Вацлав Гавел

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ky">
  <siteinfo>
    <sitename>Википедия</sitename>
    <dbname>kywiki</dbname>
    <base>https://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.7</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Атайын</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Талкуу</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Колдонуучу</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Колдонуучунун баарлашуулары</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википедия</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Википедияны талкуулоо</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Файлды талкуулоо</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">МедиаВики</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">МедиаВикини талкуулоо</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Калып</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Калыпты талкуулоо</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Жардам</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Жардамды талкуулоо</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Категория</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Категорияны талкуулоо</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">Макала долбоору</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">Макала долбоорун талкуулоо</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Модулду талкуулоо</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Вацлав Гавел</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7187</id>
    <revision>
      <id>648642</id>
      <parentid>643166</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T19:34:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34472" sha1="oyjdgd851dc1z77w6axc7vjvyi2mqrg" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;float:right; margin:0 0 0.5em 1em; width:20em; clear:right;&quot;
|-
|colspan=2 style=&quot;text-align:center; color:blak&quot; | '''Вацлав Гавел''' &lt;br /&gt;[[Файл:Václav Havel.jpg|center|200px]]
|-
|align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;sky blue&quot; colspan=2 style=&quot;font-size: &quot; |'''Жалпы маалымат'''
|-
|colspan=2 style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|'''Төрөлгөндө берилген аты:''' || Вацлав Гавел (чехче Václav Havel)
|-
|'''Туулган жылы:''' ||  [[1936]]-жыл, 5-[[октябрь]]
|-
|'''Туулган жери:''' || [[Прага]], [[Чехия]], мурдагы [[Чехословакия]]
|-
|'''Өлкө:''' || [[Чехия]]
|-
|'''Каза болгон жылы:''' || 2011-жыл, 18-декабрь (75 жашында)
|-
|'''Каза болгон жери:''' || [[Градечек у Влчиц]], [[Чехия]]
|-
|'''Ишмердүүлүгү:''' || [[драматург]], [[мамлекеттик ишмер]], мурдагы [[диссидент]]
|-
|'''Жанры:''' || [[драма]], [[эссе]]

|} 

Вацлав Гавел (Václav Havel, 1936-жылдын 5-октябры, Прага - 2011-жылдын 18-декабры, Градечек у Влчиц) – чехтердин чыгаан жазуучусу жана мамлекеттик ишмери. 
Драматург, публицист, акын, диссидент, демократ саясатчы. Ал Чехословакиянын акыркы (тогузунчу) президенти (1989-1992) жана өз алдынча жумурият болуп калган Чехиянын туңгуч президенти (1993-2003) болгон. &lt;br&gt;


== Кыскача өмүр жолу ==
=== Ата-теги. Бала чагы ===
Вацлав Гавел (Václav Havel) 1936-жылы 5-октябрда мурдагы [[Чехословакия|Чехословакиянын]] борбору Прага шаарында жарык дүйнөгө келген. 

Анын ата-теги бай жана интеллектуал үй-бүлөдөн чыккан.

Атасы Вацлав М. Гавел (1897–1979)  Праганын түштүк чет жакасынын эң бийик бөлүгүндө жайгашкан “Баррандов террасасы” аттуу көп кабат үйдүн жана Баррандов филм студиясынын кожоюну болгон. 

Энеси Божена Вавречкова (кийинчерээк Гавлова, 1913–1970) да аттын кашкасындай таанымал таасирдүү үй-бүлөдөн чыккан. Таятасы Гуго Вавречка (Hugo Vavrečka) белгилүү дипломат жана журналист болчу. 

Ата-тегинин буржуазиялык чөйрөгө таандык болушунан улам, Вацлав Гавел социалисттик доордо кыйла запкы көргөн.

1951-жылы орто мектептин алгачкы бөлүгүн бүтүргөн, бирок коммунисттик бийлик анын андан ары окушуна тоскоолдук жараткан. Ал химиялык лабораторияда лаборант болуп иштеп, окуусун кечки орто мектепте улантууга аргасыз болгон, Праганын Штепанска көчөсүндө жайгашкан бул гимназияны ал 1954-жылы гана аяктаган. &lt;br&gt;

=== Алгачкы чыгармачылык жылдары. Жаштыгы ===
1955-жылы “Кветен” журналы Вацлав Гавелдин алгачкы көркөм чыгармасын жарыялаган.

1959-жылы ал “Үй-бүлөнүн кечи” (Rodinný večer) деп аталган драмалык чыгармасын жазат. Бул – бир гана көрүнүштөн турган чыгарма болгон.
1969-жылга чейин анын чыгармаларын өз алдынча жарыялоого тыйуу салынган, 

1959-69-жылдары анын чыгармалары “Театрдык гезит” (Divadelní noviny), “Театр” (Divadlo), “ Үй коногу” (Host do domu), “Адабият гезити” (Literární noviny), “Бейнелер” (Tvář) жана “Эртең” (Zítřek) сыяктуу журналдарга гана жарыяланып турган. 

Буржуазиялык тектен чыкканы үчүн ага гуманитардык жогорку билим алууга тыйуу салынган.

Чехиянын Музыкалык өнөр академиясынын кино факултетине тапшыруу аракеттеринен майнап чыкпайт, аны окууга кабыл алышпайт.

Ошондуктан ал Прагадагы Чехия техникалык университетинин экономика факултетине тапшырат. Бирок эки жылдан соң бул окуусун таштап салат.

1964-жылы ал карапайым жумушчу тегинен чыккан Олга Шплихалова айымга (Гавлова, Olga Havlová / Šplíchalová) үйлөнөт (1964–1996), буга Вацлавдын энеси капа болот. 1996-жылы жубайы Олга рак оорусунун айынан каза болгон.

1997-жылы Вацлав Гавел кийинки жары Дагмар Вешкрнова айымга үйлөнөт. Азыр да Дагмар (Dagmar Havlová / мурдагы  Veškrnová) айым менен жашайт. &lt;br&gt;

=== Алгачкы театрдык ишмердиги ===
1957-59-жылдары Вацлав Гавел Чехословакия аскеринде кызмат өтөйт, андан соң Прага шаарында “Баллюстрадагы Театр” (''Divadlo Na zábradlí'') аттуу театрда кара жумушчу болуп иштейт. 

Вацлав ара-чолодо Прага шаарында Музыкалык көркөм өнөр академиясынын (Akademie múzických umění) Театр факултетинде сырттан окуйт жана аны 1966-жылы аяктайт. 

Анын алгачкы жолу эл алдында аткарылган ири драмалык чыгармасы – 1963-жылы жазылган “Бакчадагы той” (Zahradní slavnost) пьесасы болгон, аны “Баллюстрадагы Театр” элге тартуулаган. Бул пьеса авторго эл аралык кадыр-барк алып келген.

Гавелдин “Меморандум” чыгармасы 1968-жылы Нью-Йоркто “Коомдук театрда коюлган. 

1968-жылдан кийин Чехословакияда Гавелдин драмаларын ойноого тыйуу салынган чакта, Нью-Йорктогу Коомдук театр анын ар кыл чыгармаларын коюуну уланта берген, бирок авторго өлкөдөн чыгууга тыйуу салынгандыктан, ал мухиттин ары жагындагы өз оюндарын көрө алган эмес. &lt;br&gt;


=== Диссидент кези ===

1968-жылы августта СССР баштаган “Варшава келишиминин” мүчөсү болгон социалисттик мамлекеттердин аскерлери Чехословакияга киргизилген алгачкы аптада Вацлав Гавел “Эркин Европа” үналгысынын Чехословак кызматына бул окуяларды сынга алган өзүнүн комментарийин берген. 

Александр Дубчек баштаган чехословак коммунисттеринин 1968-жылдагы реформалык кыймылы (“Прага жазы”) чет элдик аскер күчү менен ойрон кылынган соң, Вацлав Гавелдин теар ишмердигине тыйуу салынган.

Бул реформачыл кыймылды Гавел коммунист эмес либералдык интеллектуалдык канаттын өкүлү катары колдоого алган болчу. Ал түгүл 1967-жылы жайында эле Гавел өлкөдөгү цензуралык тоскоолдук үчүн бийликтеги коммунисттерди сынга алып чыккан эле. 

1968-жылкы окуяларга байланыштуу Гавел өз саясий ишмердигин жанданткан.

1968-жылы күзүндө Гавел Чехословакия Жазуучулар Биримдигинин мүчөсү болуп калат (бул уюм 1970-жылы таркатылганга чейин ага мүчө болгон). 

1969-жылы 21-августта, “Варшава келишинин” аскерлеринин киргизилишинин бир жылдыгына карата, “Он упай” аттуу кайрылууга кол койгондордун арасында Гавел да болду. Бул кайрылуу советтик баскынчылыкты терең айыптаган. 

Кийинчерээк Гавел пиво ачытуу жайында жумушчу болуп иштөөгө аргасыз болот. Мында көргөнүн ал “Аудитория” деген пьесасында чагылдырган. 

Анын бир катар чыгармалары (арасында Фердинанд Ванек - Ferdinand Vaněk деген кейипкер тууралуу пьесалары) жашыруун көчүрүлүп, бүткүл Чехословакиянын аймагы боюнча тымызын колдон колго өтүп таркатылган. 

1976-жылы коммунисттик режим рок-музыканын көз каранды эмес топторун куугунтукка ала баштаган. “Ааламдын желим кишилери” (The Plastic People of the Universe) деп аталган рок тобунун мүчөлөрү камакка алынганда, Вацлав Гавел, Йиржи Немец жана башка интеллектуалдар камактагы өнөрпоздорго тилектештик билдирип коргоп чыгышты.

“Хартия 77” деген саясий демилге тобунун кайрылуусуна да кол коюп, Вацлав Гавел коммунисттик режимдин цензурачыл саясатын күрөшкер интеллектуал катары сындаган. Бул демилгелүү топ 1992-жылы ыктыярдуу жоюлганга чейин анын мүчөсү болгон. 

Вацлав Гавел бир нече жолу коммунисттик абакта отуруп чыккан.

Анын эң узак түрмөдө отурган мезгили – 1979-жылдын июн айынан 1984-жылдын январ айына чейин созулган. Бул учур анын жубайы “Олгага жазылган каттарында” чагылдырылган. 

Вацлав Гавел коммунисттерге каршы зомбулук аракетсиз каршылык көрсөтүү усулун жактырганы үчүн аны мурдагы АКШ президенти Билл Клинтон индиялык коомдук ишмер Махатма Гандиге салыштырган. 

1989-жылы Вацлав Гавел Чехословакиядагы ыңкылапчыл кыймылдын лидерлеринин бирине айланат. Бул жибек ыңкылабы ошол жылы 17-ноябрда эч кандай зомбулук аракеттерсиз эле Чехословакиядагы коммунисттик режимди кыйраткан.  

Гавелдин урааны – “Чындык жана сүйүү жалгандык менен жек көрүүнү жеңет” деген сөз болду. &lt;br&gt;


== Президенттик жылдар ==
[[Файл:Karol sidon.jpg|thumb|Вацлав Гавел кийинчерээк Чехиядагы раббин болгон досу Карол Сидон менен]]
[[Файл:Flag of the President of the Czech Republic.svg|thumb|left|Чехия жумуриятынын президентинин желеги]]

1989-жылы 29-декабрда антикоммунисттик “Атуулдук форумдун” жетекчиси Вацлав Гавел Чехословакия Федерациялык кеңешинин депутаттарынын бир добуштан колдоосу менен Чехословакиянын президенти болуп шайланды. &lt;br&gt;

“Саясатка анча кызыкпайм” деген инсан, ошентип, жогорку саясий кызматты ээлеп калды.

1990-жылкы эркин шайлоонун жыйынтыгында ал бул кызматты аркалоосун улантты. 

Ал Чехословакиянын бирдиктүү мамлекет болуп сакталышын колдогон.
Бирок 1992-жылы 3-июлда Чехословакия Федерациялык кеңеши аны президенттикке шайлаган жок, анткени парламенттеги словак депутаттар добуш берүүгө катышпай койгон.

Словактар өздөрүнүн Көз каранды эместик декларациясын жарыялаган соң, 1992-жылы 20-июлда Вацлав Гавел Чехословакия президенти кызматынан чегингенин жарыялады. Ал Чехословакиянын мамлекет катары ыдырашы маалында аны жетектөөдөн баш тартаарын билдирди.

Өз алдынча Чехия жумурияты түзүлгөндө, 1993-жылы 26-январда ал президенттик шайлоого талапкер катары катышып, шайлоодо жеңип чыкты.

Бирок анын президенттик бийлиги алда канчяа чектелүү болуп калды, Ал, негизинен, “журт атасы” катары моралдык бийликке ээ болду, саясий ыйгарым укуктардын көпчүлүгү эми өкмөт башчыга өттү. 

Президенттиги маалында Вацлав Гавел коммунизм тушунда адилетсиз камакка алынган саясий туткундагыларды бошотуу демилгесин көтөрдү. 

1996-жылы декабрда дарыгерлер Вацлав Гавелге “өпкө рагы” диагнозун коюшту. Ал чылым чеккен өнөкөтүн таштап, дарыланды. 

1996-жылы жубайы Олга (Olga Havlová) рак оорусунун айынан каза болду. Алар 32 жыл бирге өмүр сүргөн болчу. 

Бир жыл өтүп-өтпөй Вацлав Гавел театр өнөрпозу Дагмар Вешкрнова (Dagmar Veškrnová) айымга үйлөндү. &lt;br&gt;

Гавел Чехиянын НАТОго киришин колдогон саясатты тутту. &lt;br&gt;

1998-жылы Чехия парламенти аны экинчи мөөнөткө президент кылып шайлады. &lt;br&gt;

2003-жылы 2-февралда ал Чехия президенти кызматынын мөөнөтү аяктап, бул кызмат ордунан кетти. &lt;br&gt;

Гавелдин ордуна анын каршылашы Вацлав Клаус 2003-жылы 28-февралда Чехия президенти болуп шайланды. &lt;br&gt;

== Президенттиктен кийинки турмушу ==
[[Файл:Václav Havel 9. června 2006, Café d'Europe.jpg|thumb|upright|Вацлав Гавел, президенттиктен түшкөн соң, европалык саясий турмушка астейдил мамиле кылды]]

1997-жылдан бери Вацлав Гавел “Форум-2000” аттуу эл аралык жыйынды уюштуруп келет. 

Бул жыйындын айрым отурумдарына тибеттик руханий жолбашчы [[Далай Лама]], чыгыш түркстандык уйгурлардын коомдук лидери Рабия Кадыр өңдүү ар кыл коомдук ишмерлер катышкан. 

2007-жылы май айында Гавелдин “Сепилге карай жана андан кайткан жол” аттуу эскерүүлөр китеби чыкты, анда ал өзүнүн президенттикти аркалаган жылдарын эскерип жазат. Китепте анын курган маектери да камтылган. 

Драматург катары 18 жылдык тыныгуудан соң, 2007-жылы ноябрда Гавел “Кызматтан кетүү” (''Odcházení'') аттуу жаңы драмасын жарыялады. Бул драма 2008-жылы 22-майда Прага шаарындагы “Арха” театрында алгачкы ирет ойнолду. 

Бул “Кызматтан кетүү” чыгармасы кийин көркөм филм катары да тартылып, Гавел өзү анын режиссеру болуп калды. Тасма 2011-жылдын 22-мартында Чехияда алгач көрсөтүлдү. 

Чыгармада канцлер Вилем Ригер (Vilém Rieger) кызматтан кеткенден кийинки баштан кечирген окуялар сыпатталат. Гавел бул чыгармасында Уилям Шекспирдин “Падыша Лир” жана Антон Чеховдун “Алчалуу бак” чыгармаларынын мотивдерин пайдаланган. 

2008-жылы Вацлав Гавел Сабырдуулуктун жана элдешүүнүн Европалык кеңешине мүчө болуп калды. Бул бейөкмөт уюм Европада  сабырдуулукка чакырып, ксенофобияга каршы күрөш жүргүзүү максатын көздөйт.  

2009-жылы 5-апрелде Прагада Европа Биримдиги менен АКШнын саммити өтүп жатканда, Вацлав Гавел АКШ президенти Барак Обама менен жолугушту. 

Вацлав Гавел Адам укуктары корунун Эл аралык кеңешине төрагалык кылып келет.

Гавел, ошондой эле, Коммунизм курмандыктарын эскерүү корунун Эл аралык кеңешчи тобунун мүчөсү. &lt;br&gt;

2011-жылдын 1-октябрында Прага шаарындагы Заманбап көркөм өнөр борборунун кеңсесинде Вацлав Гавелдин 75 жылдыгына арналган чакан кече өттү. Ага мурдагы АКШнын Мамлекеттик катчысы, теги чехиялык Мадлен Олбрайт, мурдагы чех диссиденттери, илимпоздор, көркөм өнөр өкүлдөрү, Гавелдин туугандарынын өкүлдөрү, дипломаттар, тышкы иштер министри Карел Шварценберг ж.б. катышышты.

Чакан сөз сүйлөгөн Вацлав Гавел конокторго мындай деди:

&quot;Канчалык жашым узарган сайын мен ошончолук тартынчаак болуп баратам. Мен ар кандай мүмкүн болгон же болбогон окуялар үчүн деле уят болуп калгандай сезип жүрөм. Эми мен ал түгүл той өткөрүп атканым үчүн да, сөз сүйлөгөнүм, сөзүмдү тыңдап жаткандары үчүн да уялгандай сезчү болдум&quot;.

Мааракенин алдында Вацлав Гавелдин бейнесине көлөкө түшүрчү айрым макалалар да кээ бир жергиликтүү басылмаларга жарыяланган.

Вацлав Гавел рак оорусунун айынан 2011-жылдын 18-декабрында (Бештин айынын 18инде)Чехиядагы Градечек у Влчиц (Hrádeček u Vlčic) жергесинде дүйнөдөн кайтты.
[[Файл:Národní třída (2010).jpg|thumb|left|Вацлав Гавел (2010)]]

== Гавелдин сыйлыктары жана наамдары ==
1994-жылы 4-июлда Гавел мырза Филаделфиянын Эркиндик медалы менен сыйланган. &lt;br&gt;

2002-жылы Эл аралык кызматташтыктын прагалык коому тарабынан ал “Ханно Р.Эленбоген атындагы атуулдук сыйлыкка татыктуу болгон. &lt;br&gt;

2003-жылы Индия өкмөтү аны Махатма Ганди атындагы Эл аралык Тынчтык сыйлыгы менен сыйлады. &lt;br&gt;

Ошол эле жылы Ал “Эл аралык мунапыс” (Amnesty International) уюмунун “Ар-намыс элчиси” сыйлыгына татыды. &lt;br&gt;

2009-жылы ага германдык кадыр-барктуу “Квадрига” сыйлыгы ыйгарылды, бирок бул сыйлык 2011-жылы орус премьери Владимир Путинге да ыйгарылганын уккан соң, Гавел өз сыйлыгын кайра артка кайтарды. &lt;br&gt;

Бир катар университеттердин ардактуу доктору. &lt;br&gt;

== Мамлекеттик сыйлыктар ==
Австриянын Илим жана Өнөр медалы. 2005. &lt;br&gt;
АКШнын “Эркиндиктин президенттик медалы”. 2003. &lt;br&gt;
Аргентинанын “Боштондукка Чыгаруучу Сан Мартин” ордени. 1996. &lt;br&gt;
Бразилиянын “Түштүк Чырым” ордени. 1996. &lt;br&gt;
Венгриянын “Мажарстанга Сиңирген эмгеги үчүн ордени”. 2001. &lt;br&gt;
Германиянын “Германияга Эмгек сиңиргендиги үчүн” ордени. 2000. &lt;br&gt;
Индиянын Ганди Тынчтык сыйлыгы. 2003. &lt;br&gt;
Полшанын “Ак бүркүт” ордени. 1993. &lt;br&gt;
Словакиянын “Ак кош чырым” ордени. 2003. &lt;br&gt;
Украинанын “Акылман Ярослав” ордени. 2006. &lt;br&gt;
Улуу Британиянын “Чоң чырымынын” ээси (Knight Grand Cross). 1996. &lt;br&gt;
Уругвайдын “Жумурият” медалы. 1996. &lt;br&gt;
Түркиянын Улуттук медалы. 2000. &lt;br&gt;
Франциянын “Өнөр жана каттар” ордени. 2001. &lt;br&gt;
Чехиянын Биринчи даражадагы “Ак арстан” ордени. 2003. &lt;br&gt;
Эстониянын “Ыйык Мария Жеринин Чырымы” ордени. 1996. &lt;br&gt;


== Чыгармалары ==
[[Файл:Hedwig&amp;Vaclav Havel Prague backstage Dylan concert cropped small.JPG|thumb|Вацлав Гавел америкалык акын Гедвиг Горски менен]] 

=== Ыр жыйнактары ===
* Čtyři rané básně (''Алгачкы төрт поэма'') &lt;br&gt;
* Záchvěvy I &amp; II, 1954 (''Термелүү I &amp; II'') &lt;br&gt;
* První úpisy, 1955 ('Туңгуч ноталар'') &lt;br&gt;
* Prostory a časy, 1956 (''Мейкиндиктер жана мезгилдер'', ыр жыйнак) &lt;br&gt;
* Na okraji jara (cyklus básní), 1956 (''Көктөм чегинде (поэзиялык цикл)'') &lt;br&gt;
* [[Antikódy]], 1964 (''Антикоддор'') &lt;br&gt;

=== Драмалары ===
* Метаморфоз (Motormorphosis) 1960
* Авто чакырык (''Autostop'') 1960
* Үй-бүлө кечи , 1960,  (''Rodinný večer'')
* Бакчадагы той,  (''Zahradní slavnost''), 1963
* Меморандум, 1965, (''Vyrozumění'')
* Көңүл топтоодогу күчөгөн машакат, 1968, (''Ztížená možnost soustředění'')
* Антеннадагы көпөлөк, 1968, (''Motýl na anténě'')
* Сакчы периште, 1968, (''Strážný anděl'')
* Жашыруун уюмчулар, 1971, (''Spiklenci'')
* Кайырчынын операсы, 1975, (''Žebrácká opera'')
* “Көшөгө” (Вернисаж), 1975, (''Vernisáž'')
* Аудитория (Оюнга келген калайык), 1975, (''Audience'') – Ванек драмасы
* Тоодогу конок үй, 1976, (''Horský hotel'')
* Каршылык көрсөтүү, 1978, (''Protest'') - a Vanӗk play
* Катачылык, 1983, (''Chyba'') - a Vanӗk play
* Ларго десолато, 1984, (''Largo desolato'')
* Азгырылуу, 1985, (''Pokoušení'')
* Кайра өнүгүү, 1987, (''Asanace'')
* Эртең аны иштейбиз, 1988, (''Zítra to spustíme'')
* Кызматтан кетүү, 2007, (''Odcházení'')
* “Бөлөлөр”, 2009, (''Pět Tet'') 
* “Чочко, же Вацлав Гавелдин чочкого аңчылыгы”, 2009, (''Prase'') – бул чыгарма 1987-жылы Гавел жазган тексттин 2009-жылы Владимир Моравек (Valdímir Morávek) тарабынан кайра иштелип чыккан варианты болуп саналат. &lt;br&gt;

=== Көркөм эмес чыгармалары ===
* Күчсүздүн кубаты (The Power of the Powerless), (1985) &lt;br&gt;
* Чындыкта жашоо' (1986)
* Олгага жазган каттар (Dopisy Olze) (1988)
* Тынчтыктын кооптуулукка батышы (Disturbing the Peace), (1991)
* Ачык каттар (Open Letters),  (1991)
* Жайкы медитациялар (1992/93)
* Атуулдук коомго карай (Letní přemítání) (1994)
* Мүмкүн эместиктин өнөрү (The Art of the Impossible),  (1998)
* “Сепилге карай жана андан кайткан жол” (To the Castle and Back), (2007) &lt;br&gt;

=== Прозасы ===
* “Пиждуховдор”, 2003, (Pižďuchové)  &lt;br&gt;

=== Фильмдери ===
* “Кызматтан кетүү”, 2011, (''Odcházení'')  &lt;br&gt;

== Маданият тармагындагы ишмердиги  ==
*Вацлав Гавел рок музыканын куугунтукка алынган топторунун (маселен, The Plastic People of the Universe тобунун) башкы колдоочуларынан болгон. &lt;br&gt;

* Гавел жазз чыгармаларын аткаруучуларды да колдоп келген. &lt;br&gt;


== Интернеттеги шилтемелер ==
;Гавелдин чыгармалары &lt;br&gt;
*[http://www.project-syndicate.org/contributor/31 Commentaries and Op-eds by Václav Havel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080603175048/http://www.project-syndicate.org/contributor/31 |date=2008-06-03 }} and in conjunction between [http://www.project-syndicate.org/contributor/864 Václav Havel and other renowned world leaders]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} for ''[[Project Syndicate]]''. &lt;br&gt;
*[http://history.hanover.edu/courses/excerpts/165havel.html &quot;Excerpts from ''The Power of the Powerless'' (1978)&quot;], by Václav Havel.  [&quot;Excerpts from the Original Electronic Text provided by Bob Moeller, of the [[University of California, Irvine]].&quot;] &lt;br&gt;
*[http://www.worldtrans.org/whole/havelspeech.html &quot;The Need for Transcendence in the Postmodern World&quot;] (Speech).  ''worldtrans.org'' n.d. Accessed 21 December 2007. &lt;br&gt;
* [https://web.archive.org/web/20080622212542/http://www.czech.cz/en/zpravy/news_detail.aspx?id=19993-Vaclav-Havel:-%u201eJsme-na-pocatku-vaznych-zmen Václav Havel: 'We are at the beginning of momentous changes']. ''Czech.cz'' (Official website of the Czech Republic), 10 September 2007. Accessed 21 December 2007.  [On personal responsibility, freedom and ecological problems]. &lt;br&gt;
*[http://www.salon.eu.sk/article.php?article=732&amp;searchPhrase=havel Two Messages] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111006231656/http://www.salon.eu.sk/article.php?article=732&amp;searchPhrase=havel |date=2011-10-06 }} Václav Havel on the Kundera affaire, English, salon.eu.sk, October 2008 &lt;br&gt;

;Гавелдин маектери &lt;br&gt;
*[http://www.salon.eu.sk/article.php?article=801&amp;searchPhrase=havel After the Velvet, an Existential Revolution?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111006232812/http://www.salon.eu.sk/article.php?article=801&amp;searchPhrase=havel |date=2011-10-06 }} dialogue between Václav Havel and Adam Michnik, English, salon.eu.sk, November 2008 &lt;br&gt;
*[[Margaret Warner|Warner, Margaret]]. [http://www.pbs.org/newshour/bb/europe/jan-june97/havel_5-16a.html Online Focus: Newsmaker: Václav Havel&quot;]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111220140526/http://www.pbs.org/newshour/bb/europe/jan-june97/havel_5-16a.html |date=2011-12-20 }}.  ''[[The NewsHour with Jim Lehrer]]''. [[Public Broadcasting Service|PBS]], broadcast 16 May 1997. Accessed 21 December 2007.  (NewsHour transcript.) &lt;br&gt;

== Ал тууралуу чыгармалар ==
* Petr Sehnoutka, Barrandovské terasy oživí do dvou let i hotel, Mladá fronta DNES, 2004-09-17  (“Баррандов террасасы” имараты тууралуу) &lt;br&gt;
* Goetz-Stankiewicz, Marketa, The Vanӗk Plays, 1987, University of British Columbia Press &lt;br&gt;
* Samuel Beckett, &quot;Catastrophe,&quot; in ''Collected Shorter Plays of Samuel Beckett'' (New York: Grove P, 1994), 295–302, 295. &lt;br&gt;
*Keane, John. ''Vaclav Havel: A Political Tragedy in Six Acts''. New York: Basic Books, 2000. ISBN 0465037194. (A sample chapter [in [[HTML]] and [[Portable Document Format|PDF]] formats] is linked on the author's website, [http://www.johnkeane.net/books/havel/havel.htm &quot;Books&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060718173153/http://www.johnkeane.net/books/havel/havel.htm |date=2006-07-18 }}.) &lt;br&gt;
*Kriseová, Eda.  ''Vaclav Havel''. Trans. Caleb Crain. New York: St. Martin's Press, 1993. ISBN 0312103174. &lt;br&gt;
*Pontuso, James F. ''Vaclav Havel: Civic Responsibility in the Postmodern Age''. New York: Rowman &amp; Littlefield, 2004. ISBN 0-7425-2256-3. &lt;br&gt;
*Rocamora, Carol.  ''Acts of Courage''. New York: Smith &amp; Kraus, 2004. ISBN 1575253445. &lt;br&gt;
*Symynkywicz, Jeffrey. ''Vaclav Havel and the Velvet Revolution''. Parsippany, New Jersey: Dillon Press, 1995. ISBN 0875186076. &lt;br&gt;

== Башка интернеттик шилтемелер ==
* [http://www.azattyk.kg/content/world_vaclav_havel_dies_dec_18_2011/24426020.html Гавел менен кош айтышуу] &lt;br&gt;
* [http://www.azattyk.kg/content/vaclav_havel_and_his_75th_anniversary_ky/24349736.html Гавелдин 75 жылдык мааракеси] &lt;br&gt;
* [http://www.vaclavhavel.cz/ Václav Havel] Расмий интернет барак  &lt;br&gt;
* [http://www.ceskenoviny.cz/news/zpravy/havel-celebrates-his-75th-birthday-with-family-friends/694987 Гавелдин 75 жылдыгы ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111004140555/http://www.ceskenoviny.cz/news/zpravy/havel-celebrates-his-75th-birthday-with-family-friends/694987 |date=2011-10-04 }} &lt;br&gt; 
* [http://www.nybooks.com/authors/207 Václav Havel archive] from ''[[The New York Review of Books]]'' &lt;br&gt;
* [http://havel.columbia.edu/biblio_humanrights.html &quot;Havel at Columbia: Bibliography: Human Rights Archive] &lt;br&gt;
* [http://www.untitledtheater.com/havel/havel-festival.html Havel Festival] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150108060642/http://www.untitledtheater.com/havel/havel-festival.html |date=2015-01-08 }} &lt;br&gt;
* [http://www.vons.cz/en The Committee for the Defence of the Unjustly Persecuted (VONS)] (Website about a history of the VONS) &lt;br&gt;
* [http://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&amp;UID=11839 Václav Havel] at the Literary Encyclopedia &lt;br&gt;
* [http://www.nndb.com/people/956/000023887/ Notable Names Database] &lt;br&gt;
* [http://archive.vaclavhavel-library.org/ Václav Havel Official Digital Archive] &lt;br&gt;
* [http://www.vaclavhavel-library.org/ Вацлав Гавел китепканасы, Прага] &lt;br&gt;
* [http://www.rferl.org/content/havel_film_leaving_premieres_prague/2347368.html Гавелдин филми]
* [http://www.nytimes.com/2011/07/17/world/europe/17germany.html “Квадрига” сыйлыгы]
* [http://libpro.cts.cuni.cz/charta/docs/declaration_of_charter_77.pdf  Хартия-77” (англисчеси) ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130811005053/http://libpro.cts.cuni.cz/charta/docs/declaration_of_charter_77.pdf |date=2013-08-11 }}

[[Категория:Чехия]]
[[Категория:Чех жазуучулары]]
[[Категория:Драматургдар]]
[[Категория:Диссиденттер]]
[[Категория:Туулгандар 1936-жылы]]
[[Категория:Өлгөндөр 2011-жылы]]
[[Категория:Мурдагы президенттер]]</text>
      <sha1>oyjdgd851dc1z77w6axc7vjvyi2mqrg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алчикен уулу Ажыбек</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10622</id>
    <revision>
      <id>648658</id>
      <parentid>555035</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T02:58:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35921-90</username>
        <id>48042</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>648658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3481" sha1="9x1xc126pww4qhsnqjgutiyozjun2gl" xml:space="preserve">'''Ажыбек Алчикен уулу, Ажыбек [[датка]]''' (болжол менен 1770—80-ж., [[Талас өрөөнү]] — болжол менен 1844—45-ж., ошол эле жер) — Талас өрөөнүндө жашаган уруулардын чоң бийи. Өзү алакчын уруусунан чыккан. Атасы Алчикен айтылуу баатыр адам болгон.

Ажыбек элге күйүмдүү болуп, бийлигин калыстык менен жүргүзгөн. Ажыбек, бир жагынан, кол алдындагы калкты ички-тышкы душмандардан коргоп, элдин көз каранды эместигин сактап калууга аракеттенсе, экинчи жагынан, ал уулдары менен бирдикте Кокон хандыгына да кызмат өтөп, алардын ишенимине, колдоосуна ээ болууга умтулган. Хандык тарабынан 1838-ж. датка даражасы ыйгарылып, өрөөндүн элин башкаруу укугу берилген. Ажыбек [[Кокон хандыгы]]н бийлөөчү чөйрөдө таасири чоң кыргыз төбөлдөрүнөн болгон. Сан жылкысы болуп, 40 жигит кармаган. Ал [[Талас өрөөнү|Талас]], [[Кетмен-Төбө өрөөнү|Кетмен-Төбө]], [[Чаткал өрөөнү|Чаткал]], Аксы өрөөндөрүндөгү кыргыздарды уюштуруп, хандыкта кыргыздардын башкаруусун орнотуу үчүн Шераалыны такка огургузуу төңкөрүшүн жетектегендердин бири болгон.

Ажыбектин калк арасындагы чоң кадыр-баркынан, беделинен чочулап жана бузукулардын тилине кирген [[Шераалы хан]] аны өлтүрткөн. Ал каза болгондон кийин Талас өрөөнүнүн калкын анын уулу Нурак датка (аны [[Кудаяр хан]] даргага астырган), андан кийин небереси Кыдыралы датка (1826—1889) башкарган. Ал Чоң-Капкадан (Киров суу сактагычы) тоо этектей Кара-Ойго чейин канал каздырып, Талас суусун эгин талаасына пайдаланган. Бул арык азыркыга чейин пайдаланууда. Чөбөрөсү Эшенкул ажы (1868—1933) да элге барктуу, алымдуу адам болуп, дайыма болуш шайланган. Айылга мечит салдырып, молдо алдырып балдарды окуттурган. &lt;br&gt;

== Көркөм адабиятта ==
Ажыбектин образы Т. Касымбековдун «[[Сынган кылыч]]» тарыхый романында кеңири чагылдырылган.

Масалбек Кыдыралы уулунун - «Ажыбек датка» дастаны.

== Колдонулган адабияттар ==
* Талас облусу энциклопедия. 
* Бишкек-1995-ж.

[[Категория:Инсандар:Кыргызстан]]
[[Категория:Орто Азия тарыхы‎]]</text>
      <sha1>9x1xc126pww4qhsnqjgutiyozjun2gl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гүлзура Жумакунова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15326</id>
    <revision>
      <id>648655</id>
      <parentid>639526</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T01:30:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38348" sha1="f7fo987yln3wnb2t8tqvix13rqma1dq" xml:space="preserve">[[Файл:Gulzura Jumakunova in Ankara. 24.01.2015.jpg|thumb|Профессор Гүлзура Жумакунова. 24.01.2015.]]


'''Гүлзура Жумакунова''' (Gulzura Jumakunova; 30.7.1954) – кыргыздын заманбап тилчи жана адабиятчы окумуштуу айымдарынын бири, котормочу, сөздүкчү, адабият таануучу, &quot;Манас&quot; дастанын изилдөөчү, булак таануучу, филология илимдеринин кандидаты. Ал - пост-советтик Борбордук Азиядан [[Түркия Республикасы|Түркияга]] илимий сапар менен барып, иштеп калып, Түркиянын борбор шаарындагы Анкара университетинде алгачкы болуп [[профессор]] илимий наамын алган окумуштуу-педагог.

== Кыскача өмүр баяны  ==
Гүлзура Жумакунова 1954-жылы 30-июлда [[Кыргызстан|Кыргызстандын]] [[Нарын облусу|Нарын облусуна]] караштуу [[Нарын району|Нарын районунда]] (мурдагы Тянь-Шань району) [[Он-Арча, кыштак (Нарын)|Он-Арча айыл кеңешине]] таандык [[Эчки-Башы, айыл (Нарын району)|Эчки-Башы кыштагында]] айыл интеллигентинин үй бүлөсүндө туулган . &lt;br&gt;

Бала чагында элеттик кыздар жасачу иштердин бардыгын аткарганы маалым (&quot;Чоң энем чөптөрдөн түрдүү дарыларды жасаган, кыргыздын элдик каада-салттарын, кол өнөрчүлүктүн бардык түрлөрүн жакшы билген адам эле&quot;, - дейт Г.Жумакунова). &lt;ref&gt;{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://kmb3.kloop.asia/2013/01/31/g-lzura-zhumakunova-e-lim-baalagan-e-mgegim-e-baaluu-sy-jly-ktan-zhogoru/ |accessdate=2017-07-30 |archivedate=2023-12-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231201141745/https://kmb3.kloop.asia/2013/01/31/g-lzura-zhumakunova-e-lim-baalagan-e-mgegim-e-baaluu-sy-jly-ktan-zhogoru/ }}&lt;/ref&gt; &lt;br&gt;

Атасы Жумакун [[Эчки-Башы, айыл (Нарын району)|айылдагы]] кадыр-барктуу аксакалдардын бири эле. Ал 2011-жылы июлда дүйнөдөн кайтты. &lt;br&gt;

Апасы Батыйна мектепте, дүкөндө эмгектенген, айылда ардагер болуп, мурдараак дүйнөдөн кайткан. &lt;br&gt;

Г.Жумакунова Бишкекте 9-10-класстарда окуганда жана студент кезинде жакын тууганы болгон кыргыздын атактуу диктору, журналист Капар Алиевдин үйүндө турганын, Разак Сайдилканов менен баш кошкондо да ушул агасынын үйүнөн узатылганын эскергени бар. &lt;ref&gt;http://www.trt.net.tr/kyrgyz/video/madaniiat-zhana-chiebierchilik/gulzura-zhumakunova-mienien-baarlashuu&lt;/ref&gt; &lt;br&gt;

Гүлзура Кыргыз мамлекеттик университетинин (азыркы Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университети) Кыргыз филологиясы факультетинде таалим алган. [[Карасаев, Кусеин Карасаевич|Хусейин Карасаев]], [[Мукамбаев Жээнбай|Жээнбай Мукамбаев]], [[Бектенов, Зыяш|Зыяш Бектенов]] сыяктуу залкарлардын дарстарын уккан. &lt;br&gt;

Гүлзура Жумакунова 1976-жылы [[Кыргыз Улуттук университети|Кыргыз Улуттук Университетинин]] Филология факультетин артыкчылык диплому менен бүтүргөн. &lt;br&gt;

1976-84-жж. [[Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы|Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясынын]] тил, адабият бөлүмүндө илимий редактор болуп иштеген.  Ага устат катары академик [[Орузбаева, Бүбүйна|Бүбүйна Орузбаева]] кыйла кеп-кеңешин берген. &lt;br&gt;

1984-88-жылдары Г.Жумакунова Кыргыз Улуттук Илимдер Академиясында Тил жана адабият институтунда аспирант болду. &lt;br&gt;

1988-жылы “Манас” эпосундагы тиричилик лексикасы&quot; темасында кандидаттык диссертациясын коргогон, СССР ЖАКынын чечими менен филология илимдеринин кандидаты окумуштуулук даражасын алган. &lt;br&gt;

1988-жылы Кыргыз мамлекеттик университетине (азыркы Жусуп Баласагын атындагы [[Кыргыз Улуттук Университети|Кыргыз Улуттук Университетине]]) педагогдук кызматка которулган. &lt;br&gt;

1990-91-жж. [[Москва]] шаарында Москва Мамлекеттик Университетинде илимий стажировкадан өткөн. &lt;br&gt;

1992-жылы  [[доцент|доценттик]] наам алган. &lt;br&gt;

1993-жылы  [[Түркия Республикасы|Түркиянын]] борбору [[Анкара]] шаарындагы Анкара Университетинин чакырыгы менен Түркияга келген жана ошол мезгилден бери  Анкара шаарында жашайт. &lt;br&gt;

1993-94-жж. Анкара Университетинин TÖMER Тил үйрөтүү борборунда окутуучу. &lt;br&gt;

1994-96-жж.Түркия Республикасынын Тышкы иштер министрлигине караштуу Түрк кызматташтыгы жана өнүктүрүү агенттигинде чет элдик адис. &lt;br&gt;

1996-2007-жж. Анкара университетинин Тил жана тарых-география факультетинде доцент. &lt;br&gt;

2007-жылдан бери Түркиянын ордосундагы Анкара университетинде аты аталган факультетте профессор болуп иштеп келет. &lt;br&gt;


== Илимий ишмердиги  ==
[[Файл:Gulzura Jumakunova 20.9.2011 Cambridge.JPG|left|thumb|Профессор Гүлзура Жумакунова Кэмбриждеги илимий жыйында. 20.9.2011.]] 

Гүлзура Жумакунова – [[Кыргыздар|кыргыздын]] заманбап тил жана адабият таануу илимдерине бараандуу салым кошкон, пост-советтик мезгилде Кыргызстан-Түркия мамлекеттери арасында илим, маданият жаатында  көпүрө курган окумуштуу айым.

Негизги изилдөө тармактары - Манас таануу, Айтматов таануу, [[Кыргыз таануу]] жана түркологиянын жалпы маселелери. 

Гүлзура Жумакунова 2005-жылы жарыяланган &quot;Түркчө-кыргызча&quot;  сөздүктүн (50 миң сөз) автору.

1994-1996 жылдарда чыгармачыл жамаат тарабынан даярдалган &quot;Кыргызча-түркчө&quot; сөздүктүн (К-Я тамгалары) автордошу. 

[[Кыргызстан|Кыргызстандын]] атынан ондогон эл аралык конгресс, симпозиум, конференцияларга катышып, ар түрдүү темада илимий баяндамалар жасаган. 

Эмгектери кыргыз, орус, түрк, англис жана башка тилдерде жарык көргөн.

== Коомдук жана журналисттик ишмердиги  ==
Г.Жумакунова 1998-2008-жылдар арасында Түркиянын өкмөттүк ТРТ сыналгы жана үналгы башкы компаниясында атайын Кыргыз кызматында жетекчи болуп иштеп, бул кызматтын түптөлүшү жана өнүктүрүлүшүнө чоң салым кошкон.

== Диаспора өкүлү ==
Г.Жумакунова Түркиядагы кыргыз диаспорасынын таасирдүү насаатчы өкүлү катары бул өлкөдөгү кыргыз жамаатынын ынтымагын чыңдап, алардын жергиликтүү маданий чөйрөдө байсалдуу иш алып барышына салым кошуп келет. &lt;br&gt;

Бул тууралуу анын өзүнүн мындайча сөзү бар:
&quot;Чачылып жүрбөйлү деген максатта [[Анкара]] жана [[Стамбул]] шаарларында “Кыргыз достук маданият коому” түзүлүп, уюмдашкан түргө өттүк. Түрдүү салтанаттуу кечелерди, жыйналыштарды өткөрүп, чогулуп турабыз. Түркияда кылымдан бери келе жаткан кыргызды, жүзүбүздү тааныталы деген максатта абдан демилгелүү иштер жасалып жатат. К.Баялиновдун 110 жылдыгы өткөрүлсө, М.Элебаев тууралуу китеп даярдадык. [[Айтматов Чыңгыз|Ч.Айтматовду]] эскерүү кечелери өтүп, ал тууралуу атайын журналдардын саны чыкты. Курманжан датканын 200 жылдыгына арналган чоң жыйын болду. Ошентип эл журт экенибизди билгизип, жүзүбүздү түрк туугандарыбызга тааныштырып келебиз. Биз кыргыздардын аксакалы катары балдарга баш көз болуп жыйналыштарын башкарып, кеп-кеңешибизди айтабыз. Бул жакта кыргыздарды накта, асыл түрк деп келишет. Биз да ошол асылдыгыбызды көргөзөлү деп чамдап жатабыз...&quot; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://kmb3.kloop.asia/2013/01/31/g-lzura-zhumakunova-e-lim-baalagan-e-mgegim-e-baaluu-sy-jly-ktan-zhogoru/ |accessdate=2017-07-30 |archivedate=2023-12-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231201141745/https://kmb3.kloop.asia/2013/01/31/g-lzura-zhumakunova-e-lim-baalagan-e-mgegim-e-baaluu-sy-jly-ktan-zhogoru/ }}&lt;/ref&gt; &lt;br&gt;

== Үй-бүлөсү ==
Жубайы – белгилүү кыргыз ишкери Разак Сайдилканов. &lt;br&gt;

Бир уул (Жодар), эки кызы (Рахат, Карлыгач), неберелери бар. &lt;br&gt;

== Сыйлыктары. Наамдары. Даражалары ==
Г.Жумакунова &quot;Анкара университетинин профессору&quot; наамын пост-советтик Борбордук Азиядагы окумуштуулардын ичинен алгачкы болуп алган. &lt;br&gt;

Г.Жумакунова 2014-жылы Кыргызстан Президентине караштуу Мамлекеттик тил боюнча комиссиянын Ардак грамотасы менен сыйланган. &lt;br&gt;

2014-жылы октябрда Токтогул фондунун сыйлыгына жана ТүркСОЙдун &quot;Токтогулдун жылына&quot; карата юбилейлик медалына татыган. &lt;br&gt;

2021-жылы өзү туулуп-өскөн Он-Арча айыл өкмөтүнө караштуу Эчки-Башы айылынын китепканасына профессор Гүлзура Жумакунованын аты ыйгарылды. &lt;br&gt;
18.06.2021 күнү Нарын облусунун, Нарын шаарынын, Нарын районунун райондук жетекчилери, эчки-башылыктар камтылган калың элдин катышуусу менен китепканага окумуштуу айымдын атынын берилишинин аземи өткөрүлдү. &lt;br&gt;

== Эмгектеринин чакан тизмеси== 

=== Китептери: ===
* A.Aлымова, Г.Жумакунова, С.Молдобекова, A.Aйтбаева. Баштооч топтор үчүн көнүгүүлөр жыйнагы. - Бишкек: КМУ басмасы, 1991. - 104 бет.

* Manas Destanı Kırgız Edebi Dilinin Tarihî Kaynağı. - Ankara: TİKA Yay.,1995.- 208 s.

* Түркчө-кыргызча сөздүк. – Бишкек : Манас Ун. Жар., 2005. - 1000 бет.

* Бытовая лексика эпоса «Манас» в сравнительно-историческом освещении. - Бишкек: Илим, 2006. – 155 стр. – Институт языка Нац. Акад. Кыргызской Республики. &lt;br&gt;

* Түрк лексикографиясынын тарыхынан: Түрк сөздүктөрүндө илимий принциптердин калыптанышы / Жооптуу редактор КР УИАнын академиги, филология илимдеринин доктору, профессор Б.Ө. Орузбаева. – Бишкек: Илим, 2009. – 308 бет.  &lt;br&gt; 

=== Илимий макалалары:===

'''«Манас» эпосу жана кыргыз фольклору боюнча''':

* “Манас” энциклопедиясы. (Кийим-кече, тамак-аш жана айрым түшүнүктөр боюнча макалалар). – Бишкек: Кыргыз Энц. Башкы Ред., 1995.

* ”Semetey Destanı”. “Jodarbeşim Destanı” //  Türk Dünyası Edebiyat Metinleri Ansiklopedisi. - Анкара: Atatürk Kült. Merk. Yay., (IV), 2003.- 132-229s. 

* “Kırgızların Mitolojik İçerikli Destanlarından “Kococaş” Destanı”. (Кыргыздардын мифологиялык эпосторунан «Кожожаш» эпосу). // Modern Türklük Araştırmaları журналы. Т. IV, № 2, 2007. - 36-46.

* “Manas”taki Dil Katmanları Hakkında. («Манастагы тилдик катмарлар жайында»). // Ankara Üniversitesi Dil Dergisi, 1994, Ankara. - 43-49.

* Manasçılar ve Manas Destanı Araştırmacıları. (Манасчылар жана «Манас» эпосун изилдөөчүлөр). // Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Dergisi, № 3, Ankara, 1995. - 90-93.

* Киргизско-монгольские лексические соответствия в эпосе «Манас» (На материала наименований одежды). // “Тюркология - 88”. Тезисы докладов и сообщ. V Всесоюзной тюркологической конференции.- Фрунзе: Илим, 1988. -  621-623.
* The Archaic Vocabulary of The Manas Epos. “Manas” Epos and the World’s Epic Heritage. // Theses of the İnternational Scientific Sympozium Devoted to the “Manas” Epos Millennial Anniversary (August 25-28,1995).- Бишкек, 1995. - 49-50. 
“Manas Destanındaki Batıl İnançlar”. («Манас» эпосундагы эски ишенимдер). 1995 Dünya Hoşgörü-Manas-Abay yılı YII. Uluslararası Türk Halk Edebiyatı Semineri ve Uluslararası Türk Dünyası Kültür Kurultayı Bildirileri. – İstanbul,1996. - 49-52.
* “Abdülkadir İnan’ın Manas Destanı Üzerinde Çalışmaları”. (Абдулкадир Инандын «Манас» эпосу боюнча изилдөөлөрү). // Türkiye Cumhuriyeti Devletine Hizmeti Geçen Türk Dünyası Aydınları Sempozyumu Bildirileri. – Анкара,1996.- 149-155.
* Архаическая лексика эпоса «Манас» и некоторые проблемы его изучения.  // Тезисы докл. межд. научн. симпоз. посв. 1000 летию эпоса «Манас». – Бишкек, 1995. - 126-128.


