: Кн. изд – во, 1961. – 111 с. – алтайск. * Джамиля: Повесть. – Ташкент: Гослитиздат, 1961. – 87 с. – узб. * Джамиля: Повесть. – Киев: Гослитиздат, 1961. – 49 с. – укр. * Джамиля: Повесть. – Абакан: Хакаскнигоиздат, 1961. – 96 с. – хакас. * Джамиля: Повесть. – М.: Изд - во лит. на иностр. яз., 1962. – 208 с. – еврейск. * Джамиля: Повесть. – Минск: Госиздат, 1962. – 98 с. – белорус. * Джамиля: Повесть. – Нукус: Каракалпакгиз, 1962. – 92 с. – каракалпак. * Джамиля: Повесть. – Рига: Латвиягосиздат, 1962. – 13 с. – лат. * Джамиля: Повесть. – Казань: Татаргосиздат, 1962. – 88 с. – татар. * Джамиля: Повесть. – Кызыл: Тувкнигоиздат, 1962. – 61 с. – тув. * Джамиля: Повесть. – Махачкала: Дагкнигоиздат, 1963. – 72 с. – авар. * Джамиля: Повесть. – Уфа: Башкиркнигоиздат, 1963. – 63 с. – башкир. * Джамиля: Повесть. – Ф.: Киргизгосиздат, 1963. – 51 с. – дунг. * Джамиля: Повесть. – Ашхабад: Туркменгосиздат, 1963. – 120 с. – туркмен. * Повести гор и степей. – Тбилиси: Литература да Хеловнеба. – 227 с.– груз. * Повести гор и степей – Тбилиси Сабчота сакартвело, 1963. – 287 с. – груз. * Повести гор и степей. – Вильнюс: Гослитиздат, 1963. – 271 с. – лит. * Верблюжий глаз. - Повести и рассказы. – Рига: Латвиягосиздат,1964. – 313 с. – лат. * Джамиля: Повесть. - Кишинев: Картя молдавеняскэ, 1964. – 304 с. – молдав. * Первый учитель. – Чебоксары: Чувашгосиздат, 1964. – 272 с. – чуваш. * Повести гор и степей. – Горно-Алтайск: Кн. изд-во, 1954. – 218 с. – алтайск. * Повести гор и степей – Алма-Ата: Казгослитиздат, 1964. – 490 с. – каз. * Повести гор и степей. – Киев: Молодь, 1964. – 208 с. – укр. * Тополек мой в красной косынке: Повести. – Ташкент: Гослитиздат, 1964. – 340 с. – узб. * Верблюжий глаз: Повести. – Баку: Азербайджангосиздат, 1965. – 252 с. – азерб. * Жемчужина Ала-Too. - Душанбе: Нашрдав точик, 1965. – 47 с. – тадж. * Материнское поле. - Душанбе: Ирфон, 1965. - 464 c. - тадж. * Материнское поле: Повесть. – Махачкала: Дагкнигоиздат, 1965. – 141 с. – лакск. * Материнское поле: Повесть. – Рига: Лиесма, 1965. – 143 с. – лат. * Материнское поле: Повесть и рассказы. – Ташкент, 1965. – 301 с. – узб. * Первый учитель: Повесть. - Нукус: Каракалпакгосиздат, 1965. – 72 с. – каракалпак. * Первый учителъ: Повесть. – Кызыл: Тувинкнигоиздат, 1965. – 64 с. – тув. * Повести. - Казань: Татаргосиздат, 1965. – 314 с. – татар. * Три повести. - Ереван: Айастан, 1965. – 284 c. - армян. * Верблюжий глаз: Повести. – Якутск: Якуткнигоиздат, 1966. – 272 с. – якут. * Материнское поле: Повесть и рассказы. Вильнюс: Вага, 1966. – 244 с. – лит. * Материнское поле: Повесть. – Киев: Днипро, 1967. – 295 с. – укр. * Материнское поле; Прощай, Гульсары!: Повести. – Таллин: Ээстилраамат, 1967. – 259 с. – эст.) * Первый учитель: Повести гор и степей. – Киев: Вэсэлка, 1967. – 229 с. – укр. * Прощай, Гульсары!: Повесть. – Рига: Лиесма, 1967. – 228 с. – лат. * Верблюжий глаз. - Повести и рассказ. – Таллин: Эстонгосиздат, 1968. – 263 с. – эстон. * Прощай, Гульсары!: Повесть. – Ереван: Айастан, 1968. – 251 с. – арм. * Прощай, Гульсары!: Повесть. – Душанбе: Ирфон, 1968. – 255 с. – тадж. * Джамиля: Роман. – Вильнюс: Изд-во о-ва слепых Литов. ССР, 1969. – лит. * Прощай, Гульсары!: Повесть - Баку: Гянджлик, 1969. – 261 с. – азерб. * Прощай, Гульсары!: Повесть. – Ташкент: Изд – во худож. лит., 1969. – 207 с. – узб. * Тополек мой в красной косынке: Повести. – Ташкент: Изд - во ху-дож. лит., 1969. – 542 с. – узб. * Белый пароход – Таллин: Периодика, 1971. – 117 с. – эст. * После сказки: Повести, рассказы. – Рига: Лиесма, 1971. – 183 с. – лат. * Прощай, Гульсары!: Повесть. – Минск: Беларусь, 1971. – 174 с. – бе-лорус. * Тополек мой в красной косынке: Повесть. – Махачкала: Дагкнигоиздат., 1971. – 153 с. – даргин. * Джамиля: Повесть. – Махачкала: Дагкнигоиздат, 1972. – 77 с. – даргин. * Первый учитель: Повесть. - Таллин: Ээсти раамат, 1972. – 74 с. – эст. * Повести гор и степей. – Киев: Молодь, 1972. – 459 с. – укр. * После сказки. – Рига: Лиесма, 1972. – 183 с. – лат. * Прощай, Гульсары: Повесть. – Махачкала: Дагкнигоиздат., 1972. – 258 с. – авар. * Прощай, Гульсары: Повесть. – Горно-Алтайск: Алт.кн. изд-во, 1972. - 169 с. – алтайск. * Белый пароход. После сказки: Повести. – Тбилиси: Мерани, 1973. – 185 с. – груз. * Белый пароход: Повести и рассказы. – Алма-Ата: Жазушы, 1973. – 328 с. – каз. * Белый пароход (Когда стихает сказка): Повесть. - Вильнюс: Вага, 1973. – 204 с. – лит. * Белый пароход (После сказки). – Таллин: Изд-во лит. и искусства, 1973. – 167 с. – эст. * Джамиля: Повесть. – Махачкала: Даг.книго издат, 1974. – 67 с. – кумык. * Первый учитель: Повесть. – Минск: Маст. лит., 1974, – белорус. * Джамиля: Повесть. – Киев: Днипро, 1975. – 78 с. – укр. * Первый учитель: Повесть. – Тбилиси: Ганатмба, 1975. – 62 с. – груз. * Солдатенок: Рассказ. – Рига: Лиесма, 1974. – 30 с. – лат. * Белый пароход (После сказки). – Таллин: Ээсти раамат, 1976. – 240 с. – эст. * Первый учитель: Повести. – Киев: Вэсэлка, 1976. – 351 с. – укр. * Повести. - Казань: Татар. кн. изд-во, 1976. – 320 с. – татар. * Белый пароход: Повесгь. - Ереван: Советакан грох, 1977. – 175 с. – арм. * Белый пароход. Ботогоз: Повести. – Ташкент: Еш гвардия, 1977. – 206 с. – узб. * Прощай, Гульсары!: Повести и рассказы. – Алма-Ата: Жазушы, 1977. – 336 с. – каз. * Ранние журавли: Повесть. – Алма-Ата: Жалын, 1977. – 128 с. – каз. * Солдатенок. – Таллин: Ээсти раамат, 1977. – 18 с. – эст. * Избранные произведения в 2-х т. – Ташкент: Изд-во лит. и искусства, 1978. – узб. * Белый пароход; Прощай, Гульсары!: Повести. – Душанбе: Ирфон.–304 с. – тадж. * Джамиля: Повести и рассказы. – Алма-Ата: Жазушы, 1978. – 452 с. – каз. * Пегий пес, бегущий краем моря; Ранние журавли: Повести. – Киев: Днипро, 1978. – 159 с. – укр. * Прощай, Гульсары!; Первый учитель: Повести. – Элиста: Калм. кн. изд-во, 1978. – 206 с. – калм. * Ранние журавли: Повесть. – Рига: Лиесма, 1978. – 154 с. – лат. * Солдатенок: Рассказ. – Ереван: Советакан грох, 1978. – 12 с. * Легенда о рогатой матери – оленихе. – Алма-Ата: Жалын, 1979. * Пегий пес, бегущий краем моря. – Алма-Ата: Жалын, 1979. – 109 с. – каз. * Пегий пес, бегущий краем моря: Повесть. – Таллин: Ээсти раамат, 1979. – 104 с. – эст. * Первый учитель: Повести. - Алма-Ата: Жазушы, 1979. – 134 с. – уй-гур. * Прощай, Гульсары!: Повести. - Нукус: Каракалпакстан, 1979. – 430 с. – каракалпак. * Ранние журавли: Повесть. – Махачкала: Даг.книго издат, 1979. – 119 с. - кумык. * Ранние журавли: Повесть. – Вильнюс: Вага, 1979. – 177 с. – лит. * Ранние журавли: Повести. – Киев: Молодь, 1979. – 286 с. – укр. * Избранное. - Рига: Звайгзне, 1980. – 245 с. – лат. * Белый пароход. - Баку: Язычы, 1980. - 228 с. – азерб. * Повести гор и степей. - Киев: Дняпро, 1980. – 509 с. – укр. * Ранние журавли: Повесть. – Ашхабад: Магарыф, 1980. – 92 с. – туркм. * Избранное. – Минск: Юнацтва, 1981. –254 с. – белорус. * Белый пароход: Повести. – Кишинев, 1981. – молд. * Первый учитель; Верблюжий глаз; Белый пароход. – Ташкент: Укитувчи, 1981, – 222 с. – узб. * Повести. – Ташкент: Укитувчи, 1981. – 221 с. – узб. * Повести гор и степей. – Ташкент: 1981. – 610 с. – урду. * Прощай, Гульсары! - Ташкент, 1981. - хинди. * Ранние журавли. – Таллин: Ээсти раамат, 1981. – 152 с. – эст. * Белый пароход. – Ашхабад: Туркменистан, 1982. – 216 с. – туркм. * И дольше века длится день. – Рига: Лиесма, 1982. – 302 с. – лат. * Материнское поле: Повести. – Барнаул: Алт. кн. изд – во, 1982. – 208 с. * Пегий пес, бегущий краем моря. – Тбилиси: Накадули, 1982. – 132 с. – груз. * Пегий пес, бегущий краем моря. – Рига: Лиесма, 1982. – лат. * Повести. – Элиста: Калм. кн. изд-во, 1982. – 256 с. – калм. * Ранние журавли. – Нукус: Каракалпакстан, 1982. –436 с. – каракалпак. * Ранние журавли. – Ташкент: Узб. кн. изд-во, 1982. – каракалпак. * Ранние журавли. - Ташкент: Изд-во лит. и искусства, 1982. – 278 с. – узб. * Сочинения в 2 - томах: Т. 1–2. – Киев: Днипро, 1983. – укр. * Буранный полустанок. – Вильнюс: Вага, 1983. – 334 с. – лит. * И дольше века длится день; Пегий пес, бегущий краем моря. – Ере-ван: Советакан грох, 1983. – арм. * И дольше века длится день: Роман. – Тбилиси: Мерани, 1983. – груз. * И дольше века длится день. - Вильнюс: Лит. кн. изд-во, 1983. – лит. * И дольше века длится день. - Таллин: Ээсти раамат, 1983. – эст. * Первый учитель. – Сыктывкар: Коми. кн. изд-во, 1983. – 38 с. – коми. * Произведения: В 2-х т. – Киев: Днипро, 1983. – укр. * Свидание с сыном. – Таллин: Ээсти раамат, 1983. – 23 с. – эст. * Солдатенок: Рассказ. – Алма-Ата: Жалын, 1983. – 19 с. - каз. * Белый пароход: Повесть. - Душанбе: Маориф, 1984. – 134 с. – тадж. * Белый пароход: Повести. – Уфа: Башкир. кн. изд-во, 1984. – 495 с. – башкир. * Материнское поле: Повести. – Киев: Вэсэлка, 1984. – 326 с. – укр. * Пегий пес, бегущий краем моря: Повесть. – Ташкент: Изд-во лит. и искусства, 1984. – 75 с. – узб. * После сказки («Белый пароход»); Джамиля: Повести. – Махачкала: Дагпедучпедгиз, 1984. – 165 с. – лакск. * Ранние журавли. – Киев: Рад. шк., 1984. – 300 с. – укр. * Буранный полустанок. – Душанбе: Ирфон, 1985. – тадж. * Материнское поле: Повести. – Кишинев: Лиг. артистикэ, 1985. – 560 с. – молд. * Белый пароход. – Тбилиси: Накадули, 1986. – 350 с. – груз. * Буранный полустанок: Роман. – Алма-Ата: Жалын, 1986. – каз. * Первый учитель; Ботогоз; Белый пароход: Повести. – Ташкент: Укитувчи, 1986. – 222 с. – узб. * Буранный полустанок; И дольше века длится день: Романы. - Минск: Мастац. лит., 1987. –230 с, – белорус. * И дольше века длится день: Роман. – Вильнюс: Вага, 1987. – 333 с. – лит. * Материнское поле: Повесть. – М.: Прогресс, 1956. – 255 с. – тамильск. * Джамиля: Повесть. – М.: Изд-во лит. на иностр. яз., 1959. – 87 с. - англ. * Джамиля. Лицом к лицу: Повести. – Варшава: Пол. гос. ин-т печати, 1959. – 87 с. – пол. * Джамиля: Повесть. – Париж: 1959. – 111 с. – фр. * Баллада о первом учителе. – М.: Изд-во лит. на иностр. яз., 1960. – 11 с. – фин. * Джамиля: Повесть. – М.: Изд-во лит. на иностр. яз., 1960. – 102 с. - исп. * Джамиля: Повесть. – Варшава, 1960. – 92 с. – пол. * Джамиля: Повесть. – М.: Изд-во лит. на иностр. яз., 1960. – 131 с. - урду. * Джамиля: Повесть. – М.: Изд-во лит. на иностр. яз., 1960. – 128 с. - хинди. * Джамиля: Повесть. - М.: Изд-во лит. на иностр. яз., 1961. – 128 с. - араб. * Джамиля: Повесть. – Будапешт, 1961. – 200 с. – венгер. * Джамиля: Повесть. – Рим: Медуза, 1961. – итал. * Джамиля: Повесть. – Берлин, 1961. – 79 с. – нем. * Джамиля: Повесть. – Женева: Форфер, 1961. – 83 с. – нем. * Джамиля: Повесть. – Лиссабон: Португалия Эдитора, 1961. – 79 с. – португал. * Джамиля: Повесть. - Братислава: Изд-во словенской худож. лит.,1961. – 87 с. – словацк. * Джамиля: Повесть. – Прага, 1961. – 91 с. – чеш. * Джамиля: Повесть. – София: Нар. младеж., 1962. – 59 с. – болг. * Джамиля. Повесть. – Бухарест, 1962. – 213 с. – рум. * Тополек мой в красной косынке: Повесть. – Бухарест, 1962. – 204 с. – рум. * Баллада о первом учителе. - М.: Изд-во лит. на иностр. яз., 1963. – 99 с. – исп. * Баллада о первом учителе. – М.: Изд-во лит. на иностр. яз., 1963. – 118 с. – хинди. * Верблюжий глаз: Повесть. – Братислава, 1963. – 123 с. – чеш. * Джамиля: Повесть. – Бухарест, 1963. – 144 с. – рум. * Джамиля: Повесть. – М.: Изд-во лит. на иностр. яз., 1963. – 128 с. – хинди. * Джамиля: Повесть. – Братислава, 1963. – 80с. – чеш. * Тополек мой в красной косынке: Повесть. – Прага: 1963. – чеш. * Баллада о первом учителе. - М.: Прогресс, 1964. – 330 с. – араб. * Баллада о первом учителе. – М.: Прогресс, 1964. – 91 с. – голланд. * Верблюжий глаз; Джамиля; Тополек мой в красной косынке: По-вести. – Улан-Батор, 1954. – 199 с. – монг. * Золотой след снопов («Материнское поле»). - Берлин: Культура и фортшпритт, 1964. – 364 с. – нем. * Джамиля: Повесть. – София: Нар. просвета, 1964. – болг. * Джамиля: Повесть. – М.: Прогресс, 1964. – 87 с – нем. * Джамиля: Повесть. – М.: Изд-во лит. на иностр. яз. 1964. – 208 с. – тамильск. * Короткие рассказы. – М.: Прогресс, 1964. – 396 с. – англ. * Любовь Джамили: Повесть. – Белград: Культура, 1964. – 260 с. – югосл. * Материнское поле: Повесть. - М.: Прогресс, 1964. – 161 с. – персид. * Повести гор и степей. – София: Нар. младеж, 1964. – 278 с. – болг. * Тополек мой в красной косынке; Первый учитель: Повести. – Белг-рад: Дневник, 1964. – 117 с. югос. * Баллада о первом учителе. – М.: Прогресс, 1965. – 106 с. – суахили. * Джамиля: Повести. – М.: Прогресс, 1965. – 94 с. – суахили. * Джамиля: Повесть. - М.: Прогресс, 1965. – 112 с. – хинди. * Материнское поле: Повесть. – М.: Прогресс, 1965. – 197 с. – араб. * Материнское поле: Повесть. – Бухарест: 1965. – 144 с. – рум. * Повести гор и степей. – М.: Прогресс; Стокгольм: Интернационал Ревю, 1965. – 301 с. – швед. * Баллада о первом учителе: Повесть. – М.: Прогресс, 1966. – 97 с. – сингальск. * Баллада о первом учителе: Повесть. – М.: Прогресс, 1966. – 104 с. – хаус. * Баллада о первом учителе; Материнское поле: Повести. – М.: Прог-ресс, 1966. – 392 с – япон. * Материнское поле: Повесть. – М.: Прогресс, 1966. – 190 с. – телугу. * Джамиля: Повесть. – М.: Прогресс, 1967. – 103 с. – гуджарати. * Материнское поле: Повесть. – М.: Прогресс, 1967. – 205 с. – корейск. * Первый учитель: Повести. – М: Прогресс, 1967. – 143 с.– корейск. * Прощай, Гульсары! – София: Нар. культура, 1967. – 167 с. – болг. * Первый учитель: Повесть. – М.: Прогресс, 1968. – 104 с. – телугу. * Прощай, Гульсары! – Берлин: Культура и фортшпритт, 1968. – 215 с. – нем. * Повести гор и степей. - М.: Прогресс, 1969. – 359 с. – англ. * Прощай, Гульсары!: Повести. – М.: Прогресс, 1969. – 400 с. – пер. * Тополек мой в красной косынке: Повести. – М.: Прогресс, 1969. – 520 с. – амхар. * Баллада о первом учителе: Две повести. – М.: Прогресс, 1970. – 330 с. – араб. * Джамиля: Повесть. – М.: Прогресс, 1970. – 101 с. – телугу. * Повести гор и степей. - М.: Прогресс, 1970. – 287 с. – исп. * Прощай, Гульсары! - М.: Прогресс, 1970. – 316 с. маоамлам. * Материнское поле: Повесть. – М.: Прогресс, 1971. – 107 с. – араб. * Прощай, Гульсары!: Повести. – М.: Прогресс, 1971. – 165 с. – араб. * Джамиля: Повести. – М.: Прогресс, 1972. – 243 с. – сингальск. * Джамиля: Повесть. – М.: Прогресс, 1972. – 208 с. – тамильск. * Прощай, Гульсары!: Повесть. – М.: Прогресс, 1972. – 416 с. – та-мильск. * Избранное. – М.: Прогресс, 1973. – 263 с. – хинди. * Джамиля: Повесть. – М.: Прогресс, 1973. – 47 с. – нем. * Повести гор и степей. – М.: Прогресс, 1973. – 280 с. – англ. * Баллада о первом учителе: Две повести. – М.: Прогресс, 1974. – 330 с. – араб. * Джамиля: Повесть. – М.: Прогресс, 1974. – 106 с. – перс. * Материнское поле: Повесть. – М.: Прогресс, 1974. – 161 с. – перс. * Повести гор и степей. – М: Прогресс, 1974. – 280 с. – исп. * Тополек мой в красной косынке: Повесть. – М.: Прогресс. 1974. – 143 с. – хауса. * Джамиля: Повесть. – М.: Прогресс, 1975. – 47 с. – нем. * Тополек мой в красной косынке: Повести. – М.: Прогресс, 1975. – 52 с. – амхар. * Джамиля: Повесть. – М.: Прогресс, 1976. – 141 с. – амхар. * Прощай, Гульсары! – М.: Прогресс, 1976. – 462 с. – араб. * Прощай, Гульсары!: – Повесть. – М.: Прогресс, 1976. – 329 с. – пенд-жаб. * Повести гор и степей. – М.: Прогресс, 1977. – 289 с. – англ. * Ранние журавли: Повесть. – М.: Прогресс, 1977. – 156 с. – перс. * Баллада о первом учителе. – М.: Прогресс, 1978. – фин. * Белый пароход: Повесть. – Ташкент: Прогресс, Ташк. отд-ние,1978. – 284 с. – урду. * Джамиля: Повесть. – М.: Прогресс, 1978. – 106 с. – пенджаби. * Повести гор и степей. – М.: Прогресс, 1978. – 635 с. – серб., хорв. * Джамиля. М.: Прогресс, 1979. – 99 с. – телугу. * Повести гор и степей. – М.: Прогресс, 1979. – 466 с. – бенгали. * Прощай, Гульсары! - М.: Прогресс, 1979. – 366 с. – кашмири. * Прощай, Гульсары!: Повесть. – М.: Прогресс, 1979. – 334 с. – непал. * Прощай, Гульсары! – М.: Прогресс, 1979. – 361 с. – ория. * Тополек мой в красной косынке. – М.: Прогресс, 1979. – 135 с. – суахили. * Баллада о первом учителе. – М.: Прогресс, 1980. – 114 с. – дари. * Прощай, Гульсары!: Повесть. – М.: Прогресс, 1980. – 279 с. – гол. * Прощай, Гульсары! – М.: Рус. яз., 1980. – 280 с. – пол. * Белый пароход; Пегий пес, бегущий краем моря. – М.: Прогресс, 1981. – 268 с. – перс. * Повести гор и степей – М.: Прогресс, 1981. – 479 с. – маратхи. * Повести гор и степей. – Ташкент: Прогресс, 1981. – 393 с. * Прощай, Гульсары! – Ташкент: Прогресс, 1981. – 228 с. – хинди. * Джамиля: Повесть. – М.: Радуга, 1983. – 208 с. – тамил. * И дольше века длится день. – М.: Прогресс, 1983. – словац. * Материнское поле: Повесть. – М.: Радуга, 1983. – 173 с. – телугу. * Повести. – М.: Радуга, 1983. – 295 с. – араб. * Ранние журавли. – М.: Радуга, 1983. – 91 с. – англ. * Джамиля; Повести гор и степей. – М.: Радуга, 1984. – 270 с. – вьет. * Джамиля: Повесть. – М.: Радуга, 1984. – 125 с. – канадс. * Джамиля: Повесть. - М.: Радуга, 1984. – 117 с. – хинди. * Материнское поле: Повесть. – М.: Радуга, 1984. – 423 с. – тамил. * Джамиля: Повесть. - М: Радуга, 1985. – 47 с. – нем. * Первый учитель: Повесть. – М.: Радуга, 1985. – 394 с. – гуджарати. * Прощай, Гульсары!: Повесть. – М.: Радуга, 1985. – 147 с. – тамил. * Ранние журавли: Повесть. - М.: Радуга, 1985. – 108 с. – перс. * Первый учитель: Повесть. - М.: Радуга, 1986. – 108 с. – хинди. * Плаха: Роман. – Финляндия: Нэ-Кирьет, 1986. – фин. * Джамиля: Повесть. – Ташкент: Радуга, Ташк. отд-ние, 1987. – бенгали. </div></code> == Булактар == {{Булактар}} == Шилтемелер == * Айтматов, Чыңгыз (1978). В соавторстве с землею и водою... (Очерки, статьи, беседы, интервью). Фрунзе: Кыргызстан. * [http://www.azattyk.org/content/article/1376531.html Керез Шамшыбаева эже] * http://www.rferl.org/content/Chyngyz_Aitmatovs_Lifelong_Journey_Toward_Eternity/1359041.html Chingiz Aitmatov's Lifelong Journey Toward Eternity * http://ria.ru/spravka/20131212/983263005.html * [http://www.bizdin.kg/ebooks/html/manas/sagynbai/manas_so_1/section1.html#title3 Байыркы кыргыз рухунун туу чокусу]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Айтматов Манас эпосу жөнүндө)] * [http://ky.wikibooks.org/wiki/Гезитчи_Дзюйо Гезитчи Дзюйо] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100914064354/http://ky.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D1%82%D1%87%D0%B8_%D0%94%D0%B7%D1%8E%D0%B9%D0%BE |date=2010-09-14 }} * [http://www.presskg.com/tuusu/08/0613_4.htm Чыңгыз Айтматов менен коштошуу] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131212004009/http://www.presskg.com/tuusu/08/0613_4.htm |date=2013-12-12 }} ("Кыргыз гезиттери" сайтында) {{Кыргыз Республикасынын Баатырлары}} [[Категория:Чыңгыз Айтматов]] [[Категория:Кыргыз драматургдары‎]] [[Категория:Кыргыз жазуучулары]] [[Категория:Айтматов таануу]] [[Категория:Туулгандар 1928-жылы]] [[Категория:Өлгөндөр 2008-жылы]] [[Категория:Ысык-Көл шеринеси]] [[Категория:Диссиденттер]] [[Категория:Кыргыз ССРинин мамлекеттик сыйлыгынын лауреаттары]] 5x7bp5sph6hwf226brs4pq4h4cc3k8v 0 3300 648152 646550 2026-06-10T16:12:37Z Arnold1506g 37953 648152 wikitext text/x-wiki {{Мамлекет |Этап1 = |Дата1 = |Этап2 = |Дата2 = |Этап3 = |Дата3 = |Этап4 = |Дата4 = |Этап5 = |Дата5 = |Макамы = |Негизделген = |Кыргызча аталышы = Израиль Мамлекети |Расмий аталышы = {{lang-he|מְדִינַת יִשְׂרָאֵל}}<br>{{lang-ar|دولة إسرائيل}} |Мамлекеттик дини = [[динден тышкары мамлекет]] |Герб = Emblem of Israel.svg |Желек = Flag of Israel.svg |Гимн аталышы = Hatikvah |Аудио = Hatikvah instrumental.ogg |Урааны = |Башкаруу формасы = [[парламенттик республика]] |Картада = Israel (orthographic projection).svg | lat_dir = N | lat_deg = 31 | lat_min = 30 | lat_sec = 0 | lon_dir = E | lon_deg = 34 | lon_min = 45 | lon_sec = 0 | region = IL | CoordScale = 3000000 |Тили = [[иврит тили]]<br>[[араб тили]] |Эгемендүүлүк күнү = [[14-май]] [[1948-жыл]] |Эгемендүүлүгүн жарыялаган = [[Британ мандаты (Палестина)|Британ мандатынан]] |Борбор шаары = [[Иерусалим]] |Ири шаарлар = Иерусалим, Тель-Авив, Хайфа |Башчыларынын милдеттери = Президент<br>Премьер-министр |Башчылары = Ицхак Герцог<br>Биньямин Нетаньяху |Аянты = 22 145 |Суу пайызы = 2,1 |Аянты боюнча орду = 150-орун |Калкы = 9 900 000 |Калкы боюнча орду = 96-орун |Калкты каттоо жылы = 2025 |Калктын жыштыгы = 447 |Калкынын жыштыгы боюнча орду = |ИДӨ (САМ) = 564 млрд |ИДӨ (САМ) эсептөө жылы = 2024 |ИДӨ (САМ) боюнча орду = 28-орун |ИДӨ (САМ) ар бир жанга = 57 000 |ИДӨ (номинал) = 548 млрд |ИДӨ (номинал) эсептөө жылы = 2024 |ИДӨ (номинал) боюнча орду = 29-орун |ИДӨ (номинал) ар бир жанга = 55 000 |Акча бирдиги = [[жаңы Израиль шекели]] |АДӨИ = {{Өсүү}}0,919 |АДӨИ деңгээли = <span style="color:green;">'''өтө жогору''' |АДӨИ боюнча орду = 24-орун |Учак компаниясы = |ЭОК = ISR |ISO = IL |Этнохороним = израилдик, израилдиктер |Домени = [[.il]] |Телефон коду = 972 |Убакыт аралыгы = [[UTC+02:00]] — жайында [[UTC+03:00]] |Штрих коду = 729 |Түшүнүктөр = <div class="center">[[commons:Israel|'''Викиказынадагы медиафайлдар''']]</div> }} '''Израиль''' ({{lang-he|יִשְׂרָאֵל}}, {{lang-ar|إِسْرَائِيل}}), расмий аталышы — '''Израиль мамлекети''' ({{lang-he|מְדִינַת יִשְׂרָאֵל}} ''Медина́т Исраэ́ль'', {{lang-ar|دَوْلَة إِسْرَائِيل}} ''Даула́т Исра’и́ль'') — [[Жакынкы Чыгыш|Жакынкы Чыгыштагы]] мамлекет. 2024-жылдын 31-декабрына карата алынган маалыматтарга ылайык калкынын саны — 10,027 миллион адам<ref name=":0">{{Cite web |title=CIA. The World Factbook. Израиль |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |accessdate=2025-03-11 |archivedate=2021-01-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109203809/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel }}</ref>. Аянты — 22,072 км²<ref name=":0" />. Калкынын саны боюнча дүйнөдө 92-орунда жана аймагынын аянты боюнча 148-орунда турат<ref>[https://www.geeksforgeeks.org/largest-countries-in-the-world/?ysclid=m843rhu5gg798457163 Дүйнө өлкөлөрүнүн аянты жана калкы боюнча рейтинги]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. [[Азия|Азиянын]] батыш бөлүгүндө, [[Жер ортолук деңиз|Жер Ортолук деңизинин]] түштүк-чыгыш жээгинде жайгашкан. Түндүгүнөн [[Ливан]], түндүк-чыгышынан [[Сирия]], чыгышынан [[Иордания]] (чек арасынын бир бөлүгү [[Жансыз деңиз|Жансыз деңизинин]] акваториясы аркылуу өтөт), түштүк-батышынан [[Египет|Мисир]] жана Газа тилкеси менен чектешет. Өлкөнүн башкы экономикалык жана маданий борбору [[Тель-Авив]] шаары. БУУнун каршылыгына карабастан, 1950-жылы [[Иерусалим]] шаары өлкөнүн борбору деп жарыяланган. Расмий тили — [[еврей тили]]. Араб тили расмий макамга ээ. Унитардык парламенттик республика. Конституциясы жок, анын ордуна негизги мыйзамдар деп аталган 14 негизги мыйзам актылары колдонулат. Экономикасы өнүккөн постиндустриалдык өлкө. 2024-жылга ИДПнын номиналдык көлөмү 528 миллиард АКШ долларын түзгөн<ref>[https://www.imf.org/external/datamapper/profile/ISR Эл аралык валюта фонду. Израиль]</ref>. [[Адамдын өнүгүү индекси]] боюнча рейтингде 26 орунда турат. Акча бирдиги — [[Жаңы Израиль шекели]]. БУУнун Башкы Ассамблеясынын 1947-жылдын 29-ноябрында кабыл алынган №181 резолюциясынын негизинде<ref>[https://www.inss.org.il/wp-content/uploads/2018/12/All-UN-Resolutions.pdf БУУнун Башкы Ассамблеясынын 1947-жылдын 29-ноябрында кабыл алынган №181 резолюциясы]</ref>, 1948-жылдын 14-майында Израиль эгемендүүлүк декаларациясын жарыялаган. Эгемендүүлүк декларациясына жана негизги мыйзамдардын бирине ылайык, Израиль еврей мамлекети же еврей элинин улуттук мамлекети болуп саналат. == Тарыхы == Палестинаны араб жана еврей мамлекеттерине бөлүү жөнүндөгү БУУнун Генералдык Ассамблеясынын резолюциясы жарыялангандан (1947-ж. 29-ноябрь) кийин Палестинада согуш аракеттери башталган. Эмигрант еврей жамааттарынын ишув аталган куралдуу бөлүктөрү араб мамлекетинин курамына кире турган жерлерге да өз көзөмөлүн орноткон. Палестина аймагынын бир бөлүгүндө 1948-ж. 14-майда Израиль мамлекетинин көз каранды эместигинин декларациясы жарыяланган. Араб өлкөлөрү бул чечимге каршы чыгып, Израильге каршы согуштук аракеттерди баштаган. 1948-49-ж. согуштун жүрүшүндө Израиль БУУнун чечими менен Араб мамлекетине берилүүчү аймактын бөлүгүн жана Иерусалимдин батышын кошуп алган. Палестинада араб мамлекетин түзүү жана Иерусалимге өзгөчө статус берүү чечими үзгүлтүккө учураган. 1956-ж. Израиль Улуу Британия жана Франция менен Египетке каршы агрессияга катышкан. [[Алты күндүк согуш|Араб-израиль согушунун]] жыйынтыгында Израиль 1967-ж. июнь айында Иордан дарыясынын сол жээгин жана Чыгыш Иерусалимди, ошондой эле Голан дөңсөөсүн жана Синай жарым аралын басып алган. 1982-ж. июнда Израиль аскерлери Ливанга кирип, Бейруттагы Палестинаны бошотуу уюмунун куралдуу күчтөрүн жана штабквартирасын чыгарып жиберүүгө жетишкен. 20-кылымдын 70-жылдарынын орто ченинде арабизраиль чыр-чатактарын тынчтык жолу менен жөнгө салуу иштери жүргүзүлүп, 1977-ж. алгачкы жолу израиль-араб мамилелеринин тарыхында Египеттин президенти А. Садат Израильге келет. 1978-ж. АКШнын кийлигишүүсү менен Израиль жана Египеттин ортосунда Кэмп-Девид макулдашуусу түзүлүп, 1979-ж. алардын ортосунда тынчтык келишимине кол коюлат. 1982-ж. И. Египетке Синай ж. а-н кайтарып берген. 1992-ж. башында И. Рабин турган Израиль «Эмгек партиясынын» («Авода») бийликке келиши менен Жакынкы Чыгыштагы тынчтык процесси бир топ жөнгө салынган. 1993-ж. Вашингтонгдо Израилдик-палестиналык декларацияга, 1994-ж. Газа жана Иерохон боюнча макулдашууга кол коюлган. 1994-ж. Израиль менен Иорданиянын ортосунда тынчтык келишими түзүлгөн. Сирия жана Ливан сүйлөшүүлөрү да бир кыйла ийгиликтүү жүргүзүлөт. Бирок, 1995-ж. премьер-министр И. Рабиндин өлтүрүлүшүнөн кийин, бийликке Б. Нетаньяхунун келиши менен тынчтык процесси кайрадан кризиске учурайт. Израиль палестиналыктар келишимдин шарттарын аткарбай жатат деген кине коюп, сүйлөшүүлөрдү токтотот. 1999-ж. Эмгек партиясынын лидери Э. Барактын бийликке келиши менен тынчтык сүйлөшүүлөр кайрадан жанданган. 2000-ж. Израиль Түштүк Ливандан аскерлерин чыгарып кеткен. Бирок бул иш-чаралар аймактагы абалды турукташтыра алган жок. Ошол эле жылы Э. Барак отставкага кетерин жарыялайт. Израиль менен Палестинанын ортосунда чыр-чатак күч алып, палестиналык экстремисттердин аракеттери күч алат. Аларга каршы израилдиктер катуу чараларды көрүп, натыйжада көп адам курман болот. Израилдин премьер-министри А. Шарон менен Я. Арафаттын ордуна бийликке келген М. Аббас согушту токтотуу жана аймактагы абалды турукташтырууга багытталган келишимге (2005) кол коюшкан. Израиль үчүн АКШ менен бир катар макулдашуулар жана меморандумдар менен бекемделген «стратегиялык союз» түзүшү маанилүү ролду ойнойт. Израиль АКШдан жыл сайын 3 млрд долларга жакын жардам алып турат, анын ири бөлүгү аскердик керектөөлөргө жумшалат. Мындан тышкары, Израиль Европа өлкөлөрү, ошондой эле Түркия, Индия, Кытай, Россия, араб-мусулман өлкөлөрүнөн Египет, Иордания жана Мавритания менен кызматташтыгы өнүгүүдө. == Географиясы == Жер Ортолук деңизди жээктей күрдүү топурактуу, дөбө-дөңсөөлүү кууш (жазылыгы 40 кмге чейин) түздүк жатып, ал чыгышта дүйнөдөгү эң терең Гхор (Эль-Гор) тектоникалык ойдуңуна тепкичтенип тик түшкөн (1000 м жана андан да терең), бир аз күдүрлүү платого (орточо бийиктиги 500-1000 м, өлкөнүн эң бийик жери 1208 м, Мерон чокусу) өтөт. Платонун бети негизинен акиташ теги (мында карст процесси өөрчүгөн), кумдук, базальт тектеринен түзүлгөн. Ойдуң аркылуу Иордан дарыясы агат; анда ачуу туздуу Жансыз деңиз (деңиз деңгээлинен 418 м төмөн) жайгашкан. Жансыз деңиздеги таш туз, бромдуу калий, натрий туздарынан сырткары фосфорит, кварцтуу кум, чопо, мрамор, жез, темир, чым көң, Негев чөлүндө нефть менен газдын чакан кендери бар. === Климаты === Климаты субтропиктик, жер ортолук деңиздик; түндүгүндө салыштырмалуу нымдуу, түштүгүндө жана ойдуңдарында жарым чөлдүү жана чөлдүү. Жайы ысык (июль, августта 24-28°С, Гхордо 36°Сге чейин), кышы жылуу (январда 6-15°С, Жансыз деңиздин түштүк-батышында 18°Сге чейин). Абанын абсолюттук максималдык температурасы 47°С (1998-ж. Иордан өрөөнүндө катталган). Кышкы минимум температурасы түндүгүндөгү тоолордо 0°Сге чейин төмөндөйт. Жылына Жансыз деңиздин жээгинде, Гхор ойдуңунда, Негев чөлүндө 100200 мм, айрым жерлеринде 100 ммден аз, платолордо 600-800 мм, Жер Ортолук деңиз жээгиндеги түздүктөрдө 400-800 мм жаан-чачын (негизинен кышында) жаайт. Израилдин аймагы агын сууларга жарды. Түндүк-чыгышында, Гхор ойдуңунда Иордан дарыясынын жогорку бөлүгү агат. Ойдуңда Жансыз деңизден сырткары тузсуз суунун өлкөдөгү эң ири булагы болгон Тивериади көлү (бети деңиз деңгээлинен 209-213 м төмөн) жайгашкан. Дарыяларынын көбү жайында соолуп калат же агымы кескин азаят. Түштүгүндө (Негев чөлүндө) вадилер (кургак сайлар) кездешет. Булак, кудук суулары пайдаланылат; Эйлат шаарында деңиз суусун тузсуздандыруучу станция иштейт. Пайдалануучу суунун 60%тен ашыгы сугатка кетет. === Табияты === Күрөң, тоонун бозомук-күрөң, боз, түштүгүнө чөлдүн боз-коңур топурактары мүнөздүү. Деңиз жээктериндеги түздүктөрдү негизинен айдоо жерлер (дан эгиндери, жашылча, бакча), цитрус өсүмдүктөрүнүн плантациялары, жүзүмзар ж. б. ээлейт. Платолордо жана жапыз тоолордо субтропиктик сейрек токой (палестина эмени, мүйүз дарак, мисте, европа ак чечеги ж. б.), экинчилик дарак-бадал өсүмдүктөрү (маквис, гаррига) кездешет. Токой өлкөнүн аймагынын 6%ин ээлейт; анда отургузулган ийне жалбырактуу токой (алеппо, калабрия, итальян мырза карагайлары; кедр, кипарис), түштүгүндө эвкалипт басымдуу. Түштүгүн Негев, Халуца чөлдөрү жана жарым чөлдөр (таштак чөлдөр, баялыш жамаатташтыгы, галофит шалбаасы ж. б.) ээлейт. Коргоого алынган табигый аймактын аянты 397 миң га. Хайфа шаарынын чет-жакасында ири улуттук парк Хар-Кармель биосфера резерваты жайгашкан. Неот-Кедумим коругунда библия мезгилине мүнөздүү өсүмдүктөр калыбына келтирилген. == Саясий түзүлүшү == === Аткаруу бийлиги === [[Файл:Flag of the President of Israel.svg|thumb|250px|left|Израилдин Президентинин штандарты]] Израильдин аткаруу бийлиги негизинен Өкмөттөн (Министирлер кабинеттинен) жана премьер-министрден турат. Бул система парламенттик демократиянын негизинде иштейт, өкмөт мыйзам чыгаруу органы болгон кнессет алдында жооптуу. Премьер-министр – аткаруу бийлигинин башчысы жана өлкөнүн эң жогорку даражалуу аткаруу кызмат адамы. Ал өкмөттү жетектеп, саясатты аныктоодо жана мамлекеттик иштерди пландоодо негизги ролду ойнойт. Премьер-министр, адатта, кнессеттин мүчөлөрүнүн көпчүлүгүнүн колдоосуна ээ болгон саясий партиянын лидери. Премьер-министр президент тарабынан сунушталып, кнессет тарабынан 7 жылдык бир мөөнөткө дайындалат. Израиль Өкмөтү министрлерден турат жана ар бир министр өзүнө тийиштүү министрликти башкарат. Өкмөттүн негизги милдеттери: * Улуттук коопсуздукту камсыз кылуу жана тышкы саясатты жүргүзүү. * Экономикалык, социалдык жана ички иштерди жүргүзүү. * Мыйзамдарды ишке ашыруу жана мамлекеттик органдардын ишмердүүлүгүн көзөмөлдөө. * Бюджетти иштеп чыгуу жана кнессетке сунуштоо. Министрлердин талапкерлигин премьер-министр сунуштайт жана алар кнессет тарабынан бекитилет. Министрлер өзүнүн министрлигинин иш-аракеттерин аныктоого жана ошол тармактагы саясатты ишке ашырууга жооптуу. Израильде, эч бир партия кнессетте абсолюттук көпчүлүккө ээ болбогондуктан, өкмөт коалициялык негизде түзүлөт. Бул бир нече саясий партиялардын биригип, биргелешип иштөөсүн талап кылат. Коалициялык сүйлөшүүлөр көп убакытка созулат жана ар кандай саясий келишимдер менен коштолот. Израильдин президенти негизинен символикалык жана салтанаттуу функцияларды аткарат. Бирок өкмөттү түзүүдө маанилүү ролду ойнойт, себеби шайлоодон кийин президент премьер-министрликке талапкерди дайындоо боюнча чечим кабыл алат. Өкмөт кнессетке отчет берет жана анын ишмердүүлүгү кнессеттин ар кандай комитеттери жана жалпы жыйыны аркылуу көзөмөлдөнүп турат. Кнессет өкмөттү ишеним көрсөтпөө добушу аркылуу тарата алат. Израильдин аткаруу бийлиги комплекстүү жана көп партиялуу саясий системада иштеп, ар кандай идеологиялык жана саясий топтордун кызыкчылыктарын эске алуу менен иш алып барууга багытталган. === Мыйзам чыгаруу бийлиги === [[Файл:Knesset.jpg|thumb|250px|Кнесеттин имараты]] [[Файл:PikiWiki Israel 7260 Knesset-Room.jpg|thumb|250px|Кнесеттин жыйындар залы]] Израилде мыйзам чыгаруу бийлиги Кнессет деп аталган бир палаталуу парламент тарабынан жүзөгө ашырылат. Кнессет 120 мүчөдөн турат жана пропорционалдык өкүлчүлүк системасы боюнча жалпы улуттук добуш берүү жолу менен шайланат<ref>[https://main.knesset.gov.il/ru/about/pages/directory.aspx Кнесеттин аппараты]</ref>. Шайлоо ар беш жыл сайын өткөрүлөт, бирок өзгөчө кырдаал же ишеним көрсөтпөө учурларда мөөнөтүнөн мурда шайлоо да өтүшү мүмкүн. Шайлоодо партиялар өз тизмесин сунуштап, шайлоочулар белгилүү бир партия үчүн добуш беришет. Мандаттар шайлоодо алынган добуштардын санына жараша пропорционалдык негизде бөлүштүрүлөт. Кнессеттин негизги функциялары мыйзамдарды кабыл алуу, өкмөттүн ишин көзөмөлдөө жана бюджетти бекитүү болуп саналат<ref name=":1">[https://main.knesset.gov.il/RU/About/Pages/default.aspx Кнессеттин ишмердүүлүгү]</ref>. Мыйзам чыгаруучу процесси кнессетте үч окууда жүргүзүлөт. Биринчи окууда мыйзам долбоору жалпы принциптерин талкуулоо менен каралат. Экинчи окууда мыйзам долбоорунун ар бир беренеси боюнча талкуу жүрөт жана өзгөртүүлөр сунушталышы мүмкүн. Үчүнчү окууда мыйзам долбоору толук текст катары добушка коюлат. Мыйзам кабыл алынгандан кийин ал президенттин кол коюусун талап кылат, бирок президенттин ролу көбүнчө символикалык мүнөзгө ээ<ref name=":1" />. Кнессет өкмөттүн ишмердүүлүгүн көзөмөлдөөдө маанилүү роль ойнойт. Бул көзөмөл ар кандай парламенттик комитеттер аркылуу ишке ашырылат. Ар бир комитет белгилүү бир чөйрө боюнча мыйзам долбоорлорун карап чыгып, сунуштарды берет. Ошондой эле комитеттер аткаруу бийлигинин ишмердүүлүгүн изилдөө жана сунуштарды берүү боюнча өз алдынча демилгелерди көтөрө алат<ref name=":1" />. Кнессет өкмөттү ишеним көрсөтпөө добушу аркылуу таратууга укуктуу. Эгерде ишеним көрсөтпөө добушу көпчүлүк тарабынан кабыл алынса, өкмөт отставкага кетүүгө милдеттүү. Бул учурда жаңы шайлоо дайындалышы же жаңы коалициялык өкмөт түзүлүүшү мүмкүн. Мындан тышкары, кнессетте ар кандай саясий күчтөрдүн ортосундагы келишимдерди кароодо чоң мааниге ээ<ref name=":1" />. Мыйзам чыгаруу бийлигинин ишмердүүлүгү Израиль Конституциясынын ордуна колдонулуучу негизги мыйзам актыларына негизделет. Кнессетте кабыл алынган мыйзамдар Израиль коомунун бардык чөйрөлөрүнө тиешелүү болуп, анын ичинде коопсуздук, экономика, социалдык камсыздоо, дин жана билим берүү маселелерин жөнгө салынат<ref name=":1" />. === Сот бийлиги === Израилдин сот бийлиги көз карандысыз жана мыйзамдардын үстөмдүгүн камсыз кылуу үчүн маанилүү роль ойнойт. Израильде сот тутуму үч негизги баскычтан турат: тынчтык соттору (төмөнкү деңгээл), райондук соттор (орто деңгээл) жана Жогорку Сот (жогорку деңгээл)<ref name=":3">[https://www.israelprohelp.com/sudoproizvodstvo-v-izraile/ IsraelProHelp. Израилдеги сот өндүрүшүнүн негизги этаптары]</ref>. Тынчтык соттору негизинен административдик жана жарандык иштерди, ошондой эле анча оор эмес кылмыш иштерин карашат. Бул соттор Израилдин бардык аймактарында бар жана жарандардын сот системасына кирүү үчүн негизги звено болуп саналат. Алар, негизинен, талаш-тартыштарды чечүүдө жана мыйзам бузуулар боюнча чечим чыгарууда иш алып барышат<ref name=":3" />. Райондук соттор тынчтык сотторунан жогорку инстанция болуп эсептелет жана кылмыш иштерин, жарандык иштерди жана коммерциялык талаштарды камтыган оор иштерди карашат. Мындан тышкары, алар төмөнкү соттордун чечимдерин кароо жана кайра карап чыгуу боюнча апелляциялык инстанция болуп саналат. Израилде бир нече райондук соттор бар жана алар мамлекеттин ар кандай аймактарында жайгашкан<ref name=":3" />. Жогорку Сот Израилдин эң жогорку сот органы болуп эсептелет жана өлкөнүн борбору Иерусалимде жайгашкан. Ал, негизинен, эки негизги функцияны аткарат: апелляциялык сот катары төмөнкү соттордун чечимдерин кайра кароо жана административдик сот катары аткаруу бийлигинин иш-аракеттеринин мыйзамдуулугун көзөмөлдөө. Жогорку Соттун чечимдери милдеттүү жана өлкөнүн бардык соттору жана мамлекеттик органдары үчүн милдеттүү түрдө аткарылууга тийиш<ref name=":3" />. Соттордун көз карандысыздыгы Израилдин негизги мыйзамдарында бекитилген жана аткаруу же мыйзам чыгаруу бийлиги тарабынан алардын ишине кийлигишүүгө тыюу салынган. Соттордун судьялары атайын тандоо комитети тарабынан дайындалат, бул комитетке сот системасынын, өкмөттүн жана парламенттин өкүлдөрү кирет. Судьялар адатта пенсия курагына жеткенге чейин иштешет. Жогорку Сот ошондой эле «адилеттикти камсыздоо» принцибин ишке ашырат, башкача айтканда, каалаган мыйзамсыздык же мамлекеттик органдардын мыйзамсыз иш-аракеттеринен жапа чектим деп эсептеген адам Жогорку Сотко кайрыла алат. Сот бийлиги Израилде адам укуктарын жана жарандардын мыйзам алдындагы теңдигин коргоодо өзгөчө мааниге ээ. Соттор көбүнчө талаштуу социалдык жана саясий маселелерди чечүүдө активдүү ролду ойношот, бул алардын өлкөнүн укуктук системасындагы маанисин дагы да бекемдейт<ref>[https://law.acri.org.il/en/wp-content/uploads/2015/02/Two-Systems-of-Law-English-FINAL.pdf Бир эреже, эки укуктук система: Израилдин Батыш Жээктеги мыйзамдары]</ref>. == Административдик-аймактык түзүлүшү == Израиль мамлекети мехозот ({{lang-he|מחוזות}}, ж.с. — ''махоз'') деп аталган 7 административдик округдарга бөлүнөт: Борбордук, Хайфа, Түндүк, Иерусалим, Түштүк, Тель-Авив, Иудея жана Самария. Иудея жана Самария округунун макамы азыркы учурда эл аралык деңгээлде талаштуу бойдон калууда. Округдар кезегинде нафотторго ({{lang-he|נפות}}, ж.с. — ''нафа'') бөлүнөт, ал эми нафоттор 50 райондорго бөлүнүшөт<ref name=":2">[https://web.archive.org/web/20190702103810/https://www.cbs.gov.il/he/publications/DocLib/2018/1.%20ShnatonGeophysicalCharacteristics/st_eng01.pdf Израилдин геофизикалык мүнөздөмөлөрү]</ref>. Иерусалим, Тель-Авив, Хайфа жана Беэр-Шева шаардык агломерацияларга бөлүү статистикалык багыта колдонулуп келет<ref name=":2" />. {| class="wikitable" align="center" |+ |- style="background: #CCC;" |'''№''' |'''Округ''' |'''Еврей тилинедеги аталышы''' |'''Административдик борбору''' |'''Ири шаары''' |'''Аянты, км²''' |'''Калкы, адам''' |'''Калкынын жыштыгы, адам/км²''' |'''Карта''' |- |1 |Түндүк |מחוז הצפון (мехоз ха-цафон) |Ноф-ха-Галиль |Назарет |{{num|4478}} |1 542 100 |{{num|285.66}} | rowspan="7" |[[Файл:Administrative divisions Israel.png|484x484px]] |- |2 |Хайфа |מחוז חיפה (мехоз Хайфа) |[[Хайфа]] |[[Хайфа]] |{{num|864}} |1 124 400 |{{num|1056.71}} |- |3 |Борбордук |מחוז המרכז (мехоз ха-мерказ) |Рамла |Ришон-ле-Цион |{{num|1293}} |2 347 700 |{{num|1434.57}} |- |4 |Тель-Авив |מחוז תל אביב (мехоз Тель Авив) |[[Тель-Авив]] |[[Тель-Авив]] |{{num|176}} |1 507 300 |{{num|7301.14}} |- |5 |Иерусалим |מחוז ירושלים (мехоз Йерушалаим) |[[Иерусалим]] |[[Иерусалим]] |{{num|653}} |1 239 300 |{{num|1447.17}} |- |6 |Түштүк |מחוז הדרום (мехоз ха-даром) |Беэр-Шева |Ашдод |{{num|14232}} |1 422 700 |{{num|77.77}} |- |7 |Иудея жана Самария |יהודה ושומרון (Йехуда ве Шомрон) |Ариэль |Модиин Илит |{{num|5878}} |478 600 |{{num|59.57}} |- style="background: #CCC;" | |Жалпы | | | |{{num|27574}} |{{num|9 453 000}} |{{num|356.48}} | |} == Калкы == Калкынын 76%тен ашыгын еврейлер, 20%тен ашыгын арабдар түзөт. Башка этностук жана этноконфессиялык топтор 3,7%, аларга друздар, армяндар, адигелер («черкестер») ж. б. кирет. 21-кылымдын башынан еврей калкынын кыскаруу (2000-05-ж. 1,8 %ке), ал эми арабдардын көбөйүү (1,1%ке) тенденциясы байкалууданын ичинде мамлекет катары жарыялангандан 2007-ж. чейин калкы 8,5 эседен ашык көбөйгөн. 19482005-ж-да калктын көбөйүүсүндөгү табигый өсүүнүн үлүшү 60,7% мигранттардын үлүшү 39,3% болгон. 2005-ж. Россия жана КМШ өлкөлөрүнөн келген еврейлер 1175,4 миңди (Израилдин калкынын 17%тен ашыгы) түзгөн. Ошол эле учурда сыртка көчүп кеткен еврейлердин саны да арбын (1948-83-ж. Израильден 700 миңден ашуун еврей АКШга кеткен). Жыштыгы 1 км² жерге 330дай адам. Курактык курамы: 15 жашка чейинкилер 21,1%, 14-65 жаштагылар 64,15%, 65 жаштан өткөндөр 9,75% (2007). Еврейлер иудаизм, арабдар ислам, армяндар христиан динин тутат. Шаар калкы 93,6% (2006). Ири шаарлары (2007): Тель-Авив (калкы агломерациясы менен 3,2 млн), Хайфа (1,2 млн), Иерусалим (1,3 млн), Ашдод (204,4 миң), Беэр-Шева (185,8 миң), Нетанья (174,0 миң), Ашкелон (107,9 миң). == Экономикасы == Израиль өнүккөн индустриялуу-агрардык өлкө. ИДПси 2006-ж. 170,3 млрд долларды түзгөн; аны киши башына бөлүштүргөндө 26,8 миң доллардан туура келет. Израиль дүйнөдө алдыңкы технологиясы, компьютердик программаларды түзүү, байланыш системасы, агрардык индустриясы, алмазга кыр чыгаруу боюнча алдыңкы орундардын бирин ээлейт. Ошондой эле метталл иштетүү, машина куруу (авиа жана кеме куруу кошо, анын ичинде аскердик), электр-техника, химия өнөр жай тармактары, айыл чарба өнүккөн. Өлкөдө өнүккөн илимий-техникалык комплекс түзүлгөн; экономикада иштеген 10 миң адамдын 135и илимпоз жана инженер (бул көрсөткүч АКШда 70, Германияда 50). Израиль технологиялык даярдыгынын көрсөткүчү боюнча дүйнөдө (Швеция, Сингапурдан кийин) 3-, чыгармачыл потенциалынын экономикалык индексинин мааниси боюнча (АКШ, Финландия, Сингапурдан кийин) 4-орунду ээлейт. ИДПнин 75%и тейлөө чөйрөсүнө, 23%и өнөр жайына жана курулушка, 2%и айыл жана токой чарбаларына, балык уулоого таандык. Израилдин экономикасында коргоо өнөр жай комплексинин мааниси зор; анда 60 миңге жакын адам иштейт, өлкөнүн товардык экспорт баасынын 20%тен ашыгын аскердик курал түзөт. === Өнөр жайы === Өлкөнүн ИДПсинде өнөр жайынын үлүшү 18%ти түзөт. Азыркы өнөр жайынын негизин илим сыйымдуу машина куруу (авиаракета, электрондук жана электр-техникалык, оптикалык аспаптар өндүрүшү ж. б.) жана химия (так химия, фармацевтика ж. б.) өнөр жай тармактары түзөт. Башка тармактарынын ичинен энергетика, тоо-кен, алмазга кыр чыгаруу, тамак-аш, жеңил өнөр жай өзгөчөлөнөт. Израилдин отун-энергетикалык ресурстарга болгон муктаждыгынын 90%тен ашыгын импорт түзөт. 