'''Чынгыз Айтматов жана кыргыз адабияты боюнча''':

* Şeker’den Dünyaya Açılan Pencere. (Шекерден дүйнөгө ачылган терезе). // AKM Bilge Dergisi, № 18 Güz, 1998. - 7-13.
* Ulu Sözün Uzantısı”. (Улуу сөздүн учугу). // Doğumunun 70. Yıl Dönümünde Cengiz Aytmatov Uluslararası Bilgi Şöleni Bildirileri, Ankara: Atatürk Kült. Merk. Yay., 1998. - 55-63.
* Kırgız Romanının Gelişmesi. (Кыргыз романынын өнүгүшү). // IV. Türk Dünyası Yazarlar Kurultayı Bildirileri. – Ankara, 1998. - 45-53.


* Büyük Türkolog, Edebiyatçı Prof.Dr.Salijan Jigitov’u Kaybettik:Vefeyat.(Атактуу түрколог Проф.Др Салижан Жигитовдон айрылдык: Некролог). // Modern Türklük Araştırmaları Dergisi. №1, Mart, 2006.- 179-181.

* Al Oğlunu Qoynuna, Ana Topraq! (Ал уулуңду койнуңа, Жер эне!) // Çingiz Aytmatov: Mәn Manas  Oğluyam. /Ç.Aytmatov haqqinda sәnәdler, mәkәlәlәr, xatirәlәr, müsahibәlәr: fotoşәkiller. – Bakı: Nurlan, 2009.  –  263-265 (Azerbaycan dilinde).

* “Al Koynuna Oğlunu Toprak Ana”. (Ал уулуңду койнуңа, Жер эне!). // Modern Türklük Araştırmaları Dergisi. Cilt 5, № 2, Haziran, 2008. - 159-164.

* “Al Koynuna Oğlunu Toprak Ana”. (Ал уулуңду койнуңа, Жер эне!). // Kardeş Kalemler Aylık Avrasya Dergisi. Haziran Cengiz Aytmatov Özel Sayısı, 2008. - 17-22.

* “Cengiz Aytmatov İkinci Kimliğimizdi”. (Чынгыз Айтматов экинчи күбөлүгүбүз болчу). // Türk Dili. Türk Dil Kurumu Dil ve Edebiyat Dergisi. Cilt XCVIII, № 702 (Haziran), 2010. - 1182-1190.

* Ар улутка генийлер келе бербейт. // Кыргыз Туусу газетасы, 24-27 – октябрь, 2008. -14-15.

* “Mukay’ın Mirası”. (Мукайдын мурасы). // Kardeş Kalemler Aylık Avrasya Dergisi. Мукай Элебаев атайын номери. 2011.

'''Кыргыз тили боюнча''':

* Kırgız Türkçesi (Кыргыз тили). // Türkler Ansiklopedisi. - Ankara:Yeni Türkiye Yay. Cilt 19, 2002.- 596-606.
* Kırgız Türkçesinin Tarihsel Aşamaları Üzerine Düşünceler. (Кыргыз тилинин тарыхый баскычтары тууралуу ойлор). // Çağdaş Türklük Araştırmaları Sempozyumu Bildirileri. Ankara: Ankara Ün. Yay., 2002. - 74-93.
* Kırgız ve Kıbrıs Türkçesi Atasözlerindeki Paralelizm”. (Кыргыз жана Кипр түрк  макалдарындагы параллелдиктер). // II Uluslar arası Kıbrıs Araştırmaları Kongresi (24-27 Kasım,1998) Bildirileri. Doğu Akdeniz Ün.Yay. C. 4.- Gazimagosa (Кıbrıs), 1999. -121-131.
*  «Түркчө-кыргызча сөздүктүн» жарык көрүшүнүн артынан. // Известия Национальной Академии наук Кыргызской Республики. № 4. 2006. - 116-122.
* Kırgız Türkçesinde Arapçadan Alıntı Kelimeler (Кыргыз тилинде арапчадан кирген сөздөр). // Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi.  Sayı 8-9, 2008.-101-119.
* Соотношения семантической нагрузки в сложных глаголах кыргызского языка. // Синтаксические конструкции. Сборник научных статей. – Казань: Изд-во Центр. КГУКИ, 2009.- 67-76. 
* О работах Е.Р.Тенишева по древнекыргызскому языку. // Жизнь, посвященная тюркологии. К 90-летию со дня рождения известного тюрколога академика Е.Р.Тенишева. Сборник научных статей.– Казань, 2011, стр. 49-61.
* Түрк тилдери котормо сөздүқтөрүндө норма маселеси. (Problems of Norms In Translation Dictionaries of Turkic Languages) . // Бишкек, Журнал Известия Вузов,  №.8, 2009. -180-185. 
*  Türk Dilleri Arası Çeviri Sözlüklerinde Terim  Meselesi. (Түрк тилдери арасы котормо сөздүктөрүндө термин маселеси). // Tetkikler. Azerbaycan Millî Әlimler Akademiyası Nәsimi Adına Dilçilik İnstitutu.  Bakı, 2010. № 1. - 244-257.

 
* Түрк лексикографиясы жана бүгүнкү қүндөгү маселелери. (Turkic Lexicografy and Its Current Problems). // Academic Reviev. Journal of American University of Central Asia. №2 (12), Bishkek, 2011. - 133-142.

* Comparative Analysis Terms of  Horse-Breeding  in  Kyrgyz and Turkmen Languages // Turkmen Horse and Horse Breeding  in the Art World. Abstracts of Reports of  the İntenational Scientific Conference.  April 24-25, 2009. – Aşgabad, 2009. - 177. 	 

* Language And Stylistic Commonalities Of Uigurian Varyant Of The Epos “Oguz Kagan” Which Incovered In The Process Of Translation From Uigur Into Kyrgyz Language”. // Plot Of Oguznama As Historical And Cultural Source. Abstracts of Reports of the İnternational Scientific Conference Octоber 14-15 2010. – Ashkabat, 2010. -187-188.

* Türk Dillerinin Yapısal ve Semantik Farklılıklarının Örneği Olarak Birleşik Fiiller. (Татаал этиштер мисалында түрк тилдеринин структуралык жана семантикалык өзгөчөлүктөрү).  // İCANAS 38 INTENATİONAL CONGRESS of ASİAN and NORTH AFRİCAN STUDİES. 10-15.2009.   Ankara -Turkey. Papers Linguistics, Gramer and Language Teaching, V.I, Анкара, 2011. – 369-380.

* Türk Sözlük Biliminin Etkileşim Alanları (Түрк лексикографиясынын таасир чөйрөлөрү). // İstanbul, Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi. Sözlükbilimi Özel Sayısı. Yaz. 04. 2011.-15-30.
* Кыргыз лексикографиясынын башаты Кашкарлык Махмуттун «Дивану лугат-ит-түрк» сөздүгүнүн типологиялык өзгөчөлүктөрү». // K.Kарасаев атындагы Бишкек Гуманитардык Университетинин илимий журналы. №2 (19), 2011. - 258-262 .
* Кыргыздар колдонгон жазуулар. // Кыргыз улуттук энциклопедиясы, 2-бас., 2011.


'''Кыргыз тарыхы жана этнографиясы боюнча''':

* Nooruz Bayramı: Doğa ile İnsanın Bütünlüğünün Simgesi (Нооруз майрамы: адам менен табияттын бүтүндүгүнүн символу) // AKM Bilge Dergisi, sayı 12 Bahar, 1997.- 5-8.
* Bir Kere Daha “Kırgız” Etnonimi Üzerine”. (Дагы бир жолу «кыргыз» этноними тууралуу). // IV. Uluslar arası Türk Dili Kurultayı Bildirileri. (24-29 Eylül 2000, İzmir-Çeşme). - Ankara, 2007. - 361-368.
* “Eşitliğin ve Paylaşmanın Simgesi  Nevruz” // Azerbaycan Bilimler Akademisi Folklor Enstitüsü Elmi Axtarishlar Dergisi, №1, (2011).  s.62-70.
* “Bir Kırgız Dostuna, Ethem Tenişev’e Tazim”. // Modern Türklük Araştırmaları Dergisi. Cilt 4, sayı 3, Eylül, (2007). 18-25.
* Milli Ruhun Nyşany: Boz Üy. (Улуттук духтун символу: Боз үй). // Edebiyat we Sungat Gazetesi. 7 Eylül, 2007. - (Түркмөн тилинде).
* Comparative Analysis Terms of  Horse-Breeding  in  Kyrgyz and Turkmen Languages // Turkmen Horse and Horse Breeding  in the Art World. Abstracts of Reports of  the İntenational Scientific Conference April 24-25, 2009. – Ashkabad, 2009. - 177.

* “Kırgız ve Türkmen Türkçelerinde Atçılık Terminolojisi”.(Кыргыз жана түркмөн тилдеринде атчылык терминологиясы). // Modern Türklük Araştırmaları Dergisi. Cilt 6, Sayı 2 (Haziran), 2009. - 159-164.
* “Kırgızların Nevruz Kutlamalarında Eski Türk İnançlarının İzleri”.(Кыргыздардын Нооруз майрамында эски түрк ынанчынын издери). // Türk Dünyasında Nevruz III. Uluslararası Bilgi Şöleni Bildirileri. Ankara: Atatürk Kült. Merk. Yay.,1999. - 75-81. 
* “Kırgız” Etnoniminin Kökeni Üzerine(«Кыргыз» термининин этимологиясы тууралуу // “Ordinaryüs Profesör Doktor Bübiyna Oruzbaeva Armağanı” Ankara: TDK Yay., 2012.- 38-47.
* XIX кылымда бир кыргыз жигити даярдаган «Кыргыз сөздүгү» Түркиядан табылды // Kыргыз Туусу, 2009, 13 февраль , №10, 10-б.; № 11, 10-б. 


=== Котормолору  ===
'''Ислам дини тууралуу''':

* Сүрөттөрү менен намаз. (Түркчөдөн кыргызчага). Анкара : Diyanet İşl. Başk. Yay.,1993. - 111 б.

* Мусулмандын чөнтөк китеби: Ислам дининин эрежелери. (Түркчөдөн кыргызчага).- Ankara: Diyanet İşl. Başk. Yay.,1995. - 136 б. 

* Сиер-и Неби: Азирети Пайгамбардын өмүрү. (Түркчөдөн кыргызчага). - Анкара: Diyanet İşl.Başk.Yay.,1996.- 141 б.
 
* Куран окууга киришүү: Алфавит. (Түркчөдөн кыргызчага).- Анкара: Diyanet İşl. Başk.Yay.,2000. - 71 б.

* Исламдын кыскача баяны. (Түркчөдөн кыргызчага).- Анкара: Diyanet İşl. Başk. Yay., 2000. - 48 б.

* Сейфеттин Языжы: Ынангандардын күч булагы дуба. (Түркчөдөн кыргызчага). - Анкара: Diyanet İşl. Başk.Yay.,2002.- 96 б.

* Лүтфи Шентүрк: Исламда ынанчтын башаттары: Акаид. (Tүркчөдөн кыргызчага). - Анкара: Diyanet İşl. Başk.Yay.,2001.- 95 б.

 
=== Илимий-популярдык адабият: ===
* Түрктөр тууралуу эмне дешкен экен. (Түркчөдөн кыргызчага). - Анкара: Engin Yayınevi, 1996. -70 б.

*  Анархан Надирова: Tabiat Derdin Devası. Bitkilerle Tedavi. (Кыргызчадан түркчөгө).- Ankara: Atatürk Kült.Merk. Yay.,2000. - 210s.

* Türk Dünyası Edebiyat Kavramları ve Terimleri Ansiklopedik Sözlüğü. (Түрк дүйнөсү адабий түшүнүктөрү жана терминдеринин энциклопедиялык сөздүгү. - Кыргызчадан түркчөгө).- Анкара: Atatürk Kült. Merk. Yay.,2001-2004, I-IV. -(Кыргызча бөлүмдөрүн даярдады).

* Айдын Топалоглу: Атеизм жана анын сындалышы. (Түркчөдөн кыргызчага). - Анкара: Diyanet İşl. Başk.Yay.,2003.- 206 б.

* Алпарслан Ѳзязыжы: Алкоголдуу ичимдиктер, чылым жана башкалар.(Tүркчѳдѳн кыргызчага).-Анкара: Diyanet İşl. Başk.Yay.,2003.-188 б.

* Türk Dünyası Edebiyat Metinleri Ansiklopedisi: Kırgız Destanları.(Түрк дүйнөсү адабий тексттери энциклопедиясы: Кыргыз эпостору.- Кыргызчадан түркчөгө). - Анкара: Atatürk Kült. Merk. Yay.,2003. Т.IV. - 466 б.

* Мевлана Желаледдин Руми. 800 жылдыгы жана UNESCOнун Мевлана жылдыгына арноо.( Түркчөдөн кыргызчага). - Кония: İl Kültür ve Turzim Müd. Yay.,2007. - 55 б.

* [[Чоротегин, Тынчтыкбек Кадырмамбетович|Чоротегин Т.]], [[Молдокасымов, Кыяс Сатар уулу|Молдокасымов К.]], Liseler İçin Ortak Türk Tarihi : Kırgızistan Tarihi. (Лицейлер үчүн орток түрк тарыхы: Кыргызстан тарыхы.- Кыргызчадан түркчөгө).- Анкара: Türk Tarih Kurumu.

=== Балдар адабияты:===

* Рахат Разак менен бирге. Балдар ангемелери.( Түркчөдөн кыргызчага).-Анкара: Diyanet İşl. Başk.Yay.,1999. - 112 б.

* Енгин Косеоглу: Тонтон эне. (Түркчөдөн кыргызчага). - Анкара: Diyanet İşl. Başk.Yay., 2001.- 88 б. 
 
* Вели аба. (Түркчөдөн кыргызчага). - Анкара: Diyanet İşl. Başk.Yay.,2003. - 136 б.

== Анын редакторлугунда жарык көргөн китептер ==
* Полат Кемал: Beşikten Mezara Kadar Kırgız Türklerinde Gelenek ve İnanışlar (Бешиктен өмүрүнүн акырына чейин кыргыз түрктөрүндө каада-салттар).- Анкара: Diyanet Vakfı Yay., 2005.- 300s. 

* Ordinaryüs Profesör Doktor Bübiyna Oruzbaeva Armağanı.(Академик Бубийна Орузбаевага тартуу)//Илимий макалалар жыйнагы. Даярдаган, кириш сөз, редактор  Г.Жумакунова. – 201s. (Түрк Tил Kоомунда басылуу алдында). &lt;br&gt;

* Гүлдана Мурзакулова, [[Исаков, Абдрасул Абдыманапович|Абдрасул Исаков]]. Түркияда билим алган кыргызстандык магистрант жана докторанттардын диссертациялары (1992–2012) / Редактор проф., доктор Гүлзура Жумакунова. – Анкара, 2014. – 58 бет. - Кыргызстан достук жана маданият коому чыгармалары: 1. &lt;br&gt;

== Анын илимий жетекчилигинде жакталган диссертациялар ==
* Айсел Байток. Kırgızcadan Türkçeye Çeviri Meseleleri.(Кыргызчадан түркчөгө котормо маселелери), 2003. &lt;br&gt;

* Селма Өзен. Konu ve Yapı Bakımından Kırgız Peri Masalları.(Кыргыз сыйкырдуу жомоктору. Тематикалык жана композициялык анализ.),2008. &lt;br&gt;


== Ал тууралуу адабият  ==
* [[Мамбеталиев, Сулайман]]. Баян: Тарыхый-адабий жыйнак / Жыйнакты түзгөн жана баш редактору Гүлмира Мамбеталиева. Китепти каржылаган Аскар Мааткабыл уулу Салымбеков. – Бишкек, 2008. – 282 бет, сүрөттөр. – (Мында: 138-бетте). – ISBN 978-9967-25-256-1.  &lt;br&gt;
*Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi (Түрк Дүйнөсү адабиятчылары энциклопедиясы). - Анкара: Atatürk Kült.Merk. Yay., Сilt 2, 2002. – s.485.
* Tanrı Dağların Anadolu’daki İlk Profesör Kızı Gülzura Cumakunova / Hazırln. Yakup Ömeroğlu. – Ankara: Bengü Yayinlari, 2018.  –  ISBN 6059148825. – 274 s.  &lt;br&gt;
* [[Тынчтыкбек Чоротегин|Чоротегин Т.]] Элеттен Евразияга жол: Түркиядагы туңгуч кыргыз профессору Гүлзура Жумакун кызы // Tanrı Dağlarının Anadolu’daki İlk Profesör Kızı Gülzura Cumakunova / Editörler Abdrasul İsakov, Güldana Murzakulova Editör Yardımcıları Aysel Baytok, Nazgül Kadyrova. Ankara, Bengü, 2018. – 1.Baskı. – 274 s. – ISBN 978-605-9148-82-5. – Bengü Yayınları: 186. Kırgız Edebiyatı: 19. – Б. 59–70. &lt;br&gt;
*  &lt;br&gt;

== Интернеттеги шилтемелер ==

* [http://www.kyrgyzstan.org.tr/kg/bashki-bet/1923-gulzura-cumakunova-elim-baalagan-emgegim-en-baluu-siyliktan-cogoru.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131129071346/http://www.kyrgyzstan.org.tr/kg/bashki-bet/1923-gulzura-cumakunova-elim-baalagan-emgegim-en-baluu-siyliktan-cogoru.html |date=2013-11-29 }}  Гүлзура Жумакунова: “Элим баалаган эмгегим...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131129071346/http://www.kyrgyzstan.org.tr/kg/bashki-bet/1923-gulzura-cumakunova-elim-baalagan-emgegim-en-baluu-siyliktan-cogoru.html |date=2013-11-29 }}  &lt;br&gt;
* http://www.trt.net.tr/trtworld/kr/newsDetail.aspx?HaberKodu=031d85f9-7a45-4b40-a31b-df4e43ff37ef{{Жеткиликсиз шилтеме|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} &lt;br&gt;
* http://tr-tr.facebook.com/gulzuraj &lt;br&gt;
* http://www.azattyk.org/content/kyrgyz_term_study_forum_soz_taanuu_sherinesi/2303052.html?page=3 &lt;br&gt;
* http://elibrary.auca.kg:8080/dspace/bitstream/123456789/609/1/Jumakunova_2010_2.pdf{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} &lt;br&gt;
* http://www.bilgicik.com/yazi/kirgizlarda-nevruz-docdr-gulzura-jumakunova/ &lt;br&gt;
*http://janyzak.ru/kse/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191022185124/http://janyzak.ru/kse/ |date=2019-10-22 }} &lt;br&gt;
* http://shookum.kg/2010/20-2010-april/288-kyrgyzdyn-koogasy-parakorluk-korkunuchu--korruptsija.html{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} &lt;br&gt;
* http://bizdin.kg/elib/kitepter/pdf/turk_lexicography_history.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130531035245/http://bizdin.kg/elib/kitepter/pdf/turk_lexicography_history.pdf |date=2013-05-31 }} &lt;br&gt;
* http://www.kyrgyzstan.org.tr/kg/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=1650&amp;Itemid=576&amp;lang=en{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130516080750/http://www.kyrgyzstan.org.tr/kg/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=1650&amp;Itemid=576&amp;lang=en |date=2013-05-16 }} &lt;br&gt;
* https://archive.is/20121225152734/newskg.narod.ru/alas/06/0907_1.htm &lt;br&gt;
* http://www.trt.net.tr/kyrgyz/video/madaniiat-zhana-chiebierchilik/gulzura-zhumakunova-mienien-baarlashuu &lt;br&gt;
* https://www.kitapyurdu.com/kitap/tanri-daglarin-anadoludaki-ilk-profesor-kizi-gulzura-cumakunova/477917.htm{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} &lt;br&gt;
* https://www.azattyk.org/a/kyrgyzstan-alphabet-reform/30156921.html &lt;br&gt;

== Айылдаштары. Мекендештери. Ар кыл сүрөттөр ==
[[Файл:Kenesh Jusupov, a Kyrgyz writer, in On-Archa. Naryn region, Kyrgyzstan. 04.10.2012.jpg|thumb|left|Жазуучу [[Жусупов, Кеңеш|Кеңеш Жусупов]] өзүнүн туулуп-өскөн Он-Арча айылында. Нарын району, Нарын облусу, Кыргызстан. 04.10.2012.]]


[[Файл:Vera_Alieva_in_Bishkek_20.10.2012.JPG|thumb|left|Кыргыз архитектор айымы [[Алиева, Вера Нурматовна|Вера Алиева]] (1940-2014). Бишкек шаары, Кыргызстан. 2012-жылдын 20-октябры.]]

[[Файл:At the On-Archa village in Naryn district. Kyrgyzstan. 04.10.2012.jpg|thumb|center|Жазуучу Кеңеш Жусупов жана генерал [[Молдогазиев, Бейше|Бейше Молдогазиев]] өз жердештери менен. Он-Арча айылы, Нарын облусу, Кыргызстан. 04.10.2012.]]

[[Файл:Sulaiman Mambetaliev with his relatives at On-Archa village, Naryn, Kyrgyzstan. 27.09.2012.jpg|thumb|right|Журналист, ардагер [[Мамбеталиев, Сулайман|Сулайман Мамбеталиев]] өзүнүн Он-Арча айылында жакын туугандары Жумамүдүн Кадырмамбетов жана анын уулу Таалайбек Жумамүдүн уулу менен. Нарын району, Нарын облусу, Кыргызстан. 27.9.2012.]]


== Ички шилтемелер ==
[[Категория:Филология]]
[[Категория:Инсандар:Кыргызстан]]
[[Категория:Алтай таануу]]
[[Категория:ПИАК]]
[[Категория:Кыргыз тили]]
[[Категория:Кыргыз таануу]]
[[Категория:Кыргызстан аялдары]]
[[Категория:Кыргыз адабияты]]
[[Категория:Кыргыз тарыхы]]
[[Категория:Чыгыш таануу]]
[[Категория:Окумуштуулар]]
[[Категория:Тилчилер]]
[[Категория:Манас таануу]]
[[Категория:Түркия]]
[[Категория:Туулгандар 1954-жылы]]
[[Категория:Нарын облусу]]
[[Категория:Кыргыз энциклопедиясы]]
[[Категория:Бишкек]]
[[Категория:Этнографтар]]
[[Категория:Кыргыз диаспорасы]]
[[Категория:Анкара шаары]]</text>
      <sha1>f7fo987yln3wnb2t8tqvix13rqma1dq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дубай (эмирлик)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16072</id>
    <revision>
      <id>648663</id>
      <parentid>643260</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T04:28:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14230" sha1="mfrokj2aqfr5fxacu3bymwuhyzwmrei" xml:space="preserve">{{Административдик бирдик
|lat_dir = N 
|lat_deg = 25 
|lat_min = 15 
|lat_sec = 51
|lon_dir = E 
|lon_deg = 55 
|lon_min = 17 
|lon_sec = 24
|Карта=Map_of_Dubai_blank.svg
|Аббревиатура=
|ISO=AE-DU
|FIPS=
|Кыргызча аталышы=Дубай
|Өздүк аталышы={{lang-ar|إمارة دبي}}
|Өлкө=БАЭ
|Герб=Coat of arms of Dubai.svg
|Желек=Flag of Dubai.svg
|Абалы=эмирлик
|Борбору=[[Дубай (шаар)
|Дубай]]
|Түзүлгөн убакыты=1971-жыл 2-декабрь
|Башчынын түрү=Эмири
|Башчысы=Мохаммед ибн Рашид Аль Мактум
|Саат алкагы=UTC+4
|Калкы=3 478 300
|Калктын саны бойунча оруну=
|Жыштыгы=
|Жыштыгы бойынша оруну=
|Жер аянты=3885
|Жер аянты боунча оруну=2
|Орточо бийиктиги=11
|Тили=араб тили
|Сайты=https://www.dubai.ae
|Санак жылы=2021
|Максималдуу бийиктиги=
|Телефон коду=+971}}

[[Файл:Emirats-russian.png|right|thumb|277x277px|[[Оман]] жана [[Бириккен Араб Эмирликтери|БАЭ]] эксклавдары&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;{{Legend|#DA251D|[[Оман]]|border=solid 1px #000}}{{Legend|#EF9A48|[[Абу-Даби (эмирлик)|Абу-Даби]] ([[БАЭ]])|border=solid 1px #000}}{{Legend|#F8C300|[[Дубай (эмирлик)|Дубай]] ([[БАЭ]])|border=solid 1px #000}}{{Legend|#FFFFFF|[[Шаржа (эмирлик)|Шаржа]] ([[БАЭ]])|border=solid 1px #000}}{{Legend|#007CC3|[[Ажман (эмирлик)|Ажман]] ([[БАЭ]])|border=solid 1px #000}}{{Legend|#00923F|[[Умм эль-Кайвайн (эмирлик)|Умм эль-Кайвайн]] ([[БАЭ]])|border=solid 1px #000}}{{Legend|#1F1A17|[[Рас-аль-Хайма (эмирлик)|Рас аль-Хайма]] ([[БАЭ]])|border=solid 1px #000}}{{Legend|#901E78|[[Фужейра (эмирлик)|Фужейра]] ([[БАЭ]])|border=solid 1px #000}}]]

'''Дубай''' '''эмирлиги''' ({{Lang-ar|إمارة دبي‎}}) — Аравия [[Жарым арал|жарым аралында]] жайгашкан [[Бириккен Араб Эмирликтери|Бириккен Араб Эмирликтериндеги]] жети эмирликтин бирөөсү. Борбору — [[Дубай]].

Бириккен Арап Эмирлигинин аянты жагынан эң чоң, эң өнүккөн жана эң заманбап эмирлиги. Соңку 20 жылда [[мунай]] иштетиле баштагандан бери Дубайдын структурасы кескин түрдө өзгөрүүгө дуушар болду. Мунай кирешенин 8 пайызын түзөт, бажы салыгынын жоктугунан улам курулган ири соода [[дүкөн|дүкөндөрү]] бул жерди тез арада соода-сатыктын [[бейиш|бейишине]] айлантты.

Шаардын башында '''Шейх Мухаммед бин Рашит ал-Мактум''' турат. Ал көптөгөн чоң долбоорлорду ишке ашырган. Булардын эң көрүнүктүүсү [[пальма]] дарагы сымал курулган жасалма арал жана атластагы дүйнөнү элестеткен аралдар топтому.

Шаардын негизги бөлүктөрү [[Жумейра]] жана [[Дейра]]. Дубай дүйнөдөгү эң манилүү туризм борборлордон бири. Шаарда көптөгөн [[элита|элиталык]] мейманканалар бар жана дүйнөгө таанымал ырчы жылдыздар шаарга келип консерт берип турат. [[парус|Парусту]] элестеткен Бурж ал-Арап мейманканасы да бул шаарда жайгашкан.

[http://www.facebook.com/adecas007 &lt;sub&gt;(adecas)&lt;/sub&gt; ]

== Тарыхы ==
Дубай өз тарыхын XVII кылымдан бери баштайт. Азыркы Дубай эмирлигинин аймагына калктын отурукташуусу жөнүндө биринчи маалыматтар 1799-жылдан баштап белгилүү. 

Дубай эмирлиги 1833-жылга чейин Абу-Даби эмирлигинин курамында болгон.

Кийинчерээк, 1971-жылы көз карандысыздыкты алганга чейин Келишимдик Омандын курамына кирген.

== Калкы ==
2021-жылга карата калкынын жалпы саны 3 478 300&lt;ref&gt;[https://www.dsc.gov.ae/en-us/Themes/Pages/Population-and-Vital-Statistics.aspx?Theme=42&amp;year=2017 Population and Vital Statistics]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; адамды түзгөн: эркектер - 2 400 100, аялдар - 1 078 200&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Дубайдын статистика борбору |url=https://www.dsc.gov.ae/en-us/Pages/default.aspx |accessdate=2023-11-07 |archivedate=2022-07-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220728022017/https://www.dsc.gov.ae/en-us/Pages/default.aspx }}&lt;/ref&gt;.

== Географиясы ==
Эмирлик Араб жарым аралынын чыгыш жээгинде, Парс булуңунун түштүк-батыш бөлүгүндө жайгашкан. Түштүгүнөн Абу-Даби жана түндүк-чыгышынан Шаржа менен, ал эми түштүк-чыгышынан Оман Султандыгы менен чектешет. Дубайдын деңиз деңгээлинен бийиктиги болжол менен 11 метрди түзөт.

[[2016-жыл|2016-жылы]] эмирликти 14 округга бөлүүнү караган жаңы даректөө системасы ишке киргизилген&lt;ref&gt;[https://www.rta.ae/wpsv5/links/Addressing-System/Addressing-System-en.html Жаңы даректөө системасы]&lt;/ref&gt;.

=== Климаты ===
{{Шаардын аба ырайы
| Туурасы    = 
| Абалы = 
| Жер_илик = Дубайдын
|Место_род=Дубая
|Үчт_а_макс = 31.6
|Бир_а_макс = 37.5
|Жал_а_макс = 41.3
|Чын_а_макс = 43.5
|Буг_а_макс = 47.0
|Кул_а_макс = 46.7
|Тек_а_макс = 49.0
|Баш_а_макс = 48.7
|Аяк_а_макс = 45.1
|Тог_а_макс = 42.0
|Жет_а_макс = 41.0
|Беш_а_макс = 35.5
|Үчт_ор_макс = 24.0
|Бир_ор_макс = 25.4
|Жал_ор_макс = 28.2
|Чын_ор_макс = 32.9
|Бүг_ор_макс = 37.6
|Кул_ор_макс = 39.5
|Тек_ор_макс = 40.8
|Баш_ор_макс = 41.3
|Аяк_ор_макс = 38.9
|Тог_ор_макс = 35.4
|Жет_ор_макс = 30.5
|Беш_ор_макс = 26.2
|Жыл_ор_макс = 33.4
|Үчт_ор = 19
|Бир_ор = 20
|Жал_ор = 22.5
|Чын_ор = 26
|Бүг_ор = 30.5
|Кул_ор = 33
|Тек_ор = 34.5
|Баш_ор = 35.5
|Аяк_ор = 32.5
|Тог_ор = 29
|Жет_ор = 24.5
|Беш_ор = 21
|Жыл_ор = 27.5
|Үчт_ор_мин = 14.3
|Бир_ор_мин = 15.4
|Жал_ор_мин = 17.6
|Чын_ор_мин = 20.8
|Бүг_ор_мин = 24.6
|Кул_ор_мин = 27.2
|Тек_ор_мин = 29.9
|Баш_ор_мин = 30.2
|Аяк_ор_мин = 27.5
|Тог_ор_мин = 23.9
|Жет_ор_мин = 19.9
|Беш_ор_мин = 16.3
|Жыл_ор_мин = 22.3
|Үчт_а_мин = 6.1
|Бир_а_мин = 6.9
|Жал_а_мин = 9.0
|Чын_а_мин = 13.4
|Бүг_а_мин = 15.1
|Кул_а_мин = 18.2
|Тек_а_мин = 20.4
|Баш_а_мин = 23.1
|Аяк_а_мин = 16.5
|Тог_а_мин = 15.0
|Жет_а_мин = 11.8
|Беш_а_мин = 8.2
|Үчт_ор_суу = 18.8
|Бир_ор_суу = 25.0
|Жал_ор_суу = 22.1
|Чын_ор_суу = 7.2
|Бүг_ор_суу = 0.4
|Кул_ор_суу = 0.0
|Тек_ор_суу = 0.8
|Баш_ор_суу = 0.0
|Аяк_ор_суу = 0.0
|Тог_ор_суу = 1.1
|Жет_ор_суу = 2.7
|Беш_ор_суу = 16.2
|Булак = Dubai Meteorological Office&lt;ref name=weather&gt;{{cite web|url=http://www.dubaiairport.com/dubaimet/MET/Climate.aspx|deadlink=yes|title=Climate|accessdate=2008-12-20|publisher=Dubai Meteorological Office|archiveurl=https://www.webcitation.org/6FwLAJRlJ?url=https://services.dubaiairports.ae/dubaimet/MET/Climate.aspx|archivedate=2013-04-17}}&lt;/ref&gt;, climatebase.ru (extremes, sun),&lt;ref name=&quot;climatebase&quot;&gt;{{cite web|title=Dubai, Emirates|url=http://climatebase.ru/station/41194/?lang=en|publisher=Climatebase.ru|accessdate=2013-02-10|archiveurl=https://www.webcitation.org/6FwLBGu8D?url=http://climatebase.ru/station/41194/?lang=en|archivedate=2013-04-17}}&lt;/ref&gt;, NOAA (humidity, 1974-1991)&lt;ref name=&quot;NOAA&quot;&gt;{{cite web|title=Climate Normals for Dubai|url=ftp://dossier.ogp.noaa.gov/GCOS/WMO-Normals/RA-II/UE/41194.TXT|publisher=[[Национальное управление океанических и атмосферных исследований]]|accessdate=2013-02-10}}&lt;/ref&gt; 
}}

== Экономикасы ==
Дубай булуңу табигый порт болгон жана бул Дубайга балык уулоонун, бермет менен соода кылуунун жана деңиз соодасынын борборуна айланышына түрткү болгон. XX кылымдын башында Дубай бай порт шаарына айланган.

1966-жылы мунайдын кендеринин ачылышы эмирликтиктердин жашоосун толугу менен өзгөрткөн. 1969-жылы Дубай эмирлигинин биринчи мунай экспортоосу тез өнүгүү мезгили менен коштолуп, бүгүнкү заманбап коомдун пайдубалын түптөгөн.

Дубай дүйнө жүзү боюнча биринчи болуп Ислам банктарын негиздеген, 1970-жылдары Дубай Ислам банкын (DIB) ачкан, ошондой эле шариятка туура келген биринчи глобалдык биржа болгон Дубай Финансы рыногун (DFM) ишке киргизген&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[[Dubai. Economy]]&lt;/ref&gt;.

1980-жылдары жана 1990-жылдардын башында Дубай эл аралык деңгээлдеги ири туристтик жайга айлануу боюнча стратегиялык чечим кабыл алган&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Азыркы учурда Дубай эмирлигинин экономикасы мунайга көз каранды болбой калды жана көбүнчө бизнес коомчулугу менен соодага, кызмат көрсөтүүлөргө жана каржы секторуна басым жасалат.

2022-жылдын тогуз айында Дубай эмирлигинин ИДПсы 307,5 миллиард дирхамга жетти&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Ажайып жерлери ==
Эмирликтин негизги туристтик жайларынын бири-парус формасындагы дүйнөдөгү жалгыз жети жылдыздуу Бурж эль-Араб мейманканасы жана дүйнөдөгү эң бийик Бурж Халиф имараты саналат.
[[Файл:DubaiSkyscrapers2.jpg|thumb|300px|left|Шейх Заед жолу, Дубай, 2006]]

== Башкаруучу үй-бүлөөсү ==
Дубай эмирлиги, 1833-жылы Аль-Мактум үй-бүлөсү башында турган Бани Йас уруусунун 800гө жакын мүчөсү тарабынан түптөлгөн. Ошол мезгилден бери Дубай эмирлиги Аль-Мактум үй-бүлөсүнүн башкаруу алдынада.

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.visitdubai.com/en Дубайдын расмий саякат порталы]
* [https://www.dm.gov.ae/contact/service-centers/ Дубай мэриясынын сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231201191858/https://www.dm.gov.ae/contact/service-centers/ |date=2023-12-01 }}

* [http://en.wikivoyage.org/wiki/Dubai Dubai travel guide] at [[Wikivoyage]]
*[http://www.dubai.ae/en.portal www.Dubai.ae] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110507232229/http://www.dubai.ae/en.portal?departments,DMDEG,1,&amp;_nfpb=true&amp;_pageLabel=topic |date=2011-05-07 }} – Dubai Government Official Website
*[http://www.dubai-information-site.com/ Dubai City Information Portal]
*[http://www.sanganico.com/ Business setup in Dubai]
*[http://www.dubaitourism.ae/ www.Dubaitourism.ae] – Dubai Tourism and Commerce Marketing (DTCM) Government website
*[http://login.dm.gov.ae/wps/portal/MyHomeEn/ www.DM.gov.ae] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131005011403/http://login.dm.gov.ae/wps/portal/MyHomeEn/ |date=2013-10-05 }} – Dubai Municipality website
*[http://www.dsc.gov.ae/en/Pages/Home.aspx www.dsc.gov.ae] – Dubai Statistics Centre
*[http://www.dewa.gov.ae/default.aspx www.dewa.gov.ae] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120409130224/http://www.dewa.gov.ae/Default.aspx |date=2012-04-09 }} – Dubai Electricity &amp; Water Authority
*[http://www.govjobs.ae/ Government and Semi-Government Jobs in Dubai and other Emirates] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120423043231/http://www.govjobs.ae/ |date=2012-04-23 }}
*[http://www.webviewcams.com/asia/uae/dubai Dubai webcam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120419154202/http://www.webviewcams.com/asia/uae/dubai |date=2012-04-19 }}

== Булактар ==
[[pl:Dubaj]]
[[Категория:БАЭ административдик-аймактык түзүлүшү]]
&lt;references /&gt;{{БАЭнын эмирликтери}}</text>
      <sha1>mfrokj2aqfr5fxacu3bymwuhyzwmrei</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Интернетте издөө</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16605</id>
    <revision>
      <id>648674</id>
      <parentid>615787</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T10:57:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2513" sha1="b6rz30yhcq76c05x5pdf19topdt5nyy" xml:space="preserve">'''[[Интернет|Интернетте]] издөө'''  (Internet search - Поиск в Интернете). [https://kyrgyzcha.site Интернетте] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240630175059/https://kyrgyzcha.site/ |date=2024-06-30 }} иштөөнүн бирден бир максаты колдонуучунун [[Компьютер|компьютери]] аркылуу Интернет-серверлерге жетүү менен ал серверлерден өзүнүн компьютерине керек маалыматтарды окуп алуу эсептелет. Издөөнү жеңилдетүү максатында атайын издөө серверлери түзүлгөн. Алар башка Интернет-серверлер, WEB-сайттар жана барактардын мазмуну жөнүндө берилиштер базасын жыйнайт. Издөө серверлеринде издөөчү програмдар жайгашкан, алар издөө системдери же издөө машинелери деп аталышат. Ачкыч сөздү киргизүү же кийишилген менюлар системи аркылуу керектүү Интернет-серверин же WEB-сайты табууга болот. Издөө системдер тизмеси китептин аягында келтирилген. Ар издөө системде жаңы Интернет даректи кошуу мүмкүнчүлүгү каралган. Даректи кошуу үчүн сайт (орун) ээси анкет толтурат, анда web-дарек, сайт аты, ачкыч сөздөр көрсөтүлөт. Издөө системдеринин көбү автоматтык түрдө иштешет жана аларды издөө роботтору деп атап коюшат. Сайттын WEB-дарегин (URL) киргизилсе робот сайттын бардык барагын автоматтык түрдө [[индекс|индекстештирип]] коет.
== Колдонулган булак ==
* У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.&quot;КОМПЬЮТЕР жана ИНТЕРНЕТ Энциклопедиялык окуу куралы&quot;. Бишкек, Кыргызстан 2004-ж.
{{Интервикисиз}}
[[Категория:Компьютер]]
[[Категория:Интернет]]
[[Категория:Илим]]</text>
      <sha1>b6rz30yhcq76c05x5pdf19topdt5nyy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кара-Көл</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17594</id>
    <revision>
      <id>648636</id>
      <parentid>516299</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T17:07:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirzoulugʻbek</username>
        <id>4632</id>
      </contributor>
      <origin>648636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11624" sha1="r5vqvob94zixhyvoqcxghnfsv3hug88" xml:space="preserve">{{ОЖ
|статусу                     = 
 |кыргызча аталышы           = Кара-Көл 
 |расмий аталышы             = 
 | макамы                    = шаар 
 |сүрөт                      = File:Engineering (Bridges) Kara-Köl.jpg
 |сүрөт ачыктамасы           =
 |баш ийгени                 = 
 |өлкө                       = Кыргызстан
 |гербдин сүрөттөлүшү        = 
 |желектин сүрөттөлүшү       = 
 |гербдин туурасы            = 
 |желектин туурасы           = 
  |lat_dir = |lat_deg = 41|lat_min = 38|lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = 72|lon_min = 40|lon_sec = 
  |CoordAddon                = 
  |CoordScale                = 
 |өлкө картасынын өлчөмү  = 
 |облус картасынын өлчөмү = 
 |район картасынын өлчөмү = 
 |облус түрү              = 
 |облус                     = Жалал-Абад облусу
 |таблицадагы облус        = 
 |район түрү              = 
 |район                      = 
 |таблицадагы район          = 
 |коомдун түрү               = 
 |коом                       = 
 |таблицадагы коом           = 
 |ички бөлүнүшү              = 
 |башчысынын түрү            = Мэр
 |башчысы                    = Азамат Турдубеков
 |негизделген күнү           = 
 |биринчи белгиленген        = 
 |мурунку аталышы            = 
 |статустун берилиши         = 1977, 17-январь
 |аймагы                     = 
 |бийиктиктин түрү           = 
 |ОЖ борборунун бийиктиги    = 930
 |климаты                    = 
 |расмий тили                = 
 |расмий тили2               = 
  |калкы                     = 21 300&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot;&gt;2017-жылдагы Кыргыз Республикасынын облустарынын, райондорунун, шаарларынын, шаар тибиндеги кыштактарынын калкынын саны, {{cite web|author = |url = http://www.stat.kg/ru/news/chislennost-naseleniya-kyrgyzskoj-respubliki-na-1-yanvarya-2017-goda/ |title =  Численность населения Кыргызской Республики на 1 января 2017 года |lang = ru |website = www.stat.kg |date = |accessdate = 2020-09-21 |deadlink = no}}&lt;/ref&gt;
  |элди каттоо жылы          = 
  |жыштыгы                   = 
  |агломерация               = 
  |улуттук курамы            = [[Кыргыздар]]  (94,3%), &lt;/br&gt;[[Орустар]] (3,4%), &lt;/br&gt;[[Өзбектер]] (0,7%), &lt;/br&gt;[[Татарлар]] (0,6%)&lt;ref name=&quot;Этно2009.Джалал-Абад&quot;&gt;[http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/Джалал-Абадская%20область.pdf Перепись населения Киргизии 2009. Джалал-Абадская область] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110810173253/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%94%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB-%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |date=2011-08-10 }} {{архивировано|url=https://web.archive.org/web/20110810173253/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%94%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB-%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |date=2011-08-10 }}&lt;/ref&gt;
  |диний курамы              = 
  |этнохороним               = 
 |убакыт аралыгы             = +6
 |DST                        = 
 |телефон коду               = +996 3746
 |почта индекси              = 721000
 |почта индекстери           = 
 |автоунаа коду              = 
 |идентификатордун түрү      = 
 |цифралык идентификатор     = 
 |Commons түрмөгүндө         = 
 |сайты                      = 
 |сайтынын тили              =
}}
'''Кара-Көл''' — Кыргызстандагы шаар. [[Жалал-Абад]] шаарынан 175 км түндүк-батышта, [[Таш-Көмүр]] темир жол бекетинен 78 км аралыкта.

1962-ж. [[Токтогул ГЭСи|Токтогул ГЭCин]] куруучулардын шаарчасы катары негизделген. 1977-ж. 17-январда шаар макамын алган.

[[Нарын дарыясы|Нарын дарыясынын]] сол жээгинде, Бишке—Ош жолунун боюнда. Климаты континенттик; январдын орт. температурасы —3°C, июлдуку 23—25°C. Жылдык жаан-чачыны 300—500 мм. Калкы 24 миң (2001); көп улуттуу, негизинен [[кыргыз]] (80%), [[орус]] (10%), [[өзбек]] (2,6%), [[татар]] (3,2%), азербайжан (0,2%), [[белорус]], [[тажик]], [[армян]], украин, казактар ж.б. жашайт.

Азыркы шаар жайгашкан жер Жазы-Кечүү деп аталган. Малга жайлуу болгондуктан, жергиликтүү эл негизинен мал чарбачылык менен тиричилик кылган. Айрым жерлерге жүгөрү, таруу, шалы (күрүч) эгишкен. Кеңеш бийлиги орногондон кийин колхоздоштуруу башталып, эки колхоз түзүлгөн (Фрунзе жана Молотов атындагы). 1950-жылдары эл чарбасын өнүктүрүү үчүн пахта өстүрүү колго алынып, Жазы-кечүү айылынын калкы Ноокен ооданынын аймагына көчүрүлгөн.

1960-жылдары [[Токтогул ГЭСи|Токтогул ГЭCинин]] курулушу башталган. 1962-ж. куруучулар үчүн мурдагы айылдын ордуна турак жайлар курулуп, мектеп, үйлөрдү жылытуучу буу казаны, коомдук тамактануу, мед. тейлөө мекемеси, мончо, байланыш бөлүмү ишке кирген. Кийинки жылы 25 миң м&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; болгон турак жайлар, турмуш-тиричилик жактан тейлөө комбинаты, бала бакча, бейтапкана ж.б. бүткөрүлгөн. Маданият үйү бар. Учурда Кара-Көл шаарында Токтогул ГЭCинин каскады, «Достук заводу», «Нарынгидроэнергиякурулуш», «Гидромонтаж», «Аэродромкурулуш» ж.б. 12 акционердик коом иштейт. «Нарынгидроэнергиякурулуш» акционердик коомунда 3000дей киши иштейт. Республиканын бардык аймактарында жана [[Бишкек]], [[Ош шаары|Ош]] шаарларында курулуш иштерин жүргүзөт. [[Түркия|Түркиянын]] «Cуусамыр—Интер», «Энтес», [[Иран|Ирандын]] «Кейсон», «Ирдопаз» жол реконструкциялоочу фирмалары менен кызматташууда.

«Кыргызгидроатайынкурулуш» акционердик коому Камбарата, Ташкөмүр, Шамалдысай ГЭCтеринде жана Өзбекстан Республикасындагы Резаккамчик ашуусундагы тоннелге, ал эми «Гидромонтаж» акционердик коому Үчкоргон, Ташкөмүр, Камбарата, Атбашы ГЭCтеринде курулуш-монтаждоо иштерин аткарган. «Аэродромкурулуш» акционердик коому Бишкек—Ош автомобиль жолун реконструкциялоодо 3 млн сомдук иш бүткөргөн (1999). Рыноктук экономиканын шартына өтүүдө бир топ реформалык иштер жүргүзүлүп, натыйжада шаарда 4 кичи ишкана, 1 кооператив, 117 жеке ишкер, 2 менчик дүкөн, 11 жоопкерчилиги чектелген дүкөн ишке киргизилген. «Ротор» кичи ишканасы 1996-ж. түзүлгөн. Бөтөлкөлөрдүн оозун бекитүүчү капкактарды чыгарат. Анда 44 киши иштейт. Ичимдик чыгарган «Нурлан-Алко» жоопкерчилиги чектелген коомдо 17 киши иштейт (2001). 1999-жылга карата жогоруда аталган ө. ж. ишканалары 29132 млн сомдук продукция өндүргөн. 1999-ж. 1-апрелде Бишкек—Ош автомобиль жолунун боюнда «[[Кыргызтелеком]]» акционердик коомунун шаар жана эл аралык кварцтык телефон байланыш пункту, 2000-ж. 105 орундуу базар пайдаланууга берилген. Кара-Көл шаары Бишкек—Ош автомобиль жолунун боюнда жайгашкандыктан Кыргызстандын бардык аймактары менен байланышта. Автобус (Каракөл—[[Жалал-Абад]], Каракөл—Токтогул, Каракөл—Өзгөрүш) үзгүлтүксүз каттайт.

2000/01-окуу жылында шаарда 6 орто, 2 негизги мектеп, музыкалдык мектеп, балдардын чыгармачыл үйү, 2 китепкана, 3 бала бакча, спорт мектеби, ошондой эле Жалал-Абад мамлекеттик университетинин Кара-Көл инженердик факультети (1962-ж. Бишкектеги политехникалык институтунун даярдоо бөлүмү катары ачылып, 1963-жылдан тех. факультети уюшулган).

Кесиптик-техникалык окуу жайы, «Кайыңды» эс алуу лагери (жылына 600—800 бала эс алат), «Энергетик» спорт комплекси (200 орундуу, күрөш, [[каратэ]], [[футбол]] ж.б. спорттун түрлөрү менен машыгышат) иштейт, ошондой эле маданият үйү да бар. Кара-Көл шаардык борборлоштурулган ооруканасында 398 киши эмгектенет (а. и. 86 врач, 137 мед. орто билимдүү адистер), андан сырткары 4 үй-бүлөлүк дарыгерлер тобу, 2 фельдшер-акушердик пункт, төрөт үйү бар.

== Булактар==

[[Категория:Кыргызстандын шаарчалары‎]]
[[Категория:Жалал-Абад облусу]]</text>
      <sha1>r5vqvob94zixhyvoqcxghnfsv3hug88</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Валентина Терешкова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22224</id>
    <revision>
      <id>648640</id>
      <parentid>557826</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T18:47:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648640</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10850" sha1="mpfv8plwpve6zom6l0ay6uwj9pnaix8" xml:space="preserve">[[Файл:Bundesarchiv Bild 183-B1019-0001-051, Fußballspiel DDR-Ungarn, Ehrengäste Tereschkowa, Gagarin.jpg|thumb|Валентина Терешкова менен [[Юрий Гагарин]] ГДР-Венгрия футбол таймашын көрүү үчүн келгенде шаңдуу кабыл алынышты. 1963-жыл.]]
''' Валентина Владимировна Терешкова''' ({{тил|ru|Валенти́на Влади́мировна Терешко́ва}}, 1937-жылы 6-мартта туулган) ― советтик туңгуч [[космонавт]] айым, учкуч, генерал-майор, коомдук ишмер. Советтер Союзунун Баатыры.

== Кыскача өмүр таржымакалы  ==
[[Файл:RIAN archive 612748 Valentina Tereshkova.jpg|thumb|Валентина Терешкова, 1969.]]

Валентина Терешкова 1937-жылы 6-мартта Орусиянын Ярослав облусуна караштуу Большое Масленниково кыштагында келгин белорустун үй-бүлөсүндө туулган. 

Атасы Владимир Аксёнович Могилев облусунун Белиныч районуна караштуу Выйлово кыштагынан болот. Ал совет-финн согушунда курман болгон. Бала чагында Валентина белорусча сүйлөгөн.

1959-жылдан Ярославлда парашют спорту менен алектенет. Ошол эле учурда текстил ишканасында жумушчу болуп иштейт.

1955-60-жылдары Ярославл жеңил өнөр жай техникумунда сырттан окуйт.

1962-жылы 12-мартта космонавттыкка талапкер болуп катталат. 

1963-жылы 16-июнда Терешкова &quot;Восток-6&quot; кемеси менен космоско аттанып, анын учуу мөөнөтү үч күн-түнгө созулду.

Ошол эле күндөрү космосто Валерий Федорович Ьыковский &quot;Восток-5&quot; кемеси менен космостук орбитада учуп жүрдү. 

Терешкованын шартуу ысымы &quot;Чайка&quot; (&quot;Акчардак&quot;) болгон. Ал 48 жолу Жерди айланып чыккан.

Терешкованы жерге түшүргөн жабдык (аппарат) Орусиянын Алтай аймагындагы Баев районуна аман-эсен конгон.

== Үй-бүлөсү==
[[Файл:RIAN archive 611957 Valentina Tereshkova and Andrian Nikolaev.jpg|thumb|&lt;small&gt;Валентина Терешкова менен Андриян Николаевдин үйлөнүү үлпөтү. Москва, 3-ноябр, 1963-жыл&lt;/small&gt;]]

Оболу Валентина Терешкова космонавт Андриян Николаев менен баш кошкон (1963-жылдын 3-ноябры). 

Үлпөткө Н.С.Хрущёв да келген.

1964-жылы 8-июнда Валентина менен Андриян Елена аттуу кыздуу болушкан. 

1982-жылы эки космонавт расмий түрдө ажырашкан. 

Андан соң В.Терешкова медицина кызматынын генерал-майору Юлий Георгиевич Шапошников (1931—1999)менен баш кошкон. 

Неберелери — Алексей Игоревич Майоров (1996) жана Андрей Андреевич Родионов (2004).

== Коомдук активдүүлүк ==
2011-жылы Ярославль облустук тизмеси боюнча &quot;Бирдиктүү Орусия&quot; партиясынан Орусиянын Мамлекеттик Думасына депутат болуп шайланган. Терешкова Елена Мизулина, Ирина Яровая жана Андрей Скоч &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/tags/persons/skoch-andrey/|title=https://lenta.ru/tags/persons/skoch-andrey/|access-date=https://lenta.ru/tags/persons/skoch-andrey/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Андрей Скоч: «Если хочешь быть счастливым — обязательно будь добрым»|url=https://www.business-vector.info/andrej-skoch-esli-hochesh-136683/|website=www.business-vector.info|date=2022-02-01|access-date=2023-06-27|language=ru-RU|last=Бизнес-вектор}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pg21.ru/page66932|title=https://pg21.ru/page66932|access-date=https://pg21.ru/page66932}}&lt;/ref&gt; менен бирге христиандык баалуулуктарды коргоо боюнча фракциялар аралык депутаттык топтун мүчөсү; бул кызматта ал Орусиянын Конституциясына өзгөртүүлөрдү киргизүүнү колдоду, ага ылайык, &quot;Православие Россиянын улуттук жана маданий өзгөчөлүгүнүн негизи болуп саналат&quot;. 2011-жылдын 21-декабрынан тартып Мамлекеттик Думанын Федералдык түзүлүш жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу боюнча комитетинин төрагасынын орун басары.

=== Сыйлыктары. Наамдары ===
* Советтер Союзунун Баатыры (1963).
* К. Э. Циолковский атындагы алтын медал (СССР ИАсы)

=== Эмгегинин бааланышы ===
Терешковага &quot;ХХ кылымдагы чыгаан аял&quot; наамы берилген.

Терешкованын ысымы менен:
* Айдагы кратер аталган;
* &quot;Чайка&quot; деп бир чакан астероид аталган;
* [[Орусия]]да, [[Казакстан]]да ж.б. көчөлөр аталган;
* Ярославл облусунда бир музей жана Ярославл шаарында планетарий аталган.

==== Фильмдер ====
* «[[Наша Ярославна]]», даректүү тасма, ЦСДФ, [[1963 год]]. Режиссёру — В. Катанян.
* «[[Чехословакия «Чайканы» тосуп алууда]]» — СССР, [[Центрнаучфильм]], 1963.
* «[[Чайка Эркиндик аралында]]» — СССР, Центрнаучфильм, 1963.
* «[[Валентина Терешкова. Звезда космического счастья]]», даректүү тасма, [[2012-жыл]], «Останкино» сыналгы компаниясы. Режиссёру — Надежда Суслова.

==== Музыка ====

* Терешковага арналып абдан көп обондуу ыр чыгарылган:

Голландиялык &quot;Stone Oak Kosmonaut&quot; тобунун «Cosmonaut № 6 (Valentina Tereshkova)» ыры, [[София Ротару]] ырдаган «Валентина» ыры (модаван тилинде, 1968-жыл), ж.б.

==== Почтоо маркалары ====

* Дүйнөнүн ар кыл мамлекеттеринин почтоо маркалары Терешковага арналган:

&lt;center&gt;&lt;gallery perrow=&quot;4&quot; widths=180 heights=180&gt;
Файл:The Soviet Union 1963 CPA 2890 stamp (Second 'Team' Manned Space Flight. Portrait of Valentina Tereshkova).jpg|&lt;small&gt;Почтовая марка [[СССР]] работы [[Лесегри]],&lt;br /&gt;[[1963 год]]&lt;/small&gt;
Файл:The Soviet Union 1963 CPA 2886 stamp (Second 'Team' Manned Space Flight. Valentina Tereshkova and the 'Vostok 6' spacecraft).jpg|&lt;small&gt;Почтовая марка СССР,&lt;br /&gt;1963 год&lt;/small&gt;
Файл:The Soviet Union 1963 CPA 2888-2889 se-tenant horizontal pair (Second 'Team' Manned Space Flight. Bykovsky and Tereshkova in space helmets).jpg|&lt;small&gt;Сцепка почтовых марок СССР,&lt;br /&gt;1963 год&lt;/small&gt;
Файл:Rus Stamp GSS-Tereshkova_Russia.jpg|&lt;small&gt;Почтовая марка [[Россия|России]],&lt;br /&gt;[[2003 год]]&lt;/small&gt;
Файл:Stamps of Germany (DDR) 1963, MiNr 0993.jpg|&lt;small&gt;Почтовая марка [[ГДР]],&lt;br /&gt;1963 год&lt;/small&gt;
Файл:Stamps of Germany (DDR) 1963, MiNr 0994.jpg|&lt;small&gt;Почтовая марка ГДР, &lt;br /&gt; 1963 год&lt;/small&gt;
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Кыскача адабият ==
* Герои звёздных трасс: Сборник / Составитель Д. Мамлеев. М.: Известия, 1963. - 192 стр. 

== Интернеттеги шилтемелер  ==
* [http://militera.lib.ru/explo/chertok_be/16.html Ракеталар жана адамдар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121004064707/http://militera.lib.ru/explo/chertok_be/16.html |date=2012-10-04 }}
* [http://www.cosmoworld.ru/spaceencyclopedia/tereshkova/index.shtml?tereshkova.html Биография] в энциклопедии «Космонавтика»
* [http://www.peoples.ru/military/cosmos/tereshkova/ Биография] на peoples.ru
* [http://www.africana.ru/obschestva/RAMS/Tereshkova.htm Валентина Терешкова, президент РАМС] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080206185944/http://www.africana.ru/obschestva/RAMS/Tereshkova.htm |date=2008-02-06 }}
* [https://web.archive.org/web/20090318121623/http://www.izvestia.ru/news/news128392/ Терешкова: по просьбе Королёва я не один десяток лет хранила эту тайну]
* [http://www.astronaut.ru/bookcase/article/article111.htm?reload_coolmenus Королёв обещал, что мы все полетим в космос]
* [http://www.angelina-tihonova.ru/category/valentina_tereshkova/ Валентина Терешкова. Улица Восьмого марта] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120603164429/http://angelina-tihonova.ru/category/valentina_tereshkova/ |date=2012-06-03 }} Воспоминания Валентины Терешковой о военном детстве
* [http://www.duma.gov.ru/structure/deputies/131193/ Профиль на сайте Государственной Думы]
* [http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/966992.stm Cosmonaut is Woman of the Century]

[[Категория:Космонавттар]]
[[Категория:Космонавт аялдар]]
[[Категория:СССР]]
[[Категория:Коомдук ишмерлер]]
[[Категория:Туулгандар 1937-жылы]]
[[Категория:Учкуч аялдар]]</text>
      <sha1>mpfv8plwpve6zom6l0ay6uwj9pnaix8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Долбоор:Археология</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28691</id>
    <revision>
      <id>648661</id>
      <parentid>561719</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T03:54:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11408" sha1="rwn0wuocj53c9nuihig5ilncb6itw85" xml:space="preserve">{{Index box}}
{| style=&quot;border-collapse:collapse; background:LightYellow; width:100%; border:2;&quot;
|-
| style=&quot;vertical-align:middle; border:0;&quot; | [[Файл:GNM - Hallstatt Grab.jpg|150px|left]]
| style=&quot;width:100%; vertical-align:middle; font-family:arial; font-color:DarkRed; text-align:center;&quot; |&lt;div style=&quot;font-size:200%; line-height:1.20em;&quot;&gt;Долбоор «Археология»&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div style=&quot;font-size:130%; font-color:Black; line-height:1.20em;&quot;&gt;[[Долбоор:Археология|«Археология» долбоору]] археология боюнча макалаларды түзүүчү жана жакшыртуучу катышуучулардын аракеттерин айкалыштыруу үчүн, алардын кооздоосу жана мазмуну боюнча макулдашууларды иштеп чыгуу үчүн түзүлгөн. Эгер долбоорго жардам бергиңиз келсе, [[Долбоор:Археология/Долбоор катышуучулары|катышуучулардын]] катарына катталыңыз. Андан тышкары, сиз [[Долбоор талкуусу:Археология|долбоор боюнча талкууга]] катышсаңыз болот, же керектүү макалалардан бирди жазып же [[Портал:Археология|«Археология»]] порталын өнүктүрүгө катыша аласыз.&lt;/div&gt;
| style=&quot;vertical-align:middle; border:0;&quot; | [[Файл:GNM - Hallstatt Wagen.jpg|140px|right]]
|}
{{Портал:Археология/Таб|Долбоор:Археология}}


&lt;div style=&quot;border:4px solid #000000;background-color:#FF0000;padding-right:1em;padding-top:0.5em;padding-bottom:0.5em;&quot;&gt;
&lt;center&gt;'''Сураныч! Адегенде [[Долбоор:Археология/Археологияга тиешелүү макалалардын структурасы|археологияга тиешелүү макалалардын структурасы]] менен таанышып алыңыз.'''&lt;/center&gt;
&lt;/div&gt;


__NOTOC__
{| border=0  width=100% cellspacing=0 cellpadding=15 style=&quot;border: 0px solid #aaa; background: #FFF0C0;&quot;

|-
|colspan=2 align=center style=&quot;background: #E6C279; font-size: 170%; font-weight: bold; padding-top: .3em; padding-bottom: .3em;&quot;| [[Файл:Nuvola apps ktip.png|20px]] Долбоордун жаңылыктары
|-
|colspan=2 style=&quot;padding-bottom: 1em; border-bottom: 10px solid #ffffff;&quot; |
&lt;div style=&quot;text-align:right&quot;&gt;''[[Долбоор:Археология/Жаңылыктар/Архив|Архив]]''&lt;/div&gt;

== Кыргызстан археологиясы тууралуу маалымат топтоштурулууда. Жардамыңыздар керек. Кандайдыр бир кеңеш, сунуштарыңыздар болсо талкуу бетине жазыңыздар ==
|-
|colspan=2 align=center style=&quot;background: #E6C279; font-size: 170%; font-weight: bold; padding-top: .3em; padding-bottom: .3em;&quot;| [[Файл:Nuvola_apps_kfind.png|20px]] Археология боюнча сайттар
|-
|colspan=2 style=&quot;padding-bottom: 1em; border-bottom: 10px solid #f8fcff;&quot; |

== Сунуш этилген сайттар ==
=== Кыргыз сайттары ===
=== Башка сайттар ===
* [http://archaeology.kiev.ua/ Археология в Интернет]
* [http://www.archaeology.ru/ Археология.РУ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120301003019/http://www.archaeology.ru/EREMENKO/about.html |date=2012-03-01 }}
* [http://archeologia.ru/ Археология России] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121106082352/http://www.archeologia.ru/ |date=2012-11-06 }}
* [http://bronza-lib.narod.ru/ Web - библиотека BRONZA - LIB]
* [http://www.arheolog-ck.ru/ Археологія Середньої Наддніпрянщини (Археология Среднего Поднепровья)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121015111700/http://www.arheolog-ck.ru/ |date=2012-10-15 }}
* [http://gramoty.ru/ Древнерусские берестяные грамоты]
* [http://3darchaeology.3dn.ru/ Археология 3D]
* [http://alabin.ru/alabina/science/biblioteka/arh_sam_pol/ Археология Поволжья и Приуралья] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160311060256/http://alabin.ru/alabina/science/biblioteka/arh_sam_pol |date=2016-03-11 }}
* [http://www.sgu.ru/faculties/historical/sc.publication/arh Археология Восточно-Европейской степи № 4, 5, 6] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110813091354/http://www.sgu.ru/faculties/historical/sc.publication/arh |date=2011-08-13 }}
|- valign=top
|width=100% style=&quot;border-right: 10px solid #f8fcff; border-bottom: 10px solid #f8fcff;&quot;|

== ''Макала түзүү жана кээ бир макалаларды аягына чыгаруу үчүн жумуштар'' ==
=== Археологиялык маданияттар ===

* [[Ямдык маданият]]&lt;br /&gt;
* [[Пазырык маданияты]]&lt;br /&gt;
* [[Шоробашат маданияты]]&lt;br /&gt;
* [[Усун маданияты]]&lt;br /&gt;
* [[Гиссар маданияты]]&lt;br /&gt;
* [[Чуст маданияты]]&lt;br /&gt;
* [[Афанасьев маданияты]]&lt;br /&gt;
* [[Андронов маданияты]]&lt;br /&gt;


=== Археологиялык объекттер ===

* [[Аркаим]]&lt;br /&gt;

=== Археологиялык терминология ===

&lt;div style=&quot;height:200px; width:600px; overflow:auto; padding:3px; text-align:left; border:solid 1px; background:#fff5d1&quot; title=&quot;braglist - zum scroll&quot;;&gt;
* [[Палеолит]]
** [[Эрте палеолит]] → [[Олдувай (эпоха)]], [[Ашель (эпоха)]]
** [[Орто палеолит]] → [[Мустье (эпоха)]]
** [[Кечки палеолит]]
** [[Соңку палеолит]]
* [[Мезолит]]
* [[Неолит]]
* [[Энеолит]]
* [[Коло доору]]
** [[Эрте коло доору]]
** [[Орто коло доору]]
** [[Кечки коло доору]]
** [[Соңку коло доору]]
* [[Эрте темир доору]]

* [[Археологиялык зачистка]]
* [[Археологиялык чалгын]]
* [[Археологиялык казуулар]]
* [[Археологиялык реставрация]]
* [[Археологиялык шурфовка]]

&lt;/div&gt;

=== Археологиянын теориясы ===
=== Археолог инсандар ===

&lt;div style=&quot;height:200px; width:600px; overflow:auto; padding:3px; text-align:left; border:solid 1px; background:#fff5d1&quot; title=&quot;braglist - zum scroll&quot;;&gt;
'''Коло доорунун изилдөөчүлөрү!!!'''

&lt;/div&gt;

=== Археологиялык адабият ===

&lt;div style=&quot;height:200px; width:600px; overflow:auto; padding:3px; text-align:left; border:solid 1px; background:#fff5d1&quot; title=&quot;braglist - zum scroll&quot;;&gt;
* [[Россиянын археологиялык картасы]] ''проекту нужен графист!!!''
* [[Кыргызстандын археологиялык картасы]]
* [[Археологиялык ачылыштар]] (жылдык) &lt;ref&gt;[http://www.archaeolog.ru/?id=24 Издания / Археологические открытия]&lt;/ref&gt;
* [[Археологія]] &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Журнал «Археологія» |url=http://www.iananu.kiev.ua/archaeology/index.html |accessdate=2012-10-24 |archivedate=2012-01-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120106152759/http://www.iananu.kiev.ua/archaeology/index.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.nbuv.gov.ua/portal/soc_gum/archeology/index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121128023801/http://www.nbuv.gov.ua/portal/soc_gum/archeology/index.html |date=2012-11-28 }} Журнал «Археологія» на сайте [[НБУВ]]]&lt;/ref&gt;
* [[Археология СССР (20 томов)]] (издание не завершено) &lt;ref&gt;[http://dic.academic.ru/dic.nsf/bse/65372/%D0%90%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F Археология СССР в БСЭ]&lt;/ref&gt;
* [[Краткие сообщения Института археологии]] (КСИА) &lt;ref&gt;[http://www.archaeolog.ru/?id=23 Издания / Краткие сообщения ИА РАН]&lt;/ref&gt;
** [[Краткие сообщения Института истории материальной культуры]] (КСИИМК)
* [[Материалы и исследования по археологии СССР]] (МИА) &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Каталог МИА |url=http://annals.xlegio.ru/sbo/contens/mia.htm |access-date=2012-10-24 |archive-date=2012-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118042814/http://annals.xlegio.ru/sbo/contens/mia.htm |dead-url=yes |accessdate=2012-10-24 |archivedate=2012-01-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120118042814/http://annals.xlegio.ru/sbo/contens/mia.htm }}&lt;/ref&gt;
* [[Российская археология]] (журнал)
** [[Советская археология]] — перенаправление &lt;ref&gt;[http://archaeolog.ru/?id=22 Издания / Российская археология]&lt;/ref&gt;
* [[Свод археологических источников]] (САИ) &lt;ref&gt;http://www.archaeolog.ru/index.php?id=92 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105061253/http://www.archaeolog.ru/index.php?id=92 |date=2013-11-05 }} / Свод археологических источников&lt;/ref&gt;
&lt;/div&gt;

=== Башкалары ===

== ''Которуу үчүн'' ==
=== Археологиялык маданият ===
* [[:pl:Kultura łużycka]] — [[Лужиц маданияты]]
=== Археологиялык эстеликтер ===
=== Археологиялык терминология ===

=== Археологиянын теориясы ===
=== Археолог инсандар ===
=== Башкалар ===

== ''Керектүү сүрөттөр'' ==
=== Археолог инсандар===
=== Археологиялык объекттер ===
=== Башкалар ===
== ''Жасап бүтүрүү үчүн калыптар'' ==
* {{tl|Балкан неолити}}
* {{tl|Евразиянын коло доору}}
* {{tl|Римдиктерге чейинки Италия}}
* {{tl|Таш доору}}
* {{tl|Мегалитические сооружения Европы}}
* {{tl|Палеолит}}
* {{tl|Доисторическая Азия}}
* {{tl|Доисторическая Африка}}
* {{tl|Доисторическая Европа}}
* {{tl|Темир доорундагы фин-угор маданияттары}}

== Эскертүү ==
{{Булактар}}

[[Категория:Уикипедия:Долбоорлор:Илим|Археология]]

[[de:Wikipedia:WikiProjekt Vor- und Frühgeschichte]]
[[en:Wikipedia:WikiProject Archaeology]]
[[fr:Projet:Archéologie]]
[[it:Progetto:Archeologia]]
[[mk:Википедија:Проект:Археомак 2.0]]
[[pl:Wikiprojekt:Archeologia]]
[[ro:Wikipedia:WikiProiect Arheologie]]
[[ru:Проект:Археология]]
[[sr:Википедија:Википројекат Археологија]]
[[sv:Wikipedia:Projekt arkeologi]]</text>
      <sha1>rwn0wuocj53c9nuihig5ilncb6itw85</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Григорий Перельман</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32925</id>
    <revision>
      <id>648651</id>
      <parentid>445399</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T00:28:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20793" sha1="rdpjvxr8gl6e8mpjqrqk029c9pr6i5t" xml:space="preserve">{{Илимпоз
 |Ысымы                    = 
 |Расмий ысымы             = Перельман, Григорий Яковлевич
 |Сүрөт                    = Perelman, Grigori (1966).jpg
 |Туурасы                  = 250px
 |Сүрөттүн аталышы         = Г. Я. Перельман (1993-ж.)
 |Туулган жылы             = [[1966|1966-жыл]] 13-[[июнь]]
 |Туулган жери             = [[Ленинград]]
 |Каза болгон жылы         = 
 |Каза болгон жери         = 
 |Жарандыгы                = {{СССР желеги}} [[СССР]]{{Орусия желеги}} [[Орусия]]
 |Илимий чөйрөсү           = [[Математика]]
 |Иштеген жери             = 
 |Илимий даражасы          = 
 |Илимий наамы             = 
 |Альма-матер              = [[Ленинград Мамлекеттик Университети]]
 |Илимий жетекчиси         = академик [[Александров, Александр Данилович|А. Д. Александров]]
 |Белгилүү окуучулары      = 
 |Белгилүү болгондугу      = 
 |Сыйлыктары               = [[Файл:FieldsMedalFront.jpg |{{{1|50px}}}|border|Филдстин медалы ]] 2006-жыл
 |Кол тамгасы              = 
 |Кол тамгасынын туурасы   = 
 |Сайты                    = 
 }}
'''Григорий Яковлевич Перельман''' (13-июнь 1966 ж. т, [[Санкт-Петербург|Ленинград]], [[Кеңештер Бирлиги|СССР]]) — Бир кылымга жакын убакыт бою чечилбей келген [[Пуанкаре гипотезасысын]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://www.claymath.org/millennium-problems/poincar%C3%A9-conjecture |accessdate=2023-02-25 |archivedate=2023-02-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230225063150/https://www.claymath.org/millennium-problems/poincar%C3%A9-conjecture }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.science.org/doi/full/10.1126/science.314.5807.1848&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.gazeta.ru/science/2006/08/17_a_738296.shtml&lt;/ref&gt; ([[:ru:Гипотеза_Пуанкаре|ru]]) далилдеген орус математиги. Азыр болсо Пуанкаре гипотезасы [[Математика|математикадагы]] [[миң жылдык жети маселенин]] ([[:ru:Задачи_тысячелетия|ru]]) ичинен жалгыз гана чечилгени болуп эсептелет.

== Өмүр баяны ==
Григорий Перельман 1966-жылы 13-июнда [[Санкт-Петербург|Ленинградда]] [[Жөөттөр|жөөттөрдүн]] үй-бүлөсүндө туулган. Анын атасы Яков Наумович Перельман&lt;ref&gt;https://www.mk.ru/editions/daily/article/2006/08/24/178589-zanimatelnyiy-perelman.html&lt;/ref&gt; инженер-электрик болуп эмгектенген, 1993-жылы [[Израиль|Израилге]]&lt;ref&gt;http://www.lenta.ru/lib/14160587/&lt;/ref&gt; эмиграцияга кеткен. Апасы Любовь Лейбовна Штейнгольц [[Санкт-Петербург|Санкт-Петербургда]] калып, [[кесиптик лицейде]]&lt;ref&gt;https://www.newyorker.com/magazine/2006/08/28/manifold-destiny&lt;/ref&gt; математика мугалими болуп иштеген. Григорий Перелмандын кичүү карындашы Елена бар, ал дагы математик, Санкт-Петербург университетинин бүтүрүүчүсү (1998), 2003-жылы Реховот шаарындагы Вейцман институтунда [[Диссертация|диссертациясын]] (PhD) жактаган; 2007-жылдан бери [[Стокгольм|Стокгольмдо]] [[программист]] болуп иштеп келет.

Григорий 8-класска чейин Ленинграддын чет жакасындагы №282 мектебинде окуган; мыкты окуу көрсөткүчтөрүнөн тышкары, ал чынчылдыгы жана принциптерди кармангандыгы&lt;ref&gt;https://www.spb.kp.ru/daily/26989/4049781/&lt;/ref&gt; менен өзгөчөлөнчү. Ата-энеси аны математикага болгон кызыгуусун артырышкан, апасы болсо аны [[классикалык музыка]] менен тааныштырган (Григорий апасы сыяктуу эле скрипкада ойнойт). 8-классты аяктагандан кийин [[239-Физика-математика мектебине]] ([[:ru:239_школа|ru]])которулуп, окуусун уланткан. Григорий жаңы мектептин катардагы мектептерге салыштырмалуу өтө жогорку талаптарына карабастан, үлгүлүү окуучусу&lt;ref&gt;https://librabook.info/bookread/36504-oleg-arsenov-grigorii-perelman-i-gipoteza-puankare/page-17&lt;/ref&gt; болгон. Мектепти бүткөндө дене-тарбия нормативдерин гана тапшыра албаган себебинен [[Мектеп алтын медалы|алтын медал]] албай калган. Мектепте окуп жүргөндө [[шахмат]] жана [[Стол теннис|стол тенниси]] менен алектенген&lt;ref&gt;https://aif.ru/society/people/38757&lt;/ref&gt;.

5-класстан баштап Перельман [[Сергей Рукшиндин]] ([[:ru:Рукшин,_Сергей_Евгеньевич|ru]]) жетекчилиги астында Пионерлер имаратындагы математикалык борбордо мектептен тышкаркы убакта окуган. Сергей Рукшиндин окуучулары математика боюнча олимпиадаларда көптөгөн сыйлыктарга ээ болгон. 1982-жылы советтик мектеп окуучуларынын командасынын курамында [[Будапешт|Будапештте]] өткөн [[Эл аралык математикалык олимпиадада]] ([[:ru:Международная_математическая_олимпиада|ru]]) бардык маселелерди кемчиликсиз чечкени үчүн максималдуу мүмкүн болгон баллды алып, Перельман алтын медаль менен сыйланган&lt;ref&gt;http://www.imo-official.org/participant_r.aspx?id=10481&lt;/ref&gt;.

Ошол эле 1982-жылы [[Ленинград мамлекеттик университетинин]] (ЛГУ) ([[:ru:СПбГУ|ru]]) [[математика-механика факультетине]] ([[:ru:Математико-механический_факультет_Санкт-Петербургского_государственного_университета|ru]]) кабыл алынган. [[Мажарстан|Венгрияда]] өткөн олимпиададагы жеңишке байланыштуу ал [[Экзамен|экзаменсиз]] кабыл алынган, бул аны ошол кездеги мүмкүн болгон улутуна карап басмырлоодон коргогон. Университеттин бардык жылдарында Перельман «эң жакшыга» гана окуган, факультеттин, шаардык жана бүткүл союздук студенттердин математикалык олимпиадаларында жеңүүчү болгон. Ийгиликтери үчүн жогорулатылган [[Лениндик стипендия]] ([[:ru:Ленинская_стипендия|ru]]) алган.

1987-жылы Ленинград мамлекеттик университетин артыкчылык диплому менен аяктагандан кийин&lt;ref&gt;https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Perelman/&lt;/ref&gt;, [[Аспирантура|аспирантурага]](илимий жетекчиси – [[А.Д. Александров]] ([[:ru:Александров,_Александр_Данилович|ru]])) [[СССР Илимдер академиясынын]] В.А. Стеклов атындагы математика институтунун Ленинграддагы бөлүмүнө(ЛОМИ - 1992-жылга чейин; андан кийин - ПОМИ) тапшырган. 1990-жылы «Евклиддик мейкиндиктердеги ээр беттери» деген темада кандидаттык диссертациясын&lt;ref&gt;http://search.rsl.ru/ru/record/01000113617&lt;/ref&gt; коргогондон кийин институтта улук илимий кызматкер катары калган.

1990-жылдардын башында ал [[Америка Кошмо Штаттары|Америка Кошмо Штаттарына]] келип, ар кандай университеттерде эмгектенген(Курант математикалык илимдер институту, Стони Бруктагы Нью-Йорк мамлекеттик университети жана Берклидеги Калифорния университети)&lt;ref&gt;https://tass.ru/encyclopedia/person/perelman-grigoriy-yakovlevich&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.nature.com/articles/427388a&lt;/ref&gt;. Ал кесиптештерин аскетизми жана күнүмдүк көйгөйлөргө көңүл бурбагандыгы менен таң калтырчу. Перелман бир нече америкалык университеттердин университтетте калып иштөө сунуштарын четке кагып 1995-жылы (айрым булактар ​​боюнча 1996-жылы&lt;ref&gt;http://news.bbc.co.uk/hi/russian/russia/newsid_5273000/5273680.stm&lt;/ref&gt;) Санкт-Петербургга кайтып&lt;ref&gt;https://tass.ru/encyclopedia/person/perelman-grigoriy-yakovlevich&lt;/ref&gt; келип, [[ПОМИдеги]] ([[:ru:Санкт-Петербургское_отделение_Математического_института_имени_В._А._Стеклова_РАН|ru]]) ишинен сырткары жалгыз өз алдынча Пуанкара гипотезасынын  үстүнөн иштеген&lt;ref&gt;https://www.nature.com/articles/427388a&lt;/ref&gt;.

2002-2003-жылдары ал Интернетте ([[arXiv.org сайтында]] ([[:ru:arXiv.org|ru]])) өзүнүн үч белгилүү макаласын [[Англис тили|англис тилинде]] жарыялаган, анда ал Пуанкаре [[Гипотеза|гипотезасын]] далилдөөнүн оригиналдуу ыкмасын кыскача  баяндаган:

* (англ. ''The entropy formula for the Ricci flow and its geometric applications'')&lt;ref&gt;http://www.arxiv.org/abs/math.DG/0211159&lt;/ref&gt;

* (англ. ''Ricci flow with surgery on three-manifolds'')&lt;ref&gt;http://www.arxiv.org/abs/math.DG/0303109&lt;/ref&gt;

* (англ. ''Finite extinction time for the solutions to the Ricci flow on certain three-manifolds'')&lt;ref&gt;http://www.arxiv.org/abs/math.DG/0307245&lt;/ref&gt;

Перелмандын Риччи агымынын энтропия формуласы жөнүндөгү биринчи макаласынын [[Интернет|интернетте]] пайда болушу илимий чөйрөлөрдө дароо эл аралык сенсацияны жаратты. 2003-жылы Григорий Перелман Американын бир катар университеттерине баруу чакырыгын кабыл алып, ал жерде Пуанкаре гипотезасын далилдөөсү тууралуу иши жөнүндө бир катар [[Доклад|докладдарды]] ([[:ru:Доклад|ru]]) жасаган. Америкада Перелман ал үчүн уюштурулган ачык [[Лекция|лекцияларда]], бир катар математиктер менен жеке жолугушууларда өзүнүн идеяларын жана ыкмаларын түшүндүрүүгө көп убакыт короткон. Ошол эле учурда, [[Журналист|журналисттер]] ачылыштын потенциалдуу маанисин түшүнүшкөн, бирок журналистердин [[Ажиотаж|ажиотажы]] Перельманды нааразы кылган&lt;ref&gt;https://www.nature.com/articles/427388a&lt;/ref&gt;. [[Орусия|Россияга]] кайтып келгенден кийин, ал [[электрондук почта]] аркылуу чет элдик кесиптештеринин көптөгөн суроолоруна жооп берип турган.

2004-2006-жылдары үч көз карандысыз математиктер тобу Перелмандын ишин текшерүү менен алектенишкен:

* Брюс Клейнер, Джон Лотт, [[Мичиган Университети|Мичиган университети]];

* Чжу Сипин, Сун Ят-сен университети, Цао Хуайдун, Лехай университети;

* Джон Морган, [[Колумбия Университети|Колумбия университети]], Тян Ганг, [[Массачусетс технологиялык институту|Массачусетс технологиялык институту.]]

Үч топ тең Пуанкаре божомолу толугу менен далилденген деген тыянакка келишти, бирок [[кытай]] математиктери Чжу Сипин жана Цао Хуайдун, мугалими Яу Шинтун менен бирге, Пуанкаре гипотезасынын “толук далилин”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://www.intlpress.com/AJM/p/2006/10_2/AJM-10-2-165-492.pdf |accessdate=2023-02-25 |archivedate=2012-05-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120514194949/http://www.intlpress.com/AJM/p/2006/10_2/AJM-10-2-165-492.pdf }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://mathforum.org/kb/message.jspa?messageID=4975694&lt;/ref&gt; таптык деп жар салып, [[плагиат]] кылууга аракет кылышкан. Кийинчерээк алар бул билдирүүдөн баш тартышкан.

2005-жылдын декабрында Перельман ПОМИдеги жетектөөчү илимий кызматкер кызматынан өз арызы менен кеткен жана ошол эле учурда дээрлик бардык кесиптештери менен байланышын үзгөн. Ал өзүнүн позициясын бириккен математикалык коомчулук менен макул эместиги жана алардын чечимдеринин адилетсиздиги менен түшүндүргөн.

2006-жылы америкалык &quot;[[The New Yorker]]&quot; ([[:ru:The_New_Yorker|ru]]) журналынын журналисттери [[Сильвия Назар]] ([[:ru:Назар,_Сильвия|ru]]) менен Дэвид Грубер Санкт-Петербургга учуп келип, Григорий Перелман менен жеке сүйлөшүүдөн кийин &quot;[[Ар түрдүү тагдыр]]&quot; ([[:ru:Многообразная_судьба|ru]]) деген чоң макаласын жарыялаган. Перелман маегинде математикалык коомчулук менен ажырашуунун себебин мындайча түшүндүрдү:&lt;blockquote&gt;Илимдеги этикалык стандартты бузгандар бөтөн болуп эсептелбейт... Мага окшогон адамдар - обочолонууда калып жатат. Албетте, көптөгөн анча-мынча чынчыл математиктер бар. Бирок алардын дээрлик бардыгы - конформисттер. Өзүлөрү чынчыл, бирок алар чынчыл эместерге чыдап келишет. Мен көзгө көрүнбөй жүргөнүмдө тандоом бар эле... Илимдеги ыпылас ыкмалар тууралуу жар салып жаңжал чыгаруу же үнүмдү чыгарбай үй итине кандай мамиле кылса, ошол сыяктуу мамилеге чыдоо. Эми мен көзгө көрүнүктүү болуп калгандан кийин, мындан ары унчукпай коё албайм. Мына ошол себептен мен кетишим керек болду.&lt;/blockquote&gt;2011-жылы сентябрда математик Россия илимдер академиясынын мүчөсү болуудан баш тарткандыгы белгилүү болду.

Азыр болсо апасы менен Санкт-Петербургдун [[Купчино]] ([[:ru:Купчино|ru]]) районунда жашайт. [[Массалык маалымат каражаттары|Массалык маалымат каражаттарында]] Григой [[Швеция|Швецияда]] 2014-жылдан бери жашайт экен деген маалымат тараган. Бирок кийинчерээк анын ал мамлекетке кез-кезде барып туураары маалым болгон.

== &lt;big&gt;Илимий эмгектери&lt;/big&gt; ==

* Юрий Дмитриевич Бураго жана Михаил Леонидович Громов менен бирге А.Д. Александровдун ийриликтери төмөндө чектелген мейкиндиктери боюнча эмгектердин автору.&lt;ref&gt;http://mi.mathnet.ru/umn4489{{Жеткиликсиз шилтеме|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* 1994-жылы дифференциалдык геометриядагы душа жөнүндө гипотезаны далилдеген.
* 2002-2003 жылдары Пуанкаре жана геометриялаштыруу гипотезаларын далилдеген.

== Негизги жетишкендиги ==

* 1991-жылы &quot;Александровдун ийгиликтери төмөндө чектелген мейкиндиктери&quot; аттуу эмгеги үчүн Санкт-Петербург математикалык коомунун &quot;Жаш математикке&quot; сыйлыгына татыктуу болгон.
* 1996-жылы Европа математикалык коомунун жаш математикетерине берилчү сыйлыгына татыган. Бирок Григорий сыйлыкты алуудан баш тарткан.&lt;ref&gt;http://trv-science.ru/2010/04/27/perelman-eto-zamknutaya-sfera-my-ne-mozhem-v-nego-zaglyanut/&lt;/ref&gt;
* 2006-жылы математикага кошкон чоң салымы үчүн математикада эң жогорку сыйлыктардын бири болгон [[Филдс медалы]] менен сыйланган. Бирок Григорий сыйлыкты алуудан баш тарткан.&lt;ref&gt;https://www.youtube.com/watch?v=45OirYxdArE&lt;/ref&gt;
* 2010-жылы март айында [[Клея математикалык институту]] ([[:ru:Математический_институт_Клэя|ru]]) жылдык жети маселенин бир болгон Пуанкаре гипиотезасын далилдегени үчүн бир миллион АКШ [[Доллар|доллары]] менен сыйлаган. Перельман бул жолу жагы сыйлыкты алуудан баш тарткан.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://www.claymath.org/poincare/index.html |accessdate=2023-02-25 |archivedate=2013-04-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130428112451/http://www.claymath.org/poincare/index.html }}&lt;/ref&gt;
== Интернеттеги шилтемелер ==
&lt;references /&gt;
[[Категория:Математиктер‎]]
[[Категория:Туулгандар 1966-жылы]]
[[Категория:Орусия]]</text>
      <sha1>rdpjvxr8gl6e8mpjqrqk029c9pr6i5t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Арал (Сузак району, Таш-Булак айыл аймагы)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40650</id>
    <revision>
      <id>648639</id>
      <parentid>569776</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T17:35:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirzoulugʻbek</username>
        <id>4632</id>
      </contributor>
      <origin>648639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4486" sha1="kptrj1ot3p70t3fy98cs2xbactk6ou3" xml:space="preserve">{{ОЖ
 |статусу                    = Айыл
 |кыргызча аталышы           = Арал
 |расмий аталышы             =
 |баш ийгени                 = 
 |сүрөт                      = Jalaldin Mirzakamalov Street 01.jpg
 |сүрөт ачыктамасы           =
 |өлкө                       = Кыргызстан
 |герб                       = 
 |желек                      = 
 |гербдин сүрөттөлүшү        = 
 |желектин сүрөттөлүшү       = 
 |гербдин туурасы            = 
 |желектин туурасы           = 
   |lat_dir = N|lat_deg= 40.948037 
   |lon_dir = E|lon_deg= 72.959144
  |CoordAddon                = type:city_region:KG
  |CoordScale                = 
 |өлкө картасынын өлчөмү  = 300
 |облус картасынын өлчөмү    = 
 |район картасынын өлчөмү    = 
 |облус түрү                 = 
 |облус                      = Жалал-Абад областы 
 |таблицадагы облус          = 
 |район түрү                 = 
 |район                      = Сузак району
 |таблицадагы район          = 
 |коомдун түрү               = Айыл аймагы
 |коом                       = Таш-Булак айыл аймагы
 |таблицадагы коом           = 
 |ички бөлүнүшү              = 
 |башчысынын түрү            = 
 |башчысы                    = 
 |негизделген күнү           = 
 |биринчи белгиленген        = 
 |мурунку аталышы            = 
 |статустун берилиши         = 
 |аймагы                     = 
 |бийиктиктин түрү           = 
 |ОЖ борборунун бийиктиги    = 
 |климаты                    = 
 |расмий тили                = 
 |расмий тили2               = 
  |калкы                     = 1712&lt;ref name=&quot;Этно2009.Джалал-Абад&quot;/&gt;
  |элди каттоо жылы          = 2009
  |жыштыгы                   = 
  |агломерация               = 
  |улуттук курамы            = 
  |диний курамы              = 
  |этнохороним               = 
 |убакыт аралыгы             = +6
 |DST                        = 
 |телефон коду               = 
 |почта индекси              = 
 |почта индекстери           = 
 |автоунаа коду              = 
 |идентификатордун түрү      = 
 |цифралык идентификатор     = 
 |Commons түрмөгүндө         = 
 |сайты                      = 
 |сайтынын тили              =
}}
'''Арал''' ({{lang-ru|Арал}}) — [[Кыргыз Республикасы|Кыргыз Республикасынын ]] [[Жалал-Абад облусу|Жалал-Абад облусунун]] [[Сузак району|Сузак районундагы]] айыл. [[Таш-Булак айыл аймагы|Таш-Булак айыл аймагынын]] курамына кирет.
== Калкы ==
Калкы — 1 712 киши.&lt;ref name=&quot;Этно2009.Джалал-Абад&quot;&gt;{{Cite web |title=Перепись населения Киргизии 2009. Джалал-Абадская область |url=http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%94%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB-%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |access-date=2011-08-10 |archive-date=2011-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810173253/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%94%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB-%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |dead-url=no |accessdate=2014-08-24 |archivedate=2011-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810173253/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%94%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB-%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf }}&lt;/ref&gt;

== Булактар ==
{{Булактар}}
{{Сузак районунун калкконуштары}}
[[Категория:Таш-Булак айыл аймагы]]
[[Категория:Айылдар]]</text>
      <sha1>kptrj1ot3p70t3fy98cs2xbactk6ou3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Борис Немцов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46367</id>
    <revision>
      <id>648635</id>
      <parentid>566361</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T16:45:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648635</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34735" sha1="4vy2l8ligwpz17gn27wq1p6428ebxn4" xml:space="preserve">[[Файл:Boris Nemtsov 2014.jpg|thumbnail|Борис Ефимович Немцов. 15.3.2013.]]

'''Борис Ефимович Немцов''' (Boris Nemtsov; 1959-жылдын 9-октябры, Сочи – 2015-жылдын 27-февралы, Москва) – [[Орусия|Орусиянын]] заманбап саясатчысы, мамлекеттик жана коомдук ишмери. Орусия Өкмөтүнүн төрагасынын биринчи орун басары (1997-98). Орусиянын Мамлекеттик думасынын депутаты (1999-2003). Ярослав облустук Думасынын 6-чакырыктагы курамынын депутаты (2013).  “Орусиянын Республикалык партиясы – Элдик эркиндик партиясы” («Республиканская партия России — Партия народной свободы, РПР-ПАРНАС») аттуу партиянын теңтөрагасы, физик-окумуштуу, физика илимдеринин кандидаты. Киши колдуу өлгөн.

== Кыскача өмүр таржымакалы ==
Борис Ефимович Немцов 1959-жылдын 9-октябрында (тогуздун айынын 9унда) [[Орусия|Орусиянын]] Сочи шаарында туулган. Атасы – Ефим Давыдович Немцов (1928-1988) курулуш тармагын жетектеген. Энеси Дина Яковлевна Эйдман (1928-жылы туулган) – Орусиянын эмгек сиңирген дарыгери. 

Атасынын, чоң атасы Давыд Израилевичтин (1883-1962) жана чоң энеси Анна Борисовна Немцованын (1899—1980) сөөктөрү Востряков жөөт көрүстөнүндө жерге берилген. 

Борис Немцов мурдагы Горький (азыркы Нижний Новгород) шаарында орто мектепти 1976-жылы алтын медаль менен аяктаган. 

1976-жылы Н.И.Лобачевский атындагы Горький мамлекеттик университетинин (азыркы Нижний Новгород мамлекеттик университетинин) радиофизика факультетине тапшырган. Мында анын таякеси Вилен Яковлевич Эйдман дарс окучу. 

Ар кыл илимий мекемелерде иштеген. Плазма, акустика жана гидродинамика физикасы боюнча 60тан ашуун эмгек жазган. 

1985-жылы [[Диссертация|диссертациясын]] коргоп, физика-математика илимдеринин кандидаты даражасына ээ болгон. (Темасы: “Кыймылдагы булактардын нурлануу менен өз ара карым-катнашынын когеренттүү натыйжалары” - «Когерентные эффекты взаимодействия движущихся источников с излучением»).

Б.Немцовдун ойлоп табууларынын жана ачылыштарынын арасында акустикалык лазер жана космос кемесинде колдонулчу антеннанын кээ бир жакшыртылган параметрлери, ж.б. бар.

Академик Виталий Лазаревич Гинзбург өзүнүн 1997-жылкы эскерүүсүндө Немцовду өтө таланттуу [[физик]] катары жогору баалап, өзүнүн эки аспирантынын (Эйдман, Денисов) орток аспиранты болгонун айтканы бар. 

1990-жылы март айында Горький улуттук-аймактык чөлкөмү боюнча РСФСРдин эл депутаты болуп шайланган. Реформачыл блоктун мүчөсү болгон. 

1991-жылы президенттикке талапкер [[Ельцин, Борис Николаевич|Борис Ельциндин]] Нижегород облусу боюнча ишенимдүү өкүлү болгон. 

Ал эми 1991-жылдын 27-августунан 1994-жылдын 18-апрелине чейин Б. Немцов Орусиянын президенти Борис Ельциндин Нижегород облусундагы толук ыйгарымдуу өкүлү болгон. (Орусия президенти 18.04.1994 кол койгон № 793 жардык). 

1991-жылы 30-ноябрда РСФСР президентинин жардыгына ылайык Б.Немцов Горький облусунун акими болуп дайындалган. (Облус 1992-жылдын 16-майынан тартып Нижегород облусу болуп аталып калган). 

1993-жылы Б.Немцов Орусиянын Федерациялык кеңешине депутат болуп шайланган. 

1995-жылы декабрда (бештин айында) Нижегород облусунун губернатору кызматы үчүн шайлоодо реформатор атыккан Б.Немцов жеңишке жетишкен (добуштардын 58,9 пайызын алган). 

Жалпысынан, 1991-97-жылдары Нижегород облусун жетектеп турган чагында Б.Немцов бир катар программаларды ийгиликтүү жүзөгө ашырган. Маселен, Нижний Новгороддогу “Стригино” аба майданы эл аралык макам алган, Нижегород жармаңкеси кайра иштей баштаган. Ал массалык маалымат каражаттарына ачык жетекчи болгон. 

Би-Би-Синин кабарчысы Данила Гальперович Б.Немцов башкарып турган учурдагы Нижегород облусун “журналисттер үчүн бейиш” катары баалап, цензуралык чектөөлөр болбогондугун баса белгилеген жери бар. «АиФ-НН» басылмасынын баш редактору Наталия Лисицына да бул аймакты “эч коркпогон журналисттердин журту” катары баалаган. 

=== Орусия Өкмөтүндөгү ишмердиги ===

1997-жылдын 17-мартында Б.Немцов Орусия Федерациясынын Өкмөтүнүн төрагасынын биринчи орун басары болуп дайындалган. (Орусия Федерациясынын Президенти 17.03.1997 кол койгон N 250 жардык). 

1997-жылдын 24-апрелинен 20-ноябрына чейин Б.Немцов бир эле учурда Орусиянын отун жана кубат министрлигинин министри кызматын да аркалаган. 

1997-жылдын 22-майынан 1998-жылдын 1-октябрына чейин Б.Немцов Орусия Федерациясынын Коопсуздук кеңешине да мүчө болгон. 

Б.Немцовдун отун-кубат тармагын жетектеген учурун сынга алгандар да арбын. Академик Владимир Елиферьевич Накоряков, маселен, Немцову жана ал кызматтан кызматка көтөргөн Борис Бревновду сынга алып, алар сыяктуу “дилетант жетекчи кишилердин тобунун айынан отун-кубат комплексинде бүлгүнчүлүк орун алды” деп жазганы бар.   http://www.sbras.ru/HBC/article.phtml?nid=347&amp;id=6 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402160148/http://www.sbras.ru/HBC/article.phtml?nid=347&amp;id=6 |date=2015-04-02 }}  

Орусиялыктардын  коомчулугунда Немцовдун баркы алгач жогору болгон. 1997-жылы апрелдеги сурамжылоого ылайык Борис Немцовду дээрлик 29 пайыз калайык өлкөнүн болочоктогу президенти катары көргүсү келээрин билдирген. Бирок 1999-жылдын соңуна карата Немцовду болгон 1 пайыз гана калайык саясатчы катары жогору баалаган. 