2005-ж. импорттолгон 13 млн т нефть жана нефть продуктуларынын 11 млн тсы чийки нефть. Таш көмүргө болгон муктаждыгын (13,8 млн т) импорт толук камсыз кылат, аны негизинен ТАР, Колумбия, АКШ, Австралиядан сатып алат. Газ Жер Ортолук деңизден өндүрүлөт (2005-ж. 1655 млн м³). Димондогу Атом илимий-изилдөө борборунда ядролук реакторго эксперимент жүргүзүлөт. Энергиянын альтернативалык булактарын, айрыкча күн энергиясын пайдаланууга аракет жасалууда (энергетиканын 2%ин түзмөкчү). Израилдеги турак жайлардын көбү күн бойлери менен жарык кылынат. Негев чөлүндө Күн энергиясын өнөр жайлык пайдалануу үчүн атайын курулмалар иштейт. Бир нече эксперименттик толкун электр станциясы шамал энергиясы курулмасы бар. 2005-ж. 48,4 млрд кВт.с электр энергиясы өндүрүлгөн. Металлургия өнөр жай ишканалары Италия, Түркия, Россия, Украинадан алган сырьёнун негизинде иштейт. Болот, тазаланган (рафинацияланган) коргошун жана жез эритүү ишканалары бар. Металл констр. өндүрүшү коргоо өнөр жай комплексине жана курулуш индустриясына багытталган. Жалпы жана транспорттук машина куруу өнөр жай согуш куралдарын жана аскер техникаларын (танк, чабуул коюу үчүн курал, сооттолгон бульдозер, артиллерия жана атылма куралдар, анын ичинде «Узи» автоматы, «Галил» мылтыгы ж. б.), токардык станок, кран, бетон аралаштыргыч, экскаватор, газ турбинасын жана компрессорун, түрдүү тетиктерди ж. б. чыгарат; автобус жана жүк автомашиналарын жыйноочу, аскер жип автомашиналарын даярдоочу ишканалары бар. Авиаракета өнөр жай коргоо өнөр жай комплексинин маанилүү тармактарынын бири (учкучсуз учуучу аппарат, оперативдүү-тактикалык жана тактикалык ракеталар); кеме куруу, анын ичинде аскер кемелерин куруу (башкарылма ракета куралы бар корвет, ракеталуу жана патруль катерлерди ж. б. чыгаруу) өнүккөн. Электрондук жана электр-техникалык өнөр жай илимди көп талап кылган жана адистештирилген тармак болуп саналат. Бул тармактын ишканалары аскер ишине пайдаланылуучу электрондук, электрондук коопсуздук жана сапатты көзөмөлдөө системаларын даярдоого адистешкен. Оптикалык приборлор (анын ичинде электрондук оптика, лазердик техника) өнүгүүдө. Израиль булаоптикалык байланыш линиясын, басма платасынын сапатын көзөмөлдөөчү электр-оптика системасын, түнкү көрсөтүүчү приборлорду, роботтоштурулган өндүрүштүк линияларды чыгаруу боюнча дүйнөдө алдыңкы өлкөлөрдүн бири. Медициналык лазердик техника, радиол. диагностикалык жабдууларды, оптикалык электроника приборлорун чыгаруу тез темп менен өнүгүүдө. Сырткы рынокко компьютердик томографиялык сканерлер, магнитрезонанстык графикалык система, ультраүн сканерлери, медициналык ядролук камера ж. б. чыгарылат. Химия жана нефть ажыратуу өнөр жай өлкөдөгү ири тармак. Анын негизги продукциясы: күйүүчү-майлоочу материалдар, поташ, бром, металл түрүндөгү магний, каустикалык сода, кайнатма туз, минералдык жер семирткич, жасалма тоют, пластмасса, дары-дармек ж. б. Химия өнөр жайынын маанилүү борборлору: Хайфа, Беэр-Шева ж. б. Алмазга кыр чыгаруу өлкөнүн экономикасында маанилүү орунду ээлейт. 21-кылымдын башында дүйнөлүк рынокко чыккан жылмаланган чакан таштардын, негизинен бриллианттын 80% ке жакыны Израилге таандык. Тамак-аш өнөр жайынын негизин мөмө-жемиш жана жашылча иштетүүчү, ошондой эле эт, сүт продукцияларын чыгаруучу ишканалар түзөт. Жеңил өнөр жайынын дүйнөлүк рынокко ийрилген жип, кездеме, булгаарынын ордуна жогорку сапаттагы модалуу тигилүү жана булгаары кийимдерди чыгарат; ошондой эле аскер кийимдерин тигет. === Айыл чарбасы === Айыл чарбасында 455 миң гадан ашык жери иштетилет, анын 50%и сугат жер. Негизинен жаңы технологияны жана агротехниканы ургаалдуу пайдалануудан агрардык продукциянын өлчөмү 8 эседен ашкан. Израилде 20-кылымдын 80-жылдарынын орто ченинде айыл чарба өсүмдүктөрүн жана мөмө дарактарын тамчылатып сугаруу технологиясы иштелип чыккан. Кышында плёнка жаап жашылча өстүрүүнүн натыйжасында жылына эки жолу түшүм алынат. Ошондуктан Израилдин ар бир фермери 52 адамды бага алат. Эң маанилүү айыл чарба өсүмдүктөрү: пахта, жер жаңгак, күн карама, буудай. Мөмө дарактарынын эң көбүн алма, киви, манго, авокадо, банан, шабдаалы, курма пальмасы, алмурут, өрүк, жүзүм, жаңгак-пекан, бадам түзөт. Негизги жашылча өсүмдүктөрү: картошка, помидор, бадыраң, калемпир, пияз. Цитрус өсүмдүктөрү (апельсин, грейпфрут, лимон), чеге гүл, атыр гүл, гладиолус өстүрүлөт. Бодо мал, кой жана эчки, ошондой эле үй куштары асыралат. Сүт саап алуу боюнча дүйнөдө (Нидерланд менен кошо) алдыңкы орунда (жылына бир уйдан 11 миң кгга чейин сүт саап алынган). Жер Ортолук деңизден балык (сардина ж. б.) кармалып, көлмөлөрдө аны көбөйтөт. 2001-03-ж. Израиль экономикасы Палестина менен куралдуу тирешүүгө, ошондой эле жогорку технология рыногундагы жагымсыз конъюнктурага байланыштуу кризиске дуушарланган. Экономикалык кризистен чыгаруу программасынын натыйжасында 2003-жылдын аягынан өлкөнүн чарбалык секторунда жандануу байкалган. Өнүгүү темпи боюнча Израиль батыш өлкөлөрүнүн ичинен АКШдан кийинки 2-орунга чыккан. Азык-түлүккө болгон муктаждыгынын 90%тен ашыгын өзү камсыз кылат. Айыл чарбага жарактуу жери 297 миң га (2004; өлкөнүн аянтынын 14,3%и), анын 222 миң гасы айдоо жер, 71 миң гасы цитрус өсүмдүктөрүяүн, мөмө-жемиш бактарынын, гүл плантациялары, жүзүмзар ж. б. Сугат жери 194 миң га (2003); 1980-жылдардын ортосунан сууну үнөмдөп (тамчылатып) сугаруу технологиясы кеңири пайдаланылууда. Мал чарбасынын негизги тармактары: куш, сүт жана эт багытындагы мал асыроо. 2006-ж. ар бир уйдан орто эсеп менен 10,5 т сүт саап алынган. === Тейлөө чөйрөсү === Тейлөө чөйрөсү өлкөнүн экономикасынын ири сектору. Анын ичинде финансылык тейлөө (банккредиттик система), камсыздандыруу бизнеси, ишкердик жана адистик жактан тейлөө (маркетинг, лизинг, инженердик-консультациялык, башкаруу жаатында жана компьютердик кызмат көрсөтүү), кыймылсыз мүлк менен операция жасоо, мамлекеттик тейлөө тез темп менен өнүгүүдө; тейлөө чөйрөсүндө чет элдик туризмден түшкөн киреше маанилүү орунда. Рекреациялык жактан тейлөө жана туризм секторунда ИДПнин 3%ке жакыны түзүлөт. Чет элдик туризмден түшкөн киреше 2,8 млрд долларды түзөт. 2005-ж. өлкөгө 1,9 млн чет элдик турист келген. Туризмдин башкы борборлору: Иерусалим, Вифлеем, Назарет, Хайфа, Тель-Авив, Эйлат, Жансыз деңиздин жээги. Израилде социалдык камсыздандыруунун жана саламаттыкты сактоонун өнүккөн системасы түзүлгөн. Калктын жашоо деңгээли (керектөөнү киши башына бөлүштүргөндө) 2004-ж. мурдагы эки жылга салыштырмалуу 3,5%ке өскөн. Орточо айлык акы 1539 долларды түзгөн. Балдардын өлүмү башка өлкөлөргө салыштырмалуу кыйла төмөн (жаңы төрөлгөн 1000 балага 5,4 бала). Адам өмүрүнүн орточо узактыгы: аялдардыкы 80,9, эркектердики 76,7 жаш. === Транспорт === Автомобиль жолунун узундугу 17,6 миң км (2005). Магистралдык шоссе жолдору деңиз бойлой түндүктөн түштүктү карай созулат; маанилүү автомагистралдары: Иерусалим Тель-Авив, Ашдод Ришон-Ле-Цион Тель-Авив Нетанья Хайфа. Темир жол тармагы (жалпы узундугу 853 км; 2005) Негев, Газа жана Иерусалимди Тель-Авив, Хайфа жана өлкөнүн түндүгү менен байланыштырат. Негизги деңиз порттору: Хайфа, Ашдод, Эйлат, Хадера. Ашкелон. Деңиз паромдору аркылуу эл аралык катнашы да бар, алар: Хайфа Родос Пирей (Грекия), Хайфа Лимасол (Кипр). Эл аралык аэропорттору: Бен-Гурион атындагы (Лода), Овда (Эйлат); Тель-Авив менен Иерусалимдеги чакан аэропорттор ички рейстерди тейлейт. Магистралдык куур транспортунун узундугу 896 км (2006), анын 442 кми нефть, 261 кми нефть продуктусу жана 193 кми газ куурлары. === Экспорт жана импорт === 2005-ж. экспорт 42,9 млрд, импорт 47,8 млрд долларды түзгөн. Экспортко бриллиант, реэкспортко иштетилбеген алмаз, химия өнөр жайынын продукциялары, электрондук жана электр-техникалык жабдуулар, көзөмөлдөө жана байкоо жүргүзүү өнөр жай жабдуулары, медициналык жана илимий изилдөө жабдуулары, башка машиналар жана жабдуулар, ошондой эле айыл чарба продукциялары, кийим, текстиль буюмдары чыгарылат. Израиль аскер куралдарын экспорттоо боюнча дүйнөдө 5-орунда (андан жылына 2,8 млрд доллар киреше түшөт). Импортун кыр чыгарылбаган алмаз, нефть продуктулары, химиялык товарлар, күйүүчү-майлоочу материалдар, машина, жабдуу, аспаптар, курал-жабдыктар, буудай ж. б. түзөт. Негизги соода шериктери: АКШ, Бельгия, Германия, Улуу Британия, Гонконг (Сянган), Швейцария, Кытай. == Маданияты == Билим берүү еврей коомчулугунда маанилүү орунду ээлеп келген. Калктын сабаттуулук деңгээли боюнча дүйнөдөгү эң алдыңкы өлкөлөрдүн катарына кирет. Израиль мамлекети кабыл алган алгачкы мыйзамдарында эле 6-13 жаштагы бардык балдарга акысыз билим берүү жөнүндө жарыяланган. Негизинен 5-6 жаштагы балдар үчүн бала бакчалар акысыз. Билим берүү системасында мамлекеттик, мамлекеттик-диний жана диний мектептер бар жана балдардын 80%и мектепке чейинки мекемелерге барат (2004). Мамлекеттик-диний мектептерде иудаизмди окутууга жана еврей салттарын сактоого айрыкча көңүл бурулат. Мамлекеттик мектептерде кыздар жана балдар чогуу билим алса, диний мектептерде бөлөк окушат. Араб тарыхын жана маданиятын окутууга көп көңүл бурулган. Израилде эл аралык кадыр-барктуу жогорку окуу жайлар бар. Мисалы, Иерусалимдеги Еврей университети (1925-ж. негизделген), Технион технологиялык институту (1924), Тель-Авив университети (1956-ж. 3 институттун базасында уюштурулган). Вейцман атындагы химия, математика, физика жана табигый илимдер илимий изилдөө борбору Реховото шаарында 1949-ж. негизделген. 2006-ж. 20 ЖОЖдо 75 миң студент окуган. Израилде 500дөн ашык китепкана бар. Израилде 150гө жакын музей бар, эң ириси Иерусалимдеги Израил музейи (1965-ж. негизделген), белгилүүлөрү: Тель-Авив көркөм сүрөт музейи (1932), Хайф антикалык искусство музейи (1949) ж. б. Иврит тилиндеги алгачкы мезгилдүү басылмалар 1863-ж. Иерусалимде чыккан, 1869жылдан Иерусалимде басма сөз үзгүлтүксүз чыгып турган. 2006-ж. Израилде 40ка жакын күнүгө жана 1000ден ашык апта жана ай сайын чыгуучу гезит-журналдар болгон. «Гаарец» (иврит, англис тилдеринде, 75-95 миң нуска), «Едиот ахронот» (1939-жылдан иврит, англис тилдеринде, 300-750 миң нуска), «Джерузалем пост» (англис тилинде, 25-90 миң нуска) ж. б. Радио уктуруусу 1936-жылдан, телекөрсөтүү 1965-жылдан иштейт. Бир нече мамлекеттик жана коммерциялык телекөрсөтүү жана радиоканалдар иштейт. Израиль Интернет-байланыш кызматы боюнча дүйнөдө 7-орунда турат. Алгачкы иммигрант еврейлер өздөрү жашаган өлкөлөрдүн маданиятынын элементтерин ала келген. Ошондуктан Израилде Борбордук жана Чыгыш Европанын маданий салттары, кийинчерээк батыш жана америкалык маданияттын таасири байкалат. Израиль адабияты негизинен иврит тилинде өнүгүүдө. Анын көрүнүктүү өкүлдөрү Нобель сыйлыгынын лауреаты Ш. Агнон (1888-1970), А. Бараша (1889-1957) жана акындар А. Шлёнский (1900-73), Л. Гольдберг (1911-70) ж. б. 1980-жылдарда айрыкча A. Б. Иехошуанын «Мырза Мани» (1990) романы, А. Оздун өлкөдөгү ар кыл маданий-этностук топтордун ичиндеги карама-каршылыктарды чагылдырган «Кара ящик» (1987) романы белгилүү болгон. Коомдогу диний маселелер X. Беер, X. Бат-Шахар, X. Эстердин чыгармаларында, араб кыштагынын турмушу иврит тилинде араб христиан акыны А. Шаммастын «Арабески» романында чагылдырылган. Израилде араб (Э. Хабиби), идиш (Т. Фейзельбаум, B. Чернин) жана орус тилиндериндеги ( И. Губерман, Д. Рубина, А. Горенко ж. б.) адабият өнүгүүдө. === Архитектура жана искусство эстеликтери === Өлкөнүн аймагында ар кыл мезгилдерге таандык архитектура жана искусство эстеликтери сакталып калган. Алсак, Галилеядагы жертөлөлөр (б. з. ч. 10-8-миң жылдыктар), эрте неолит доорунун таш курулуштары, Бейсандагы энеолиттик шаар калдыктары, Израиль жана Иудей падышалыктарынын мезгилине, Ашкелон, Бейсан, Иерусалим, Кесариядагы Рим дооруна мүнөздүү эстеликтер (б. з. ч. 1-к. б. з. ч. 4-к.). Ошондой эле, байыркы синагог алардын калдыктары, эрте христиан жана византия мезгилине таандык Вифлеемдеги Рождество храмы, Иерусалимдеги Кудайдын табыты храмы ошондой эле, Бет-Альфа, Табгадагы эстеликтер белгилүү. Арабдар басып алган мезгилге таандык Хирбет аль-Мафджар ак сарайы (8-к.), кресттүүлөр доорундагы (11-13-к.) эстеликтер ж. б. сакталып калган. 19-кылымдын аяк ченинде эммиграциянын күчөшү менен Европа жана Америка өлкөлөрүнүн таасири архитектура, маданият жаатында таасын байкалат. Тель-Авив шаары (1909-ж. негизделген) шотландиялык арх. П. Геддестин планы менен курулган. 20-кылымдагы христиан храмдары италиялык архитектор А. Барлуцци (Фавор тоосундагы Преображения храмы), германиялык Ж. Муцио (Назареттеги чиркөө) ж. б. архитекторлор тарабынан тургузулган. 20-кылымдын 2-жарымында Тель-Авивде Ф. Манндын Концерттик залы (3. жана Я. Рехтер, Д. Карми, М. Зархи), «Бейлинсон госпиталы (А. Шарон, Б. Идельсон), 36 кабаттуу «Шалом» соода имараты (И. Яшар, Эйтан) ж. б. курулган. === Кино искусствосу === 1950-ж. комп. мектеби жана аткаруу чеберчилиги өнүгө баштаган. 1948-ж. Израиль филармониясы ачылып, ага караштуу камералык «Рамат-Ган» оркестри, Хайфа симфониялык оркестри, улуттук опера театры, 1950-ж. «Инбал» муз. театры уюштурулат. 1958-жылдан Тель-Авивде Израиль улуттук театры иштейт. Израилдин биринчи толук метраждуу көркөм фильми («Убактылуу элдешүү», реж. А. Амар) 1950-ж. тартылган. Тел-Авивде эки, Иерусалимде бир киностудия иштейт. == Колдонулган адабияттар == * [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074-5 == Булактар == {{Булактар}} == Тышкы шилтемелер == {{Азия өлкөлөрү}} [[Категория:Израиль]] {{stub}} bz6obh79pozgm191rhjzvcqzc88la0g 0 3396 648201 647880 2026-06-11T10:35:30Z Artelow 2286 648201 wikitext text/x-wiki [[Файл:Flag of UNESCO.svg|thumb|ЮНЕСКО.]] '''ЮНЕСКО''' ({{lang-en|UNESCO — '''U'''nited '''N'''ations '''E'''ducational, '''S'''cientific and '''C'''ultural '''O'''rganization}}) - Бириккен Улуттар Уюмунун Билим, Илим жана [[Маданият]] боюнча мекемеси, штаб-квартирасы [[Париж]]де. == Байланыштуу макалалар == * [[Бүткүл дүйнөлүк мурас]] * [[Биосфералык резерват]] {{Бириккен Улуттар Уюму}} [[Категория:ЮНЕСКО| ]] [[Категория:Бириккен Улуттар Уюмунун адистештирилген мекемелери]] sr1n56fu3pz4yb0s7w1fx61u5l8xha2 0 13115 648180 648132 2026-06-11T10:26:51Z Artelow 2286 648180 wikitext text/x-wiki {{stub}} {{Уюм |аталышы = Бириккен Улуттар Уюму |альтернативдик = '''{{lang|en|United Nations}}'''<br> '''Organisation des Nations unies<br> '''{{lang|ar|الأمم المتحدة}}'''<br> '''{{lang|ru|Организация Объединённых Наций}}'''<br> '''Organización de las Naciones Unidas'''<br> '''{{lang|zh|联合国}}''' |background_color = #009edb |аталышынын_түсү = #FFFFFF |логотип = Flag of the United Nations.svg |логотип_туурасы = |колу = [[БУУнун желеги]] |карта1 = United Nations (Member States and Territories).svg |карта1_туурасы = |легенда1 = <div style="text-align:center; padding-left:1em; font-size:90%">{{legend|#009edb|БУУга мүчө мамлекеттер}}</div> |карта2 = |карта2_туурасы = |легенда2 = |мүчөлүк = 193 мүчө өлкө |борбор_түрү = Штаб-квартира |борбору = {{Желек|АКШ}}&nbsp; [[Нью-Йорк]]<br> Кошумча кеңселери:<br> {{Желек|Австрия}}&nbsp; [[Вена]]<ref>[https://www.unov.org/ Отделение Организации Объединенных Наций в Вене]</ref><br> {{Желек|Швейцария}}&nbsp; [[Женева]]<ref>[https://www.unog.ch/ United Nations Office at Geneva]</ref><br> {{Желек|Кения}}&nbsp; [[Найроби]]<ref>[http://www.un-kenya.org/ United Nations Office Nairobi]</ref><br> |түрү = |тилдер = [[Англис тили|англис]], [[Француз тили|француз]], [[Орус тили|орус]], [[Кытай тили|кытай]], [[Араб тили|араб]], [[Испан тили|испан]] тилдери |тил = |башкарма1_орду = '''[[БУУнун баш-катчысы|Баш катчы]]''' |башкарма1_ысымы = {{Желек|Португалия}}&nbsp; [[Антониу Гутерреш]] |башкарма2_орду = '''[[БУУнун Башкы Ассамблеясынын төрагасы]]''' |башкарма2_ысымы = {{Желек|Камерун}} [[Филемон Янг]] |башкарма10_орду= |башкарма10_ысымы = |негиздөөчү1 = [[СССР]], [[АКШ]], [[Тайвань|Кытай Республикасы]], [[УССР]], [[Белорусь ССР]], [[Улуу Британия]], [[Франция]], [[Эфиопия]], [[Индия]], [[Канада]], [[Югославия]], [[Чехословакия]], [[Австралия]], [[Жаңы Зеландия]], [[Нидерланд]], [[Дания]], [[Люксембург]], [[Бельгия]], [[Польша]], [[Норвегия]], [[Греция]], [[Сауд Арабиясы]], [[Египет]], [[Ирак]], [[Сирия]], [[Ливан]], [[Турция]], [[Иран]], [[Аргентина]], [[Боливия]], [[Бразилия]], [[Чили]], [[Колумбия]], [[Коста-Рика]], [[Куба]], [[Доминикана Республикасы]], [[Эквадор]], [[Сальвадор]], [[Гватемала]], [[Гаити]], [[Гондурас]], [[Либерия]], [[Мексика]], [[Никарагуа]], [[Панама]], [[Парагвай]], [[Перу]], [[Филиппин]], [[ТАР]], [[Уругвай]], [[Венесуэла]] |түзүлгөн_окуясы1 = '''БУУнун Уставына кол коюу''' |түзүлгөн_датасы1 = {{date|26|06|1945|1}} |негиздөөчү2 = |түзүлгөн_окуясы2 = '''Уставдын күчүнө кириши''' |түзүлгөн_датасы2 = {{date|24|10|1945|1}} <!-- ... --> |негидөөчү6 = |түзүлгөн_окуясы6 = |түзүлгөн_датасы6 = |жоюлган_окуясы = |жоюлган_датасы = |эскертме1 = |эскертме2 = <!-- ... --> |дарек = |сайт = http://www.un.org/ru/ |уикиказына = [[commons:Category:United_Nations]] |сайты=https://www.un.org/ru/}} '''Бириккен Улуттар Уюму''' ('''БУУ''') — эл аралык тынчтыкты, коопсуздукту колдоо жана бекемдөө, мамлекеттер аралык тынчтык кызматташтыгын өнүктүрүү максатында суверендүү мамлекеттердин ыктыярдуу биригүүсүнүн негизинде түзүлгөн эл аралык уюм. БУУну түзүү антигитлердик коалициялык негизги мамлекеттердин демилгелери менен ишке ашырыла баштаган. БУУнун аткара турган негизги иш чаралары жана түзүлүшү 2-дүйнөлүк согуштун убагында эле (Москвадагы [[СССР]], АКШ, [[Улуу Британия]] мамлекетинин тышкы иштер министрлеринин жыйынында (1943-ж.), Думбартон – [[Оксфорд]] конференциясында (1944-ж.), [[Крым]] (Ялта) конференциясында (1945-ж.), [[Сан-Франциско]] конференциясында (1945-ж.) талкуулана баштаган. Сан-Франциско конференциясында 51 мамлекеттин өкүлдөрү кол койгон (анын ичинен бешөө Коопсуздук Кеңешинин туруктуу мүчөлөрү). [[Файл:UnitedNations.gif|thumb|right|Бириккен Улуттар Уюму негизделүүдө]] БУУнун уставы күчүнө кирген 24-октябрь 1945-жыл – жыл сайын БУУнун түзүлгөн күнү катары белгиленет. БУУнун Уставында бекиген башкы максаттары: эл аралык тынчтыкты жана коопсуздукту коргоо, мамлекеттер аралык кызматташтыкты өнүктүрүү; дүйнө элинин бейкуттугун буза турган ар кандай агрессиялык актыларды, эл аралык талаш-тартыш маселелерин тынчтык жолу менен чечүү жана жөнгө салуу; улуттук өзгөчөлүктөрүн эске алуу менен улуттар арасындагы достукту, тең укуктуулукту өнүктүрүү; [[адам укуктары]] тилине, дилине, [[раса]]сына, [[жыныс]]ына карабастан бардык адамдарга бирдейлигин бекемдөө жана эл аралык маданий, социалдык, экономикалык проблемаларды чечүүдө эл аралык кызматташууну камсыз кылуу. БУУнун Уставында эл аралык кызматташуунун бир нече демократиялык принциптери каралган жана бекитилген: мисалы, * баардык мүчөлөрдүн суверендүү тең укуктуулугу; <br /> * кабыл алган Уставдагы милдеттерди ак ниеттүүлүк жана жоопкерчилик менен аткаруу; <br /> * эл аралык талаш-тартыштарды чечүүдө эл аралык тынчтыкка, коопсуздукка, адилеттүүлүккө коркунуч алып келбей тургандай негизде чечүү. Азыркы учурда БУУда 193 мамлекет мүчө болуп катталган. '''БУУнун башкы органдары:'''<br /> 1. Генералдык Ассамблея;<br /> 2. Коопсуздук Кеңеши; <br /> 3. Экономикалык жана социалдык Кеңеш; <br /> 4. Кам көрүү Кеңеши; <br /> 5. Эл аралык Сот; <br /> 6. Катчылык же Баш катчы, <br /> 7. Адам укуктары боюнча Жогорку комиссар. == Түзүмү == === Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы ассамблеясы === {{негизги макала|БУУ Башкы Ассамблеясы}} === Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңеши === {{Негизги макала|Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңеши}} === Бириккен Улуттар Уюмунун Катчылыгы === {{Негизги макала|Бириккен Улуттар Уюмунун Катчылыгы}} ==== Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысы ==== {{Негизги макала|Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысы}} Катчылыкты Башкы катчы жетектейт, ал Коопсуздук Кеңешинин сунушу боюнча Башкы Ассамблея тарабынан беш жылдык мөөнөткө дайындалат жана кайра шайлануу мүмкүнчүлүгү бар. Учурда БУУнун Коопсуздук Кеңешинин туруктуу мүчөсүнүн жараны Башкы катчы болуп лайындалбайт деген [[жентлмен (жигиттик) макулдашуу]] бар. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! № !! Ысымы !! Өмүр жылдары !! Сүрөт !!Өлкө!! Ыйгарым укуктардын башталышы !! Ыйгарым укуктардын аякташы |- ! '''—''' | [[Глэдвин Жебб]]<br><small>(м.а.)</small>|| 25-апрель 1900 — 24 октябрь 1996 ||[[Файл:Sr. Gladwyn Jebb.jpg|100px]]||{{Өлкө желеги|Улуу Британия}}||24-октябрь 1945<ref name=":0">[https://www.oxforddnb.com/display/10.1093/ref:odnb/9780198614128.001.0001/odnb-9780198614128-e-63251 Oxford Dictionary of National Biography. Jebb, (Hubert Miles) Gladwyn, first Baron Gladwyn]</ref>||1-февраль 1946<ref name=":0" /> |- ! '''1''' | [[Тругве Ли]]|| 16-июль 1896 — 30 декабрь 1968 ||[[Файл:Trygve Lie 1938.jpg|100px]]||{{Өлкө желеги|Норвегия}}||2-февраль 1946<ref name=":1">[https://www.un.org/sg/en/former-sg/trygve-lie UN. Secretary-General. Trygve Lie]</ref>||10-апрель 1952<ref name=":1" /> |- ! '''2''' | [[Даг Хаммаршөлд]]|| 29-июль 1905 — 18-сентябрь 1961 ||[[Файл:Dag Hammarskjöld.jpg|100px]]||{{Өлкө желеги|Швеция}}||10-ноябрь 1952<ref name=":2">[https://www.un.org/sg/en/formersg/dag.shtml UN. Secretary-General. Dag Hjalmar Agne Carl Hammarskjöld]</ref>||18-сентябрь 1961<ref name=":2" /> |- ! '''3''' | [[У Тан]]|| 22-январь 1909 — 25- ноябрь 1974 ||[[Файл:U Thant (1963).jpg|100px]]||[[Файл:Flag of Burma (1948–1974).svg|25px]] [[Мьянма|Бирма]]||30-ноябрь 1961<ref name=":3">[https://www.un.org/sg/en/former-sg/u-thant UN. Secretary-General. U Thant]</ref>||1-январь 1972<ref name=":3" /> |- ! '''4''' | [[Курт Валдхайм]]|| 21-декабрь 1918 — 14- июнь 2007 ||[[Файл:Bundesarchiv Bild 183-M0921-014, Beglaubigungsschreiben DDR-Vertreter in UNO new.png|100px]]||{{Өлкө желеги|Австрия}}||1-январь 1972<ref name=":4">[https://www.un.org/sg/en/former-sg/kurt-waldheim UN. Secretary-General. Kurt Waldheim]</ref>||1-январь 1982<ref name=":4" /> |- ! '''5''' | [[Хавьер Перес де Куэльяр]]|| 19-январь 1920 — 4-март 2020 ||[[Файл:Javier Pérez de Cuéllar (1982).jpg|100px]]||{{Өлкө желеги|Перу}}||1-январь 1982<ref name=":5">[https://www.un.org/sg/en/formersg/javier.shtml UN. Secretary-General. Javier Perez de Cuellar]</ref>||1-январь 1992<ref name=":5" /> |- ! '''6''' | [[Бутрос Бутрос-Гали]]|| 14-ноябрь 1922 — 16- февраль 2016 ||[[Файл:Boutros Boutros-Ghali - 2002 International Women's Day at UNESCO.jpg|100px]]||{{Өлкө желеги|Египет}}||1-январь 1992<ref name=":6">[https://www.un.org/sg/en/former-sg/boutros-boutros-ghali UN. Secretary-General. Boutros Boutros-Ghali]</ref>||1-январь 1997<ref name=":6" /> |- ! '''7''' | [[Кофи Аннан]]|| 8-апрель 1938 — 18- август 2018 ||[[Файл:Kofi Annan 2012 (cropped).jpg|100px]]||{{Өлкө желеги|Гана}}||1-январь 1997<ref name=":7">[https://www.un.org/sg/en/former-sg/kofi-annan UN. Secretary-General. Kofi A. Annan]</ref>||1-январь 2007<ref name=":7" /> |- ! '''8''' | [[Пан Ги Мун]]|| 13-июнь 1944 ||[[Файл:Ban Ki-moon April 2015.jpg|100px]]||{{Өлкө желеги|Түштүк Корея}}||1-январь 2007<ref name=":8">[https://www.un.org/sg/en/formersg/ban.shtml UK. Secretary-General. Ban Ki-moon]</ref>||1-январь 2017<ref name=":8" /> |- ! '''9''' | [[Антонио Гутерриш]]|| 30-апрель 1949 ||[[Файл:António Guterres 2012 (cropped).jpg|100px]]||{{Өлкө желеги|Португалия}}||1-январь 2017<ref>[https://www.un.org/sg/en/content/sg/biography UN. Secretary-General. Biography]</ref>||азыркы учурда |} === Бириккен Улуттар Уюмунун эл аралык соту === {{Негизги макала|Бириккен Улуттар Уюмунун эл аралык соту}} === Бириккен Улуттар Уюмунун Экономикалык жана социалдык кеңеши === {{Негизги макала|Бириккен Улуттар Уюмунун Экономикалык жана социалдык кеңеши}} === Бириккен Улуттар Уюмунун Камкордук боюнча кеңеши === {{Негизги макала|Бириккен Улуттар Уюмунун Камкордук боюнча кеңеши}} === Бириккен Улуттар Уюмунун Почта башкармалыгы === {{Негизги макала|Бириккен Улуттар Уюмунун Почта башкармалыгы}} === Бириккен Улуттар Уюмунун адистештирилген мекемелери === {{Негизги макала|Бириккен Улуттар Уюмунун адистештирилген мекемелери}} == Колдонулган адабияттар == * Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. [[Бишкек]], 2003 * Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. И. Арабаев ат. Кыргыз Мамлекеттик Педагогикалык Университети * Башкы ред. Ү.А. Асанов, Жооптуу ред. А. А. Асанканов * Ред. кеңеш: Ө.Ж. Осмонов (төрага), Т.Н. Өмүрбеков (жооптуу катчысы), А.Ж. Жуманалиев, ж.б. * Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == {{Бириккен Улуттар Уюму}} [[Категория:Тарых]] [[Категория:Эл аралык уюмдар]] [[Категория:Саясат]] [[Категория:БУУ‎| ]] bf7l7jt1sz4q7jic5jxtgrqwq0mpz0f 0 15160 648156 310709 2026-06-10T18:53:35Z EmausBot 2156 исправление двойного перенаправления на [[Иврит тили]] 648156 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Иврит тили]] i9i2y14kxlldwigd0ndpd521yv0q6al 0 20602 648192 647868 2026-06-11T10:33:37Z Artelow 2286 648192 wikitext text/x-wiki [[Файл:World Health Organisation building south face.jpg|250 px|thumb|БДСУнун Женеведагы штаб-квартирасы]] [[Файл:Flag of WHO.svg|250 px|right|thumb|белгиси]] [[Файл:The Soviet Union 1988 CPA 5911 stamp (40th anniversary of World Health Organization. Emblem of WHO).jpg|150 px|right|thumb|[[Почта маркасы]] [[СССР]], [[1988 год]]: 40 лет ВОЗ]] '''Бүткүл Дүйнөлүк саламаттык Сактоо Уюму''' (БДССУ) (''орус''. Всемирная Организация Здравоохранения, ВОЗ, ''англ''. World Health Organization, WHO) — эл аралык медициналык уюм; Бириккен Улуттар Уюмунун атайын мекемеси. 1945-ж. февралда [[Бириккен Улуттар Уюму|БУУнун]] конференциясында бул уюмду түзүү жөнүндө чечим кабыл алынган. 1946-ж. Нью-йоркто 51 өлкөнүн жана эл аралык коомдук уюмдардын өкүлдөрү катышкан саламаттык сактоо боюнча эл аралык конференция БДССУнун уставын иштеп чыккан жана кабыл алган, ошондой эле анын 18 өлкө. 1948-ж. 7-апрелде Убактылуу комиссиясы ишин аяктап, 26 өлкө БДССУнун уставын бекиткен. Бул күн жыл сайын Бүткүл дүйнөлүк ден соолук күнү болуп белгиленет. == БДССУнун түзүмү == * Саламаттык сактоонун бүткүл дүйнөлүк ассамблеясы</br> * Убактылуу комиссиясы</br> * Катчылык(секретариат)</br> БДССУнун жогорку органы — Саламаттык сактоонун бүткүл дүйнөлүк ассамблеясы, анын сессиясы жыл сайын чакырылат. БДССУга 166 өлкө мүчө (1985). БДССУ жугуштуу жана жугушсуз оорулар ([[кургак учук]], венера жана мите оорулары, жүрөк-кан тамыр оорулары, зыяндуу шишиктер жана башка) менен күрөшөт, өнүгүп келе жаткан өлкөлөргө саламаттык сактоо кызматын түзүүдө жана кайра уюштурууда, медициналык кадрларды даярдоо жана билимин өркүндөтүүдө жардам берет. == БДССУнун милдеттери == БДССУнун милдеттерине дары каражаттарынын эл аралык стандартын белгилөө, дары заттардын сапатын, кошумча таасирлерин контролдоо жана наркотиктерге эл аралык көзөмөлдүн медициналык аспектилери; оорулардын эл аралык классификациясын кайрадан карап чыгуу; медициналык илимдердин негизги проблемалары боюнча (токсикология, фармакология, айлана-чөйрө гигиенасы жана башка) изилдөөлөрдү жана саламаттык сактоонун маанилүү маселелерин координациялоо жана башка кирет. Андан тышкары эл аралык карантин иш чараларын жүргүзөт: [[чечек]], кара тумоо,тырышма холера, сары лихорадка оорулары чыкканда токтоосуз эл аралык информация берет, эл аралык санитариялык эрежелерди иштеп чыгып, ал эрежелердин сакталышын көзөмөлдөйт. Журнал, бюллетень жана башка чыгарып турат. == БДССУнун иши == СССРдин демилгеси менен XI Бүткүл дүйнөлүк саламаттык сактоо ассамблеясы кабыл алган чечекти жоготуу программасын ишке ашыруу 1976-ж. бүт жер шарында чечектин жоголушуна алып келди. СССР бул программанын ишке ашырылышы үчүн БДССУнун карамагына 200 млн. доза чечек вакцинасын бекер берген. СССРдин демилгеси боюнча бактериялык жана химиялык куралдарды колдонбоо, кишини атом радиациясынан коргоо, улуттук медициналык кадрларды даярдоо, [[Онкология|онкология]]лык изилдөөлөр боюнча узак убакытка кызматташуу жана башка жөнүндө резолюция кабыл алынган. Бир катар илим-изилдөө институттар башка өлкөлөр менен БДССУнун программасы боюнча изилдөөлөрдү жүргүзөт. 1978-ж. Алматы шаарында алгачкы медициналык-санитариялык жардам уюштуруу боюнча өткөрүлгөн Бүткүл дүйнөлүк конференцияда советтик саламаттык сактоонун жетишкендиктери жана принциптери жогору бааланды. == Колдонулган адабияттар == Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8 {{Бириккен Улуттар Уюму}} [[Категория:Ден соолук]] [[Категория:Дарыгерлик]] [[Категория:Медицина]] [[Категория:Бириккен Улуттар Уюмунун адистештирилген мекемелери]] 53pth42pky5pwc7lokeq6pmc5k72mpb 0 21773 648204 448463 2026-06-11T10:44:53Z Artelow 2286 648204 wikitext text/x-wiki '''Атом энергиясы боюнча эл аралык агенттик''' ('''АЭЭА''') — 1955-жылы негизделген, [[БУУ]] менен макулдашуунун негизинде БУУнун жалпы тутумуна кирген (1956-жылы) өкмөттөр аралык уюм болуп эсептелет. АЭЭАнын ыйгарым укуктары: дүйнөдө атом кубатынын жарандык максатта колдонулушун изилдөөнү, өнүктүрүүнү, иш жүзүндө пайдаланууну жактыруу жана колдоо; өз мүчөлөрүнүн каалоосу боюнча өзара кызмат-ташуусу менен материалдык жабдылуусуна ортомчулук кылуу; атом энергиясын тынчтык максатында колдонулуусун өнүктүрүү максатында материалдар, жабдуулар, кызмат көрсөтүүлөр менен камсыз кылуу; атом энергиясын тынчтык максатында пайдалануу чөйрөсүндөгү илимий-техникалык маалыматтардын алмашуусуна колдоо көрсөтүү; ядролук материалдардын [[согуш]] максатында колдонулушуна бөгөт коюу; бул маселелер боюнча жоопкер болгон БУУ тутумунда турган органдар жана институттар менен бирдикте саламаттык сактоо жана коопсуздук тармагынын ченемдерин аныктоо. == Булактар == *Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 {{Бириккен Улуттар Уюму}} [[Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр]] 7mj93kn0nwbdoaw1nsv3sn2bzwsysrj 0 29242 648193 647879 2026-06-11T10:33:47Z Artelow 2286 648193 wikitext text/x-wiki '''Айыл чарбаны өнүктүрүүнүн эл аралык фонду''' ('''АЧӨЭФ''') — өнүгүп келе жаткан өлкөлөрдүн айыл чарбасын өнүктүрүү үчүн айылдын жакыр калкына багытталган долбоорлорду жана программаларды ишке ашыруу жолу менен кошумча каражаттарды тартуучу БУУнун адистештирилген мекемеси. 1977-жылы уюштурулган. == Булактар == * Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 {{Бириккен Улуттар Уюму}} [[Категория:Бириккен Улуттар Уюмунун адистештирилген мекемелери]] jp5xmolx5fcyrmesphysrae5ybxlkuz 0 29532 648184 629474 2026-06-11T10:30:06Z Artelow 2286 «[[ЮНЕСКО]]» барагына багытталды 648184 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ЮНЕСКО]] 08mtu273dp46msri0o2itt0l9c147dg 0 29631 648166 483983 2026-06-11T08:42:35Z Artelow 2286 Artelow "[[БУУ тутуму]]" барагын "[[Бириккен Улуттар Уюмунун тутуму]]" деп кайра атады 483983 wikitext text/x-wiki '''БУУ тутуму''' — Бириккен Улуттар Уюмун жана анын БУУнун 14 адистештирилген мекемесин өз ичине камтыган эларалык уюмдардын жыйындысы. == Булактар == * Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 [[Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр ]] 95nmrfwsr6w1y9sbnu636h34aaex7ph 648203 648166 2026-06-11T10:42:49Z Artelow 2286 648203 wikitext text/x-wiki '''БУУ тутуму''' — Бириккен Улуттар Уюмун жана анын БУУнун 14 адистештирилген мекемесин өз ичине камтыган эларалык уюмдардын жыйындысы. == Фонддор жана программалар, изилдөө жана окутуу институттары жана башка органдар == == Булактар == * Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 [[Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр ]] 0fbhn75ebecf4xswfjsw4wqrd6vez75 648217 648203 2026-06-11T11:39:57Z Artelow 2286 648217 wikitext text/x-wiki '''Бириккен Улуттар Уюмунун тутуму''' — алты негизги органдардан турат: [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясы|Башкы Ассамблея]], [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңеши|Коопсуздук Кеңеши]], Экономикалык жана Социалдык Кеңеш (ЭКОСОС), Камкордук боюнча Кеңеш, Эл аралык Сот жана Катчылык<ref name="UN System Chief Executives Board for Coordination">{{cite web|title=Who We Are|url=https://www.unsceb.org/content/who-we-are|website=UN System Chief Executives Board for Coordination|access-date=28 January 2018|archive-date=6 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200206203911/http://www.unsceb.org/content/who-we-are|url-status=dead}}</ref>. Мындан тышкары, ага адистештирилген мекемелер жана алар менен байланышкан уюмдар да кирет<ref name="DIRECTORY OF UNITED NATIONS SYSTEM ORGANIZATIONS">{{cite web|title=Directory of United Nations System Organizations|url=https://www.unsceb.org/directory|publisher=United Nations System Chief Executives Board for Coordination|access-date=27 January 2018|archive-date=17 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190917021838/http://www.unsceb.org/directory|url-status=deviated}}</ref>. БУУнун тутумуна өз алдынча башкарылган фонддор жана программалар, илимий-изилдөө жана окутуу институттары, ошондой эле башка көмөкчү түзүмдөр да кирет<ref>{{cite web|title=United Nations System - Agreements with the UN system organizations|date=Sep 19, 2007|url=http://portal.unesco.org/en/ev.php-URL_ID%3D32922%26URL_DO%3DDO_TOPIC%26URL_SECTION%3D201.html|access-date=11 August 2013|publisher=[[ЮНЕСКО]]|archive-date=23 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140223225116/http://portal.unesco.org/en/ev.php-URL_ID%3D32922%26URL_DO%3DDO_TOPIC%26URL_SECTION%3D201.html|url-status=dead}}</ref><ref name="un.org">{{cite web|title=Structure and Organization|url=https://www.un.org/en/aboutun/structure/index.shtml|access-date=22 January 2013|publisher=United Nations|archive-date=Mar 9, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130309180916/https://www.un.org/en/aboutun/structure/index.shtml|url-status=live}}</ref>. Бул уюмдардын айрымдары Бириккен Улуттар Уюму 1945-жылы түзүлгөнгө чейин эле иштеп келген жана кийинчерээк Улуттар Лигасы жоюлгандан кийин БУУнун курамына өткөн. БУУ тутумуна кирген бир катар уюмдардын аткаруучу жетекчилери, ошондой эле расмий түрдө БУУ тутумунун курамына кирбеген Дүйнөлүк соода уюму (ДСУ) Бириккен Улуттар Уюмунун Тутумдук уюмдардын жетекчилеринин координациялык кеңешинде (CEB) орун алышат. БУУнун Башкы катчысы төрагалык кылган бул кеңеш жылына эки жолу чогулуп, БУУ тутумуна кирген уюмдардын ишмердүүлүгүн өз ара шайкеш келтирүү жана координациялоо маселелерин талкуулайт<ref name="Part1">{{cite web|url=http://www.un-ngls.org/orf/documents/publications.en/ngls.handbook/2intro.htm|title=NGLS Handbook - Introduction|publisher=United Nations Non-Governmental Liaison Service|access-date=28 January 2013|quote=The World Trade Organization (WTO) is not officially a part of the UN system ...|archive-date=13 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130513034823/http://www.un-ngls.org/orf/documents/publications.en/ngls.handbook/2intro.htm|url-status=dead}}</ref><ref name="Part2">{{cite web|url=https://www.ungm.org/Info/Organization.aspx|title=UN System of Organizations|access-date=28 January 2013|publisher=United Nations Global Marketplace|quote=... the World Trade Organization, which is not part of the UN system.|archive-url=https://web.archive.org/web/20130312022149/https://www.ungm.org/Info/Organization.aspx|archive-date=12 March 2013|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref><ref name="Part3">{{cite web|url=http://archiwum.parp.gov.pl/doc/iapwg.pdf|title=How to do business with the United Nations|publisher=Polish Ministry of Foreign Affairs|year=2003|access-date=28 January 2013|quote=... the World Trade Organization, which is not part of the UN system.|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222141743/http://archiwum.parp.gov.pl/doc/iapwg.pdf|archive-date=22 February 2014|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref><ref name="CEB">{{cite web|url=http://www.unsceb.org/ceb/about/un|title=The UN System, Chief Executives Board for Coordination|publisher=Unsceb.org|access-date=22 January 2013|archive-date=14 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200214013441/http://www.unsceb.org/ceb/about/un|url-status=dead}}</ref>. == Фонддор жана программалар, изилдөө жана окутуу институттары жана башка органдар == == Колдонулган адабияттар == * Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [https://www.un.org/en/about-us Details of main UN System bodies]{{ref-en}} * [https://www.un.org/en/pdfs/18-00159e_un_system_chart_17x11_4c_en_web.pdf UN System Organizational Chart]{{ref-en}} * [https://www.un.org/en/global-issues Global Issues on the UN Agenda]{{ref-en}} * [http://www.unsceb.org UN System – CEB (Chief Executives Board)]{{ref-en}} * [https://www.un.org/sg/en/content/senior-management-group UN – Senior Management Group]{{ref-en}} * [https://www.un.org/ United Nations]{{ref-en}} {{Бириккен Улуттар Уюму}} [[Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр ]] ngrkw6s3e987jgpilbypb3rxyko1tk9 648220 648217 2026-06-11T11:58:03Z Artelow 2286 648220 wikitext text/x-wiki '''Бириккен Улуттар Уюмунун тутуму''' — алты негизги органдардан турат: [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясы|Башкы Ассамблея]], [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңеши|Коопсуздук Кеңеши]], Экономикалык жана Социалдык Кеңеш (ЭКОСОС), Камкордук боюнча Кеңеш, Эл аралык Сот жана Катчылык<ref name="UN System Chief Executives Board for Coordination">{{cite web|title=Who We Are|url=https://www.unsceb.org/content/who-we-are|website=UN System Chief Executives Board for Coordination|access-date=28 January 2018|archive-date=6 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200206203911/http://www.unsceb.org/content/who-we-are|url-status=dead}}</ref>. Мындан тышкары, ага адистештирилген мекемелер жана алар менен байланышкан уюмдар да кирет<ref name="DIRECTORY OF UNITED NATIONS SYSTEM ORGANIZATIONS">{{cite web|title=Directory of United Nations System Organizations|url=https://www.unsceb.org/directory|publisher=United Nations System Chief Executives Board for Coordination|access-date=27 January 2018|archive-date=17 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190917021838/http://www.unsceb.org/directory|url-status=deviated}}</ref>. БУУнун тутумуна өз алдынча башкарылган фонддор жана программалар, илимий-изилдөө жана окутуу институттары, ошондой эле башка көмөкчү түзүмдөр да кирет<ref>{{cite web|title=United Nations System - Agreements with the UN system organizations|date=Sep 19, 2007|url=http://portal.unesco.org/en/ev.php-URL_ID%3D32922%26URL_DO%3DDO_TOPIC%26URL_SECTION%3D201.html|access-date=11 August 2013|publisher=[[ЮНЕСКО]]|archive-date=23 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140223225116/http://portal.unesco.org/en/ev.php-URL_ID%3D32922%26URL_DO%3DDO_TOPIC%26URL_SECTION%3D201.html|url-status=dead}}</ref><ref name="un.org">{{cite web|title=Structure and Organization|url=https://www.un.org/en/aboutun/structure/index.shtml|access-date=22 January 2013|publisher=United Nations|archive-date=Mar 9, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130309180916/https://www.un.org/en/aboutun/structure/index.shtml|url-status=live}}</ref>. Бул уюмдардын айрымдары Бириккен Улуттар Уюму 1945-жылы түзүлгөнгө чейин эле иштеп келген жана кийинчерээк Улуттар Лигасы жоюлгандан кийин БУУнун курамына өткөн. БУУ тутумуна кирген бир катар уюмдардын аткаруучу жетекчилери, ошондой эле расмий түрдө БУУ тутумунун курамына кирбеген Дүйнөлүк соода уюму (ДСУ) Бириккен Улуттар Уюмунун Тутумдук уюмдардын жетекчилеринин координациялык кеңешинде (CEB) орун алышат. БУУнун Башкы катчысы төрагалык кылган бул кеңеш жылына эки жолу чогулуп, БУУ тутумуна кирген уюмдардын ишмердүүлүгүн өз ара шайкеш келтирүү жана координациялоо маселелерин талкуулайт<ref name="Part1">{{cite web|url=http://www.un-ngls.org/orf/documents/publications.en/ngls.handbook/2intro.htm|title=NGLS Handbook - Introduction|publisher=United Nations Non-Governmental Liaison Service|access-date=28 January 2013|quote=The World Trade Organization (WTO) is not officially a part of the UN system ...|archive-date=13 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130513034823/http://www.un-ngls.org/orf/documents/publications.en/ngls.handbook/2intro.htm|url-status=dead}}</ref><ref name="Part2">{{cite web|url=https://www.ungm.org/Info/Organization.aspx|title=UN System of Organizations|access-date=28 January 2013|publisher=United Nations Global Marketplace|quote=... the World Trade Organization, which is not part of the UN system.|archive-url=https://web.archive.org/web/20130312022149/https://www.ungm.org/Info/Organization.aspx|archive-date=12 March 2013|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref><ref name="Part3">{{cite web|url=http://archiwum.parp.gov.pl/doc/iapwg.pdf|title=How to do business with the United Nations|publisher=Polish Ministry of Foreign Affairs|year=2003|access-date=28 January 2013|quote=... the World Trade Organization, which is not part of the UN system.|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222141743/http://archiwum.parp.gov.pl/doc/iapwg.pdf|archive-date=22 February 2014|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref><ref name="CEB">{{cite web|url=http://www.unsceb.org/ceb/about/un|title=The UN System, Chief Executives Board for Coordination|publisher=Unsceb.org|access-date=22 January 2013|archive-date=14 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200214013441/http://www.unsceb.org/ceb/about/un|url-status=dead}}</ref>. == Фонддор жана программалар, изилдөө жана окутуу институттары жана башка органдар == {| class="wikitable" |+Бириккен Улуттар Уюмунун фонддору жана программалары !№ !Агентсттик !Штаб !Башчысы !Негизделген !