1997-жылдын 4-ноябрында Б.Немцов жана Анатолий Чубайс Президент Борис Ельцинден Борис Березовскийдин Орусиянын Коопсуздук кеңешинин катчысынын орун басары кызматтан кетирүүнү суранышкан. Березовский “мамлекеттик иш менен жеке ишкердикти чаташтырып” алганын да белгилешкенин кийинчерээк Б.Ельцин эскерген. 

1997-жылдын май-ноябрь айларында жана 1998-жылдын май айынан тартып Б.Немцов бир эле учурда “ГазПром” Орусиялык акционердик коомундагы мамлекеттин өкүлдөрүнүн коллегиясынын төрагасы кызматын аркалаган. 

1998-жылдын 17-августундагы дефолттон кийин Сергей Кириенконун өкмөтү бийликтен кетирилгенде, Б.Немцов убактылуу Өкмөт башчысынын орун басарынын милдетин аткарып калган. 

1998-жылдын 24-августунда Б.Немцов бул кызматынан кетүү тууралуу арыз жазган, арызды президент [[Ельцин, Борис Николаевич|Б.Ельцин]] канааттандырган (1998-жылдын 28-августундагы президенттик жардык). 

=== 1998—2007-жылдардагы саясий ишмердиги ===

1998-жылдын 22-сентябрында Б.Немцов Орусиядагы жергиликтүү өзүн-өзү башкаруу боюнча Кеңештин төрагасынын орун басары кызматына дайындалган (коомдук башталыштагы кызмат). 

1998-жылы декабрда “Жаш Орусия” коомдук-саясий кыймылы уюшулуп, Б.Немцов анын Федерациялык саясий кеңешинин төрагасы болуп шайланган. 1999-жылы жазында бул кыймыл “Оң иш” (“Правое дело”) аталган колалицияга кирген. 

1999-жылдын августунда Орусиянын өкмөт башчылыгына Владимир Путин дайындалганда Б.Немцов ага оң баасын берген. Путиндин болочоктогу президенттикке татыктуу талапкер экендигин да 1999-жылдын соңунда белгилеген, бирок бул пикири ката болгонун кийинчерээк мойнуна алган. 


[[Image:Vladimir Putin with Boris Nemtsov-1.jpg|left|thumb|300px|Борис Немцов менен Орусиянын Президенти [[Путин, Владимир Владимирович|Владимир Путин]]. 04.07.2000.]]

1999-жылы декабрда Б.Немцов “Оңчул күчтөр биримдиги” блогунун өкүлү катары Нижний Новгород облусундагы №117 Автозавод шайлоо чөлкөмүнөн Орусиянын Мамлекеттик думасынын 3-чакырыктагы курамына депутаттыкка шайланган. “Оңчул күчтөр биримдиги” блогунун теңтөрагасы болгон. 

2001-жылдын 28-апрелинде “Жаш Орусия” кыймылы 4-курултайында өзүн-өзү таркаткан. 

2001-жылдын 27-майында Б.Немцов жаңы уюшулган “Оңчул күчтөр биримдиги” партиясынын Федерациялык саясий кеңешинин төрагасы болуп шайланган. 

2003-жылы анын партиясы Орусиянын Мамлекеттик думасына шайлоого катышып, бирок 5 пайыздык өткөөлдү жеңе албай, Мамдумадан орун ала албай калган. Шайлоодо жеңилген соң Б.Немцов  “Оңчул күчтөр биримдиги” партиясынын Федерациялык саясий кеңешинин төрагасы кызматынан чегинген. 

2004-2005-жылдары Б.Немцов “Нефтяной” концернинин директорлор кеңешинин төрагасы кызматын аркалады. Компанияга таандык банк жемкорлук доосу боюнча иликтене баштаганда, Б.Немцов бул кызматтан өз эрки менен кетти. Банктагы чуу боюнча кылмыш иши 2010-жылы кыскартылган. 

2004-жылы “Комитет 2008: Эркин тандоо” уюмунун кеңешине мүчө болуп шайланган. 


=== Немцов жана КМШдагы “түстүү ыңкылаптар”  ===

2004-жылы Б.Немцов жетектеген “Оңчул күчтөр биримдиги” партиясы Украинадагы элдик ыңкылапты жана анын лидери Виктор Ющенкону расмий колдоп чыккан. 

Б.Немцов [[Киев|Киевдеги]] оппозициячыл митингдерге да катышкан. 

Кийин, 2005-жылдын февралынан 2006-жылдын октябрына чейин Б.Немцов Украинанын президенти Виктор Ющенконун штатка кирбеген кеңешчиси кызматын да аркалаган. 

Б.Немцов Кыргызстандагы 2005-жылкы элдик ыңкылапты да колдоп, мурдагы президент А.Акаевдин авторитардык башкаруу тажрыйбасын сынга алган. 

=== 2007-жылдан кийинки ишмердиги  ===
2007-жылы Б.Немцов өзүнүн саясий ишмердиги тууралуу “Козголоңчунун ыймандай сыры” (“Исповедь бунтаря”) деген китебин жарыялады. 

2007-жылы өткөн Орусия Мамлекеттик думасына шайлоого Б.Немцов “Оңчул күчтөр биримдиги” партиясынын тизмесин жетектеп катышты. Шайлоо өнөктүгү маалында ал президент Путиндин саясатын кескин сынга алды. 

Б.Немцов жана анын партиясы 2007-жылы декабрда Орусияда өткөн парламенттик шайлоону орой добуш бурмалоолор менен өттү деп сынга алды. 

2007-жылы декабрда өз партиясы Б.Немцовду 2008-жылы март айына белгиленген президенттик шайлоого талапкер катары көрсөттү, бирок Б.Немцов өз талапкердигин оппозициячыл саясатчы, мурдагы премьер Михаил Касьяновдун пайдасына алып салды (26.12.2007). Бирок Касьяновдун талапкердиги расмий каттоого алынган эмес. 

2008-жылдын 12-февралында Б.Немцов өзүнүн “Оңчул күчтөр биримдиги” партиясындагы мүчөлүгүн токтотконун (себебин айтпастан) жарыя кылды. 

2008-жылы 5-апрелде Санкт-Петербург шаарында “Демократиялык кыймыл үчүн жаңы күн тартиби” аттуу жыйын болуп, анда жаңы демократиячыл кыймыл түзүлөөрү жарыяланды. Немцов да бул жыйынга катышты. 

2008-жылы 15-ноябрда “Оңчул күчтөр биримдиги” партиясынын кезексиз курултайында бул партия өзүн-өзү таркатуу тууралуу чечим кабыл алды. Б.Немцов бул чечимге каршы болду, анткени “Оңчул күчтөр биримдиги” партиясы жаңы түзүлүп жаткан “Акыйкат иш” (“Правое дело”) деп аталган кремлчил катары шек саналган жаңы партияга кошулуп жаткан. 

2008-жылдын 13-декабрында “Тилектештик кыймылы” (“Движение Солидарность”) деп аталган Бириккен демократиялык кыймылдын биринчи курултайы өтүп, Б.Немцов анын федерациялык саясий кеңешинин мүчөсү болуп шайланды жана анын бюросунун курамына кирди.  

2009-жылы 26-апрелде Б.Немцов Сочи шаарынын мэри үчүн шайлоого оппозициячыл талапкер катары катышты. “Бурмалоолор менен өттү” деп сынга алынган бул шайлоонун жыйынтыгында ал экинчи орунда келди (13,6 пайыз). Биринчи орунга Анапа шаарынын акими Анатолий Николаевич Пахомов чыкты (76,86 пайыз) жана жеңүүчү деп табылды. Коммунист Юрий Дзагания үчүнчү орунду алды (6,75 пайыз). 

2010-жылы 10-мартта Б.Немцов башка оппозициячыл лидерлер менен чогуу “Путин (бийликтен) кетиши керек” деп аталган кайрылууга кол койду.

2010-жылы 7-августта Б.Немцов Элбрус тоосунун чокусуна чыгып, ага оппозициячыл “Тилектештик” (Солидарность”) кыймылынын байрагын орнотту.   

2011-жылы январда Б.Немцов президент В.Путин 2010-жылы 16-декабрда сыналгы аркылуу түз берүү маалында өзүнүн намысына шек келтирди деген доо менен сотко кайрылды, бирок 2011-жылы февралда москвалык шаардык сот президент В.Путин тек гана жалпылаштырган сөз айткан болчу деген жүйө менен Немцов мырзанын доосун четке какты.  https://web.archive.org/web/20120110160921/http://premier.gov.ru/events/news/13427/index.html 

2010-жылы 31-декабрда [[Москва|Москва шаарында]] Триумф аянтындагы уруксат берилген нааразылык митингине катышканына карабастан, Б.Немцов милиция тарабынан кармалып, шаардын Тверской райондук соту тарабынан 15 суткага абакка кесилген. Орусиянын укук коргоочулары жана “Эл аралык мунапыс” уюму сыяктуу эл аралык укук коргоо уюмдары Б.Немцовду жана камалган башка оппозиция өкүлдөрүн “абийир туткуну” деп жарыялашкан. 

(2014-жылы июлда Европанын адам укуктары боюнча соту Б.Немцовдун эркин жыйын куруу жаатындагы атуулдук укугу бузулганын белгилеп, Орусия бийлигин Б.Немцовдун мыйзамсыз камалгандыгына байланыштуу ага 28,5 миң евро акча төлөп берүүгө милдеттендирди).   http://lenta.ru/news/2014/07/31/nemtsov/  

Б.Немцов 2012-жылдан тартып “Орусиянын Республикалык партиясы – Элдик эркиндик партиясы” («Республиканская партия России — Партия народной свободы, шарттуу кыскартылган аталышы: РПР-ПАРНАС») аттуу партиянын теңтөрагасы болуп калды. 

Бул оппозициячыл партия 2013-жылы 8-сентябрда өткөрүлгөн Ярослав облустук Думасынын 6-чакырыктагы курамына башка оппозициячыл партиялар менен бирдикте шайлоого катышып, партиянын теңтөрагасы Борис Немцов 25-сентябрда Ярослав облустук Думасына депутат болуп туруктуу иштей баштады.  


=== Крым жаңжалына жана Украинадагы соңку окуяларга мамилеси ===

Б.Немцов Орусия бийлигинин Крым жарым аралына карата саясатын кескин сынга алган оппозициячыл саясатчы болду. 

2014-жылы сентябрда Б.Немцов расмий Кремлден Орусиянын аскерин Украинанын аймагынан чыгарып кетүүнү жана бул өлкөнүн чыгышындагы Донецк Элдик Республикасы жана Луганск Элдик Республикасы деп өздөрүн бир тараптуу жарыялап алган жикчилдерге колдоо көрсөтпөөнү талап кылган кайрылууга кол койду. 

=== Күтүүсүз өлүмү жана ага карата мамилелер===

Борис Немцов 2015-жылы 27-февралда кечки саат 11:40та Москва шаарында Кремлге жакын Чоң Москворецк (“Большой Москворецкий мост”) көпүрөсүнөн Кичи Ордынка аймагындагы үйүн көздөй жөө өтүп бараткен жеринен белгисиз кишилер тарабынан атып өлтүрүлдү. Маалыматка караганда, ак түстөгү автоунаа менен келген кишилер алты ирет ок атып, анын төртөө Б.Немцовго тийип, ал дароо жан берген.

Жанында украиналык жаш айым болгону, бирок ал эч жабыр тартпагандыгы да кабардалды. 

Орус бийликтери кылмышкерлерди табуу үчүн чукул коопсуздук жаа тергөө чаралары жүрүп жатканын маалымдашты.

Оппозициялык саясатчы Борис Немцовдун киши колдуу болушун дүйнө лидерлери айыпташууда. Алар орус бийлигин окуяны дыкат иликтеп, күнөөлүүлөрдү тез арада жоопко тартууга үндөп жатышат. Германия канцлери Ангела Меркел Орусиянын президенти Путинден кылмышкерлердин сот алдында жооп беришин жеке көзөмөлгө алууну талап кылды.

28-февралда АКШ президенти Барак Обама: “Немцов өлкөсүнүн талыкпаган коргоочусу болчу. Ал мекендештеринин укугу үчүн күрөшүп келди. Мен анын коррупцияга каршы күрөшкөн эрдигине суктанчумун&quot;, - деп билдирди.

Ак үйдүн атайын билдирүүсүндө: “Кошмо Штаттар Немцовдун мыкаачылык менен өлтүрүлүшүн айыптайт жана орус бийлигин кылмышка күнөөлүүлөрдү тез арада жоопко тартууга чакырат”, - деп айтылат.

Орусиялык оппозиция Б.Немцовдун өлүмүнө бийликти күнөөлөп чыкты, расмий Кремл болсо кол салууну чагымчылдар ишке ашырганын айтууда. Орусиянын президенти В.Путин бул окуяны “провокациячыл кылмыш” катары айыптады. 

1-мартта, жекшемби күнү, оппозициянын таламдаштары Борис Немцовду эскерүү үчүн Москва шаарындагы ал өлтүрүлгөн жерге чогулушту. Эскерүү иш-чарасы мурда белгиленген оппозициячыл “Жаз жүрүшүнүн” ордуна өттү. Бир катар чет мамлекеттерде, анын ичинде Кыргызстанда (Бишкек шаарында) да Немцовду эскерүү иш-чаралары өттү.

Маркум Б.Немцовдун сөөгү 2015-жылдын 3-мартында [[Москва]] шаарында жерге берилмекчи.

== Үй-бүлөсү, жакындары  ==
Жубайы – Раиса Ахметовна. Аны менен расмий ажырашкан эмес, бирок чогуу жашабай калышкан. Алардын кызы Жанна 2005-жылы жаштардын дибералдык кыймылына катышкан. 

Б.Немцов башка да эки айымдан балалуу болгон.

Журналист айым Екатерина Одинцовадан уулдуу (Антон, 1995) жана кыздуу (Дина, 2002) болгон.

Ирина Королёва айымдан Немцовдун Софья (2004) деген кызы бардыгы айтылат.

== Сыйлыктары. Наамдары   ==
Орусиянын сыйлыктары (анын ичинде “Атамекенге сиңирген эмгеги үчүн” медалы) менен сыйланган.

Украинанын Князь Ярослав Мудрый ордени менен сыйлынган. 

== Ал жазган эмгектер  ==
* Немцов Б. Е. Когерентные эффекты взаимодействия движущихся источников с излучением. Кандидатская диссертация. 1985.  (Кыймылдагы булактардын нурлануу менен өз ара карым-катнашынын когеренттүү натыйжалары. Орусча). &lt;br&gt;
* Курин В. В., Немцов Б. Е., Эйдман В. Я.  Предвестник и боковые волны при отражении импульсов от границы раздела двух сред // Успехи физических наук, т. 147, в. 1, с. 157—180.  &lt;br&gt;
* Немцов Б. Исповедь бунтаря, или Политика без бл…ва. – Изд-во «Партизан», август 2007. - ISBN 978-5-91114-004-5. -  http://www.nemtsov.ru/?id=705311 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090905174227/http://www.nemtsov.ru/?id=705311 |date=2009-09-05 }}   &lt;br&gt;
* Немцов Б. «Провинциал» (1997)   &lt;br&gt;
* Немцов Б. «Провинциал в Москве» (1999).  &lt;br&gt;
* Nemtsov, Boris. 2000. “Reform for Russia: Forging a New Domestic Policy.” Harvard International Review 22 (No. 2): 16-21.

== Ал тууралуу адабият  ==
* Макарычев А. С. Взаимодействие политической и научных элит: Теория вопроса и практика Нижегородской области // Трансформация российских региональных элит в сравнительной перспективе. Ред.: Мельвиль, Андрей Юрьевич. — Москва: Моск. обществ. науч. фонд, 1999, серия „Научные доклады”. http://www.ecsocman.edu.ru/db/msg/278154/015.MAKARYTCHEV.pdf.html{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} &lt;br&gt;
* Ельцин Б. Н. Президентский марафон. – М.: АСТ, 2000. - ISBN  5-17-003500-4. &lt;br&gt; 
* Накоряков В. Энергетический кризис // Наука в Сибири, № 37 (2523), 23 сентября 2005.   &lt;br&gt;
* Chinayeva, Elena. 1996. “Boris Nemtsov, A Rising Star of the Russian Provinces”. Transitions 2 (No. 4): 36-38.   &lt;br&gt;
* Yeltsin, Boris N. 2000. Midnight Diaries. Translated by Catherine A. Fitzpatrick. New York: Public Affairs.  &lt;br&gt;

== Интернеттеги шилтемелер  ==
* http://www.azattyk.org/archive/ky-news/20150228/828/828.html?id=26874611 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150803172354/http://www.azattyk.org/archive/ky-news/20150228/828/828.html?id=26874611 |date=2015-08-03 }} &lt;br&gt;
* http://www.azattyk.org/content/boris_nemtsov_obit_kyrgyz/26875379.html?nocache=1#hash=relatedInfoContainer  &lt;br&gt;
* http://www.azattyk.org/archive/ky-news/20150228/828/828.html?id=26874598 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150803180042/http://www.azattyk.org/archive/ky-news/20150228/828/828.html?id=26874598 |date=2015-08-03 }}  &lt;br&gt;
* http://news.bbc.co.uk/hi/russian/russia/newsid_3258000/3258152.stm 
* http://www.apn-nn.ru/comment_s/1337.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402141500/http://www.apn-nn.ru/comment_s/1337.html |date=2015-04-02 }} 
* http://b-nemtsov.livejournal.com/144394.html  &lt;br&gt;
* http://www.azattyk.org/archive/ky-news/20150228/828/828.html?id=26874178 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150803155727/http://www.azattyk.org/archive/ky-news/20150228/828/828.html?id=26874178 |date=2015-08-03 }} &lt;br&gt;
* http://document.kremlin.ru/doc.asp?ID=080229 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120115042901/http://document.kremlin.ru/doc.asp?ID=080229 |date=2012-01-15 }}   &lt;br&gt;
* http://www.vestnik.com/issues/97/0624/win/nuzov.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105064739/http://www.vestnik.com/issues/97/0624/win/nuzov.htm |date=2013-11-05 }} &lt;br&gt;
* http://flb.ru/persprint/179.html &lt;br&gt;
* http://ufn.ru/ru/articles/1985/9/e/   &lt;br&gt;
* http://www.ng.ru/politics/2013-09-10/3_nemtsov.html   &lt;br&gt;
* http://toldot.com/urava/cemetery/graves_51704.html  &lt;br&gt;
* http://document.kremlin.ru/doc.asp?ID=74286&amp;PSC=1&amp;PT=1&amp;Page=1 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120115044313/http://document.kremlin.ru/doc.asp?ID=74286&amp;PSC=1&amp;PT=1&amp;Page=1 |date=2012-01-15 }} &lt;br&gt;
* http://lib.ru/MEMUARY/ELCIN/marafon.txt  &lt;br&gt;
* http://www.polit.ru/news/1999/10/25/538808.html{{Жеткиликсиз шилтеме|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}  &lt;br&gt;
* http://www.svobodanews.ru/content/transcript/2279758.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720183534/http://www.svobodanews.ru/content/transcript/2279758.html |date=2011-07-20 }} &lt;br&gt;
* http://lenta.ru/news/2010/05/17/oilbanker/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402105427/http://lenta.ru/news/2010/05/17/oilbanker/ |date=2015-04-02 }}   &lt;br&gt;
* http://www.polit.ru/event/2005/02/14/sovetnik.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050215165924/http://www.polit.ru/event/2005/02/14/sovetnik.html |date=2005-02-15 }}  &lt;br&gt;
* http://www.democrat-info.ru/2008/04/05/novaya-povestka-dnya-vyistuplenie-borisa-nemtsova/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150414051017/http://www.democrat-info.ru/2008/04/05/novaya-povestka-dnya-vyistuplenie-borisa-nemtsova/ |date=2015-04-14 }} &lt;br&gt;
* http://www.vedomosti.ru/newsline/news/2009/04/27/764805   &lt;br&gt;
* http://fedpress.ru/news/polit_vlast/news_polit/1380081577-boris-nemtsov-ofitsialno-stal-deputatom-yaroslavskoi-obldumy {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131021010838/http://fedpress.ru/news/polit_vlast/news_polit/1380081577-boris-nemtsov-ofitsialno-stal-deputatom-yaroslavskoi-obldumy |date=2013-10-21 }}  &lt;br&gt;
* http://www.echo.msk.ru/blog/echomsk/1400978-echo/   &lt;br&gt;
* http://udf.by/news/main_news/117805-boris-nemcov-putin-realnyy-lichnyy-vrag-ukrainy.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305005828/http://udf.by/news/main_news/117805-boris-nemcov-putin-realnyy-lichnyy-vrag-ukrainy.html |date=2016-03-05 }}
* http://www.rferl.org/content/backgrounderembedded/1077134.html

[[Категория:Инсандар]]
[[Категория:Орусия]]
[[Категория:Москва]]
[[Категория:Саясатчылар]]
[[Категория:Коомдук ишмерлер]]
[[Категория:Туулгандар 1959-жылы‎]]
[[Категория:Өлгөндөр 2015-жылы]]
[[Категория:Диссиденттер]]
[[Категория:Физиктер]]
[[Категория:Окумуштуулар]]
[[Категория:Киши колдуу өлгөндөр]]</text>
      <sha1>4vy2l8ligwpz17gn27wq1p6428ebxn4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бримкулов Улан Нургазиевич</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51639</id>
    <revision>
      <id>648637</id>
      <parentid>576406</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T17:19:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22551" sha1="trl2flh26mzc3ptxh3ojef6pppbmyd6" xml:space="preserve">Бримкулов, Улан Нургазиевич - д.т.н., профессор, КР УИА мүчө-корр., так илимдер жаатындагы кыргыздын белгилүү окумуштуусу. 

Техникалык илимдердин доктору (1992), профессор (1995), Кыргыз Республикасынын Улуттук Академиясынын мүчө-корреспонденти (1993), КР Президентинин алдындагы МБТ кеңешинин мүчөсү, КР инженердик академиясынын академиги, Эл аралык информатизация академиясынын академиги, Педагогика жана социалдык илимдер академиясынын академиги (Россия Федерациясы), Эл аралык инженердик академиянын академиги, Жогорку окуу жайлардын ректорлор союзунун мүчөсү.

== Өмүр баяны ==
Улан Бримкулов 1948-жылы 2-августта Кыргызстанда Жалалабад облусунун Токтогул шаарчасында туулган. Москвадагы Энергетик институтун (1972), ошол эле жерде аспирантураны (1978) жана докторантураны (1991) аяктаган. 

Эмгек жолун Фрунзе политехник институтунда ассистент катарында баштап, 1981-1988 -жылдары ошол эле кафедрада доцент, 1988-1992 - жылдары кафедра башчысы болуп эмгектенген. 1992-1993 - жылдары Бишкектеги эл аралык менежмент жана бизнес мектебинин окуу иштери боюнча проректору, 1993-1995 - жылдары Жалалабад мамлекеттик университетинин ректору, 1995-1998 - жылдары Билим, илим жана маданият министринин биринчи орун басары,1997-2003 жылдары И.Раззаков атындагы Кыргыз техникалык университетинин ректору болуп иштеген. 2003 - 2008 - жылдары Кыргыз улуттук университетинин Кыргыз-Америка факультетинин деканы, 2010-2016 - жылдары [[Кыргыз-Түрк &quot;Манас&quot; университети|Кыргыз-Түрк &quot;Манас&quot; университетинде]] Инженерлик факультетинин деканы болуп эмгектенген. 

'''Сыйлыктар:''' Кыргыз Республикасынын агартуу отличниги (Билим берүү жана илим министрлиги, 1996); Билим жана илим отличниги (Кыргыз Республикасынын профсоюздар кеңеши, 2001); «Кыргыз Республикасына 10 жыл» ардактуу белги (Кыргыз Республикасынын Президенти, 2001); «Манас Эпосуна 1000 жыл» (Кыргыз Республикасынын Президенти, 1995); Билим берүү жана илим министрлигинин ардактуу грамоталары (1998, 2001); Билим берүү жана илим кызматкерлеринин профсоз кеңешинин ардактуу грамоталары (2000, 2002); «Фрунзе политехник институтунун эң жакшы лектору» (1986); «Fulbright Scholar Program» гранты, Мичиган университети (2006 – 2007).

'''Илимий багыты:''' автоматташтыруу жана экспериментти пландоо чөйрөсү, эл аралык маалыматташтыруу, педагогика жана социология илимдери түзөт. 

3 монография, 10 окууусулдук куралды камтыган 100 дөн ашык илимий эмгектердин автору.

== Эмгектери ==
[[Файл:2010-Macao-1.jpg|left|thumb|Профессор Улан Бримкулов. 12.03.2012.]]
'''Эл аралык рецензияланган журналдарда басылган макалалар:''' 

'''A1'''.  '''Brimkulov, U.N.''' Some features of generalized least squares method for identification of Markov stochastic processes. (Russian, English). Autom. Remote Control 52, No.1, 57-64 (1991); translation from Avtom. Telemekh. 1991, No.1, 69-78 (1991). [ISSN 0005-1179]

'''A2.''' ''Brimkulov'', ''U.N.'', Krug, G.K. and Savanov, V.L. (1980). Numerical construction of exact experimental designs when the measurements are correlated (in Russian), Zavodskaya laboratoria (Industrial Laboratory). Moscow. No. 36:435-442.

'''A3. Brimkulov, U.N.,''' Krug, G.K., Savanov,V.L.(1978). Rationalization of the Measuring Network Using the Criterion of Accuracy of Mathematical description of the Normals Field (in Russian). Meteorology and Hydrology. Moscow, No. 7. p.25-34.

'''A4. Brimkulov, U.N.''' (1992).Used peculiarity of generalized least squares method for filtration and identification of Markov stochastic processes. (in Russian). Zavodskaya laboratoria (Industrial Laboratory). Moscow. No. 7.


'''Эл аралык илимий конференциялардын эмгектеринде басылган докладдар (2000 жылдан кийинкилер гана):'''

B1. '''Brimkulov U.N. (2001)''', Tokonov A.T., Nurgazieva A.T. Multiplexing of the speckle holograms with usage speckle of reference waves.  Proceedings of the International seminar “Holography and optical information processing”. Bishkek. p. 101-105.

B2. '''Brimkulov U.N. (2001)''', Sagymbaev A.A., Tokonov A.T., Yanko D.B. Control unit by process of recording of the holograms on photopolymerizatable   carriers. Proceedings of the International Seminar «Holography and optical Informa­tion processing». Bishkek, 2001. p. 106-109.

B3. '''Бримкулов У.Н. (2003).''' International conference “Central Asian NREN (National Research-Educational Network) Integration: Current State, Problems and Perspectives”. NATO Science Committee, United State Agency for International Development (USAID), Education Network (EdNet), KazRENA, Education Network Academy-Kazakhstan.13-14 November, 2003, Almaty, Kazakhstan.p.13-15.

B4. Живоглядов В.П., '''Бримкулов У.Н.,''' Ямпольская С.А. (2003). Развитие и использование сетевых образовательных технологий. Там же, см. В3, p.21-23.

''B5. Бримкулов У.Н., Ярмухамедов Р.Ф. (''2005). Технологии WAP и RSS на web-сайте вуза. // 2nd ''International conference'' on electronics and computer in Kyrgyzstan. Bishkek. May 6-7, 2005. p.68-76.

B6. '''Бримкулов У.Н.,''' Рослова И.Н., Жумабаева Ч.Н. (2005). Развитие дистантного обучения на кыргызко-американском факультете компьютерных технологий и Интернет (КАФ-Интернет) ИИМОП КНУ им. Ж. Баласагына. International conference “Distant learning: problems and development perspectives”. KazRENA, Almaty, October 28-29. 


'''Эл аралык китептер жана китептердин бөлүмдөрү:''' 

'''C1'''. Бримкулов У.Н., Круг Г.К., Саванов В.Л. (1986). Планирование эксперимента при исследовании случайных полей и процессов. Москва: Наука. 156 с.

'''C2. Бримкулов У.Н.''' (редактор). (1998). Региональное изучение трендов, проблем и политики образования (коллективная монография на английском и русском языках). Бишкек.

'''C3. Brimkulov Ulan'''. (2001). Egitim Ve Reformalar. Bagimsiz Kirgizistan dugumler ve

сozumler. Hazirlayam Ankara: Kultur Bakanligi, 2001, p. 156-166.


'''Улуттук резензеленген журналдарда басылган макалалар:'''

'''D1. Бримкулов У.Н.,''' Токмергенова А.З. Технические проблемы создания и эксплуатации компьютерной сети КТУ. Наука и новые технологии. № 3. Бишкек, 2000. с. 92-95.

'''D2. Бримкулов У.Н.,''' Сагымбаев А.А., Асанакунов Б.М., Аданбаев А.М. Метод ассоциативного восстановления лазерного луча. Наука и новые технологии. № 4, 2000, с. 180-184.

'''D3. Бримкулов У.Н.''', Мамытов А.Б., Сатаркулов К.А., Чечейбаев М.С. Компьютерно-информационная система «Абитуриент КТУ». Наука и новые технологии. 2002. № 1. с. 62-71.

'''D4.''' Арфен Аль Хакам, Асанов М.С., '''Бримкулов У.Н.''' Организация технологии дискретного производства с целью равномерного потребления электрической энергии. Наука и новые технологии. 2002. № 1. с. 56-62. 

'''D5.''' Бримкулов У.Н., Ярмухамедов Р.Ф. (2004). Обзор некоторых научно-образовательных сетей стран Европы. Вестник КНУ им. Ж. Баласагына. Серия 6. с.22-26. 

'''D7. Бримкулов У.Н.,''' Ярмухамедов Р.Ф. (2005). RSS – популярная технология просмотра новостей. Наука и новые технологии, Бишкек, No. 4: 86-94.

E. Улуттук илимий жолугушуулардын эмгектеринде басылган докладдар:

'''E1. Бримкулов У.Н.''' (2001). Развитие человеческих ресурсов в области информационных и коммуникационных технологий (сектор образования). Материалы первого Национального саммита «ИКТ для развития», Бишкек. С. 164-180.

E2. Бримкулов У.Н., Бабак В.Ф., Петров Н.Ф. (2001) Реинжиниринг и перстройка образовательных процессов  в вузе. Международная научная конференция «Современные технологии и управление качеством в образовании, науке и производстве: опыт адаптации и внедрения, Ч.4, Бишкек, с.12-20.

E3. Бримкулов У.Н. Жумабаева Ч.Н. (2008). Анализ информационных систем управления общеобразовательным учреждением. Научно-практическая конференция «Проблемы науки и образования в условиях глобализации. 25 апреля 2008. 2008. 

== &lt;small&gt;Башка публикациялар&lt;/small&gt; ==
'''F1. ''Country Report:''''' ''Regional Study of Trends, Issues and Policies in Education.'' Country Sector Study prepared for ADB. Kyrgyz Research Institute of Higher Education Problems, Ministry of Education. Bishkek, Kyrgyz Republic. 1997.Members of the Research Team:  U.N. Brimkulov etc. 

'''G. Китептер'''

'''G1. Бримкулов У., Омуралиев А., Бабак В.''' (2004). Компьютер жана Интернет. Энциклопедиялык окуу куралы. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек. 380 б.

'''G2. Бримкулов У.Н.''' Использование ИКТ в сфере образования. С. 79-89. В книге: ICT in Kyrgyzstan report. Bishkek. 2006. 100 p. 

'''H. Other nonrefreed publications:''' 

'''H.1.''' Кол жазуу отчеттор''':'''

# '''Brimkulov,  U.N.''' Yarygina, T.A. (1979). Program of  construction exact D-optimal  plans for correlated measurements. Reg.     No. П003602. Algorithms and programs, No.     3 (29). Moscow.

2.   '''Brimkulov, U.N.''' (1978). Program of design of experiments for correlated measurements. Reg. No. П003157. Algorithms and Programs, No. 6. Moscow.

== '''Ал тууралуу эмгектер''' ==
И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университеттин &quot;Компьютердик системдерди программалык камсыздоо&quot; кафедрасынын негиздөөчүсү (№89 приказ, 22 август 2000 жыл).&lt;br&gt;

== '''Билими''' ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|'''Даражасы''' 
|'''Кафедра/Программа'''
|'''Университет''' 
|'''Окуу мөөнөтү''' 
|-
|&lt;nowiki&gt;-&lt;/nowiki&gt;
|Автоматика жана телемеханика
|Фрунзе политехник институту
|1966-1969
|-
|Инженердик диплом
|Автоматика жана  телемеханика
|Москва энергетик институту (университет), СССР
|1969-1972
|-
|Техник илимдеринин кандидаты
|Автоматика жана  телемеханика/Техник системдерин башкаруу
|Москва энергетик институту (университет), СССР
|1975-1978
|-
|Техник илимдеринин доктору
|Автоматика жана  телемеханика/Илим-изилдөө иштеринде компютерлерди  пайдалануу
|Москва энергетик институту (университет), СССР
|1988-1991
|}

== '''Кандидаттык диссертациянын аты жана жетекчинин аты-жөнү (PhD)''' ==
Планирование экспериментов при исследовании случайных полей. Проф. Доктор Круг Герман Карлович (Москва энергетик институту).

== '''Докторлук диссертациянын аты''' ==
Обобщенный метод наименьших квадратов (ОМНК) в задачах анализа и планирования экспериментов при исследовании Марковских случайных процессов (Open SIGLE: &lt;nowiki&gt;http://hdl.handle.net/10068/351646&lt;/nowiki&gt;) 

== '''Эмгек жолу''' ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|'''Иштеген кызматы'''
|
= Иштеген  жери =
|'''Иштеген жылдар'''
|-
|Инженердик факультеттин деканы
|Кыргыз-Түрк «Манас» университети, Бишкек
|01.09.2010 баштап азыркыга  чейин
|-
|Компютер инженерчилик бөлүмунун  башчысы
|Кыргыз-Түрк «Манас» университети, Бишкек
|01.09.2088 – 31.08.2010
|-
|Компьютердик  технологиялар факультетинин деканы 
|Кыргыз улуттук университет, Бишкек
|01.05.2003  -31.08. 2008 
|-
|Ректор
|Раззаков атындагы Кыргыз техник университети
|1998-2003
|-
|Министрдин  биринчи орун басары
|Кыргыз Республикасынын билим берүү Жана илим  министрлиги, Бишкек
|1995-1998
|-
|Ректор
|Жалал-Абад мамлекеттик университети, Жалал-Абад шаары
|1993-1995
|-
|Окуу иштери боюнча проректор
|Кыргыз  Республикасынын Президентинин алдындагы Башкаруу академия, Бишкек
|1992-1993
|-
|Электрондук-эсептөөчү машиналар (ЭЭМ) кафедрасынын башчысы
|Фрунзе политехник институту (азыр – Раззаков атындагы Кыргыз  мамлекеттик техник университети -КМТУ), Бишкек
|1988-1992
|-
|Доцент (ЭЭМ кафедрасы)
|КМТУ, Бишкек
|1981-1988
|-
|Окуутучу (ЭЭМ кафедрасы)
|КМТУ, Бишкек
|1972-1981
|}

== '''Магистрдик диссертацияларды жетектөө- алгачкы магистрлери (2009/2010)''' ==

# '''Кадыр Момуналиев:''' “StarDict програмдын негизинде электрондук энциклопедияларды жаратуу”.
# '''Тендик Арзыкулов:''' Электрондук өкмөттө берилиштер менен алмашуу үчүн криптографияны пайдалануу (электрондук кол).
# '''Памирбек Каразаков:''' Электрондук өкмөттүү жаратуу үчүн програмдык каражаттарды изилдөө.

== '''Илимий проекттери(1994-2010)''' ==

# 2010 ж.  – «Жалпы билим берүү мекемелерди башкаруу маалымат системдердин принциптерин изилдөө». Илимий жетекчи жана башкы илим кызматкер. Билим берүү жана илим министрлигинин грант каражаты.
# 2008 - 2009 – «Жалпы билим берүү мекемелерди башкаруу маалымат системдердин принциптерин изилдөө жана параметрлерин тандоо». Илимий жетекчи жана башкы илим кызматкер. Билим берүү жана илим министрлигинин грант каражаты.
# 2005-2007 - «Илим-билим компютердик тармактарды жаратуу жана өнүктүрүү методдорун изилдөө». Илимий жетекчи жана башкы илим кызматкер. Илим жана интеллектуалдык менчик агенттиги.
# 2005-2006 –SM_SCM-T051A05-2005. “Recognition of qualifications through the introduction of the European Credit Transfer System (ROQI)”. European Commission. Directorate-general for Education and culture.Tempus-Erasmus Mundus. Аталган Темпус-проектинин аткаручуусу.
# 2002-2003 –Tempus Project “Digital Library” for Kyrgyz Technical University. Аталган Темпус проектинин координатору.
# 2000-2001 –First National Summit ICT for Developing Computer Science Technologies. Аталган Биринчи Улуттук Саммитти даярдоо жана өткөзүү жумушчу тобунун мүчөсү.
# 2000-2001 –Tempus-Tacis Project. UM CP-20598-1999 “Development of International Office of Kyrgyz Technical University”. Аталаган Темпус-проектинин координатору.
# 1999-2000 – “Democratization of higher education management in Kyrgyz Republic”, Michigan University. Аталган проектинин жумушчу тобунун мүчөөсү.
# 1998-1999 – “Support and Spare and effective access to higher education”  for Project “Development of Education Sector”.(Asian Development Bank). Атал проектинин жумушчу тобунун жетекчиси.
# 1997-1998 – Азия Өнүктүрүү Банкынын (АӨБ) «Билим тармагын өнүктүрүү» проектинин директору.
# 1994-1997 – Билим секторун өнүктүрүү «Билим» улуттук програмын жана мастер-планын даярдоо тобунун мучөсу.


'''Университтерде окууган сабактар (1972-2010):''' Электроника '''('''Electronics) (1972-1975), компьютердик техника инженердик жана экономик эсептөөлөрдө (Computers in Engineering and Economics) (1972-1982), Алгоритмдештирүү жана программалоо '''('''Algorithms and Programming (1972-1992) – ALGOL, BASIC, FORTRAN, PASCAL, PL/1), Маалымат прикладтык теориясы (Applied Theory of Information) (1982-1987), Компьютердин түзүлүшү (Computer Facilities) (1972-1987), автоматташтырылган долбоорло системдери (Computer Aided Design) (1982-1992), Маалыматтык башкаруу системдери (Management Information Systems) (1993-2008), Маалымат теориясына кириш (Introduction to Information Theory) (2008-2010).

'''Семинарлар /Конференциялар''':

13&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Annual Conference of the European Association for International  Education: International Education: realizing human potential , 5-8 December, 2001, Tampere, Finland.

== Интернеттеги шилтемелер ==
http://www.kstu.kg/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722132015/http://www.kstu.kg/ |date=2011-07-22 }} &lt;br&gt;
http://www.university.kg/ &lt;br&gt;
* [http://www.mathnet.ru/rus/person76392 Его труды] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240107182239/https://www.mathnet.ru/rus/person76392 |date=2024-01-07 }} на [https://ru.wikipedia.org/wiki/Math-Net.Ru Math-Net.Ru]

[[Категория:Кыргызстан]]
[[Категория:Так илимдер]]
[[Категория:Инсандар]]
[[Категория:Кыргызстан окуу жайлары]]
[[Категория:Кыргыз Мамлекеттик Техникалык Университети]]
[[Категория:Техника илимдери]]</text>
      <sha1>trl2flh26mzc3ptxh3ojef6pppbmyd6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бетау</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63318</id>
    <revision>
      <id>648632</id>
      <parentid>612828</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T14:43:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648632</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4338" sha1="2whk79i3vx35zg3fhax0usywu49dqnh" xml:space="preserve">{{ОЖ
 |статусу                 = муниципалитет 
 |кыргызча аталышы           = Бетау 
 |расмий аталышы            = Bethau 
 |сурөтү                   =  
 |баш ийгени                 = 
 |өлкө                      = Германия 
 |герб                 =  
 |желек                      = 
 |гербдин сүрөттөлүшү     = 
 |желектин сүрөттөлүшү          = 
 |гербдин туурасы             = 
 |желектин туурасы                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=51 |lat_min=40 |lat_sec=0 
  |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=0 |lon_sec=0 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |чек аранын түрү             = 
 |таблицадагы чек ара        = 
 |өлкөнүн картасынын өлчөмү    = 
 |облус картасынын өлчөмү = 
 |район картасынын өлчөмү = 
 |облус түрү              = Германия жерлери{{!}}Жер 
 |облус                  = Саксония-Анхальт 
 |таблицадагы облус         = Саксония-Анхальт 
 |район түрү              = Германиянын райондору{{!}}Район 
 |район                  = Виттенберг 
 |таблицадагы район         = Виттенберг (район){{!}}Виттенберг 
 |коомдун түрү              = 
 |коом                   = 
 |таблицадагы коом         = 
 |ички бөлүнүшү           =  
 |башчысынын түрү           = 
 |башчысы                  = Зильке Ноак 
 |негизделген күнү         = 
 |биринчи белгиленген           = 
 |мурунку аталышы        = 
 |статустун берилиши             = 
 |аймагы              = 5,67 
 |бийиктиктин түрү         = 
 |ОЖ борборунун бийиктиги    = 77 
 |климаты                 = 
 |расмий тили              = 
  |калкы                = 182 
  |элди каттоо жылы             = 2006 
  |жыштыгы              = 
  |агломерация             = 
  |улуттук курамы          = 
  |диний курамы = 
  |этнохороним            = 
 |убакыт аралыгы           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коду            = 035386 
 |почта индекси           = 06925 
 |почта индекстери        = 
 |автоунаа коду         = WB 
 |идентификатордун түрү      = Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду{{!}}Расмий коду 
 |цифралык идентификатор   = 15 0 91 025 
 |Commons түрмөгүндө     =  
 |сайты                   = http://www.verwaltungsgemeinschaft-annaburg-prettin.de/ 
 |сайтынын тили               = de 
}} 
'''Бетау''' ({{lang-de|Bethau}}) — [[Германия|Германия Федеративдик Республикасынын]] [[Саксония-Анхальт|Саксония-Анхальт жеринде]]  жайгашкан [[муниципалитет]].  [[Виттенберг (район)|Виттенберг]] районуна кирет.

Калкы — 182 киши (31-декабрь, 2006). Болжолдуу аянты — 5,67 км². Мамлекет ичинде бекитилген [[Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду|расмий коду]] — ''15 0 91 025''. Муниципалитеттин башчысы — Зильке Ноак.


== Булактар ==
{{Булактар}}

== Тышкы шилтемелер ==
* [http://www.verwaltungsgemeinschaft-annaburg-prettin.de/ Расмий сайты]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120210140559/http://www.verwaltungsgemeinschaft-annaburg-prettin.de/ |date=2012-02-10 }}

{{Саксония-Анхальт райондору}}
{{Германия:Виттенберг Район:Шаарлар}}
{{SaxonyAnhalt-geo-stub}}

[[Категория:Саксония-Анхальт шаарлары]]</text>
      <sha1>2whk79i3vx35zg3fhax0usywu49dqnh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Боббау</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63333</id>
    <revision>
      <id>648634</id>
      <parentid>612870</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T16:09:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648634</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4459" sha1="gy8joo91ldw6dkqk4upqcfq2gmq688a" xml:space="preserve">{{ОЖ
 |статусу                 = муниципалитет 
 |кыргызча аталышы           = Боббау 
 |расмий аталышы            = Bobbau 
 |сурөтү                   =  
 |баш ийгени                 = 
 |өлкө                      = Германия 
 |герб                 =  DE-ST 15-0-82-015 Bobbau COA.png
 |желек                      = 
 |гербдин сүрөттөлүшү     = 
 |желектин сүрөттөлүшү          = 
 |гербдин туурасы             = 
 |желектин туурасы                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=51 |lat_min=42 |lat_sec=41 
  |lon_dir=E |lon_deg=12 |lon_min=16 |lon_sec=59 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |чек аранын түрү             = 
 |таблицадагы чек ара        = 
 |өлкөнүн картасынын өлчөмү    = 
 |облус картасынын өлчөмү = 
 |район картасынын өлчөмү = 
 |облус түрү              = Германия жерлери{{!}}Жер 
 |облус                  = Саксония-Анхальт 
 |таблицадагы облус         = Саксония-Анхальт 
 |район түрү              = Германиянын райондору{{!}}Район 
 |район                  = Биттерфельд 
 |таблицадагы район         = Биттерфельд (район){{!}}Биттерфельд 
 |коомдун түрү              = 
 |коом                   = 
 |таблицадагы коом         = 
 |ички бөлүнүшү           = 2 ички район 
 |башчысынын түрү           = 
 |башчысы                  = Дитер Ульман 
 |негизделген күнү         = 
 |биринчи белгиленген           = 
 |мурунку аталышы        = 
 |статустун берилиши             = 
 |аймагы              = 7,94 
 |бийиктиктин түрү         = 
 |ОЖ борборунун бийиктиги    = 75-89 
 |климаты                 = 
 |расмий тили              = 
  |калкы                = 1661 
  |элди каттоо жылы             = 2006 
  |жыштыгы              = 
  |агломерация             = 
  |улуттук курамы          = 
  |диний курамы = 
  |этнохороним            = 
 |убакыт аралыгы           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коду            = 03494 
 |почта индекси           = 06766 
 |почта индекстери        = 
 |автоунаа коду         = ABI 
 |идентификатордун түрү      = Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду{{!}}Расмий коду 
 |цифралык идентификатор   = 15 0 82 020 
 |Commons түрмөгүндө     =  
 |сайты                   = http://www.bobbau.de.vu/ 
 |сайтынын тили               = de 
}} 
'''Боббау''' ({{lang-de|Bobbau}}) — [[Германия|Германия Федеративдик Республикасынын]] [[Саксония-Анхальт|Саксония-Анхальт жеринде]]  жайгашкан [[муниципалитет]].  [[Биттерфельд (район)|Биттерфельд]] районуна кирет.

Калкы — 1661 киши (31-декабрь, 2006). Болжолдуу аянты — 7,94 км². Мамлекет ичинде бекитилген [[Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду|расмий коду]] — ''15 0 82 020''. Муниципалитеттин башчысы — Дитер Ульман.

Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.

== Булактар ==
{{Булактар}}

== Тышкы шилтемелер ==
* [http://www.bobbau.de.vu/ Расмий сайты]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061203023854/http://www.bobbau.de.vu/ |date=2006-12-03 }}

{{Саксония-Анхальт райондору}}
{{Германия:Биттерфельд Район:Шаарлар}}
{{SaxonyAnhalt-geo-stub}}

[[Категория:Саксония-Анхальт шаарлары]]</text>
      <sha1>gy8joo91ldw6dkqk4upqcfq2gmq688a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Грос-Наундорф</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63528</id>
    <revision>
      <id>648652</id>
      <parentid>613456</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T00:45:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4409" sha1="isc2tpvflbw2felduq51sq0lm1hj27d" xml:space="preserve">{{ОЖ
 |статусу                 = муниципалитет 
 |кыргызча аталышы           = Грос-Наундорф 
 |расмий аталышы            = Groß Naundorf 
 |сурөтү                   =  
 |баш ийгени                 = 
 |өлкө                      = Германия 
 |герб                 =  
 |желек                      = 
 |гербдин сүрөттөлүшү     = 
 |желектин сүрөттөлүшү          = 
 |гербдин туурасы             = 
 |желектин туурасы                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=51 |lat_min=42 |lat_sec=0 
  |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=0 |lon_sec=0 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |чек аранын түрү             = 
 |таблицадагы чек ара        = 
 |өлкөнүн картасынын өлчөмү    = 
 |облус картасынын өлчөмү = 
 |район картасынын өлчөмү = 
 |облус түрү              = Германия жерлери{{!}}Жер 
 |облус                  = Саксония-Анхальт 
 |таблицадагы облус         = Саксония-Анхальт 
 |район түрү              = Германиянын райондору{{!}}Район 
 |район                  = Виттенберг 
 |таблицадагы район         = Виттенберг (район){{!}}Виттенберг 
 |коомдун түрү              = 
 |коом                   = 
 |таблицадагы коом         = 
 |ички бөлүнүшү           =  
 |башчысынын түрү           = 
 |башчысы                  = Райнхард Пфайль 
 |негизделген күнү         = 
 |биринчи белгиленген           = 
 |мурунку аталышы        = 
 |статустун берилиши             = 
 |аймагы              = 17,68 
 |бийиктиктин түрү         = 
 |ОЖ борборунун бийиктиги    = 77 
 |климаты                 = 
 |расмий тили              = 
  |калкы                = 772 
  |элди каттоо жылы             = 2006 
  |жыштыгы              = 
  |агломерация             = 
  |улуттук курамы          = 
  |диний курамы = 
  |этнохороним            = 
 |убакыт аралыгы           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коду            = 035385 
 |почта индекси           = 06925 
 |почта индекстери        = 
 |автоунаа коду         = WB 
 |идентификатордун түрү      = Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду{{!}}Расмий коду 
 |цифралык идентификатор   = 15 0 91 125 
 |Commons түрмөгүндө     =  
 |сайты                   = http://www.verwaltungsgemeinschaft-annaburg-prettin.de/ 
 |сайтынын тили               = de 
}} 
'''Грос-Наундорф''' ({{lang-de|Groß Naundorf}}) — [[Германия|Германия Федеративдик Республикасынын]] [[Саксония-Анхальт|Саксония-Анхальт жеринде]]  жайгашкан [[муниципалитет]].  [[Виттенберг (район)|Виттенберг]] районуна кирет.

Калкы — 772 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты — 17,68 км². Мамлекет ичинде бекитилген [[Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду|расмий коду]] — ''15 0 91 125''. Муниципалитеттин башчысы — Райнхард Пфайль.


== Булактар ==
{{Булактар}}

== Тышкы шилтемелер ==
* [http://www.verwaltungsgemeinschaft-annaburg-prettin.de/ Расмий сайты]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120210140559/http://www.verwaltungsgemeinschaft-annaburg-prettin.de/ |date=2012-02-10 }}

{{Саксония-Анхальт райондору}}
{{Германия:Виттенберг Район:Шаарлар}}
{{SaxonyAnhalt-geo-stub}}

[[Категория:Саксония-Анхальт шаарлары]]</text>
      <sha1>isc2tpvflbw2felduq51sq0lm1hj27d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Грязнов Михаил Петрович</title>
    <ns>0</ns>
    <id>67943</id>
    <revision>
      <id>648653</id>
      <parentid>588002</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T01:05:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16195" sha1="74qsttl4f7mt3mwacbqurc579nq8jss" xml:space="preserve">Михаил Петрович Грязнов, орусча  '''Михаи́л Петро́вич Грязно́в''' (1902-1984) – советтик орус археологу, Борбордук Азия ж-а Түштүк Сибирдин археологиясы б-ча белгилүү адистердин бири, антрополог. 

== Кыскача өмүр таржымакалы ==
Михаил Петрович Грязнов 1902-жылы 13-мартта падышалык [[Орусия империясы|Орусиядагы]] Тобол аймагындагы (азыркы Орусиянын Ханты-Мансы автоном аймагындагы) Березово кыштагында туулган. Томск шаарында реалдуу окуу жай деген окуу жайды бүткөн.

1919-жылы Томск универстетинин физика-математика факултетинин жаратылыш таануу бөлүмүнө кирген.

1920-жылы Эне-Сай дарыясынын өрөөнүн кезген. 

Археолог Сергей Александрович Теплоухов менен Эне-Сайда кокусунан жолугушуп калып, анын Батенево кыштагындагы казууларына күбө болот. Ошондон тартып археологияга кызыгып калган.

Ал археологдор Сергей Иванович Руденко менен Сергей Теплоуховдун жетекчилиги астында Томск университетинде иштей баштайт. Алар менен кошо 1922-жылы Пероградга көчүп келет.

Грязнов Петроград университетине студент катары которулган менен, өз окуусун аяктаган эмес. Заттык маданият тарыхы академиясында иштей баштаган.

1929-жылы Алтайда скифтик Пазырык коргонун казган.

1929-ж. алгачкы ирет Чүй өрөөнүндө Бурананын айланасындагы көрүстөндү изилдеген.

1933-жылы 29-ноябрда Грязнов жана анын кесиптештери (арасында Сергей Теплоухов да бар) “Орусиялык улутчул партия” («Российская национальная партия») иши боюнча камакка алынган. Бул чуулгандуу ишти “Слависттер иши” («Дело славистов») деп да аташкан.&lt;ref&gt;http://memory.pvost.org/pages/griaznov.html&lt;/ref&gt;

Грязнов үч жылга кесилген жана Вятка аймагына сүргүнгө айдалган.

1937-жылы Ленинградга кайтып келип, Эрмитажда иштеп калган.

Согуш маалында Грязнов Свердловск (азыркы Екатеринбург) шаарына эвакуацияланган. 1945-жылы январда ал Свердловск шаарында кандидаттык диссертациясын, ошол эле жылы июнда доктордук диссертациясын коргогон. 

Согуш аяктаган соң Ленинградга кайтып, кайрадан Эрмитажда иштеп калган.

1956-жылы Грязнов толук акталган.

1953-1968-ж. СССР Илимдер Академиясынын Археология институтунун Ленинграддагы бөлүмүндө Борбордук Азия ж-а Кавказ секторун башкарган.

1984-жылы каза болгон.

1969-1970-ж. “Түштүк Сибирь” деген монографиясы англис, француз, немис тилдеринде жарык көргөн.

== Негизги эмгектери ==
* Каменные изваяния Минусинских степей // Природа. 1926. №&amp;nbsp;11-12. С. 100-105, ил. (совместно с Е.Р.&amp;nbsp;Шнейдером).
* Раскопка княжеской могилы на Алтае // Человек. 1928. №&amp;nbsp;2-4. С. 217-219, ил.
* Археологические исследования в Сибири; Архитектура жилищ и построек туземцев Сибири; Аспелин; Гейкель; Городища // Сибирская сов. энциклопедия. М., 1929. Т. 1.
* Древние изваяния Минусинских степей // Материалы по этнографии. Л., 1929. Т. 4. Вып. 2. С. 63-93, 19 ил., 1 карт, (совместно с Е.Р. Шнейдером).
* Пазырыкский курган // Человек и природа. 1929. №&amp;nbsp;24. С. 40-42, ил.&amp;nbsp;
* Каменные бабы // Сибирская сов. энциклопедия. М., 1931. Т. 2. Стб. 479-480, ил. (совместно с Е.Р. Шнейдером).
* Боярская писаница // ПИМК. 1933. С. 41-45, ил.
* Усуньские могильники на территории Киргизской ССР: К истории усуней // ВДИ. 1938. №&amp;nbsp;3 (совместно с М.В. Воеводским).
* Ранние кочевники Западной Сибири и Казахстана // Там же. С. 399-413.
* Сибирь, Казахстан и Средняя Азия // Там же. С. 142-159 (совместно с Б.Б. Пиотровским).
* Средняя Азия во II-I вв. до н.э. // Там же. С. 303-311 (совместно с С.П. Толстовым).&amp;nbsp;
* Древняя бронза Минусинских степей // Труды ОИПК. 1941. Т. 1. С. 237-271, ил. Рез. на англ. яз.&amp;nbsp;
* Золотая бляха с изображением борьбы животных // Сокровища Эрмитажа. М.; Л., 1949. С. 71-74, ил.
* Минусинские каменные бабы в связи с некоторыми новыми материалами // СА. 1950. Т. 12. С. 217-250, ил.
* Некоторые вопросы истории сложения и развития ранних кочевых обществ Казахстана и Южной Сибири // КСИЭ. 1955. Вып. 24. С. 19-29.&amp;nbsp;
* Войлок с изображением борьбы мифических чудовищ из Пятого Пазырыкского кургана на Алтае // СГЭ. 1956. Вып. 9. С. 40-42, ил.
* К вопросу о культурах эпохи поздней бронзы в Сибири // КСИИМК. 1956. Вып. 64. С. 27-42, ил.
* Древнее искусство Алтая: [Альбом] // ГЭ. Л., 1958. С. 96, 64 ил. Текст парал. на фр. и рус. яз.
* Писаница эпохи бронзы из д.&amp;nbsp;Знаменки в Хакассии // КСИИМК. 1960. Вып. 80. С. 85-89, ил.
* По поводу одной рецензии [С.И.&amp;nbsp;Руденко. СА. 1960. №&amp;nbsp;1] // СА. 1960. №&amp;nbsp;4. С. 236-238.&amp;nbsp;
* Древнейшие памятники героического эпоса народов Южной Сибири // АСГЭ. 1961. Вып. 3. С. 7-31, ил.
* Переход пастушеских племён Семиречья и Тянь-Шаня к кочевому скотоводству; Саки; Усуни // Там же. С. 66-78, ил., карт.
* Археологические раскопки на Енисее: (Пятый сезон работ Красноярской экспедиции. 1963&amp;nbsp;г.) //Тез. докл. на заседаниях, посвящ. итогам полевых исслед. 1963&amp;nbsp;г. М., 1964. С. 53-55.
* Прикладное и декоративное искусство на Енисее в скифское время // Тез. докл. на Юбилейной науч. сессии (Гос. Эрмитаж). Секц. заседания. Л., 1964. С. 12-14.&amp;nbsp;
* Пастушеские племена Средней Азии в эпоху развитой и поздней бронзы // КСИА. 1970. Вып. 122. С. 37-43.
* Аржан — царский курган раннескифского времени в Туве // АО. 1971 (1972). С. 243-246, ил.
* Бык в обрядах и культе древних скотоводов // Тез. докл. на сессиях и пленумах, посвящ. итогам полевых исслед. в 1971&amp;nbsp;г. М., 1972. С. 24-29.
* Раскопки у горы Тепсей на Енисее // АО. 1975 (1976). С. 230.
* Бык в обрядах и культах древних скотоводов // Проблемы археологии Евразии и Северной Америки. М., 1977. С. 80-88.
* Раскопки у горы Тепсей // АО. 1976 (1977). С. 198-200 (совместно с Ю.С.&amp;nbsp;Худяковым, Н.А.&amp;nbsp;Боковенко).
* Саяно-алтайский олень: (этюд на тему скифо-сибирского звериного стиля) // Проблемы археологии. Л., 1978. Вып. 2. С. 222-232, ил.
* Комплекс археологических памятников у горы Тепсей на Енисее // СО АН СССР. ИИФФ. Новосибирск, Наука, 1979. С. 167, ил. Библиогр.: с. 165-166 (совместно с М.Н. Комаровой, М.Н. Пшеницыной и др.).
* Аржан: Царский курган раннескифского времени // ИА АН СССР. Л., Наука, 1980. С. 62, ил.
* Афанасьевская культура на Енисее // ИИМК РАН. Под ред. М.Н.&amp;nbsp;Пшеницыной. СПб., Дм. Буланин, 1999. С. 136, ил., рез. на англ.

== Эмгектери (кыскача тизме)  ==
* Бронзовый век // История Киргизии. Фрунзе. 1963. Т. 1. С. 54-65, ил.
* Переход пастушеских племён Семиречья и Тянь-Шаня к кочевому скотоводству; Саки; Усуни // Там же. С. 66-78, ил., карт.
* Southern Siberia. Geneva, 1969. P. 252, il., kart. (Archaeologia Mundi). Изд. на англ., нем. и фр. яз. 
* Der Grosskurgan von Arzan in Tuva, Sudsibirien. Munchen, 1984. S. 90, il., kart. (AVA-Materialen; Bd. 23).
* Алтай и приалтайская степь // Археология СССР. Степная полоса Азиатской части СССР в скифо-сарматское время. М., 1992. С. 161-178, карт., табл, (составитель М.Н. Пшеницына). &lt;br&gt;

== Колдонулган адабият ==
*[[Каратаев, Олжобай Кубатбекович|О. Каратаев]]​ Орто Азия чөлкөмүн жана түрк дүйнөсүн изилдеген окумуштуулар. –Бишкек, 2015
* Люди и судьбы. Биобиблиографический словарь востоковедов - жертв политического террора в советский период (1917-1991) / Изд. подготовили Я. В. Васильков, М. Ю. Сорокина. СПб.: Петербургское Востоковедение, 2003. 496 с. (Социальная история отечественной науки о Востоке). &lt;br&gt;
* [[Чоротегин, Тынчтыкбек Кадырмамбетович|Чоротегин Т.К.]], Молдокасымов К.С. Кыргыздардын жана Кыргызстандын кыскача тарыхы: (Байыркы замандан тартып бүгүнкү күнгө чейин): Тарыхты окуп үйрөнүүчүлөр үчүн. – Бишкек, 2000. – (Краткая история кыргызов и Кыргызстана. На кыргызском языке). (ISBN 9967-00-001-5). – 160 стр.
* Урстанбеков Б.У., Чороев Т.К. Кыргыз тарыхы: Кыскача энциклопедиялык сөздүк. – Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. 1990. – 288 бет. – (История Киргизии: Краткий энциклопедический словарь). – (В со-авторстве с кандидатом исторических наук, доцентом Бейше Урстанбековым). – (ISBN 5-89750-028-2)
* Вадецкая Э.Б. Методологические разработки М.П. Грязнова // Ист. чтения памяти М. П. Грязнова: Тез. докл. Омск, 1987. Ч. 1.С. 14-17.
* Васильева Р.В. Личный фонд М.П. Грязнова: Вопросы обработки и перспективы использования // Там же. С. 9-10.
* Глушков И.Г. Вещь глазами М.П. Грязнова // Вопросы истории археол. исслед. Сибири. Омск, 1992. С. 56-77.
* Жук А.В. Палеоэтнологи Санкт-Петербурга — Петрограда: Из предыстории становления М.П. Грязнова // Ист. чтения памяти М. П. Грязнова: Тез. докл. Омск, 1987. Ч. 1. С. 18-21.
* Заднепровский Ю.А. Средняя Азия в научном наследии М.П. Грязнова // Там же. С. 21-24.
* Зайцев Н.А. О пребывании М.П. Грязнова в Кирове в 1934-1937 гг. // Северная Евразия от древности до средневековья. Тез. конф. к 90-летию со дня рожд. М.П. Грязнова. ИИМК РАН. СПб., 1992. С. 9-10.
* К 70-летию Михаила Петровича Грязнова // Первобытная археология Сибири. Л., 1975. С. 3-4.
* Кирюшин Ю.Ф. Вклад М.П. Грязнова в изучение древней истории Алтая // Вторые ист. чтения памяти М.П. Грязнова. Омск., 1992. Ч. 1. С. 6-9.
* Коробкова Г.Ф. Михаил Петрович Грязнов и трасология // Северная Евразия от древности до средневековья. Тез. конф. к 90-летию со дня рожд. М.П. Грязнова. ИИМК РАН. СПб., 1992. С. 17-19.
* Лисицын Н. Ф. Вклад М. П. Грязнова в изучение каменного века // Ист. чтения памяти М. П. Грязнова: Тез. докл. Омск, 1987. Ч. 1.С. 24-26.

== Интернеттик шилтемелер ==
* [https://web.archive.org/web/20120329101336/http://www.kronk.narod.ru/library/vseviov-lm-2002.htm М.П. Грязновдун эмгектеринин тизмеси]
* [http://memory.pvost.org/pages/griaznov.html Грязнов Михаил Петрович]
* [https://web.archive.org/web/20100124131400/http://kemsu.ru/org/sapar/gryaznov.html М. П. Грязнов (1902—1984). 100 жылдык мааракеси]

== Макала ичиндеги шилтемелер  ==
{{Булактар}}

[[Категория:Чыгыш таануу]]
[[Категория:Булактар]]
[[Категория:Кыргыз тарыхы]]
[[Категория:Орусия]]
[[Категория:Куугунтукталгандар]]
[[Категория:1908-жыл]]
[[Категория:1984-жыл]]
[[Категория:XX кылым]]
[[Категория:Тарыхчылар]]
[[Категория:Археологдор]]</text>
      <sha1>74qsttl4f7mt3mwacbqurc579nq8jss</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Журахон Рахмонов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72680</id>
    <revision>
      <id>648669</id>
      <parentid>549077</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T08:36:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 12 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53445" sha1="evoyrlfxkzi0e7xsrlfh7pd77u43oaw" xml:space="preserve">{{Кинематографчы
 |ысымы                = Журахон Рахмонов
 |нукура ысымы         = {{lang-uz|Раҳмонов Жўрахон Раҳмонбердиевич}}
 |сүрөт                =|Jurah
 |туурасы              = 200px
 |сүрөттүн баяндамасы  = Журахон Рахмонов [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театрдын]] негиздөөчүлөрунөн бири
 |төрөлгөндөгү ысымы   = Жўрахон Раҳмонбердиевич Раҳмонов
 |туулган датасы       = 1917
 |өлгөн датасы         = 1977
 |туулган жери         = [[Ош шаары]], [[Ош уезди]], [[Түркстан]]
 |өлгөн жери           = [[Ош шаары]], [[Ош облусу]], [[Кыргыз ССР]]
 |кесиби               = [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры]]нын негиздөөчүлөрунөн бири жана [[артист]]и, [[Өзбекстан]] эмгек сиңирген [[артист]]и
 |жарандыгы            = [[Түркстан]]&lt;br /&gt;{{Өлкө желеги|Кыргыз ССР}}&lt;br /&gt;{{Өлкө желеги|СССР}}
 |активдүү жылдары     = [[1937]] - [[1977]] жылдары
 |багыты               = [[Театр]] жана [[кино]] [[артист]]и
 |киностудия           = 
 |сыйлыктары           = {{1-даражадгы Ата мекендик согуш ордени (инсан)}} [[Өзбекстан]] эмгек сиңирген [[артист]]и, [[Кыргыз ССР Жогорку Совети]] [[Президиум]]унун 2 жолу [[Грамота (сыйбарак)|ардак грамоталары]], IX [[Беш жылдык пландар|беш жылдык]] ударниги медалы, [[Кыргыз ССР]]ынын [[маданият]] [[Министрлик|министрлигинин]] [[Грамота (сыйбарак)|ардак грамотасы]], [[Экинчи дүйнөлүк согуш]]тун катышуучусу катарында көптөгөн [[Медаль|медалдар]] менен сыйланган.
 |imdb_id              = 
 |сайт                 = 
}}

'''Журахон Рахмонбердиевич Рахмонов''' ({{lang-uz|Жўрахон Раҳмонов}}; ([[1917]]-[[1977]]), [[Ош шаары]], [[Ош уезди]], [[Түркстан]] - [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры]]нын негиздөөчүлөрунөн бири, [[Кыргызстан|кыргызстандык]] театр жана кино [[артист]]и, театралдык ишмер, [[Өзбекстан]] эмгек сиңирген [[артист]]и (1974), [[Экинчи дүйнөлүк согуш]]тун [[ардагер]]и&lt;ref&gt;[https://24.kg/obschestvo/60162_segodnya_vbishkeke_informatsionnaya_karta/ Люди, которые меняли мир]&lt;/ref&gt;, ал [[Кыргызстан]]дын жана [[Өзбекстан]]дын маданиятын жана көркөм өнөрүн өнүктүрүүгө зор салым кошкон.

== Өмүр баяны ==
'''Журахон Рахмонов''' 18 август [[1917]] жылы [[Ош шаары]]нда кызматчылардын үй-бүлөсундө туулган. Ал [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры]]нын негиздөөчүлөрунөн бири, [[Экинчи дүйнөлүк согуш]]тун [[ардагер]]и. [[1937]] жылы [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Ош театрына]] [[артист]] болуп жумушка кирди. Ошондой эле [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Ош театрынын]] түзүүчүлөрү болуп анын атасы [[Рахмонберди Мадазимов]] ([[1914]] жылдан) жана анын бир тууганы [[Уринбой Рахмонов]] ([[1927]] жылдан) болуп саналат&lt;ref&gt;{{Cite web |title=&lt;small&gt;Они стояли у истоков&lt;/small&gt; |url=http://www.echoosha.narod.ru/December08/teatr.htm |accessdate=2015-02-03 |archivedate=2015-02-03 |archiveurl=https://archive.is/20150203020116/http://www.echoosha.narod.ru/December08/teatr.htm }}&lt;/ref&gt;. [[1938]] жылы Кызыл армиянын катарына чакырылган. Совет-фин согушунда, [[Ленинград]]дын курчоосун коргоосунда катышкан, 2-чи Белоруссия фронту 9-чи танк корпусу&lt;ref&gt;[http://tankfront.ru/ussr/tk/tk09.html 9-й танковый корпус]&lt;/ref&gt; 95-чи танк бригадасында&lt;ref&gt;[http://tankfront.ru/ussr/tbr/tbr095.html 95-я танковая бригада]&lt;/ref&gt; улук сержант болуп кызмат кылган&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_vpp12969646/ &lt;small&gt;Архивные документы старшего сержанта Рахманова Журахона в ЦАМО&lt;/small&gt;]&lt;/ref&gt;. [[Россия]]ны, [[Украина]]ны, [[Белоруссия]]ны, [[Польша]]ны, [[Германия]]ны бошотууда, [[Берлин]]ди жана Рейхстагты алууда катышкан. &quot;Ата Мекендик согуштун&quot; II даражадагы [[орден]]и (буйрук 9-ТК № 015/п 23 август [[1943]] жыл), ошондой эле көп сандаган медалдар менен сыйланган&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Бессмертный полк гвардии старший сержант Рахмонов Журахон |url=http://moypolk.ru/node/447959 |access-date=2018-09-03 |archive-date=2017-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170810212335/http://moypolk.ru/node/447959 |dead-url=yes |accessdate=2018-09-03 |archivedate=2017-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170810212335/http://moypolk.ru/node/447959 }}&lt;/ref&gt;.

[[Согуш]] аяктагандан кийин Журахон Рахмонов [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры]]на жумушка кайтып келди жана өмүрүнүн аягына чейин ал жерде [[артист]] болуп иштеди, [[театр]]да жана [[кино]]да жүздөн ашык ролдорду ойноду. [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Театралдык жамаатынын]] жана Журахон Рахмоновдун чыгармачылыгын денгээлин көтөрүүда [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Ош театрынын]] сахнасында коюлган  [[Чыңгыз Айтматов|Ч. Айтматовдун]] &quot;[[Саманчынын жолу (роман)|Саманчынын жолу]]&quot;, К. Яшин жана М. Мухамедовдун &quot;Дилором&quot;, [[Шекспир]]дын &quot;Отелло&quot; чыгармалары чоң роль ойноду. Кийинки жылдары Журахон Рахмонов [[Рашидов Шараф Рашидович|Шараф Рашидов]]дун &quot;Кубаттуу толкун&quot; , К. Тренёвдун &quot;Любовь Яровая&quot;, &quot;Кизил галстук&quot;, [[Шиллер Иоган Кристоф Фридрих|Шиллер]]дин &quot;Алдоо жана сүйүү&quot;, [[Гольдони Карло|К. Гольдони]]нын &quot;Эки мырзага малай&quot;, [[Островский, Александр Николаевич|Александр Островскийдин]] &quot;Добул&quot;, [[Байтемиров, Насирдин|Насриддин Байтемировдун]] «[[Салиева Уркуя|Уркуя]]», &quot;Той алдында дүрбөлөн&quot;, &quot;Сүйүү, жаз жана шайтан&quot; чыгармаларында роль ойногон.

14-25 октябрь [[1958]] жылы Журахон Рахмонов [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Ош өзбек драма театрынын]] жамааты менен бирге [[Москва]]да кыргыз искусствосу жана адабиятынын экинчи декадасында катышкан. [[1961]] жылы 20 февралында [[Кыргызстан театр ишмерлер союзу|Кыргызстан театралдык коомунун]] I съездинде катышкан. [[1967]] жылы [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Ош өзбек драма театры]] [[Тажик ССР]]да гастрольда болчу. Гастролдор чоң ийгилик менен өтүү, жамаат [[Тажик ССР]] [[маданият]] [[Министрлик|министрлигинин]] [[Грамота (сыйбарак)|ардак грамотасы]] менен сыйланды. 11-17 июль [[1967]] жылы [[Москва]]да [[Кыргызстан]]дын [[маданият]] жана [[искусство]] Күндөрүндө катышкан. 4-14 сентябрь [[1969]] жылы [[Өзбек ССР]]да кыргыз адабияты жана искусство декадасында катышкан. 2-10 апрель [[1970]] жылы В.И. [[Ленин]] 100 жылдыгына арналган [[СССР]] элдеринин [[искусство]] майрамында катышкан&lt;ref&gt;[http://www.onteatr.ru/aktery/rakhmonov-zhurakhon-rakhmonberdievich &lt;small&gt;Cоветские актеры кино и театра мужчины&lt;/small&gt;]&lt;/ref&gt;.

Журахон Рахмонов [[кыргыз тили]]н мыкты билгени учун, ал [[Султан Ибраимов|С. Ибраимов]] атындагы [[Ош кыргыз академиялык драма театры]] (24 ноябрь [[1972]] жылы уюшулган, [[1974]] жылы курулду) ачылганга чейин кыргыз улуттук жазуучулардын классикалык жана заманбап чыгармаларын пропагандалады жана театр сахнасында коюда активдүү катышкан. Ал кыргыз авторлорунун чыгармаларын аткарууда ролдорду нукура [[кыргыз тили]]нде ойноду. [[1957]] жылы ал [[Кыргыз ССР]]ынын [[маданият]] [[Министрлик|министрлигинин]] [[Грамота (сыйбарак)|ардак грамотасы]] менен, ал эми [[1976]] жылы IX [[Беш жылдык пландар|беш жылдык]] ударниги медалы менен сыйланган. [[Ташкент]]те гастролдор бүткөндөн кийин [[маданият]] жана [[искусство]] пропагандалоо жана өнүктүрүү учун кошкон зор салымы үчүн Журахон Рахмонов [[Өзбек ССР]] Жогорку Совети [[Президиум]]унун 5 июль [[1974]] жылдагы №164 [[Жарлык|Жарлыгы]] менен [[Өзбекстан]] эмгек сиңирген [[артист]]и ([[медаль]] № 877) ардак наам менен сыйланды&lt;ref&gt;{{Cite web |title=&lt;small&gt;Актёрская династия&lt;/small&gt; |url=http://www.echoosha.narod.ru/March07/deti.htm |accessdate=2015-02-03 |archivedate=2015-02-03 |archiveurl=https://archive.today/20150203020052/http://www.echoosha.narod.ru/March07/deti.htm }}&lt;/ref&gt;. [[Кыргызстан]] [[тарых]]ында эки [[артист]] гана бул ардактуу наам менен сыйланышкан.

Журахон Рахмонов күлкүлүү жана трагедиялуу ролдорду ойногон актёр болчу, жүздөн ашык ролдорду ойногон. Анын көпчүлүк күлкүлүү сүйлөөлөру жана кырдаалдары жазуучу [[Абдугани Абдугафуров]]дун күлкүлүү пьесаларында жана анын [[2000]] жылы чыгарылган &quot;Оштун көрүнүктүү инсандары&quot; китебинде, &quot;Муштум&quot; [[журнал]]ында жарыяланды. [[Драматург]] [[Абдугани Абдугафуров]]дун [[2010]] жылы чыгарылган &quot;Ош академиялык театры&quot; китебинде [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Бабур атындагы Ош театрынын]] чыгармачылык ишинде Журахон Рахмоновдун сиңирген эмгеги чагылдырылган.

Журахон Рахмоновдун [[Кыргызстан]]дын [[маданият]]ын жана [[искусство]]сун өнүгүшүнө чоң салым кошкон сиңирген эмгеги [[Кыргыз ССР]]ынын жетекчилиги тарабынан эске алынып, ал көп жолу сыйланды,&lt;ref&gt;[http://kaktus.media/doc/347326_daje_iz_gollivyda_zarybejnye_kinozvezdy_rabotavshie_v_kyrgyzstane.html Даже из Голливуда! Зарубежные кинозвезды, работавшие в Кыргызстане]&lt;/ref&gt; [[Кыргыз ССР]] [[Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши|Жогорку Кеңеши Президиумунун]] ([[1968]] жана [[1974]] жылдары) эки [[Грамота (сыйбарак)|ардак грамоталары]] менен сыйланган. [[Кыргызстан]] [[тарых]]ында бул [[Грамота (сыйбарак)|ардак грамота]] менен эки жолу сыйланган бир нече көрүнүктүү мамлекеттик жана коомдук ишмерлерлер гана бар&lt;ref&gt;[http://portalus.ru/modules/biographies/rus_readme.php?archive=&amp;id=1422777290&amp;start_from=&amp;subaction=showfull&amp;ucat=12 &lt;small&gt;Биографии знаменитостей&lt;/small&gt;]&lt;/ref&gt;. 

Журахон Рахмонов 7 апрель [[1977]] жылы каза болду жана ал [[Ош шаары]]нда көмүүлдү. Анын көмүү чарасында, Ош обком партиясынын биринчи катчысы [[Султан Ибраимов]] жана Ош шаардык аткаруу комитетинын жетекчилери катышты жана коштошуу сөздорун айтышты&lt;ref&gt;[https://www.centrasia.org/person2.php?st=1386102084 &lt;small&gt;Центразия Персоны&lt;/small&gt;]&lt;/ref&gt;. Эмгек сиңирген артист каза болгондон кийин, Ош шаардык аткаруу комитетинин жана [[Ош облусу]]нун маданият башкармалыгынын жетекчилиги тарабынан актёр туулуп өскөн [[Ош шаары]]ндагы Алебастрова көчөсүн Журахон Рахмоновдун урматына кайра атоо демилгесин көтөрүшкөн&lt;ref&gt;{{Cite web |title=В историческом центре Оша появится туристический квартал |url=http://yntymak.kg/ru/v-istoricheskom-tsentre-osha-poyavyatsya-etnoulitsa/ |accessdate=2020-04-26 |archivedate=2020-02-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200223172610/http://yntymak.kg/ru/v-istoricheskom-tsentre-osha-poyavyatsya-etnoulitsa/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://incredibleosh.kg/?p=55 В Оше появится квартал ремесленников]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=&lt;small&gt;Есть идея, или Как воссоздать в Оше старинный квартал&lt;/small&gt; |url=http://www.nlkg.kg/ru/projects/little-kirghizstan/est-ideya_-ili-kak-vossozdat-v-oshe-starinnyj-kvartal |accessdate=2020-04-26 |archivedate=2020-02-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200223035709/http://nlkg.kg/ru/projects/little-kirghizstan/est-ideya_-ili-kak-vossozdat-v-oshe-starinnyj-kvartal }}&lt;/ref&gt;.

Журахон Рахмонов [[Ош облусу]]нун, [[Ош шаары]]нын жана [[Кара-Суу району]]нун Кенештеринин [[депутат]]ы болуп шайланган.

== Фильмография ==

{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Жыл
!Орусча аталышы
!Нукура аталышы
!Ролу
|-
|[[1971]]
|[[:ru:Захар Беркут (фильм, 1971)]]
|''Захар Беркут''
|[[Эпизод]]
|-
|[[1972]]
|[[:ru:Улица (фильм, 1972)]]
|''Көчө''
|Короз оюнчу
|-
|[[1964]]
|[[:ru:Джура (фильм, 1964)]]
|''Жўра''
|[[Басмачы]]
|-
|[[1939]]
|[[:ru:Азамат (фильм, 1939)]]
|''Азамат''
|[[Эпизод]]
|}

== [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Театрдагы]] чыгармачылыгы ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Год
! Название
! Оригинальное название {{lang-uz}}
! Автор
|-
| 1937 || Обман и любовь || Макр ва муҳаббат || [[Фридрих Шиллер]]
|-
| 1937 || Фархад и Ширин || [[«Фархад менен Ширин»]] || Ш. Хуршид
|-
| 1938 || Слуга двух господ || Икки хўжайинга бир қул || [[Гольдони Карло|К.Гольдони]]
|-
| 1938 || Сабля Узбекистана || Ўзбекистон қиличи || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]]
|-
| 1946 || Честь женщины || Аёл номуси || Мухтаров
|-
| 1947 || Весна || Навбаҳор || Уйгун
|-
| 1947 ||Фархад и Ширин || [[«Фархад менен Ширин»]] || Хуршид
|-
| 1948 || Красный галстук || Қизил галстук || Константин Тренёв
|-
| 1948 || Песня жизни || Ҳаёт қўшиғи || Уйгун
|-
| 1948 || Алтынкуль || Олтинкўл || Уйгун
|-
| 1949 || Лепестки || Ғунчалар || Зиннат Фатхуллин
|-
| 1949 || [[Зымырык куш|Семург]] || [[Зымырык куш|Семурғ]] || Хамид Алимджан
|-
| 1950 || Адолат || Адолат || Исмоил Акрам
|-
| 1950 || [[«Алпамыш» эпосу|Алпамыш]] || [[«Алпамыш» эпосу|Алпомиш]] || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]]
|-
| 1951 || [[Токтогул Сатылганов|Токтогул]] || [[Токтогул Сатылганов|Тўқтағул]] || [[Бөкөнбаев, Жоомарт|Ж. Бөкөнбаев]]
|-
| 1951 || Лейли и Меджнун || Лайли ва Мажнун || Хуршид
|-
| 1952 || Ёрилтош || Ёрилтош || [https://archive.today/20180306123216/http://ijod.uz/?p=5306 Шукур Саъдулла]
|-
| 1952 || Радость || Шодлик || Махмуд Рахмон
|-
| 1952 || Шёлковое сюзане || Шоҳи сўзана || Абдулла Каххар
|-
| 1953 || [[Алишер Навои]] || Алишер Навоий || [[Иззат Султанов|Иззат Султан]]
|-
| 1953 || Наталка Полтавка || Наталка Полтавка || [[Лысенко, Николай Витальевич|Н. Лысенко]]
|-
| 1953 || Нурхон || Нурхон || [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]]
|-
| 1954 || Праздник на поле || Далада байрам || [https://archive.li/gDgg2 Шукур Саъдулла]
|-
| 1954 || Сердечные секреты || Юрак сирлари || Бахром Рахмонов
|-
| 1955 || Офтобхон || Офтобхон || [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]]
|-
| 1955 || Девушка реки Ганг || Ганг дарёсининг қизи || [[Рабиндранат Тагор]]
|-
| 1956 || Равшан и Зулхумор || Равшан ва Зулҳумор || [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]]
|-
| 1956 || Любовь к Родине || Ватан ишқи || Зиннат Фатхуллин
|-
| 1956 || Сундук секретов || Сирли сандиқ || И. Ахмедов
|-
| 1957 || [[«Алпамыш» эпосу|Алпамыш]] || [[«Алпамыш» эпосу|Алпомиш]] || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]]
|-
| 1957 || Юлдуз || Юлдуз || [[Самед Вургун]]
|-
| 1958 || Ойгул и Бахтияр || Ойгул ва Бахтиёр || Хамид Алимджан
|-
| 1958 || Именем революции || Революция номи билан || М. Шатров
|-
| 1959 || Орзигул || Орзигул || Турсун Собиров
|-
| 1959 || Ашик Гариб и Шахсанам||Ошиқ Ғариб ва Шоҳсанам|| Ахмад Бобожон
|-
| 1959 || Тайфун || Тайфун || Ахмад Бобожон
|-
| 1959 || Секреты паранджи || Паранжи сирлари || [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]]
|-
| 1960 || На высокой земле || Баланд ерда || [[Кубанычбек Маликов]]
|-
| 1960 || Ташбалта влюблён ||Тошболта ошиқ || Хамид Гулям
|-
| 1960 || Принцесса Турандот ||Малика Турандот || Карло Гоцци
|-
| 1961 || Если твоя голова кривая || Башаранг қийшиқ бўлса || Рихси Орифжонов
|-
| 1961 || Дилором|| Дилором || [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]]
|-
| 1962 || Два браслета || Икки билакузук || [https://archive.li/gDgg2 Шукур Саъдулла]
|-
| 1962 || [[Б.Жакиевдин &quot;Атанын тагдыры&quot; драмасы|Судьба отца]] || [[Б.Жакиевдин &quot;Атанын тагдыры&quot; драмасы|Отанинг тақдири]] || [[Жакиев Бексултан|Бексултан Жакиев]]
|-
| 1963 || Дитя || Фарзанд || Мухаммаджон Хайруллаев
|-
| 1963 || Голос из гроба || Тобутдан товуш || Абдулла Каххар
|-
| 1963 || Мели хоббон, Наби товон || Мели ҳаббону Наби товон || Яхёхон Маматхонов
|-
| 1964 || Трагедия поэмы || Ғазал фожиаси || Ахмад Бобожон
|-
| 1964 || Дорогие девушки || Жон қизлар || Байсеитов, Шангитбоев
|-
| 1964 || Отелло || Отелло || [[Уильям Шекспир]]
|-
| 1964 || Чертова девушка || Шайтон қиз || [[Касымалы Жантөшев]]
|-
| 1964 || Нимми ||Нимми || [[Премчанд]]
|-
| 1965 || Гули сиёх || Гули сиёҳ || Сахиб Жамал
|-
| 1965 || Любовь в молодости || Ёшликда берган кўнгил || Зиннат Фатхуллин
|-
| 1965 || Горный беркут || Тоғ бургути || [[Касымалы Жантөшев]]
|-
| 1965 || Полёт беркута || Бургутнинг парвози || [[Иззат Султанов|Иззат Султан]]
|-
| 1966 || Неизвестный человек || Номаълум киши || [[Иззат Султанов|Иззат Султан]]
|-
| 1966 || Гул и Навруз ||Гул ва Наврўз || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]]
|-
| 1966 || Материнское поле ||Момо ер|| [[Чыңгыз Айтматов]]
|-
| 1966 || Парвона || Парвона|| Уйгун
|-
| 1967 || Дилором || Дилором || [[Алишер Навои]]
|-
| 1967 || Абдулла Набиев || Абдулла Набиев|| [https://www.centrasia.org/person2.php?st=1095202218 Адхам Рахмат]
|-
| 1967 || Сваты ||Қудалар || [https://web.archive.org/web/20190221064815/http://taqvim.uz/uzc/event/view/2167 Уткир Рашид]
|-
| 1967 || Девушка с усами || Мўйловли қиз || [[Касымалы Жантөшев]]
|-
| 1968 || Скорпион из алтаря || Меҳробдан чаён|| [[Абдулла Кадыри]]
|-
| 1968 || Стряпуха замужем || Пазанда куёвга чиқди || Анатолий Софронов
|-
| 1968 || Новая невеста || Янги келин|| [[Тойбаев, Мырзабек Раевич|Мырзабек Тойбаев]]
|-
| 1968 || Меж двух огней || Икки ўт орасида|| Бекниёзов, Исмаилов
|-
| 1968 || Сожаление || Пушаймон|| [[Абдугани Абдугафуров]]
|-
| 1969 || Женитьба || Уйланиш|| [[Гоголь, Николай Васильевич|Н. В. Гоголь]]
|-
| 1969 || Странные вещи || Ажаб савдолар|| Хамид Гулям
|-
| 1969 || Могучая волна || Қудратли тўлқин|| [[Рашидов Шараф Рашидович|Шараф Рашидов]]
|-
| 1969 || Когда заря взойдёт над Ферганой || Фарғонада тонг отгунча|| Мирзакалон Исмоилий
|-
| 1970 || Кто смеётся последним || Йиқилган тойганга кулар|| [[Абдумомунов, Токтоболот|Т. Абдумомунов]]
|-
| 1970 || Невеста за 5 сом || Беш сўмлик келин|| Мамед Саид Ордубади
|-
| 1970 || Дешёвый жених || Арзон куёв|| [https://web.archive.org/web/20180317092810/http://e-adabiyot.uz/kitoblar/malumot/515-antologiya.html Шухрат]
|-
| 1970 || Требуется лжец || Ёлғончи даркор|| Димитрис Псафас
|-
| 1971 || Приключения Чанду || Чандунинг саргузаштлари|| А.Д. Иловайский
|-
| 1971 || Обман по шариату || Ҳийлаи шаръий|| [[Решат Нури Гүнтекин]]
|-
| 1971 || Рустам || Рустам|| Умаржон Исмаилов
|-
| 1971 || Перед рассветом || Тонг олдидан|| [[:ru:Сивцев, Дмитрий Кононович|Суорун Омоллоон]]
|-
| 1972 || Чертовое поколение || Шайтон авлод|| Мухтаров
|-
| 1972 || Девушка Атабека || Отабекнинг қизи|| [[Абдумомунов, Токтоболот|Токтоболот Абдумомунов]]
|-
| 1972 || Зло от аппетита || Балойи нафс || [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]]
|-
| 1973 || Начало жизни || Ҳаётнинг бошланиши|| Абдукаххор Маннонов
|-
| 1973 || Гроза || Момақалдироқ|| [[Островский, Александр Николаевич|Александр Островский]]
|-
| 1973 || Ташбалта влюблён || Тошболта ошиқ|| Хамид Гулям
|-
| 1973 || Горная красавица || Тоғ гўзали|| Саидмуродов
|-
| 1974 || Куйдирмаган кундош || Куйдирмаган кундош|| [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]]
|-
| 1974 || Красавица || Соҳибжамол|| Жура Махмудов
|-
| 1974 || Аширбой || Аширбой|| [[Токомбаев, Аалы|Аалы Токомбаев]]
|-
| 1974 || Преступление без наказания || Жазосиз жиноят|| Рихси Орифжонов
|-
| 1974 || Бунт невесток || Келинлар қўзғолони|| Саид Ахмад
|-
| 1975 || Орзигул || Орзигул|| Турсун Собиров
|-
| 1975 || Ревизор || Ревизор|| [[Гоголь, Николай Васильевич|Н.В. Гоголь]]
|-
| 1975 || Человек издалека || Узоқдаги одам|| Умарахунов
|-
| 1975 || Старики с молодыми душами || Кўнгли ёш қариялар|| Хутаев
|-
| 1975 || Адолат || Адолат|| Исмаил Акрам
|-
| 1976 || Рука друга || Дўстим қўли|| Мехрибон Назаров
|-
| 1976 || Никому не говори || Ҳеч кимга айтма|| [[Абдумомунов, Токтоболот|Т. Абдумомунов]]
|-
| 1976 || Шутник Али || Масхарабоз Али|| Бабаханов
|-
| 1976 || Сундук секретов || Сирли сандиқ|| Ахмедов
|-
| 1977 || Переполох перед свадьбой || Тўй олдидан тўполон|| Папаян
|-
| 1977 || Уркуя || Урқуя|| [[Байтемиров, Насирдин|Насридин Байтемиров]]
|-
| 1977 || Наследство отцов || Оталар мероси|| [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]]
|-
| 1977 || Жалость к животному || Армонли жонивор|| [[Токомбаев, Аалы|Аалы Токомбаев]]
|-
|}

* [[1937]] жыл - [[Шиллер Иоган Кристоф Фридрих|Шиллер]] «Алдоо жана сүйүү», Ш.Хуршид [[«Фархад менен Ширин»]].
* [[1938]] жыл - [[Гольдони Карло|К.Гольдони]] «Эки мырзанын малайы», [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] «[[Өзбекстан]] кылычы».
* [[1946]] жыл - Мухтаров «Аялдын абийири».
* [[1947]] жыл - Уйгун «Жаз», Хуршид [[«Фархад менен Ширин»]].
* [[1948]] жыл - К.Тренёв «Кызыл галстук», Уйгун «Жашоо ыры», Уйгун «Алтынкуль».
* [[1949]] жыл - З.Фатхуллин «Желекчелер», Хамид Алимджан [[Зымырык|«Семург»]].
* [[1950]] жыл - Исмоил Акрам «Адилеттүүлүк», [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] [[«Алпамыш» эпосу|&quot;Алпамыш&quot;]].
* [[1951]] жыл - [[Бөкөнбаев, Жоомарт|Ж.Бөкөнбаев]] «[[Токтогул Сатылганов|Токтогул]]», Хуршид «Лейли менен Меджнун».
* [[1952]] жыл - Шукур Саъдулла «Ёрилтош», Махмуд Рахмон «Кубаныч», Абдулла Каххар «Жибек сузана».
* [[1953]] жыл - [[Иззат Султанов|Иззат Султан]] «[[Алишер Навои]]», [[Лысенко, Николай Витальевич|Н. Лысенко]] «Наталка Полтавка», [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] «Нурхон».
* [[1954]] жыл - Шукур Саъдулла «Талаада майрам», Бахром Рахмонов «Жүрөк сыры».
* [[1955]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] «Офтобхон», [[Тагор Рабиндранат|Рабиндранат Тагор]] «Ганг дарыясынын кызы».
* [[1956]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] «Равшан жана Зулхумор», З.Фатхуллин «Ата-Мекенди сүйүү», И.Ахмедов «Сырлар сандыгы».
* [[1957]] жыл - [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] [[«Алпамыш» эпосу|&quot;Алпамыш&quot;]], [[Вургун Самед|Самад Вургун]] «Юлдуз».
* [[1958]] жыл - Хамид Алимджан «Ойгул жана Бахтиёр», М.Шатров «Революция аты менен».
* [[1959]] жыл - Турсун Собиров «Орзигул», Ахмад Бобожон «Ашик Гариб менен Шахсанам», А.Бобожон «Тайфун», [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] «[[Паранжы]] сырлары».
* [[1960]] жыл - [[Кубанычбек Маликов]] «Бийик жерде», Хамид Гулям «Ташбалта ашык», Карло Гоцци «Каныша Турандот».
* [[1961]] жыл - Рихси Орифжонов «Эгерде башы кыйшык болсо», [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] «Дилором».
* [[1962]] жыл - Шукур Саъдулла «Эки билерик», [[Бексултан Жакиев]] [[Б.Жакиевдин &quot;Атанын тагдыры&quot; драмасы|«Атанын тагдыры»]].
* [[1963]] жыл - Мухаммаджон Хайруллаев «Бала», Абдулла Каххар «Табыттан добуш», Яхёхон Маматхонов «Мели хоббон, Наби товон».
* [[1964]] жыл - Ахмад Бобожон «Поэма трагедиясы», Байсеитов, Шаңгытбаев «Бали, бали, кыздар ай», [[Шекспир]] «Отелло», [[Жантөшев, Касымалы|Касымали Жантөшев]] «Шайтан кыз», [[Премчанд]] «Нимми».
* [[1965]] жыл - Сахиб Жамал «Гули сиёх», З.Фатхуллин «Жаштыктагы сүйүү», [[Жантөшев, Касымалы|Касымали Жантөшев]] «Тоо бүркүтү», [[Иззат Султанов|Иззат Султан]] «Бүркүт учушу».
* [[1966]] жыл - [[Иззат Султанов|Иззат Султан]] «Белгисиз киши», [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] «Гул менен [[Нооруз]]», [[Чыңгыз Айтматов]] «[[Саманчынын жолу (роман)|Саманчынын жолу]]», Уйгун «Парвона».
* [[1967]] жыл - [[Алишер Навои]] «Дилором», Адхам Рахмат «Абдулла Набиев», Уткир Рашид «Жуучу», [[Жантөшев, Касымалы|Касымали Жантөшев]] «Кыз муруту менен».
* [[1968]] жыл - [[Абдулла Кадыри]] «Төркүнөн чаян», Анатолий Софронов «Ашпозчу аял эрге тийди», [[Тойбаев, Мырзабек Раевич|Мирзабек Тойбаев]] «Жаңы келин», [[Бекниязов Жайлообек|Ж.Бекниязов]], Исмаилов «Эки от ортосунда», [[Абдугани Абдугафуров]] «Өкүнүч».
* [[1969]] жыл - [[Гоголь, Николай Васильевич|Н.В. Гоголь]] &quot;Үйлөнүү&quot;, Хамид Гулям «Укмуштуу нерсе», [[Рашидов Шараф Рашидович|Шараф Рашидов]] «Кубаттуу толкун», Мирзакалон Исмоилий «Ферганада таң чыкты&quot;.
* [[1970]] жыл - [[Абдумомунов, Токтоболот|Токтоболот Абдумомунов]] «Жыгылган оогонго күлөт», Мамед Саид Ордубади «5 сомдук келин», Шухрат «Арзан куйөө», Димитрас Псафас «Жалганчы керек».
* [[1971]] жыл - А.Д. Иловайский «Чандунун укмуштуу окуясы», [[Решат Нури Гүнтекин|Гүнтекин]] «Шариат менен алдоо», Умаржон Исмаилов «Рустам», [[:ru:Сивцев, Дмитрий Кононович|Суорун Омоллоон]] «Таң алдында».
* [[1972]] жыл - Мухтаров «Шайтан муун», [[Абдумомунов, Токтоболот|Токтоболот Абдумомунов]] «Атабектын кызы», [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] «Балойи нафс».
* [[1973]] жыл - Абдукаххор Маннонов «Жашоонун башталышы», [[Островский, Александр Николаевич|Александр Островский]] &quot;Добул&quot;, Хамид Гулям «Ташбалта ашык», Саидмуродов «Тоо сулуусу».
* [[1974]] жыл - [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] «Куйдирмаган кундош», Жура Махмудов «Сулуу», [[Токомбаев, Аалы|Аалы Токомбаев]] «Ашырбай», Рихси Орифжонов «Жазасы жок кылмыш», Саид Ахмад «Келиндер козголоңу».
* [[1975]] жыл - Турсун Сабиров «Орзигул», [[Гоголь, Николай Васильевич|Н.В. Гоголь]] &quot;Текшерүчү&quot;, Умарахунов «Алыстагы адам», Хутаев «Карыялар жаш жаны менен», Исмаил Акрам «Адилеттүүлүк».
* [[1976]] жыл - Мехрибон Назаров &quot;Достун колу&quot;, [[Абдумомунов, Токтоболот|Т. Абдумомунов]] «Эч кимге айтпа», Бабаханов «Тамашакөй Али», Ахмедов «Сырлар сандыгы».
* [[1977]] жыл - Папаян «Той алдында дүрбөлөн&quot;, [[Байтемиров, Насирдин|Насриддин Байтемиров]] «[[Салиева Уркуя|Уркуя]]», [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] «Аталардын мурасы», [[Токомбаев, Аалы|Аалы Токомбаев]] «Жаныбарга боор ооруу».