Комментарий |- |1 |[[Бириккен Улуттар Уюмунун Өнүктүрүү программасы]] |[[Нью-Йорк]], [[Америка Кошмо Штаттары]] |[[Ахим Штайнер]] |1965 | |- |2 |[[ЮНИСЕФ|Бириккен Улуттар Уюмунун Балдар фонду]] |[[Нью-Йорк]], [[Америка Кошмо Штаттары]] |Генриетта Х. Фор |1946 | |- |3 |Бириккен Улуттар Уюмунун Капиталды өнүктүрүү фонду |[[Нью-Йорк]], [[Америка Кошмо Штаттары]] |Марк Бихлер |1966 | |- |4 |Дүйнөлүк азык-түлүк программасы |[[Рим]], [[Италия]] |Дэвид Бисли |1963 | |- |5 |Бириккен Улуттар Уюмунун Айлана-чөйрө боюнча программасы |[[Найроби]], [[Кения]] |Ингер Андерсен |1972 | |- |6 |Бириккен Улуттар Уюмунун Аялдарды өнүктүрүү фонду |[[Нью-Йорк]], [[Америка Кошмо Штаттары]] |Инес Альберди |1976 | |- |7 |[[Бириккен Улуттар Уюмунун качкындар боюнча Жогорку комиссары]] |[[Женева]], [[Швейцария]] |Филиппо Гранди |1951 | |- |8 |Бириккен Улуттар Уюмунун АИВ/КИЖС боюнча биргелешкен программасы |[[Женева]], [[Швейцария]] |Мишель Сидибе |1994 | |- |9 |Бириккен Улуттар Уюмунун Калк фонду |[[Нью-Йорк]], [[Америка Кошмо Штаттары]] |Бабатунде Осотимехин |1969 | |- |10 |Бириккен Улуттар Уюмунун Калктуу конуштар боюнча программасы |[[Найроби]], [[Кения]] |Маймуна Мохд Шариф |1978 | |- |11 |Бириккен Улуттар Уюмунун Ыктыярчылары |[[Бонн]], [[Германия]] |Ричард Диктус |1978 | |- |12 |Бириккен Улуттар Уюмунун Палестиналык качкындарга жардам көрсөтүү жана иштерди уюштуруу боюнча Жакынкы Чыгыш агенттиги |[[Газа]], Палестина [[Амман]], [[Иордания]] |Пьер Кренбюль |1949 | |- |13 |Бириккен Улуттар Уюмунун Гендердик теңчилик жана аялдардын укуктарын жана мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүү боюнча түзүмү |[[Нью-Йорк]], [[Америка Кошмо Штаттары]] |Фумзиле Мламбо-Нгкука |2010 | |} == Колдонулган адабияттар == * Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [https://www.un.org/en/about-us Details of main UN System bodies]{{ref-en}} * [https://www.un.org/en/pdfs/18-00159e_un_system_chart_17x11_4c_en_web.pdf UN System Organizational Chart]{{ref-en}} * [https://www.un.org/en/global-issues Global Issues on the UN Agenda]{{ref-en}} * [http://www.unsceb.org UN System – CEB (Chief Executives Board)]{{ref-en}} * [https://www.un.org/sg/en/content/senior-management-group UN – Senior Management Group]{{ref-en}} * [https://www.un.org/ United Nations]{{ref-en}} {{Бириккен Улуттар Уюму}} [[Категория:БУУ]] fkovw6my8zystc934571igmk887ne27 0 29632 648168 401122 2026-06-11T08:43:20Z Artelow 2286 Artelow "[[БУУ уставы]]" барагын "[[Бириккен Улуттар Уюмунун уставы]]" деп кайра атады 401121 wikitext text/x-wiki '''БУУ уставы''' – Экинчи дүйнөлүк согуш маалында гитлердик биримдикке каршы коалициянын зордөөлөт мамлекеттери ([[СССР]], [[АКШ]], [[Улуу Британия]], [[Франция]], [[Кытай]]) тарабынан иштелип чыгып, 1945-жылдын 25-июнунда 50 өлкөнүн өкүлдөрү катышкан [[Сан-Франциско (Калифорния)|Сан-Францискодогу]] [[Сан-Франциско Конференциясы|Конференцияда]] бир добуштан кабыл алынган көп тармактуу эларалык келишим. Устав алгы сөздөн, 19 главадан, 111 статьядан жана [[БУУ|БУУнун]] Эларалык Сотунун Статутунан турат. Уставда анын баардык мүчөлөрүнүн эгемен теңчилиги; зор дөөлөт мамлекеттердин – БУУнун Коопсуздук кеңешинин туруктуу мүчөлөрүнүн бирдей пикири ([[бөгөт коюу укугу]]); анын баардык мүчөлөрүнүн өзүнө жүктөлгөн милдеттенмелерди акниеттүүлүк менен аткаруусу; эларалык талаш-тартыштарды тынчтык жолу менен чечүү; БУУ мүчөлөрүнүн кандай гана мамлекет болбосун, анын аймактык колтийгистигине жана саясий көзкарандысыздыгына каршы корутуп-үркүтүүдөн же күч колдонуудан баштартышы; баскынчыларга каршы мажбурлоо чараларын колдонуу боюнча иш-аракеттерге БУУнун көмөк көрсөтүүсү; БУУнун мамлекеттердин ички иштерине кийлигишпөөсү. Устав БУУ мүчөлүгүнө кабыл алуу тартибин, башкы органдардын (Башкы Ассамблеянын, Коопсуздук Кеңешинин, Камкордук боюнча Кеңешинин, Эларалык Соттун, Катчылыктын) түзүмү менен иш-милдетин жөнгө салат; зарыл болуучу көмөкчү органдарды түзүү укугу (7-статья); эларалык талаштарды тынчтык жолу менен чечүү; БУУнун тынчтыкка коркунуч туулгандагы, тынчтык бузулгандагы, баскынчылык болгондогу иш-аракети; аймактык эларалык уюмдар менен макулдашуулардын ж. б. БУУ иштери боюнча маселелердин укуктук статусу. == Колдонулган адабияттар == * [[Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү]]. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 == Шилтемелер == * [https://www.un.org/en/about-us/un-charter/full-text БУУ Уставы] [[Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр ]] pjk8p1u3dtshnza0jjkpumiv733nq3i 0 29633 648187 647848 2026-06-11T10:31:15Z Artelow 2286 648187 wikitext text/x-wiki '''БУУнун эл аралык соту''' — БУУнун 6 башкы органдарынын бири жана ушул уюмдун башкы сот органы. 1945-жылдын 26-июнунда кол коюлуп, 1945-жылдын 24-октябрында күчүнө кирген БУУнун эл аралык сотунун статуту БУУ уставынын ажырагыс бөлүгүн түзөт. Сот анын макамына ылайык өз аттарынан чыгуучу 15 судьядан турат. Сот тарабынан каралган иштердин тараптары мамлекет гана боло алат. БУУ Э. с-нун юрисдикциясы ар бир конкреттүү ишке карата талашкан тараптардын атайын макулдашууларына байланыштуу, болбосо мамлекеттин ушул органдын юрисдикциясын кабылдоосу жөнүндө билдирүүсүнөн улам пайда болот. Жайгашкан жери – [[Гаага]] (Нидерланддар). == Булактар == * Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 {{Бириккен Улуттар Уюму}} [[Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр ]] 0u6mzi1dh1tn1vovfzebob6aihiqaua 0 29635 648181 617441 2026-06-11T10:28:10Z Artelow 2286 «[[Бириккен Улуттар Уюмунун адистештирилген мекемелери]]» барагына багытталды 648181 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Бириккен Улуттар Уюмунун адистештирилген мекемелери]] 31g4nyugq2gks18vvao1jy794uul2ye 0 29637 648186 648123 2026-06-11T10:31:00Z Artelow 2286 648186 wikitext text/x-wiki '''Буунун башкы ассамблеясы''' – БУУнун башкы органдарынын бири. Ал мүчө болгон мамлекеттерден туруп, БУУ Уставы боюнча баардыгы бирдей укукка ээ. Ал кеңири укуктарга ээ. БУУ Уставына ылайык, ал баардык маселени же ишти, анын ичинде БУУнун башка баардык органдарына ишмилдеттери менен ыйгарым укуктарына тийешелүү маселелерди, алтургай, 12-статьяда каралгандардан сырткары, ушу сыяктуу баардык маселелер же иштер боюнча БУУ мүчөлөрү жана/же БУУнун Коопсуздук кеңешине кеңеш берүү менен, аны талкуулай алат (10-ст.). Эларалык тынчтыкты жана коопсуздукту колдоо, анын ичинде куралсыздандыруу жана куралданууну жөнгө салуу, ал маселелер боюнча өзүнүн кеңешин берүү ишчараларынын жалпы принциптерин кароо ыйгарым укугуна ээ. Каалаган мамлекет же Коопсуздук Кеңеши алдыга койгон эларалык тынчтыкты жана коргоого тийешелүү баардык маселелерди талкуулап чыгып, ал маселелер боюнча кызыкдар мамлекеттер менен Коопсуздук Кеңешине кеңеш берүүгө да акылуу. Коопсуздук Кеңешинин кепилдик сунушу боюнча БУУнун Башкы катчысы шайланат. БУУга жаңы мүчөлөр кабыл алынат, мүчө мамлекеттердин аргандай укуктары менен артыкчылыктары токтотулат. == Колдонулган адабияттар == * [[Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү]]. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 {{Бириккен Улуттар Уюму}} [[Категория:Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясы]] i14ttlbsid8f5wr81288uangpbrrkbg 0 29641 648188 647839 2026-06-11T10:31:29Z Artelow 2286 648188 wikitext text/x-wiki '''Буунун Коопсуздук Кеңеши''' – БУУнун туруктуу иштөөчү башкы саясий органы, БУУнун уставы боюнча ага эл аралык тынчтыкты жана коопсуздукту камсыз кылуу боюнча башкы жоопкерчилик жүктөлгөн. БУУга мүчө өлкөлөрдүн өкүлчүлүгүнүн негизинде иштейт. Ал 15 мүчөдөн турат, алардын бешөө туруктуу мүчө болуп саналат (Орусия, АКШ, Улуу Британия, Франция жана Кытай). БУУнун Коопсуздук Кеңеши белгиленген тартипте кабыл алган чечимдер БУУга мүчө баардык мамлекеттер үчүн милдеттүү болуп саналат. БУУнун Коопсуздук Кеңеши эл аралык тирешүүлөргө алып келиши мүмкүн болгон баардык талаштарды иликтөөгө, мындай талаштарды жөнгө салуунун жол-жоболору жана усулдары боюнча сунуштарды берүүгө, БУУга жаңы мүчөлөрдү кабыл алуу же БУУдан чыгаруу жөнүндө сунуш кылууга, тынчтыкты бузган же баскынчылык актысын жасаган мамлекетке карата мажбурлоо чараларын көрүү, анын ичинде куралдуу күчтөрдү колдонуу тууралуу чечим кабыл алууга укуктуу. Олуттуу маселелер боюнча чечимдер көпчүлүк 9 добуш менен кабыл алынат, мында БУУнун Коопсуздук Кеңешинин туруктуу мүчөлөрүнүн бири да каршы добуш бербөөгө тийиш (кара:[[Бир добуштуулук принциби]]). == Колдонулган адабияттар == * [[Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү]]. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 {{Бириккен Улуттар Уюму}} {{БУУ Коопсуздук Кеңеши}} [[Категория:Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңеши]] pa2h2xfz6qw57u37tap0tz2doosmr33 0 29643 648205 617444 2026-06-11T10:49:02Z Artelow 2286 Artelow "[[БУУнун эл аралык соода укугу боюнча комиссиясы]]" барагын "[[Бириккен Улуттар Уюмунун эл аралык соода укугу боюнча комиссиясы]]" деп кайра атады 617444 wikitext text/x-wiki '''БУУнун эл аралык соода укугу боюнча комиссиясы''' ({{Lang-en|United Nations Commission on International Trade Law}}, '''UNCITRAL''') ― [[БУУ Башкы Ассамблеясы|БУУнун Башкы Ассамблеясынын]] 1966-жылы эл аралык соода укугунун өнүгүүсүнө көмөк көрсөтүү максатында түзүлгөн жардамчы органы. ЮНСИТРАЛ башка актылардын катарында 1974-ж. Товарларды эларалык сатуу-сатып алуу доонун эскиргендиги жөнүндө конвенцияны, 1980-жылы ага карата оңдоолор жөнүндө Протоколду, 1978-жылы ― Деңизде жүк ташуу жөнүндө конвенцияны, 1980-жылы ― БУУнун товарларды сатуу-сатып алуу жөнүндө эл аралык келишимдери жөнүндө конвенцияны даярдаган. == Колдонулган адабияттар == * [[Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү]]. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 {{Интервикисиз}} [[Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр ]] l18xq3y34twof3ikm4qcbql5yhvlzep 648207 648205 2026-06-11T10:49:16Z Artelow 2286 648207 wikitext text/x-wiki '''БУУнун эл аралык соода укугу боюнча комиссиясы''' ({{Lang-en|United Nations Commission on International Trade Law}}, '''UNCITRAL''') ― [[БУУ Башкы Ассамблеясы|БУУнун Башкы Ассамблеясынын]] 1966-жылы эл аралык соода укугунун өнүгүүсүнө көмөк көрсөтүү максатында түзүлгөн жардамчы органы. ЮНСИТРАЛ башка актылардын катарында 1974-ж. Товарларды эларалык сатуу-сатып алуу доонун эскиргендиги жөнүндө конвенцияны, 1980-жылы ага карата оңдоолор жөнүндө Протоколду, 1978-жылы ― Деңизде жүк ташуу жөнүндө конвенцияны, 1980-жылы ― БУУнун товарларды сатуу-сатып алуу жөнүндө эл аралык келишимдери жөнүндө конвенцияны даярдаган. == Колдонулган адабияттар == * [[Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү]]. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 {{Интервикисиз}} {{Бириккен Улуттар Уюму}} [[Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр ]] pqjyw92htbi8a50fxfgq73axvshng4k 0 33476 648208 452748 2026-06-11T10:50:50Z Artelow 2286 Artelow "[[Соода жана өнүктүрүү боюнча БУУнун конференциясы]]" барагын "[[Бириккен Улуттар Уюмунун Соода жана өнүктүрүү боюнча конференциясы]]" деп кайра атады 452748 wikitext text/x-wiki '''Соода жана өнүктүрүү боюнча БУУнун конференциясы''' ('''ЮНКТАД''') — эл аралык соода уюму болуп саналбаган БУУ Башкы Ассамблеясынын органы. 1964-жылы түзүлүп, 168 мүчө өлкөсү бар. Негизги милдети — эл аралык сооданын өнүгүшүнө, мамлекеттер ортосундагы тең укуктуу өз ара пайдалуу кызматташтыкка колкабыш кылуу, эл аралык экономикалык мамилелерди арттыруу боюнча сунуштарды иштеп чыгуу ж. б. у. с. ЮНКТАДда топтук принципте иштөө кабыл алынган: мүчө-мамлекеттер социалдык-экономикалык жана географиялык принцип боюнча өз ара 4 топко бөлүнгөн. ЮНКТАД чечими резолюция, билдирүү таризинде кабыл алынып, сунуштама мүнөзүндө болот. ЮНКТАД калкасында көп тараптуу макулдашуулар менен конвенциялар иштелип чыгат. == Булактар == * Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 [[Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр ]] 2tlvpj673v8eqwg7x8g2iz4uhe5xco6 648210 648208 2026-06-11T10:51:01Z Artelow 2286 648210 wikitext text/x-wiki '''Соода жана өнүктүрүү боюнча БУУнун конференциясы''' ('''ЮНКТАД''') — эл аралык соода уюму болуп саналбаган БУУ Башкы Ассамблеясынын органы. 1964-жылы түзүлүп, 168 мүчө өлкөсү бар. Негизги милдети — эл аралык сооданын өнүгүшүнө, мамлекеттер ортосундагы тең укуктуу өз ара пайдалуу кызматташтыкка колкабыш кылуу, эл аралык экономикалык мамилелерди арттыруу боюнча сунуштарды иштеп чыгуу ж. б. у. с. ЮНКТАДда топтук принципте иштөө кабыл алынган: мүчө-мамлекеттер социалдык-экономикалык жана географиялык принцип боюнча өз ара 4 топко бөлүнгөн. ЮНКТАД чечими резолюция, билдирүү таризинде кабыл алынып, сунуштама мүнөзүндө болот. ЮНКТАД калкасында көп тараптуу макулдашуулар менен конвенциялар иштелип чыгат. == Булактар == * Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 {{Бириккен Улуттар Уюму}} [[Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр ]] kndmld97oh6ji3vv57uau21iukiefh2 0 34547 648194 647877 2026-06-11T10:33:57Z Artelow 2286 648194 wikitext text/x-wiki {{Уюм |аталышы = Эл аралык валюта фонду |альтернативдик = International Monetary Fund (IMF) |логотип = IMF building HR.jpg |карта1 = IMF nations.svg |легенда1 = Эл аралык валюта фондуна мүчө мамлекеттер |мүчөлүк = 190 (189 таанылган мамлекеттер жана [[Косово]])<ref>[https://www.imf.org/en/Countries IMF Country Information]</ref><ref>[https://www.reuters.com/article/imf-worldbank-andorra-idUSL1N2H722E/ Andorra becomes IMF's 190th member as coronavirus pandemic hits tourist entries]</ref> |борбор_түрү = Штаб-квартира |борбору = {{Өлкө желеги|АКШ}}, [[Вашингтон]] |тил = [[англис тили]] |түрү = БУУнун адистештирилген уюму |башкарма1_орду = Башкаруучу директор |башкарма1_ысымы = Кристалина Георгиева<ref>[https://ria.ru/20190925/1559131689.html РИА новости. Кристалину Георгиеву официально избрали главой МВФ]</ref> |түзүлгөн_окуясы1 = Эл аралык валюта фондунун хартиясынын түзүү |түзүлгөн_датасы1 = [[22-июль]], [[1944-жыл]] |түзүлгөн_окуясы2 = Эл аралык валюта фонду расмий түзүү |түзүлгөн_датасы2 = [[27-декабрь]], [[1945-жыл]] |түзүлгөн_окуясы3 = Ишин баштоо |түзүлгөн_датасы3 = [[1-март]], [[1947-жыл]] |викиказына = Category:International_Monetary_Fund |сайты = www.imf.org }} '''Эл аралык валюта фонду''' ('''ЭВФ''', {{Lang-en|International Monetary Fund (IMF)}}) ― эл аралык валюталык-каржы уюму, [[Бириккен Улуттар Уюму|БУУнун]] адистештирилген мекемеси. Эл аралык сооданын жана валюталык кызматташтыктын өнүгүшүнө көмөктөшүү менен валюталык курстарды жөнгө салуунун ченемдерин аныктайт жана алардын сакталышын көзөмөлдөйт; валюталык паритеттердин туруктуулугун кармап турат, төлөөнүн көп тараптуу тармагын иштеп чыгат жана валюталык чектөөлөрдү жоёт, ошондой эле өзүнүн мүчөлөрүнө төлөм баланстарынын тең салмаксыздыгына байланыштуу болгон валюталык кысталыштарда кредиттик ресурстарды берет. 1944-жылы Бреттон-Вудс эл аралык валюталык-каржы конференциясында түзүлгөн. == Колдонулган адабияттар == *[[Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү]]. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 == Булактар == {{Булактар}} {{Бириккен Улуттар Уюму}} [[Категория:Бириккен Улуттар Уюмунун адистештирилген мекемелери]] nvujna3l84bginw0thbv4xxerehjcii 0 34553 648195 647871 2026-06-11T10:34:11Z Artelow 2286 648195 wikitext text/x-wiki '''Эл аралык деңиз уюму''' ― эларалык өкмөттөр аралык уюм, БУУнун адистештирилген мекемеси. Ал 1959-жылдан тарта иш жүргүзүп келет. ЭДУ эларалык соода кемечилигине тийиштүү техникалык маселелер боюнча кызматташуу жана маалымат алмашып туруу үчүн аппарат катары кызмат кылат. Эларалык соода кемечилигине тийиштүү өкмөттөр тарабынан кабыл алынган аргандай кысым көрсөтүүлөр менен чектөөлөрдү жокко чыгарууга, ошондой эле деңизде жүрүүнүн коопсуздук ченемдерин (а. и. экономикалык) кабыл алууга көмөктөшөт. ЭДУ конвенцияларды жана башка документтерди (сунуштарды, кодекстерди, колдонмолорду, акыл-насааттарды) иштеп чыгат. == Колдонулган адабияттар == *[[Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү]]. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 {{Бириккен Улуттар Уюму}} [[Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр ]] [[Категория:Бириккен Улуттар Уюмунун адистештирилген мекемелери]] gkh94f90wahh4a1td06oearz76gbsp8 0 34555 648196 647872 2026-06-11T10:34:20Z Artelow 2286 648196 wikitext text/x-wiki '''Эл аралык жарандык авиация уюму''' ('''ЭЖАУ''') — БУУнун адистештирилген мекемеси, жарандык авиациянын баардык иштери боюнча мамлекеттердин эл аралык кызматташуусун уюштурат жана ыраатка салат. ЭЖАУга 190 мамлекет кирет. ЭЖАУнун уюштуруу актысы — Эл аралык жарандык авиация жөнүндөгү 1944-жылкы конвенция, анын текстине жобо киргизилип, ал уставды түзөт. ЭЖАУнун максаты: эл аралык учак жол-жоболору менен усулдарын иштеп чыгуу, эл аралык учак унаа каражаттарын ыраатка салуу жана өнүктүрүүгө көмөк көрсөтүү, учуу-техникалык эрежелерин өркүндөтүү, учуунун коопсуздугун камсыз кылуу ж. б. == Булактар == *Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 {{Бириккен Улуттар Уюму}} [[Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр ]] [[Категория:Бириккен Улуттар Уюмунун адистештирилген мекемелери]] orrkk5xz0j7ygszmli9mvzpswmfjg4q 0 34561 648197 647874 2026-06-11T10:34:38Z Artelow 2286 648197 wikitext text/x-wiki '''Эл аралык каржы корпорациясы''' ('''ЭКК''') — Дүйнөлүк банк тобунун мүчөсү; БУУнун адистештирилген мекемеси болуп саналган юридикалык жана каржы жагынын көз карандысыз эл аралык уюм. ЭККнын максаты — жеке капиталдын инвестицияларын чет өлкөлөргө, көбүнесе жаңыдан өнүгүп келаткан өлкөлөргө, акыркы жылдары Чыгыш Европа өлкөлөрүнө тартуу жолу менен, мүчө-өлкөлөрдүн экономикалык жактан өнүгүшүнө таасир этүү. == Булактар == *Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 {{Бириккен Улуттар Уюму}} [[Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр ]] [[Категория:Бириккен Улуттар Уюмунун адистештирилген мекемелери]] tbpyonnld32gbuzpza78uflizadxzsb 0 34618 648199 647873 2026-06-11T10:34:57Z Artelow 2286 648199 wikitext text/x-wiki '''Эл аралык эмгек уюму''' ('''ЭЭУ''', {{Lang-en|International Labour Organization (ILO)}}) ― 1919-жылы түзүлгөн өкмөттөр аралык уюм. 1946-жылы ЭЭУ БУУнун эң алгачкы адистештирилген мекемеси болуп калган. 2005-жылга карата ЭЭУга 178 мамлекет (анын ичинде КР да) кирет. ЭЭУ эмгек шартын коргоо жана жакшыртуу, жумуш менен толук камсыз кылуу, жашоо-турмуш деңгээлин жогорулатуу, ишкерлер менен эмгекчилердин өзара кызматташуусун чыңдоо максатында өкмөттөрдү, ишкерлерди, эмгекчилерди теңдеш абалда бириктирип турат. Конвенциялар менен сунуштарды иштеп чыгат. ЭЭУ түзүмүн: Эларалык эмгек жыйыны, Административдик кеңеш, Эларалык эмгек бюросу, үч тараптуу комитеттер, аймактык жана атайын жыйындар түзөт. == Колдонулган адабияттар == *[[Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү]]. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 {{Бириккен Улуттар Уюму}} [[Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр ]] [[Категория:Бириккен Улуттар Уюмунун адистештирилген мекемелери]] 46d0ta1w8vsyyx8raib3uxvvq31xvyh 0 49847 648161 647979 2026-06-11T04:04:02Z Born Nomad 47370 648161 wikitext text/x-wiki {{stub}} '''Аламүдүн ГЭСтер каскады''' - [[Кыргызстан|Кыргызстандын]] [[Чүй облусу|Чүй облусундагы]] [[Батыш Чоң Чүй каналы|Батыш Чоң Чүй каналында]] жайгашкан, 8 чакан [[Гидроэлектростанция|гидроэлектростанциядан]] турган каскад. Анын өткөрүмдүүлүгү 60 м³/с. Каскаддын аныкталган жалпы кубаттуулугу - 29,78 миң кВт. Кыркадагы бардык электр чордондор бири-бири менен жана Кыргыз энергетикалык системасы менен чыңалуусу 35 кВт электр тармагы (сеть) аркылуу байланышкан. == Лебединовка ГЭСи == {{Негизги макала|Лебединовка ГЭСи}} '''Лебединовка ГЭСи''' Аламүдүн ГЭСтер каскадынын башкы баскычы жана эң кубаттуу станциясы болуп саналат. Ал [[Бишкек]] шаарында Аламүдүн-1 кичи районунун чыгышында Батыш ЧЧКда жайгашкан. Станция эки кезекте курулган: биринчи гидроагрегат 1943-жылы, экинчиси 1948-жылы ишке киргизилген. Бул чакан ГЭСтин долбоору «Гидропроект» институтунун Орто Азия бөлүмү тарабынан иштелип чыккан. ГЭСтин орнотулган кубаттуулугу 7,6 МВт, орточо жылдык элект энергиясын өндүрүүсү 65 млн кВт/саатты түзөт<ref>https://openinframap.org/stats/area/Kyrgyzstan/plants/178594213</ref>. 2025-жылы ГЭСтин реконструкциялоо иштери башталган. Долбоордун алкагында станциянын кубаттуулугун 7,6 МВттан 9,2 МВтка чейин жогорулатуу жана аны иштөө мөөнөтүн узартуу каралган. Реконструкцияны 2027-жылдын аягына чейин аяктоо пландалууда<ref>https://economist.kg/all/2025/02/18/liebiedinovskuiu-ges-modierniziruiut-k-kontsu-2027-ghoda-na-eto-potratiat-eu13-8-mln/</ref>. == Кичи Аламүдүн ГЭСи == ГЭС 1929-жылы пайдаланууга берилген жана [[Кыргызстан|Кыргызстандагы]] алгачкы гидроэлектростанциялардын бири болуп саналат. Станциянын орнотулган кубаттуулугу 0,4 МВт, орточо жылдык элект энергиясын өндүрүүсү 2 млн кВт/саатты түзөт<ref>https://www.carecprogram.org/uploads/Presentation-KGZ-ru.pdf</ref>. == Аламүдүн-1 ГЭСи == ГЭС 1945-жылы пайдаланууга берилген. Станциянын орнотулган кубаттуулугу 2,2 МВт, орточо жылдык элект энергиясын өндүрүүсү 18 млн кВт/саатты түзөт. <ref>https://www.carecprogram.org/uploads/Presentation-KGZ-ru.pdf</ref> == Аламүдүн-2 ГЭСи == ГЭС 1948-жылы пайдаланууга берилген. Станциянын орнотулган кубаттуулугу 2,5 МВт, орточо жылдык элект энергиясын өндүрүүсү 20 млн кВт/саатты түзөт. <ref>https://www.carecprogram.org/uploads/Presentation-KGZ-ru.pdf</ref> == Аламүдүн-3 ГЭСи == ГЭС 1951-жылы ишке киргизилген. Станциянын орнотулган кубаттуулугу 2,1 МВт, орточо жылдык өндүрүшү 20 млн кВт/сатты түзөт<ref>https://www.carecprogram.org/uploads/Presentation-KGZ-ru.pdf</ref>. == Аламүдүн-4 ГЭСи == ГЭС 1952-жылы ишке киргизилген. Станциянын кубаттуулгу 2,1 МВт жана орточо жылдык өндүрүшү 17 млн кВт/сатты түзөт<ref>https://web.archive.org/web/20140413125302/http://www.chakanges.kg/ges-4/index.php</ref>. == Аламүдүн-5 ГЭСи == == Аламүдүн-6 ГЭСи == == Колдонулган адабияттар == * “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1 == Булактар == {{Булактар}} == Тышкы шилтемелер == * [http://www.energo-es.kg/ «Электр станциялары» ААКнын расмий сайты] * [http://www.energo-es.kg/ Чакан ГЭС ААКнын расмий сайты] * [https://minenergo.gov.kg/ Кыргыз Республикасынын Энергетика министрлигинин расмий сайты] [[Категория:Кыргызстан]] [[Категория:Кыргызстандын ГЭСтери]] 68cfn97bhdezi5k2ql8c4r9w5xn76bk 0 51885 648190 647869 2026-06-11T10:33:17Z Artelow 2286 648190 wikitext text/x-wiki '''Бүткүл Дүйнөлүк Интеллектуалдык Менчик Уюму''' (БИМУ; World intellectual Property Organisation, WIPO) – Эл аралык өкмөттөр аралык уюм, БУУнун адистештирилген мекемеси. 1967-ж. Стокгольм конвенциясына ылайык түзүлгөн. Жайгашкан жери Женева. Мүчө мамлекеттеринин саны 147 (1995). Кыргызстан БИМУнун мүчөсү. Париж же Берн союзуна, ошондой эле БУУга же анын адистештирилген мекемелеринин бирине мүчө, же Эл аралык сот статусунун катышуучусу, же Генералдык Ассамблея тарабынан БИМУ конвенциясына кошулууга чакырылган бардык эле мамлекеттер БИМУга мүчө боло алышат. Интеллектуалдык менчикке өнөр жайлык менчикке (ойлоп табуулар, товардык белгилер, товардын жасалыш булактары, өнөр жай үлгүлөрү, моделдер) укуктар жана адабий, музыкалык, көркөм өнөр, фотографиялык, кинематографиялык жана аудиовизуалдык чыгармаларга автордук укуктар кирет. БИМУнун расмий максаты мамлекеттердин кызматташтыгы жана катышуучу өлкөлөр тарабынан түзүлгөн союздар ортосунда администрациялык өз ара аракеттенүүсү аркылуу интеллектуалдык менчикти коргоого өбөлгө түзүү болуп саналат. БИМУнун жетекчи органдары Генералдык ассамблея, конференция, координация боюнча [[комитет]], Эл аралык бюро, өнөр жайлык менчик тууралуу маалымат боюнча туруктуу комитет. Генералдык ассамблея эки жылда бир жолу уюмдун саясатын талкуулоого, бюджетти бекитүүгө жана генералдык директорду 6 жылга шайлоого чакырылат. Эл аралык бюрону БИМУ секретариатын генералдык директор башкарат, уюмду администрациялык -техникалык тейлөөнү камсыз кылат, Эл аралык каттоо кызматынын (патенттер, товардык белгилер, өнөр жай үлгүлөрү же моделдер, аудиовизуалдык чыгармалар) ишин жетектейт. Өнөр жайлык менчик тууралуу маалымат боюнча туруктуу комитет патент маалыматынын бардык чөйрөсүндө мамлекеттердин кызматташтыгын жүзөгө ашырат. Комитетке Патенттик кооперация жөнүндө келишимге жана Эл аралык патент классификациясы союзуна мүчө өлкөлөрдүн, ошондой эле Париж союзунун мүчөлөрү (ыктыярдуу түрдө) кирет. Интеллектуалдык менчиктин Бүткүл дүйнөлүк уюмунун жогорку сыйлыгы Алтын медалын Кыргызстандан бир топ ойлоп чыгаруучулар жана чыгармачыл ишмерлер алышкан. Алар: ойлоп чыгаруучулар А. Акаев, А. С. Кривовязюк (2001), Ү Асанов, 3. Д. Ашубаева, Э. М. Худайбергенова (2002), Р. Оморов (2003), О. Абдраимов (2004), В. С. Энгелъшт (2006); чыгармачыл ишмерлер [[Айтматов Чыңгыз Төрөкулович|Ч. Айтматов]] (2003), Э. Ибраев, Т. Садыков (2004), С. Жусуев, С. Токтакунова (2005), М. А. Бегалиев, Т. Касымбеков (2006). [[Категория: Эл аралык уюмдар]] [[Категория:Бириккен Улуттар Уюмунун адистештирилген мекемелери]] == Колдонулган адабияттар == * [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055 -4 {{Бириккен Улуттар Уюму}} 754q2mr3mwh0mrkoi38m0vniigg9ym1 0 51886 648191 647867 2026-06-11T10:33:26Z Artelow 2286 648191 wikitext text/x-wiki '''Бүткүл Дүйнөлүк Метеорология Уюму''' – метеорологиялык байкоолорду, изилдөөлөрдү өркүндөтүү, улуттук метеорология менен гидрометеорология иштерин координациялоо боюнча Эл аралык кызматташтыкты арттыруу максатын көздөгөн бүткүл дүйнөлүк уюм. 1951-ж. БУУнун алдында уюшулган, ага 187 мамлекет мүчө (2005-ж.). Жогорку органы метеорологиялык конгресс, 4 жылда бир жолу чакырылат. Иш жүргүзүүчү органы Секретариат, Женевада (Швейцария). [[Категория:Эл аралык уюмдар]] [[Категория:Бириккен Улуттар Уюмунун адистештирилген мекемелери]] == Колдонулган адабияттар == * [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055 -4 {{Бириккен Улуттар Уюму}} 84e8qhdjch8uuxbffmr01oz3qygfl2p 0 76423 648155 236050 2026-06-10T18:53:25Z EmausBot 2156 исправление двойного перенаправления на [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясы]] 648155 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясы]] gfnnlpu8elmkxd58trk8x6a0nvjddp5 0 78830 648150 648138 2026-06-10T13:03:50Z Artelow 2286 648150 wikitext text/x-wiki {{Мамлекеттик кызмат |Кызматы = Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысы |нукура аталышы = {{lang-en|United Nations Secretary-General}} |Эн белгиси = Emblem of the United Nations.svg |Эн белгисинин туурасы = 280px |Эн белгисине баяндама = Бириккен Улуттар Уюмунун эн белгиси |Учурдагы = Антониу Гутерриш |Сүрөтү = António Guterres 2021.jpg |Сүрөттүн туурасы = 280px |Сүрөттүн баяндамасы = Антониу Гутерриш. 2021-жыл |Дайындалганы = 1-январь 2017-жыл |Дайындалган мөөнөтү = 5 жыл, жаңы мөөнөткө кайра шайлануу мүмкүнчүлүгү менен |Кызматтын пайда болгону = 26-июнь 1945-жыл |Кызматтын биринчи ыйгарылганы = [[Глэдвин Жебб]] (м. а.)<br> 24-октябры 1945<br> [[Тругве Ли]] <br>1-февраль 1946 |Сайты = {{URL|www.un.org/sg}} |Резиденциясы=Бириккен Улуттар Уюмунун штаб-квартирасы}} '''Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысы''' ({{lang-en|United Nations Secretary-General}}) — Бириккен Улуттар Уюмунун башкы административдик кызматкери. Катчылыкты Башкы катчы жетектейт, ал Коопсуздук Кеңешинин сунушу боюнча Башкы Ассамблея тарабынан беш жылдык мөөнөткө дайындалат жана кайра шайлануу мүмкүнчүлүгү бар. Учурда БУУнун Коопсуздук Кеңешинин туруктуу мүчөсүнүн жараны Башкы катчы болуп лайындалбайт деген [[жентлмен (жигиттик) макулдашуу]] бар. Башкы катчынын беш жылдык мөөнөткө кызмат өтөөгө мүмкүнчүлүгү чектелбесе да, бул кызматты эч ким эки жолудан ашык ээлеген эмес. Башкы катчынын резиденциясы Нью-Йорк шаарынын Тертл-Бей кварталындагы БУУнун штаб-квартирасы<ref>[https://www.nytimes.com/1972/07/15/archives/town-house-offered-to-u-n.html Teltsch, Kathleen. "Town House Offered to UN"]</ref>. ==== Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчылары ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! № !! Ысымы !! Өмүр жылдары !! Сүрөт !!Өлкө!! Ыйгарым укуктардын башталышы !! Ыйгарым укуктардын аякташы |- ! '''—''' | [[Глэдвин Жебб]]<br><small>(м.а.)</small>|| 25-апрель 1900 — 24 октябрь 1996 ||[[Файл:Sr. Gladwyn Jebb.jpg|100px]]||{{Өлкө желеги|Улуу Британия}}||24-октябрь 1945<ref name=":0">[https://www.oxforddnb.com/display/10.1093/ref:odnb/9780198614128.001.0001/odnb-9780198614128-e-63251 Oxford Dictionary of National Biography. Jebb, (Hubert Miles) Gladwyn, first Baron Gladwyn]</ref>||1-февраль 1946<ref name=":0" /> |- ! '''1''' | [[Тругве Ли]]|| 16-июль 1896 — 30 декабрь 1968 ||[[Файл:Trygve Lie 1938.jpg|100px]]||{{Өлкө желеги|Норвегия}}||2-февраль 1946<ref name=":1">[https://www.un.org/sg/en/former-sg/trygve-lie UN. Secretary-General. Trygve Lie]</ref>||10-апрель 1952<ref name=":1" /> |- ! '''2''' | [[Даг Хаммаршөлд]]|| 29-июль 1905 — 18-сентябрь 1961 ||[[Файл:Dag Hammarskjöld.jpg|100px]]||{{Өлкө желеги|Швеция}}||10-ноябрь 1952<ref name=":2">[https://www.un.org/sg/en/formersg/dag.shtml UN. Secretary-General. Dag Hjalmar Agne Carl Hammarskjöld]</ref>||18-сентябрь 1961<ref name=":2" /> |- ! '''3''' | [[У Тан]]|| 22-январь 1909 — 25- ноябрь 1974 ||[[Файл:U Thant (1963).jpg|100px]]||[[Файл:Flag of Burma (1948–1974).svg|25px]] [[Мьянма|Бирма]]||30-ноябрь 1961<ref name=":3">[https://www.un.org/sg/en/former-sg/u-thant UN. Secretary-General. U Thant]</ref>||1-январь 1972<ref name=":3" /> |- ! '''4''' | [[Курт Валдхайм]]|| 21-декабрь 1918 — 14- июнь 2007 ||[[Файл:Bundesarchiv Bild 183-M0921-014, Beglaubigungsschreiben DDR-Vertreter in UNO new.png|100px]]||{{Өлкө желеги|Австрия}}||1-январь 1972<ref name=":4">[https://www.un.org/sg/en/former-sg/kurt-waldheim UN. Secretary-General. Kurt Waldheim]</ref>||1-январь 1982<ref name=":4" /> |- ! '''5''' | [[Хавьер Перес де Куэльяр]]|| 19-январь 1920 — 4-март 2020 ||[[Файл:Javier Pérez de Cuéllar (1982).jpg|100px]]||{{Өлкө желеги|Перу}}||1-январь 1982<ref name=":5">[https://www.un.org/sg/en/formersg/javier.shtml UN. Secretary-General. Javier Perez de Cuellar]</ref>||1-январь 1992<ref name=":5" /> |- ! '''6''' | [[Бутрос Бутрос-Гали]]|| 14-ноябрь 1922 — 16- февраль 2016 ||[[Файл:Boutros Boutros-Ghali - 2002 International Women's Day at UNESCO.jpg|100px]]||{{Өлкө желеги|Египет}}||1-январь 1992<ref name=":6">[https://www.un.org/sg/en/former-sg/boutros-boutros-ghali UN. Secretary-General. Boutros Boutros-Ghali]</ref>||1-январь 1997<ref name=":6" /> |- ! '''7''' | [[Кофи Аннан]]|| 8-апрель 1938 — 18- август 2018 ||[[Файл:Kofi Annan 2012 (cropped).jpg|100px]]||{{Өлкө желеги|Гана}}||1-январь 1997<ref name=":7">[https://www.un.org/sg/en/former-sg/kofi-annan UN. Secretary-General. Kofi A. Annan]</ref>||1-январь 2007<ref name=":7" /> |- ! '''8''' | [[Пан Ги Мун]]|| 13-июнь 1944 ||[[Файл:Ban Ki-moon April 2015.jpg|100px]]||{{Өлкө желеги|Түштүк Корея}}||1-январь 2007<ref name=":8">[https://www.un.org/sg/en/formersg/ban.shtml UK. Secretary-General. Ban Ki-moon]</ref>||1-январь 2017<ref name=":8" /> |- ! '''9''' | [[Антонио Гутерриш]]|| 30-апрель 1949 ||[[Файл:António Guterres 2012 (cropped).jpg|100px]]||{{Өлкө желеги|Португалия}}||1-январь 2017<ref>[https://www.un.org/sg/en/content/sg/biography UN. Secretary-General. Biography]</ref>||азыркы учурда |} == Колдонулган адабияттар == Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б. == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == [[Категория:Терминдер]] tfek1wghecygk9p6bgpwrhairyixyx2 648151 648150 2026-06-10T13:39:04Z Artelow 2286 648151 wikitext text/x-wiki {{Мамлекеттик кызмат |Кызматы = Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысы |нукура аталышы = {{lang-en|United Nations Secretary-General}} |Эн белгиси = Emblem of the United Nations.svg |Эн белгисинин туурасы = 280px |Эн белгисине баяндама = Бириккен Улуттар Уюмунун эн белгиси |Учурдагы = Антониу Гутерриш |Сүрөтү = António Guterres 2021.jpg |Сүрөттүн туурасы = 280px |Сүрөттүн баяндамасы = Антониу Гутерриш. 2021-жыл |Дайындалганы = 1-январь 2017-жыл |Дайындалган мөөнөтү = 5 жыл, жаңы мөөнөткө кайра шайлануу мүмкүнчүлүгү менен |Кызматтын пайда болгону = 26-июнь 1945-жыл |Кызматтын биринчи ыйгарылганы = [[Глэдвин Жебб]] (м. а.)<br> 24-октябры 1945<br> [[Тругве Ли]] <br>1-февраль 1946 |Сайты = {{URL|www.un.org/sg}} |Резиденциясы=Бириккен Улуттар Уюмунун штаб-квартирасы}} '''Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысы''' ({{lang-en|United Nations Secretary-General}}) — Бириккен Улуттар Уюмунун башкы административдик кызматкери. Катчылыкты Башкы катчы жетектейт, ал Коопсуздук Кеңешинин сунушу боюнча Башкы Ассамблея тарабынан беш жылдык мөөнөткө дайындалат жана кайра шайлануу мүмкүнчүлүгү бар. Учурда БУУнун Коопсуздук Кеңешинин туруктуу мүчөсүнүн жараны Башкы катчы болуп лайындалбайт деген [[жентлмен (жигиттик) макулдашуу]] бар. Башкы катчынын беш жылдык мөөнөткө кызмат өтөөгө мүмкүнчүлүгү чектелбесе да, бул кызматты эч ким эки жолудан ашык ээлеген эмес. Башкы катчынын резиденциясы Нью-Йорк шаарынын Тертл-Бей кварталындагы БУУнун штаб-квартирасы<ref>[https://www.nytimes.com/1972/07/15/archives/town-house-offered-to-u-n.html Teltsch, Kathleen. "Town House Offered to UN"]</ref>. == Милдеттери == Башкы катчы Коопсуздук Кеңешин эл аралык тынчтыкты жана коопсуздукту сактоого коркунуч келтирген көйгөйлөр тууралуу маалыматтар менен камсыз кылат. Башкы катчы эч кандай өкмөттөн же мамлекеттик бийликтерден көрсөтмө албайт. Ал Бириккен Улуттар Уюмунун алдында гана жооптуу. Башкы катчы БУУнун Катчылыгынын кызматкерлерин Башкы Ассамблея тарабынан белгиленген эрежелерге ылайык дайындайт. == Кызмат мөөнөтү жана шайлоо процесси == Башкы катчы беш жылдык мөөнөткө шайланат. Талапкерлерди кароо жабык эшик артында, Коопсуздук Кеңешинин мүчөлөрү тарабынан гана жүргүзүлөт. Коопсуздук Кеңешинин туруктуу мүчөлөрү каалаган талапкерге вето коюуга укуктуу. Бакшы катчыны шайлоодо "аймактык принцип" колдонулат. Акыркы чечимди Башкы Ассамблея кабыл алат жана Башкы катчыны аккламация жолу менен шайлайт<ref>[https://www.securitycouncilreport.org/research-reports/appointing-the-un-secretary-general.php Appointing the UN Secretary-General]</ref>. === Аймактык тең салмактуулук принциби === Бийликти басып алууну (узурпацияны) болтурбоо үчүн, Башкы катчылыкка дүйнөнүн ар кайсы аймактарынан келген өкүлдөр дайындалышы керек<ref>[https://www.nytimes.com/2016/07/22/world/americas/united-nations-secretary-general.html The New York Times. Secrecy Reigns as U.N. Seeks a New Secretary General]</ref><ref>[https://www.nytimes.com/1981/12/13/opinion/a-well-read-secretary-general.html The New York Times. A Well-Read Secretary General]</ref>. Жалпы кабыл алынган тажрыйбага ылайык, Коопсуздук Кеңешинин туруктуу мүчөсү болгон өлкөлөрдүн өкүлдөрү Башкы катчылык кызматты ээлебеши зарыл. Аймактык принципти бекиткен жалгыз документ — бул Башкы Ассамблеянын 1997-жылдагы резолюциясы. Окуялардын хронологиясынан көрүнүп тургандай, бул принцип толугу менен сакталбай келет<ref>[https://www.un.org/pga/70/wp-content/uploads/sites/10/2015/08/20-July_Security-Council-Straw-Polls-on-SG-candidates.pdf Letter from Mogens Lykketoft to All Permanent Representatives and Permanent Observers to the United Nations, 21 July 2016]</ref>. [[File:UNO_New_York.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:UNO_New_York.JPG|thumb|439x439px|Катчылыктын имараты (бийиктиги 154 метр) жана Бириккен Улуттар Уюмунун штаб-квартирасынын борбордук бөлүгү.]] === Бириккен Улуттар Уюмунун аймактык топтору === {| class="wikitable" ! width="45%" |'''Бириккен Улуттар Уюмунун аймактык тобу''' ! width="45%" |'''Башкы катчылар''' ! width="10%" |'''Кызмат мөөнөтү''' |- |Батыш Европа жана башка мамлекеттер тобу | align="center" |4 | align="center" |5 |- |Чыгыш Европа мамлекеттеринин тобу | align="center" |0 | align="center" |0 |- |Латын Америкасы жана Кариб деңизинин мамлекеттеринин тобу | align="center" |1 | align="center" |2 |- |Азия жана Тынч океан мамлекеттеринин тобу | align="center" |2 | align="center" |3 |- |Африка мамлекеттеринин тобу | align="center" |2 | align="center" |3 |} == Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчылары == {| class="wikitable" style="text-align:center" ! № !! Ысымы !! Өмүр жылдары !! Сүрөт !!Өлкө!! Ыйгарым укуктардын башталышы !! Ыйгарым укуктардын аякташы |- ! '''—''' | [[Глэдвин Жебб]]<br><small>(м.а.)</small>|| 25-апрель 1900 — 24 октябрь 1996 ||[[Файл:Sr. Gladwyn Jebb.jpg|100px]]||{{Өлкө желеги|Улуу Британия}}||24-октябрь 1945<ref name=":0">[https://www.oxforddnb.com/display/10.1093/ref:odnb/9780198614128.001.0001/odnb-9780198614128-e-63251 Oxford Dictionary of National Biography. Jebb, (Hubert Miles) Gladwyn, first Baron Gladwyn]</ref>||1-февраль 1946<ref name=":0" /> |- ! '''1''' | [[Тругве Ли]]|| 16-июль 1896 — 30 декабрь 1968 ||[[Файл:Trygve Lie 1938.jpg|100px]]||{{Өлкө желеги|Норвегия}}||2-февраль 1946<ref name=":1">[https://www.un.org/sg/en/former-sg/trygve-lie UN. Secretary-General. Trygve Lie]</ref>||10-апрель 1952<ref name=":1" /> |- ! '''2''' | [[Даг Хаммаршөлд]]|| 29-июль 1905 — 18-сентябрь 1961 ||[[Файл:Dag Hammarskjöld.jpg|100px]]||{{Өлкө желеги|Швеция}}||10-ноябрь 1952<ref name=":2">[https://www.un.org/sg/en/formersg/dag.shtml UN. Secretary-General. Dag Hjalmar Agne Carl Hammarskjöld]</ref>||18-сентябрь 1961<ref name=":2" /> |- ! '''3''' | [[У Тан]]|| 22-январь 1909 — 25- ноябрь 1974 ||[[Файл:U Thant (1963).jpg|100px]]||[[Файл:Flag of Burma (1948–1974).svg|25px]] [[Мьянма|Бирма]]||30-ноябрь 1961<ref name=":3">[https://www.un.org/sg/en/former-sg/u-thant UN. Secretary-General. U Thant]</ref>||1-январь 1972<ref name=":3" /> |- ! '''4''' | [[Курт Валдхайм]]|| 21-декабрь 1918 — 14- июнь 2007 ||[[Файл:Bundesarchiv Bild 183-M0921-014, Beglaubigungsschreiben DDR-Vertreter in UNO new.png|100px]]||{{Өлкө желеги|Австрия}}||1-январь 1972<ref name=":4">[https://www.un.org/sg/en/former-sg/kurt-waldheim UN. Secretary-General. Kurt Waldheim]</ref>||1-январь 1982<ref name=":4" /> |- ! '''5''' | [[Хавьер Перес де Куэльяр]]|| 19-январь 1920 — 4-март 2020 ||[[Файл:Javier Pérez de Cuéllar (1982).jpg|100px]]||{{Өлкө желеги|Перу}}||1-январь 1982<ref name=":5">[https://www.un.org/sg/en/formersg/javier.shtml UN. Secretary-General. Javier Perez de Cuellar]</ref>||1-январь 1992<ref name=":5" /> |- ! '''6''' | [[Бутрос Бутрос-Гали]]|| 14-ноябрь 1922 — 16- февраль 2016 ||[[Файл:Boutros Boutros-Ghali - 2002 International Women's Day at UNESCO.jpg|100px]]||{{Өлкө желеги|Египет}}||1-январь 1992<ref name=":6">[https://www.un.org/sg/en/former-sg/boutros-boutros-ghali UN. Secretary-General. Boutros Boutros-Ghali]</ref>||1-январь 1997<ref name=":6" /> |- ! '''7''' | [[Кофи Аннан]]|| 8-апрель 1938 — 18- август 2018 ||[[Файл:Kofi Annan 2012 (cropped).jpg|100px]]||{{Өлкө желеги|Гана}}||1-январь 1997<ref name=":7">[https://www.un.org/sg/en/former-sg/kofi-annan UN. Secretary-General. Kofi A. Annan]</ref>||1-январь 2007<ref name=":7" /> |- ! '''8''' | [[Пан Ги Мун]]|| 13-июнь 1944 ||[[Файл:Ban Ki-moon April 2015.jpg|100px]]||{{Өлкө желеги|Түштүк Корея}}||1-январь 2007<ref name=":8">[https://www.un.org/sg/en/formersg/ban.shtml UK. Secretary-General. Ban Ki-moon]</ref>||1-январь 2017<ref name=":8" /> |- ! '''9''' | [[Антонио Гутерриш]]|| 30-апрель 1949 ||[[Файл:António Guterres 2012 (cropped).jpg|100px]]||{{Өлкө желеги|Португалия}}||1-январь 2017<ref>[https://www.un.org/sg/en/content/sg/biography UN. Secretary-General. Biography]</ref>||азыркы учурда |} == Колдонулган адабияттар == Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б. == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [https://www.un.org/sg/en Бириккен Улуттар Уюмунун расмий сайты] [[Категория:Терминдер]] ra6qys0en1w8i7s4mkpno4do5uvir7n 648185 648151 2026-06-11T10:30:40Z Artelow 2286 648185 wikitext text/x-wiki {{Мамлекеттик кызмат |Кызматы = Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысы |нукура аталышы = {{lang-en|United Nations Secretary-General}} |Эн белгиси = Emblem of the United Nations.svg |Эн белгисинин туурасы = 280px |Эн белгисине баяндама = Бириккен Улуттар Уюмунун эн белгиси |Учурдагы = Антониу Гутерриш |Сүрөтү = António Guterres 2021.jpg |Сүрөттүн туурасы = 280px |Сүрөттүн баяндамасы = Антониу Гутерриш. 2021-жыл |Дайындалганы = 1-январь 2017-жыл |Дайындалган мөөнөтү = 5 жыл, жаңы мөөнөткө кайра шайлануу мүмкүнчүлүгү менен |Кызматтын пайда болгону = 26-июнь 1945-жыл |Кызматтын биринчи ыйгарылганы = [[Глэдвин Жебб]] (м. а.)<br> 24-октябры 1945<br> [[Тругве Ли]] <br>1-февраль 1946 |Сайты = {{URL|www.un.org/sg}} |Резиденциясы=Бириккен Улуттар Уюмунун штаб-квартирасы}} '''Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысы''' ({{lang-en|United Nations Secretary-General}}) — Бириккен Улуттар Уюмунун башкы административдик кызматкери. Катчылыкты Башкы катчы жетектейт, ал Коопсуздук Кеңешинин сунушу боюнча Башкы Ассамблея тарабынан беш жылдык мөөнөткө дайындалат жана кайра шайлануу мүмкүнчүлүгү бар. Учурда БУУнун Коопсуздук Кеңешинин туруктуу мүчөсүнүн жараны Башкы катчы болуп лайындалбайт деген [[жентлмен (жигиттик) макулдашуу]] бар. Башкы катчынын беш жылдык мөөнөткө кызмат өтөөгө мүмкүнчүлүгү чектелбесе да, бул кызматты эч ким эки жолудан ашык ээлеген эмес. Башкы катчынын резиденциясы Нью-Йорк шаарынын Тертл-Бей кварталындагы БУУнун штаб-квартирасы<ref>[https://www.nytimes.com/1972/07/15/archives/town-house-offered-to-u-n.html Teltsch, Kathleen. "Town House Offered to UN"]</ref>. == Милдеттери == Башкы катчы Коопсуздук Кеңешин эл аралык тынчтыкты жана коопсуздукту сактоого коркунуч келтирген көйгөйлөр тууралуу маалыматтар менен камсыз кылат. Башкы катчы эч кандай өкмөттөн же мамлекеттик бийликтерден көрсөтмө албайт. Ал Бириккен Улуттар Уюмунун алдында гана жооптуу. Башкы катчы БУУнун Катчылыгынын кызматкерлерин Башкы Ассамблея тарабынан белгиленген эрежелерге ылайык дайындайт. == Кызмат мөөнөтү жана шайлоо процесси == Башкы катчы беш жылдык мөөнөткө шайланат. Талапкерлерди кароо жабык эшик артында, Коопсуздук Кеңешинин мүчөлөрү тарабынан гана жүргүзүлөт. Коопсуздук Кеңешинин туруктуу мүчөлөрү каалаган талапкерге вето коюуга укуктуу. Бакшы катчыны шайлоодо "аймактык принцип" колдонулат. Акыркы чечимди Башкы Ассамблея кабыл алат жана Башкы катчыны аккламация жолу менен шайлайт<ref>[https://www.securitycouncilreport.org/research-reports/appointing-the-un-secretary-general.php Appointing the UN Secretary-General]</ref>. === Аймактык тең салмактуулук принциби === Бийликти басып алууну (узурпацияны) болтурбоо үчүн, Башкы катчылыкка дүйнөнүн ар кайсы аймактарынан келген өкүлдөр дайындалышы керек<ref>[https://www.nytimes.com/2016/07/22/world/americas/united-nations-secretary-general.html The New York Times. Secrecy Reigns as U.N. Seeks a New Secretary General]</ref><ref>[https://www.nytimes.com/1981/12/13/opinion/a-well-read-secretary-general.html The New York Times. A Well-Read Secretary General]</ref>. Жалпы кабыл алынган тажрыйбага ылайык, Коопсуздук Кеңешинин туруктуу мүчөсү болгон өлкөлөрдүн өкүлдөрү Башкы катчылык кызматты ээлебеши зарыл. Аймактык принципти бекиткен жалгыз документ — бул Башкы Ассамблеянын 1997-жылдагы резолюциясы. Окуялардын хронологиясынан көрүнүп тургандай, бул принцип толугу менен сакталбай келет<ref>[https://www.un.org/pga/70/wp-content/uploads/sites/10/2015/08/20-July_Security-Council-Straw-Polls-on-SG-candidates.pdf Letter from Mogens Lykketoft to All Permanent Representatives and Permanent Observers to the United Nations, 21 July 2016]</ref>. [[File:UNO_New_York.