Мындан тышкары, ал көп сандагы [[концерт]]тик программаларда катышкан&lt;ref&gt;{{Cite web |title=В кинотеатре «Мир» прошли Дни кыргызского кино |url=http://mincult.tatarstan.ru/rus/index.htm/news/956884.htm |accessdate=2018-09-03 |archivedate=2018-08-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180826183002/http://mincult.tatarstan.ru/rus/index.htm/news/956884.htm }}&lt;/ref&gt;

== [[Сыйлык]]тары ==
* {{1-даражадгы Ата мекендик согуш ордени (инсан)}} (23 август [[1943]] жыл)
* [[Өзбекстан]] эмгек сиңирген [[артист]]и (5 июль [[1974]] жыл)
* [[Кыргыз ССР Жогорку Совети]] [[Президиум]]унун [[Грамота (сыйбарак)|ардак грамотасы]] (10 февраль [[1968]] жыл)
* IX [[Беш жылдык пландар|беш жылдык]] ударниги медалы (28 январь [[1976]] жыл)
* [[Кыргыз ССР]] [[Кыргыз ССР Жогорку Совети]] [[Президиум]]унун [[Грамота (сыйбарак)|ардак грамотасы]] (28 август [[1974]] жыл)
* [[Кыргыз ССР]]ынын [[маданият]] [[Министрлик|министрлигинин]] [[Грамота (сыйбарак)|ардак грамотасы]] ([[1957]] жыл)
* [[Улуу Ата-Мекендик согуш]]тун катышуучусу катарында көптөгөн медалдар менен сыйланган.

== Жеке жашоосу ==
* Атасы - [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди ажы Мадазимов]] ([[1875]]-[[1933]]) - [[Кыргызстан]]дын театралдык кыймылын негиздөөчүсү жана уюштуруучусу, [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры]]н негиздөөчүсү, биринчи директору, көркөм жетекчиси, башкы режиссёру, [[Кыргызстан|кыргызстандык]] [[артист]] жана [[жазуучу]]. 
* Энеси - Бибихон ([[1884]]-[[1922]]) Уратепа шаарында төрөлгөн.
* Жубайы - Ойимхон ([[1929]]—[[1997]]) [[Отуз-Адыр, Кара-Суу району|Отуз-Адыр]] айылында төрөлгөн
* Балдары: Мамир Жураев (29.05.[[1949]]), Анзиратхон ([[1951]]-[[2015]]), Муяссархон ([[1955]]), Санжарбек [[ажы]] ([[1959]]—[[2012]]), Минурахон ([[1962]]), Муаззамхон ([[1964]]), Анвар ([[1969]]—[[2004]]).
* Жээндери: [[:uz:Azizullo Izzatullayev|Азизулло Иззатуллаев]], [[:ru:Касымов, Анвар Махмудович|Анвар Косимов]], ырчы Мухаммадкарим Соипов.
* Туугандары: [[:ru:Ходжаназар Хувайдо|Хужаназар Хувайдо]], [[Абдуллаев, Хабиб Мухамедович|Хабиб Абдуллаев]]
* Кудалары тарабынан туугандары: [https://24.kg/obschestvo/73205_segodnya_vbishkeke_informatsionnaya_karta/ Султан жана Кудрат Таирбаевдер]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Памирские письма капитана Зайцова |url=http://www.boris-belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html |access-date=2019-12-25 |archive-date=2020-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201026061427/http://www.boris-belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html |dead-url=yes |accessdate=2019-12-25 |archivedate=2020-10-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201026061427/http://www.boris-belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/odiljon.dadajonov/posts/2351438128427184 Тоирбоев Султон мингбоши]&lt;/ref&gt;, [[Балтакожо Султанов]], [[Иззат Султанов|Иззат Султан]], [[Султанов Мухтар Насруллаевич|Мухтар Султанов]], [[Мамадали Курбанов]], [[:ru:Косимов, Махмуд Тожикулович|Махмуд Косимов]], [[:ru:Отабоев, Алишер Абдужалилович|Алишер Отабоев]], [https://web.archive.org/web/20181115013301/https://upl.uz/policy/6897-news.html Кодир Рахматович Парпиев], [http://www.sayasat.kg/society-mobile/57115-known-and-unknown-wife-of-the-president-of-uzbekistan-ziroathon-hoshimova.html Зироатхон (Ойхон) Хошимова], [[:uz:Erkin Komilov|Эркин Комилов]], Мурод Зайнобиддинович Салохиддинов - &quot;Узвторцветмет&quot; ААК мурдагы төрагасы, Ахмаджон Давидов - [[Ош шаары]]нын аткаруу комитетинин төрагасы.

== Колдонулган адабияттар ==
# Энциклопедия Ошской области, Раздел &quot;Театральная жизнь&quot; / гл. ред. [[Орузбаева Бүбүйна Өмүрзаковна|Орузбаева Б.О.]] Академия Наук Киргизской ССР. — Фрунзе (Бишкек): Глав. ред. Киргизской сов. энциклопедии, 1987. — С. 110. — 445 с. ББК 92я2. (рус.)
# Таджихон Хасанова: Нар. артистка Киргиз. ССР / Ф.А. Литвинская. — Фрунзе: Киргизгосиздат, 1958. -20 с.: ил.; 20 см.
# Журнал &quot;Театр&quot;, выпуски 7-12 / Союз писателей СССР, Министерство культуры СССР, Комитет по делам искусств СССР. — Москва: Искусство, 1964. — С. 169..
# &quot;Ошский узбекский музыкальный драматический театр&quot; / [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]]. — Фрунзе: Кыргызстан, 1980. — С. 16, 23, 33, 35, 39. — 59 с. 21 см, ББК 85.4. (узб.), (рус.) и (кирг.)
# &quot;Видные сыновья Оша&quot; / [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]]. — Ош: Ошская областная типография, 2000. — С. 129-130. — 176 с. (узб.) и (рус.)
# &quot;Ошский академический театр&quot; / [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]]. — Ош: &quot;Азия Принт&quot;, 2010. — С. 6, 41, 45. — 52 с. (узб.)
# [[&quot;Кыргызстандын гүлдөп-өсүшү үчүн&quot; энциклопедиясы]] &quot;Во имя процветания Кыргызстана&quot; Энциклопедическое издание о выдающихся узбеках Кыргызстана / Под рук. Жураева Б.Ж. ([[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]], Рахманов Д.Д. и др.). — Ош: &quot;Ризван&quot;, 2017. — С. 30. — 336 с. — ISBN 978-9967-18-344-5. УДК 351/354. ББК 66,3(2Ки). (узб.), (рус.) и (кирг.)

== Тиркемелер ==
{{Reflist|colwidth=30em}}

== Шилтемелер ==
* [https://archive.li/20150203020052/http://www.echoosha.narod.ru/March07/deti.htm &lt;small&gt;Актёрская династия&lt;/small&gt;]
* [https://web.archive.org/web/20150202205819/http://www.echoosha.narod.ru/December08/teatr.htm &lt;small&gt;Они стояли у истоков&lt;/small&gt;]
* [https://centrasia.org/person2.php?st=1386102084 &lt;small&gt;Центразия Персоны&lt;/small&gt;]
* [https://24.kg/obschestvo/60162_segodnya_vbishkeke_informatsionnaya_karta/ Люди, которые меняли мир]
* [https://24.kg/obschestvo/93807_segodnya_vbishkeke_informatsionnaya_karta/ Люди, которые меняли мир]
* [https://24.kg/obschestvo/126526_segodnya_vnbspbishkeke_pogoda_meropriyatiya_datyi/ Люди, которые меняли мир]
* [http://www.alliance-press.kg/ru/news/view/717 &lt;small&gt;27 марта – Всемирный день театра&lt;/small&gt;]
* [https://web.archive.org/web/20180606231549/http://rus.kg/news_rus/interesno_rus/50898-k-100-letiyu-stareyshego-teatra-kyrgyzstana.html &lt;small&gt;К 100 летию старейшего театра Кыргызстана&lt;/small&gt;]
* [http://slovo.kg/?p=96889 &lt;small&gt;Старейшему театру Кыргызстана — 100 лет&lt;/small&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180426064100/http://slovo.kg/?p=96889 |date=2018-04-26 }}
* [http://www.ehoosha.com/?module=articles&amp;action=view&amp;id=1131 Из истории старейшего театра страны] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180810205404/http://www.ehoosha.com/?module=articles&amp;action=view&amp;id=1131 |date=2018-08-10 }}
* [https://daryo.uz/k/2018/03/30/markaziy-osiyodagi-eng-keksa-professional-teatr-100-yoshga-toldi/ &lt;small&gt;Марказий Осиёдаги энг кекса профессионал театр 100 ёшга тўлди&lt;/small&gt;]
* [http://portalus.ru/modules/biographies/rus_readme.php?archive=&amp;id=1422777290&amp;start_from=&amp;subaction=showfull&amp;ucat=12 &lt;small&gt;Биографии знаменитостей&lt;/small&gt;]
* [http://www.onteatr.ru/aktery/rakhmonov-zhurakhon-rakhmonberdievich &lt;small&gt;Советские актеры кино и театра мужчины&lt;/small&gt;]
* [https://web.archive.org/web/20191222135606/https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_vpp12969646/ &lt;small&gt;Архивные документы старшего сержанта Рахманова Журахона в ЦАМО&lt;/small&gt;]
* [https://www.moypolk.ru/osh/soldiers/rahmonov-zhurahon-rahmonberdievich Бессмертный полк гвардии старший сержант Рахмонов Журахон]
* [http://tyup.net/page/rahmonov-zhurahon Журахон Рахмонов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170810210048/http://tyup.net/page/rahmonov-zhurahon |date=2017-08-10 }}
* [http://mincult.tatarstan.ru/rus/index.htm/news/956884.htm В кинотеатре «Мир» прошли Дни кыргызского кино] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180826183002/http://mincult.tatarstan.ru/rus/index.htm/news/956884.htm |date=2018-08-26 }}
* [https://web.archive.org/web/20170810211346/http://kaktus.media/doc/347326_daje_iz_gollivyda_zarybejnye_kinozvezdy_rabotavshie_v_kyrgyzstane.html &lt;small&gt;Даже из Голливуда! Зарубежные кинозвёзды, работавшие в Кыргызстане&lt;/small&gt;]
* [http://theopenasia.net/articles/detail/sovremennykh-kyrgyzskikh-filmov-kotorye-nuzhno-posmotret/ &lt;small&gt;10 современных кыргызских фильмов, которые нужно посмотреть&lt;/small&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180826150109/http://theopenasia.net/articles/detail/sovremennykh-kyrgyzskikh-filmov-kotorye-nuzhno-posmotret/ |date=2018-08-26 }}
* [https://web.archive.org/web/20250519154213/https://kaktus.media/doc/366283_top_10_sovremennyh_kyrgyzskih_filmov_kotorye_nyjno_posmotret.html &lt;small&gt;Топ-10 современных кыргызских фильмов, которые нужно посмотреть&lt;/small&gt;]
* [https://web.archive.org/web/20210929032446/https://www.peoplelife.ru/239828 Биографии знаменитых людей]
* [https://web.archive.org/web/20160415175431/http://referaty.in.ua/index.php?newsid=1546318 &lt;small&gt;Реферат&lt;/small&gt;]
* [https://web.archive.org/web/20160214164058/http://dunyouzbeklari.com/archives/128495 &lt;small&gt;Журахон Рахмонов в журнале &quot;Муштум&quot;&lt;/small&gt;]
* [https://web.archive.org/web/20151117023421/http://teatrbabur.kg/index.php/ru/istoriya-2 История театра]
* [https://yug.kg/item/teatr-imeni-babura-g-osh/ Театр имени Бабура г. Ош] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190616115840/https://yug.kg/item/teatr-imeni-babura-g-osh/ |date=2019-06-16 }}
* [https://www.facebook.com/odiljon.dadajonov/posts/2381326545438342 &quot;Мозийға қараб иш кўрмоғлиқ хайрлидир&quot;]
* [http://yntymak.kg/ru/v-istoricheskom-tsentre-osha-poyavyatsya-etnoulitsa/ В историческом центре Оша появится туристический квартал] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200223172610/http://yntymak.kg/ru/v-istoricheskom-tsentre-osha-poyavyatsya-etnoulitsa/ |date=2020-02-23 }}
* [https://zen.yandex.ru/media/id/5e8af4a47dce0e10edfc9675/jurahon-rahmonov-osh-akademik-zbek-teatrynyn-negizdchlrunn-biri-teatr-jana-kino-artisti-zbekstan-emgek-siirgen-artisti-5ea1707838c82369f4d88419 &lt;small&gt;Журахон Рахмонов - Ош академик өзбек театрынын негиздөөчүлөрунөн бири, театр жана кино артисти, Өзбекстан эмгек сиңирген артисти&lt;/small&gt;]

[[Категория:Инсандар]]
[[Категория:Кыргызстан]]
[[Категория:Ош облусу]]
[[Категория:Ош шаары]]
[[Категория:Актерлор]]
[[Категория: Кыргыз обончулары]]
[[Категория:Чөлкөм таануу]]
[[Категория:Кыргыз тарыхы]]
[[Категория:Көркөм өнөр]]
[[Категория: Музыка]]
[[Категория: Кыргыз таануу]]
[[Категория: Искусство]]
[[Категория: Маданият]]
[[Категория: Кыргыз маданияты]]
[[Категория:Кыргыз акындары]]
[[Категория:Кыргыз ырчылары]]
[[Категория:Кыргыз театры]]
[[Категория:Ош шаарынын Бабур театры]]
[[Категория:Маданият ишмерлер]]
[[Категория:Кыргызстанда театралдык кыймылдын негиздөөчүлөрү]]
[[Категория:Кыргызстанда театралдык кыймылдын уюштуруучулөру]]
[[Категория:Эмгек сиңирген артисттер]]
[[Категория:Кыргыз киносу]]
[[Категория:Улуу Ата-Мекендик согуштун ардагери]]
[[Категория:Улуу Ата-Мекендик согуштун катышуучусу]]</text>
      <sha1>evoyrlfxkzi0e7xsrlfh7pd77u43oaw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дарвишбек Рахмонов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72686</id>
    <revision>
      <id>648657</id>
      <parentid>572229</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T02:08:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 7 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14247" sha1="94o926kjjt7egsgxux6ygxo69jomvxw" xml:space="preserve">{{Адаштырба|Давлатбек Рахмонов}}
{{Кинематографчы
 |ысымы                = Дарвишбек Рахмонов
 |нукура ысымы         = Дарвишбек Раҳмонов
 |сүрөт                =|Darv
 |туурасы              = 200px
 |сүрөттүн баяндамасы  = Дарвишбек Рахмонов
 |төрөлгөндөгү ысымы   = Дарвишбек Ўринбоевич Раҳмонов
 |туулган датасы       = 1952
 |өлгөн датасы         = 
 |туулган жери         = [[Ош шаары]], [[Ош облусу]], [[Кыргыз ССР]]
 |жашаган жери         = [[Ташкент облусу]], [[Өзбекстан]]
 |кесиби               = [[Калдиргоч цирк труппасы|&quot;Калдиргоч&quot; (Чабалекей) үлгүлүү цирк труппасынын]] негиздөөчүсу жана көркөм жетекчиси, цирк [[артист]]и
 |жарандыгы            = {{Өлкө желеги|СССР}}&lt;br /&gt;{{Өлкө желеги|Өзбекстан}}
 |активдүү жылдары     = [[1977]] жылдан азыркы мезгилге чейин
 |багыты               = Цирк артисти
 |киностудия           = 
 |сыйлыктары           = Шухрат (Даңк) [[Медаль|медалы]]
 |imdb_id              = 
 |сайт                 = 
}}

'''Дарвишбек Уринбоевич Рахмонов''' ({{lang-uz|Дарвишбек Раҳмонов}}) — [[Калдиргоч цирк труппасы|&quot;Калдиргоч&quot; (Чабалекей) үлгүлүү цирк труппасынын]] негиздөөчүсү жана көркөм жетекчиси, [[Өзбекстан|Өзбекстандын]] цирк [[артист|артисти]] жана ишмери.

== Өмүр баяны ==
'''Дарвишбек Рахмонов''' 8 апрель [[1952]] жылы [[Ош шаары]]нда, кызматчыларды үй-бүлөсундө төрөлгөн. Анын атасы [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]] [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры]]н негиздөөчүлөрунөн бири, [[Кыргызстан|кыргызстандык]] [[артист]], театралдык ишмер жана [[акын]] болгон. Ал [[1981]] жылы [[Ташкент]] эстрада-цирк [[искусство]] [[студия]]сын артыкчылык менен аяктаган. Өзунун жашоосун [[искусство]]го кызмат кылууга арнаган. Ал [[Ташкент облусу]]нун Янгиюль шаарында [[Калдиргоч цирк труппасы|&quot;Калдиргоч&quot; (Чабалекей) үлгүлүү цирк труппасын]] уюштурду жана анда көркөм жетекчи болуп иштейт. Түздөн-түз анын жетекчилиги астында [[Калдиргоч цирк труппасы|&quot;Калдиргоч&quot; (Чабалекей) үлгүлүү цирк труппасы]] Бүткүл союздук мелдештердин [[лауреат]]ы, [[Ташкент облусу]] [[Ленин]] комсомолун [[Сыйлык|сыйлыгынын]] [[лауреат]]ы, [[республика]]лык кароо-[[сынак]]тарда төрт жолу биринчи орунду&lt;ref&gt;[http://news.uzreport.uz/news_9_r_9670.html&lt;small&gt;Фестиваль циркового искусства&lt;/small&gt;]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;, эки жолу экинчи орунду ээледи&lt;ref&gt;[http://www.uzinform.com/ru/news/20110131/05503.html &lt;small&gt;Коллективу 30 лет&lt;/small&gt;]&lt;/ref&gt;.

Ал көптөгөн [[оригинал]]дуу цирк көрсөтүүлөрүн түзүүчүсү, ондогон окуучуларын тарбиялады, алар дүйнөнүн көптөгөн кесиптик цирктарда иштешет. Тулкин Обидовдун [[1979]] жылы чыккан &quot;Өзбек палвандары&quot; китебинде 53 жана 37 беттеринде Дарвишбек Рахмоновдун сүрөтү жана ал жөнүндө маалымат жайгаштырылган. Тулкин Обидовдун &quot;Өзбек палвандары&quot; китебинде Дарвишбек [[Өзбекстан]]дын эң күчтүү палвандарыдан бири деп маалымат берилген (бул сүрөттө Дарвишбек палван түркүкка темир чынжыр менен бекитилген).  
Бул номерди жалгыз аткаруучусу Дарвишбек палван көрүүчүлөрдүн көз алдында темир чынжырды ийиндин кыймылы менен айрып салат. Бул номерди ал эркиндиги жана [[колония]]лык эзүүдон бошотуу учун курөшкон [[Африка]] элдерине багыштады. С. Гайипова, Й. Таджибаев, Мустафонун [[2002]] жылы чыккан &quot;Янгиюльдун жаңы жетишүүлөру&quot; китебинде мукабасында, 68 жана башка беттеринде Дарвишбек Рахмоновдун жана [[Калдиргоч цирк труппасы|&quot;Калдиргоч&quot; цирк труппасын]] 6 түстүү сүрөттөрү жайгаштырылган. 

Мындан тышкары, Дарвишбек палван жана ал башкарган [[Калдиргоч цирк труппасы|&quot;Калдиргоч&quot; цирк труппасы]] тууралу [[гезит]]терде жана [[журнал]]дарда жүздөн ашык макалалар чыккан, алардын чыгышы [[Өзбекстан]] телевидениесы аркылуу ондогон [[телекөрсөтүү]]лөрдө трансляция кылынды&lt;ref&gt;[http://portalus.ru/modules/biographies/rus_readme.php?archive=&amp;id=1422810038&amp;start_from=&amp;subaction=showfull&amp;ucat=12 &lt;small&gt;Биографии знаменитостей&lt;/small&gt;]&lt;/ref&gt;. [[Искусство]] жана [[маданият]]ты өнүктүрүү учун Дарвишбек Рахмоновдун сиңирген чоң эмгеги бааланып [[Өзбекстан]] [[Республика]]сынын [[Президент]]и [[Каримов, Ислам Абдуганиевич|И.А. Каримовдун]] [[2002]] жылдын 26 августундагы [[Жарлык|Жарлыгы]] менен ал Шухрат (Даңк) [[Медаль|медалы]] менен сыйланды&lt;ref&gt;{{Cite web |title=&lt;small&gt;Указ Президента Республики Узбекистан&lt;/small&gt; |url=http://www.uz2002.ru/ukaz-prezidenta-respubliki-uzbekistan-15 |accessdate=2015-12-26 |archivedate=2016-03-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160307064235/http://uz2002.ru/ukaz-prezidenta-respubliki-uzbekistan-15 }}&lt;/ref&gt;.

&quot;[[Ташкент]] акыйкаты&quot; [[гезит]]инин биринчи бетинде сурөту чыкты, анда [[Өзбекстан]] Республикасынын Олий Мажлис төрагасы Эркин Халилов Дарвишбек Рахмоновго &quot;Шухрат&quot; (Даңк) [[Медаль|медалын]] тапшырат. Анын балдары Хуршид, Хулкарой, Умидбек, Мухсина [[Калдиргоч цирк труппасы|цирк труппасында]] талыкпай эмгектенип жатышат. Уулу Умидбек 5 жылдык курагында дуйнөдө эң жаш эквилибрист эле, 6 жашында [[Республика]]лык [[Телевизиондук жанрлар|телевизиондук]] мелдештин жеңүүчүсү болгон. Ошентип, Рахмоновтор [[Өзбекстан]]дын цирктик [[династия]]сы болуп саналат. Дарвишбек Рахмонов [[Өзбекстан]]дын [[искусствого эмгек сиңирген ишмер]]и наамына көрсөтулгөн&lt;ref&gt;{{Cite web |title=&lt;small&gt;Центразия Персоны&lt;/small&gt; |url=http://www.centrasia.ru/person2.php?&amp;st=1386106235 |access-date=2015-12-26 |archive-date=2016-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160105133812/http://www.centrasia.ru/person2.php?&amp;st=1386106235 |dead-url=yes |accessdate=2015-12-26 |archivedate=2016-01-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160105133812/http://www.centrasia.ru/person2.php?&amp;st=1386106235 }}&lt;/ref&gt;.

== Жеке жашоосу ==
Атасы - [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]] ([[1910]]-[[1980]]) - [[Кыргызстан]] [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры]]нын негиздөөчүлөрунөн бири, [[Кыргызстан|кыргызстандык]] [[артист]], театралдык ишмер жана [[акын]]. Энеси - Турсунхон Туйчибоева ([[1918]]—[[1954]]). Жубайы - Мастурахон Валиева (25.01.[[1961]] жыл) [[Акушер-гинеколог|акушер]], [[Калдиргоч цирк труппасы|&quot;Калдиргоч&quot; (Чабалекей) үлгүлүү цирк труппасын]] кызматчысы. Балдары: Хуршид ([[1988]]), Хулкарой ([[1990]]), Умидбек ([[1994]]), Мухсина ([[1996]]).

== Колдонулган адабияттар ==
* Тулкин Обидов &quot;Өзбек палвандары&quot; («Узбекские палваны») (Узбекские силачи), 37, 53 беттер, [[1979]] жыл, [[Ташкент]].
* С.Гайипова, Й.Таджибаев, Мустафо «Новые достижения Янгиюля», мукабасы жана 68 бет, [[2002]] жыл, Янгиюль.

== Булактар ==
{{Булактар}}

== Шилтемелер ==
* [http://www.uzinform.com/ru/news/20110131/05503.html &lt;small&gt;Коллективу 30 лет&lt;/small&gt;]
* [http://www.uz2002.ru/ukaz-prezidenta-respubliki-uzbekistan-15 &lt;small&gt;Указ Президента Республики Узбекистан&lt;/small&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307064235/http://uz2002.ru/ukaz-prezidenta-respubliki-uzbekistan-15 |date=2016-03-07 }}
* [http://soglom.uz/gazeta-sonlari/46-2012-40/308-ostonasi-oltin-deyman-uyimni.html &lt;small&gt;Остонаси олтин дейман уйимни&lt;/small&gt;]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305004614/http://soglom.uz/gazeta-sonlari/46-2012-40/308-ostonasi-oltin-deyman-uyimni.html |date=2016-03-05 }}
* [http://news.uzreport.uz/news_9_r_9670.html&lt;small&gt;Фестиваль циркового искусства&lt;/small&gt;]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://uza.uz/ru/society/festival-kanatokhodtsev-i-masterov-tsirka-16.06.2010-10877&lt;small&gt;Фестиваль канатоходцев и мастеров цирка&lt;/small&gt;]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://web.archive.org/web/20150924110606/http://www.pv.uz/today/12.08.10 &lt;small&gt;На арене «Ласточка»&lt;/small&gt;]
* [http://th.uz/cgi-bin/main.cgi?lan=u&amp;raz=7&amp;god=2015&amp;mes=1&amp;id=6382 &lt;small&gt;Калдиргоч канот ёймокда&lt;/small&gt;]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304081757/http://th.uz/cgi-bin/main.cgi?lan=u&amp;raz=7&amp;god=2015&amp;mes=1&amp;id=6382 |date=2016-03-04 }}
* [http://th.uz/cgi-bin/main.cgi?lan=r&amp;raz=1&amp;god=2012&amp;mes=5&amp;id=6636 &lt;small&gt;Их сцена - арена&lt;/small&gt;]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304093736/http://th.uz/cgi-bin/main.cgi?lan=r&amp;raz=1&amp;god=2012&amp;mes=5&amp;id=6636 |date=2016-03-04 }}
* [http://www.th.uz/cgi-bin/main.cgi?lan=u&amp;raz=1&amp;god=2010&amp;mes=10&amp;id=6980 &lt;small&gt;Чет элликлар хайратда&lt;/small&gt;]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304105154/http://www.th.uz/cgi-bin/main.cgi?lan=u&amp;raz=1&amp;god=2010&amp;mes=10&amp;id=6980 |date=2016-03-04 }}
* [https://web.archive.org/web/20150202215028/http://www.echoosha.narod.ru/March07/deti.htm &lt;small&gt;Актёрская династия&lt;/small&gt;]
* [https://web.archive.org/web/20150202205819/http://www.echoosha.narod.ru/December08/teatr.htm &lt;small&gt;Они стояли у истоков&lt;/small&gt;]
* [http://www.centrasia.ru/person2.php?&amp;st=1386106235 &lt;small&gt;Центразия Персоны&lt;/small&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160105133812/http://www.centrasia.ru/person2.php?&amp;st=1386106235 |date=2016-01-05 }}
* [http://portalus.ru/modules/biographies/rus_readme.php?archive=&amp;id=1422810038&amp;start_from=&amp;subaction=showfull&amp;ucat=12 &lt;small&gt;Биографии знаменитостей&lt;/small&gt;]
* [http://www.gdetibilvchera.ru/plik68foec/Рахмонов,_Дарвишбек_Уринбоевич &lt;small&gt;Культурный сайт&lt;/small&gt;]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://zen.yandex.ru/media/id/5e8af4a47dce0e10edfc9675/darvishbek-rahmonov-kaldirgoch-lgl-cirk-truppasynyn-negizdchsu-jana-krkm-jetekchisi-zbekstandyn-cirk-artisti-5ea5cdc27ec4dd6df4699325 &lt;small&gt;Дарвишбек Рахмонов - &quot;Калдиргоч&quot; үлгүлүү цирк труппасынын негиздөөчүсу жана көркөм жетекчиси, Өзбекстандын цирк артисти&lt;/small&gt;]

[[Категория:Инсандар:Өзбекстан]]
[[Категория:Кыргызстан]]
[[Категория:Ош облусу]]
[[Категория:Ош шаары]]
[[Категория:Ташкент облусу]]
[[Категория:Цирк артисттери]]</text>
      <sha1>94o926kjjt7egsgxux6ygxo69jomvxw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Давлатбек Рахмонов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72743</id>
    <revision>
      <id>648656</id>
      <parentid>517355</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T01:44:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10888" sha1="ejoateae13hv10kf2hqa1ynhuy56ufn" xml:space="preserve">{{Адаштырба|Дарвишбек Рахмонов}}
{{Персона
 |ысымы                = Давлатбек Рахмонов
 |нукура ысымы         = {{lang-uz|Davlatbek Rahmonov}}
 |сүрөт                =
 |туурасы              = 230px
 |сүрөткө баяндама  = 
 |төрөлгөндөгү аты     = {{lang-uz|Давлатбек Ўринбоевич Раҳмонов}}
 |ишмердүүлүк тармагы  = [[Өзбекстан|Өзбекстандын]] [[коррупция|коррупцияга]] каршы күрөшүү боюнча мамлекеттик жана коомдук ишмери, [[Өзбекстан|Өзбекстандын]] [[прокуратура]] тармагынын прокурору.
 |туулган датасы       = 01.07.1949
 |туулган жери         =  [[Ош шаары]], [[Ош облусу]], [[Кыргыз ССР]]
 |жарандыгы            = {{Өлкө желеги|СССР}} → {{Өлкө желеги|Өзбекстан}}
 |өлгөн датасы         = 06.03.2006
 |өлгөн жери           =  Андижан району, [[Андижан облусу]], [[Өзбекстан]]
 |атасы                = [[Уринбой Рахмонов]] 
 |апасы                = Турсунхон Туйчибоева
 |жубайы               = Мухтарам Иззатуллаева
 |балдары              =  
 |сыйлыктары           =  [[Өзбекстан]] [[Республика]]сынын Башкы [[прокурор]]дун [[Грамота (сыйбарак)|ардак грамоталары]], [[алкыш]]тары, [[сыйлык]]тары.
 |сайт                 = 
 |уикиказына           = 
}}

'''Давлатбек Уринбоевич Рахмонов''' ({{lang-uz|Davlatbek Rahmonov}}) — [[Өзбекстан|Өзбекстандын]] [[коррупция|коррупцияга]] каршы күрөшүү боюнча мамлекеттик жана коомдук ишмери, [[Өзбекстан|Өзбекстандын]] [[прокуратура]] тармагынын прокурору.

== Өмүр баяны==
'''Давлатбек Рахмонов''' 1 июль [[1949]] жылы [[Ош шаары]]нда, кызматчылардын үй-бүлөсундө төрөлгөн. Анын атасы [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]] [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры]]нын негиздөөчүлөрунөн бири, [[Кыргызстан|кыргызстандык]] [[артист]], театралдык ишмер жана [[акын]]. Давлатбек Рахмонов [[1977]] жылы [[Өзбекстан Улуттук Университети|Ташкент Мамлекеттик университетинин]] юридикалык факультетин артыкчылык [[диплом]]у менен аяктаган. Окууну бүтүргөндөн кийин [[прокуратура]] органдарына жумушка жөнөтүлгөн. Андижан жана Алтынкуль райондорунун [[прокуратура]] органдарында иштеген. [[Өзбекстан]] [[Республика]]сы [[Андижан облусу]] [[прокурор]]унун жардамчысы болуп иштеген&lt;ref&gt;{{Cite web |title=&lt;small&gt;Они стояли у истоков&lt;/small&gt; |url=http://www.echoosha.narod.ru/December08/teatr.htm |accessdate=2015-02-03 |archivedate=2015-02-03 |archiveurl=https://archive.is/20150203020116/http://www.echoosha.narod.ru/December08/teatr.htm }}&lt;/ref&gt;.
Ал [[Харьков]] юридикалык [[институт]]ун [[Кесипти (квалификацияны) өркүндөтүү|квалификациясын жогорулатуу курстарын]] артыкчылык менен аяктаган [[Өзбекстан]] [[прокуратура]] тармагын ичинен чыккан жалгыз [[Кызматкерлер|кызматкер]]и болгон. Андан кийин, [[Өзбекстан]] [[Республика]]сынын Башкы [[прокурор]]у Б. Мустафаев ага ыраазычылык билдирип аны Башкы [[прокуратура]]нын борбордук [[аппарат]]ына иштегени чакырган, ал баш тарткан.
Андижан райондук Кеңештин бир нече жолу [[депутат]]ы болуп шайланган. Ал уюшкан кылмыштуулукка, [[коррупция]]га бөгөт коюу жана [[адам укуктары]]н коргоо учун чоң салымын кошкон&lt;ref&gt;[https://centrasia.org/person2.php?st=1386142435 &lt;small&gt;Центразия Персоны&lt;/small&gt;]&lt;/ref&gt;. 

[[2000]] жылы &quot;Унум&quot; жана &quot;Давлатбек саховати&quot; [[Дыйкан (фермер) чарбасы|фермердик чарбаларын]] түзгөн жана аларды жетектеген. Андижан районундагы [[колхоз]] жана совхоздордун жоюу убакытта аткаминерлер тарабынан жер мыйзамдарын одоно бузуу жана өз кызматтык ыйгарым укуктарынан кыянаттык менен пайдалангандыгы боюнча көптөгөн факттары менен жолуктуу, ошол [[кылмыш]]тарга бөгөт коюу үчүн [[укук коргоо органдары]]на кайрылды, алар боюнча [[Кылмыш-жаза иши|кылмыш иштери]] козголгон. 

6 март [[2006]] жылы таасирдүү төрөлөр тараптан [[жол]]-[[транспорт]] [[Авария (кырсык)|кырсыгы]] [[Инсценировкаланган издер|инсценировкалоо]] кылынган, анын натыйжасында Давлатбек Рахмонов өлтүрүүлгөн. Аны өлтүрүүгө күнөөлүү болгон 25 жаштагы [[Рецидивист (ашынган кылмышкер)|кылмышкер]] кылмыш-жаза жоопкерчилигинен кутулууп калган&lt;ref&gt;[http://www.portalus.ru/modules/biographies/rus_readme.php/rss.php?subaction=showfull&amp;id=1427206890&amp;archive=&amp;start_from=&amp;ucat=5&amp; &lt;small&gt;Биографии знаменитостей&lt;/small&gt;]&lt;/ref&gt;.

Үйлөнгөн, 3 үүл жана 1 кызды тарбиялады. [[Кылмыштуулук]]ту ачуунун жогорку [[көрсөткүч]]төрү эришкендиги учун көп сандаган [[Грамота (сыйбарак)|ардак грамоталар]] менен [[сыйлык|сыйланган]], бир нече жолу ага ыраазычылык билдирилген. Андижан районунда көмүлгөн. Давлатбек Рахмонов андижандыктардын эсинде өз өмүрүн [[Мыйзамдуулук (мыйзам үстөмдүгү)|мыйзамдуулук]], [[Укук бузуу|укук]]-[[Коомдук тартип|тартип]] орнотуу иши үчүн [[күрөш]]үүнүн жана чоң [[мансап]]тагы [[Коррупция|коррупционерлер]] колунан жок болгон курман адам катары түбөлүккө калат.

== Билими ==
[[Ленин]] атындагы [[Ош шаары]]ндагы №10 [[мектеп]] жана [[Өзбекстан Улуттук Университети|Ташкент Мамлекеттик университетинин]] юридикалык факультетин артыкчылык [[диплом]]дору менен аяктаган.

== Жеке жашоосу ==
Атасы - [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]] [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры]]нын негиздөөчүлөрунөн бири, [[Кыргызстан|кыргызстандык]] [[артист]], театралдык ишмер жана [[акын]]. Энеси - Турсунхон Туйчибоева ([[1918]]—[[1954]]) [[Анжыян (шаар)|Андижан шаарында]] төрөлгөн. [[Жубайлар|Жубайы]] - Мухтарам Иззатуллаева ([[1958]]) [[медицина]]лык кызматкер. [[Бала|Балдары]]: Фаррух ([[1978]]), Назокат ([[1980]]), Рустам ([[1985]]), Уринбой ([[1991]])

== Сыйлыктары ==
[[Өзбекстан]] [[Республика]]сынын Башкы [[прокурор]]дун [[Грамота (сыйбарак)|ардак грамоталары]], [[алкыш]]тары, [[сыйлык]]тары.  

== Булактар ==
{{Булактар}}

== Шилтемелер ==
* [https://centrasia.org/person2.php?st=1386142435 &lt;small&gt;Центразия Персоны&lt;/small&gt;]
* [http://www.portalus.ru/modules/biographies/rus_readme.php/rss.php?subaction=showfull&amp;id=1427206890&amp;archive=&amp;start_from=&amp;ucat=5&amp; &lt;small&gt;Биографии знаменитостей&lt;/small&gt;]
* [https://web.archive.org/web/20150202205819/http://www.echoosha.narod.ru/December08/teatr.htm &lt;small&gt;Они стояли у истоков&lt;/small&gt;]
* [https://web.archive.org/web/20160225055739/http://dunyouzbeklari.com/archives/128838 &lt;small&gt;Прокурор Давлатбек Рахмонов&lt;/small&gt;]
* [http://tyup.net/page/rahmonov-davlatbek-urinboevich Рахмонов Давлатбек Уринбоевич] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171121032301/http://tyup.net/page/rahmonov-davlatbek-urinboevich |date=2017-11-21 }}
* [https://zen.yandex.ru/media/id/5e8af4a47dce0e10edfc9675/davlatbek-rahmonov-zbekstandyn-korrupciiaga-karshy-krsh-boiuncha-mamlekettik-jana-koomduk-ishmeri-zbekstandyn-prokuroru-5ea6bdb6e553831c6fd3662c &lt;small&gt;Давлатбек Рахмонов - Өзбекстандын коррупцияга каршы күрөшүү боюнча мамлекеттик жана коомдук ишмери, Өзбекстандын прокурору&lt;/small&gt;]

[[Категория:Кыргызстан]]
[[Категория:Ош облусу]]
[[Категория:Ош шаары]]
[[Категория:Инсандар:Өзбекстан]]
[[Категория:Андижан облусу]]
[[Категория:Чөлкөм таануу]]
[[Категория:Коомдук ишмерлер]]
[[Категория:Киши колдуу өлгөндөр]]</text>
      <sha1>ejoateae13hv10kf2hqa1ynhuy56ufn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иззатуллаев Азизулло Султонович</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72744</id>
    <revision>
      <id>648672</id>
      <parentid>414422</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T10:10:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15890" sha1="eoqjx5gjf1gfqvtf7qzk9wk53yr4m6b" xml:space="preserve">{{Кинематографчы
 |ысымы                = Азизулло Иззатуллаев
 |нукура ысымы         = {{lang-uz|Азизулло Султонович Иззатуллаев}}
 |сүрөт                =
 |туурасы              = 300px
 |сүрөттүн баяндамасы  = Азизулло Султонович Иззатуллаев
 |төрөлгөндөгү ысымы   = {{lang-uz|Азизулло Султонович Иззатуллаев}}
 |туулган датасы       = 1925
 |өлгөн датасы         = 1991
 |туулган жери         = [[Ош шаары]], [[Ош облусу]], [[Кыргыз ССР]]
 |өлгөн жери           = Янгиюль шаары, [[Ташкент облусу]], [[Өзбекстан]]
 |кесиби               = [[Өзбекстан]]дын мамлекеттик жана коомдук ишмери, [[Ташкент облусу]] Янгиюль районунун [[Аткаруу бийлиги|аткаруу комитетинын]] төрагасынын орун басары ([[1962]]-[[1983]] жылдары), [[Улуу Ата-Мекендик согуш]]тун [[ардагер]]и
 |жарандыгы            = {{Өлкө желеги|Кыргыз ССР}}&lt;br /&gt;{{Өлкө желеги|СССР}}&lt;br /&gt;{{Өлкө желеги|Өзбекстан}}&lt;br /&gt;
 |активдүү жылдары     = [[1943]] - [[1991]] жылдары
 |багыты               = [[Өзбекстан]]дын мамлекеттик жана коомдук ишмери
 |киностудия           = 
 |сыйлыктары           = {{1-даражадгы Ата мекендик согуш ордени (инсан)}} {{Ардак белгиси Ордени}}&lt;br /&gt;[[Өзбек ССР]] Жогорку Совети [[Президиум]]унун көп жолу [[Грамота (сыйбарак)|ардак грамоталары]], IX [[Беш жылдык пландар|беш жылдык]] ударниги медалы, [[Өзбек ССР]]ынын Компартия Борбордук [[комитет]]инын көп жолу [[Грамота (сыйбарак)|ардак грамоталары]], [[Улуу Ата-Мекендик согуш]]тун катышуучусу катарында көптөгөн [[Медаль|медалдар]] менен сыйланган.
 |imdb_id              = 
 |сайт                 = 
}}

'''Азизулло Султонович Иззатуллаев''' ([[1925]]-[[1991]]), [[Ош шаары]], [[Ош облусу]], [[Кыргыз ССР]] - [[Өзбекстан]]дын мамлекеттик жана коомдук ишмери, [[Ташкент облусу]] Янгиюль районунун [[Аткаруу бийлиги|аткаруу комитетинын]] төрагасынын орун басары ([[1962]]-[[1983]] жылдары), [[Улуу Ата-Мекендик согуш]]тун [[ардагер]]и&lt;ref&gt;[https://centrasia.org/person2.php?st=1386111217 &lt;small&gt;Центразия Персоны&lt;/small&gt;]&lt;/ref&gt;.

== [[Өмүр баян]]ы ==
'''Азизулло Иззатуллаев''' 3 февраль [[1925]] жылы [[Ош шаары]]нда кызматчылардын үй-бүлөсундө туулган. Ал ([[1962]]-[[1983]] жылдары) [[Ташкент облусу]] Янгиюль районунун [[Аткаруу бийлиги|аткаруу комитетинын]] төрагасынын орун басары, [[Улуу Ата-Мекендик согуш]]тун [[ардагер]]и. Анын чоң атасы [[революция]] чейин [[Ош шаары]]нын [[Аксакал, башкаруучу|улук аксакалы]], миңбашысы молдо Султан Таирбаев болгон&lt;ref&gt;{{Cite web |title=&lt;small&gt; Письмо начальнику Ошского уезда В.Н.Зайцову от жителей г. Ош и всего Ошского уезда&lt;/small&gt; |url=http://www.belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html |accessdate=2015-12-17 |archivedate=2015-12-17 |archiveurl=https://archive.today/20151217180538/http://www.belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html }}&lt;/ref&gt;. [[1934]] жылы Азизуллонун энеси - Назокатхон каза болгондон кийин, анын атасы Иззатулло Султанов [[Ташкент облусу]]нун Янгиюль районуно көчүп, ал жерде Шуралисай [[айыл]]дык кеңешин түздү. Ал жерде Шуралисай [[айыл]]дык кеңешинын жооптуу катчысы, андан кийин төрагасы болуп иштеди жана жаңы жерлерди өздөштүрүү жана [[айыл чарба]] продукцияларын өндүрүүдө активдүү катышкан. [[Согуш]] аяктагандан кийин, ал Шуралисайда жаңы [[театр]] түздү.

[[1943]] жылы Азизулло 18 жаш курагында [[Улуу Ата-Мекендик согуш]]ка ыктыярдуу кызмат кылууга жөнөдүү&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_yubileinaya_kartoteka1524711517/ &lt;small&gt;Память народа&lt;/small&gt;]&lt;/ref&gt;. [[Согуш]]тан кийин Азизулло [[Педагогикалык окуу|педагогикалык окууну]] бүтүрүүп, [[мектеп]]те мугалим болуп иштеген. Андан кийин жетекчи кызматтарда иштеди: [[Маяковский, Владимир Владимирович|Маяковский]] атындагы [[мектеп]]тин [[директор]]у, Янгиюль районунун [[билим берүү]] болуму башчысы, [[темир жол]] Депосунун парткому, райком партиянын жооптуу инструктору, Янгиюль районунун аткаруу [[комитет]]инын жооптуу катчысы, төраганын орун басары. Көп жолу Ташкент облусунун жана Янгиюль райондук Кеңештеринин [[депутат]]ы болуп шайланган. 

[[Өкмөт]] Азизулло Иззатуллаевтын [[Улуу Ата-Мекендик согуш]] жылдары [[аскер]]дик [[баатыр]]дыгын жана [[эмгек]] ишмердигин жогору баалады. Ал II даражадгы &quot;Ата мекендик согуш&quot;, &quot;Ардак белгиси&quot; [[орден]]дери, көп сандаган [[Медаль|медалдары]], [[Өзбек ССР]] Компартия БК жана [[Өзбек ССР]] Жогорку Советинин [[Президиум]]унун [[Грамота (сыйбарак)|ардак грамоталары]] менен [[Сыйлык|сыйланган]]&lt;ref&gt;[http://portalus.ru/modules/biographies/rus_readme.php?subaction=showfull&amp;id=1422801670&amp;archive=&amp;start_from=&amp;ucat=12&amp; &lt;small&gt;Биографии знаменитостей&lt;/small&gt;]&lt;/ref&gt;. 

КПСС БК Саясый бюро мүчөлөгүнө талапкер, [[Өзбек ССР]] Компартия БК биринчи катчысы [[Рашидов Шараф Рашидович|Шараф Рашидов]] Янгиюльдагы [[өкмөт]]түк [[Дача жер участогу|дачада]] эс алганда, Азизулло Иззатуллаев андан [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Ош өзбек драма театрынын]] жаңы имаратын курууга ([[1979]] жылы курулган) [[Негизги каражат|финансылык каражаттарды]] бөлүү берүү үчүн жардам сураган, анткени анын чоң [[ата]]сы, энесинин атасы [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] ал [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театрдын]] биринчи негиздөөчүсү, бул [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театрда]] жана анын тай акелери [[Рахмонов Уринбой|Уринбой]] жана [[Рахмонов Журахон|Журахон Рахмоновтор]] көптөгөн жыл бою талыкпай эмгектенишкен&lt;ref&gt;{{Cite web |title=&lt;small&gt;Вспомним Иззатуллаева&lt;/small&gt; |url=http://www.echoosha.narod.ru/Febrary07/mersi.htm |accessdate=2015-02-05 |archivedate=2015-02-05 |archiveurl=https://archive.today/20150205093750/http://www.echoosha.narod.ru/Febrary07/mersi.htm }}&lt;/ref&gt;.

Азизулло Иззатуллаевтын аялы Норпошшохон Юлдашева Чиназ жана Янгиюль райондорунун аялдар комитетинин төрагасы, &quot;Янгиюль&quot; [[гезит]]тинин [[башкы редактор]]у, Хамза атындагы №44 [[мектеп]] [[директор]]у болуп иштеген, [[Өзбек ССР]] эмгек сиңирген мугалими [[Ардак наамдар|ардак наам]] менен [[Сыйлык|сыйланган]], персоналдык пенсионер&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Меҳрибон устоз |url=http://old.yangiyul.uz/gazeta-sonlari/2015-yil-sonlari/235-2015-39/3126-mehribon-ustoz.html |accessdate=2016-03-26 |archivedate=2016-03-26 |archiveurl=https://archive.today/20160326173701/http://old.yangiyul.uz/gazeta-sonlari/2015-yil-sonlari/235-2015-39/3126-mehribon-ustoz.html }}&lt;/ref&gt;

А. Иззатуллаев 25 январь [[1991]] жылы өзүнүн жумуш ордунда каза болду. Анын көргө көмүү чарасында [[Өзбекстан]] [[Республика]]сы [[Президент]]инин Мамлекеттик кеңешчиси Мавлон Умурзаков, аялдар комитетинин төрагасы, [[Өзбекстан]] [[Республика]]сынын [[Премьер-министр]]инин орун басары, [[акын]] Халима Худайбердиева, [[Ташкент облусу]]нун жана Янгиюль районунун [[аким]]дери катышкан. &quot;Янгиюль&quot; [[гезит]]инде 29 январь [[1991]] жылдагы санында А. Иззатуллаевтин өлгөндөн кийинки [[некролог]]и чыккан.

Мамлекеттик жана коомдук ишмер Азизулло Иззатуллаев өзүнүн өмүрүн аябаган эмгеги жана мыкты иштери менен [[Өзбекстан]]дык жана Янгиюльдуктардын эсинде түбөлүккө калат.

== Жеке жашоосу ==
Атасы - Иззатулло Султонов ([[1900]]-[[1977]] жылдар) [[Ташкент облусу]] Шуралисай [[айыл]]дык кеңешинын негиздөөчүсү жана биринчи төрагасы. Энеси - Назокатхон Рахмонова (1 март [[1902]]-03.[[1934]] жылдар) үй кожойкеси. [[Жубайлар|Жубайы]] - Норпошшохон Юлдашева ([[1929]]) Чиназ жана Янгиюль райондордун аялдар комитетинин төрагасы, &quot;Янгиюль&quot; [[гезит]]тинин [[башкы редактор]]у, Хамза атындагы №44 [[мектеп]] [[директор]]у болуп иштеген, [[Өзбек ССР]] эмгек сиңирген мугалими [[Ардак наамдар|ардак наам]] менен [[Сыйлык|сыйланган]], персоналдык пенсионер. Уулу - Алишер Юлдашев (15 июль [[1966]]) [[Ташкент облусу]] Янгиюль району &quot;Камолот&quot; [[фонд]]унун төрагасы.

== [[Сыйлык]]тары ==
* {{1-даражадгы Ата мекендик согуш ордени (инсан)}}
* {{Ардак белгиси Ордени}}
* [[Өзбек ССР]] Жогорку Совети [[Президиум]]унун көп жолу [[Грамота (сыйбарак)|ардак грамоталары]]
* IX [[Беш жылдык пландар|беш жылдык]] ударниги медалы
* [[Өзбек ССР]]ынын Компартия Борбордук [[комитет]]инын көп жолу [[Грамота (сыйбарак)|ардак грамоталары]]
* [[Улуу Ата-Мекендик согуш]]тун катышуучусу катарында көптөгөн [[Медаль|медалдар]] менен сыйланган.