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:UNO_New_York.JPG|thumb|439x439px|Катчылыктын имараты (бийиктиги 154 метр) жана Бириккен Улуттар Уюмунун штаб-квартирасынын борбордук бөлүгү.]] === Бириккен Улуттар Уюмунун аймактык топтору === {| class="wikitable" ! width="45%" |'''Бириккен Улуттар Уюмунун аймактык тобу''' ! width="45%" |'''Башкы катчылар''' ! width="10%" |'''Кызмат мөөнөтү''' |- |Батыш Европа жана башка мамлекеттер тобу | align="center" |4 | align="center" |5 |- |Чыгыш Европа мамлекеттеринин тобу | align="center" |0 | align="center" |0 |- |Латын Америкасы жана Кариб деңизинин мамлекеттеринин тобу | align="center" |1 | align="center" |2 |- |Азия жана Тынч океан мамлекеттеринин тобу | align="center" |2 | align="center" |3 |- |Африка мамлекеттеринин тобу | align="center" |2 | align="center" |3 |} == Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчылары == {| class="wikitable" style="text-align:center" ! № !! Ысымы !! Өмүр жылдары !! Сүрөт !!Өлкө!! Ыйгарым укуктардын башталышы !! Ыйгарым укуктардын аякташы |- ! '''—''' | [[Глэдвин Жебб]]<br><small>(м.а.)</small>|| 25-апрель 1900 — 24 октябрь 1996 ||[[Файл:Sr. Gladwyn Jebb.jpg|100px]]||{{Өлкө желеги|Улуу Британия}}||24-октябрь 1945<ref name=":0">[https://www.oxforddnb.com/display/10.1093/ref:odnb/9780198614128.001.0001/odnb-9780198614128-e-63251 Oxford Dictionary of National Biography. Jebb, (Hubert Miles) Gladwyn, first Baron Gladwyn]</ref>||1-февраль 1946<ref name=":0" /> |- ! '''1''' | [[Тругве Ли]]|| 16-июль 1896 — 30 декабрь 1968 ||[[Файл:Trygve Lie 1938.jpg|100px]]||{{Өлкө желеги|Норвегия}}||2-февраль 1946<ref name=":1">[https://www.un.org/sg/en/former-sg/trygve-lie UN. Secretary-General. Trygve Lie]</ref>||10-апрель 1952<ref name=":1" /> |- ! '''2''' | [[Даг Хаммаршөлд]]|| 29-июль 1905 — 18-сентябрь 1961 ||[[Файл:Dag Hammarskjöld.jpg|100px]]||{{Өлкө желеги|Швеция}}||10-ноябрь 1952<ref name=":2">[https://www.un.org/sg/en/formersg/dag.shtml UN. Secretary-General. Dag Hjalmar Agne Carl Hammarskjöld]</ref>||18-сентябрь 1961<ref name=":2" /> |- ! '''3''' | [[У Тан]]|| 22-январь 1909 — 25- ноябрь 1974 ||[[Файл:U Thant (1963).jpg|100px]]||[[Файл:Flag of Burma (1948–1974).svg|25px]] [[Мьянма|Бирма]]||30-ноябрь 1961<ref name=":3">[https://www.un.org/sg/en/former-sg/u-thant UN. Secretary-General. U Thant]</ref>||1-январь 1972<ref name=":3" /> |- ! '''4''' | [[Курт Валдхайм]]|| 21-декабрь 1918 — 14- июнь 2007 ||[[Файл:Bundesarchiv Bild 183-M0921-014, Beglaubigungsschreiben DDR-Vertreter in UNO new.png|100px]]||{{Өлкө желеги|Австрия}}||1-январь 1972<ref name=":4">[https://www.un.org/sg/en/former-sg/kurt-waldheim UN. Secretary-General. Kurt Waldheim]</ref>||1-январь 1982<ref name=":4" /> |- ! '''5''' | [[Хавьер Перес де Куэльяр]]|| 19-январь 1920 — 4-март 2020 ||[[Файл:Javier Pérez de Cuéllar (1982).jpg|100px]]||{{Өлкө желеги|Перу}}||1-январь 1982<ref name=":5">[https://www.un.org/sg/en/formersg/javier.shtml UN. Secretary-General. Javier Perez de Cuellar]</ref>||1-январь 1992<ref name=":5" /> |- ! '''6''' | [[Бутрос Бутрос-Гали]]|| 14-ноябрь 1922 — 16- февраль 2016 ||[[Файл:Boutros Boutros-Ghali - 2002 International Women's Day at UNESCO.jpg|100px]]||{{Өлкө желеги|Египет}}||1-январь 1992<ref name=":6">[https://www.un.org/sg/en/former-sg/boutros-boutros-ghali UN. Secretary-General. Boutros Boutros-Ghali]</ref>||1-январь 1997<ref name=":6" /> |- ! '''7''' | [[Кофи Аннан]]|| 8-апрель 1938 — 18- август 2018 ||[[Файл:Kofi Annan 2012 (cropped).jpg|100px]]||{{Өлкө желеги|Гана}}||1-январь 1997<ref name=":7">[https://www.un.org/sg/en/former-sg/kofi-annan UN. Secretary-General. Kofi A. Annan]</ref>||1-январь 2007<ref name=":7" /> |- ! '''8''' | [[Пан Ги Мун]]|| 13-июнь 1944 ||[[Файл:Ban Ki-moon April 2015.jpg|100px]]||{{Өлкө желеги|Түштүк Корея}}||1-январь 2007<ref name=":8">[https://www.un.org/sg/en/formersg/ban.shtml UK. Secretary-General. Ban Ki-moon]</ref>||1-январь 2017<ref name=":8" /> |- ! '''9''' | [[Антонио Гутерриш]]|| 30-апрель 1949 ||[[Файл:António Guterres 2012 (cropped).jpg|100px]]||{{Өлкө желеги|Португалия}}||1-январь 2017<ref>[https://www.un.org/sg/en/content/sg/biography UN. Secretary-General. Biography]</ref>||азыркы учурда |} == Колдонулган адабияттар == Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б. == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [https://www.un.org/sg/en Бириккен Улуттар Уюмунун расмий сайты] {{Бириккен Улуттар Уюму}} [[Категория:Терминдер]] b04b66ioz56wewaqc4lrtikz5vdd8bb 0 83734 648183 647881 2026-06-11T10:28:58Z Artelow 2286 648183 wikitext text/x-wiki '''БУУ Өнөр-жайды Өнүктүрүү боюнча Уюму''' (U.N.I.D.O.-ЮНИДО) — [[1974]]-жылы түзүлгөн. Борбору [[Вена]]да. Максаты - өнүгүп келе жаткан өлкөлөрдүн өнөр жай тармагынын өсүү ыргагын арттыруу жана БУУнун тегерегиндеги өнөр жайга тиешелүү иш-аракеттерди координациялоо. Негизги органы үч жылга шайланган 45 мүчөлүү Өнөр-Жайды Өнүктүрүү Кеңеши болуп саналат жана ал жыл сайын жыйынын өткөрөт. ЮНИДО өнүгүп келе жаткан өлкөлөргө түздөн-түз жардам көрсөтөт, техникалык жардам берет, баяндама жасайт жана изилдөө жүргүзөт, адистик топтордун жыйындарын жана семинарларды өткөрөт. Билим берүү иштерин жүргүзөт. Өнүккөн өлкөлөргө да жардам бериши мүмкүн. 1975-жылы март айында 114 мүчө өлкөнүн катышуусунда Лимада өткөрүлгөн ЮНИДОнун Жалпы Конференциясында 84 аймакты камтыган документ ([[Лима]] декларациясы) кабыл алынган жана өнөр жай тармагында өнүктүрүү жана кызматташууну максат кылган дагы бир Операция Программасын түзүү пландаштырылган. Айрыкча дүйнөлүк өнөр жай өндүрүшүндө 7 %дык үлүшкө ээ болгон өнүгүп келе жаткан өлкөлөргө жогорудагы документтердеги белгиленген чаралар колдонулуп, бул үлүштү 2000-жылы 25 %ке чыгаруу максат кылынган (бүгүнкү күнү алардын өндүрүштөгү үлүшү 9 %га жакын). == Колдонулган адабияттар == * Эл аралык мамилелер сөздүгү/ Түз. Аббас Караагачлы; котор. Топчугүл Нармаматова, -Б.:КТМУ, [[2008]].- б. ISBN 978-9967-24-921-9 {{Бириккен Улуттар Уюму}} [[Категория:Бириккен Улуттар Уюмунун адистештирилген мекемелери‎]] [[Категория:Экономика]] ej108s8qoce8mnidn1jeyj3mkgg3rwn 0 83735 648211 648128 2026-06-11T10:52:25Z Artelow 2286 648211 wikitext text/x-wiki [[Файл:Emblem of the United Nations.svg|thumb]] '''БУУ Өнүктүрүү Программасы''' (U.N.D.P.- ЮНДП) — [[1949]]-жылдан бери иш жүргүзгөн Кеңейтилген [[Техника]]лык Жардам Программасы менен [[1958]]-жылы түзүлгөн БУУнун Менчик Фонду биригип, [[1955]]-жылы бул уюмду түзгөн. Ал өнүгүп келе жаткан өлкөлөргө БУУ жана Адистик 41 Мекемелердин жардамдарын жеткирүү, бул өлкөлөрдү адистер менен камсыз кылуу, инвестиция жасоодон мурда бул өлкөлөрдү изилдөө жана буга байланыштуу долбоорлорду түзүү менен алектенет. Программа мүчө өлкөлөрдүн финансылык жардамы менен жүргүзүлөт. БУУ тарабынан биринчи өнүктүрүү жылы деп жарыяланган 1956-69-жылы өнүгүп келе жаткан өлкөлөргө бул программа аркылуу 1 млрд 200 млн доллар жардам берилген жана 60 миң адис жөнөтүлгөн, 45 миң адамга билим берилген. Бул мезгил аралыгында башталган миңге чукул долбоор жыйынтыкталганда ага кеткен финансылык чыгым 1 млрд 872 млн, ал эми өлкөлөргө жардам иретинде 2 млрд 121млн доллар акча сарпталган. Бул программага 8 миң адис жөнөтүлөт жана аларга жылына 5 миң доллар өлчөмүндө стипендия төлөнөт, ал эми сунушталган долбоорлорду ишке ашыруу үчүн 30 млн доллардык өлчөмдө материалдык жардам берилет. Мисалы, 1974-жылы 128 өлкө бул программага 240 млн доллардык өлчөмдө финансылык жардам берүүнү мойнуна алган. == Колдонулган адабияттар == * Эл аралык мамилелер сөздүгү/ Түз. Аббас Караагачлы; котор. Топчугүл Нармаматова, -Б.:КТМУ, [[2008]].- б. ISBN 978-9967-24-921-9 {{Бириккен Улуттар Уюму}} [[Категория:БУУ‎]] [[Категория:Экономика]] f58ibmm3ltq79ch8ij0qc7rwk1vmuiu 0 83740 648218 453693 2026-06-11T11:50:37Z Artelow 2286 648218 wikitext text/x-wiki [[Файл:Logo of UNICEF.svg|thumb]] '''ЮНИСЕФ''' (UNICEF) — 1946-жылы түзүлгөн. Борбору [[Нью-Йорк]]то жайгашкан. Дүйнөдөгү балдардын ден- соолугу жана аларды тарбиялоо боюнча иш алып барат. Көпчүлүк учурда өнүгүп келе жаткан өлкөлөрдөгү балдардын проблемасын чечүү менен алектенет. Көрсөткөн жардамдарынын акысын мүчө өлкөлөрдүн кайрымдуулук иш–аракеттеринен, ыктыярдуу жеке адамдардан же мекемелерден алат. 1930-жылы 30 чакты кайрымдуулук көрсөткөн өлкөлөр болсо, 1974-жылыбул көрсөткүч 124кө чыккан жана азыркы учурда андан да көбөйүүдө. ЮНИСЕФ көрсөткөн кызматы үчүн 1965-жылы Нобель сыйлыгы менен сыйланган. ==Булактар== * Эл аралык мамилелер сөздүгү/ Түз. Аббас Караагачлы; котор. Топчугүл Нармаматова, -Б.:КТМУ, 2008.- б. ISBN 978-9967-24-921-9 {{Бириккен Улуттар Уюму}} [[Категория:БУУ‎]] [[Категория:Экономика]] 33zq3dgc051ovasmnppkgkkyep73ejv 0 83741 648189 647884 2026-06-11T10:33:03Z Artelow 2286 648189 wikitext text/x-wiki {{Уюм |аталышы = Бириккен Улуттар Уюмуну азык-түлүк жана айыл-чарба маселелери боюнча уюму |background_color = |аталышынын_түсү = |альтернативдик = '''Food and Agriculture Organization of the United Nations '''<br> '''Organisation des Nations Unies pour l'alimentation et l'agriculture ''' <br> '''Organización de las Naciones Unidas para la Agricultura y la Alimentación ''' <br> ''' 聯合國糧食及農業組織''' <br> ''' منظمة الأغذية والزراعة للأمم المتحدة ''' |логотип = FAO logo.svg |логотип_туурасы = 280px |колу = |карта1 = |карта1_туурасы = |легенда1 = |карта2 = |карта2_туурасы = |легенда2 = |мүчөлүк = 194 мүчө мамлекет,<br>2 ассоциацияланган мүчө,<br>1 уюмдун мүчөсү |борбор_түрү = Штаб-квартира |борбору = {{Өлкө желеги|Италия}}, [[Рим]] |түрү = эл аралык уюм |тилдер = |тил = |башкарма1_орду = Башкы директор |башкарма1_ысымы = Цюй Дунъюй |түзүлгөн_окуясы1 = Негизделген |түзүлгөн_датасы1 = 16-октябрь [[1945-жыл]] |жоюлган_окуясы = |жоюлган_датасы = |эскертме1 = |дарек = |сайты = www.fao.org/home/en/|fao.org |lat_dir =N |lat_deg =41.8830 |lon_dir =E |lon_deg =12.4886 |CoordScale = 2000 |region = IT |Викиказына = Food and Agriculture Organization of the United Nations }} [[Файл:FAO logo.svg|thumb]] '''[[БУУ]] Азык-түлүк жана [[Айыл чарба|Айыл-чарба]] Маселелери боюнча Уюму''' (F.A.O.-ФАО) - 1945-жылы курулган. Борбору Римде. Максаты: дүйнөлүк азык-түлүк жана айыл-чарба жаатында иликтөөлөрдү жүргүзүү, бул темада адистештирилген жыйындарды уюштуруу, мүчө өлкөлөрдүн бул тармактагы проблемаларын талкуулоо жана сунуштарды киргизүү, мүчө [[мамлекет]]терге азык-түлүк жана айыл-чарба тармагынын өнүгүүсү үчүн техникалык жактан жардам берүү жана адистер менен камсыз кылуу. == Колдонулган адабияттар == * Эл аралык мамилелер сөздүгү/ Түз. Аббас Караагачлы; котор. Топчугүл Нармаматова, -Б.:КТМУ, 2008.- б. ISBN 978-9967-24-921-9 {{Бириккен Улуттар Уюму}} [[Категория:Бириккен Улуттар Уюмунун адистештирилген мекемелери‎]] [[Категория:Айыл чарба]] [[Категория:1945-жыл]] 3ln7eslkaohf0y5quprbs72ermtyhsk 0 87702 648163 366836 2026-06-11T04:42:11Z Born Nomad 47370 648163 wikitext text/x-wiki '''Чоң Чүй каналы''' - [[Батыш Чоң Чүй каналы|Батыш Чоң Чүй каналынын]] алгачкы аталышы. [[Кыргызстан|Кыргызстандын]] ири сугат-ирригациялык каналдар комплектеринин бири, ал үч бутактан турат: Батыш, Чыгыш жана Түштук бутактары. Канал [[Кыргызстан|Кыргызстандын]] борбору [[Бишкек]] шаарынын анын түндүк бөлүгү аркылуу чыгыштан батышты көздөй кесип өтөт. Долбоордун автору — инженер М. В. Патрушев. ==Колдонулган адабияттар== *«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4 [[Категория:Бишкек]] [[Категория:Каналдар]] etfcgij700ee9dgn9dw2jqwwrpkbf4p 648164 648163 2026-06-11T04:46:38Z Born Nomad 47370 648164 wikitext text/x-wiki '''Чоң Чүй каналы''' - [[Батыш Чоң Чүй каналы|Батыш Чоң Чүй каналынын]] алгачкы аталышы. [[Кыргызстан|Кыргызстандын]] ири сугат-ирригациялык каналдар комплектеринин бири, ал үч бутактан турат: Батыш, Чыгыш жана Түштук бутактары. Канал [[Кыргызстан|Кыргызстандын]] борбору [[Бишкек]] шаарынын анын түндүк бөлүгү аркылуу чыгыштан батышты көздөй кесип өтөт. Долбоордун автору — инженер М. В. Патрушев. Каналдын курулушунда оор курулуш техникасы колдонулган эмес. Бүткүл [[Чүй району|Чүй районун]] аралап, [[Казакстан|Казакстандын]] аймагына чейин жеткен канал негизинен күрөк жана кайла менен казылган.<ref>https://ru.sputnik.kg/20170510/nerasskazannaya-istoriya-bchk-1033294512.html</ref> ==Колдонулган адабияттар== *«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4 [[Категория:Бишкек]] [[Категория:Каналдар]] 0ot1eqdwmpfzuyhfdh8nw6rwz7lkn2t 0 88367 648200 647878 2026-06-11T10:35:20Z Artelow 2286 648200 wikitext text/x-wiki '''Электр байланышынын эл аралык биримдиги''' ('''ЭБЭБ''', {{lang-en|International Telecommunication Union, ITU}}) ― телекоммуникациялар жана [[радио]] жаатында сунуштамаларды аныктоочу, ошондой эле радио жыштыктарды эл аралык пайдалануу (радио жыштыктарды арналышы жана өлкөлөр боюнча бөлүштүрүү) маселелерин жөнгө салуучу эл аралык уюм. 1865-ж. Эл аралык телеграф биримдиги катары негизделген, ал эми 1947жылдан БУУнун адистештирилген мекемеси болуп эсептелет. ЭБЭСке 193 өлкө жана секторлор менен ассоциациялар боюнча (илимий-өнөр жай ишканалары, мамлекеттик жана менчик байланыш операторлору, радио уктуруу компаниялары, региондук эл аралык уюмдар) 700дөн ашык мүчө кирет. ЭБЭСтин стандарттары (тагыраак айтканда ЭБЭБтин терминологиясы боюнча сунуштамалары) милдеттүү болуп саналбайт, бирок кеңири колдоого алынат, анткени ал байланыш тармактарынын ортосундагы өз ара байланышты жеңилдетет жана провайдерлерге бүткүл дүйнө боюнча кызмат көрсөтүүгө мүмкүндүк берет. ==Булактар== *«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4 {{Бириккен Улуттар Уюму}} [[Категория:Союздар]] [[Категория:Бириккен Улуттар Уюмунун адистештирилген мекемелери]] 488z4h1rikmcicifuxvzohbevjqg80j 0 88377 648198 647875 2026-06-11T10:34:48Z Artelow 2286 648198 wikitext text/x-wiki '''Эл аралык реконструкциялоо жана өнүктүрүү банкы''' - ООНдун атайын адистештирилген финансы мекемеси, эл аралык кредиттик уюм; расмий эмес аты Бүткүл дүйнөлүк банк. Бул банктын негизги ишмердиги - өкмөт гарантия берген учурда мамлекеттик жана жеке ишканаларга салыштырмалуу төмөнкү ставка менен узак мөөнөткө кредит берүү, кредиттерди өнүгүп жаткан өлкөлөргө жөнөтүү жана аларга кредиттерди бөлүштүрүү үчүн регионалдык банктарды ачуу. Эл аралык реконструкциялоо жана өнүктүрүү банкы 1945-ж. уюшулган. Банкка мүчөлүккө Эл аралык валюта фондуна мүчө болгон өлкөлөрдү гана алат. Банктын филиалдары: Эл аралык финансы корпорациясы, Эл аралык өнүктүрүү ассоциациясы жана 1956-, [[1960]] жана 1988-жылдары түзүлгөн Көп тараптуу гарантияланган инвестициялар агентствосу. ==Колдонулган адабияттар== *«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4 {{Бириккен Улуттар Уюму}} [[Категория:Банктар]] [[Категория:Бириккен Улуттар Уюмунун адистештирилген мекемелери]] pxg540fkxlbwrf8ngv5rl1jec90lj36 10 105513 648149 648140 2026-06-10T12:57:57Z Artelow 2286 648149 wikitext text/x-wiki {{Карточка |аты = {{#if:{{{аты|}}}|{{{аты}}}|Мамлекеттик кызмат}} |стиль_денеси = width: 280px; font-size:85%; line-height:130%; |аталышы = |стиль_аталышы = |үстүндө = {{карточка/аталышы|{{{Кызматы|}}}}}{{#if:{{wikidata|p1705[language!:ky]|{{{Нукура аталышы|}}}}}|<br>{{wikidata|p1705[language!:ky]|{{{нукура аталышы|}}}|monolingualLangTemplate=lang}}}} |стиль_үстүндө = background-color: {{түс|{{{Өлкө|}}}}}; font-size: 120%; text-align: center; line-height:120%; |үстүндө2 = |стиль_үстүндө2 = |сүрөт = {{#if:{{{Эн белгиси|}}}|[[Файл:{{{Эн белгиси}}}|{{#if:{{{Эн белгисинин туурасы|}}}|{{{Эн белгисинин туурасы}}}|120}}px|{{{Эн белгисине баяндама|}}}]]|{{wikidata|p158||size={{#if:{{{Эн белгисинин туурасы|}}}|{{{Эн белгисинин туурасы}}}|120}}|text={{{Эн белгисине баяндама|}}}|from={{{from|}}}}} }} |стиль_сүрөт = |стиль_сүрөт_аталышы= |стиль_башжазуу = |стиль белгил = |стиль текст = |башжазуу1 = {{#if:{{wikidata|p1308|{{{Учурдагы|}}}|plain=true}}|<div style="font-weight: normal; {{#if:{{{Эн белгиси|}}}|padding-top:0.4em; border-top:solid 1px #ccd2d9;}} padding-bottom:0.4em; border-bottom:solid 1px #ccd2d9; line-height:1.4em;"> {{#if:{{{Сүрөтү|}}}|[[Файл:{{{Сүрөтү}}}|{{#if:{{{Сүрөттүн туурасы|}}}|{{{Сүрөттүн туурасы}}}|150px}}]] <br> {{#if:{{{Сүрөттүн баяндамасы|}}}|{{{Сүрөттүн баяндамасы}}} <br>}}}} '''Кызматты ээлеген''' <br> {{wikidata|p1308|{{{Учурдагы|}}}}} {{#if:{{{Дайындалганы|}}}|<br> {{{Дайындалганы}}} тарта}} </div>|}} |белги2 = Башчылык кылганы |текст2 = {{{Башчылык кылганы|}}} |белги3 = Башкаруу түрү |текст3 = {{{Башкаруу түрү|}}} |Викимаалымат3 = p511 |белги4 = Расмий резиденциясы |текст4 = {{{Резиденциясы|}}} |Викимаалымат4 = p263 |белги5 = {{#if:{{wikidata|p576|{{{Кызматтын жоюлганы|}}}|plain=true}}|Талапкерлерди сунуштоо|Талапкерди сунуштоо}} |текст5 = {{{Берилгени|}}} |белги6 = {{#if:{{wikidata|p576|{{{Кызматтын жоюлганы|}}}|plain=true}}|Дайыноочу|Дайындоочу}} |текст6 = {{{Дайындоочу|}}} |белги7 = Дайындалган мөөнөтү |текст7 = {{{Дайындалган мөөнөтү|}}} |Викимаалымат7 = p2097 |белги8 = Майанасы |текст8 = {{{Майанасы|}}} |белги9 = Кызматтын пайда болгону |текст9 = {{{Кызматтын пайда болгону|}}} |Викимаалымат9 = p571 |белги10 = Кызматтын кайра орношу |текст10 = {{{Кызматтын кайра орношу|}}} |белги11 = Кызматтын биринчи ыйгарылганы |текст11 = {{{Кызматтын биринчи ыйгарылганы|}}} |белги12 = Кызматтын акыркы ыйгарыганы |текст12 = {{{Кызматтын акыркы ыйгарыганы|}}} |белги13 = Кызматтын жоюлганы |текст13 = {{{Кызматтын жоюлганы|}}} |Укимаалымат13 = p576 |белги14 = {{{Кошумча белги1|}}} |текст14 = {{{Кошумча текст1|}}} |белги15 = {{{Кошумча белги2|}}} |текст15 = {{{Кошумча текст2|}}} |белги16 = Сайты |текст16 = {{{Сайты|}}} |Викимаалымат16 = p856 |стиль_түбүндө = |түбүндө1 = {{{Түбүндө1|}}} |түбүндө2 = {{{Түбүндө2|}}} |түбүндө3 = {{Түбүндө3|}}} }}<noinclude>{{Документация}}</noinclude> 1tjg4xv75n4m64w9t7e6tae1jb5yf54 0 110232 648219 333195 2026-06-11T11:54:38Z Artelow 2286 648219 wikitext text/x-wiki [[Файл:Civilians caught between Mali terrorists, troops - المدنيون محاصرون بين الإرهابيين والجيش في مالي - Des civils pris entre les terroristes et l'armée au Mali (8492052285).jpg|thumb|[[Мавритания]], 2013.]] '''Бириккен Улуттар уюмунун качкындар боюнча Жогорку комиссарынын Бөлүмү''' ('''БУУ КЖКБ'''), ошондой эле [[БУУ]] нун качкындар иши боюнча Агенттиги катары белгилүү болуп, өкмөттөрдүн же БУУ нун өзүнүн өтүнүчү боюнча качкындарды коргоо жана колдоону караштырган БУУ нун программасы болуп саналат жана качкындардын ыктыярдуу түрдө мекенине кайтып келүүсүнө, жергиликтүү жерде жуурулушуна же үчүнчү өлкөгө көчүп кетүүсүнө көмөк көрсөтөт. Анын штаб-квартирасы Швейцарияда, Женева шаарында жайгашкан жана ал БУУ нун Өнүктүрүү Тобунун мүчөсү болуп эсептелет. БУУ КЖКБ биринчи жолу 1954-жылы жана кайрадан 1981-жылы эки Нобел Тынчтык сыйлыгын утуп алган. == Тарыхы == == Шилтемелер == * [http://www.unhcr.kz/ Бириккен Улуттар уюмунун качкындар боюнча Жогорку комиссарынын Бөлүмү] {{Бириккен Улуттар Уюму}} [[Категория:БУУ]] [[Категория:1950-жыл]] e5pw4w5jtrhtm0eig9phz2mcajv1snj 0 111006 648147 644307 2026-06-10T12:56:27Z Artelow 2286 648147 wikitext text/x-wiki {{Мамлекеттик кызмат |аты = |Кызматы = Кыргыз Республикасынын президенти |Нукура аталышы = |Өлкө = {{Өлкө желеги|Кыргызстан}} |Эн белгиси = Flag of the President of Kyrgyzstan.svg |Эн белгисинин туурасы = 180px |Эн белгисине баяндама = Кыргыз Республикасынын президентинин штандарты |Учурдагы = Жапаров Садыр Нургожоевич |Сүрөтү = Official Photo of the President of the Kyrgyz Republic H.E. Mr. Sadyr Zhaparov.jpg |Сүрөттүн туурасы = 280px |Сүрөттүн баяндамасы = |Дайындалганы = 28-январь 2021-жылдан |Башчылык кылганы = {{Өлкө желеги|Кыргызстан}} |Башкаруу түрү = |Резиденциясы = Ала-Арча, Ынтымак-Ордо |Кызматтын жоюлганы = |Берилгени = |Дайындоочу = түздөн-түз элдик шайлоолордун жыйынтыктарынын негизинде |Дайындалган мөөнөтү = 5 жыл, эки мөөнөттөн ашык эмес |Майанасы = жашыруун |Кызматтын пайда болгону = 27-октябрь 1990-жыл |Кызматтын кайра орношу = |Кызматтын биринчи ыйгарылганы = [[Акаев Аскар Акаевич]] |Кызматтын акыркы ыйгарыганы = |Кошумча белги1 = |Кошумча текст1 = |Кошумча белги2 = |Кошумча текст2 = |Сайты = [https://president.kg/ president.kg] |Түбүндө1 = |Түбүндө2 = }} '''Кыргыз Республикасынын президенти''' - [[мамлекет]] башчысы жана куралдуу күчтөрдүн башкы кол башчысы болуп саналат. Президент элдин жана мамлекеттик бийликтин биримдигин көрсөтүп турат. Президент [[Кыргыз Республикасы]]нын жарандары тарабынан 6 жылга шайланат. Бир эле адам эки жолу Президент болуп шайлана албайт. Кыргыз Республикасынын Президенти болуп 35 жаштан төмөн эмес жана 70 жаштан жогору эмес, [[кыргыз тили|мамлекеттик тилди]] билген жана республикада жалпысынан 15 жылдан кем эмес жашаган Кыргыз Республикасынын жараны шайлана алат. ==Ант берүү == {{Цитатанын башталышы}} Мен, (аты-жөнү), Кыргыз Республикасынын Президентинин кызматына киришип жатып, өз элимдин алдында жана Ала-Тоо ыйык Ата, мен ант Кыргыз Республикасынын Башмыйзамынын сыйлоого жана коргоого жана анын мыйзамдарын, Кыргыз Республикасынын мамлекеттик, урмат-сый эгемендигин жана көз карандысыздыгын коргоого жана урмат-сый менен Кыргыз Республикасынын бардык жарандарынын эркиндиги менен укуктарын камсыз кылуу жана талыкпай жогорку милдеттерин жүзөгө ашыруу үчүн Кыргыз Республикасынын президенти, бүткүл эл ишенип мага жүктөгөн! Кудай бизди коргой берсин! {{Цитатанын аягы}} == Президенттин штандарты == [[Файл:Кыргыз Республикасынын президентинин штандарты.jpg|thumbnail|Кыргыз Республикасынын президентинин штандарты]] Кыргыз Республикасынын Президентинин штандарты Кыргыз Республикасындагы Президенттик бийликтин айырма белгиси жана [[символ]]у болуп саналат. Кыргыз Республикасынын Президентинин штандарты Кыргыз Республикасынын Президенти кызматка киришкенде тапшырылат. Кыргыз Республикасынын Президентинин штандартынын түп нускасынын турган жери Кыргыз Республикасынын борбор шаары - Бишкек шаарында Кыргыз Республикасынын Президентинин [[резиденция]]сындагы кызматтык кабинет болуп саналат. Кыргыз Республикасынын Президентинин штандартынын дубликаты республиканын борбор шаарындагы Кыргыз Республикасынын Президентинин резиденциясынын үстүнө, Кыргыз Республикасынын Президенти аларда болгон убакта башка резиденциялардын үстүнө, Кыргыз Республикасынын Президентинин транспорт каражаттарына Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик желеги менен катар орнотулат; Мамлекет башчысынын катышуусу менен болгон салтанаттуу жана башка аземдерде Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик [[желек|желеги]] менен катар орнотулушу мүмкүн. ===Кыргыз Республикасынын Президентинин штандартынын баяндамасы=== Кыргыз Республикасынын Президентинин штандарты (желеги) кеңдиги 50 мм [[алтын]] тасма жана алтын [[чачык]]тар менен жээктелген кызыл түстөгү (Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик желегинин түсүндөгү) кездеме болуп саналат. Кездеменин кеңдиги анын узундугунун бештен үчүн түзөт. [[Геометрия]]лык борборунда алтын тегерек орун алып, анын диаметри желектин кеңдигинин бештен үчүн түзөт. Алтын тегеректин борборунда Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик гербинин стилдештирилген сүрөттөлүшү жайгаштырылат: алтын түстөгү айлананын борборунда жайгаштырылган канаттары жайылган ак шумкар жана арткы планда жайгаштырылган көл, Ала-Тоонун кыркалары жана алтын сымал түстөгү шоолалары бар чыгып келе жаткан күн. Айлананы тегерете алтын менен: "Кыргыз Республикасынын Президенти" деген жазуу жайгаштырылат. Жазуунун [[тамга|тамгаларынын]] өлчөмү алтын тегеректин диаметринин жетиден бирин түзөт. Штандарттын сабына мамлекеттик тилде Кыргыз Республикасынын Президентинин фамилиясы, ысымы жана атасынын аты менен анын шайлануу мөөнөтүн көрсөткөн дата чегип түшүрүлгөн күмүш тээк бекитилет. Штандарттын сабы найзанын учу түрүндөгү алтын түпөк менен бүтөт. ==Президенттин белгиси== [[Файл:Кыргыз Республикасынын президентинин белгиси.jpg|thumbnail|Кыргыз Республикасынын президентинин белгиси]] Кыргыз Республикасынын Президентинин белгиси Кыргыз Республикасындагы Президенттик бийликтин айырма белгиси жана символу болуп саналат. Кыргыз Республикасынын Президентинин белгиси Кыргыз Республикасынын Президенти кызматка киришкенде тапшырылат. Кыргыз Республикасынын Президентинин белгисинин турган [[Кыргызстан|жери]] Кыргыз Республикасынын борбор шаары - [[Бишкек шаары|Бишкек]] шаарындагы Кыргыз Республикасынын Президентинин резиденциясындагы кызматтык кабинет болуп саналат. ===Кыргыз Республикасынын Президентинин белгисинин баяндамасы=== Президенттик бийликтин символу - Кыргыз Республикасынын Президентинин белгиси белгиден жана белгинин чынжырчасынан турат. Кыргыз Республикасынын Президентинин белгиси 7500 үлгүдөгү алтындан даярдалат жана эки элементтен турат; * байыркы [[оймо]] шарданынан - байыркы кыргыздардын эң сыйлуу кудайларынын бири болгон [[Ыйык Умай Эне|Ыйык Умай Энеден]] - анын Ааламдын үстүнө каалгый учкан канаттуу түрүндөгү символдук сүрөттөлүшүнөн; * Кыргыз Республикасында жашаган элдердин бүтүндүгүнүн, бөлүнбөстүгүнүн жана көп түрдүүлүгүнүн символу болгон, иштетүүсү жана сапаты боюнча өзгөчө алтын сымал түстөгү цитринден (массасы 105,2 карат, диаметри 35,5 мм). Белгинин чынжырчасы алтындан даярдалган жана бири-бирин кайталаган элементтерден туруп, алардын бир бөлүгү түндүк түрүндө, башка бөлүгү борборуна Кыргыз Республикасынын администрациялык түзүлүшүнүн символу болгон ири бермет жайгаштырылган симметриялык сегиз нурлуу алтын жылдыз түрүндө болот. Белгинин чынжырчасынын жогорку бөлүгүндө жайгашкан пластинанын арткы жагына мамлекеттик тилде Кыргыз Республикасынын Президентинин фамилиясы, ысымы жана атасынын аты менен анын кызматка кирген убактысы чегерилип жазылат. ==Кыргыз Республикасынын президенттери == {| class="wikitable" style="text-align:center" width="100%" align="center" |- style="background:#cccccc" ! align="center" | № ! align="center" | Президент ! align="center" | Сүрөтү ! align="center" | Иштөө мөөнөтүнүн башталышы ! align="center" | Иштөө мөөнөтүнүн соңу ! align="center" | Кошумча маалымат |- ! align="center" | 1 | align="center" | [[Аскар Акаев]]<br><small>(т.ж 1944)</small> | align="center" | [[Файл:Askar Akayev 2007-12-05.jpg|170px]] | align="center" | [[27-октябрь]] [[1990-жыл]] | align="center" | [[11-апрель|24-март]] [[2005-жыл]] | Эгемен Кыргызстандын Президенти болуп 1991-жылдын 13-октябрында шайланган [[Сарыбагыш]] |- ! align="center" | —<br>({{М.а}}) | align="center" | [[Ишенбай Кадырбеков]]<br><small>(т.ж 1949)</small> | align="center" | [[Файл:Ishenbai kadyrbekov.png|170px]] | align="center" | </small>[[24-март]] [[2005-жыл]]<ref>[https://www.rbc.ru/politics/24/03/2005/5703ba919a7947afa08c7ae2 И.о. президента Киргизии назначен Ишенбай Кадырбеков]</ref> | align="center" | [[24-март]] [[2005-жыл]] | Президенттин милдетин аткаруучу болуп бир канча саат гана иштеген |- ! align="center" | 2 | align="center" | [[Курманбек Бакиев]]<br><small>(т.ж 1949)</small> | align="center" | [[Файл:Kurmanbek Bakiyev 2006 (cropped).jpg|170px]] | align="center" | [[14-август|24-март]] [[2005-жыл]] | align="center" | [[7-апрель]] [[2010-жыл]] | align="center" | [[2005-жыл]]дын [[11-апрель|24-мартынан]] [[14-август|14-августуна]] чейин - президенттин милдетин аткаруучу кызматын өтөгөн. [[Тейит]] |- ! align="center" | 3 | align="center" | [[Роза Отунбаева]]<br><small>(т.ж 1950)</small> | align="center" | [[Файл:Roza Otunbayeva 2011-03-08.jpg|170px]] | align="center" | [[19-май|7-апрель]] [[2010-жыл]] | align="center" | [[31-декабрь|1-декабрь]] [[2011-жыл]] <p> (Кыргыз Республикасынын убактылуу өкмөтүнүн декретининин негизинде) | align="center" | Кыргыз Республикасынын өткөөл президенти [[Саруу (уруу)]] |- ! align="center" | 4 | align="center" | [[Алмазбек Атамбаев]]<br><small>(т.ж 1956)</small> | align="center" | [[Файл:Almazbek Atambayev 2016-09-16.jpg|170px]] | align="center" | [[31-декабрь|1-декабрь]] [[2011-жыл]] | align="center" | [[1-декабрь|24-ноябрь]] [[2017-жыл]] | align="center" | Кыргыз Республикасынын премьер-министр кезинде Президенттикке шайланган [[Кытай (уруу)|кытай]] |- ! align="center" | 5 | align="center" | [[Сооронбай Жээнбеков]]<br><small>(т.ж 1958)</small> | align="center" | [[Файл:Sooronbay Jeenbekov at the Eurasian Intergovernmental Council meeting, 7 March 2017.jpg|170px]] | align="center" | [[24-ноябрь]] [[2017|2017-жыл]] | align="center" | [[15-октябрь]] [[2020|2020-жыл]] | align="center" | Кыргыз Республикасынын президенти болуп 2017-жылдын 15-октябрында шайланган [[Жору, уруу|жору]] |- ! align="center" | —<br>({{М.а}}) | align="center" | [[Садыр Жапаров]]<br><small>(т.ж 1968)</small> | align="center" | [[Файл:President of Kyrgyzstan Sadyr Japarov.jpg|170px]] | align="center" | [[15-октябрь]] [[2020-жыл]] | align="center" | [[14-ноябрь]] [[2020-жыл]] | 2020-жылдын 15-октябрында премьер-министрдик кызматы менен кошо Президенттин милдетин аткаруучу болуп дайындалган |- ! align="center" | —<br>({{М.а}}) | align="center" | [[Талант Мамытов]]<br><small>(т.ж 1976)</small> | align="center" | [[Файл:Talant Mamytov.jpg |170px]] | align="center" | [[14-ноябрь]] [[2020-жыл]] | align="center" | 28-январь 2021-жыл |Садыр Жапаровдун Президенттик шайлоого катышуусуна байланыштуу ЖК'тин төрагасы менен катар Президенттин милдетин аткаруучусу |- ! align="center" | 6 | align="center" | [[Садыр Жапаров]]<br><small>(т.ж 1968)</small> | align="center" | [[Файл:President of Kyrgyzstan Sadyr Japarov.jpg|170px]] | align="center" | 28-январь 2021-жыл | align="center" | азыркы учурда | Кыргыз Республикасынын президенти болуп 2021-жылдын 10-январында шайланган [[Бугу (уруу)|Бугу]] |} == Шилтемелер == [http://www.president.kg/kg Кыргыз Республикасынын президентинин расмий сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191116152549/http://president.kg/kg/ |date=2019-11-16 }} == Булактар == {{Булактар|2}} {{Азия темасын утурлай|президенти|цвет=Кыргызстан}} [[Категория:Кыргызстандын президенттери|*]] [[Категория:Президенттер тизмелери]] [[Категория:Тизмелер:Кыргызстан]] erpx9qp9xhnsdrot6l16sefebs2clzm 648148 648147 2026-06-10T12:57:04Z Artelow 2286 648148 wikitext text/x-wiki {{Мамлекеттик кызмат |аты = |Кызматы = Кыргыз Республикасынын президенти |Нукура аталышы = |Өлкө = Кыргызстан |Эн белгиси = Flag of the President of Kyrgyzstan.svg |Эн белгисинин туурасы = 180px |Эн белгисине баяндама = Кыргыз Республикасынын президентинин штандарты |Учурдагы = Жапаров Садыр Нургожоевич |Сүрөтү = Official Photo of the President of the Kyrgyz Republic H.E. Mr. Sadyr Zhaparov.jpg |Сүрөттүн туурасы = 280px |Сүрөттүн баяндамасы = |Дайындалганы = 28-январь 2021-жылдан |Башчылык кылганы = {{Өлкө желеги|Кыргызстан}} |Башкаруу түрү = |Резиденциясы = Ала-Арча, Ынтымак-Ордо |Кызматтын жоюлганы = |Берилгени = |Дайындоочу = түздөн-түз элдик шайлоолордун жыйынтыктарынын негизинде |Дайындалган мөөнөтү = 5 жыл, эки мөөнөттөн ашык эмес |Майанасы = жашыруун |Кызматтын пайда болгону = 27-октябрь 1990-жыл |Кызматтын кайра орношу = |Кызматтын биринчи ыйгарылганы = [[Акаев Аскар Акаевич]] |Кызматтын акыркы ыйгарыганы = |Кошумча белги1 = |Кошумча текст1 = |Кошумча белги2 = |Кошумча текст2 = |Сайты = [https://president.kg/ president.kg] |Түбүндө1 = |Түбүндө2 = }} '''Кыргыз Республикасынын президенти''' - [[мамлекет]] башчысы жана куралдуу күчтөрдүн башкы кол башчысы болуп саналат. Президент элдин жана мамлекеттик бийликтин биримдигин көрсөтүп турат. Президент [[Кыргыз Республикасы]]нын жарандары тарабынан 6 жылга шайланат. Бир эле адам эки жолу Президент болуп шайлана албайт. Кыргыз Республикасынын Президенти болуп 35 жаштан төмөн эмес жана 70 жаштан жогору эмес, [[кыргыз тили|мамлекеттик тилди]] билген жана республикада жалпысынан 15 жылдан кем эмес жашаган Кыргыз Республикасынын жараны шайлана алат. ==Ант берүү == {{Цитатанын башталышы}} Мен, (аты-жөнү), Кыргыз Республикасынын Президентинин кызматына киришип жатып, өз элимдин алдында жана Ала-Тоо ыйык Ата, мен ант Кыргыз Республикасынын Башмыйзамынын сыйлоого жана коргоого жана анын мыйзамдарын, Кыргыз Республикасынын мамлекеттик, урмат-сый эгемендигин жана көз карандысыздыгын коргоого жана урмат-сый менен Кыргыз Республикасынын бардык жарандарынын эркиндиги менен укуктарын камсыз кылуу жана талыкпай жогорку милдеттерин жүзөгө ашыруу үчүн Кыргыз Республикасынын президенти, бүткүл эл ишенип мага жүктөгөн! Кудай бизди коргой берсин! {{Цитатанын аягы}} == Президенттин штандарты == [[Файл:Кыргыз Республикасынын президентинин штандарты.jpg|thumbnail|Кыргыз Республикасынын президентинин штандарты]] Кыргыз Республикасынын Президентинин штандарты Кыргыз Республикасындагы Президенттик бийликтин айырма белгиси жана [[символ]]у болуп саналат. Кыргыз Республикасынын Президентинин штандарты Кыргыз Республикасынын Президенти кызматка киришкенде тапшырылат. Кыргыз Республикасынын Президентинин штандартынын түп нускасынын турган жери Кыргыз Республикасынын борбор шаары - Бишкек шаарында Кыргыз Республикасынын Президентинин [[резиденция]]сындагы кызматтык кабинет болуп саналат. Кыргыз Республикасынын Президентинин штандартынын дубликаты республиканын борбор шаарындагы Кыргыз Республикасынын Президентинин резиденциясынын үстүнө, Кыргыз Республикасынын Президенти аларда болгон убакта башка резиденциялардын үстүнө, Кыргыз Республикасынын Президентинин транспорт каражаттарына Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик желеги менен катар орнотулат; Мамлекет башчысынын катышуусу менен болгон салтанаттуу жана башка аземдерде Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик [[желек|желеги]] менен катар орнотулушу мүмкүн. ===Кыргыз Республикасынын Президентинин штандартынын баяндамасы=== Кыргыз Республикасынын Президентинин штандарты (желеги) кеңдиги 50 мм [[алтын]] тасма жана алтын [[чачык]]тар менен жээктелген кызыл түстөгү (Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик желегинин түсүндөгү) кездеме болуп саналат. Кездеменин кеңдиги анын узундугунун бештен үчүн түзөт. [[Геометрия]]лык борборунда алтын тегерек орун алып, анын диаметри желектин кеңдигинин бештен үчүн түзөт. Алтын тегеректин борборунда Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик гербинин стилдештирилген сүрөттөлүшү жайгаштырылат: алтын түстөгү айлананын борборунда жайгаштырылган канаттары жайылган ак шумкар жана арткы планда жайгаштырылган көл, Ала-Тоонун кыркалары жана алтын сымал түстөгү шоолалары бар чыгып келе жаткан күн. Айлананы тегерете алтын менен: "Кыргыз Республикасынын Президенти" деген жазуу жайгаштырылат. Жазуунун [[тамга|тамгаларынын]] өлчөмү алтын тегеректин диаметринин жетиден бирин түзөт. Штандарттын сабына мамлекеттик тилде Кыргыз Республикасынын Президентинин фамилиясы, ысымы жана атасынын аты менен анын шайлануу мөөнөтүн көрсөткөн дата чегип түшүрүлгөн күмүш тээк бекитилет. Штандарттын сабы найзанын учу түрүндөгү алтын түпөк менен бүтөт. ==Президенттин белгиси== [[Файл:Кыргыз Республикасынын президентинин белгиси.jpg|thumbnail|Кыргыз Республикасынын президентинин белгиси]] Кыргыз Республикасынын Президентинин белгиси Кыргыз Республикасындагы Президенттик бийликтин айырма белгиси жана символу болуп саналат. Кыргыз Республикасынын Президентинин белгиси Кыргыз Республикасынын Президенти кызматка киришкенде тапшырылат. Кыргыз Республикасынын Президентинин белгисинин турган [[Кыргызстан|жери]] Кыргыз Республикасынын борбор шаары - [[Бишкек шаары|Бишкек]] шаарындагы Кыргыз Республикасынын Президентинин резиденциясындагы кызматтык кабинет болуп саналат. ===Кыргыз Республикасынын Президентинин белгисинин баяндамасы=== Президенттик бийликтин символу - Кыргыз Республикасынын Президентинин белгиси белгиден жана белгинин чынжырчасынан турат. Кыргыз Республикасынын Президентинин белгиси 7500 үлгүдөгү алтындан даярдалат жана эки элементтен турат; * байыркы [[оймо]] шарданынан - байыркы кыргыздардын эң сыйлуу кудайларынын бири болгон [[Ыйык Умай Эне|Ыйык Умай Энеден]] - анын Ааламдын үстүнө каалгый учкан канаттуу түрүндөгү символдук сүрөттөлүшүнөн; * Кыргыз Республикасында жашаган элдердин бүтүндүгүнүн, бөлүнбөстүгүнүн жана көп түрдүүлүгүнүн символу болгон, иштетүүсү жана сапаты боюнча өзгөчө алтын сымал түстөгү цитринден (массасы 105,2 карат, диаметри 35,5 мм). Белгинин чынжырчасы алтындан даярдалган жана бири-бирин кайталаган элементтерден туруп, алардын бир бөлүгү түндүк түрүндө, башка бөлүгү борборуна Кыргыз Республикасынын администрациялык түзүлүшүнүн символу болгон ири бермет жайгаштырылган симметриялык сегиз нурлуу алтын жылдыз түрүндө болот. Белгинин чынжырчасынын жогорку бөлүгүндө жайгашкан пластинанын арткы жагына мамлекеттик тилде Кыргыз Республикасынын Президентинин фамилиясы, ысымы жана атасынын аты менен анын кызматка кирген убактысы чегерилип жазылат. ==Кыргыз Республикасынын президенттери == {| class="wikitable" style="text-align:center" width="100%" align="center" |- style="background:#cccccc" ! align="center" | № ! align="center" | Президент ! align="center" | Сүрөтү ! align="center" | Иштөө мөөнөтүнүн башталышы ! align="center" | Иштөө мөөнөтүнүн соңу ! align="center" | Кошумча маалымат |- ! align="center" | 1 | align="center" | [[Аскар Акаев]]<br><small>(т.ж 1944)</small> | align="center" | [[Файл:Askar Akayev 2007-12-05.jpg|170px]] | align="center" | [[27-октябрь]] [[1990-жыл]] | align="center" | [[11-апрель|24-март]] [[2005-жыл]] | Эгемен Кыргызстандын Президенти болуп 1991-жылдын 13-октябрында шайланган [[Сарыбагыш]] |- ! align="center" | —<br>({{М.а}}) | align="center" | [[Ишенбай Кадырбеков]]<br><small>(т.ж 1949)</small> | align="center" | [[Файл:Ishenbai kadyrbekov.png|170px]] | align="center" | </small>[[24-март]] [[2005-жыл]]<ref>[https://www.rbc.ru/politics/24/03/2005/5703ba919a7947afa08c7ae2 И.о. президента Киргизии назначен Ишенбай Кадырбеков]</ref> | align="center" | [[24-март]] [[2005-жыл]] | Президенттин милдетин аткаруучу болуп бир канча саат гана иштеген |- ! align="center" | 2 | align="center" | [[Курманбек Бакиев]]<br><small>(т.ж 1949)</small> | align="center" | [[Файл:Kurmanbek Bakiyev 2006 (cropped).jpg|170px]] | align="center" | [[14-август|24-март]] [[2005-жыл]] | align="center" | [[7-апрель]] [[2010-жыл]] | align="center" | [[2005-жыл]]дын [[11-апрель|24-мартынан]] [[14-август|14-августуна]] чейин - президенттин милдетин аткаруучу кызматын өтөгөн. [[Тейит]] |- ! align="center" | 3 | align="center" | [[Роза Отунбаева]]<br><small>(т.ж 1950)</small> | align="center" | [[Файл:Roza Otunbayeva 2011-03-08.jpg|170px]] | align="center" | [[19-май|7-апрель]] [[2010-жыл]] | align="center" | [[31-декабрь|1-декабрь]] [[2011-жыл]] <p> (Кыргыз Республикасынын убактылуу өкмөтүнүн декретининин негизинде) | align="center" | Кыргыз Республикасынын өткөөл президенти [[Саруу (уруу)]] |- ! align="center" | 4 | align="center" | [[Алмазбек Атамбаев]]<br><small>(т.ж 1956)</small> | align="center" | [[Файл:Almazbek Atambayev 2016-09-16.jpg|170px]] | align="center" | [[31-декабрь|1-декабрь]] [[2011-жыл]] | align="center" | [[1-декабрь|24-ноябрь]] [[2017-жыл]] | align="center" | Кыргыз Республикасынын премьер-министр кезинде Президенттикке шайланган [[Кытай (уруу)|кытай]] |- ! align="center" | 5 | align="center" | [[Сооронбай Жээнбеков]]<br><small>(т.ж 1958)</small> | align="center" | [[Файл:Sooronbay Jeenbekov at the Eurasian Intergovernmental Council meeting, 7 March 2017.jpg|170px]] | align="center" | [[24-ноябрь]] [[2017|2017-жыл]] | align="center" | [[15-октябрь]] [[2020|2020-жыл]] | align="center" | Кыргыз Республикасынын президенти болуп 2017-жылдын 15-октябрында шайланган [[Жору, уруу|жору]] |- ! align="center" | —<br>({{М.а}}) | align="center" | [[Садыр Жапаров]]<br><small>(т.ж 1968)</small> | align="center" | [[Файл:President of Kyrgyzstan Sadyr Japarov.jpg|170px]] | align="center" | [[15-октябрь]] [[2020-жыл]] | align="center" | [[14-ноябрь]] [[2020-жыл]] | 2020-жылдын 15-октябрында премьер-министрдик кызматы менен кошо Президенттин милдетин аткаруучу болуп дайындалган |- ! align="center" | —<br>({{М.а}}) | align="center" | [[Талант Мамытов]]<br><small>(т.ж 1976)</small> | align="center" | [[Файл:Talant Mamytov.jpg |170px]] | align="center" | [[14-ноябрь]] [[2020-жыл]] | align="center" | 28-январь 2021-жыл |Садыр Жапаровдун Президенттик шайлоого катышуусуна байланыштуу ЖК'тин төрагасы менен катар Президенттин милдетин аткаруучусу |- ! align="center" | 6 | align="center" | [[Садыр Жапаров]]<br><small>(т.ж 1968)</small> | align="center" | [[Файл:President of Kyrgyzstan Sadyr Japarov.jpg|170px]] | align="center" | 28-январь 2021-жыл | align="center" | азыркы учурда | Кыргыз Республикасынын президенти болуп 2021-жылдын 10-январында шайланган [[Бугу (уруу)|Бугу]] |} == Шилтемелер == [http://www.president.kg/kg Кыргыз Республикасынын президентинин расмий сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191116152549/http://president.kg/kg/ |date=2019-11-16 }} == Булактар == {{Булактар|2}} {{Азия темасын утурлай|президенти|цвет=Кыргызстан}} [[Категория:Кыргызстандын президенттери|*]] [[Категория:Президенттер тизмелери]] [[Категория:Тизмелер:Кыргызстан]] 5d42mfrdxwn7w9dsodhe6bzrytnrjfq 0 123475 648154 373285 2026-06-10T18:53:15Z EmausBot 2156 исправление двойного перенаправления на [[Бириккен Улуттар Уюмунун Өнүктүрүү программасы]] 648154 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Бириккен Улуттар Уюмунун Өнүктүрүү программасы]] a8c89ocag6sij527utl5pprjt7blpnx 0 130309 648202 609226 2026-06-11T10:39:20Z Artelow 2286 648202 wikitext text/x-wiki [[Файл:CEDAW_Participation.svg|right|400px|thumb| Өлкөлөр: {{Col-begin}} {{Col-2}} {{legend|#00aa00|Конвенцияга кол койгон жана ратификациялаган}} {{legend|#008000|Конвенцияга кошулгандар}} {{legend|#008080|Конвенциянын эрежелерин сактагандар}} {{Col-2}} {{legend|#eeee00|Конвенцияга кол койгон, бирок ратификациялаган эмес}} {{legend|#ff1111|Конвенцияга кол койбогондор}} {{Col-end}} ]] '''Аялдарга карата басмырлоонун бардык түрлөрүн жоюу жөнүндө конвенция'''<ref>[https://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fwww.gov.kg%2Ffiles%2Fnews%2Ffroala%2Fd4faafe7a88682edd58d6013ed560e0437fd5b5f.doc&wdOrigin=BROWSELINK 2002-жылдын 23-апрелиндеги № 72 «Кыргыз Республикасынын аялдарга карата басмырлоонун бардык түрлөрүн жоюу жөнүндө Конвенцияга карата Факультативдик Протоколго кошулуусу тууралу» Кыргыз Республикасынын Мыйзамы]</ref><ref>[http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/59969 Кыргыз Республикасынын Ɵкмɵтүнүн 2012-жылдын 31-декабрындагы № 872 «Аялдарга карата басмырлоонун бардык формаларын жоюу жөнүндө БУУнун конвенциясынын ченемдерин аткаруу боюнча Кыргыз Республикасынын төртүнчү мезгилдүү баяндамасы жөнүндө» токтому]</ref> — [[Бириккен Улуттар Уюму|Бириккен Улуттар Уюмунун]] Башкы Ассамблеясы тарабынан 1979-жылы кабыл алынган эл аралык келишим. 189 мамлекет тарабынан ратификацияланган<ref>{{Cite web|title=United Nations Treaty Collection|url=https://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=IV-8&chapter=4&clang=_en|publisher=United Nations}}</ref>. [[Конвенция|Конвенцияны]] ратификациялаган элүүдөн ашык өлкөлөр муну белгилүү бир билдирүүлөр, эскертүүлөр жана каршылыктар менен жасашты, анын ичинде 38 өлкө Конвенцияны чечмелөөгө же колдонууга байланыштуу талаш-тартыштарды чечүүнүн жолдорун караган 29-беренени аткаруудан баш тартышты<ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/womenwatch/daw/cedaw/reservations-country.htm|title=Declarations, Reservations and Objections to CEDAW|publisher=United Nations}}</ref>. [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]] менен [[Палау]] кол коюшту, бирок келишимди ратификациялаган жок. Ыйык Такты, [[Иран]], [[Сомали]], [[Судан]] жана Тонга CEDAWга кол койгон эмес. CEDAW төрайымы кызматын учурда Хилари Гбедема ээлейт. == Конвенция == === Жыйынтык === Конвенция расалык дискриминациянын бардык формаларын жок кылуу жөнүндө конвенцияга окшош форматка ээ, "өзүнүн олуттуу милдеттенмелеринин көлөмү боюнча да, анын эл аралык мониторинг механизмдери боюнча да"<ref name=":2">{{Cite book|title=Human Rights|last=Henkin|first=Louis|publisher=Foundation Press|year=2009|pages=221}}</ref>. Конвенция 30 беренеден турган алты бөлүктөн турат<ref name=":0"/>. * '''I бөлүк''' (1–6-беренелер) дискриминацияга жол бербөөгө, сексуалдык стереотиптерге жана сексуалдык сатууга багытталган. * '''II бөлүк''' (7–9-беренелер) саясий турмушка, өкүлчүлүккө жана жарандык укуктарга басым жасоо менен коомдук чөйрөдөгү аялдардын укуктарын баяндайт. * '''III бөлүк''' (10–14-беренелер) аялдардын экономикалык жана социалдык укуктарын сүрөттөйт, өзгөчө билимге, жумушка жана ден-соолукка көңүл бурат. III бөлүктө ошондой эле элеттик аялдар үчүн өзгөчө коргоо чаралары жана алар туш болгон көйгөйлөр камтылган. * '''IV бөлүктө''' (15 жана 16-беренелер) аялдардын никеде жана үй-бүлөлүк жашоодо тең укуктуулук укугу жана мыйзам алдында тең укуктуулук укугу көрсөтүлгөн. * '''V бөлүк''' (17–22-беренелер) Аялдарга карата дискриминацияны жоюу боюнча Комитетти, ошондой эле катышуучу мамлекеттердин отчет берүү тартибин түзөт. * '''VI бөлүк''' (23–30-беренелер) конвенциянын башка келишимдерге тийгизген таасирин, катышуучу мамлекеттердин милдеттенмелерин жана конвенцияны башкарууну сүрөттөйт. === Негизги жоболор === '''1-берене''' [[Сексизм|аялдарга карата дискриминацияны]] төмөнкүдөй аныктайт<ref name=":0"/>: Аялдардын үй-бүлөлүк абалына карабастан, эркектер менен аялдардын тең укуктуулугунун, саясий, экономикалык, социалдык, маданий, жарандык же башка чөйрөдө адамдын укуктарынын жана негизги эркиндиктеринин негизинде, адам укуктарын таанууга, пайдалануусуна же жүзөгө ашыруусуна зыян келтирүүчү же жокко чыгаруучу натыйжага же максатка ээ болгон жынысына жараша жасалган ар кандай айырмалоо, четтетүү же чектөө. '''2-берене''' Конвенцияны ратификациялаган катышуучу-мамлекеттер [[Гендердик теңчилик|гендердик теңчиликти]] өздөрүнүн ички мыйзамдарында бекемдөөгө, өз мыйзамдарындагы бардык дискриминациялык жоболорду жокко чыгарууга жана аялдарга карата басмырлоодон коргоо үчүн жаңы жоболорду кабыл алууга ниеттенүүнү билдирет. Конвенцияны ратификациялаган мамлекеттер ошондой эле аялдарды басмырлоодон натыйжалуу коргоону кепилдөө үчүн сотторду жана коомдук институттарды түзүүгө жана жеке адамдар, уюмдар жана ишканалар тарабынан аялдарга карата колдонулган дискриминациянын бардык түрлөрүн жоюу үчүн чараларды көрүүгө тийиш<ref name=":0" />. '''3-беренеге''' ылайык, катышуучу мамлекеттер аялдардын негизги укуктарын жана негизги эркиндиктерин “эркектер менен тең укуктуулуктун негизинде” “саясий, социалдык, экономикалык жана маданий чөйрөлөрдө” кепилдикке алууну талап кылат<ref name=":0"/>. '''4-беренеде''' "... эркектер менен аялдардын ортосундагы [[Де-факто|иш жүзүндө]] тең укуктуулукту тездетүүгө багытталган атайын чараларды кабыл алуу дискриминация болуп эсептелбейт" деп белгилейт. Энеликти өзгөчө коргоо гендердик басмырлоо катары каралбайт, деп дагы кошумчалайт. '''5-берене''' катышуучу мамлекеттерден бир жыныстын төмөндүгү же артыкчылыгы же [[Гендердик ролдор|эркектер менен аялдардын]] [[Стереотип|стереотиптик]] ролу идеясына негизделген бейкалыс пикирлерди жана каада-салттарды жоюу үчүн чараларды көрүүнү талап кылат<ref name=":0"/>. Ал ошондой эле катышуучу-мамлекеттерге “...балдарын тарбиялоодо жана өнүктүрүүдө эркектер менен аялдардын жалпы жоопкерчилигин таанууну камсыз кылууну” тапшырат<ref name=":0" />. '''6-берене''' катышуучу мамлекеттерди “ аялдарды сатуунун жана аялдардын сойкулукту эксплуатациялоонун бардык формаларына бөгөт коюу үчүн бардык тийиштүү чараларды, анын ичинде мыйзамдарды көрүүгө” милдеттендирет<ref name=":0"/>. '''7-берене''' аялдардын саясий жана коомдук турмушта тең укуктуулугун кепилдикке алуу менен добуш берүүдөгү теңчиликке, мамлекеттик башкарууга катышууга жана “өлкөнүн коомдук жана саясий турмушуна тиешеси бар өкмөттүк эмес уюмдарга жана бирикмелерге” катышууга басым жасайт<ref name=":0"/>. '''8-беренеде''' катышуучу-мамлекеттер аялдардын «эл аралык деңгээлде өз өкмөтүнүн өкүлү болуу жана эл аралык уюмдардын ишине катышуу мүмкүнчүлүгүнө» кепилдик берерин камсыздайт<ref name=":0">{{Cite web|title=Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women|url=http://www.ohchr.org/EN/ProfessionalInterest/Pages/CEDAW.aspx}}</ref>. '''9-беренеде''' катышуучу-мамлекеттер “аялдарга өз жарандыгын алууга, өзгөртүүгө же сактап калууга эркектер менен бирдей укуктарды” жана “балдарынын жарандыгына карата бирдей укуктарды” берүүгө милдеттендирилген<ref name=":0"/>. '''10-берене''' аял студенттердин билим алууда бирдей мүмкүнчүлүктөрүн камсыздайт жана чогуу окууга үндөйт. Ал ошондой эле жеңил атлетикага, стипендияларга жана гранттарга бирдей мүмкүнчүлүктү камсыз кылат, ошондой эле "аял студенттердин окуусун таштоо деңгээлин кыскартууну" талап кылат<ref name=":0"/>. '''11-беренеде''' аялдардын иштөө укугу "бардык адамдардын ажырагыс укугу" катары көрсөтүлгөн. Ал бирдей эмгекке бирдей эмгек акыны, социалдык камсыздоого укукту, акы төлөнүүчү өргүүлөрдү жана "мурдагы иштеген жеринен, стажынан жана социалдык жөлөкпулдарын жоготпостон, акы төлөнүүчү же салыштырылуучу социалдык жеңилдиктер менен" кош бойлуулук жана төрөт боюнча өргүүнү талап кылат. Энелик, [[кош бойлуулук]] же нике абалы боюнча иштен бошотууга тыюу салыныш керек<ref name=":0"/>. '''12-берене''' катышуучу-мамлекеттерди “саламаттык сактоо кызматтарына, анын ичинде үй-бүлөнү пландаштырууга байланыштуу кызматтарга жеткиликтүүлүктү камсыз кылуу максатында саламаттыкты сактоо тармагында аялдарга карата дискриминацияны жок кылуу үчүн бардык тийиштүү чараларды көрүүгө” милдеттендирди. '''13-беренеде''' аялдардын “экономикалык жана социалдык турмушта” тең укуктуулугуна, өзгөчө “үй-бүлөлүк жөлөкпулдарга, кредиттерге, ипотекага жана финансылык кредиттердин башка түрлөрүнө, ошондой эле эс алуу иш-чараларына, спортко жана маданий турмуштун бардык аспектилерине катышуу укугуна” кепилдик берилет"<ref name=":0"/>. '''14-берене''' айылдык аялдарды жана алардын өзгөчө көйгөйлөрүн, аялдардын өнүгүү программаларына катышуу, "адекваттуу медициналык кызматтарга жетүү", "бардык коомдук иш-чараларга катышуу", "айыл чарба кредиттерине жетүү мүмкүнчүлүгүн камсыз кылуу" жана "адекваттуу жашоо шарттарына" ээ болуу укугун коргоону камсыздайт<ref name=":0"/>. '''15-берене''' катышуучу мамлекеттерди “аялдардын мыйзам алдында эркектер менен тең укуктуулугун”, анын ичинде “эркектердикине окшош укук жөндөмдүүлүгүн” кепилдетүүгө милдеттендирет. Ал ошондой эле «эркектерге жана аялдарга адамдардын кыймылына байланыштуу мыйзам боюнча бирдей укуктарды жана алардын жашаган жана отурукташкан жерин тандоо эркиндигин берет<ref name=":0"/>. '''16-беренеде''' "никеге жана үй-бүлөлүк мамилелерге тиешелүү бардык маселелерде аялдарды басмырлоого" тыюу салынат. Атап айтканда, ал эркектер менен аялдарга "никеге турууга, жубайды эркин тандоого", "никеге турганда жана аны бузууда", "ата-эне катары", "өз балдарынын санын жана аралыктарын эркин жана жоопкерчиликтүү чечүүгө", "күйөөсү менен аялы сыяктуу эле жеке укуктар, анын ичинде фамилияны, кесипти жана ишти тандоо", "жубайлардын экөөнө тең мүлккө ээлик кылуу, сатып алуу, башкаруу, пайдалануу жана тескөө боюнча" бирдей укуктар жана милдеттер таанылган<ref name=":0"/>. '''17—24-беренелер''' Бул беренелер CEDAW комитетинин курамын жана жол-жоболорун сүрөттөйт. Мисалы иерархиялык түзүлүш, CEDAW менен улуттук жана эл аралык мыйзамдардын ортосундагы мамилелердин эрежелери жана ченемдери, конвенцияны ишке ашыруу үчүн зарыл болгон чараларды көрүүгө мамлекеттердин милдеттенмелери<ref name="gov.uk">{{Cite web|url=https://www.gov.uk/government/publications/convention-on-the-elimination-of-all-forms-of-discrimination-against-women-cedaw-articles|title=Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women (CEDAW) Articles – GOV.UK}}</ref>. '''25—30-беренелер''' Бул беренелер ратификация жана тиешелүү мамлекеттердин эскертүүлөрүн киргизүү боюнча жалпы административдик процедураларды сүрөттөйт<ref name="gov.uk"/>. == Мүчөлөр жана ратификация == Конвенцияны ратификациялабаган же ага кошулбаган [[Бириккен Улуттар Уюму|БУУ]]нун алты мүчөсү [[Иран]], [[Палау]], [[Сомали]], [[Судан]], Тонга жана [[Америка Кошмо Штаттары]]<ref>[https://www.un.org/womenwatch/daw/cedaw/states.htm "Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination Against Women"]. Бириккен Улуттар Уюму сайты. Зиярат күнү 01.03.2023.</ref>. Конвенцияга кошулбаган Бириккен Улуттар Уюмуна мүчө эмес мамлекет бул Ыйык Такты/Ватикан. 2007-жылы Кытай Республикасы ([[Тайвань]]) да келишимди өзүнүн мыйзам чыгаруу органында ратификациялады, бирок [[Бириккен Улуттар Уюму]] тарабынан таанылган эмес жана расмий түрдө гана келишимдин катышуучусу болуп саналат<ref>[https://taiwantoday.tw/news.php?unit=2&post=228811 International review of CEDAW national report underway in Taipei] (анг.) .Taiwan Today 29.11.2022</ref>. Конвенцияга акыркы кошулган мамлекет 2015-жылдын 30-апрелинде [[Түштүк Судан]] болду. Америка Кошмо Штаттары 1988, 1990, 1994, 2000 жана 2010-жылы ратификациялоо боюнча бир нече ийгиликсиз аракеттерди жасаган<ref>L. Baldez, [https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1900265 Why Hasn't the US Ratified the UN Women's Rights Convention?] (анг.) APSA 2011 Annual Meeting Paper. Зиярат күнү 01.03.2023.</ref>. == Эскертмелер == Конвенциянын айрым беренелерине каршы көптөгөн эскертүүлөр киргизилген<ref>Marsha A. Freeman [https://dokumen.tips/documents/reservations-to-cedaw-an-analysis-for-unicef-to-cedaw-an-analysis-for-unicef-.html?page=3 "Reservations to CEDAW: An Analysis for UNICEF"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230301052008/https://dokumen.tips/documents/reservations-to-cedaw-an-analysis-for-unicef-to-cedaw-an-analysis-for-unicef-.html?page=3 |date=2023-03-01 }} (анг.). Зиярат күнү: 01.03.2023.</ref>. Конвенциянын бир беренесине эмес, бардык аспектилерине жалпы эскертүүлөр да бар. Маселен,<ref name=":1">Henkin, Louis (2009). ''[https://books.google.kg/books/about/Human_Rights.html?id=oHFuPwAACAAJ&redir_esc=y Human Rights]''. Foundation Press.(анг.)</ref> Мавритания Конвенцияны "Ислам шариятына карама-каршы келбеген ар бир бөлүгүндө" бекиткени тууралуу эскертүү жасады. Бир катар эскертүүлөр, айрыкча ислам мамлекеттеринин тараптары тарабынан киргизилген эскертүүлөр көп талкууларга алып келет<ref name=":1" />. Конвенциянын<ref>[https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/convention-elimination-all-forms-discrimination-against-women Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women New York, 18 December 1979] (анг.) ohch.org. Зиярат күнү: 01.03.2023. </ref> 28-беренесинде "ушул Конвенциянын объектисине жана максатына туура келбеген эскертүүлөргө жол берилбейт" деп айтылат. Натыйжада, көптөгөн катышуучу мамлекеттер башка катышуучу мамлекеттердин эскертүүлөрүнө каршы пикирлерин билдиришкен. == Булактар == 7hvd47ejpf5ljl14yxpchkbnt5gybwb 4 136776 648141 648101 2026-06-10T12:01:32Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 648141 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:Chaoborus|<span style="color:gray">Chaoborus</span>]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25685}}]] || {{Permissions|Chaoborus}} |- | 2 || [[User:Bosogo|<span style="color:gray">Bosogo</span>]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18491}}]] || {{Permissions|Bosogo}} |- | 3 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:13475}}]] || {{Permissions|Artelow}} |- | 4 || [[User:Chorobek|Chorobek]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}} |- | 5 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12812}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}} |- | 6 || [[User:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11065}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}} |- | 7 || [[User:Baydastann|Baydastann]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7965}}]] || {{Permissions|Baydastann}} |- | 8 || [[User:Элден|<span style="color:gray">Элден</span>]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}} |- | 9 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:5945}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}} |- | 10 || [[User:UlutSoft3|<span style="color:gray">UlutSoft3</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}} |- | 11 || [[User:Чагылган|<span style="color:gray">Чагылган</span>]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}} |- | 12 || [[User:Эльза Мамбетакунова|<span style="color:gray">Эльза Мамбетакунова</span>]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}} |- | 13 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4952}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}} |- | 14 || [[User:ImeNtrav|<span style="color:gray">ImeNtrav</span>]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}} |- | 15 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4497}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 16 || [[User:Maksat|<span style="color:gray">Maksat</span>]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}} |- | 17 || [[User:Shchb|<span style="color:gray">Shchb</span>]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}} |- | 18 || [[User:Kmaksat|<span style="color:gray">Kmaksat</span>]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}} |- | 19 || [[User:Үрүйэ|<span style="color:gray">Үрүйэ</span>]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}} |- | 20 || [[User:Kgbek|<span style="color:gray">Kgbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}} |- | 21 || [[User:Connexxx|<span style="color:gray">Connexxx</span>]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}} |- | 22 || [[User:Elebayev|<span style="color:gray">Elebayev</span>]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}} |- | 23 || [[User:Aidabishkek|<span style="color:gray">Aidabishkek</span>]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}} |- | 24 || [[User:Askar Nazyrov|<span style="color:gray">Askar Nazyrov</span>]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}} |- | 25 || [[User:Umut|<span style="color:gray">Umut</span>]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}} |- | 26 || [[User:QECUB|<span style="color:gray">QECUB</span>]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2263}}]] || {{Permissions|QECUB}} |- | 27 || [[User:Бахтияр Толукбаев|<span style="color:gray">Бахтияр Толукбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}} |- | 28 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|<span style="color:gray">Roman, Alexej and Vładimir</span>]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}} |- | 29 || [[User:Kairat Zamirbekov|<span style="color:gray">Kairat Zamirbekov</span>]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1600}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}} |- | 30 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1441}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 31 || [[User:Meri|<span style="color:gray">Meri</span>]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}} |- | 32 || [[User:Asankozhoevas|<span style="color:gray">Asankozhoevas</span>]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}} |- | 33 || [[User:Adinai|<span style="color:gray">Adinai</span>]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}} |- | 34 || [[User:Friendwip.kg|<span style="color:gray">Friendwip.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}} |- | 35 || [[User:Kglive|<span style="color:gray">Kglive</span>]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}} |- | 36 || [[User:UlutSoft6|<span style="color:gray">UlutSoft6</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}} |- | 37 || [[User:TarPas|<span style="color:gray">TarPas</span>]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}} |- | 38 || [[User:Gulzhana|<span style="color:gray">Gulzhana</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}} |- | 39 || [[User:Aida23a|<span style="color:gray">Aida23a</span>]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}} |- | 40 || [[User:Dnes1302|<span style="color:gray">Dnes1302</span>]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}} |- | 41 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Arsensky}} |- | 42 || [[User:Элдин беги|<span style="color:gray">Элдин беги</span>]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}} |- | 43 || [[User:UlutSoft1|<span style="color:gray">UlutSoft1</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}} |- | 44 || [[User:Rotlink|<span style="color:gray">Rotlink</span>]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}} |- | 45 || [[User:Chris die Seele|<span style="color:gray">Chris die Seele</span>]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}} |- | 46 || [[User:Дилдорбек|<span style="color:gray">Дилдорбек</span>]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:698}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}} |- | 47 || [[User:Aiylchy|<span style="color:gray">Aiylchy</span>]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}} |- | 48 || [[User:Estebesovdastan|<span style="color:gray">Estebesovdastan</span>]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}} |- | 49 || [[User:Jakshysapa|<span style="color:gray">Jakshysapa</span>]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}} |- | 50 || [[User:Lirchik|<span style="color:gray">Lirchik</span>]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}} |- | 51 || [[User:Incall|<span style="color:gray">Incall</span>]] || [[Special:Contributions/Incall|{{formatnum:609}}]] || {{Permissions|Incall}} |- | 52 || [[User:Amantur r|<span style="color:gray">Amantur r</span>]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}} |- | 53 || [[User:Cekli829|<span style="color:gray">Cekli829</span>]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}} |- | 54 || [[User:Табалдыев Ысламбек|<span style="color:gray">Табалдыев Ысламбек</span>]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}} |- | 55 || [[User:S(uz)ak|<span style="color:gray">S(uz)ak</span>]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}} |- | 56 || [[User:Firespeaker|<span style="color:gray">Firespeaker</span>]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}} |- | 57 || [[User:Gulzat05|<span style="color:gray">Gulzat05</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}} |- | 58 || [[User:Канымбу|<span style="color:gray">Канымбу</span>]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}} |- | 59 || [[User:Zhanyl90|<span style="color:gray">Zhanyl90</span>]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}} |- | 60 || [[User:Aladobot|<span style="color:gray">Aladobot</span>]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}} |- | 61 || [[User:Gulaiym001|<span style="color:gray">Gulaiym001</span>]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}} |- | 62 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:525}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 63 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|<span style="color:gray">Орозобек Түгөлбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}} |- | 64 || [[User:Кайып Пайзылдаев|<span style="color:gray">Кайып Пайзылдаев</span>]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}} |- | 65 || [[User:Бегаим|<span style="color:gray">Бегаим</span>]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}} |- | 66 || [[User:Rartat|<span style="color:gray">Rartat</span>]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}} |- | 67 || [[User:Fornax|<span style="color:gray">Fornax</span>]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}} |- | 68 || [[User:PlanespotterA320|<span style="color:gray">PlanespotterA320</span>]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}} |- | 69 || [[User:UlutSoft4|<span style="color:gray">UlutSoft4</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}} |- | 70 || [[User:Hugo.arg|<span style="color:gray">Hugo.arg</span>]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}} |- | 71 || [[User:ДолбоЯщер|ДолбоЯщер]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:433}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 72 || [[User:Ksc~ruwiki|<span style="color:gray">Ksc~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}} |- | 73 || [[User:Алтынбек Касымов|<span style="color:gray">Алтынбек Касымов</span>]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}} |- | 74 || [[User:Pathoschild|<span style="color:gray">Pathoschild</span>]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:415}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 75 || [[User:Εὐθυμένης|<span style="color:gray">Εὐθυμένης</span>]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}} |- | 76 || [[User:Namir|<span style="color:gray">Namir</span>]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}} |- | 77 || [[User:Госфонд ИС|<span style="color:gray">Госфонд ИС</span>]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}} |- | 78 || [[User:V3~kywiki|<span style="color:gray">V3~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}} |- | 79 || [[User:AdemazAlmaz|<span style="color:gray">AdemazAlmaz</span>]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}} |- | 80 || [[User:Ырысгул|<span style="color:gray">Ырысгул</span>]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}} |- | 81 || [[User:Nurjamal|<span style="color:gray">Nurjamal</span>]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}} |- | 82 || [[User:Nursultan|<span style="color:gray">Nursultan</span>]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}} |- | 83 || [[User:Aymira|<span style="color:gray">Aymira</span>]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}} |- | 84 || [[User:Ptbotgourou|<span style="color:gray">Ptbotgourou</span>]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}} |- | 85 || [[User:Symbat92|<span style="color:gray">Symbat92</span>]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}} |- | 86 || [[User:Andrew J.Kurbiko|<span style="color:gray">Andrew J.Kurbiko</span>]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}} |- | 87 || [[User:Орозгул|<span style="color:gray">Орозгул</span>]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}} |- | 88 || [[User:Ziv|Ziv]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:305}}]] || {{Permissions|Ziv}} |- | 89 || [[User:Atlikta|<span style="color:gray">Atlikta</span>]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}} |- | 90 || [[User:Abiyoyo|<span style="color:gray">Abiyoyo</span>]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}} |- | 91 || [[User:Росул|<span style="color:gray">Росул</span>]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}} |- | 92 || [[User:Elya3|<span style="color:gray">Elya3</span>]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}} |- | 93 || [[User:Baronnet|<span style="color:gray">Baronnet</span>]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}} |- | 94 || [[User:Ahmadi~ruwiki|<span style="color:gray">Ahmadi~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}} |- | 95 || [[User:Rakutai|<span style="color:gray">Rakutai</span>]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}} |- | 96 || [[User:Minorax|Minorax]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:283}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 97 || [[User:Peri~kywiki|<span style="color:gray">Peri~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}} |- | 98 || [[User:Ashirov Maksatbek|<span style="color:gray">Ashirov Maksatbek</span>]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}} |- | 99 || [[User:Asel90|<span style="color:gray">Asel90</span>]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}} |- | 100 || [[User:Belekoff|<span style="color:gray">Belekoff</span>]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}} |- | 101 || [[User:Jol004u|<span style="color:gray">Jol004u</span>]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}} |- | 102 || [[User:Janyzak|<span style="color:gray">Janyzak</span>]] || [[Special:Contributions/Janyzak|{{formatnum:255}}]] || {{Permissions|Janyzak}} |- | 103 || [[User:Машъал|<span style="color:gray">Машъал</span>]] || [[Special:Contributions/Машъал|{{formatnum:254}}]] || {{Permissions|Машъал}} |- | 104 || [[User:Fatim|<span style="color:gray">Fatim</span>]] || [[Special:Contributions/Fatim|{{formatnum:253}}]] || {{Permissions|Fatim}} |- | 105 || [[User:NurlanKG Bishkek editor|NurlanKG Bishkek editor]] || [[Special:Contributions/NurlanKG Bishkek editor|{{formatnum:251}}]] || {{Permissions|NurlanKG Bishkek editor}} |- | 106 || [[User:Баха Исаев|<span style="color:gray">Баха Исаев</span>]] || [[Special:Contributions/Баха Исаев|{{formatnum:249}}]] || {{Permissions|Баха Исаев}} |- | 107 || [[User:Noloun|<span style="color:gray">Noloun</span>]] || [[Special:Contributions/Noloun|{{formatnum:248}}]] || {{Permissions|Noloun}} |- | 108 || [[User:Чоко Бой|<span style="color:gray">Чоко Бой</span>]] || [[Special:Contributions/Чоко Бой|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Чоко Бой}} |- | 109 || [[User:Tynchtykbek|<span style="color:gray">Tynchtykbek</span>]] || [[Special:Contributions/Tynchtykbek|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Tynchtykbek}} |- | 110 || [[User:Dutcman|<span style="color:gray">Dutcman</span>]] || [[Special:Contributions/Dutcman|{{formatnum:242}}]] || {{Permissions|Dutcman}} |- | 111 || [[User:Ulan A|<span style="color:gray">Ulan A</span>]] || [[Special:Contributions/Ulan A|{{formatnum:239}}]] || {{Permissions|Ulan A}} |- | 112 || [[User:DragonBot|<span style="color:gray">DragonBot</span>]] || [[Special:Contributions/DragonBot|{{formatnum:235}}]] || {{Permissions|DragonBot}} |- | 113 || [[User:Таалай Берен|<span style="color:gray">Таалай Берен</span>]] || [[Special:Contributions/Таалай Берен|{{formatnum:231}}]] || {{Permissions|Таалай Берен}} |- | 114 || [[User:Adilet15|<span style="color:gray">Adilet15</span>]] || [[Special:Contributions/Adilet15|{{formatnum:223}}]] || {{Permissions|Adilet15}} |- | 115 || [[User:Dostojewskij|<span style="color:gray">Dostojewskij</span>]] || [[Special:Contributions/Dostojewskij|{{formatnum:219}}]] || {{Permissions|Dostojewskij}} |- | 116 || [[User:MauritsBot|<span style="color:gray">MauritsBot</span>]] || [[Special:Contributions/MauritsBot|{{formatnum:218}}]] || {{Permissions|MauritsBot}} |- | 117 || [[User:タチコマ robot|<span style="color:gray">タチコマ robot</span>]] || [[Special:Contributions/タチコマ robot|{{formatnum:216}}]] || {{Permissions|タチコマ robot}} |- | 118 || [[User:Adamboluu|<span style="color:gray">Adamboluu</span>]] || [[Special:Contributions/Adamboluu|{{formatnum:213}}]] || {{Permissions|Adamboluu}} |- | 119 || [[User:Dr.atakulov|<span style="color:gray">Dr.atakulov</span>]] || [[Special:Contributions/Dr.atakulov|{{formatnum:211}}]] || {{Permissions|Dr.atakulov}} |- | 120 || [[User:Dinamik-bot|<span style="color:gray">Dinamik-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Dinamik-bot|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Dinamik-bot}} |- | 121 || [[User:Anara|<span style="color:gray">Anara</span>]] || [[Special:Contributions/Anara|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Anara}} |- | 122 || [[User:Kyrgyzchala|<span style="color:gray">Kyrgyzchala</span>]] || [[Special:Contributions/Kyrgyzchala|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Kyrgyzchala}} |- | 123 || [[User:UlutSoft2|<span style="color:gray">UlutSoft2</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft2|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|UlutSoft2}} |- | 124 || [[User:YFdyh-bot|<span style="color:gray">YFdyh-bot</span>]] || [[Special:Contributions/YFdyh-bot|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|YFdyh-bot}} |- | 125 || [[User:A.djan|<span style="color:gray">A.djan</span>]] || [[Special:Contributions/A.djan|{{formatnum:206}}]] || {{Permissions|A.djan}} |- | 126 || [[User:Robbot|<span style="color:gray">Robbot</span>]] || [[Special:Contributions/Robbot|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Robbot}} |- | 127 || [[User:Chingis|<span style="color:gray">Chingis</span>]] || [[Special:Contributions/Chingis|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Chingis}} |- | 128 || [[User:Foggy kub|<span style="color:gray">Foggy kub</span>]] || [[Special:Contributions/Foggy kub|{{formatnum:204}}]] || {{Permissions|Foggy kub}} |- | 129 || [[User:Чръный человек|<span style="color:gray">Чръный человек</span>]] || [[Special:Contributions/Чръный человек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Чръный человек}} |- | 130 || [[User:Мыктыбек|<span style="color:gray">Мыктыбек</span>]] || [[Special:Contributions/Мыктыбек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Мыктыбек}} |- | 131 || [[User:Adamantine|<span style="color:gray">Adamantine</span>]] || [[Special:Contributions/Adamantine|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|Adamantine}} |- | 132 || [[User:BakytTalas|<span style="color:gray">BakytTalas</span>]] || [[Special:Contributions/BakytTalas|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|BakytTalas}} |- | 133 || [[User:Zorrobot|<span style="color:gray">Zorrobot</span>]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:200}}]] || {{Permissions|Zorrobot}} |- | 134 || [[User:Мастер теней|<span style="color:gray">Мастер теней</span>]] || [[Special:Contributions/Мастер теней|{{formatnum:198}}]] || {{Permissions|Мастер теней}} |- | 135 || [[User:Amirobot|<span style="color:gray">Amirobot</span>]] || [[Special:Contributions/Amirobot|{{formatnum:197}}]] || {{Permissions|Amirobot}} |- | 136 || [[User:HerculeBot|<span style="color:gray">HerculeBot</span>]] || [[Special:Contributions/HerculeBot|{{formatnum:195}}]] || {{Permissions|HerculeBot}} |- | 137 || [[User:GhalyBot|<span style="color:gray">GhalyBot</span>]] || [[Special:Contributions/GhalyBot|{{formatnum:187}}]] || {{Permissions|GhalyBot}} |- | 138 || [[User:DARIO SEVERI|<span style="color:gray">DARIO SEVERI</span>]] || [[Special:Contributions/DARIO SEVERI|{{formatnum:172}}]] || {{Permissions|DARIO SEVERI}} |- | 139 || [[User:Nasihat.kg|<span style="color:gray">Nasihat.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Nasihat.kg|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Nasihat.kg}} |- | 140 || [[User:Temir21|<span style="color:gray">Temir21</span>]] || [[Special:Contributions/Temir21|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Temir21}} |- | 141 || [[User:Vasit|<span style="color:gray">Vasit</span>]] || [[Special:Contributions/Vasit|{{formatnum:166}}]] || {{Permissions|Vasit}} |- | 142 || [[User:CarsracBot|<span style="color:gray">CarsracBot</span>]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|CarsracBot}} |- | 143 || [[User:HiW-Bot|<span style="color:gray">HiW-Bot</span>]] || [[Special:Contributions/HiW-Bot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|HiW-Bot}} |- | 144 || [[User:JYBot|<span style="color:gray">JYBot</span>]] || [[Special:Contributions/JYBot|{{formatnum:162}}]] || {{Permissions|JYBot}} |- | 145 || [[User:NKOzi|<span style="color:gray">NKOzi</span>]] || [[Special:Contributions/NKOzi|{{formatnum:159}}]] || {{Permissions|NKOzi}} |- | 146 || [[User:Кичинекей Поллианна|<span style="color:gray">Кичинекей Поллианна</span>]] || [[Special:Contributions/Кичинекей Поллианна|{{formatnum:158}}]] || {{Permissions|Кичинекей Поллианна}} |- | 147 || [[User:Samatq|<span style="color:gray">Samatq</span>]] || [[Special:Contributions/Samatq|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Samatq}} |- | 148 || [[User:Sampo.Kuusi|<span style="color:gray">Sampo.Kuusi</span>]] || [[Special:Contributions/Sampo.Kuusi|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Sampo.Kuusi}} |- | 149 || [[User:Azamat Omar|<span style="color:gray">Azamat Omar</span>]] || [[Special:Contributions/Azamat Omar|{{formatnum:155}}]] || {{Permissions|Azamat Omar}} |- | 150 || [[User:Kaiyr|<span style="color:gray">Kaiyr</span>]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:154}}]] || {{Permissions|Kaiyr}} {{/end}} 98yzzkqmtnscvmt8ilhmm4vicrhz3i9 4 137589 648143 648103 2026-06-10T12:01:34Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 648143 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:114452}}]] |- | 2 || [[User:ChoRusBot|<span style="color:gray">ChoRusBot</span>]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]] |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:35368}}]] |- | 4 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8499}}]] |- | 5 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7216}}]] |- | 6 || [[User:VertexBot|<span style="color:gray">VertexBot</span>]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]] |- | 7 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]] |- | 8 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]] |- | 9 || [[User:Legobot|<span style="color:gray">Legobot</span>]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]] |- | 10 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]] |- | 11 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3124}}]] |- | 12 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]] |- | 13 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]] |- | 14 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]] |- | 15 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]] |- | 16 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]] |- | 17 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]] |- | 18 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]] |- | 19 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1125}}]] |- | 20 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]] |- | 21 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1015}}]] |- | 22 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]] |- | 23 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]] |- | 24 || [[User:TjBot|<span style="color:gray">TjBot</span>]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]] |- | 25 || [[User:AlleborgoBot|<span style="color:gray">AlleborgoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]] |- | 26 || [[User:Thijs!bot|<span style="color:gray">Thijs!bot</span>]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]] |- | 27 || [[User:Idioma-bot|<span style="color:gray">Idioma-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]] |- | 28 || [[User:RedBot|<span style="color:gray">RedBot</span>]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]] |- | 29 || [[User:JackieBot|<span style="color:gray">JackieBot</span>]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]] |- | 30 || [[User:MastiBot|<span style="color:gray">MastiBot</span>]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]] |- | 31 || [[User:Synthebot|<span style="color:gray">Synthebot</span>]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]] |- | 32 || [[User:Mjbmrbot|<span style="color:gray">Mjbmrbot</span>]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]] |- | 33 || [[User:HRoestBot|<span style="color:gray">HRoestBot</span>]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]] |- | 34 || [[User:Ripchip Bot|<span style="color:gray">Ripchip Bot</span>]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]] |- | 35 || [[User:Alexbot|<span style="color:gray">Alexbot</span>]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]] |- | 36 || [[User:AvocatoBot|<span style="color:gray">AvocatoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]] |- | 37 || [[User:KamikazeBot|<span style="color:gray">KamikazeBot</span>]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]] |- | 38 || [[User:LaaknorBot|<span style="color:gray">LaaknorBot</span>]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]] |- | 39 || [[User:Movses-bot|<span style="color:gray">Movses-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]] |- | 40 || [[User:YiFeiBot|YiFeiBot]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]] |- | 41 || [[User:Rubinbot|<span style="color:gray">Rubinbot</span>]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]] |- | 42 || [[User:PipepBot|<span style="color:gray">PipepBot</span>]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]] |- | 43 || [[User:Vagobot|<span style="color:gray">Vagobot</span>]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]] |- | 44 || [[User:AvicBot|<span style="color:gray">AvicBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]] |- | 45 || [[User:SilvonenBot|<span style="color:gray">SilvonenBot</span>]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]] |- | 46 || [[User:Gerakibot|<span style="color:gray">Gerakibot</span>]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]] |- | 47 || [[User:Purbo T|<span style="color:gray">Purbo T</span>]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]] |- | 48 || [[User:Makecat-bot|<span style="color:gray">Makecat-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]] |- | 49 || [[User:BotMultichill|<span style="color:gray">BotMultichill</span>]] || [[Special:Contributions/BotMultichill|{{formatnum:233}}]] |- | 50 || [[User:PixelBot|<span style="color:gray">PixelBot</span>]] || [[Special:Contributions/PixelBot|{{formatnum:106}}]] |- | 51 || [[User:Loveless|<span style="color:gray">Loveless</span>]] || [[Special:Contributions/Loveless|{{formatnum:99}}]] |- | 52 || [[User:MediaWiki default|<span style="color:gray">MediaWiki default</span>]] || [[Special:Contributions/MediaWiki default|{{formatnum:21}}]] |- | 53 || [[User:Maintenance script|<span style="color:gray">Maintenance script</span>]] || [[Special:Contributions/Maintenance script|{{formatnum:13}}]] |- | 54 || [[User:Flow talk page manager|<span style="color:gray">Flow talk page manager</span>]] || [[Special:Contributions/Flow talk page manager|{{formatnum:8}}]] {{/end}} 5m4z7v6phb6beagg8wk8dlvj937n466 4 137601 648142 648102 2026-06-10T12:01:33Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 648142 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:114452}}]] || {{Permissions|JigildikBot}} |- | 2 || [[User:ChoRusBot|<span style="color:gray">ChoRusBot</span>]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]] || {{Permissions|ChoRusBot}} |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:35368}}]] || {{Permissions|InternetArchiveBot}} |- | 4 || [[User:Chaoborus|<span style="color:gray">Chaoborus</span>]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25685}}]] || {{Permissions|Chaoborus}} |- | 5 || [[User:Bosogo|<span style="color:gray">Bosogo</span>]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18491}}]] || {{Permissions|Bosogo}} |- | 6 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:13475}}]] || {{Permissions|Artelow}} |- | 7 || [[User:Chorobek|Chorobek]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}} |- | 8 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12812}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}} |- | 9 || [[User:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11065}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}} |- | 10 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8499}}]] || {{Permissions|EmausBot}} |- | 11 || [[User:Baydastann|Baydastann]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7965}}]] || {{Permissions|Baydastann}} |- | 12 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7216}}]] || {{Permissions|Xqbot}} |- | 13 || [[User:VertexBot|<span style="color:gray">VertexBot</span>]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]] || {{Permissions|VertexBot}} |- | 14 || [[User:Элден|<span style="color:gray">Элден</span>]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}} |- | 15 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:5945}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}} |- | 16 || [[User:UlutSoft3|<span style="color:gray">UlutSoft3</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}} |- | 17 || [[User:Чагылган|<span style="color:gray">Чагылган</span>]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}} |- | 18 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]] || {{Permissions|MerlIwBot}} |- | 19 || [[User:Эльза Мамбетакунова|<span style="color:gray">Эльза Мамбетакунова</span>]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}} |- | 20 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4952}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}} |- | 21 || [[User:ImeNtrav|<span style="color:gray">ImeNtrav</span>]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}} |- | 22 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4497}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 23 || [[User:Maksat|<span style="color:gray">Maksat</span>]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}} |- | 24 || [[User:Shchb|<span style="color:gray">Shchb</span>]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}} |- | 25 || [[User:Kmaksat|<span style="color:gray">Kmaksat</span>]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}} |- | 26 || [[User:Үрүйэ|<span style="color:gray">Үрүйэ</span>]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}} |- | 27 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]] || {{Permissions|VolkovBot}} |- | 28 || [[User:Kgbek|<span style="color:gray">Kgbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}} |- | 29 || [[User:Connexxx|<span style="color:gray">Connexxx</span>]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}} |- | 30 || [[User:Elebayev|<span style="color:gray">Elebayev</span>]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}} |- | 31 || [[User:Legobot|<span style="color:gray">Legobot</span>]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]] || {{Permissions|Legobot}} |- | 32 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]] || {{Permissions|TXiKiBoT}} |- | 33 || [[User:Aidabishkek|<span style="color:gray">Aidabishkek</span>]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}} |- | 34 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3124}}]] || {{Permissions|CommonsDelinker}} |- | 35 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]] || {{Permissions|SieBot}} |- | 36 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]] || {{Permissions|Luckas-bot}} |- | 37 || [[User:Askar Nazyrov|<span style="color:gray">Askar Nazyrov</span>]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}} |- | 38 || [[User:Umut|<span style="color:gray">Umut</span>]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}} |- | 39 || [[User:QECUB|<span style="color:gray">QECUB</span>]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2263}}]] || {{Permissions|QECUB}} |- | 40 || [[User:Бахтияр Толукбаев|<span style="color:gray">Бахтияр Толукбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}} |- | 41 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]] || {{Permissions|ZéroBot}} |- | 42 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]] || {{Permissions|WikitanvirBot}} |- | 43 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|<span style="color:gray">Roman, Alexej and Vładimir</span>]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}} |- | 44 || [[User:Kairat Zamirbekov|<span style="color:gray">Kairat Zamirbekov</span>]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1600}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}} |- | 45 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]] || {{Permissions|Addbot}} |- | 46 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]] || {{Permissions|ArthurBot}} |- | 47 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1441}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 48 || [[User:Meri|<span style="color:gray">Meri</span>]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}} |- | 49 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]] || {{Permissions|JAnDbot}} |- | 50 || [[User:Asankozhoevas|<span style="color:gray">Asankozhoevas</span>]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}} |- | 51 || [[User:Adinai|<span style="color:gray">Adinai</span>]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}} |- | 52 || [[User:Friendwip.kg|<span style="color:gray">Friendwip.