== Тиркемелер ==
{{Reflist|colwidth=30em}}

== Шилтемелер ==
* [https://web.archive.org/web/20150205110525/http://www.echoosha.narod.ru/Febrary07/mersi.htm &lt;small&gt;Вспомним Иззатуллаева&lt;/small&gt;]
* [https://centrasia.org/person2.php?st=1386111217 &lt;small&gt;Центразия Персоны&lt;/small&gt;]
* [http://portalus.ru/modules/biographies/rus_readme.php?subaction=showfull&amp;id=1422801670&amp;archive=&amp;start_from=&amp;ucat=12&amp; &lt;small&gt;Биографии знаменитостей&lt;/small&gt;]
* [https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_yubileinaya_kartoteka1524711517/ &lt;small&gt;Память народа&lt;/small&gt;]
* [https://archive.today/20160327051504/http://dunyouzbeklari.com/archives/129943 &lt;small&gt;Азизулло Иззатуллаев&lt;/small&gt;]
* [https://archive.today/20160326173701/http://old.yangiyul.uz/gazeta-sonlari/2015-yil-sonlari/235-2015-39/3126-mehribon-ustoz.html Меҳрибон устоз]
* [http://tyup.net/page/izzatullaev-azizullo-sultonovich Азизулло Иззатуллаев] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170813010831/http://tyup.net/page/izzatullaev-azizullo-sultonovich |date=2017-08-13 }}
* [https://web.archive.org/web/20190826091909/http://www.dunyouzbeklari.com/?p=129943 Султон мингбошининг набираси]
* [https://www.moypolk.ru/soldier/izzatullaev-azizullo-sultonovich &lt;small&gt;Бессмертный полк&lt;/small&gt;]
* [https://archive.today/20160911190131/http://old.yangiyul.uz/manaviyat-va-marifat/3113-mehribon-ustoz.html &lt;small&gt;Mehribon ustoz&lt;/small&gt;]
* [https://web.archive.org/web/20160313203053/http://dunyouzbeklari.com/archives/129943 &lt;small&gt;Azizullo Izzatullayev&lt;/small&gt;]
* [https://zen.yandex.ru/media/id/5e8af4a47dce0e10edfc9675/azizullo-izzatullaev-zbekstan-mamlekettik-jana-koomduk-ishmeri-iangiiul-raionunun-atkaruu-komitetinyn-tragasynyn-orun-basary-5ea6d51101d7556f42e984d2 &lt;small&gt;Азизулло Иззатуллаев - Өзбекстан мамлекеттик жана коомдук ишмери, Янгиюль районунун аткаруу комитетинын төрагасынын орун басары&lt;/small&gt;]

[[Категория:Инсандар]]
[[Категория:Кыргызстан]]
[[Категория:Ош облусу]]
[[Категория:Ош шаары]]
[[Категория:Өзбекстан]]
[[Категория:Ташкент облусу]]
[[Категория:Чөлкөм таануу]]
[[Категория:Саясатчылар]]
[[Категория:Мамлекеттик ишмерлер]]
[[Категория:Улуу Ата-Мекендик согуштун ардагери]]
[[Категория:Улуу Ата-Мекендик согуштун катышуучусу]]</text>
      <sha1>eoqjx5gjf1gfqvtf7qzk9wk53yr4m6b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иззат Султанов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72762</id>
    <revision>
      <id>648671</id>
      <parentid>644152</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T10:08:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 6 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26088" sha1="m34ofnhr9doj7pos2ad9hyxlob6e2tg" xml:space="preserve">{{Кинематографчы
 |ысымы                = Иззат Атаханович Султанов
 |нукура ысымы         = {{lang-uz|Иззат Отахонович Султонов}}
 |сүрөт                = 
 |туурасы              = 
 |сүрөттүн баяндамасы  = 
 |төрөлгөндөгү ысымы   = {{lang-uz|Султонов Иззат Отахонович}}
 |туулган датасы       = 1910
 |өлгөн датасы         = 2001
 |туулган жери         = [[Ош шаары]], [[Ош облусу]], [[Түркстан]], {{Өлкө желеги|Кыргыз ССР}}
 |өлгөн жери           = [[Ташкент]] шаары {{Өлкө желеги|Өзбекстан}}
 |кесиби               = [[Өзбекстан]]дын зор мамлекеттик жана коомдук ишмери, [[Өзбекстан]] Премьер-министринын орун басары ([[1945]]-[[1948]], зор өзбек окумуштуу, [[академик]], [[адабият]]чы, [[драматург]], [[сынчы]].
 |жарандыгы            = {{Өлкө желеги|Кыргыз ССР}}&lt;br /&gt;{{Өлкө желеги|СССР}}&lt;br /&gt;{{Өлкө желеги|Өзбекстан}}&lt;br /&gt;
 |активдүү жылдары     = [[1930]] - [[1995]] жылдары
 |багыты               = [[Өзбекстан]]дын зор мамлекеттик жана коомдук ишмери, зор өзбек окумуштуу, [[академик]], [[адабият]]чы, [[драматург]], [[сынчы]].
 |киностудия           = 
 |сыйлыктары           = Эки [[орден]], &quot;Шухрат&quot; (Даңк) [[Медаль|медалы]], көптөгөн [[Грамота (сыйбарак)|ардак грамоталар]] менен [[Сыйлык|сыйланган]], [[Беруни Абу Райхан|Беруни]] атындагы [[Өзбек ССР]] [[Мамлекеттик сыйлык|Мамлекеттик сыйлыктын]] [[лауреат]]ы.
 |imdb_id              = 
 |сайт                 = 
}}

'''Иззат Атаханович Султанов''' ([[1910]]-[[2001]]), [[Ош шаары]], [[Ош облусу]], [[Түркстан]] - [[Өзбекстан]]дын зор мамлекеттик жана коомдук ишмери, зор өзбек окумуштуу, [[академик]], [[адабият]]чы, [[сынчы]].

== [[Өмүр баян]]ы ==
'''Иззат Султан''' 16(29) июнь [[1910]] жылы [[Ош шаары]]нда кызматчыларды үй-бүлөсундө туулган. Ал [[революция]] чейин [[Ош шаары]]нын чыгыш бөлүгүн башкарган [[Аксакал, башкаруучу|улук аксакалы]] жана миңбашысы молдо Султан Таирбаевдин небиреси. Анын [[ата]]сы Атахан Султанов [[Ош уезди]] башчысынын [[администрация]]сынын катчысы жана котормочусу, кийим тигүүчү болуп иштеген. Толук аты-жөнү Иззат Атаханович Султанов - өзбек окумуштуу, [[академик]], [[адабият]]чы, [[сынчы]], [[драматург]], мамлекеттик жана коомдук ишмер. 

[[Ош шаары]]нын [[орус-тузем мектептери|орус-тузем мектебинде]] окууган, анда анын таякеси [[Султанов, Балтакожо|Балтыходжа Султанов]] мугалим болуп иштеген. 14 жашында [[Ташкент]] шаарына келди жана Нариманов (Намуна) атындагы [[мектеп]]те окууган, [[1929]] жылы окуу-тарбиялоо [[техникум]]ун бүтүргөн, [[1930]] жылга чейин [[мектеп]]те мугалим болуп иштеген. [[1930]]-[[1934]] жылдары [[Ташкент]] [[педагогика]]лык [[институт]]унун социалдык факультетин аяктаган. [[1931]] жылы &quot;Батрак&quot; гезитинин жооптуу катчысы болуп иштеген. [[1932]] жылы &quot;Кызыл [[Өзбекстан]]&quot; [[гезит]]инде биринчи жолу анын адабий-сын [[макала]]сы чыккан. [[1934]]-[[1937]] жылдары [[аспирантура]]да окуу менен бирге адабий-сын ишин улантты. &quot;Кедей [[дыйкан]]&quot; [[гезит]]инын [[редакция]]сында иштеди. [[1937]] жылдан баштап Иззат Султановдун активдүү социалдык иши башталган.

*[[1937]]-[[1942]] жылдары - Тил жана адабият [[институт]]унун [[директор]]дун орун басары
*[[1942]]-[[1943]] жылдары - [[Өзбек ССР]] [[Радиоуктуруу|радио беруу]] Мамлекеттик [[комитет]]инин төрагасынын орун басары
*[[1943]]-[[1945]] жылдары - [[Ташкент]] [[киностудия]]сы [[директор]]у 
*[[1945]]-[[1948]] жылдары - [[Өзбек ССР]] [[Министр]]лер Кеңешинын төрагасынын [[маданият]] маселелери боюнча орун басары 
*[[1948]]-[[1950]] жылдары - [[Өзбекстан]] илимдер [[Академия]]сынын [[Пушкин, Александр Сергеевич|А.С. Пушкин]] атындагы [[Тил]] жана [[адабият]] [[институт]]ун [[директор]]у
*[[1955]] жылдан - [[Адабият]] [[теория]]сы секторунун башчысы.
*[[1950]]-[[1953]] жылдары - [[Ломоносов Михаил Васильевич|М.Ломоносов]] атындагы [[Москва мамлекеттик университети]]нын [[ССРС]] элдеринин [[адабият]]ы [[кафедра]]сы мугалими
*[[1956]]-[[1963]] жылдары - [[Өзбек ССР]] [[жазуучу]]лар Союзунун башкармасынын катчысы, ошол кезде [[Өзбекстан]]дын [[жазуучу]]лар Союзунун төрагасы Шараф Рашидов болгон.
*[[1946]] жылы - [[Филология]] илимдеринин кандидаты
*[[1955]] жылы - [[Филология]] илимдеринин доктору
*[[1964]] жылы - [[Өзбек ССР]] [[искусство]]сун эмгек сиңиген ишмери
*[[1966]] жылы - [[Өзбекстан]] [[илим]]ине эмгек сиңирген ишмери, [[Өзбек ССР]] илимдер [[Академия]]сынын [[мүчө корреспондент]]и 
*[[1995]] жылы - [[академик]], [[Өзбекстан]] илимдер [[Академия]]сынын анык мүчөсү.

Анын агасы Рахматилло [[өзбек]] [[акын]]ы Абдулхамид Чулпан менен жакын дос болгон

Иззат Султан өзүнүн мугалими Абдурауф Фитрат таасири астында [[адабият]] [[теория]]сы [[адис]]и болду. [[1939]] жылы A. Саъдий жана А. Фитраттан кийин &quot;[[Адабият]] [[теория]]сы&quot; [[мектеп]]тик окуу китеби жазган. [[1980]] жылы жогорку окуу жайлар үчүн &quot;[[Адабият]] [[Теория]]сы&quot; окуу китебин жазган. Иштердин [[автор]]у: &quot;Мезонул авзон&quot; жана анын сын тексти&quot; ([[1947]] ж), &quot;[[Пушкин, Александр Сергеевич|Пушкин]] жана [[өзбек]] [[адабият]]ы&quot; ([[1949]] ж.), &quot;Абдулла Кадыри чыгармачылыгы тууралуу&quot; ([[1958]] ж), &quot;20 жылдардын [[өзбек]] [[адабият]]ы чыгармасы методу маселеси жөнүндө&quot; ([[1953]] ж.), &quot;[[Өзбек]] совет [[адабият]]ы жаңы этабында&quot; ([[1961]] ж.) ж. б.

Тарыхый [[драма]]лар: &quot;Бүркүт учушу&quot; (([[1939]]-[[1940]] ж.) Хамза атындагы [[театр]]да [[1942]] ж. коюлган) [[Өзбекстан]]да Совет бийлигин орнотуу жөнүндө, [[Фрунзе, Михаил Васильевич|М.В. Фрунзе]] [[Түркстан]]дагы ишкердиги жана [[өзбек]] жана [[орус]] элдеринин достугу, &quot;[[Алишер Навои]]&quot; (Уйгун менен бирдикте, [[1940]] ж. &quot;Узбекфильм&quot; киностудиясы [[1947]] ж., Хамза атындагы [[театр]]да [[1948]] ж. коюлган), &quot;Адамдар ишеним менен&quot;, [[1960]] ж. Хамза атындагы [[театр]]да коюлган) окумуштуулардын жашоосу тууралуу, &quot;Белгисиз киши&quot;, [[1963]] ж.) Хамза атындагы [[театр]]), анда Намоз ууру жасама ат менен белгилүү болгон элдик көтөрүлүшчү элесин жазган. Киносценарийлер [[автор]]у: &quot;Билбей бастым тикенекти&quot;, &quot;Мунара&quot;, &quot;Абдулла Кадыринин &quot;Өткөн күндөр&quot; драмасына окшош&quot;, &quot;Оопай&quot;, &quot;Гений жаштыкта&quot;, &quot;Сага баруу&quot;, &quot;Ырчы дили&quot; либреттосу ([[Навои]] атындагы Опера жана балет [[театр]]ыда коюлган, композитор [[Ашрафи Мухтар Ашрафович|М. Ашрафи]]).

&quot;[[Навои]] таануу китеби&quot; ([[1969]] ж.) Иззат Султандын адабий-илимий ишинин жетишкендиги болуп саналат. Бул [[китеп]] [[1979]] жана [[1985]] жылдары орус тилинде чыккан (которуу А. Зырин). [[1967]] жылы &quot;[[Өзбек]] советтик [[адабият]] [[тарых]]ы&quot; жамааттык [[эмгек]]те катышкандыгы үчүн [[1970]] жылы [[Өзбек ССР]] [[Беруни Абу Райхан|Беруни]] атындагы [[Өзбек ССР]] [[Мамлекеттик сыйлык]] берилген. [[1994]] ж. &quot;Баховуддин Накшбанд түбөлүктүгү&quot; [[монография]]сын жазган. Иззат Султан дээрлик 40 жылдан бери [[Өзбекстан]] илимдер [[Академия]]сынын [[Пушкин, Александр Сергеевич|Пушкин]] атындагы [[Тил]] жана [[адабият]] [[институт]]ун сектор башчысынын кеңешчиси, адистештирилген [[окумуштуулар кеңеши]]нин төрагасы. Ал [[автор]]лордун бири эки томдук: &quot;Өзбек [[адабият]]ы [[тарых]]ы очерклери&quot; ([[1961]]-[[1962]] ж.) [[редактор]]у болгон, &quot;[[Адабият]] [[теория]]сы&quot; ([[1978]]-[[1979]] ж.), &quot;Өзбек советтик сын [[тарых]]ы&quot; ([[1987]] ж.). Иззат Султандын &quot;[[Навои]] таануу китеби&quot;-бул улуу акын жөнүндө аңгеме, анын доору жана чыгармачылыгы. Иззат Султан өзбек [[классик]] [[адабият]]ынын негизин салган, ойчул жана гуманист [[Навои]] келбетин, ички дүйнөсүнүн байлыгын, улуулугун чыгармачылыгын, эрдигин ачты. 

Эки [[орден]] жана Шухрат (Даңк) [[Медаль|медалы]] менен [[Сыйлык|сыйланган]]. [[1992]] жылы биринчилерден болуп Шухрат (Даңк) [[Медаль|медалы]] менен [[Сыйлык|сыйланды]].

Иззат Султан 29 июль [[2001]] жылы каза болду. Ал [[Ташкент]] шаарында &quot;Чигатай&quot; мемориалдык комплексинде көмүлгөн.

== Жеке жашоосу ==
[[Ата]]сы - Отахон Султонов (?-[[1920]]) [[Ош уезди]] башчысынын [[администрация]]сынын катчысы жана котормочусу, кийим тигүүчү. [[Эне]]си - Бахринисо ([[1893]]-[[1965]]). [[Жубайлар|Жубайы]] - Замира Султанова. Балдары: Алишер, Рафик, Раънохон-[[өзбек тили]] мугалими, Юлдуз-кийим тигүүчү, Саодат-[[колледж]] мугалими, котормочу, Ширин-&quot;Тойота&quot; [[фирма]]сынын [[менеджер]]и, Лайли-[[Ташкент]] шаарындагы &quot;Стомасервис&quot; менчик [[стоматология]]нын башкы [[врач]]ы.

== [[Сыйлык]]тары ==
* Эки [[орден]]
* &quot;Шухрат&quot; (Даңк) [[Медаль|медалы]]
* Көптөгөн [[Грамота (сыйбарак)|ардак грамоталар]]
* [[Беруни Абу Райхан|Беруни]] атындагы [[Өзбек ССР]] [[Мамлекеттик сыйлык|Мамлекеттик сыйлыктын]] [[лауреат]]ы.

== Иззат Султан киносценарийлери ==
*Кинофильм «Алишер Навои», СССР, Союзмультфильм, Ташкентская киностудия, 1947 г. Историко-биографический фильм о жизни узбекского поэта и литератора, учёного-гуманиста и государственного деятеля 15 века Алишера Навои (1441-1501), автора четырёх сборников-диванов и одной из самых изысканных поэм средневековья-«Хамса» («Пятерица»: «Смятение праведных», «Лейли и Меджнун», «Фархад и Ширин», «Семь планет», «Искандерова стена»). Фильм был отмечен Сталинской премией второй степени (1948 г.) Режиссёр: Камил Ярматов, Авторы сценария: Иззат Султанов, Алексей Спешнев. В ролях: Раззок Хамраев, А.Исматов, А.Джалилов, Т.Назарова, С.Талипов, Рахим Пирмухамедов, С.Юнусов.
*Кинофильм «Одержимый» 1966 год, киностудия «Узбекфильм», режиссёр Захид Сабитов, автор сценария Иззат Султанов, кинооператор Л.Травицкий. Актёры: Закир Мухамеджанов, Тулаган Реджиметов, Гурген Тонунц, Светлана Норбаева, Олим Ходжаев, Антонина Рустамова, Михаил Глузский. Кинокартина об освобождении человека от религиозных и нравственных предрассудков, сковывавших его на протяжении многих столетий.
*Кинофильм «Навстречу тебе» 1972 год, киностудия «Узбекфильм», режиссёр А. Хачатуров, автор сценария Иззат Султанов, кинооператор А. Измайлов. Актёры: Марат Арипов, Светлана Норбаева, Якуб Ахмедов, Наби Рахимов, Аида Юнусова
Кинофильм «Ураган в долине» 1972 год, режиссёр Тахир Сабиров, автор сценария Игорь Жуковский. В эпизодах снимался: Иззат Султанов.

== Академик Иззат Султандын жазган китептери ==
*Иззат Султанов. Теория литературы. Учебник для школы (Адабиёт назарияси. Мактаблар учун дарслик), Ташкент, 1939 год.
*Иззат Султанов. Алишер Навои, в сборнике Узбекская советская драматургия, Москва, 1951 г.
*Иззат Султан. Свет России, журнал «Звезда Востока» № 9 1959 г.
*Иззат Султан. Пьесы, статьи (Пьесалар, маколлалар), Ташкент, 1959 г.
*Иззат Султан. О значении творчества Хамзы Хакимзаде Ниязи в формировании метода социалистического реализма в узбекской литературе. В сборнике Вопросы узбекской литературы, Ташкент, 1967 г.
*Иззат Султан Книга признаний Навои (Навоийнинг қалб дафтари). Издательство литературы и искусства, Ташкент 1969 г.
*Иззат Султан Произведения в 4-х томах (Асарлар 4 томлик), Издательство литературы и искусства, Ташкент 1971—1974 г.
*Иззат Султан. Книга признаний Навои. Жизнь и творчество великого поэта со слов его самого и современников. авториз. пер. с узб. А.Зырин; стихи пер. С.Иванов. Изд-во лит. и искусства, Ташкент, 1979 г. 327 с.
*Иззат Султан Теория литературы (Адабиёт назарияси), Ташкент издательство Укитувчи, 1980 г.
*Иззат Султанов. Теория литературы. Учебник для филологических факультетов вузов 2-е издание (Адабиёт назарияси. Олий ўқув юртлари филология факультетлари учун дарслик. 406 с. 22 см, 2 нашр) Ташкент, изд-во Укитувчи 1986 г.
*Иззат Султан Книга признаний Навои. Жизнь и творчество великого поэта со слов его самого и современников Букинистическое издание. Изд-во лит. и искусства, Ташкент 1985 г. 304 стр. Тираж 60000 экз.

== Иззат Султан чыгармачылыгы тууралу жазылган китептер ==
*Большая Советская Энциклопедия в 30 томах. 3-е изд. 1969—1978 г. том 25 стр.63
*С.Колосова. Энциклопедический словарь псевдонимов 2009 г.
*Театральная Энциклопедия (под ред. А. П. Маркова). — М.: Советская энциклопедия, 1961—1965. — С.
*О. Шарафиддинов. В поисках красоты (Гўзаллик излаб, стр. 190—198). Издательство литературы и искусства, Ташкент, 1985 г.
*О.Шокиров. Критик и литературный процесс (Танқидчи ва адабий жараён), Издательство литературы и искусства, Ташкент 1976 г.

== Тиркемелер ==
{{Reflist|colwidth=30em}}

== Шилтемелер ==
* [http://www.ziyouz.uz/ru/proza/uzbekskaya-dramaturgiya/1287-2014-03-05-05-39-13 &lt;small&gt;Иззат Султан. Золотые оковы (драма)&lt;/small&gt;]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150623054559/http://www.ziyouz.uz/ru/proza/uzbekskaya-dramaturgiya/1287-2014-03-05-05-39-13 |date=2015-06-23 }}
* [http://www.ziyouz.uz/ru/proza/uzbekskaya-dramaturgiya/1286-2014-01-09-17-20-00 &lt;small&gt;Иззат Султан. Люди с верой (драма)&lt;/small&gt;]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150623054736/http://www.ziyouz.uz/ru/proza/uzbekskaya-dramaturgiya/1286-2014-01-09-17-20-00 |date=2015-06-23 }}
* [http://www.ziyouz.uz/ru/proza/uzbekskaya-dramaturgiya/1134-2013-05-15-17-41-35 &lt;small&gt;Иззат Султан, Уйгун. Навои (драма)&lt;/small&gt;]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150623054554/http://www.ziyouz.uz/ru/proza/uzbekskaya-dramaturgiya/1134-2013-05-15-17-41-35 |date=2015-06-23 }}
* [http://www.ziyouz.uz/ru/index.php?option=com_content &lt;small&gt;Узбекская драматургия&lt;/small&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304075212/http://www.ziyouz.uz/ru/index.php?option=com_content |date=2016-03-04 }}
* [http://www.krossovki-koja.info/krossovs1.html &lt;small&gt;Книга признаний Навои. Жизнь и творчество великого поэта со слов его самого и современников — Иззат Султан&lt;/small&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224160039/http://www.krossovki-koja.info/krossovs1.html |date=2015-02-24 }}
* [http://www.ozon.ru/context/detail/id/4523365/ &lt;small&gt;Книга признаний Навои. Жизнь и творчество великого поэта со слов его самого и современников — Иззат Султан&lt;/small&gt;]
* [http://www.agoode.ru/Sudo-Tamm.html?id=90813 &lt;small&gt;Большая Советская Энциклопедия Султан Иззат&lt;/small&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224162228/http://www.agoode.ru/Sudo-Tamm.html?id=90813 |date=2015-02-24 }}
* [http://www.chtotakoe.ru/_/sultan/ &lt;small&gt;Большая Советская Энциклопедия Султан Иззат&lt;/small&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305202536/http://www.chtotakoe.ru/_/sultan/ |date=2016-03-05 }}
* [http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Izzat+Sultan &lt;small&gt;Энциклопедия Izzat Sultan&lt;/small&gt;]
* [http://www.uzbekkino-ussr.asia/izzat-sultanov.html &lt;small&gt;Узбекский кинематограф СССР Иззат Султанов&lt;/small&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160328020414/http://uzbekkino-ussr.asia/izzat-sultanov.html |date=2016-03-28 }}
* [http://www.centrasia.ru/person2.php?&amp;st=1242981684 &lt;small&gt;Центразия Персоны&lt;/small&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160201163442/http://www.centrasia.ru/person2.php?&amp;st=1242981684 |date=2016-02-01 }}
* [http://www.mfa.uz/ru/press/news/2014/01/1386/ &lt;small&gt;Сайт МИД РУз. Навои каким он был&lt;/small&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224062341/http://www.mfa.uz/ru/press/news/2014/01/1386/ |date=2015-02-24 }}
* [http://www.ria.ru/culture/20130728/952569609.html &lt;small&gt;В Ташкенте хотят снести мемориальный дом, где жил&lt;/small&gt;]
* [http://www.turonlib.uz/ru/vidnie/libozod.html &lt;small&gt;Библиотека Озода Шарафиддинова&lt;/small&gt;]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224070748/http://www.turonlib.uz/ru/vidnie/libozod.html |date=2015-02-24 }}
* [http://www.enc-dic.com/ozhegov/Sultan-34601.html &lt;small&gt;Словарь Ожегова&lt;/small&gt;]
* [http://www.uygun.uz &lt;small&gt;Уйгун&lt;/small&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225071653/http://uygun.uz/ |date=2018-12-25 }}
* [http://www.cheloveknauka.com/stihoslozhenie-v-poezii-i-yusupova &lt;small&gt;Методологические и теоретические основы работы&lt;/small&gt;]
* [http://www.kh-davron.uz/mastura-isxakova-vozvrashhenie-vsadnika-kamil-yarmatov &lt;small&gt;Мастура Исхакова. Возвращение всадника. Камиль Ярматов&lt;/small&gt;]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.juif.ru/rpg/persons/191/191660.htm &lt;small&gt;Персона: Султан Иззат&lt;/small&gt;]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224155018/http://www.juif.ru/rpg/persons/191/191660.htm |date=2015-02-24 }}
* [http://www.wordhelp.ru/word/султан &lt;small&gt;Султан Иззат&lt;/small&gt;]
* [http://www.kultura.uz/view_8_r_1224.html &lt;small&gt;Воспоминания о Папе. Иззат Султанов&lt;/small&gt;]
* [http://www.mytashkent.uz/2014/01/.../izzat-sultanov-chast-1-vospominaniya-o-pape/ &lt;small&gt;Иззат Султанов. Часть 1. Воспоминания о Папе&lt;/small&gt;]
* [http://www.mytashkent.uz/2014/01/18/izzat-sultanov-chast-2-otets/ &lt;small&gt;Иззат Султанов. Часть 2. Отец&lt;/small&gt;]
* [http://www.odaregvol.pochtamt.ru/Znachenie-imeni-izzat.html &lt;small&gt;Иззат Султан&lt;/small&gt;]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224155156/http://www.odaregvol.pochtamt.ru/Znachenie-imeni-izzat.html |date=2015-02-24 }}

[[Категория:Кыргызстан]]
[[Категория:Ош облусу]]
[[Категория:Ош шаары]]
[[Категория:Өзбекстан]]
[[Категория:Ташкен]]
[[Категория:Борбордук Азия]]
[[Категория:Чөлкөм таануу]]
[[Категория:Мамлекеттик ишмерлер]]
[[Категория:Саясат таануу]]
[[Категория:Саясат]]
[[Категория:Тарых]]
[[Категория:Көркөм өнөр]]
[[Категория:Искусство]]
[[Категория:Маданият]]
[[Категория:Кыргыз театры]]</text>
      <sha1>m34ofnhr9doj7pos2ad9hyxlob6e2tg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дилдорбек Рахмонов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72816</id>
    <revision>
      <id>648659</id>
      <parentid>517364</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T03:19:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14220" sha1="gxhp7qgqj39evyquop839vode4rfink" xml:space="preserve">{{Маданият ишмери
| Ысымы              =  Дилдорбек Рахмонов
| Рамий ысымы        = {{lang-uz|Дилдорбек Ўринбоевич Раҳмонов}} 
| Сүрөт              =
| Туурасы            = 200px
| Сүрөттүн аталышы   = 
| Туулгандагы ысымы  = Дилдорбек Уринбоевич Рахмонов
| Туулган жылы       = 11.03.1941
| Туулган жери       = [[Ош шаары]], [[Ош облусу]], [[Кыргыз ССР]], [[СССР]]
| Каза болгон жылы   = 
| Каза болгон жери   = 
| Ишмердүүлүгү       = коомдук жана театралдык ишмер, {{актёр|Кыргызстандын|СССРдин}}, [[акын]], [[жазуучу]], [[журналист]]. 
| Жарандыгы          =  {{Өлкө желеги|СССР}}→&lt;br /&gt;{{Өлкө желеги|Кыргызстан}} 
| Активдүүлүк жылдары=  [[1959]] - [[2003]] жылдары
| Кайман аты         = 
| Амплуа             = 
| Театр              =  [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры]]
| Спектаклдери       = 
| Сыйлыктары         = Көптөгөн [[Грамота (сыйбарак)|ардак грамоталар]] менен [[Сыйлык|сыйланган]]
| Сайты             = 
| imdb_id          =  
}}

'''Дилдорбек Уринбоевич Рахмонов''' ({{lang-uz|Дилдорбек Раҳмонов}}); ([[1941]]), [[Ош шаары]], [[Ош облусу]], [[Кыргыз ССР]] — [[Кыргызстан|Кыргызстандык]] коомдук жана театрдык ишмер, [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры]]нын [[артист|артисти]], [[акын]], [[жазуучу]], [[журналист]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Актёрская династия |url=http://www.echoosha.narod.ru/March07/deti.htm |accessdate=2015-02-03 |archivedate=2015-02-03 |archiveurl=https://archive.today/20150203020052/http://www.echoosha.narod.ru/March07/deti.htm }}&lt;/ref&gt;.

== Өмүр баяны ==
'''Дилдорбек Рахмонов''' 11 март [[1941]] жылы [[Ош шаары]]нда, кызматчылардын үй-бүлөсундө төрөлгөн. Анын атасы [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]] [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры]]нын негиздөөчүсү жана [[артист]]и болгон&lt;ref&gt;{{cite web|title=Они стояли у истоков|url=[https://archive.is/ZiH72]|accessdate= 20 сентября 2015|publisher=ЭхоОша|date=2011-06-11 |author=Рахмонов, Д.|archiveurl= |archivedate=|quote=}}&lt;/ref&gt;.

Дилдорбек [[ажы]] Рахмонов атасын жолун жолдоду, [[маданият]] жана [[искусство]] ишине кызмат кылды. [[1960]]-[[1963]] жылдары Советтик [[Армия (аскер)|армиянын]] катарында кызмат өтөгөн. [[Кыргыз Мамлекеттик Техникалык Университети|Ош политехникалык институтун]] аяктаган. [[1963]]-[[1993]] жылдары айдоочу, [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театр]] [[артист]]и, улук [[методист]], мастер, прораб, ПТО инженери, [[кампа]]лар башчысы, башкы инженер, фотокорреспондент, элдик контролёр болуп иштеген.

[[1993]]-[[2002]] жылдары жеке [[бизнес]] менен алектенген. [[2002]] жылдан пенсионер. Дилдорбек Рахмонов [[Ош шаары]]нын байыркы [[тарых]]ына  жана анын тургундарына арналган 50 тан ашык [[макала]]ларын жана ырларын [[гезит]]терде жарыялаган. Бош убагында [[ыр]] жазат&lt;ref&gt;{{Cite web |title=&lt;small&gt;Дилдорбек Рахмоновдун өзбек тилиндеги ырлары&lt;/small&gt; |url=http://dunyouzbeklari.com/archives/128187 |accessdate=2016-02-13 |archivedate=2016-02-13 |archiveurl=https://archive.today/20160213152355/http://dunyouzbeklari.com/archives/128187 }}&lt;/ref&gt;. Дилдорбек Рахмонов үч [[Кинофильм чыгаруу|кинофильмде]] үч [[эпизод]]ик [[роль]] ойногон: &quot;Захар Беркут&quot; [[Кинофильм чыгаруу|кинофильмде]] (А. Довженко атындагы [[киностудия]]сы, [[1971]] жыл), &quot;Көчө&quot; [[Кинофильм чыгаруу|кинофильмде]] ([[«Кыргызфильм»]] [[киностудия]]сы, [[1972]] жыл) жана [[өзбек]] [[карыя]]ны [[эпизод]]ик ролу [[Курманжан Датка (фильм)|&quot;Курманжан датка&quot;]] [[Кинофильм чыгаруу|кинофильмде]] («Айтыш-фильм» [[киностудия]]сы, [[2014]] жыл, [[режиссёр]] [[Садык Шер-Нияз]])&lt;ref&gt;[https://centrasia.org/person2.php?st=1386332374 &lt;small&gt;Персоны Центразии&lt;/small&gt;]&lt;/ref&gt;. 

Дилдорбек Рахмановдун [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры]]нын сахнасында [[чыгармачылык]] ишмердиги ([[1957]]-[[1958]], [[1963]]-[[1968]] жылдар). Көптөгөн башкы жана [[эпизод]]ик ролдор ойногон, анын ичинен көрүүчүлөргө жана [[сынчы]]ларга жаккан жана алардын [[алкыш]]ын алган төмөнкүдөй анын ролдору: К. Яшиндын &quot;Равшан менен Зулхумор&quot;до кабарчы, [[Шекспир]]дын &quot;Отелло&quot;сундо 1 сенатор, [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуровдун]] &quot;Алданган кыз&quot;да Гани башкы ролу, &quot;Өкүнүч&quot;да башкы ролу, Ш. Саъдулланын &quot;Ёрилтош&quot;ида [[аскер]] башчысы, Т. Сабировдун &quot;Орзигул&quot;, И. Акрамовдун &quot;Адолат&quot;, Хуршиддын &quot;Фархад менен Ширин&quot;, А. [[Навои]]нын &quot;Лейли менен Меджнун&quot;, &quot;Тахир менен Зухра&quot;, жазуучу Аваз Утардын пьесалары боюнча спектаклларда жана башка көптөгөн ролдорду ойногон жана көптөгөн [[концерт]]тик программаларда катышкан. Көптөгөн [[Грамота (сыйбарак)|ардак грамоталар]] менен [[Сыйлык|сыйланган]]. Үйлөнгөн, анын 3 уулу жана 3 кызы, 22 небереси, 6 чөбүрөсү бар&lt;ref&gt;[http://portalus.ru/modules/biographies/rus_readme.php?subaction=showfull&amp;id=1451911704&amp;archive=&amp;start_from=&amp;ucat=&amp; &lt;small&gt;Биографии знаменистостей&lt;/small&gt;]&lt;/ref&gt;.

== Жеке жашоосу ==
[[Ата]]сы - [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]] ([[1910]]-[[1980]]) - [[Кыргызстан]] түштүгүнда [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры]]нын негиздөөчүсү, [[Кыргызстан|кыргызстандык]] [[артист]] жана [[жазуучу]]. [[Эне]]си - Турсунхон Туйчибоева ([[1918]]—[[1954]]). [[Жубайлар|Жубайы]] - Матлюбахон Умарова ([[1952]])&lt;ref&gt;[https://centrasia.org/person2.php?st=1386244958 &lt;small&gt;Персоны Центразии&lt;/small&gt;]&lt;/ref&gt;. Балдары: Диляфруз ([[1971]]), Дилмурод ([[1973]]), Наргиза ([[1976]]), [[Рахмонов, Насимий Дилдорбекович|Насимий]]&lt;ref&gt;[https://centrasia.org/person2.php?st=1386409323 &lt;small&gt;Персоны Центразии&lt;/small&gt;]&lt;/ref&gt;, ([[1978]]), Дониёр ([[1982]]), Нозима ([[1985]])

== Тасмаграфиясы==

{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Жылы
!Түп нуска аталышы
!Кыргызча аталышы
!Ролу
|-
|[[1971-жыл кинодо|1971]]
|''Захар Беркут''
|''Захар Беркут''
|[[Эпизод]]
|-
|[[1972-жыл кинодо|1972]]
|''Улица''
|''Көчө''
|[[Эпизод]]
|-
|[[2014-жыл кинодо|2014]]
|[[Курманжан Датка (тасма)|&quot;Курманжан датка&quot;]]
|[[Курманжан Датка (тасма)|&quot;Курманжан датка&quot;]]
|[[Өзбек]] карыя
|}

== [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Театрдагы]] чыгармачылыгы ==
* [[1957]] жыл - Сабир Абдулла [[«Алпамыш» эпосу|&quot;Алпамыш&quot;]], [[Вургун Самед|Самад Вургун]] «Юлдуз».
* [[1958]] жыл - Хамид Алимджан «Ойгул жана Бахтиёр», М.Шатров «Революция аты менен».
* [[1963]] жыл - Мухаммаджон Хайруллаев «Бала», Абдулла Каххар «Табыттан добуш», Яхёхон Маматхонов «Мели хоббон, Наби товон».
* [[1964]] жыл - Ахмад Бобожон «Поэма трагедиясы», Байсеитов, Шаңгытбаев «Бали, бали, кыздар ай», [[Шекспир]] «Отелло», [[Жантөшев, Касымалы|Касымали Жантөшев]] «Шайтан кыз», Прем Чанд «Нимми».
* [[1965]] жыл - Сахиб Жамал «Гули сиёх», З.Фатхуллин «Жаштыктагы сүйүү», [[Жантөшев, Касымалы|Касымали Жантөшев]] «Тоо бүркүтү», [[Султанов, Иззат Атаханович|Иззат Султан]] «Бүркүт учушу».
* [[1966]] жыл - [[Султанов, Иззат Атаханович|Иззат Султан]] «Белгисиз киши», Сабир Абдулла «Гул менен [[Нооруз]]», [[Чыңгыз Айтматов]] «[[Саманчынын жолу (роман)|Саманчынын жолу]]», Уйгун «Парвона».
* [[1967]] жыл - [[Алишер Навои]] «Дилором», Адхам Рахмат «Абдулла Набиев», Уткир Рашид «Жуучу», [[Жантөшев, Касымалы|Касымали Жантөшев]] «Кыз муруту менен».
* [[1968]] жыл - [[Абдулла Кадыри]] «Төркүнөн чаян», Анатолий Софронов «Ашпозчу аял эрге тийди», [[Тойбаев, Мырзабек Раевич|Мирзабек Тойбаев]] «Жаңы келин», [[Бекниязов Жайлообек|Ж.Бекниязов]], Исмаилов «Эки от ортосунда», [[Абдугани Абдугафуров]] «Өкүнүч».

Мындан тышкары, ал көп сандагы [[концерт]]тик программаларда катышкан.

== Булактар ==
{{Булактар}}

== Шилтемелер ==
* [https://centrasia.org/person2.php?st=1386332374 &lt;small&gt;Персоны Центразии&lt;/small&gt;]
* [http://portalus.ru/modules/biographies/rus_readme.php?subaction=showfull&amp;id=1451911704&amp;archive=&amp;start_from=&amp;ucat=&amp; &lt;small&gt;Биографии знаменистостей&lt;/small&gt;]
* [https://archive.today/20150203020052/http://www.echoosha.narod.ru/March07/deti.htm &lt;small&gt;Актёрская династия&lt;/small&gt;]
* [https://web.archive.org/web/20150202205819/http://www.echoosha.narod.ru/December08/teatr.htm &lt;small&gt;Они стояли у истоков&lt;/small&gt;]
* [https://web.archive.org/web/20160215183719/http://dunyouzbeklari.com/archives/128187 &lt;small&gt;Дилдорбек Рахмоновтун өзбек тилиндеги ырлары&lt;/small&gt;]
* [https://web.archive.org/web/20160418101909/http://dunyouzbeklari.com/archives/133741 &lt;small&gt;Дилдорбек Рахмоновтун өзбек тилиндеги ырлары&lt;/small&gt;]
* [http://libmonster.ru/m/person/view/РАХМОНОВ-Дилдорбек-Уринбоевич &lt;small&gt;Всемирная мультиязычная сеть национальных библиотек&lt;/small&gt;]
* [http://www.biblus.ru/Default.aspx?book=28q285k0a3 &lt;small&gt;Библиографический каталог&lt;/small&gt;]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160215174711/http://www.biblus.ru/Default.aspx?book=28q285k0a3 |date=2016-02-15 }}
* [https://www.youtube.com/watch?v=U6Cys8gnqBw &lt;small&gt;Рахмоновдор мууну&lt;/small&gt;]
* [https://zen.yandex.ru/media/id/5e8af4a47dce0e10edfc9675/dildorbek-rahmonov-kyrgyzstandyn-koomduk-jana-teatraldyk-ishmeri-osh-teatrynyn-artisti-akyn-jazuuchu-jurnalist-5ea6aeaae553831c6fd3646c &lt;small&gt;Дилдорбек Рахмонов - Кыргызстандын коомдук жана театралдык ишмери, Ош театрынын артисти, акын, жазуучу, журналист&lt;/small&gt;]

[[Категория:Кыргыз акындары]]
[[Категория:Кыргыз ырчылары]]
[[Категория:Кыргыз театры]]
[[Категория:Кыргыз киносу]]
[[Категория:Ош шаарынын Бабур театры]]
[[Категория:Маданият ишмерлер]]
[[Категория:Кыргыз журналисттери]]</text>
      <sha1>gxhp7qgqj39evyquop839vode4rfink</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жакупова Чолпон Идиновна</title>
    <ns>0</ns>
    <id>81589</id>
    <revision>
      <id>648665</id>
      <parentid>429362</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T05:53:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6883" sha1="lyv8737tkj2yxkipjtw1artj0pq7toz" xml:space="preserve">[[Файл:Cholpon Djakupova jpg.jpg|right|frameless|293x293px]]
'''Жакупова (Джакупова) Чолпон Идиновна ('''1959-жылы 25-мартта Чүй облусунун Аламүдүн районундагы Стельников айылында туулган) --[https://adilet.kg/ky «Адилет» Укуктук Клиникасы»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220209095641/https://adilet.kg/ky |date=2022-02-09 }} Коомдук Фондунун директору [https://adilet.kg/ru/about/staff/full/22] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220209095635/https://adilet.kg/ru/about/staff/full/22 |date=2022-02-09 }}, 2015-жылдын октябрынан бери «Бир Бол» фракциясынан Жогорку Кеңештин алтынчы чакырылышынын депутаты болуп келген.2017-жылдын январь айында Кыргыз Республикасынын Конституциясына киргизилген өзгөртүүлөргө макул эместигинен улам депутаттыктан баш тарткан.

== Билими жана илимий даражасы ==
[http://М.Ломоносов%20атындагы%20Москва%20мамлекеттик%20университетинин М.Ломоносов атындагы Москва мамлекеттик университетинин] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200717203812/https://www.rollersportscan.files.wordpress.com/2010/01/2012-03-pag-athlete.docx%26ei%3DwZ1OUKWpJbSA0AGEnYCIDw%26usg%3DAFQjCNEiEPuaKazywJFi8snVJica0208oQ%26sig2%3Dr0UHNQl26sh7_P8L_-hIIg |date=2020-07-17 }} тарых факультетинин, ошондой эле Кыргыз мамлекеттик юридикалык академиясынын бүтүрүүчүсү. Тарых илимдеринин кандидаты, 2 монографиянын, 7 окуу китебинин жана адам укуктары боюнча 9 жыйнактын автору.

== Коомдук ишмердиги ==
Эмгек жолун 1983-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинде мугалим болуп иштөөдөн баштаган. 1995-жылы Кыргызстандын Тышкы иштер министрлигинин Миграция департаментинин директору, андан кийин миграция боюнча регионалдык борбордун директорунун орун басары болуп иштеген. 1999-жылдан тарта “Миграция жана качкындар маселеси боюнча регионалдык борбор” коомдук фондунун директорунун орун басары болуп иштеген.

2002-жылдан бери “Адилет” укуктук клиникасы” коомдук фондунун негиздөөчүсү жана директору

== «Адилет» Укуктук Клиникасы» Коомдук Фондунда ==
«Адилет» Укуктук Клиникасы» Коомдук Фонду – Кыргызстандагы эң ири укук коргоо уюмдарынын бири, ал бүгүнкү күндө өзүнүн катарына 40 юристтерди жана адвокаттарды, ошондой эле юридикалык кесипте окуп жатышкан студент-волонтерлерди бириктирип турат. Клиника өздөрүнүн укуктарын жана эркиндигин коргоого муктаж калктын өтө аялуу катмаларына акысыз укуктук жардамдарды көрсөтөт, алар:

# Мыйзам менен чатагы бар жашы жетпегендерге
# Качкындарга жана башпаана издеген адамдарга
# Айыл жериндеги жашаган аялдарга
# Мүмкүнчүлүгү чектелген адамдарга
# Апатриддерге [https://adilet.kg/ky/about] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220209101030/https://adilet.kg/ky/about |date=2022-02-09 }} 

== Сыйлыктары ==
2008-жылы Жакуповага адам укуктарынын өнүгүшүнө кошкон салымы үчүн “Эң кайраттуу аял” сыйлыгы ыйгарылган [https://kloop.kg/blog/2016/12/12/cholpon-dzhakupova-otkazhetsya-ot-polnomochij-deputata-1-yanvarya/]

“Альфа” атайын багыттагы күчтөрдүн ардагерлеринин коомдук бирикмесинин Ардак грамотасы

Миграция чөйрөсүндөгү мыйзамдарды өнүктүрүүгө кошкон салымы жана эмгеги үчүн көптөгөн грамоталары жана сертификаттары, Жогорку Кеңештин медалы бар.

== Жеке турмушу ==
Жолдошу каза болуп калган, эки баланын энеси. 

== Кошумча маалымат үчүн: ==
[https://www.azattyk.org/a/31704350.html Фейктер боюнча мыйзамды жокко чыгаруу зарылдыгы айтылды]. Азаттык үналгысы. 15-Февраль, 2022

Дарья Подольская. [https://24.kg/vlast/224730_antikonstitutsionnoy_nazvala_cholpon_djakupova_ideyu_minkulta_poblokirovke_saytov/ Антиконституционной назвала Чолпон Джакупова идею Минкульта по блокировке сайтов]. ИА «24.kg», 21 февраля 2022

Мундузбек Калыков. [https://kloop.kg/blog/2021/10/06/degradatsiya-kusturizatsiya-i-spravedlivost-za-dengi-pravozashhitnitsa-dzhakupova-pozhalovalas-zhaparovu-na-sudy-i-pravoohranitelej/ Деградация, кустуризация и справедливость за деньги. Правозащитница Джакупова пожаловалась Жапарову на суды и правоохранителей.] kloop.kg, 06 октября, 2021,

Джакупова Чолпон Идиновна — [https://ru.sputnik.kg/20161212/biografiya-cholpon-dzhakupovoj-1030750570.html биография.] Sputnik Кыргызстан, 12.12.2016 (обновлено: 14:39 20.12.2021)

«Адилет» Укуктук Клиникасы» Коомдук Фонду. [https://adilet.kg/ky/library Публикациялар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220312115033/https://adilet.kg/ky/library |date=2022-03-12 }}.

[[Категория:Инсандар]]
[[Категория:Укук коргоочулар]]
[[Категория:Кыргызстандын айымдары]]</text>
      <sha1>lyv8737tkj2yxkipjtw1artj0pq7toz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шляхта</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87993</id>
    <revision>
      <id>648631</id>
      <parentid>442192</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T13:58:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amherst99</username>
        <id>2259</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>648631</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1369" sha1="nn7b19nv5w16mxhy5ryo1j3ejnf6j0v" xml:space="preserve">'''Шляхта'''  - 1569-ж. Люблин униясынан кийин [[Речь посполита|Речь Посполитада]]  (Польша королдугунда, Литва улуу княздыгында) жана Борбордук Европанын бир катар өлкөлөрүндө өзгөчө артыкчылыкка ээ катмар.
 
Алгач Шляхтага рыцарлар менен ак сөөктөрдүн төмөнкү тобу кирген. 16-18-кылымдарда Шляхтанын саясий ролу өсүп, салыктан бошотулган. 1795-ж. Речь Посполита жоюлган сон, мамлекеттер [[Орусия империясы|Орусия]], [[Пруссия]] жана Австриянын ортосунда бөлүнүп, Чехия, Словакия, ошондой эле Орусия, Белоруссия жана Украинада шляхтанын даражасы дворяндарга тенештирилген.