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}} |- | 53 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1125}}]] || {{Permissions|MediaWiki message delivery}} |- | 54 || [[User:Kglive|<span style="color:gray">Kglive</span>]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}} |- | 55 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]] || {{Permissions|Escarbot}} |- | 56 || [[User:UlutSoft6|<span style="color:gray">UlutSoft6</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}} |- | 57 || [[User:TarPas|<span style="color:gray">TarPas</span>]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}} |- | 58 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1015}}]] || {{Permissions|Jembot}} |- | 59 || [[User:Gulzhana|<span style="color:gray">Gulzhana</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}} |- | 60 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]] || {{Permissions|MelancholieBot}} |- | 61 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]] || {{Permissions|FoxBot}} |- | 62 || [[User:Aida23a|<span style="color:gray">Aida23a</span>]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}} |- | 63 || [[User:Dnes1302|<span style="color:gray">Dnes1302</span>]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}} |- | 64 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Arsensky}} |- | 65 || [[User:Элдин беги|<span style="color:gray">Элдин беги</span>]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}} |- | 66 || [[User:UlutSoft1|<span style="color:gray">UlutSoft1</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}} |- | 67 || [[User:TjBot|<span style="color:gray">TjBot</span>]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]] || {{Permissions|TjBot}} |- | 68 || [[User:Rotlink|<span style="color:gray">Rotlink</span>]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}} |- | 69 || [[User:Chris die Seele|<span style="color:gray">Chris die Seele</span>]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}} |- | 70 || [[User:Дилдорбек|<span style="color:gray">Дилдорбек</span>]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:698}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}} |- | 71 || [[User:Aiylchy|<span style="color:gray">Aiylchy</span>]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}} |- | 72 || [[User:AlleborgoBot|<span style="color:gray">AlleborgoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|AlleborgoBot}} |- | 73 || [[User:Estebesovdastan|<span style="color:gray">Estebesovdastan</span>]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}} |- | 74 || [[User:Thijs!bot|<span style="color:gray">Thijs!bot</span>]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]] || {{Permissions|Thijs!bot}} |- | 75 || [[User:Jakshysapa|<span style="color:gray">Jakshysapa</span>]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}} |- | 76 || [[User:Idioma-bot|<span style="color:gray">Idioma-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]] || {{Permissions|Idioma-bot}} |- | 77 || [[User:Lirchik|<span style="color:gray">Lirchik</span>]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}} |- | 78 || [[User:Incall|<span style="color:gray">Incall</span>]] || [[Special:Contributions/Incall|{{formatnum:609}}]] || {{Permissions|Incall}} |- | 79 || [[User:Amantur r|<span style="color:gray">Amantur r</span>]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}} |- | 80 || [[User:Cekli829|<span style="color:gray">Cekli829</span>]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}} |- | 81 || [[User:RedBot|<span style="color:gray">RedBot</span>]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|RedBot}} |- | 82 || [[User:Табалдыев Ысламбек|<span style="color:gray">Табалдыев Ысламбек</span>]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}} |- | 83 || [[User:S(uz)ak|<span style="color:gray">S(uz)ak</span>]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}} |- | 84 || [[User:Firespeaker|<span style="color:gray">Firespeaker</span>]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}} |- | 85 || [[User:Gulzat05|<span style="color:gray">Gulzat05</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}} |- | 86 || [[User:Канымбу|<span style="color:gray">Канымбу</span>]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}} |- | 87 || [[User:Zhanyl90|<span style="color:gray">Zhanyl90</span>]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}} |- | 88 || [[User:Aladobot|<span style="color:gray">Aladobot</span>]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}} |- | 89 || [[User:JackieBot|<span style="color:gray">JackieBot</span>]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]] || {{Permissions|JackieBot}} |- | 90 || [[User:Gulaiym001|<span style="color:gray">Gulaiym001</span>]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}} |- | 91 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:525}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 92 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|<span style="color:gray">Орозобек Түгөлбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}} |- | 93 || [[User:MastiBot|<span style="color:gray">MastiBot</span>]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]] || {{Permissions|MastiBot}} |- | 94 || [[User:Кайып Пайзылдаев|<span style="color:gray">Кайып Пайзылдаев</span>]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}} |- | 95 || [[User:Synthebot|<span style="color:gray">Synthebot</span>]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]] || {{Permissions|Synthebot}} |- | 96 || [[User:Mjbmrbot|<span style="color:gray">Mjbmrbot</span>]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]] || {{Permissions|Mjbmrbot}} |- | 97 || [[User:Бегаим|<span style="color:gray">Бегаим</span>]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}} |- | 98 || [[User:Rartat|<span style="color:gray">Rartat</span>]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}} |- | 99 || [[User:Fornax|<span style="color:gray">Fornax</span>]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}} |- | 100 || [[User:PlanespotterA320|<span style="color:gray">PlanespotterA320</span>]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}} |- | 101 || [[User:HRoestBot|<span style="color:gray">HRoestBot</span>]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]] || {{Permissions|HRoestBot}} |- | 102 || [[User:UlutSoft4|<span style="color:gray">UlutSoft4</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}} |- | 103 || [[User:Ripchip Bot|<span style="color:gray">Ripchip Bot</span>]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]] || {{Permissions|Ripchip Bot}} |- | 104 || [[User:Hugo.arg|<span style="color:gray">Hugo.arg</span>]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}} |- | 105 || [[User:ДолбоЯщер|ДолбоЯщер]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:433}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 106 || [[User:Ksc~ruwiki|<span style="color:gray">Ksc~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}} |- | 107 || [[User:Alexbot|<span style="color:gray">Alexbot</span>]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]] || {{Permissions|Alexbot}} |- | 108 || [[User:Алтынбек Касымов|<span style="color:gray">Алтынбек Касымов</span>]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}} |- | 109 || [[User:Pathoschild|<span style="color:gray">Pathoschild</span>]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:415}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 110 || [[User:Εὐθυμένης|<span style="color:gray">Εὐθυμένης</span>]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}} |- | 111 || [[User:AvocatoBot|<span style="color:gray">AvocatoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]] || {{Permissions|AvocatoBot}} |- | 112 || [[User:Namir|<span style="color:gray">Namir</span>]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}} |- | 113 || [[User:KamikazeBot|<span style="color:gray">KamikazeBot</span>]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]] || {{Permissions|KamikazeBot}} |- | 114 || [[User:Госфонд ИС|<span style="color:gray">Госфонд ИС</span>]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}} |- | 115 || [[User:V3~kywiki|<span style="color:gray">V3~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}} |- | 116 || [[User:LaaknorBot|<span style="color:gray">LaaknorBot</span>]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|LaaknorBot}} |- | 117 || [[User:AdemazAlmaz|<span style="color:gray">AdemazAlmaz</span>]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}} |- | 118 || [[User:Ырысгул|<span style="color:gray">Ырысгул</span>]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}} |- | 119 || [[User:Nurjamal|<span style="color:gray">Nurjamal</span>]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}} |- | 120 || [[User:Nursultan|<span style="color:gray">Nursultan</span>]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}} |- | 121 || [[User:Movses-bot|<span style="color:gray">Movses-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]] || {{Permissions|Movses-bot}} |- | 122 || [[User:Aymira|<span style="color:gray">Aymira</span>]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}} |- | 123 || [[User:Ptbotgourou|<span style="color:gray">Ptbotgourou</span>]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}} |- | 124 || [[User:Symbat92|<span style="color:gray">Symbat92</span>]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}} |- | 125 || [[User:YiFeiBot|YiFeiBot]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]] || {{Permissions|YiFeiBot}} |- | 126 || [[User:Rubinbot|<span style="color:gray">Rubinbot</span>]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Rubinbot}} |- | 127 || [[User:Andrew J.Kurbiko|<span style="color:gray">Andrew J.Kurbiko</span>]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}} |- | 128 || [[User:Орозгул|<span style="color:gray">Орозгул</span>]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}} |- | 129 || [[User:PipepBot|<span style="color:gray">PipepBot</span>]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]] || {{Permissions|PipepBot}} |- | 130 || [[User:Ziv|Ziv]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:305}}]] || {{Permissions|Ziv}} |- | 131 || [[User:Atlikta|<span style="color:gray">Atlikta</span>]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}} |- | 132 || [[User:Abiyoyo|<span style="color:gray">Abiyoyo</span>]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}} |- | 133 || [[User:Росул|<span style="color:gray">Росул</span>]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}} |- | 134 || [[User:Vagobot|<span style="color:gray">Vagobot</span>]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Vagobot}} |- | 135 || [[User:Elya3|<span style="color:gray">Elya3</span>]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}} |- | 136 || [[User:AvicBot|<span style="color:gray">AvicBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]] || {{Permissions|AvicBot}} |- | 137 || [[User:Baronnet|<span style="color:gray">Baronnet</span>]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}} |- | 138 || [[User:Ahmadi~ruwiki|<span style="color:gray">Ahmadi~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}} |- | 139 || [[User:Rakutai|<span style="color:gray">Rakutai</span>]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}} |- | 140 || [[User:Minorax|Minorax]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:283}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 141 || [[User:SilvonenBot|<span style="color:gray">SilvonenBot</span>]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|SilvonenBot}} |- | 142 || [[User:Gerakibot|<span style="color:gray">Gerakibot</span>]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|Gerakibot}} |- | 143 || [[User:Purbo T|<span style="color:gray">Purbo T</span>]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]] || {{Permissions|Purbo T}} |- | 144 || [[User:Makecat-bot|<span style="color:gray">Makecat-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]] || {{Permissions|Makecat-bot}} |- | 145 || [[User:Peri~kywiki|<span style="color:gray">Peri~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}} |- | 146 || [[User:Ashirov Maksatbek|<span style="color:gray">Ashirov Maksatbek</span>]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}} |- | 147 || [[User:Asel90|<span style="color:gray">Asel90</span>]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}} |- | 148 || [[User:Belekoff|<span style="color:gray">Belekoff</span>]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}} |- | 149 || [[User:Jol004u|<span style="color:gray">Jol004u</span>]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}} |- | 150 || [[User:Janyzak|<span style="color:gray">Janyzak</span>]] || [[Special:Contributions/Janyzak|{{formatnum:255}}]] || {{Permissions|Janyzak}} {{/end}} 1yrruntl398gf0s9zjwktmk2td53y8p 0 137986 648170 647102 2026-06-11T09:02:35Z ~2026-34415-51 47948 /* Үчүнчү серия (Фейсал доору) */ 648170 wikitext text/x-wiki {{Валюта |Аталышы = Сауд риялы |Расмий аталышы = ريال سعودي |Тил коду = ar |ВЖК-ky = Сауд риялы |ISO-en = Saudi Riyal |ISO-fr = Riyal saoudien |Сүрөт = Banknotes saudi arabian.jpg |Сүрөт2 = SaudiArabiaP19-50Riyals-AH1379(1976) b.jpg |Жалпы сүрөт аталышы = |Сүрөт аталышы = |Сүрөт аталышы2 = |Эни = |Сүрөт эни = |Сүрөт эни2 = |ISO = SAR |ISO сандык = 682 |ISO2 = |ISO сандык2 = |ISO3 = |ISO сандык3 = |Эмитент = {{Өлкө желеги|Сауд Арабиясы}} |Расмий колдонуучулар = |Бейрасмий колдонуучулар = |Турат1 = Халал |Шайкештик1 = 100 |Турат2 = |Шайкештик2 = |Турат3 = |Шайкештик3 = |Турат4 = |Шайкештик7 = |Эселик1 = |Шайкештик4 = |Эселик2 = |Шайкештик5 = |Эселик3 = |Шайкештик6 = |Параллелдүү1 = |Параллелдүү2 = |Параллелдүү3 = |Символ = ﷼ • .ر.س • SR |Аббревиатура = |Белгиленүү = |Монеталар = 1,5, 10, 25, 50, 100 халал 1 жана 2 риял |Банкноттор = 5, 10, 50, 100, 200 жана 500 риял |Киргизилди = [[1928-жыл]] |Киргизилди-соңу = |Алмаштырды = |Хроника = |Борбордук банк = Сауд борбордук банкы |Борбордук банк_сайт = www.sama.gov.sa |Басып чыгарат = |Басып чыгарат_сайт = |Акча сарайы = |Акча сарайы_сайт = |Акча сарайы2 = |Акча сарайы_сайт2 = |Курс1 = |Валюта1 = |Курс2 = |Валюта2 = |Курс3 = |Валюта3 = |Курс4 = |Валюта4 = |Курс5 = |Валюта5 = |Курс6 = |Валюта6 = |Дата = |Уики-казына = Money of Saudi Arabia |Инфляция = 1,7 % (сентябрь)<ref>{{cite web |url = https://www.sama.gov.sa/en-US/Indices/Pages/InflationRate.aspx |title = Inflation Rate |lang = en |website = Saudi Central Bank |access-date = 2023-07-17 |url-status = live |archive-date = 2021-05-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20210522223258/https://www.sama.gov.sa/en-US/Indices/Pages/InflationRate.aspx |accessdate = 2025-11-19 |archivedate = 2021-05-22 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20210522223258/https://www.sama.gov.sa/en-US/Indices/Pages/InflationRate.aspx }}</ref> |Жыл = 2023 |ШилтемеТобу = }} '''Сауд риялы''' — [[Сауд Арабиясы|Сауд Арабия падышалыгынын]] расмий акча бирдиги. ISO 4217 стандарты боюнча тамга коду — SAR, сандык коду — 682. Расмий белгиси — SR, эмитенти — Сауд борбордук банкы. Бир сауд риалы 100 халалдан турат. == Тарыхы == Араб жарым аралында, азыркы Сауд Аравиясынын аймагында падышалык түзүлгөнгө чейин Осмон империясынын акча бирдиги жана негизинен Мария Терезанын талери колдонулган. Ошондой эле [[Индия рупийи]] да жүгүртүлгөн. Сауд Арабия падышалыгы негизделгенден кийин, Сауд риалы расмий улуттук валюта катары киргизилген. Башында бул валютанын монеталары күмүштөн жасалган. 1950-жылдары мунай өндүрүшү өскөндөн кийин, риал алтынга байланган. Бул мамлекеттин экономикалык күчү өсүп жатканын көрсөткөн. 1986-жылы Сауд Арабиясы өз риалын АКШ долларынын курсуна байлоо чечимин кабыл алган. Бул курсту бекитүү $1 = 3,75 сауд риалына барабар деп белгиленген жана ал азыркыга чейин дээрлик өзгөрүүсүз колдонулуп келет. Бул режим негизинен өлкөнүн финансылык туруктуулугун жана мунай соодасынан түшкөн кирешенин туруктуулугун камсыз кылууга багытталган. Азыр Сауд Арабиясы Валюталык кеңеш режиминде иштейт, бул өлкөнүн акча-кредит саясатын жөнгө салат. Бул режимде улуттук валютанын көлөмү тышкы валюталык резервдерге (негизинен доллар) толугу менен байланыштуу болот. == Монеталар == 1928-жылга чейин жүгүртүүдө Мария Терезиянын талери жана англиянын алтын соверендери болгон. Күмүштөн жасалган риял 1928-жылдан тартып чыгарыла баштаган, бул монеталарда таза күмүштүн салмыгы 19,96 г болгон. 1936-жылдан тартып риялдагы күмүштүн салмагы 10,69 г чейин азалтылган. 1960-жылга чейин бир риял 22, кийин — 20 кершке бөлүнгөн<ref>[https://numizman.narod.ru/Book/r.htm Нумизматический словарь]</ref>. 1952-жылдын 22-октябрынан тартып Сауд Аравиясынын улуттук алтындан жасалган сауд соверени монеталары чыгарылып баштаган<ref>[https://www.numizm.ru/html/r/ri8l.html Нумизматический словарь. РИЯЛ]</ref>. Сауд соверенинин курамындагы алтын англия соверенинин курамындагы алтындын салмагына бараабар болгон (7,98805 г). Азыркы учурда монеталар күнүмдүк жашоодо дээрлик колдонулбайт, соода-сатык учурларда товар наркы риялга чейин тегеректелет<ref>[https://saudipedia.com/en/article/3193/economy-and-business/finance/timeline-of-the-saudi-currency Saudipedia. Timeline of the Saudi Currency]</ref>. == Банкноттор == Алгачкы Сауд Арабиясынын банкноттору 10 риал номиналында 1952-жылы ажыга барган зыяратчылар үчүн чыгарылган. Кийин жүгүртүүгө 1 жана 5 риял банкноттору киргизилген. Кийинки жылдары жалпысынан беш эмиссия жүргүзүлгөн<ref>[https://www.sama.gov.sa/en-US/Currency/Pages/HistoricalInfo.aspx Saudi Central Bank. The Historical Framework of the Currency of Saudi Arabia]</ref>. Ар бир жаңы банкнотто мамлекетти башкарган падышанын сүрөтү түшүрүлгөн<ref>[https://soulofsaudi.com/saudi-riyal-history/ Through the Hands of Time: Seven Decades Evolution of the Saudi Riyal]</ref><ref>[https://saudipedia.com/en/the-royal-family Saudipedia. Royal Family]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center" ! colspan="9" |1953-1956-жылдардагы серия |- ! colspan="2" |Сүрөт ! rowspan="2" |Номинал ! rowspan="2" |Өлчөмү (мм) ! rowspan="2" |Түсү ! colspan="3" |Сүрөттөөмөсү ! rowspan="2" |Чыгарылган жылдары |- !Аверс !Реверс !Аверс !Реверс !Суу белгиси |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP2-1Riyal-1956-donatedgs_f.jpg|127x127px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP2-1Riyal-1956-donatedgs_b.jpg|127x127px]] |<big>1</big> |127×72 |күрөң кызыл |Суэц каналынын шлюзу | rowspan="2" |Сауд Арбиясынын герби | rowspan="4" |«Haj Pilgrim Receipt» монограммасы |1956 |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP3-5Riyals-AH1373(1954)-donatedgs_f.jpg|156x156px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP3-5Riyals-AH1373(1954)-donatedgs_b.jpg|156x156px]] |<big>5</big> |156×66 |көк |дау |1954 |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP1-10Riyals-(1953)-donatedcz_f.jpg|138x138px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP1-10Riyals-(1953)-donatedcz_b.jpg|138x138px]] | rowspan="2" |<big>10</big> |138×66 |жашыл |Сауд Арбиясынын герби |Банкноттун алтын менен камсыздалгындагы жөнүндөгү араб, урду, перс, түрк жана малай тилдериндеги маалымат |1953 |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP4-10Riyals-1954-donated_f.jpg|173x173px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP4-10Riyals-1954-donated_b.jpg|173x173px]] |173×78 |жашыл |дау |Сауд Арбиясынын герби, номинал |1954 |- | colspan="9" align="left" |<small>Сүрөттүн масштабы 1,0 миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.</small> |+ |} === Биринчи серия === {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center" ! colspan="10" |1961-жылдагы серия |- ! colspan="2" |Сүрөт ! rowspan="2" |Номинал ! rowspan="2" |Өлчөмү (мм) ! rowspan="2" |Түсү ! colspan="3" |Сүрөттөөмөсү ! rowspan="2" |Басып чыгарылгын датасы ! rowspan="2" |Колдонуудан чыгарылган датасы |- !Аверс !Реверс !Аверс !Реверс !Суу белгиси |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP6-1Riyal-LAH1379(1961)-donatedth_f.jpg|128x128px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP6-1Riyal-LAH1379(1961)-donatedth_b.jpg|128x128px]] |<big>1</big> |128×62 |күрөң |Арафат тоосу | rowspan="5" |Сауд Арбиясынын герби | rowspan="5" |Сауд Арбиясынын герби | rowspan="5" |1961-жыл 15-июнь | rowspan="5" |1971-жыл 24-июнь |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP7b-5Riyals-1961-donated_f.jpg|157x157px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP7b-5Riyals-1961-donated_b.jpg|157x157px]] |<big>5</big> |157×66 |көк |Масмак чеби |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP8b-10Riyals-AH1379(1961)-donatedth_f.jpg|165x165px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP8b-10Riyals-AH1379(1961)-donatedth_b.jpg|165x165px]] |<big>10</big> |165×70 |жашыл |Эки дау кайыгы жана Жидда порту |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP9a-50Riyals-LAH1379(1961)-donatedth_f.jpg|170x170px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP9a-50Riyals-LAH1379(1961)-donatedth_b.jpg|170x170px]] |<big>50</big> |170×78 |кызгылт |Мунай секиси |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP10a-100Riyals-LAH1379(1961)-donatedgs_f.jpg|176x176px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP10a-100Riyals-LAH1379(1961)-donatedgs_b.jpg|176x176px]] |<big>100</big> |176×86 |кызыл |Сауд Арабиясынын Мажлисинин алдындагы аянт |- | colspan="10" align="left" |<small>Сүрөттүн масштабы 1,0 миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.</small> |+ |} === Экинчи серия === {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center" ! colspan="9" |1966-жылдагы серия |- ! colspan="2" |Сүрөт ! rowspan="2" |Номинал ! rowspan="2" |Өлчөмү (мм) ! rowspan="2" |Түсү ! colspan="3" |Сүрөттөөмөсү ! rowspan="2" |Чыгарылган жылдары |- !Аверс !Реверс !Аверс !Реверс !Суу белгиси |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP11a-1Riyal-(1966)-donatedth_f.jpg|128x128px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP11a-1Riyal-(1966)-donatedth_b.jpg|128x128px]] |<big>1</big> |128×62 |кызгылт көк |Сауд Арабиясынын Тышкы иштер министрлигинин Жиддадагы имараты |Сауд Арбиясынын герби | rowspan="5" |Сауд Арбиясынын герби | rowspan="5" |1966 |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP12a-5Riyals-(1966)-donatedth_f.jpg|146x146px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP12a-5Riyals-(1966)-donatedth_b.jpg|146x146px]] |<big>5</big> |146×66 |жашыл |Даммам аэропорту |Даммамдагы деңиз порту |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP13-10Riyals-(1966)-donatedth_f.jpg|158x158px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP13-10Riyals-(1966)-donatedth_b.jpg|158x158px]] |<big>10</big> |158×70 |боз |Аль-Харам мечити |Мечиттин жанындагы колоннада |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP14a-50Riyals-(1966)-donatedth_f.jpg|170x170px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP14a-50Riyals-(1966)-donatedth_b.jpg|170x170px]] |<big>50</big> |170×78 |күрөң |Сауд Арбиясынын герби |Финиковая ферма |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP15a-100Riyals-(1966)-donatedth_f.jpg|176x176px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP15a-100Riyals-(1966)-donatedth_b.jpg|176x176px]] |<big>100</big> |176×82 |кызыл |Падыша сарайы |Мунай өнөр жайы |- | colspan="9" align="left" |<small>Сүрөттүн масштабы 1,0 миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.</small> |+ |} === Үчүнчү серия (Фейсал доору) === {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center" ! colspan="9" |1976-жылдагы серия |- ! colspan="2" |Сүрөт ! rowspan="2" |Номинал ! rowspan="2" |Өлчөмү (мм) ! rowspan="2" |Түсү ! colspan="3" |Сүрөттөөмөсү ! rowspan="2" |Чыгарылган жылдары |- !Аверс !Реверс !Аверс !Реверс !Суу белгиси |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP16-1Riyal-AH1379-(1977)_f.jpg|130x130px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP16-1Riyal-AH1379-(1977)_b.jpg|130x130px]] |<big>1</big> |130×65 |күрөң |Файсал II падышанын портрети, Жабал аль-Нор тоосу |Дахран аэропортунун үстүнөн учуп бара жаткан Lockheed L-1011 TriStar учагы | rowspan="5" |Падыша Фейсал II | rowspan="3" |1977 |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP17a-5Riyals-(1977)-donatedth_f.jpg|152x152px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP17a-5Riyals-(1977)-donatedth_b.jpg|152x152px]] |<big>5</big> |152×70 |жашыл |Файсал II падышанын портрети, сугат каналы |Жизандагы ГЭСтин суу сактагычы |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP18-10Riyals-(1977)-donatedth_f.jpg|164x164px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP18-10Riyals-(1977)-donatedth_b.jpg|164x164px]] |<big>10</big> |164×74 |кызгылт көк |Файсал II падышанын портрети, мунай платформасы |мунай иштетүүчү завод |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP19-50Riyals-AH1379(1976)_f.jpg|176x176px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP19-50Riyals-AH1379(1976)_b.jpg|176x176px]] |<big>50</big> |176×76 |кочкул жашыл, күрөң |Файсал II падышанын портрети, Масджид ан-Набави |Масджид ан-Набави | rowspan="2" |1976 |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP20-100Riyals-(1976)-donatedth_f.jpg|182x182px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP20-100Riyals-(1976)-donatedth_b.jpg|182x182px]] |<big>100</big> |182×86 |көк |Абдул Азиз падышанын портрети, Аль-Харам мечити |Аль-Харам мечити |- | colspan="9" align="left" |<small>Сүрөттүн масштабы 1,0 миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.</small> |+ |} === Төртүнчү серия (Фахд доору) === {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center" ! colspan="9" |1983-1984-жылдардагы серия |- ! colspan="2" |Сүрөт ! rowspan="2" |Номинал ! rowspan="2" |Өлчөмү (мм) ! rowspan="2" |Түсү ! colspan="3" |Сүрөттөөмөсү ! rowspan="2" |Чыгарылган жылдары |- !Аверс !Реверс !Аверс !Реверс !Суу белгиси |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP21b-1Riyal-(1984)-donatedth_f.jpg|134x134px]] | bgcolor="#000000" | |<big>1</big> |134×62 |саргылтым |Фахд и байыркы монета |Гүлдөр | rowspan="8" |Падыша Абдель-Азиз II |1984 |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP22b-5Riyals-(1983)-donatedth_f.jpg|145x145px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP22b-5Riyals-(1983)-donatedth_b.jpg|145x145px]] |<big>5</big> |145×66 |кызгылт көгүш |Фахд жана дау |мунай иштетүүчү завод | rowspan="2" |1983 |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP23b-10Riyals-(1983)-donatedth_f.jpg|150x150px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP23b-10Riyals-(1983)-donatedth_b.jpg|150x150px]] |<big>10</big> |150×68 |саргылт |Фахд жана чепилдин дубалы |Пальма |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:عملات_سعودية_(وجه_وظهر)_44.jpg|152x152px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:عملات_سعودية_(وجه_وظهر)_43.jpg|152x152px]] |<big>20</big> |152×70 |сары, жашыл |Падыша Абдель Азиз, Куба мечити (Медина) |Жабаль аль-Нур |1999 |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP24b-50Riyals-(1983)-donatedth_f.jpg|155x155px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP24b-50Riyals-(1983)-donatedth_b.jpg|155x155px]] |<big>50</big> |155×70 |жашыл |Фахд, Асканын куполу мечити |Аль-Акса мечити |1983 |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP25-100Riyals-(1984)-donatedth_f.jpg|160x160px]] | bgcolor="#000000" | |<big>100</big> |160×72 |көгүш, саргылтым |Фахджана Мухаммед пайгамбардын мечити |Мухаммед пайгамбардын мечити |1984 |- |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SAR/SAR0028.htm] | |<big>200</big> |163×74 |сары, жашыл |Падыша Абдель Азиз, Куба мечити (Медина) |Эр-Рияддагы Аль-Масмак сарайы |1999 |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP26b-500Riyals-LAH1379(1983)-donatedth_f.jpg|166x166px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP26b-500Riyals-LAH1379(1983)-donatedth_b.jpg|166x166px]] |<big>500</big> |166×74 |кызгылт көк |Падыша Абдель Азиз, [[Кааба]] |Аль-Харам мечити |1983 |- | colspan="9" align="left" |<small>Сүрөттүн масштабы 1,0 миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.</small> |+ |} === Бешинчи серия (Абдалла доору) === 2007-жылдын май айында Сауд Арабиясы жаңы акча эмиссиясын жүргүзгөн. Жүгүртүүгө 1, 5, 10, 50, 100 жана 500 риялдык банкноттор чыгарылган. Жаңы купюраларда падыша Абдалланын сүрөтү жайгаштырылган. Бирок мурдагы 500 риялдык банкнот өзгөртүүсүз калган. Эски банкноттор жаңы акчалар чыгарылган сайын жүгүртүүдөн акырындап алынган.<ref>[https://www.travel.ru/news/2007/05/03/108566.html Саудовская Аравия выпускает новые банкноты]</ref> {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center" ! colspan="9" |2007-жылдагы серия<ref>{{cite web|url=https://www.sama.gov.sa/en-US/Currency/Pages/FifthIssue.aspx|title=The Fifth Issue|website=Saudi Central Bank|access-date=2021-02-26|archive-date=2021-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225102955/https://www.sama.gov.sa/en-US/Currency/Pages/FifthIssue.aspx|url-status=live}}</ref> |- ! colspan="2" |Сүрөт ! rowspan="2" |Номинал ! rowspan="2" |Өлчөмү (мм) ! rowspan="2" |Түсү ! colspan="2" |Сүрөттөөмөсү ! rowspan="2" |Суу белгиси ! rowspan="2" |Басып чыгарылгын датасы |- !Аверс !Реверс !Аверс !Реверс |- | bgcolor="#000000" | | bgcolor="#000000" | |<big>1</big> |133×63 |ачык жашыл |VII кылымдагы алтын динар; Абдалла ибн Абдул-Азиз Аль Сауд |Борбордук банктын имараты | rowspan="6" |Падыша Абдалла, номинал |[[31 декабря|31-декабрь]] 2007 |- | bgcolor="#000000" | | bgcolor="#000000" | |<big>5</big> |145×66 |кызгылт көк |Мунай иштетүүчү завод; Абдалла ибн Абдул-Азиз Аль Сауд |Аль-Жубайл портундагы танкер жана мунай терминалы | rowspan="2" |2007-жыл июль |- | bgcolor="#000000" | | bgcolor="#000000" | |<big>10</big> |150×68 |күрөң |Аль-Мораба падыша сарайы; Абдалла ибн Абдул-Азиз Аль Сауд |Абдул-Азиздин тарыхый борбору |- | bgcolor="#000000" | | bgcolor="#000000" | |<big>50</big> |155×70 |кочкул жашыл |Асканын куполу мечити; Абдалла ибн Абдул-Азиз Аль Сауд |[[Иерусалим|Иерусалимдеги]] Аль-Акса мечити | rowspan="2" |2007-жыл 21-май |- | bgcolor="#000000" | | bgcolor="#000000" | |<big>100</big> |160×72 |кызыл |Масжид ан-Набави мечитинин жашыл куполу; Абдалла ибн Абдул-Азиз Аль Сауд |Масжид ан-Набави мечити |- |[http://banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SAR/SAR0036.htm] | |<big>500</big> |166×74 |көгүш |[[Кааба]]; Абдул-Азиз ибн Абдуррахман Аль Сауд |Аль-Харам мечити |2007-жыл сентябрь |} === Салман доору === 2016-жылдын 26-декабрында Сауд Арабиясынын борбордук банкы падыша Салман ибн Абдул-Азиз Аль Сауддун сүрөтү түшүрүлгөн жаңы сериядагы банкнотторду чыгарган. Бул сериянын номиналдары 2007-жылкы сериядагыдай эле, бирок 1 риял номиналындагы купюра чыгарылган эмес. 500 риялдык банкнотто Сауд Арабиясынын негиздөөчүсү Абдул-Азиз ибн Абдуррахман Аль Сауддун сүрөтү жайгаштырылган. 2020-жылдын 4-октябрында алгачкы 5 риял номиналындагы полимер банкнота, ошондой эле G20га мүчө мамлекеттерге арналган 20 риялдык купюра чыгарылган<ref>[https://www.sama.gov.sa/en-us/news/pages/news-618.aspx Saudi Central Bank. SAMA introduces the Five Riyal denomination made of polymer ... and it will start circulating on October 5th]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. 2021-жылдын 25-апрелинде Vision 2030 программасынын беш жылдыгына арналган 200 риялдык банкнота жүгүртүүгө чыгарылган<ref>[https://study.com/academy/lesson/saudi-riyal-currency-history-symbol.html Saudi Riyal History, Features & Facts]</ref>. {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center" ! colspan="9" |2016-жылдагы серия |- ! colspan="2" |Сүрөт ! rowspan="2" |Номинал ! rowspan="2" |Өлчөмү (мм) ! rowspan="2" |Түсү ! colspan="2" |Сүрөттөөмөсү ! rowspan="2" |Суу белгиси ! rowspan="2" |Басып чыгарылгын датасы |- !Аверс !Реверс !Аверс !Реверс |- | bgcolor="#000000" | | bgcolor="#000000" | |<big>5</big> | rowspan="3" |145×66 | rowspan="3" |кызгылт көк | rowspan="3" |[[Руб-эль-Хали]] чөлүндөгү мунай иштетүүчү завод; падыша Салман | rowspan="3" |Гүлдөр |Падыша Салман, номинал |26-декабрь 2016-жыл |- |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SAR/SARW2020-005.htm] | |<big>5 (полимер)</big> |Сауд Арбиясынын герби |26-октябрь 2020-жыл |- | bgcolor="#000000" | | bgcolor="#000000" | |<big>5 (полимер)</big> |Сауд Арбиясынын герби |2024 |- | bgcolor="#000000" | | bgcolor="#000000" | |<big>10</big> |150×68 |күрөң |Чеп; падыша Салман |Эр-Рияддын панорамасы | rowspan="4" |Падыша Салман, номинал |26-декабрь 2016-жыл |- | bgcolor="#000000" | | bgcolor="#000000" | |<big>20</big> |152×70 |зайтун сымал жашыл |Падыша Салман |G20 мүчө өлкөлөрүнүн картасы |4-октябрь 2020-жыл |- |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SAR/SAR0040.htm] | |<big>50</big> |155×70 |жашыл |Асканын куполу мечити; падыша Салман |[[Иерусалим|Иерусалимдеги]] Аль-Акса мечити | rowspan="2" |26-декабрь 2016-жыл |- | bgcolor="#000000" | | bgcolor="#000000" | |<big>100</big> |160×72 |кызыл |Масжид ан-Набави мечитинин жашыл куполу; падыша Салман |Масжид ан-Набави мечити |- |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SAR/SARW2021-200-comm.htm] | |<big>200</big> |160×74 |боз |Падыша Абдул-Азиз |Правительственное здание Каср аль-Хукм, [[Эр-Рияд]] | rowspan="2" |Падыша Абдул-Азиз, номинал |25-апрель 2021-жыл |- |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SAR/SAR0042.htm] | |<big>500</big> |166×74 |көгүш |Кааба; падыша Абдул-Азиз |Аль-Харам мечити, [[Мекка|Меке]] |26-декабрь 2016-жыл |} == Валюта курсунун режими == Сауд Арабиясы улуттук валютасынын курсун кармап туруу үчүн Валюталык кеңеш режимин колдонот жана риялдын курсу АКШ долларына 3,75:1 курсу менен байланган<ref>[https://www.imf.org/external/pubs/ft/scr/2011/cr11292.pdf International Monetary Fund. Saudi Arabia: 2011 Article IV Consultation—Staff Report; Public Information Notice on the Executive Board Discussion]</ref>. Банктардагы алмашуу курстары расмий курстан бир аз гана айырмаланат: сатып алуу 3,74 жана сатуу болжол менен 3,77. 2007-жылдын сентябрында өлкө өз валютасынын курсун АКШ долларына байлоодон баш тартуу ниетин жарыялаган<ref>[https://www.gazeta.ru/business/2019/04/05/12286009.shtml Газета.ru. Откажемся от доллара: Саудовская Аравия угрожает США]</ref>. Кийинчерээк бул пландары ишке ашкан эмес<ref>[https://lenta.ru/news/2019/04/08/saudi/ Lenta. Саудовская Аравия отказалась обваливать доллар]</ref>. {{Алмаштыруу курсу|SAR}} == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [https://www.sama.gov.sa/ مهام البنك المركزي السعودي] {{Азия валюталары}} 18pzv2jy95694inlgn8t117ne4fsdyg 648171 648170 2026-06-11T09:03:17Z ~2026-34415-51 47948 /* Төртүнчү серия (Фахд доору) */ 648171 wikitext text/x-wiki {{Валюта |Аталышы = Сауд риялы |Расмий аталышы = ريال سعودي |Тил коду = ar |ВЖК-ky = Сауд риялы |ISO-en = Saudi Riyal |ISO-fr = Riyal saoudien |Сүрөт = Banknotes saudi arabian.jpg |Сүрөт2 = SaudiArabiaP19-50Riyals-AH1379(1976) b.jpg |Жалпы сүрөт аталышы = |Сүрөт аталышы = |Сүрөт аталышы2 = |Эни = |Сүрөт эни = |Сүрөт эни2 = |ISO = SAR |ISO сандык = 682 |ISO2 = |ISO сандык2 = |ISO3 = |ISO сандык3 = |Эмитент = {{Өлкө желеги|Сауд Арабиясы}} |Расмий колдонуучулар = |Бейрасмий колдонуучулар = |Турат1 = Халал |Шайкештик1 = 100 |Турат2 = |Шайкештик2 = |Турат3 = |Шайкештик3 = |Турат4 = |Шайкештик7 = |Эселик1 = |Шайкештик4 = |Эселик2 = |Шайкештик5 = |Эселик3 = |Шайкештик6 = |Параллелдүү1 = |Параллелдүү2 = |Параллелдүү3 = |Символ = ﷼ • .ر.س • SR |Аббревиатура = |Белгиленүү = |Монеталар = 1,5, 10, 25, 50, 100 халал 1 жана 2 риял |Банкноттор = 5, 10, 50, 100, 200 жана 500 риял |Киргизилди = [[1928-жыл]] |Киргизилди-соңу = |Алмаштырды = |Хроника = |Борбордук банк = Сауд борбордук банкы |Борбордук банк_сайт = www.sama.gov.sa |Басып чыгарат = |Басып чыгарат_сайт = |Акча сарайы = |Акча сарайы_сайт = |Акча сарайы2 = |Акча сарайы_сайт2 = |Курс1 = |Валюта1 = |Курс2 = |Валюта2 = |Курс3 = |Валюта3 = |Курс4 = |Валюта4 = |Курс5 = |Валюта5 = |Курс6 = |Валюта6 = |Дата = |Уики-казына = Money of Saudi Arabia |Инфляция = 1,7 % (сентябрь)<ref>{{cite web |url = https://www.sama.gov.sa/en-US/Indices/Pages/InflationRate.aspx |title = Inflation Rate |lang = en |website = Saudi Central Bank |access-date = 2023-07-17 |url-status = live |archive-date = 2021-05-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20210522223258/https://www.sama.gov.sa/en-US/Indices/Pages/InflationRate.aspx |accessdate = 2025-11-19 |archivedate = 2021-05-22 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20210522223258/https://www.sama.gov.sa/en-US/Indices/Pages/InflationRate.aspx }}</ref> |Жыл = 2023 |ШилтемеТобу = }} '''Сауд риялы''' — [[Сауд Арабиясы|Сауд Арабия падышалыгынын]] расмий акча бирдиги. ISO 4217 стандарты боюнча тамга коду — SAR, сандык коду — 682. Расмий белгиси — SR, эмитенти — Сауд борбордук банкы. Бир сауд риалы 100 халалдан турат. == Тарыхы == Араб жарым аралында, азыркы Сауд Аравиясынын аймагында падышалык түзүлгөнгө чейин Осмон империясынын акча бирдиги жана негизинен Мария Терезанын талери колдонулган. Ошондой эле [[Индия рупийи]] да жүгүртүлгөн. Сауд Арабия падышалыгы негизделгенден кийин, Сауд риалы расмий улуттук валюта катары киргизилген. Башында бул валютанын монеталары күмүштөн жасалган. 1950-жылдары мунай өндүрүшү өскөндөн кийин, риал алтынга байланган. Бул мамлекеттин экономикалык күчү өсүп жатканын көрсөткөн. 1986-жылы Сауд Арабиясы өз риалын АКШ долларынын курсуна байлоо чечимин кабыл алган. Бул курсту бекитүү $1 = 3,75 сауд риалына барабар деп белгиленген жана ал азыркыга чейин дээрлик өзгөрүүсүз колдонулуп келет. Бул режим негизинен өлкөнүн финансылык туруктуулугун жана мунай соодасынан түшкөн кирешенин туруктуулугун камсыз кылууга багытталган. Азыр Сауд Арабиясы Валюталык кеңеш режиминде иштейт, бул өлкөнүн акча-кредит саясатын жөнгө салат. Бул режимде улуттук валютанын көлөмү тышкы валюталык резервдерге (негизинен доллар) толугу менен байланыштуу болот. == Монеталар == 1928-жылга чейин жүгүртүүдө Мария Терезиянын талери жана англиянын алтын соверендери болгон. Күмүштөн жасалган риял 1928-жылдан тартып чыгарыла баштаган, бул монеталарда таза күмүштүн салмыгы 19,96 г болгон. 1936-жылдан тартып риялдагы күмүштүн салмагы 10,69 г чейин азалтылган. 1960-жылга чейин бир риял 22, кийин — 20 кершке бөлүнгөн<ref>[https://numizman.narod.ru/Book/r.htm Нумизматический словарь]</ref>. 1952-жылдын 22-октябрынан тартып Сауд Аравиясынын улуттук алтындан жасалган сауд соверени монеталары чыгарылып баштаган<ref>[https://www.numizm.ru/html/r/ri8l.html Нумизматический словарь. РИЯЛ]</ref>. Сауд соверенинин курамындагы алтын англия соверенинин курамындагы алтындын салмагына бараабар болгон (7,98805 г). Азыркы учурда монеталар күнүмдүк жашоодо дээрлик колдонулбайт, соода-сатык учурларда товар наркы риялга чейин тегеректелет<ref>[https://saudipedia.com/en/article/3193/economy-and-business/finance/timeline-of-the-saudi-currency Saudipedia. Timeline of the Saudi Currency]</ref>. == Банкноттор == Алгачкы Сауд Арабиясынын банкноттору 10 риал номиналында 1952-жылы ажыга барган зыяратчылар үчүн чыгарылган. Кийин жүгүртүүгө 1 жана 5 риял банкноттору киргизилген. Кийинки жылдары жалпысынан беш эмиссия жүргүзүлгөн<ref>[https://www.sama.gov.sa/en-US/Currency/Pages/HistoricalInfo.aspx Saudi Central Bank. The Historical Framework of the Currency of Saudi Arabia]</ref>. Ар бир жаңы банкнотто мамлекетти башкарган падышанын сүрөтү түшүрүлгөн<ref>[https://soulofsaudi.com/saudi-riyal-history/ Through the Hands of Time: Seven Decades Evolution of the Saudi Riyal]</ref><ref>[https://saudipedia.com/en/the-royal-family Saudipedia. Royal Family]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center" ! colspan="9" |1953-1956-жылдардагы серия |- ! colspan="2" |Сүрөт ! rowspan="2" |Номинал ! rowspan="2" |Өлчөмү (мм) ! rowspan="2" |Түсү ! colspan="3" |Сүрөттөөмөсү ! rowspan="2" |Чыгарылган жылдары |- !Аверс !Реверс !Аверс !Реверс !Суу белгиси |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP2-1Riyal-1956-donatedgs_f.jpg|127x127px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP2-1Riyal-1956-donatedgs_b.jpg|127x127px]] |<big>1</big> |127×72 |күрөң кызыл |Суэц каналынын шлюзу | rowspan="2" |Сауд Арбиясынын герби | rowspan="4" |«Haj Pilgrim Receipt» монограммасы |1956 |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP3-5Riyals-AH1373(1954)-donatedgs_f.jpg|156x156px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP3-5Riyals-AH1373(1954)-donatedgs_b.jpg|156x156px]] |<big>5</big> |156×66 |көк |дау |1954 |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP1-10Riyals-(1953)-donatedcz_f.jpg|138x138px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP1-10Riyals-(1953)-donatedcz_b.jpg|138x138px]] | rowspan="2" |<big>10</big> |138×66 |жашыл |Сауд Арбиясынын герби |Банкноттун алтын менен камсыздалгындагы жөнүндөгү араб, урду, перс, түрк жана малай тилдериндеги маалымат |1953 |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP4-10Riyals-1954-donated_f.jpg|173x173px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP4-10Riyals-1954-donated_b.jpg|173x173px]] |173×78 |жашыл |дау |Сауд Арбиясынын герби, номинал |1954 |- | colspan="9" align="left" |<small>Сүрөттүн масштабы 1,0 миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.</small> |+ |} === Биринчи серия === {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center" ! colspan="10" |1961-жылдагы серия |- ! colspan="2" |Сүрөт ! rowspan="2" |Номинал ! rowspan="2" |Өлчөмү (мм) ! rowspan="2" |Түсү ! colspan="3" |Сүрөттөөмөсү ! rowspan="2" |Басып чыгарылгын датасы ! rowspan="2" |Колдонуудан чыгарылган датасы |- !Аверс !Реверс !Аверс !Реверс !Суу белгиси |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP6-1Riyal-LAH1379(1961)-donatedth_f.jpg|128x128px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP6-1Riyal-LAH1379(1961)-donatedth_b.jpg|128x128px]] |<big>1</big> |128×62 |күрөң |Арафат тоосу | rowspan="5" |Сауд Арбиясынын герби | rowspan="5" |Сауд Арбиясынын герби | rowspan="5" |1961-жыл 15-июнь | rowspan="5" |1971-жыл 24-июнь |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP7b-5Riyals-1961-donated_f.jpg|157x157px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP7b-5Riyals-1961-donated_b.jpg|157x157px]] |<big>5</big> |157×66 |көк |Масмак чеби |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP8b-10Riyals-AH1379(1961)-donatedth_f.jpg|165x165px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP8b-10Riyals-AH1379(1961)-donatedth_b.jpg|165x165px]] |<big>10</big> |165×70 |жашыл |Эки дау кайыгы жана Жидда порту |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP9a-50Riyals-LAH1379(1961)-donatedth_f.jpg|170x170px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP9a-50Riyals-LAH1379(1961)-donatedth_b.jpg|170x170px]] |<big>50</big> |170×78 |кызгылт |Мунай секиси |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP10a-100Riyals-LAH1379(1961)-donatedgs_f.jpg|176x176px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP10a-100Riyals-LAH1379(1961)-donatedgs_b.jpg|176x176px]] |<big>100</big> |176×86 |кызыл |Сауд Арабиясынын Мажлисинин алдындагы аянт |- | colspan="10" align="left" |<small>Сүрөттүн масштабы 1,0 миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.</small> |+ |} === Экинчи серия === {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center" ! colspan="9" |1966-жылдагы серия |- ! colspan="2" |Сүрөт ! rowspan="2" |Номинал ! rowspan="2" |Өлчөмү (мм) ! rowspan="2" |Түсү ! colspan="3" |Сүрөттөөмөсү ! rowspan="2" |Чыгарылган жылдары |- !Аверс !Реверс !Аверс !Реверс !Суу белгиси |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP11a-1Riyal-(1966)-donatedth_f.jpg|128x128px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP11a-1Riyal-(1966)-donatedth_b.jpg|128x128px]] |<big>1</big> |128×62 |кызгылт көк |Сауд Арабиясынын Тышкы иштер министрлигинин Жиддадагы имараты |Сауд Арбиясынын герби | rowspan="5" |Сауд Арбиясынын герби | rowspan="5" |1966 |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP12a-5Riyals-(1966)-donatedth_f.jpg|146x146px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP12a-5Riyals-(1966)-donatedth_b.jpg|146x146px]] |<big>5</big> |146×66 |жашыл |Даммам аэропорту |Даммамдагы деңиз порту |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP13-10Riyals-(1966)-donatedth_f.jpg|158x158px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP13-10Riyals-(1966)-donatedth_b.jpg|158x158px]] |<big>10</big> |158×70 |боз |Аль-Харам мечити |Мечиттин жанындагы колоннада |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP14a-50Riyals-(1966)-donatedth_f.jpg|170x170px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP14a-50Riyals-(1966)-donatedth_b.jpg|170x170px]] |<big>50</big> |170×78 |күрөң |Сауд Арбиясынын герби |Финиковая ферма |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP15a-100Riyals-(1966)-donatedth_f.jpg|176x176px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP15a-100Riyals-(1966)-donatedth_b.jpg|176x176px]] |<big>100</big> |176×82 |кызыл |Падыша сарайы |Мунай өнөр жайы |- | colspan="9" align="left" |<small>Сүрөттүн масштабы 1,0 миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.</small> |+ |} === Үчүнчү серия (Фейсал доору) === {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center" ! colspan="9" |1976-жылдагы серия |- ! colspan="2" |Сүрөт ! rowspan="2" |Номинал ! rowspan="2" |Өлчөмү (мм) ! rowspan="2" |Түсү ! colspan="3" |Сүрөттөөмөсү ! rowspan="2" |Чыгарылган жылдары |- !Аверс !Реверс !Аверс !Реверс !Суу белгиси |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP16-1Riyal-AH1379-(1977)_f.jpg|130x130px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP16-1Riyal-AH1379-(1977)_b.jpg|130x130px]] |<big>1</big> |130×65 |күрөң |Файсал II падышанын портрети, Жабал аль-Нор тоосу |Дахран аэропортунун үстүнөн учуп бара жаткан Lockheed L-1011 TriStar учагы | rowspan="5" |Падыша Фейсал II | rowspan="3" |1977 |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP17a-5Riyals-(1977)-donatedth_f.jpg|152x152px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP17a-5Riyals-(1977)-donatedth_b.jpg|152x152px]] |<big>5</big> |152×70 |жашыл |Файсал II падышанын портрети, сугат каналы |Жизандагы ГЭСтин суу сактагычы |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP18-10Riyals-(1977)-donatedth_f.jpg|164x164px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP18-10Riyals-(1977)-donatedth_b.jpg|164x164px]] |<big>10</big> |164×74 |кызгылт көк |Файсал II падышанын портрети, мунай платформасы |мунай иштетүүчү завод |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP19-50Riyals-AH1379(1976)_f.jpg|176x176px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP19-50Riyals-AH1379(1976)_b.jpg|176x176px]] |<big>50</big> |176×76 |кочкул жашыл, күрөң |Файсал II падышанын портрети, Масджид ан-Набави |Масджид ан-Набави | rowspan="2" |1976 |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP20-100Riyals-(1976)-donatedth_f.jpg|182x182px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP20-100Riyals-(1976)-donatedth_b.jpg|182x182px]] |<big>100</big> |182×86 |көк |Абдул Азиз падышанын портрети, Аль-Харам мечити |Аль-Харам мечити |- | colspan="9" align="left" |<small>Сүрөттүн масштабы 1,0 миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.</small> |+ |} === Төртүнчү серия (Фахд доору) === {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center" ! colspan="9" |1983-1984-жылдардагы серия |- ! colspan="2" |Сүрөт ! rowspan="2" |Номинал ! rowspan="2" |Өлчөмү (мм) ! rowspan="2" |Түсү ! colspan="3" |Сүрөттөөмөсү ! rowspan="2" |Чыгарылган жылдары |- !Аверс !Реверс !Аверс !Реверс !Суу белгиси |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP21b-1Riyal-(1984)-donatedth_f.jpg|134x134px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP21b-1Riyal-(1984)-donatedth_b.jpg|134x134px]] |<big>1</big> |134×62 |саргылтым |Фахд и байыркы монета |Гүлдөр | rowspan="8" |Падыша Абдель-Азиз II |1984 |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP22b-5Riyals-(1983)-donatedth_f.jpg|145x145px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP22b-5Riyals-(1983)-donatedth_b.jpg|145x145px]] |<big>5</big> |145×66 |кызгылт көгүш |Фахд жана дау |мунай иштетүүчү завод | rowspan="2" |1983 |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP23b-10Riyals-(1983)-donatedth_f.jpg|150x150px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP23b-10Riyals-(1983)-donatedth_b.jpg|150x150px]] |<big>10</big> |150×68 |саргылт |Фахд жана чепилдин дубалы |Пальма |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:عملات_سعودية_(وجه_وظهر)_44.jpg|152x152px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:عملات_سعودية_(وجه_وظهر)_43.jpg|152x152px]] |<big>20</big> |152×70 |сары, жашыл |Падыша Абдель Азиз, Куба мечити (Медина) |Жабаль аль-Нур |1999 |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP24b-50Riyals-(1983)-donatedth_f.jpg|155x155px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP24b-50Riyals-(1983)-donatedth_b.jpg|155x155px]] |<big>50</big> |155×70 |жашыл |Фахд, Асканын куполу мечити |Аль-Акса мечити |1983 |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP25-100Riyals-(1984)-donatedth_f.jpg|160x160px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP25-100Riyals-(1984)-donatedth_b.jpg|160x160px]] |<big>100</big> |160×72 |көгүш, саргылтым |Фахджана Мухаммед пайгамбардын мечити |Мухаммед пайгамбардын мечити |1984 |- |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SAR/SAR0028.htm] | |<big>200</big> |163×74 |сары, жашыл |Падыша Абдель Азиз, Куба мечити (Медина) |Эр-Рияддагы Аль-Масмак сарайы |1999 |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP26b-500Riyals-LAH1379(1983)-donatedth_f.jpg|166x166px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP26b-500Riyals-LAH1379(1983)-donatedth_b.jpg|166x166px]] |<big>500</big> |166×74 |кызгылт көк |Падыша Абдель Азиз, [[Кааба]] |Аль-Харам мечити |1983 |- | colspan="9" align="left" |<small>Сүрөттүн масштабы 1,0 миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.</small> |+ |} === Бешинчи серия (Абдалла доору) === 2007-жылдын май айында Сауд Арабиясы жаңы акча эмиссиясын жүргүзгөн. Жүгүртүүгө 1, 5, 10, 50, 100 жана 500 риялдык банкноттор чыгарылган. Жаңы купюраларда падыша Абдалланын сүрөтү жайгаштырылган. Бирок мурдагы 500 риялдык банкнот өзгөртүүсүз калган. Эски банкноттор жаңы акчалар чыгарылган сайын жүгүртүүдөн акырындап алынган.<ref>[https://www.travel.ru/news/2007/05/03/108566.html Саудовская Аравия выпускает новые банкноты]</ref> {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center" ! colspan="9" |2007-жылдагы серия<ref>{{cite web|url=https://www.sama.gov.sa/en-US/Currency/Pages/FifthIssue.aspx|title=The Fifth Issue|website=Saudi Central Bank|access-date=2021-02-26|archive-date=2021-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225102955/https://www.sama.gov.sa/en-US/Currency/Pages/FifthIssue.aspx|url-status=live}}</ref> |- ! colspan="2" |Сүрөт ! rowspan="2" |Номинал ! rowspan="2" |Өлчөмү (мм) ! rowspan="2" |Түсү ! colspan="2" |Сүрөттөөмөсү ! rowspan="2" |Суу белгиси ! rowspan="2" |Басып чыгарылгын датасы |- !Аверс !Реверс !Аверс !Реверс |- | bgcolor="#000000" | | bgcolor="#000000" | |<big>1</big> |133×63 |ачык жашыл |VII кылымдагы алтын динар; Абдалла ибн Абдул-Азиз Аль Сауд |Борбордук банктын имараты | rowspan="6" |Падыша Абдалла, номинал |[[31 декабря|31-декабрь]] 2007 |- | bgcolor="#000000" | | bgcolor="#000000" | |<big>5</big> |145×66 |кызгылт көк |Мунай иштетүүчү завод; Абдалла ибн Абдул-Азиз Аль Сауд |Аль-Жубайл портундагы танкер жана мунай терминалы | rowspan="2" |2007-жыл июль |- | bgcolor="#000000" | | bgcolor="#000000" | |<big>10</big> |150×68 |күрөң |Аль-Мораба падыша сарайы; Абдалла ибн Абдул-Азиз Аль Сауд |Абдул-Азиздин тарыхый борбору |- | bgcolor="#000000" | | bgcolor="#000000" | |<big>50</big> |155×70 |кочкул жашыл |Асканын куполу мечити; Абдалла ибн Абдул-Азиз Аль Сауд |[[Иерусалим|Иерусалимдеги]] Аль-Акса мечити | rowspan="2" |2007-жыл 21-май |- | bgcolor="#000000" | | bgcolor="#000000" | |<big>100</big> |160×72 |кызыл |Масжид ан-Набави мечитинин жашыл куполу; Абдалла ибн Абдул-Азиз Аль Сауд |Масжид ан-Набави мечити |- |[http://banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SAR/SAR0036.htm] | |<big>500</big> |166×74 |көгүш |[[Кааба]]; Абдул-Азиз ибн Абдуррахман Аль Сауд |Аль-Харам мечити |2007-жыл сентябрь |} === Салман доору === 2016-жылдын 26-декабрында Сауд Арабиясынын борбордук банкы падыша Салман ибн Абдул-Азиз Аль Сауддун сүрөтү түшүрүлгөн жаңы сериядагы банкнотторду чыгарган. Бул сериянын номиналдары 2007-жылкы сериядагыдай эле, бирок 1 риял номиналындагы купюра чыгарылган эмес. 500 риялдык банкнотто Сауд Арабиясынын негиздөөчүсү Абдул-Азиз ибн Абдуррахман Аль Сауддун сүрөтү жайгаштырылган. 2020-жылдын 4-октябрында алгачкы 5 риял номиналындагы полимер банкнота, ошондой эле G20га мүчө мамлекеттерге арналган 20 риялдык купюра чыгарылган<ref>[https://www.sama.gov.sa/en-us/news/pages/news-618.aspx Saudi Central Bank. SAMA introduces the Five Riyal denomination made of polymer ... and it will start circulating on October 5th]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. 2021-жылдын 25-апрелинде Vision 2030 программасынын беш жылдыгына арналган 200 риялдык банкнота жүгүртүүгө чыгарылган<ref>[https://study.com/academy/lesson/saudi-riyal-currency-history-symbol.html Saudi Riyal History, Features & Facts]</ref>. {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center" ! colspan="9" |2016-жылдагы серия |- ! colspan="2" |Сүрөт ! rowspan="2" |Номинал ! rowspan="2" |Өлчөмү (мм) ! rowspan="2" |Түсү ! colspan="2" |Сүрөттөөмөсү ! rowspan="2" |Суу белгиси ! rowspan="2" |Басып чыгарылгын датасы |- !Аверс !Реверс !Аверс !Реверс |- | bgcolor="#000000" | | bgcolor="#000000" | |<big>5</big> | rowspan="3" |145×66 | rowspan="3" |кызгылт көк | rowspan="3" |[[Руб-эль-Хали]] чөлүндөгү мунай иштетүүчү завод; падыша Салман | rowspan="3" |Гүлдөр |Падыша Салман, номинал |26-декабрь 2016-жыл |- |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SAR/SARW2020-005.htm] | |<big>5 (полимер)</big> |Сауд Арбиясынын герби |26-октябрь 2020-жыл |- | bgcolor="#000000" | | bgcolor="#000000" | |<big>5 (полимер)</big> |Сауд Арбиясынын герби |2024 |- | bgcolor="#000000" | | bgcolor="#000000" | |<big>10</big> |150×68 |күрөң |Чеп; падыша Салман |Эр-Рияддын панорамасы | rowspan="4" |Падыша Салман, номинал |26-декабрь 2016-жыл |- | bgcolor="#000000" | | bgcolor="#000000" | |<big>20</big> |152×70 |зайтун сымал жашыл |Падыша Салман |G20 мүчө өлкөлөрүнүн картасы |4-октябрь 2020-жыл |- |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SAR/SAR0040.htm] | |<big>50</big> |155×70 |жашыл |Асканын куполу мечити; падыша Салман |[[Иерусалим|Иерусалимдеги]] Аль-Акса мечити | rowspan="2" |26-декабрь 2016-жыл |- | bgcolor="#000000" | | bgcolor="#000000" | |<big>100</big> |160×72 |кызыл |Масжид ан-Набави мечитинин жашыл куполу; падыша Салман |Масжид ан-Набави мечити |- |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SAR/SARW2021-200-comm.htm] | |<big>200</big> |160×74 |боз |Падыша Абдул-Азиз |Правительственное здание Каср аль-Хукм, [[Эр-Рияд]] | rowspan="2" |Падыша Абдул-Азиз, номинал |25-апрель 2021-жыл |- |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SAR/SAR0042.htm] | |<big>500</big> |166×74 |көгүш |Кааба; падыша Абдул-Азиз |Аль-Харам мечити, [[Мекка|Меке]] |26-декабрь 2016-жыл |} == Валюта курсунун режими == Сауд Арабиясы улуттук валютасынын курсун кармап туруу үчүн Валюталык кеңеш режимин колдонот жана риялдын курсу АКШ долларына 3,75:1 курсу менен байланган<ref>[https://www.imf.org/external/pubs/ft/scr/2011/cr11292.pdf International Monetary Fund. Saudi Arabia: 2011 Article IV Consultation—Staff Report; Public Information Notice on the Executive Board Discussion]</ref>. Банктардагы алмашуу курстары расмий курстан бир аз гана айырмаланат: сатып алуу 3,74 жана сатуу болжол менен 3,77. 2007-жылдын сентябрында өлкө өз валютасынын курсун АКШ долларына байлоодон баш тартуу ниетин жарыялаган<ref>[https://www.gazeta.ru/business/2019/04/05/12286009.shtml Газета.ru. Откажемся от доллара: Саудовская Аравия угрожает США]</ref>. Кийинчерээк бул пландары ишке ашкан эмес<ref>[https://lenta.ru/news/2019/04/08/saudi/ Lenta. Саудовская Аравия отказалась обваливать доллар]</ref>. {{Алмаштыруу курсу|SAR}} == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [https://www.sama.gov.sa/ مهام البنك المركزي السعودي] {{Азия валюталары}} jtpyhwgq9j0ew3iue7e2sc8jvbr9ev5 648172 648171 2026-06-11T09:03:50Z ~2026-34415-51 47948 /* Бешинчи серия (Абдалла доору) */ 648172 wikitext text/x-wiki {{Валюта |Аталышы = Сауд риялы |Расмий аталышы = ريال سعودي |Тил коду = ar |ВЖК-ky = Сауд риялы |ISO-en = Saudi Riyal |ISO-fr = Riyal saoudien |Сүрөт = Banknotes saudi arabian.jpg |Сүрөт2 = SaudiArabiaP19-50Riyals-AH1379(1976) b.jpg |Жалпы сүрөт аталышы = |Сүрөт аталышы = |Сүрөт аталышы2 = |Эни = |Сүрөт эни = |Сүрөт эни2 = |ISO = SAR |ISO сандык = 682 |ISO2 = |ISO сандык2 = |ISO3 = |ISO сандык3 = |Эмитент = {{Өлкө желеги|Сауд Арабиясы}} |Расмий колдонуучулар = |Бейрасмий колдонуучулар = |Турат1 = Халал |Шайкештик1 = 100 |Турат2 = |Шайкештик2 = |Турат3 = |Шайкештик3 = |Турат4 = |Шайкештик7 = |Эселик1 = |Шайкештик4 = |Эселик2 = |Шайкештик5 = |Эселик3 = |Шайкештик6 = |Параллелдүү1 = |Параллелдүү2 = |Параллелдүү3 = |Символ = ﷼ • .ر.س • SR |Аббревиатура = |Белгиленүү = |Монеталар = 1,5, 10, 25, 50, 100 халал 1 жана 2 риял |Банкноттор = 5, 10, 50, 100, 200 жана 500 риял |Киргизилди = [[1928-жыл]] |Киргизилди-соңу = |Алмаштырды = |Хроника = |Борбордук банк = Сауд борбордук банкы |Борбордук банк_сайт = www.sama.gov.sa |Басып чыгарат = |Басып чыгарат_сайт = |Акча сарайы = |Акча сарайы_сайт = |Акча сарайы2 = |Акча сарайы_сайт2 = |Курс1 = |Валюта1 = |Курс2 = |Валюта2 = |Курс3 = |Валюта3 = |Курс4 = |Валюта4 = |Курс5 = |Валюта5 = |Курс6 = |Валюта6 = |Дата = |Уики-казына = Money of Saudi Arabia |Инфляция = 1,7 % (сентябрь)<ref>{{cite web |url = https://www.sama.gov.sa/en-US/Indices/Pages/InflationRate.aspx |title = Inflation Rate |lang = en |website = Saudi Central Bank |access-date = 2023-07-17 |url-status = live |archive-date = 2021-05-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20210522223258/https://www.sama.gov.sa/en-US/Indices/Pages/InflationRate.aspx |accessdate = 2025-11-19 |archivedate = 2021-05-22 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20210522223258/https://www.sama.gov.sa/en-US/Indices/Pages/InflationRate.aspx }}</ref> |Жыл = 2023 |ШилтемеТобу = }} '''Сауд риялы''' — [[Сауд Арабиясы|Сауд Арабия падышалыгынын]] расмий акча бирдиги. ISO 4217 стандарты боюнча тамга коду — SAR, сандык коду — 682. Расмий белгиси — SR, эмитенти — Сауд борбордук банкы. Бир сауд риалы 100 халалдан турат. == Тарыхы == Араб жарым аралында, азыркы Сауд Аравиясынын аймагында падышалык түзүлгөнгө чейин Осмон империясынын акча бирдиги жана негизинен Мария Терезанын талери колдонулган. Ошондой эле [[Индия рупийи]] да жүгүртүлгөн. Сауд Арабия падышалыгы негизделгенден кийин, Сауд риалы расмий улуттук валюта катары киргизилген. Башында бул валютанын монеталары күмүштөн жасалган. 1950-жылдары мунай өндүрүшү өскөндөн кийин, риал алтынга байланган. Бул мамлекеттин экономикалык күчү өсүп жатканын көрсөткөн. 1986-жылы Сауд Арабиясы өз риалын АКШ долларынын курсуна байлоо чечимин кабыл алган. Бул курсту бекитүү $1 = 3,75 сауд риалына барабар деп белгиленген жана ал азыркыга чейин дээрлик өзгөрүүсүз колдонулуп келет. Бул режим негизинен өлкөнүн финансылык туруктуулугун жана мунай соодасынан түшкөн кирешенин туруктуулугун камсыз кылууга багытталган. Азыр Сауд Арабиясы Валюталык кеңеш режиминде иштейт, бул өлкөнүн акча-кредит саясатын жөнгө салат. Бул режимде улуттук валютанын көлөмү тышкы валюталык резервдерге (негизинен доллар) толугу менен байланыштуу болот. == Монеталар == 1928-жылга чейин жүгүртүүдө Мария Терезиянын талери жана англиянын алтын соверендери болгон. Күмүштөн жасалган риял 1928-жылдан тартып чыгарыла баштаган, бул монеталарда таза күмүштүн салмыгы 19,96 г болгон. 1936-жылдан тартып риялдагы күмүштүн салмагы 10,69 г чейин азалтылган. 1960-жылга чейин бир риял 22, кийин — 20 кершке бөлүнгөн<ref>[https://numizman.narod.ru/Book/r.htm Нумизматический словарь]</ref>. 1952-жылдын 22-октябрынан тартып Сауд Аравиясынын улуттук алтындан жасалган сауд соверени монеталары чыгарылып баштаган<ref>[https://www.numizm.ru/html/r/ri8l.html Нумизматический словарь. РИЯЛ]</ref>. Сауд соверенинин курамындагы алтын англия соверенинин курамындагы алтындын салмагына бараабар болгон (7,98805 г). Азыркы учурда монеталар күнүмдүк жашоодо дээрлик колдонулбайт, соода-сатык учурларда товар наркы риялга чейин тегеректелет<ref>[https://saudipedia.com/en/article/3193/economy-and-business/finance/timeline-of-the-saudi-currency Saudipedia. Timeline of the Saudi Currency]</ref>. == Банкноттор == Алгачкы Сауд Арабиясынын банкноттору 10 риал номиналында 1952-жылы ажыга барган зыяратчылар үчүн чыгарылган. Кийин жүгүртүүгө 1 жана 5 риял банкноттору киргизилген. Кийинки жылдары жалпысынан беш эмиссия жүргүзүлгөн<ref>[https://www.sama.gov.sa/en-US/Currency/Pages/HistoricalInfo.aspx Saudi Central Bank. The Historical Framework of the Currency of Saudi Arabia]</ref>. Ар бир жаңы банкнотто мамлекетти башкарган падышанын сүрөтү түшүрүлгөн<ref>[https://soulofsaudi.com/saudi-riyal-history/ Through the Hands of Time: Seven Decades Evolution of the Saudi Riyal]</ref><ref>[https://saudipedia.com/en/the-royal-family Saudipedia. Royal Family]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center" ! colspan="9" |1953-1956-жылдардагы серия |- ! colspan="2" |Сүрөт ! rowspan="2" |Номинал ! rowspan="2" |Өлчөмү (мм) ! rowspan="2" |Түсү ! colspan="3" |Сүрөттөөмөсү ! rowspan="2" |Чыгарылган жылдары |- !Аверс !Реверс !Аверс !Реверс !Суу белгиси |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP2-1Riyal-1956-donatedgs_f.jpg|127x127px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP2-1Riyal-1956-donatedgs_b.jpg|127x127px]] |<big>1</big> |127×72 |күрөң кызыл |Суэц каналынын шлюзу | rowspan="2" |Сауд Арбиясынын герби | rowspan="4" |«Haj Pilgrim Receipt» монограммасы |1956 |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP3-5Riyals-AH1373(1954)-donatedgs_f.jpg|156x156px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP3-5Riyals-AH1373(1954)-donatedgs_b.jpg|156x156px]] |<big>5</big> |156×66 |көк |дау |1954 |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP1-10Riyals-(1953)-donatedcz_f.jpg|138x138px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP1-10Riyals-(1953)-donatedcz_b.jpg|138x138px]] | rowspan="2" |<big>10</big> |138×66 |жашыл |Сауд Арбиясынын герби |Банкноттун алтын менен камсыздалгындагы жөнүндөгү араб, урду, перс, түрк жана малай тилдериндеги маалымат |1953 |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP4-10Riyals-1954-donated_f.jpg|173x173px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP4-10Riyals-1954-donated_b.jpg|173x173px]] |173×78 |жашыл |дау |Сауд Арбиясынын герби, номинал |1954 |- | colspan="9" align="left" |<small>Сүрөттүн масштабы 1,0 миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.</small> |+ |} === Биринчи серия === {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center" ! colspan="10" |1961-жылдагы серия |- ! colspan="2" |Сүрөт ! rowspan="2" |Номинал ! rowspan="2" |Өлчөмү (мм) ! rowspan="2" |Түсү ! colspan="3" |Сүрөттөөмөсү ! rowspan="2" |Басып чыгарылгын датасы ! rowspan="2" |Колдонуудан чыгарылган датасы |- !Аверс !Реверс !Аверс !Реверс !Суу белгиси |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP6-1Riyal-LAH1379(1961)-donatedth_f.jpg|128x128px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP6-1Riyal-LAH1379(1961)-donatedth_b.jpg|128x128px]] |<big>1</big> |128×62 |күрөң |Арафат тоосу | rowspan="5" |Сауд Арбиясынын герби | rowspan="5" |Сауд Арбиясынын герби | rowspan="5" |1961-жыл 15-июнь | rowspan="5" |1971-жыл 24-июнь |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP7b-5Riyals-1961-donated_f.jpg|157x157px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP7b-5Riyals-1961-donated_b.jpg|157x157px]] |<big>5</big> |157×66 |көк |Масмак чеби |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP8b-10Riyals-AH1379(1961)-donatedth_f.jpg|165x165px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP8b-10Riyals-AH1379(1961)-donatedth_b.jpg|165x165px]] |<big>10</big> |165×70 |жашыл |Эки дау кайыгы жана Жидда порту |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP9a-50Riyals-LAH1379(1961)-donatedth_f.jpg|170x170px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP9a-50Riyals-LAH1379(1961)-donatedth_b.jpg|170x170px]] |<big>50</big> |170×78 |кызгылт |Мунай секиси |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP10a-100Riyals-LAH1379(1961)-donatedgs_f.jpg|176x176px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP10a-100Riyals-LAH1379(1961)-donatedgs_b.jpg|176x176px]] |<big>100</big> |176×86 |кызыл |Сауд Арабиясынын Мажлисинин алдындагы аянт |- | colspan="10" align="left" |<small>Сүрөттүн масштабы 1,0 миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.</small> |+ |} === Экинчи серия === {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center" ! colspan="9" |1966-жылдагы серия |- ! colspan="2" |Сүрөт ! rowspan="2" |Номинал ! rowspan="2" |Өлчөмү (мм) ! rowspan="2" |Түсү ! colspan="3" |Сүрөттөөмөсү ! rowspan="2" |Чыгарылган жылдары |- !Аверс !Реверс !Аверс !Реверс !Суу белгиси |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP11a-1Riyal-(1966)-donatedth_f.jpg|128x128px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP11a-1Riyal-(1966)-donatedth_b.jpg|128x128px]] |<big>1</big> |128×62 |кызгылт көк |Сауд Арабиясынын Тышкы иштер министрлигинин Жиддадагы имараты |Сауд Арбиясынын герби | rowspan="5" |Сауд Арбиясынын герби | rowspan="5" |1966 |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP12a-5Riyals-(1966)-donatedth_f.jpg|146x146px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP12a-5Riyals-(1966)-donatedth_b.jpg|146x146px]] |<big>5</big> |146×66 |жашыл |Даммам аэропорту |Даммамдагы деңиз порту |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP13-10Riyals-(1966)-donatedth_f.jpg|158x158px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP13-10Riyals-(1966)-donatedth_b.jpg|158x158px]] |<big>10</big> |158×70 |боз |Аль-Харам мечити |Мечиттин жанындагы колоннада |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP14a-50Riyals-(1966)-donatedth_f.jpg|170x170px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP14a-50Riyals-(1966)-donatedth_b.jpg|170x170px]] |<big>50</big> |170×78 |күрөң |Сауд Арбиясынын герби |Финиковая ферма |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP15a-100Riyals-(1966)-donatedth_f.jpg|176x176px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP15a-100Riyals-(1966)-donatedth_b.jpg|176x176px]] |<big>100</big> |176×82 |кызыл |Падыша сарайы |Мунай өнөр жайы |- | colspan="9" align="left" |<small>Сүрөттүн масштабы 1,0 миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.</small> |+ |} === Үчүнчү серия (Фейсал доору) === {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center" ! colspan="9" |1976-жылдагы серия |- ! colspan="2" |Сүрөт ! rowspan="2" |Номинал ! rowspan="2" |Өлчөмү (мм) ! rowspan="2" |Түсү ! colspan="3" |Сүрөттөөмөсү ! rowspan="2" |Чыгарылган жылдары |- !Аверс !Реверс !Аверс !Реверс !Суу белгиси |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP16-1Riyal-AH1379-(1977)_f.jpg|130x130px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP16-1Riyal-AH1379-(1977)_b.jpg|130x130px]] |<big>1</big> |130×65 |күрөң |Файсал II падышанын портрети, Жабал аль-Нор тоосу |Дахран аэропортунун үстүнөн учуп бара жаткан Lockheed L-1011 TriStar учагы | rowspan="5" |Падыша Фейсал II | rowspan="3" |1977 |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP17a-5Riyals-(1977)-donatedth_f.jpg|152x152px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP17a-5Riyals-(1977)-donatedth_b.jpg|152x152px]] |<big>5</big> |152×70 |жашыл |Файсал II падышанын портрети, сугат каналы |Жизандагы ГЭСтин суу сактагычы |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP18-10Riyals-(1977)-donatedth_f.jpg|164x164px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP18-10Riyals-(1977)-donatedth_b.jpg|164x164px]] |<big>10</big> |164×74 |кызгылт көк |Файсал II падышанын портрети, мунай платформасы |мунай иштетүүчү завод |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP19-50Riyals-AH1379(1976)_f.jpg|176x176px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP19-50Riyals-AH1379(1976)_b.jpg|176x176px]] |<big>50</big> |176×76 |кочкул жашыл, күрөң |Файсал II падышанын портрети, Масджид ан-Набави |Масджид ан-Набави | rowspan="2" |1976 |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP20-100Riyals-(1976)-donatedth_f.jpg|182x182px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP20-100Riyals-(1976)-donatedth_b.jpg|182x182px]] |<big>100</big> |182×86 |көк |Абдул Азиз падышанын портрети, Аль-Харам мечити |Аль-Харам мечити |- | colspan="9" align="left" |<small>Сүрөттүн масштабы 1,0 миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.</small> |+ |} === Төртүнчү серия (Фахд доору) === {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center" ! colspan="9" |1983-1984-жылдардагы серия |- ! colspan="2" |Сүрөт ! rowspan="2" |Номинал ! rowspan="2" |Өлчөмү (мм) ! rowspan="2" |Түсү ! colspan="3" |Сүрөттөөмөсү ! rowspan="2" |Чыгарылган жылдары |- !Аверс !Реверс !Аверс !Реверс !Суу белгиси |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP21b-1Riyal-(1984)-donatedth_f.jpg|134x134px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP21b-1Riyal-(1984)-donatedth_b.jpg|134x134px]] |<big>1</big> |134×62 |саргылтым |Фахд и байыркы монета |Гүлдөр | rowspan="8" |Падыша Абдель-Азиз II |1984 |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP22b-5Riyals-(1983)-donatedth_f.jpg|145x145px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP22b-5Riyals-(1983)-donatedth_b.jpg|145x145px]] |<big>5</big> |145×66 |кызгылт көгүш |Фахд жана дау |мунай иштетүүчү завод | rowspan="2" |1983 |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP23b-10Riyals-(1983)-donatedth_f.jpg|150x150px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP23b-10Riyals-(1983)-donatedth_b.jpg|150x150px]] |<big>10</big> |150×68 |саргылт |Фахд жана чепилдин дубалы |Пальма |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:عملات_سعودية_(وجه_وظهر)_44.jpg|152x152px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:عملات_سعودية_(وجه_وظهر)_43.jpg|152x152px]] |<big>20</big> |152×70 |сары, жашыл |Падыша Абдель Азиз, Куба мечити (Медина) |Жабаль аль-Нур |1999 |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP24b-50Riyals-(1983)-donatedth_f.jpg|155x155px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP24b-50Riyals-(1983)-donatedth_b.jpg|155x155px]] |<big>50</big> |155×70 |жашыл |Фахд, Асканын куполу мечити |Аль-Акса мечити |1983 |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP25-100Riyals-(1984)-donatedth_f.jpg|160x160px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP25-100Riyals-(1984)-donatedth_b.jpg|160x160px]] |<big>100</big> |160×72 |көгүш, саргылтым |Фахджана Мухаммед пайгамбардын мечити |Мухаммед пайгамбардын мечити |1984 |- |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SAR/SAR0028.htm] | |<big>200</big> |163×74 |сары, жашыл |Падыша Абдель Азиз, Куба мечити (Медина) |Эр-Рияддагы Аль-Масмак сарайы |1999 |- | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP26b-500Riyals-LAH1379(1983)-donatedth_f.jpg|166x166px]] | bgcolor="#000000" |[[Файл:SaudiArabiaP26b-500Riyals-LAH1379(1983)-donatedth_b.jpg|166x166px]] |<big>500</big> |166×74 |кызгылт көк |Падыша Абдель Азиз, [[Кааба]] |Аль-Харам мечити |1983 |- | colspan="9" align="left" |<small>Сүрөттүн масштабы 1,0 миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.</small> |+ |} === Бешинчи серия (Абдалла доору) === 2007-жылдын май айында Сауд Арабиясы жаңы акча эмиссиясын жүргүзгөн. Жүгүртүүгө 1, 5, 10, 50, 100 жана 500 риялдык банкноттор чыгарылган. Жаңы купюраларда падыша Абдалланын сүрөтү жайгаштырылган. Бирок мурдагы 500 риялдык банкнот өзгөртүүсүз калган. Эски банкноттор жаңы акчалар чыгарылган сайын жүгүртүүдөн акырындап алынган.<ref>[https://www.travel.ru/news/2007/05/03/108566.html Саудовская Аравия выпускает новые банкноты]</ref> {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center" ! colspan="9" |2007-жылдагы серия<ref>{{cite web|url=https://www.sama.gov.sa/en-US/Currency/Pages/FifthIssue.aspx|title=The Fifth Issue|website=Saudi Central Bank|access-date=2021-02-26|archive-date=2021-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225102955/https://www.sama.gov.sa/en-US/Currency/Pages/FifthIssue.aspx|url-status=live}}</ref> |- ! colspan="2" |Сүрөт ! rowspan="2" |Номинал ! rowspan="2" |Өлчөмү (мм) ! rowspan="2" |Түсү ! colspan="2" |Сүрөттөөмөсү ! rowspan="2" |Суу белгиси ! rowspan="2" |Басып чыгарылгын датасы |- !Аверс !Реверс !Аверс !Реверс |- |bgcolor="#000000"| [[Файл:1 Саудовский риял 2012, аверс.jpg|133px]] |bgcolor="#000000"| [[Файл:1 Саудовский риял 2012, реверс.jpg|133px]] |<big>1</big> |133×63 |ачык жашыл |VII кылымдагы алтын динар; Абдалла ибн Абдул-Азиз Аль Сауд |Борбордук банктын имараты | rowspan="6" |Падыша Абдалла, номинал |[[31 декабря|31-декабрь]] 2007 |- | bgcolor="#000000" | | bgcolor="#000000" | |<big>5</big> |145×66 |кызгылт көк |Мунай иштетүүчү завод; Абдалла ибн Абдул-Азиз Аль Сауд |Аль-Жубайл портундагы танкер жана мунай терминалы | rowspan="2" |2007-жыл июль |- | bgcolor="#000000" | | bgcolor="#000000" | |<big>10</big> |150×68 |күрөң |Аль-Мораба падыша сарайы; Абдалла ибн Абдул-Азиз Аль Сауд |Абдул-Азиздин тарыхый борбору |- | bgcolor="#000000" | | bgcolor="#000000" | |<big>50</big> |155×70 |кочкул жашыл |Асканын куполу мечити; Абдалла ибн Абдул-Азиз Аль Сауд |[[Иерусалим|Иерусалимдеги]] Аль-Акса мечити | rowspan="2" |2007-жыл 21-май |- | bgcolor="#000000" | | bgcolor="#000000" | |<big>100</big> |160×72 |кызыл |Масжид ан-Набави мечитинин жашыл куполу; Абдалла ибн Абдул-Азиз Аль Сауд |Масжид ан-Набави мечити |- |[http://banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SAR/SAR0036.htm] | |<big>500</big> |166×74 |көгүш |[[Кааба]]; Абдул-Азиз ибн Абдуррахман Аль Сауд |Аль-Харам мечити |2007-жыл сентябрь |} === Салман доору === 2016-жылдын 26-декабрында Сауд Арабиясынын борбордук банкы падыша Салман ибн Абдул-Азиз Аль Сауддун сүрөтү түшүрүлгөн жаңы сериядагы банкнотторду чыгарган. Бул сериянын номиналдары 2007-жылкы сериядагыдай эле, бирок 1 риял номиналындагы купюра чыгарылган эмес. 500 риялдык банкнотто Сауд Арабиясынын негиздөөчүсү Абдул-Азиз ибн Абдуррахман Аль Сауддун сүрөтү жайгаштырылган. 2020-жылдын 4-октябрында алгачкы 5 риял номиналындагы полимер банкнота, ошондой эле G20га мүчө мамлекеттерге арналган 20 риялдык купюра чыгарылган<ref>[https://www.sama.gov.sa/en-us/news/pages/news-618.aspx Saudi Central Bank. SAMA introduces the Five Riyal denomination made of polymer ... and it will start circulating on October 5th]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. 2021-жылдын 25-апрелинде Vision 2030 программасынын беш жылдыгына арналган 200 риялдык банкнота жүгүртүүгө чыгарылган<ref>[https://study.com/academy/lesson/saudi-riyal-currency-history-symbol.html Saudi Riyal History, Features & Facts]</ref>. {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center" ! colspan="9" |2016-жылдагы серия |- ! colspan="2" |Сүрөт ! rowspan="2" |Номинал ! rowspan="2" |Өлчөмү (мм) ! rowspan="2" |Түсү ! colspan="2" |Сүрөттөөмөсү ! rowspan="2" |Суу белгиси ! rowspan="2" |Басып чыгарылгын датасы |- !Аверс !Реверс !Аверс !Реверс |- | bgcolor="#000000" | | bgcolor="#000000" | |<big>5</big> | rowspan="3" |145×66 | rowspan="3" |кызгылт көк | rowspan="3" |[[Руб-эль-Хали]] чөлүндөгү мунай иштетүүчү завод; падыша Салман | rowspan="3" |Гүлдөр |Падыша Салман, номинал |26-декабрь 2016-жыл |- |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SAR/SARW2020-005.htm] | |<big>5 (полимер)</big> |Сауд Арбиясынын герби |26-октябрь 2020-жыл |- | bgcolor="#000000" | | bgcolor="#000000" | |<big>5 (полимер)</big> |Сауд Арбиясынын герби |2024 |- | bgcolor="#000000" | | bgcolor="#000000" | |<big>10</big> |150×68 |күрөң |Чеп; падыша Салман |Эр-Рияддын панорамасы | rowspan="4" |Падыша Салман, номинал |26-декабрь 2016-жыл |- | bgcolor="#000000" | | bgcolor="#000000" | |<big>20</big> |152×70 |зайтун сымал жашыл |Падыша Салман |G20 мүчө өлкөлөрүнүн картасы |4-октябрь 2020-жыл |- |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SAR/SAR0040.htm] | |<big>50</big> |155×70 |жашыл |Асканын куполу мечити; падыша Салман |[[Иерусалим|Иерусалимдеги]] Аль-Акса мечити | rowspan="2" |26-декабрь 2016-жыл |- | bgcolor="#000000" | | bgcolor="#000000" | |<big>100</big> |160×72 |кызыл |Масжид ан-Набави мечитинин жашыл куполу; падыша Салман |Масжид ан-Набави мечити |- |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SAR/SARW2021-200-comm.htm] | |<big>200</big> |160×74 |боз |Падыша Абдул-Азиз |Правительственное здание Каср аль-Хукм, [[Эр-Рияд]] | rowspan="2" |Падыша Абдул-Азиз, номинал |25-апрель 2021-жыл |- |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/SAR/SAR0042.htm] | |<big>500</big> |166×74 |көгүш |Кааба; падыша Абдул-Азиз |Аль-Харам мечити, [[Мекка|Меке]] |26-декабрь 2016-жыл |} == Валюта курсунун режими == Сауд Арабиясы улуттук валютасынын курсун кармап туруу үчүн Валюталык кеңеш режимин колдонот жана риялдын курсу АКШ долларына 3,75:1 курсу менен байланган<ref>[https://www.imf.org/external/pubs/ft/scr/2011/cr11292.pdf International Monetary Fund. Saudi Arabia: 2011 Article IV Consultation—Staff Report; Public Information Notice on the Executive Board Discussion]</ref>. Банктардагы алмашуу курстары расмий курстан бир аз гана айырмаланат: сатып алуу 3,74 жана сатуу болжол менен 3,77. 2007-жылдын сентябрында өлкө өз валютасынын курсун АКШ долларына байлоодон баш тартуу ниетин жарыялаган<ref>[https://www.gazeta.ru/business/2019/04/05/12286009.shtml Газета.ru. Откажемся от доллара: Саудовская Аравия угрожает США]</ref>. Кийинчерээк бул пландары ишке ашкан эмес<ref>[https://lenta.ru/news/2019/04/08/saudi/ Lenta. Саудовская Аравия отказалась обваливать доллар]</ref>. {{Алмаштыруу курсу|SAR}} == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [https://www.sama.gov.sa/ مهام البنك المركزي السعودي] {{Азия валюталары}} c0lcyxsqsyb7d4ht50pogon5k1kokjz 0 152672 648182 647864 2026-06-11T10:28:24Z Artelow 2286 648182 wikitext text/x-wiki {{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 12:26, 5 июнь 2026 (UTC)}} Бириккен Улуттар Уюмунун адистештирилген мекемелери — Бириккен Улуттар Уюму менен атайын кызматташтык келишими аркылуу байланышкан көз карандысыз эл аралык уюмдар. Адистештирилген агенттиктер өкмөттөр аралык келишимдердин негизинде түзүлөт жана өз иш-аракеттерин '''[[Бириккен Улуттар Уюмунун Экономикалык жана социалдык кеңеши]]''' аркылуу координациялайт. {| class="wikitable sortable" !Мекеменин аталышы !БУУ менен кызматташа баштаган жылы !Жайгашкан жери !Сайт. |- |[[Бүткүл дүйнөлүк метеорология уюму]] (WMO) |[[1950]] |{{Өлкө желеги|Швейцария}} [[Женева]] |[https://www.wmo.ch] |- |[[Бүткүл дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму]] (WHO) |[[1948]] |{{Өлкө желеги|Швейцария}} [[Женева]] |[http://www.who.int/ru/] |- |[[Бүткүл дүйнөлүк интеллектуалдык менчик уюму]] (WIPO) |[[1967]] |{{Өлкө желеги|Швейцария}} [[Женева]] |[http://www.wipo.int/] |- |Бүткүл дүйнөлүк туризм уюму (WTO) |[[1974]] |{{Өлкө желеги|Испания}} [[Мадрид]] |[http://www.unwto.org] |- |Бүткүл дүйнөлүк почта бирлиги (UPU) |[[1947]] |{{Өлкө желеги|Швейцария}} [[Берн]] |[http://www.upu.int/] |- |[[Эл аралык өнүктүрүү ассоциациясы]] (IDA) |[[1960]] |{{Өлкө желеги|АКШ}} [[Вашингтон]] |[http://www.worldbank.org/ida/] |- |[[Эл аралык деңиз уюму]] (IMO) |[[1959]] |{{Өлкө желеги|Улуу Британия}} [[Лондон]] |[http://www.imo.org/] |- |[[Эл аралык жарандык авиация уюму]] (ICAO) |[[1944]] |{{Өлкө желеги|Канада}} [[Монреаль]] |[http://www.icao.int/] |- |[[Эл аралык эмгек уюму]] (ILO) |[[1946]] |{{Өлкө желеги|Швейцария}} [[Женева]] |[http://www.ilo.org/] |- |[[Эл аралык каржы корпорациясы]] (IFC) |[[1956]] |{{Өлкө желеги|АКШ}} [[Вашингтон]] |[http://www.ifc.org/russian/] |- |[[Эл аралык реконструкциялоо жана өнүктүрүү банкы]] (IBRD) |[[1944]] |{{Өлкө желеги|АКШ}} [[Вашингтон]] |[https://web.archive.org/web/20071113192814/http://lnweb18.worldbank.org/ECA/Rus.nsf/ECADocByUnid/A6EBDF11AC0255A385256C5D00718F6F?Opendocument] |- |[[Эл аралык валюта фонду]] (IMF) |[[1944]] |{{Өлкө желеги|АКШ}} [[Вашингтон]] |[http://www.imf.org/] |- |[[Электр байланышынын эл аралык биримдиги]] (ITU) |[[1947]] |{{Өлкө желеги|Швейцария}} [[Женева]] |[http://www.itu.int/] |- |[[Эл аралык айыл чарбаны өнүктүрүү фонду]] (IFAD) |[[1977]] |{{Өлкө желеги|Италия}} [[Рим]] |[http://www.ifad.org/] |- |[[ЮНЕСКО|Бириккен Улуттар Уюмунун билим берүү, илим жана маданият боюнча уюму]] (ЮНЕСКО, UNESCO) |[[1946]] |{{Өлкө желеги|Франция}} [[Париж]] |[http://www.unesco.org/general/rus/] |- |[[Бириккен Улуттар Уюмунун өнөр-жайды өнүктүрүү боюнча уюму]] (UNIDO) |[[1966]] |{{Өлкө желеги|Австрия}} [[Вена]] |[http://www.unido.org/] |- |[[Бириккен Улуттар Уюмуну азык-түлүк жана айыл-чарба маселелери боюнча уюму]] (FAO) |[[1945]] |{{Өлкө желеги|Италия}} [[Рим]] |[http://www.fao.org/] |} == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == {{Бириккен Улуттар Уюму}} dwo6sha7fye073xgafa4c0nfx0k90qa 648215 648182 2026-06-11T11:30:56Z Artelow 2286 648215 wikitext text/x-wiki Бириккен Улуттар Уюмунун адистештирилген мекемелери — Бириккен Улуттар Уюму менен атайын кызматташтык келишими аркылуу байланышкан көз карандысыз эл аралык уюмдар. Адистештирилген агенттиктер өкмөттөр аралык келишимдердин негизинде түзүлөт жана өз иш-аракеттерин '''[[Бириккен Улуттар Уюмунун Экономикалык жана социалдык кеңеши]]''' аркылуу координациялайт<ref>[https://www.un.org/en/about-us/un-system United Nations. UN System]</ref><ref>[https://ask.un.org/faq/140935 United Nations. Dag Hammarskjöld Library. What are UN Specialized Agencies and how many are there?]</ref>. {| class="wikitable sortable" !Мекеменин аталышы !БУУ менен кызматташа баштаган жылы !Жайгашкан жери !Сайт. |- |[[Бүткүл дүйнөлүк метеорология уюму]] (WMO) |[[1950]] |{{Өлкө желеги|Швейцария}} [[Женева]] |[https://www.wmo.ch] |- |[[Бүткүл дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму]] (WHO) |[[1948]] |{{Өлкө желеги|Швейцария}} [[Женева]] |[http://www.who.int/ru/] |- |[[Бүткүл дүйнөлүк интеллектуалдык менчик уюму]] (WIPO) |[[1967]] |{{Өлкө желеги|Швейцария}} [[Женева]] |[http://www.wipo.int/] |- |[[Бүткүл дүйнөлүк туризм уюму]] (WTO) |[[1974]] |{{Өлкө желеги|Испания}} [[Мадрид]] |[http://www.unwto.org] |- |[[Бүткүл дүйнөлүк почта бирлиги]] (UPU) |[[1947]] |{{Өлкө желеги|Швейцария}} [[Берн]] |[http://www.upu.int/] |- |[[Эл аралык өнүктүрүү ассоциациясы]] (IDA) |[[1960]] |{{Өлкө желеги|АКШ}} [[Вашингтон]] |[http://www.worldbank.org/ida/] |- |[[Эл аралык деңиз уюму]] (IMO) |[[1959]] |{{Өлкө желеги|Улуу Британия}} [[Лондон]] |[http://www.imo.org/] |- |[[Эл аралык жарандык авиация уюму]] (ICAO) |[[1944]] |{{Өлкө желеги|Канада}} [[Монреаль]] |[http://www.icao.int/] |- |[[Эл аралык эмгек уюму]] (ILO) |[[1946]] |{{Өлкө желеги|Швейцария}} [[Женева]] |[http://www.ilo.org/] |- |[[Эл аралык каржы корпорациясы]] (IFC) |[[1956]] |{{Өлкө желеги|АКШ}} [[Вашингтон]] |[http://www.ifc.org/russian/] |- |[[Эл аралык реконструкциялоо жана өнүктүрүү банкы]] (IBRD) |[[1944]] |{{Өлкө желеги|АКШ}} [[Вашингтон]] |[https://web.archive.org/web/20071113192814/http://lnweb18.worldbank.org/ECA/Rus.nsf/ECADocByUnid/A6EBDF11AC0255A385256C5D00718F6F?Opendocument] |- |[[Эл аралык валюта фонду]] (IMF) |[[1944]] |{{Өлкө желеги|АКШ}} [[Вашингтон]] |[http://www.imf.org/] |- |[[Электр байланышынын эл аралык биримдиги]] (ITU) |[[1947]] |{{Өлкө желеги|Швейцария}} [[Женева]] |[http://www.itu.int/] |- |[[Эл аралык айыл чарбаны өнүктүрүү фонду]] (IFAD) |[[1977]] |{{Өлкө желеги|Италия}} [[Рим]] |[http://www.ifad.org/] |- |[[ЮНЕСКО|Бириккен Улуттар Уюмунун билим берүү, илим жана маданият боюнча уюму]] (ЮНЕСКО, UNESCO) |[[1946]] |{{Өлкө желеги|Франция}} [[Париж]] |[http://www.unesco.org/general/rus/] |- |[[Бириккен Улуттар Уюмунун өнөр-жайды өнүктүрүү боюнча уюму]] (UNIDO) |[[1966]] |{{Өлкө желеги|Австрия}} [[Вена]] |[http://www.unido.org/] |- |[[Бириккен Улуттар Уюмуну азык-түлүк жана айыл-чарба маселелери боюнча уюму]] (FAO) |[[1945]] |{{Өлкө желеги|Италия}} [[Рим]] |[http://www.fao.org/] |} == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [https://www.un.org/ Бириккен Улуттар Уюмунун расмий сайты] {{Бириккен Улуттар Уюму}} 9ywxgorhscp2qozqmc3bazvfmum19bb 648216 648215 2026-06-11T11:31:11Z Artelow 2286 648216 wikitext text/x-wiki Бириккен Улуттар Уюмунун адистештирилген мекемелери — Бириккен Улуттар Уюму менен атайын кызматташтык келишими аркылуу байланышкан көз карандысыз эл аралык уюмдар. Адистештирилген агенттиктер өкмөттөр аралык келишимдердин негизинде түзүлөт жана өз иш-аракеттерин '''[[Бириккен Улуттар Уюмунун Экономикалык жана социалдык кеңеши]]''' аркылуу координациялайт<ref>[https://www.un.org/en/about-us/un-system United Nations. UN System]</ref><ref>[https://ask.un.org/faq/140935 United Nations. Dag Hammarskjöld Library. What are UN Specialized Agencies and how many are there?]</ref>. {| class="wikitable sortable" !Мекеменин аталышы !БУУ менен кызматташа баштаган жылы !Жайгашкан жери !Сайт. |- |[[Бүткүл дүйнөлүк метеорология уюму]] (WMO) |[[1950]] |{{Өлкө желеги|Швейцария}} [[Женева]] |[https://www.wmo.ch] |- |[[Бүткүл дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму]] (WHO) |[[1948]] |{{Өлкө желеги|Швейцария}} [[Женева]] |[http://www.who.int/ru/] |- |[[Бүткүл дүйнөлүк интеллектуалдык менчик уюму]] (WIPO) |[[1967]] |{{Өлкө желеги|Швейцария}} [[Женева]] |[http://www.wipo.int/] |- |[[Бүткүл дүйнөлүк туризм уюму]] (WTO) |[[1974]] |{{Өлкө желеги|Испания}} [[Мадрид]] |[http://www.unwto.org] |- |[[Бүткүл дүйнөлүк почта бирлиги]] (UPU) |[[1947]] |{{Өлкө желеги|Швейцария}} [[Берн]] |[http://www.upu.int/] |- |[[Эл аралык өнүктүрүү ассоциациясы]] (IDA) |[[1960]] |{{Өлкө желеги|АКШ}} [[Вашингтон]] |[http://www.worldbank.org/ida/] |- |[[Эл аралык деңиз уюму]] (IMO) |[[1959]] |{{Өлкө желеги|Улуу Британия}} [[Лондон]] |[http://www.imo.org/] |- |[[Эл аралык жарандык авиация уюму]] (ICAO) |[[1944]] |{{Өлкө желеги|Канада}} [[Монреаль]] |[http://www.icao.int/] |- |[[Эл аралык эмгек уюму]] (ILO) |[[1946]] |{{Өлкө желеги|Швейцария}} [[Женева]] |[http://www.ilo.org/] |- |[[Эл аралык каржы корпорациясы]] (IFC) |[[1956]] |{{Өлкө желеги|АКШ}} [[Вашингтон]] |[http://www.ifc.org/russian/] |- |[[Эл аралык реконструкциялоо жана өнүктүрүү банкы]] (IBRD) |[[1944]] |{{Өлкө желеги|АКШ}} [[Вашингтон]] |[https://web.archive.org/web/20071113192814/http://lnweb18.worldbank.org/ECA/Rus.nsf/ECADocByUnid/A6EBDF11AC0255A385256C5D00718F6F?Opendocument] |- |[[Эл аралык валюта фонду]] (IMF) |[[1944]] |{{Өлкө желеги|АКШ}} [[Вашингтон]] |[http://www.imf.org/] |- |[[Электр байланышынын эл аралык биримдиги]] (ITU) |[[1947]] |{{Өлкө желеги|Швейцария}} [[Женева]] |[http://www.itu.int/] |- |[[Эл аралык айыл чарбаны өнүктүрүү фонду]] (IFAD) |[[1977]] |{{Өлкө желеги|Италия}} [[Рим]] |[http://www.ifad.org/] |- |[[ЮНЕСКО|Бириккен Улуттар Уюмунун билим берүү, илим жана маданият боюнча уюму]] (ЮНЕСКО, UNESCO) |[[1946]] |{{Өлкө желеги|Франция}} [[Париж]] |[http://www.unesco.org/general/rus/] |- |[[Бириккен Улуттар Уюмунун өнөр-жайды өнүктүрүү боюнча уюму]] (UNIDO) |[[1966]] |{{Өлкө желеги|Австрия}} [[Вена]] |[http://www.unido.org/] |- |[[Бириккен Улуттар Уюмуну азык-түлүк жана айыл-чарба маселелери боюнча уюму]] (FAO) |[[1945]] |{{Өлкө желеги|Италия}} [[Рим]] |[http://www.fao.org/] |} == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [https://www.un.org/ Бириккен Улуттар Уюмунун расмий сайты] {{Бириккен Улуттар Уюму}} [[Категория:Бириккен Улуттар Уюмунун адистештирилген мекемелери]] itvwlmt0xc1r32od2x4cwba74bcyyiq 10 152757 648144 648136 2026-06-10T12:48:26Z Artelow 2286 648144 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{docpage}}</noinclude> == Көчүрүүгө камылга == <pre> {{Мамлекеттик кызмат |аты = |Кызматы = |Нукура аталышы = |Өлкө = |Эн белгиси = |Эн белгисинин туурасы = |Эн белгисине баяндама = |Учурдагы = |Сүрөтү = |Сүрөттүн туурасы = |Сүрөттүн баяндамасы = |Дайындалганы = |Башчылык кылганы = |Башкаруу түрү = |Резиденциясы = |Кызматтын жоюлганы = |Берилгени = |Дайындоочу = |Дайындалган мөөнөтү = |Майанасы = |Кызматтын пайда болгону = |Кызматтын кайра орношу = |Кызматтын биринчи ыйгарылганы = |Кызматтын акыркы ыйгарыганы = |Кошумча белги1 = |Кошумча текст1 = |Кошумча белги2 = |Кошумча текст2 = |Сайты = |Түбүндө1 = |Түбүндө2 = }} </pre> == Колдонуу мисалы == {{Мамлекеттик кызмат |аты = |Кызматы = |Нукура аталышы = |Өлкө = |Эн белгиси = |Эн белгисинин туурасы = |Эн белгисине баяндама = |Учурдагы = |Сүрөтү = |Сүрөттүн туурасы = |Сүрөттүн баяндамасы = |Дайындалганы = |Башчылык кылганы = |Башкаруу түрү = |Резиденциясы = |Кызматтын жоюлганы = |Берилгени = |Дайындоочу = |Дайындалган мөөнөтү = |Майанасы = |Кызматтын пайда болгону = |Кызматтын кайра орношу = |Кызматтын биринчи ыйгарылганы = |Кызматтын акыркы ыйгарыганы = |Кошумча белги1 = |Кошумча текст1 = |Кошумча белги2 = |Кошумча текст2 = |Сайты = |Түбүндө1 = |Түбүндө2 = }} <pre> {{Мамлекеттик кызмат |аты = |Кызматы = |Нукура аталышы = |Өлкө = |Эн белгиси = |Эн белгисинин туурасы = |Эн белгисине баяндама = |Учурдагы = |Сүрөтү = |Сүрөттүн туурасы = |Сүрөттүн баяндамасы = |Дайындалганы = |Башчылык кылганы = |Башкаруу түрү = |Резиденциясы = |Кызматтын жоюлганы = |Берилгени = |Дайындоочу = |Дайындалган мөөнөтү = |Майанасы = |Кызматтын пайда болгону = |Кызматтын кайра орношу = |Кызматтын биринчи ыйгарылганы = |Кызматтын акыркы ыйгарыганы = |Кошумча белги1 = |Кошумча текст1 = |Кошумча белги2 = |Кошумча текст2 = |Сайты = |Түбүндө1 = |Түбүндө2 = }} </pre> 8nlgb0m1shij8egf9oi4ro4zu8wjvay 648145 648144 2026-06-10T12:54:49Z Artelow 2286 648145 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{docpage}}</noinclude> == Көчүрүүгө камылга == <pre> {{Мамлекеттик кызмат |аты = |Кызматы = |Нукура аталышы = |Өлкө = |Эн белгиси = |Эн белгисинин туурасы = |Эн белгисине баяндама = |Учурдагы = |Сүрөтү = |Сүрөттүн туурасы = |Сүрөттүн баяндамасы = |Дайындалганы = |Башчылык кылганы = |Башкаруу түрү = |Резиденциясы = |Кызматтын жоюлганы = |Берилгени = |Дайындоочу = |Дайындалган мөөнөтү = |Майанасы = |Кызматтын пайда болгону = |Кызматтын кайра орношу = |Кызматтын биринчи ыйгарылганы = |Кызматтын акыркы ыйгарыганы = |Кошумча белги1 = |Кошумча текст1 = |Кошумча белги2 = |Кошумча текст2 = |Сайты = |Түбүндө1 = |Түбүндө2 = }} </pre> == Колдонуу мисалы == {{Мамлекеттик кызмат |аты = |Кызматы = Кыргыз Республикасынын президенти |Нукура аталышы = |Өлкө = {{Өлкө желеги|Кыргызстан}} |Эн белгиси = Flag of the President of Kyrgyzstan.svg |Эн белгисинин туурасы = 180px |Эн белгисине баяндама = Кыргыз Республикасынын президентинин штандарты |Учурдагы = Жапаров Садыр Нургожоевич |Сүрөтү = Official Photo of the President of the Kyrgyz Republic H.E. Mr. Sadyr Zhaparov.jpg |Сүрөттүн туурасы = 280px |Сүрөттүн баяндамасы = |Дайындалганы = 28-январь 2021-жылдан |Башчылык кылганы = {{Өлкө желеги|Кыргызстан}} |Башкаруу түрү = |Резиденциясы = Ала-Арча, Ынтымак-Ордо |Кызматтын жоюлганы = |Берилгени = |Дайындоочу = түздөн-түз элдик шайлоолордун жыйынтыктарынын негизинде |Дайындалган мөөнөтү = 5 жыл, эки мөөнөттөн ашык эмес |Майанасы = жашыруун |Кызматтын пайда болгону = 27-октябрь 1990-жыл |Кызматтын кайра орношу = |Кызматтын биринчи ыйгарылганы = Акаев Аскар Акаевич |Кызматтын акыркы ыйгарыганы = |Кошумча белги1 = |Кошумча текст1 = |Кошумча белги2 = |Кошумча текст2 = |Сайты = [https://president.kg/ president.kg]{{ref|ky}}{{ref|ru}} |Түбүндө1 = |Түбүндө2 = }} <pre> {{Мамлекеттик кызмат |аты = |Кызматы = |Нукура аталышы = |Өлкө = |Эн белгиси = |Эн белгисинин туурасы = |Эн белгисине баяндама = |Учурдагы = |Сүрөтү = |Сүрөттүн туурасы = |Сүрөттүн баяндамасы = |Дайындалганы = |Башчылык кылганы = |Башкаруу түрү = |Резиденциясы = |Кызматтын жоюлганы = |Берилгени = |Дайындоочу = |Дайындалган мөөнөтү = |Майанасы = |Кызматтын пайда болгону = |Кызматтын кайра орношу = |Кызматтын биринчи ыйгарылганы = |Кызматтын акыркы ыйгарыганы = |Кошумча белги1 = |Кошумча текст1 = |Кошумча белги2 = |Кошумча текст2 = |Сайты = |Түбүндө1 = |Түбүндө2 = }} </pre> czf7yzb4868ugyiphd1qpe0qjdy1ksc 648146 648145 2026-06-10T12:55:36Z Artelow 2286 648146 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{docpage}}</noinclude> == Көчүрүүгө камылга == <pre> {{Мамлекеттик кызмат |аты = |Кызматы = |Нукура аталышы = |Өлкө = |Эн белгиси = |Эн белгисинин туурасы = |Эн белгисине баяндама = |Учурдагы = |Сүрөтү = |Сүрөттүн туурасы = |Сүрөттүн баяндамасы = |Дайындалганы = |Башчылык кылганы = |Башкаруу түрү = |Резиденциясы = |Кызматтын жоюлганы = |Берилгени = |Дайындоочу = |Дайындалган мөөнөтү = |Майанасы = |Кызматтын пайда болгону = |Кызматтын кайра орношу = |Кызматтын биринчи ыйгарылганы = |Кызматтын акыркы ыйгарыганы = |Кошумча белги1 = |Кошумча текст1 = |Кошумча белги2 = |Кошумча текст2 = |Сайты = |Түбүндө1 = |Түбүндө2 = }} </pre> == Колдонуу мисалы == {{Мамлекеттик кызмат |аты = |Кызматы = Кыргыз Республикасынын президенти |Нукура аталышы = |Өлкө = {{Өлкө желеги|Кыргызстан}} |Эн белгиси = Flag of the President of Kyrgyzstan.svg |Эн белгисинин туурасы = 180px |Эн белгисине баяндама = Кыргыз Республикасынын президентинин штандарты |Учурдагы = Жапаров Садыр Нургожоевич |Сүрөтү = Official Photo of the President of the Kyrgyz Republic H.E. Mr. Sadyr Zhaparov.jpg |Сүрөттүн туурасы = 280px |Сүрөттүн баяндамасы = |Дайындалганы = 28-январь 2021-жылдан |Башчылык кылганы = {{Өлкө желеги|Кыргызстан}} |Башкаруу түрү = |Резиденциясы = Ала-Арча, Ынтымак-Ордо |Кызматтын жоюлганы = |Берилгени = |Дайындоочу = түздөн-түз элдик шайлоолордун жыйынтыктарынын негизинде |Дайындалган мөөнөтү = 5 жыл, эки мөөнөттөн ашык эмес |Майанасы = жашыруун |Кызматтын пайда болгону = 27-октябрь 1990-жыл |Кызматтын кайра орношу = |Кызматтын биринчи ыйгарылганы = [[Акаев Аскар Акаевич]] |Кызматтын акыркы ыйгарыганы = |Кошумча белги1 = |Кошумча текст1 = |Кошумча белги2 = |Кошумча текст2 = |Сайты = [https://president.kg/ president.kg] |Түбүндө1 = |Түбүндө2 = }} <pre> {{Мамлекеттик кызмат |аты = |Кызматы = |Нукура аталышы = |Өлкө = |Эн белгиси = |Эн белгисинин туурасы = |Эн белгисине баяндама = |Учурдагы = |Сүрөтү = |Сүрөттүн туурасы = |Сүрөттүн баяндамасы = |Дайындалганы = |Башчылык кылганы = |Башкаруу түрү = |Резиденциясы = |Кызматтын жоюлганы = |Берилгени = |Дайындоочу = |Дайындалган мөөнөтү = |Майанасы = |Кызматтын пайда болгону = |Кызматтын кайра орношу = |Кызматтын биринчи ыйгарылганы = |Кызматтын акыркы ыйгарыганы = |Кошумча белги1 = |Кошумча текст1 = |Кошумча белги2 = |Кошумча текст2 = |Сайты = |Түбүндө1 = |Түбүндө2 = }} </pre> er3y2jnm54xogsta10k1wh0xp69qvim 3 152758 648153 2026-06-10T18:26:09Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 648153 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 18:26, 10 июнь 2026 (UTC) 2kqj16zxf8r0lmbsxzlb08kdm96ptky 3 152759 648157 2026-06-10T21:26:42Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 648157 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 21:26, 10 июнь 2026 (UTC) dcbbj4akdmj7wlryax0mlisevwssu1k 3 152760 648158 2026-06-10T21:26:52Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 648158 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 21:26, 10 июнь 2026 (UTC) dcbbj4akdmj7wlryax0mlisevwssu1k 3 152761 648159 2026-06-11T02:27:41Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 648159 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 02:27, 11 июнь 2026 (UTC) 8w6yd4m4fk3vb0gej9lpstptsti0bbo 3 152762 648160 2026-06-11T03:27:51Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 648160 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 03:27, 11 июнь 2026 (UTC) pxoj3eos436ie71wjut80gj9ezq747z 3 152763 648162 2026-06-11T04:28:02Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 648162 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 04:28, 11 июнь 2026 (UTC) ggup9683kejflqx2pgu8u53gqtht9cm 0 152764 648167 2026-06-11T08:42:35Z Artelow 2286 Artelow "[[БУУ тутуму]]" барагын "[[Бириккен Улуттар Уюмунун тутуму]]" деп кайра атады 648167 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Бириккен Улуттар Уюмунун тутуму]] m5v3ft3kq1zexlmhtyr24h19yy0sl2u 0 152765 648169 2026-06-11T08:43:20Z Artelow 2286 Artelow "[[БУУ уставы]]" барагын "[[Бириккен Улуттар Уюмунун уставы]]" деп кайра атады 648169 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Бириккен Улуттар Уюмунун уставы]] ilpjhvs901hutxnxilqosmtsqiz0fqc 3 152766 648173 2026-06-11T09:28:57Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 648173 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 09:28, 11 июнь 2026 (UTC) rkzw481bxkx2q88eumf26kno9a8nitx 10 152767 648174 2026-06-11T09:43:10Z Artelow 2286 Жаңы барак: "‎{{Navbox |name = United Nations |state ={{{state<includeonly>|collapsed</includeonly>}}} |bodyclass = hlist |title = [[Бириккен Улуттар Уюму]] |above = * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысы|Башкы катчысы]]: [[Антонио Гутерриш]] * Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысынын биринчи орун басары|Башкы катчысынын б..." 648174 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = United Nations |state ={{{state<includeonly>|collapsed</includeonly>}}} |bodyclass = hlist |title = [[Бириккен Улуттар Уюму]] |above = * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысы|Башкы катчысы]]: [[Антонио Гутерриш]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысынын биринчи орун басары|Башкы катчысынын биринчи орун басары]]: [[Amina J. Mohammed]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясынын президенти|Башкы Ассамблеянын президенти]]: [[Annalena Baerbock]] |group1 = [[Бириккен Улуттар Уюмунун тутуму]] |list1 = {{Navbox|subgroup |group1 = [[Бириккен Улуттар Уюмунун уставы]] |list1 = * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Уставынын кириш сөзү|Уставынын кириш сөзү]] |group2 = Негизги органдар |list2 = * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Катчылыгы]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысы]] *** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысын шайлоо]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысынын биринчи орун басары]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысынын орун басары]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясы]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясынын президенти|Башкы Ассамблеянын президенти]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун эл аралык соту]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун эл аралык сотунун статуту]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңеши]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешинин мүчөлөрүнүн тизмеси]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешинин төрагалыгы]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешин реформалоо]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешиндеги вето укугу]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Экономикалык жана социалдык кеңеши]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Экономикалык жана социалдык кеңешинин президенти]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Камкордук боюнча кеңеши]] |below = }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Категория:Багыттоочу калыптар:БУУ]] </noinclude> o84qffwiktdyry9x5qcok74h1e4uq29 648175 648174 2026-06-11T09:44:07Z Artelow 2286 648175 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = United Nations |state ={{{state<includeonly>|collapsed</includeonly>}}} |bodyclass = hlist |title = [[Бириккен Улуттар Уюму]] |above = * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысы|Башкы катчысы]]: [[Антонио Гутерриш]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысынын биринчи орун басары|Башкы катчысынын биринчи орун басары]]: [[Amina J. Mohammed]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясынын президенти|Башкы Ассамблеянын президенти]]: [[Annalena Baerbock]] |group1 = [[Бириккен Улуттар Уюмунун тутуму]] |list1 = {{Navbox|subgroup |group1 = [[Бириккен Улуттар Уюмунун уставы]] |list1 = * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Уставынын кириш сөзү|Уставынын кириш сөзү]] |group2 = Негизги органдар |list2 = * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Катчылыгы]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысы]] *** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысын шайлоо]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысынын биринчи орун басары]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысынын орун басары]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясы]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясынын президенти|Башкы Ассамблеянын президенти]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун эл аралык соту]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун эл аралык сотунун статуту]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңеши]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешинин мүчөлөрүнүн тизмеси]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешинин төрагалыгы]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешин реформалоо]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешиндеги вето укугу]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Экономикалык жана социалдык кеңеши]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Экономикалык жана социалдык кеңешинин президенти]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Камкордук боюнча кеңеши]] |below = }} <noinclude> [[Категория:Багыттоочу калыптар:БУУ]] </noinclude> nisq1yfrf81ldld83bbogthw4hppj7h 648176 648175 2026-06-11T10:22:14Z Artelow 2286 648176 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Бириккен Улуттар Уюму | title = [[Бириккен Улуттар Уюму]] | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | image = [[Файл:Anterior view of human female and male, without labels.jpg|90px]] | titlestyle = background: #ccccff; | groupstyle = background: #ccccff; |above = * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысы|Башкы катчысы]]: [[Антонио Гутерриш]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысынын биринчи орун басары|Башкы катчысынын биринчи орун басары]]: [[Amina J. Mohammed]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясынын президенти|Башкы Ассамблеянын президенти]]: [[Annalena Baerbock]] |group1 = [[Бириккен Улуттар Уюмунун тутуму]] |list1 = {{Navbox|subgroup |group1 = [[Бириккен Улуттар Уюмунун уставы]] |list1 = * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Уставынын кириш сөзү|Уставынын кириш сөзү]] |group2 = Негизги органдар |list2 = * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Катчылыгы]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысы]] *** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысын шайлоо]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысынын биринчи орун басары]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысынын орун басары]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясы]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясынын президенти|Башкы Ассамблеянын президенти]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун эл аралык соту]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун эл аралык сотунун статуту]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңеши]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешинин мүчөлөрүнүн тизмеси]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешинин төрагалыгы]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешин реформалоо]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешиндеги вето укугу]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Экономикалык жана социалдык кеңеши]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Экономикалык жана социалдык кеңешинин президенти]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Камкордук боюнча кеңеши]] }} |below = }} <noinclude> [[Категория:Багыттоочу калыптар:БУУ]] </noinclude> egwi77pn5nmy5f06hww9twvbu0d9y75 648177 648176 2026-06-11T10:22:50Z Artelow 2286 648177 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Бириккен Улуттар Уюму | title = [[Бириккен Улуттар Уюму]] | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | image = [[Файл:UN emblem blue.svg|90px]] | titlestyle = background: #ccccff; | groupstyle = background: #ccccff; |above = * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысы|Башкы катчысы]]: [[Антонио Гутерриш]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысынын биринчи орун басары|Башкы катчысынын биринчи орун басары]]: [[Amina J. Mohammed]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясынын президенти|Башкы Ассамблеянын президенти]]: [[Annalena Baerbock]] |group1 = [[Бириккен Улуттар Уюмунун тутуму]] |list1 = {{Navbox|subgroup |group1 = [[Бириккен Улуттар Уюмунун уставы]] |list1 = * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Уставынын кириш сөзү|Уставынын кириш сөзү]] |group2 = Негизги органдар |list2 = * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Катчылыгы]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысы]] *** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысын шайлоо]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысынын биринчи орун басары]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысынын орун басары]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясы]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясынын президенти|Башкы Ассамблеянын президенти]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун эл аралык соту]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун эл аралык сотунун статуту]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңеши]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешинин мүчөлөрүнүн тизмеси]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешинин төрагалыгы]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешин реформалоо]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешиндеги вето укугу]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Экономикалык жана социалдык кеңеши]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Экономикалык жана социалдык кеңешинин президенти]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Камкордук боюнча кеңеши]] }} |below = }} <noinclude> [[Категория:Багыттоочу калыптар:БУУ]] </noinclude> sfbjpc1ztyfovjulsufwgo7w5na83wj 648178 648177 2026-06-11T10:23:42Z Artelow 2286 648178 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Бириккен Улуттар Уюму | title = [[Бириккен Улуттар Уюму]] | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | image = [[Файл:UN emblem blue.svg|90px]] | titlestyle = background: #ccccff; | groupstyle = background: #ccccff; |above = [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысы|Башкы катчысы]]: [[Антонио Гутерриш]] {{·}} [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысынын биринчи орун басары|Башкы катчысынын биринчи орун басары]]: [[Amina J. Mohammed]] {{·}} [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясынын президенти|Башкы Ассамблеянын президенти]]: [[Annalena Baerbock]] |group1 = [[Бириккен Улуттар Уюмунун тутуму]] |list1 = {{Navbox|subgroup |group1 = [[Бириккен Улуттар Уюмунун уставы]] |list1 = * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Уставынын кириш сөзү|Уставынын кириш сөзү]] |group2 = Негизги органдар |list2 = * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Катчылыгы]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысы]] *** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысын шайлоо]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысынын биринчи орун басары]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысынын орун басары]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясы]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясынын президенти|Башкы Ассамблеянын президенти]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун эл аралык соту]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун эл аралык сотунун статуту]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңеши]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешинин мүчөлөрүнүн тизмеси]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешинин төрагалыгы]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешин реформалоо]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешиндеги вето укугу]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Экономикалык жана социалдык кеңеши]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Экономикалык жана социалдык кеңешинин президенти]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Камкордук боюнча кеңеши]] }} |below = }} <noinclude> [[Категория:Багыттоочу калыптар:БУУ]] </noinclude> rpa0g5zuwqzxur1ml82tw5tm3uvn8td 648179 648178 2026-06-11T10:25:30Z Artelow 2286 648179 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Бириккен Улуттар Уюму | title = [[Бириккен Улуттар Уюму]] | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | image = [[Файл:UN emblem blue.svg|90px]] | titlestyle = background: #ccccff; | groupstyle = background: #ccccff; |above = [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысы|Башкы катчысы]]: [[Антонио Гутерриш]] {{·}} [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысынын биринчи орун басары|Башкы катчысынын биринчи орун басары]]: [[Amina J. Mohammed]] {{·}} [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясынын президенти|Башкы Ассамблеянын президенти]]: [[Annalena Baerbock]] |group1 = [[Бириккен Улуттар Уюмунун тутуму|Тутуму]] |list1 = {{Navbox|subgroup |group1 = [[Бириккен Улуттар Уюмунун уставы|Уставы]] |list1 = * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Уставынын кириш сөзү|Уставынын кириш сөзү]] |group2 = Негизги органдар |list2 = * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Катчылыгы]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысы]] *** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысын шайлоо]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысынын биринчи орун басары]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысынын орун басары]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясы]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясынын президенти|Башкы Ассамблеянын президенти]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун эл аралык соту]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун эл аралык сотунун статуту]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңеши]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешинин мүчөлөрүнүн тизмеси]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешинин төрагалыгы]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешин реформалоо]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешиндеги вето укугу]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Экономикалык жана социалдык кеңеши]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Экономикалык жана социалдык кеңешинин президенти]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Камкордук боюнча кеңеши]] }} |below = }} <noinclude> [[Категория:Багыттоочу калыптар:БУУ]] </noinclude> 78dr29udkjeppdrmuo5457e6ymdoepv 648212 648179 2026-06-11T10:57:23Z Artelow 2286 648212 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Бириккен Улуттар Уюму | title = [[Бириккен Улуттар Уюму]] | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | image = [[Файл:UN emblem blue.svg|90px]] | titlestyle = background: #ccccff; | groupstyle = background: #ccccff; |above = [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысы|Башкы катчысы]]: [[Антонио Гутерриш]] {{·}} [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысынын биринчи орун басары|Башкы катчысынын биринчи орун басары]]: [[Amina J. Mohammed]] {{·}} [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясынын президенти|Башкы Ассамблеянын президенти]]: [[Annalena Baerbock]] |group1 = [[Бириккен Улуттар Уюмунун тутуму|Тутуму]] |list1 = {{Navbox|subgroup |group1 = [[Бириккен Улуттар Уюмунун уставы|Уставы]] |list1 = * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Уставынын кириш сөзү|Уставынын кириш сөзү]] |group2 = Негизги органдар |list2 = * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Катчылыгы]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысы]] *** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысын шайлоо]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысынын биринчи орун басары]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысынын орун басары]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясы]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясынын президенти|Башкы Ассамблеянын президенти]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун эл аралык соту]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун эл аралык сотунун статуту]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңеши]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешинин мүчөлөрүнүн тизмеси]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешинин төрагалыгы]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешин реформалоо]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешиндеги вето укугу]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Экономикалык жана социалдык кеңеши]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Экономикалык жана социалдык кеңешинин президенти]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Камкордук боюнча кеңеши]] }} |group3 = {{longitem|[[Бириккен Улуттар Уюмунун тутуму#Фонддор жана программалар, изилдөө жана окутуу институттары жана башка органдар|Фонддор жана программалар,<br>изилдөө жана окутуу<br>институттары жана<br>башка органдар]]}} |list3 = * [[Тынчтык маданияты боюнча декларация жана иш-аракеттер программасы]] * [[Атом энергиясы боюнча эл аралык агенттик]] * [[Климаттын өзгөрүшү боюнча өкмөттөр аралык эксперттик топ]] * [[Эл аралык соода борбору]] * [[Батыш Сахарада референдум өткөрүү боюнча Бириккен Улуттар Уюмунун миссиясы]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Адам укуктары боюнча Жогорку комиссарынын башкармалыгы]] * [[Сьерра-Леоне боюнча атайын сот]] * [[АИВ/КИЖС боюнча Бириккен Улуттар Уюмунун Биргелешкен программасы]] * [[United Nations Capital Development Fund|UNCDF]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун эл аралык соода укугу боюнча комиссиясы]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Соода жана өнүктүрүү боюнча конференциясы]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Глобалдык коммуникациялар департаменти]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Өнүктүрүү программасы]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Тынчтык операциялары департаменти]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун тынчтыкты сактоо ишмердиги]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Айлана-чөйрөнү коргоо программасы]] <!--** [[UNEP OzonAction|OzonAction]] ** [[GRID-Arendal|UNEP/GRID-Arendal]] ** [[World Conservation Monitoring Centre|UNEP-WCMC]]--> |below = }} <noinclude> [[Категория:Багыттоочу калыптар:БУУ]] </noinclude> 2e6e7f87trov1i8iiu4bb89ol92khbv 648214 648212 2026-06-11T10:59:38Z Artelow 2286 648214 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Бириккен Улуттар Уюму | title = [[Бириккен Улуттар Уюму]] | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | image = [[Файл:UN emblem blue.svg|90px]] | titlestyle = background: #ccccff; | groupstyle = background: #ccccff; |above = [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысы|Башкы катчысы]]: [[Антонио Гутерриш]] {{·}} [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысынын биринчи орун басары|Башкы катчысынын биринчи орун басары]]: [[Amina J. Mohammed]] {{·}} [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясынын президенти|Башкы Ассамблеянын президенти]]: [[Annalena Baerbock]] |group1 = [[Бириккен Улуттар Уюмунун тутуму|Тутуму]] |list1 = {{Navbox|subgroup |group1 = [[Бириккен Улуттар Уюмунун уставы|Уставы]] |list1 = * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Уставынын кириш сөзү|Уставынын кириш сөзү]] |group2 = Негизги органдар |list2 = * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Катчылыгы]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысы]] *** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысын шайлоо]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысынын биринчи орун басары]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысынын орун басары]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясы]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясынын президенти|Башкы Ассамблеянын президенти]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун эл аралык соту]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун эл аралык сотунун статуту]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңеши]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешинин мүчөлөрүнүн тизмеси]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешинин төрагалыгы]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешин реформалоо]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешиндеги вето укугу]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Экономикалык жана социалдык кеңеши]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун Экономикалык жана социалдык кеңешинин президенти]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Камкордук боюнча кеңеши]] |group3 = {{longitem|[[Бириккен Улуттар Уюмунун тутуму#Фонддор жана программалар, изилдөө жана окутуу институттары жана башка органдар|Фонддор жана программалар,<br>изилдөө жана окутуу<br>институттары жана<br>башка органдар]]}} |list3 = * [[Тынчтык маданияты боюнча декларация жана иш-аракеттер программасы]] * [[Атом энергиясы боюнча эл аралык агенттик]] * [[Климаттын өзгөрүшү боюнча өкмөттөр аралык эксперттик топ]] * [[Эл аралык соода борбору]] * [[Батыш Сахарада референдум өткөрүү боюнча Бириккен Улуттар Уюмунун миссиясы]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Адам укуктары боюнча Жогорку комиссарынын башкармалыгы]] * [[Сьерра-Леоне боюнча атайын сот]] * [[АИВ/КИЖС боюнча Бириккен Улуттар Уюмунун Биргелешкен программасы]] * [[United Nations Capital Development Fund|UNCDF]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун эл аралык соода укугу боюнча комиссиясы]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Соода жана өнүктүрүү боюнча конференциясы]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Глобалдык коммуникациялар департаменти]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Өнүктүрүү программасы]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Тынчтык операциялары департаменти]] ** [[Бириккен Улуттар Уюмунун тынчтыкты сактоо ишмердиги]] * [[Бириккен Улуттар Уюмунун Айлана-чөйрөнү коргоо программасы]] <!--** [[UNEP OzonAction|OzonAction]] ** [[GRID-Arendal|UNEP/GRID-Arendal]] ** [[World Conservation Monitoring Centre|UNEP-WCMC]]--> }} |below = }} <noinclude> [[Категория:Багыттоочу калыптар:БУУ]] </noinclude> bfhxlgc8ubojznf64puycut6fek75oo 0 152768 648206 2026-06-11T10:49:02Z Artelow 2286 Artelow "[[БУУнун эл аралык соода укугу боюнча комиссиясы]]" барагын "[[Бириккен Улуттар Уюмунун эл аралык соода укугу боюнча комиссиясы]]" деп кайра атады 648206 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Бириккен Улуттар Уюмунун эл аралык соода укугу боюнча комиссиясы]] 7n2f6lwusfxaj5m31q7hm2hhvwxbv5p 0 152769 648209 2026-06-11T10:50:50Z Artelow 2286 Artelow "[[Соода жана өнүктүрүү боюнча БУУнун конференциясы]]" барагын "[[Бириккен Улуттар Уюмунун Соода жана өнүктүрүү боюнча конференциясы]]" деп кайра атады 648209 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Бириккен Улуттар Уюмунун Соода жана өнүктүрүү боюнча конференциясы]] tnbef95bdpdailb29cb8z5ycvthzzog 10 152770 648213 2026-06-11T10:58:16Z Artelow 2286 Жаңы барак: "‎<noinclude>{{#tag: code| </noinclude>{{#ifeq: {{{1|+}}} | {{{1|-}}} | <div style="}}display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; {{#ifeq: {{{1|+}}} | {{{1|-}}} | {{{style|}}}">{{{1|}}}</div> | <includeonly>width: 100%;</includeonly> }}<includeonly>{{#if:{{{2|}}}|<!--[[Category:Pages using Template:Longitem with unnamed style parameter]]-->}}</includeonly><noinclude> |lang=wikitext}} {{documentation}} </noinclude>" 648213 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{#tag: code| </noinclude>{{#ifeq: {{{1|+}}} | {{{1|-}}} | <div style="}}display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; {{#ifeq: {{{1|+}}} | {{{1|-}}} | {{{style|}}}">{{{1|}}}</div> | <includeonly>width: 100%;</includeonly> }}<includeonly>{{#if:{{{2|}}}|<!--[[Category:Pages using Template:Longitem with unnamed style parameter]]-->}}</includeonly><noinclude> |lang=wikitext}} {{documentation}} </noinclude> 44cnoagtbiz9ozmhatp13x8z5yz015m