==Колдонулган адабияттар==
*«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
[[Категория:Европа]]</text>
      <sha1>nn7b19nv5w16mxhy5ryo1j3ejnf6j0v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Испан империясы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>121484</id>
    <revision>
      <id>648679</id>
      <parentid>498019</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T11:37:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23194" sha1="tnng8u9wu9w9xxn28c4z0hwryg6966h" xml:space="preserve">'''Испан империясы''' ({{Lang-es|Imperio Español}}; {{Lang-la|Imperium Hispanicum}}) тарыхта '''Испан Монархиясы''' ({{Lang-es|Monarquía Hispánica}}) жана '''Католик Монархиясы''' ({{Lang-es|Monarquía Católica}}&lt;ref&gt;{{Cite book|title=España y los españoles en los tiempos modernos|last=Fernández Álvarez|first=Manuel|publisher=[[University of Salamanca]]|year=1979|page=128|language=Spanish}}&lt;/ref&gt;) катары таанылып тарыхтагы эң ири империялардын бири болгон. 15-кылымдын аягынан 19-кылымдын башына чейин Испания Жаңы Дүйнөнүн чет-жакасындагы эбегейсиз аймакты, &quot;Индия&quot; деп атап алган ({{Lang-es|Las Indias}}). [[Америка]], [[Филиппин|Филиппиндин]] [[Азия]] архипелагын жана [[Европа]], [[Африка]] жана [[Океания|Океаниядагы]] аймактарын контролдогон. Ал эми 16-жана 17-кылымдарда көпчүлүк күчтүү империялардын бири болгон.  &lt;ref&gt;https://www.history.org/foundation/journal/spring13/spanish.cfm{{Жеткиликсиз шилтеме|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Испания империясы &quot;күн батпай турган империя &quot; деп аталып, 18-кылымда эң жогорку деңгээлге жеткен.   &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=2S-dDgAAQBAJ&amp;pg=PT13&amp;lpg=PT13&amp;dq=fray+francisco+de+ugalde+imperio#v=onepage&amp;q=fray%20francisco%20de%20ugalde%20imperio&amp;f=false|title=Seablindness: How Political Neglect Is Choking American Seapower and What to Do About It|last=Cropsey|first=Seth|date=2017-08-29|publisher=Encounter Books|isbn=9781594039164|language=en}}&lt;/ref&gt;
{{Тарыхый мамлекет
| аталыш = Испан Империясы
| расмий аталыш = ({{lang-es|Imperio Español}})
| мартаба = [[империя]]
| гимн = ''[[Испаниянын гимни|«Marcha Real»]]''
| желек = Flag of Cross of Burgundy.svg
| герб = Full Ornamented Royal Coat of Arms of Spain (1761-1868 and 1874-1931).svg 
| карта = Location of the Spanish Empire.png
| өлчөм =
| түшүндүрмө =
| негизделген = 1492
| жоюлган = 1976
| ураан = '''«Plus Ultra»''' 
| борбор = [[Мадрид]] (1561—1601) &lt;br&gt; [[Вальядолид]] (1601—1606) &lt;br &gt; [[Мадрид]] (1606—1898)
| шаарлар = 
| тил = [[Испан тили]]
| акча бирдиги = [[реал]], [[песета]]
| аянт = 20 000 000 км² (1790 жыл)
| калк = 60 млн (1790 жылга карата [[Жер|Жердин]] 6% калкы)
| башкаруу формасы = өздүк уния ([[Габсбургтар]]) &lt;br&gt; [[монархия|абсолюттук монархия]] ([[Бурбондор]], [[Савойлор]]) &lt;br&gt; [[президенттик республика]] 1873—1874 &lt;br&gt; [[республика|президенттик парламенттик республика]] (1931—1939)
| сулале = [[Габсбургдар]], [[Бурбондор]], [[Савойлор]]
| башкаруучулардын_даражасы = ''Король''
| ажо = 
| башкарган_жылы = 
| ажо = 
| башкарган_жылы = 
| дин =[[Католицизм]]
| чейин = 
| кийин = 
}}

[[Категория:Испания]]
[[Категория:Тарых]]

== Шилтемелер ==

=== Кошумча маалыматтар ===
{{Notelist}}

=== Библиография ===
{{Div col}}
*{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=5FhCnQEACAAJ|title=Philippine History: Political, Social, Economic|last=Alip|first=Eufronio Melo|year=1964|ref=harv}}
*{{Cite book|title=The Early History of Greater Mexico|last=Altman|first=Ida|last2=Cline|first2=Sarah|last3=Javier Pescador|first3=Juan|date=2003|publisher=Pearson|location=Upper Saddle River, NJ|pages=321–322|ref=harv}}
* {{Cite book|url=https://archive.org/details/worldhistoryofwa00arch|title=World History of Warfare|last=Archer|first=Christon|publisher=University of Nebraska|year=2002|isbn=978-0-8032-4423-8|location=Lincoln, NE|ref=harv|display-authors=etal}}
*{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=kRhygUNmg4UC|title=Don Diego Colón, almirante, virrey y gobernador de las Indias|last=Arranz Márquez|first=Luis|publisher=CSIC|year=1982|isbn=978-84-00-05156-3|language=Spanish|ref=harv}}
* {{Cite book|title=Rough guide to Southeast Asia|last=Atiyah|first=Jeremy|date=2002|publisher=Rough Guide|isbn=978-1858288932|ref=harv}}
*{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=837Hw5QgdWgC|title=La América española y la América portuguesa: siglos XVI-XVIII|last=Bennassar|first=Bartolomé|publisher=Akal|year=2001|isbn=978-84-7600-203-2|language=Spanish|ref=harv|author-link=Bartolomé Bennassar}}
*{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=y7B9euuLEkUC&amp;lpg=PA120&amp;dq=&amp;pg=PA120#v=onepage&amp;q=&amp;f=true|title=Empires in World History: Power and the Politics of Difference|last=Burbank|first=Jane|last2=Cooper|first2=Frederick|publisher=Princeton University Press|year=2010|isbn=978-0-691-12708-8|pages=120–121|ref=harv}}
*{{Cite book|title=The First America: Spanish Monarchy, Creole Patriots, and the Liberal State, 1492-1866|last=Brading|first=D.A.|publisher=Cambridge University Press|year=1993|isbn=978-0521447966|location=Cambridge|ref=harv|author-link=David Brading}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/minersmerchantsi0000brad|title=Miners and Merchants in Bourbon Mexico, 1763-1810|last=Brading|first=D.A.|date=1971|publisher=Cambridge University|isbn=978-0521102070|location=New York|ref=harv|author-link=David Brading|url-access=registration}}
* {{Cite book|title=Civilization and Capitalism, 15th-18th century|last=Braudel|first=Fernand|date=1984|publisher=Collins|volume=3 volumes|location=London|ref=harv|orig-year=1979}}
* {{Cite book|url=https://archive.org/details/palaceforkingbue0000brow|title=A Palace for a King. The Buen Retiro and the Court of Philip IV|last=Brown|first=Jonathan|last2=Elliott|first2=John Huxtable|publisher=Yale University Press|year=1980|isbn=978-0-300-02507-1|location=New Haven|ref=harv|url-access=registration}}
*{{Cite book|title=The King's Coffer: Proprietors of the Spanish Florida Treasury 1565–1702|last=Bushnell|first=Amy|publisher=University Presses of Florida|year=1981|isbn=978-0-8130-0690-1|location=Gainesville, Florida|ref=harv}}
*{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Bq2DZpHvPkkC#v=onepage&amp;q&amp;f=true|title=Historia general de América Latina|last=Carrera Damas|first=Germán|publisher=UNESCO|year=1999|isbn=978-92-3-303151-7|language=Spanish|ref=harv}}
*{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=nbp7AAAAQBAJ&amp;pg=PT55&amp;lpg=PT55&amp;dq=factor+overseer+accountant+treasurer+spanish#v=onepage&amp;q=factor%20overseer%20accountant%20treasurer%20spanish&amp;f=false|title=Moctezuma's Children: Aztec Royalty under Spanish Rule, 1520–1700|last=Chipman|first=Donald E.|publisher=University of Texas Press|year=2005|isbn=978-0-292-78264-8|edition=Individual e-book (no page numbers)|location=Austin, Texas|ref=harv|access-date=22 October 2013}}
*{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=4ouNv6ZaRZQC|title=Las capitulaciones colombinas|last=Diego-Fernández Sotelo|first=Rafael|publisher=El Colegio de Michoacán A.C.|year=1987|isbn=978-968-7230-30-6|language=Spanish|ref=harv}}
* {{Cite book|title=The Spain of the Catholic Monarchs, 1474–1520|last=Edwards|first=John|publisher=Blackwell|year=2000|isbn=978-0-631-16165-3|location=New York|ref=harv}}
* {{Cite book|url=https://archive.org/details/empiresofatlanti00john|title=Empires of the Atlantic World: Britain and Spain in America 1492-1830|last=Elliott|first=J.H.|publisher=Yale University Press|year=2006|location=New Haven|ref=harv|url-access=registration}}
* {{Cite book|title=Spain and Its World, 1500-1700|last=Elliott|first=J.H.|publisher=Yale University Press|year=1989|location=New Haven|ref=harv}}
* {{Cite book|title=The Count-Duke of Olivares: the statesman in an age of decline|last=Elliott|first=J.H.|publisher=Yale University Press|year=1986|isbn=9780300033908|location=New Haven|ref=harv}}
* {{Cite book|url=https://archive.org/details/imperialspain1460000elli|title=Imperial Spain, 1469-1716|last=Elliott|first=J.H.|publisher=New American Library|year=1977|location=New York|ref=harv|url-access=registration}}
* {{Cite journal}}
* {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Lcv7a0tM7XgC|title=La utopía de América: teoría, leyes, experimentos|last=Fernández Herrero|first=Beatriz|publisher=Anthropos Editorial|year=1992|isbn=978-84-7658-320-3|language=Spanish|ref=harv}}
* {{Cite book|title=Borneo|last=Frankham|first=Steven|date=2008|publisher=Footprint|isbn=978-1906098148|series=Footprint Handbooks|ref=harv}}
*{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=smJvSuwZbn4C|title=El sello y registro de Indias: imagen y representación|last=Gómez Gómez|first=Margarita|publisher=Böhlau Verlag Köln Weimar|year=2008|isbn=978-3-412-20229-3|language=Spanish|ref=harv}}
*{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=1dPIXTZ3xJkC|title=Estudios sobre la historia colonial de hispanoamérica|last=Góngora|first=Mario|year=1998|isbn=978-956-11-1381-7|language=Spanish|ref=harv}}
* {{Cite book|title=The End of Iberian Rule on the American Continent, 1770-1830|last=Hamnett|first=Brian|publisher=Cambridge University Press|year=2017|isbn=978-1316626634|location=Cambridge|ref=harv}}
* {{Cite book|title=The Spanish Empire in America|last=Haring|first=Clarence|publisher=Oxford University Press|year=1947|location=New York|ref=harv|author-link=Clarence Haring}}
* {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=4DWBNjs8iwEC|title=Historia general de España y América|publisher=Ediciones Rialp|year=1992|isbn=978-84-321-2102-9|volume=10|language=Spanish|ref={{harvid|Historia general de España|1992}}}}
* {{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/85282#page/12/mode/1up|title=Political essay on the kingdom of New Spain containing researches relative to the geography of Mexico|last=von Humboldt|first=Alexander|date=1 January 1811|publisher=Printed for Longman, Hurst, Rees, Orme and Brown ... and H. Colburn ...|isbn=9780665185465|language=en|ref=harv|via=Biodiversity Library}}
* {{Cite book|url=https://books.google.com/?id=NS1vAAAAMAAJ|title=Culture and history: occasional notes on the process of Philippine becoming|last=Joaquin|first=Nick|publisher=Solar|year=1988|isbn=978-971-17-0633-3|ref=harv}}
* {{Cite book|url=https://archive.org/details/spain14691714soc00kame|title=Spain 1469–1714. A Society of Conflict|last=Kamen|first=Henry|date=2005|publisher=Pearson Longman|isbn=978-0-582-78464-2|edition=third|location=London|ref=harv}}
* {{Cite book|url=https://archive.org/details/empirehowspainbe00kame|title=Empire: How Spain Became a World Power, 1492–1763|last=Kamen|first=Henry|publisher=HarperCollins|year=2003|isbn=978-0-06-093264-0|location=New York|ref=harv|author-link=Henry Kamen|url-access=registration}}
* {{Cite book|url=https://archive.org/details/risefallofgreatp00paul|title=The rise and fall of the great powers: economic change and military conflict from 1500 to 2000|last=Kennedy|first=Paul M|date=2017|publisher=William Collins|isbn=9780006860525|location=London|ref=harv|orig-year=1988}}
* {{Cite book|url=https://books.google.com/?id=uW5gQgAACAAJ|title=The Basque history of the world|last=Kurlansky|first=Mark|publisher=Walker|year=1999|isbn=978-0-8027-1349-0|ref=harv}}
*{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=dlY7Lg5p9A4C#v=onepage&amp;q=&amp;f=true|title=Los títulos históricos|last=Lagos Carmona|first=Guillermo|publisher=Editorial Andrés Bello|year=1985|language=Spanish|oclc=320082537|ref=harv}}
* {{Cite book|url=https://archive.org/details/earlylatinameric00lock|title=Early Latin America|last=Lockhart|first=James|last2=Schwartz|first2=Stuart B.|date=1983|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-23344-6|location=New York|ref=harv|author-link=James Lockhart (historian)|author-link2=Stuart B. Schwartz}}
* {{Cite book|title=Bourbon Spain, 1700-1808|last=Lynch|first=John|date=1989|isbn=978-0-631-19245-9|location=New York|ref=harv}}
* {{Cite book|title=Malay Muslims: The History and Challenge of Resurgent Islam in Southeast Asia|last=McAmis|first=Robert Day|date=2002|publisher=Eerdmans|isbn=978-0802849458|ref=harv}}
* {{Cite book|title=Church and State in Latin America: A History of Politico-Ecclesiastical Relations|last=Mecham|first=J. Lloyd|publisher=University of North Carolina Press|year=1966|edition=revised|location=Chapel Hill|ref=harv}}
* {{Cite book|url=https://archive.org/details/philipii00geof|title=Philip II|last=Parker|first=Geoffrey|publisher=Little, Brown|year=1978|isbn=978-0-316-69080-5|location=Boston|ref=harv}}
*{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=jlJPsVc8UvQC|title=La proyección europea de la monarquía hispánica|last=Ruiz Martín|first=Felipe|publisher=Editorial Complutense|year=1996|isbn=978-84-95983-30-5|language=Spanish|ref=harv}}
* {{Cite book|title=A History of Brunei|last=Saunders|first=Graham|date=2002|publisher=Routledge|isbn=978-0700716982|ref=harv}}
* {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=q61T1fs_K4wC&amp;lpg=PA58&amp;pg=PA37#v=onepage&amp;q&amp;f=false|title=El cuarto viaje de Cristóbal Colón y los orígenes de la provincia de Costa Rica|last=Sibaja Chacón|first=Luis Fernando|publisher=EUNED|year=2006|isbn=978-9968-31-488-6|language=Spanish|ref=harv}}
*{{Cite book|title=Silver, Trade, and War: Spain and America in the Making of Early Modern Europe|last=Stein|first=Stanley J.|last2=Stein|first2=Barbara H.|publisher=Johns Hopkins University|year=2000|location=Baltimore|ref=harv}}
*{{Cite book|title=El día que España derrotó a Inglaterra : de cómo Blas de Lezo, tuerto, manco y cojo, venció en Cartagena de Indias a la otra &quot;Armada Invencible&quot;|last=Victoria|first=Pablo|date=2005|publisher=Áltera|isbn=9788489779686|edition=1st|location=Barcelona|language=spanish|ref=harv}}
{{div col end|2}}

== Андан ары окуу ==
{{Div col}}
* {{Cite book|title=The History of Portugal|last=Anderson|first=James Maxwell|publisher=Greenwood|year=2000|isbn=978-0-313-31106-2|location=Westport, Connecticut|ref=harv}}
* {{Cite book|title=The Cambridge illustrated atlas of warfare: Renaissance to revolution|last=Black|first=Jeremy|publisher=Cambridge University|year=1996|isbn=978-0-521-47033-9|location=Cambridge|ref=harv}}
* {{Cite book|title=Portuguese Trade in Asia Under the Habsburgs, 1580–1640|last=Boyajian|first=James C.|publisher=Johns Hopkins University|year=2007|isbn=978-0-8018-8754-3|ref=harv}}
* {{Cite book|url=https://archive.org/details/mediterraneanthe01brau|title=The Mediterranean and the Mediterranean World in the Age of Philip II|last=Braudel|first=Fernand|publisher=Berkeley, Calif. : University of California Press|year=1972|ref=harv}}
*  {{Cite book|title=Painting in Spain: 1500–1700|last=Brown|first=Jonathan|publisher=Yale University Press|year=1998|isbn=978-0-300-06472-8|location=New Haven|ref=harv}}
* {{Cite book|title=The Golden Age of Spain, 1516–1659|last=Dominguez Ortiz|first=Antonio|publisher=Oxford University Press.|year=1971|isbn=978-0-297-00405-9|location=Oxford|ref=harv}}
* {{Cite book|url=https://archive.org/details/oldworldnew1492100elli|title=The Old World and The New|last=Elliott|first=J.H.|publisher=Cambridge [Eng.] University Press|year=1970|location=Cambridge|ref=harv|url-access=registration}}
* {{Cite book|title=Crown and Clergy in Colonial Mexico, 1759-1821|last=Farriss|first=N.M.|publisher=Athlone Press|year=1968|location=London|ref=harv|author-link=Nancy Farriss}}
* {{Cite book|title=Commercial Relations Between Spain and Spanish America in the Era of Free Trade, 1778-1796|last=Fisher|first=John|year=1985|location=Liverpool|ref=harv}}
* {{Cite book|url=https://archive.org/details/spaininamerica0000gibs|title=Spain in America|last=Gibson|first=Charles|date=1966|publisher=Harper and Row|location=New York|ref=harv|author-link=Charles Gibson (historian)|url-access=registration}}
* {{Cite book|url=https://archive.org/details/aztecsunderspani00gibs|title=The Aztecs Under Spanish Rule|last=Gibson|first=Charles|date=1964|publisher=Stanford University Press|location=Stanford|ref=harv|url-access=registration}}
* {{Cite book|url=https://archive.org/details/eighteenthcentur00rich|title=The Eighteenth-Century Revolution in Spain|last=Herr|first=Richard|date=1958|location=Princeton, N.J.|ref=harv|url-access=registration}}
* {{Cite journal}}
*  {{Cite book|title=Spain, Europe and the Atlantic: Essays in Honour of John H. Elliott|last=Kagan|first=Richard L.|last2=Parker|first2=Geoffrey|date=1995|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-52511-4|ref=harv}}
* {{Cite book|title=Philip of Spain|last=Kamen|first=Henry|date=1998|publisher=Yale University|isbn=978-0-300-07800-8|location=New Haven|ref=harv}}
* {{Cite book|title=Asia in the Making of Europe|last=Lach|first=Donald F.|last2=Van Kley|first2=Edwin J.|publisher=University of Chicago|year=1994|isbn=978-0-226-46734-4|location=Chicago|ref=harv}}
* {{Cite book|title=Spain Under the Hapsburgs|last=Lynch|first=John|date=1964|location=New York|ref=harv}}
* {{Cite book|title=The Spanish American Revolutions, 1808-1826|last=Lynch|first=John|date=1983|location=New York|ref=harv}}
*  {{Cite book|url=https://archive.org/details/spainsempireinne008|title=Spain's Empire in the New World: The Role of Ideas in Institutional and Social Change|last=MacLachlan|first=Colin M.|publisher=University of California Press|year=1988|location=Berkeley|ref=harv|url-access=registration}}
* {{Cite journal}}
* {{Cite book|url=https://archive.org/search.php?query=Spanish%20%20Merriman|title=The Rise of the Spanish Empire in the Old World and the New|last=Merriman|first=Roger Bigelow|year=1918|location=New York|ref=harv|author-link=Roger Bigelow Merriman}}
* {{Cite book|url=https://www.questia.com/library/3767770/historical-dictionary-of-the-spanish-empire-1402-1975|title=Historical Dictionary of the Spanish Empire, 1402–1975|last=Olson|first=James S.|year=1992|ref=harv}}
* {{Cite book|title=Enlightenment, governance, and reform in Spain and its empire, 1759–1808|last=Paquette|first=Gabriel B|date=17 January 2008|publisher=Palgrave Macmillan 2008|isbn=978-0230300521|location=New York|ref=harv}}
* {{Cite book|title=The Thirty Years' War|last=Parker|first=Geoffrey|publisher=Routledge|year=1997|isbn=978-0-415-12883-4|edition=2nd|location=New York|ref=harv}}
* {{Cite book|title=The Army of Flanders and the Spanish Road, 1567–1659; the logistics of Spanish victory and defeat in the Low Countries' Wars|last=Parker|first=Geoffrey|publisher=Cambridge University Press|year=1972|isbn=978-0-521-08462-8|location=Cambridge|ref=harv}}
* {{Cite book|title=The Dutch revolt|last=Parker|first=Geoffrey|publisher=Cambridge University Press|year=1977|isbn=978-0-8014-1136-6|location=Cambridge|ref=harv}}
* {{Cite book|title=The General Crisis of the Seventeenth Century|last=Parker|first=Geoffrey|publisher=Routledge|year=1997|isbn=978-0-415-16518-1|location=New York|ref=harv}}
* {{Cite book|title=The Spanish Seaborne Empire|last=Parry|first=J.H.|publisher=University of California Press|year=1966|isbn=978-0-520-07140-7|location=Berkeley|ref=harv|author-link=J.H. Parry}}
* {{Cite book|url=https://archive.org/details/spainriseoffirst0000rams|title=Spain: The Rise of the First World Power|last=Ramsey|first=John Fraser|publisher=University of Alabama Press|year=1973|isbn=978-0-8173-5704-7|ref=harv|url-access=registration}}
* {{Cite journal}}
* {{Cite book|title=Interpreting Spanish Colonialism: Empires, Nations, and Legends|date=2005|publisher=University of New Mexico Press|editor-last=Schmidt-Nowara|editor-first=Christopher|location=Albuquerque, NM|ref=harv|editor-last2=Nieto Phillips|editor-first2=John M.}}
*{{Cite book|title=Apogee of Empire: Spain and New Spain in the Age of Charles III, 1759-1789|last=Stein|first=Stanley J.|last2=Stein|first2=Barbara H.|publisher=Johns Hopkins University|year=2003|location=Baltimore|ref=harv}}
* {{Cite book|title=Philip IV and the Government of Spain|last=Stradling|first=R. A.|date=1988|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-32333-8|location=Cambridge|ref=harv}}
* {{Cite book|title=A Nation upon the Ocean Sea: Portugal's Atlantic Diaspora and the Crisis of the Spanish Empire, 1492–1640|last=Studnicki-Gizbert|first=Daviken|date=2007|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-803911-2|ref=harv}}
* {{Cite book|title=Rivers of Gold: The Rise of the Spanish Empire 1490–1522|last=Thomas|first=Hugh|date=2004|publisher=Weidenfeld &amp; Nicolson|isbn=978-0-297-64563-4|ref=harv}}
* {{Cite book|title=The Slave Trade; The History of the Atlantic Slave Trade 1440–1870|last=Thomas|first=Hugh|date=1997|publisher=Papermac|isbn=978-0-333-73147-5|location=London|ref=harv}}
* {{Cite book|url=https://archive.org/details/bettycrockersnew00bett_2|title=An Economic History of Spain|last=Vicens Vives|first=Jaime|publisher=Princeton, N.J., Princeton University Press|year=1969|edition=3rd revised|location=Princeton|ref=harv|url-access=registration}}
* {{Cite book|title=History of the World, Part II: The last five hundred years|date=1984|publisher=Hamlyn Publishing|isbn=978-0-517-43644-8|editor-last=Wright|editor-first=Esmond|edition=third|location=New York|ref=harv}}
{{div col end|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [http://libro.uca.edu/payne1/spainport1.htm Iberian Resources Online китепканасы, Стэнли Г. Пейн ''Испания жана Португалиянын тарыхы,'' 1-том 13 Ch &quot;&quot; Испан Империясы &quot;] 
* [https://web.archive.org/web/20100905000812/http://sonic.net/~doretk/ArchiveARCHIVE/NATIVE%20AMERICAN/TheMestizo-Mexicano-Indi.html АКШдагы Mestizo-Mexicano-Indian History] 
* [https://web.archive.org/web/20061203063044/http://www.knmetv.org/programming/villadeabq.php3 Документалдуу фильм, ''Вилла де Альбукерке''] 
* [https://web.archive.org/web/20091026235404/http://es.geocities.com/coloniasesp/ Акыркы испан колониялары] (in Spanish) 
* Francisco José Calderón Vázquez (2008), Фронтерас, идентификацияланган, бири-бирине карама-каршы келген. Los Presidios Españoles en el Norte Africano (испан тилинде), ISBN &lt;bdi&gt; Francisco José Calderón Vázquez (2008),  &lt;/bdi&gt; Francisco José Calderón Vázquez (2008), түпнускадан архивделген 2009-жылдын 14-февралында 
* Конгресстин китепканасында [http://international.loc.gov/intldl/drakehtml/rbdkhome.html Сэр Фрэнсис Дрейктин Kraus коллекциясында] испандык колониализм жөнүндө алгачкы материалдар камтылган.</text>
      <sha1>tnng8u9wu9w9xxn28c4z0hwryg6966h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вирус (тасма 2013)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>121961</id>
    <revision>
      <id>648645</id>
      <parentid>400811</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T20:40:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11022" sha1="959hfjr43v626wr8sffr72xiirdd7wi" xml:space="preserve">{{Тасма}}
'''Вирус'''  ({{Lang-ko-hhrm|감기||Gamgi}} түзмө-түз которулушу '''Сасык тумоо''') — 2013-жылы тартылган, [[Түштүк Корея|Түштүк Кореянын]] жаратылыш кырсыгы жөнүндөгү тасмасы. Режиссеру жана сценарийи Ким Санг Су. Каармандарда Чан Хёк жана Су-Э . &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Ahn|first=Joo-hee|title=''Flu'' spreads horror throughout Seoul suburb|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2975825|work=[[Korea JoongAng Daily]]|accessdate=2013-08-17|date=9 August 2013}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Yun|first=Suh-young|title=''The Flu'' to chill the summer|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/culture/2013/08/141_140879.html|work=[[The Korea Times]]|accessdate=2013-08-17|date=11 August 2013}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Song|first=Soon-jin|title=THE FLU Becomes 1st Korean Film to Receive Direct Distribution in UK|url=http://www.koreanfilm.or.kr/jsp/news/news.jsp?mode=VIEW&amp;seq=2817|work=Korean Film Council|accessdate=2014-03-13|date=10 December 2013}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Lee|first=Maggie|title=Film Review: ''Flu''|url=https://variety.com/2013/film/reviews/film-review-flu-1200665907/|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|accessdate=2015-08-08|date=24 September 2013}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|last=McCahill|first=Mike|title=Flu – review|url=https://www.theguardian.com/film/2013/nov/21/flu-review|work=[[The Guardian]]|accessdate=2015-08-08|date=21 November 2013}}&lt;/ref&gt; 

Тасмада тездик менен жайылуучу вирустун — өлүмгө дуушар кылган H5N1 штаммынын башталышы жөнүндө сүрөттөлөт, анын курмандыктары 36 саттн ичинде өлтүп,  шаар толугу менен карантинге алынат. Бул абалды көзөмөлдөп турган бийлик өкүлдөрү, жугузуп алгандарды өрттөп жиберүүгө макулдук беришет. Калкынын дээрлик жарымын түзгөн Соңгнамгы Бунданг аймагында нааразычылык өсүп башаламандык башталып, Сеулга баруу үчүн аймактан чыгууга аракет кылышат. Бирок аларды токтотуп калуу үчүн, элге карата ок чыгаруу туурасында буйрук келет.  

== Мазмуну ==
Жу Бёнг Ву жана Жу Бён-ки бир туугандары Сеулдагы аткезчилик менен алектенишет, алар мыйзамсыз иммигранттар жүк ташуучу контейнерде белгисиз оорудан улам каза болуп калышкан. Алар жападан жалгыз аман калган Монсай менен денелеринин уюлдук телефонун тартып, Будангдагы башчысын көрсөтүшөт, бирок Бюнг-Ву ооруп, Монсаи качып кетет. Бир туугандар клиникага барышат, ал жерде жугуштуу оору шаардын башка жерлерине жайылып кетет. 

Буданг шаарындагы Жугуштуу оорулар борборунда, доктор Ким Ин Хэге унаа мурунку күнү шахтага кулап түшкөндө маанилүү маалыматтарды жоготкону үчүн сөгүш берилет. Анын баштыгын валдан ERT мүчөлөрү Канг Жи Жи-Гоо жана Бэ Кён-Уб алып чыгышат. Жи-гоо телефонуна жооп берип, баштыкты Ин-хе кызы Ми-реуге берет. 

Бюнг-Вунун абалы начарлап, ал карарган канды куса баштайт. Агасы аны тез жардам бөлмөсүнө алып барса, ал жерден белгисиз вирус менен ооруганы айтышат. Жардамга чакырылган Ин-хае уюлдук телефондун видеосун таап, жеткирүү контейнериндеги шарттар вирустун [[Вирус|үнүн басаңдатууга]] мүмкүндүк бергенин айткан. Бюнг-ги контейнер жөнүндө суроолорго жооп берүүдөн баш тартат. Бёнг-Ву өлүп, Бёнг-ки инисинин жанына жетүү үчүн оорукананын бир нече кызматкерлерин муштап жиберет  

Эртеси дагы көптөгөн адамдар белгилүү белгилерди көрсөтүшүп. KCDCдин жардамы менен оорукананын кызматкерлери жеткирилген контейнерди табышат жана өрттөшөт. Бирок өлүктөрдөн азыктанып жаткан келемиштер шаарга качып кетишет. Кызматкерлер агрессивдүү вирус 36 сааттын ичинде өлтүрө турган H5N1 мутацияланган штамы экендигин аныктап, шаарды карантинге кылууга чакырышат 

Монсай Ми-рейді унаа сүзүп калуудан сактайт. Андан кийин ал оорунун жайылып жатканын билип, андан качат. Ми-реу оорулуу кишини издөөгө жардам берүү үчүн Жи-Гооду чакырат, бирок алар ийгиликке жетише алышкан жок. Окуянын имиштери жайылып, адамдар дүрбөлөңгө түшө башташты. Жи-гоо эскалатордон кулап түшкөн аялды сактап калат жана Ми-Реуди көрбөй калат. 

== Каармандарда ==

* So Ae Kim In-hae катары &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Ho|first=Stewart|title=Soo Ae Cast Opposite Jang Hyuk in ''Cold''|url=http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=5565|work=enewsWorld|accessdate=2012-11-18|date=17 April 2012|archivedate=2012-07-09|archiveurl=https://archive.is/20120709200049/http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=5565}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|last=An|first=So-hyoun|title=Soo Ae Says Jang Hyuk is More Attractive at Noraebangs|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/article/40232|work=enewsWorld|accessdate=2013-07-12|date=9 July 2013|archive-date=2013-07-13|archive-url=https://archive.today/20130713023403/http://mwave.interest.me/enewsworld/article/40232|dead-url=yes|archivedate=2013-07-13|archiveurl=https://archive.today/20130713023403/http://mwave.interest.me/enewsworld/article/40232}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Lee|first=Claire|title=Soo Ae: Best characters have iron fist in a velvet glove|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20130819000927|work=[[The Korea Herald]]|accessdate=2013-08-23|date=19 August 2013}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Son|first=Bo-kyung|title=Interview: Soo Ae Praises ''The Flu'', Jang Hyuk and Kim Sung Soo|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/44196|work=enewsWorld|accessdate=2013-08-27|date=23 August 2013|archive-date=2013-08-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20130826073157/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/44196|dead-url=yes|archivedate=2013-08-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130826073157/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/44196}}&lt;/ref&gt; 
* Jang Hyuk катары Kang Ji-goo &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Jang Hyuk catches cinematic ''Flu''|url=http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/Article.aspx?aid=2948795|work=[[Korea JoongAng Daily]]|accessdate=2012-11-18|date=22 February 2012}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|last=Hong|first=Lucia|title=Jang Hyuk to play male lead in Kim Sung-soo film|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2012022110522328399|work=10Asia|accessdate=2012-11-18|date=21 February 2012}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Son|first=Bo-kyung|title=Interview: Jang Hyuk Shows His Trust in Director Kim Sung Soo and Soo Ae|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/43643|work=enewsWorld|accessdate=2013-08-17|date=17 August 2013|archivedate=2013-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130820054922/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/43643}}&lt;/ref&gt; 
* Park Min-ha, Kim Mi-reu катары &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Spreading word of ''The Flu''|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2974290|work=[[Korea JoongAng Daily]]|accessdate=2013-07-12|date=10 July 2013|archivedate=2013-07-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130710083144/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2974290}}&lt;/ref&gt; 
* Ma Dong-seok катары Jeon Gook-hwan 
* Yoo Hae-jin катары Bae Kyung-u 
* Ли Хи-Джун катары Джу Бёнг-ги 
* Ким Ки-Хён Түштүк Кореянын премьер-министри 
* Ча Ин-пё Түштүк Кореянын президенти 
* Ли Санг-йоб Джу Бёнг-ву катары 
* Пак Хё-Жоо Окутуучу Джунг катары 
* Пак Джунг-мин Чул-гё катары 
* Борис Стоут Лео Снайдер 
* Ким Мун-Су доктор Янг 
* Чой Бёнг-мо Чой Донг-хи катары 
* Джанг Кюнг-юп Санг-Мён катары 
* Эндрю Уильям Брэнд Доктор Билл Бекман 
* Лестер Аван Андрада Монссай катары  
* Джо Хви-жоон катары Чан-Ву 
* Чан-вунун чоң атасы катары Юн Гоо жаса 
* Ной Жи-Хонг жугуштуу борбордун башчысы 
* Ли Донг Джин 1 куткаруучу сүзүүчү 
* Ли Янг-Су чек ара сызыгындагы жаран катары 
* Чой Чжун-хюн алдын алуу боюнча атайын күчтөр 
* Ли Санг-Хён Коргоочу атайын күчтөрдүн катарында 
* Ким Хён-сеок ER 2 жашоочусу катары 
* Хэм Джин-Сён тез жардам кызматкери 
* Ли Сэун-Жон кырсык болгон жерде полиция кызматкери 
* Янг Мён-Хён чек ара сызыгында капитан болуп дайындалды 
* Уэйн В. Кларк америкалык генерал катары 

== Дагы караңыз ==

== шилтемелер ==
{{Reflist|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* {{Imdb title|2351310|Flu}}   
* Flu   
* Flu   
* SidusHQ [https://web.archive.org/web/20140808054035/http://www.sidushq.com/film/read.asp?nPageNo=1&amp;oidFilm=13 ''тумоосу''] (in Korean)</text>
      <sha1>959hfjr43v626wr8sffr72xiirdd7wi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жекече коргонуу каражаттары</title>
    <ns>0</ns>
    <id>122697</id>
    <revision>
      <id>648666</id>
      <parentid>406047</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T07:32:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18174" sha1="843xup0y9work8k7tzcfdap33o8fyge" xml:space="preserve">[[Файл:ISO 7010 M016.svg|thumb|''Жекече коргонуу каражаттары'' ]]
'''&lt;big&gt;Кызматкердин жекече коргонуу каражаттары&lt;/big&gt;''' — кызматкердин дем алуу, угуу, көрүү органдарын жана терисин жагымсыз факторлордун таасиринен жекече коргоого арналган каражаттар. 

Зыяндуу жана кооптуу өндүрүш факторлору – булар таасири ооруга, ишке жөндөмдүүлүктүн начарлашына, жаракатка, ден-соолуктун кескин начарлашына алып келүүчү факторлор.

Кызматкердин коопсуз шартта иштөө укугу Кыргыз Республикасынын «Эмгекти коргоо жөнүндө» мыйзамында жазылган. Ага ылайык, ар бир кызматкер жумуш берүүчүнүн эсебинен жекече жана жамааттык коргонуу каражаттары менен камсыз болууга укуктуу. 

= Кызматкерлерди жекече коргонуу каражаттары менен камсыз кылуу ==
Зыяндуу жана кооптуу эмгек шарттарында, ошондой эле өзгөчө температуралык режимде же булганууга байланыштуу шарттарда аткарылуучу жумуштарда иштеген кызматкерлерге Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталган тартипте бекитилген ченемдерге ылайык бекитилген жекече коргонуу каражаттары, жууп-тазалоочу жана зыянсыздандыруучу каражаттар берилет. 

Кызматкерлердин жекече коргонуу каражаттарын сатып алуу, сактоо, жууп-тазалоо, оңдоо, дезинфекциялоо жана зыянсыздандыруу иш берүүчүнүн каражаттарынын эсебинен ишке ашырылат. 

== Эмгекти коргоо талаптарына ылайык келген шарттарда кызматкерлердин эмгекке болгон укуктук кепилдиктери ==
Мамлекет эмгекти коргоо талаптарына ылайык келген жана өндүрүштүк санитария шарттарында кызматкерлердин эмгекке болгон укугун коргоого кепилдик берет.

Эмгек келишиминде каралган эмгек шарттары эмгекти коргоо боюнча ченемдик-укуктук актылардын талаптарына ылайык келүүгө тийиш.

Эмгекти коргоо талаптарынын бузулушуна кызматкер күнөөлүү болбосо, Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталуучу ыйгарым укуктуу орган тарабынан иш токтотулган убакытка анын иш орду (кызматы) жана орточо эмгек акысы сакталат. 

[[Кыргыз Республикасы]]нын эмгек мыйзамдарында каралгандан башка учурларда, кызматкердин өмүрүнө жана ден соолугуна коркунуч пайда болуудан улам, ал жумуш аткаруудан баш тартса, бул коркунуч четтетилгенге чейин иш берүүчү кызматкерге башка иш берүүгө милдеттүү. Эгерде объективдүү себептер боюнча башка иш берүү мүмкүн болбогон учурда, Кыргыз Республикасынын эмгек мыйзамдарына ылайык, кызматкердин өмүрүнө жана ден соолугуна болгон коркунуч четтетилгенге чейинки токтоп туруу убактысына иш берүүчү тарабынан акы төлөнүп берилет.

Кызматкер жекече же жамааттык коргонуу каражаттары (ченемдерге ылайык) менен камсыз болбогон учурда, иш берүүчү кызматкерден эмгек милдеттерин аткарууну талап кылууга укуксуз жана ушул себептерге байланыштуу иш токтоп калган убакыт үчүн Кыргыз Республикасынын эмгек мыйзамдарына ылайык акы төлөп берүүгө милдеттүү. 

Кызматкер эмгекти коргоо талаптарынын бузулушунун, болбосо эмгек келишиминде каралбаган эмгек шарттары оор жана зыяндуу же кооптуу иштерди аткаруунун кесепетинен анын өмүрүнө жана ден соолугуна коркунуч пайда болгон учурда ишти аткаруудан баш тартса, бул учурда ал дисциплинардык жоопкерчиликке тартылбайт же иш берүүчүнүн демилгеси боюнча эмгек келишими бузулбайт. 

Эмгек милдеттерин аткаруу мезгилинде кызматкердин өмүрүнө жана ден соолугуна зыян келген учурда, келтирилген зыяндын ордун толтуруу Кыргыз Республикасынын эмгек мыйзамдарына ылайык жүзөгө ашырылат.

Кыргыз Республикасынын эмгекти коргоо мыйзамдарынын бузулушун алдын-алуу жана четтетүү максатында мамлекет эмгекти коргоо талаптарынын сакталышын мамлекеттик көзөмөлдөө жана контролдоо жагын уюштурууну жана жүзөгө ашырууну камсыз кылат жана көрсөтүлгөн талаптарды бузгандык үчүн иш берүүчү менен кызмат адамдарынын жоопкерчилигин белгилейт.

== ЖКК түрлөрү ==

* механикалык факторлордон жекече коргонуу каражаттары 
* химиялык факторлордон жекече коргонуу каражаттары 
* радиациялык факторлордон жекече коргонуу каражаттары (тышкы иондоштуруучу нурлануулар жана радиоактивдүү заттар)
* жогорку жана (же) төмөнкү температуралардагы жекече коргонуу каражаттары 
* электр жааларынын термиттик тобокелдиктеринен, иондошпогон нурлануудан, электр тогунун уруусунан, ошондой эле статикалык электр кубатынын таасиринен жекече коргонуу каражаттары 
* даана көрүнүүчү атайын сигнал кийим 
* жекече коргонуу каражаттар комплекси
* дерматологиялык жекече коргонуу каражаттары 

== ЖККга талаптар ==
ЕврАзЭБнын «Жеке коргонуу каражаттарына карата талаптар» техникалык регламентинде (TR 200_ / 00_ / ЕврАЗЭБ) төмөнкүлөр камтылган:

* базарда баарлашуу эрежелери;
* коопсуздук талаптары; 
* шайкештикти ырастоо жол-жоболору;

Жеке коргонуу каражаттарынын санитардык-гигиеналык, санитардык-химиялык, токсикологиялык жана гигиеналык көрсөткүчтөрүнүн ЕврАзЭБ техникалык регламентинин талаптарына шайкештигин мамлекеттик контролдоо (көзөмөлдөө) ЕврАзЭБга мүчө мамлекеттердин мыйзамдарында белгиленген тартипте жүзөгө ашырылат[1].

Стандарттардын өзүн Кыргыз Республикасынын Экономика министрлигинин алдындагы Стандартташтыруу жана метрология борборунун интернет-дүкөнүнөн сатып алсаңыз болот.

== COVID-19 таажы вирус инфекциясы дүрт мезгилде саламаттыкты сактоо кызматкерлери үчүн жекече коргонуу каражаттары ==
2020-жылы 3-мартта Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюму жаңы таажы вирус инфекциясынын жана башка жугуштуу инфекциялардын айынан суроо-талап өсүп жаткан шартта, шашылыш сатып алуулардын, жекече коргонуу каражаттарынын (ЖКК) ашыкча бир жерде камдалышынын жана мындай буюмдарды туура эмес пайдалануунун натыйжасында дүйнөлүк рынокто алар жетишсиз болуп бараткандыгы бейтаптардын өмүрүнө коркунуч жаратары тууралуу эскертти. 

Жекече коргонуу каражаттары медициналык кызматкерлерге өзүнө жана бейтаптарга илдет жугузуп албашы жана башкаларга жугузуудан сактануусу үчүн зарыл.

Бирок мээлей, медициналык бет кап, респиратор, көз айнек, бет калкан, халат жана фартук сыяктуу буюмдар толук камсыз болбогон шартта дарыгерлер, медайымдар жана башка баштапкы медициналык жардам кызматкерлери өмүрүн тобокелге салып, COVID-19 менен ооруган бейтаптарга тийиштүү жардам көрсөтө алышпайт.

«Аталган каражат менен өз убагында камсыз болбогондук дүйнө жүзү боюнча саламаттыкты сактоо кызматкерлери үчүн реалдуу коркунуч туудурат. Өнөр жай жана өкмөттөр убакытты текке кетирбей, экспорттук чектөөлөрдү жеңилдетип, алып-сатарлыкка жол бербей, өнүмдөрдү негизсиз камдоолорду ооздуктоо чараларын көрүшү абзел. Медицина кызматкерлеринин сактабасак, COVID-19ту токтото албайбыз», – деп билдирди ДСУнун башкы деректири д-р Тедрос Адханом Гебрейесус. 

Көчмө бригадалардын иши боюнча стандарттуу операциялык жол-жоболордун топтомунда төмөнкү жекече коргонуу каражаттары көрсөтүлгөн:

* респиратор FFP2 /FFP3/N95
* үч каттуу хирургиялык беткаптар
* коргоочу костюмдун 3-4 түрү, халат 
* бир жолу колдонулуучу медициналык мээлейлер
* коргоочу көз айнек же калканча, бахилалар / суу өтүк

Стандарттык операция жол-жоболору. Оору жугуу коркунучу бар кесел менен байланышкан адамдын үйүнө биринчи жана көзөмөлдөөчү ирет барганда (карантиндин 12-күнү) үйгө барар алдында сөзсүз ЖКК кийилет жана үйдөн көчөгө чыгар замат дароо чечилип салынат.

* ЖККны машинеде кийүүгө жана чечүүгө, ошондой эле аны менен машинеге отурууга жана айдоого тыюу салынат. 
* Бригада мүчөлөрү (айдоочудан тышкары, ал беткап жана мээлей киет) төмөнкү ЖККларды колдонушат:
* тумак/топу
* бир жолу кийилүүчү халат,
* респиратор,
* коргоочу көз айнек/калканча,
* мээлей

Стандарттык операция жол-жоболорунун топтомунда «ЖКК кийүү» жол-жобосу сыпатталган. Объектиге барардан мурда, көчмө бригаданын мүчөлөрү (айдоочудан башкасы) жекече коргонуу каражаттарын төмөнкү эрежелерди жана ырааттуулукту сактоо менен кийинишет:

# Чачыңызды баарын баш кийимдин астына кыстарып, тумагыңызды / топуӊузду кийиңиз.
# Бир жолу колдонулуучу халатты кийиңиз.
# Колуңузду колдун антисептиги менен тазалаңыз.
# Мээлейди кийиңиз, мээлейлер халаттын жеңин жаап тургандыгын текшериңиз. 
# Респираторду жазыңыз (N95 же FFP3 же FFP2), бир алаканыңызга коюп, чөйчөк формасында ачыңыз. Экинчи колуңуз менен алгач астыңкы созмосун тартып, баштан өткөрүп, желкеден төмөн тартыңыз. 

Бир эле учурда респиратор чөйчөгүнүн түбүн ээкке, ал эми жогору жагын мурун кайкысына кийгизип, үстүңкү созмону баштан өйдө тартып, аны желкеге/төбөгө бекемдеңиз. Беткапты эки колуңуз менен мурундун кайкысына, бетиңизге басып, беткаптын кыналып турушун камсыз кылыңыз. 

6. Респираторду эки колуңуз менен кылдаттык менен жаап (баспаңыз же кыспаңыз) жылчыксыз кыналып тургандыгын текшериңиз (Фит-тест менен чаташтырбоо керек): 

* эгер тосмосуз респиратор колдонулса, кескин дем чыгарыңыз; 
* эгер тосмолуу респиратор колдонулса, кескин дем алыңыз;
* эгер мурдуңуздун тегерегинен жел чыкса, мурун пластинкасын жөндөп, кайрадан текшериӊиз; 
* эгер аба капталдардан чыкса, созмолорду жөнгө салып, тестти кайталаңыз.

7. Эгерде сиз диоптриялуу көз айнек тагынсаңыз, N95/FFP3/FFP2 респираторлорун кийерден мурун, көз айнегиңизди чечип салыңыз жана респиратордун жылчыксыз кыналгандыгын текшерип, кайра кийиңиз.

8. Респиратордун үстүнөн коргоочу көз айнек/калканча тагыныңыз, созмонун жардамында кыналуусун туууралаӊыз. 

== Дагы караӊыз: ==
* [[Калтыратма|&lt;big&gt;Калтыратма&lt;/big&gt;]]
* [[Аскорбин кычкылы|&lt;big&gt;С витамини&lt;/big&gt;]]
* [[Өзүнчө обочолонуу|&lt;big&gt;Өзүнчө обочолонуу&lt;/big&gt;]]
* [[КР Саламаттыкты сактоо министрлиги|&lt;big&gt;КР Саламаттыкты сактоо министрлиги&lt;/big&gt;]]
* [[COVID-19 пандемиясы|&lt;big&gt;COVID-19 пандемиясы&lt;/big&gt;]]
* [[COVID-19 пандемиясынын кутум теориялары|&lt;big&gt;COVID-19 пандемиясынын кутум теориялары&lt;/big&gt;]]
* &lt;big&gt;[[Эмдөөгө каршы болуу]]&lt;/big&gt;
* [[Социалдык аралык|&lt;big&gt;Социалдык аралык&lt;/big&gt;]]
* [[Эпидемиология|&lt;big&gt;Эпидемиология&lt;/big&gt;]]
* [[Иммундоо|&lt;big&gt;Иммундоо&lt;/big&gt;]]
* [[COVID-19ду алдын алуу|&lt;big&gt;COVID-19ду алдын алуу&lt;/big&gt;]]
* [[Элдик медицина|&lt;big&gt;Элдик медицина&lt;/big&gt;]]
* &lt;big&gt;Сасык тумоо&lt;/big&gt;

== Шилтемелер ==

# http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ru-ru/1293
# http://docs.cntd.ru/document/1200083994
# http://standarts.nism.gov.kg/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210115205855/http://standarts.nism.gov.kg/ |date=2021-01-15 }}
# https://zdrav.kg/archives/1411{{Жеткиликсиз шилтеме|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
# https://www.who.int/ru/news/item/03-03-2020-shortage-of-personal-protective-equipment-endangering-health-workers-worldwide

[[Категория:COVID-19 пандемиясы]]</text>
      <sha1>843xup0y9work8k7tzcfdap33o8fyge</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Занде (эл)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>128572</id>
    <revision>
      <id>648670</id>
      <parentid>545851</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T09:01:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3948" sha1="7lfd71cbfxyfb778w2c2l2ahcv9c5wc" xml:space="preserve">'''За́нде''' (''асанде, санде, базенда, ньямньям''; өз аты — ''аза́нде'') — [[Борбордук Африка|Борбодук Африкадагы]] эл.&lt;br&gt;
Занде эли негизинен [[Конго Демократиялык Республикасы|
Конго Демократиялык Республикасынын]] түндүк-чыгышында (''Чыгыш провинциясында Уэле дарыясынын боюнда''),  [[Түштүк Судан|Түштүк Судандын]] түштүк- батышында (''[[Экватория|Батыш Экватория]] штадында'')  жана  [[Борбордук Африка Республикасы|Борбордук Африка Республикасынын]] түштүк-чыгыш бөлүгүндө (''Рафаи жана Обо аймактарында'') жашайт.&lt;br&gt;
Ар кандай маалыматтар боюнча алардын саны 1 миллиондон 4 миллионго чейин жетет.

[[Файл:Antonion Zeno Shindler - Niam-Niam Man - 1985.66.165,705 - Smithsonian American Art Museum.jpg|480px]]&lt;br&gt;
Занде жоокери найза жана кпинга бычагы менен. Сүрөтчү Антонио Дзено Шиндлер (1893).


'''Тил'''

[[Занде тили|Занде тилинде]] сүйлөшөт. Калктын бир бөлүгү [[француз тили|француз тилин]] билет.

'''Дин'''

Жергиликтүү анимисттик ишенимдер сакталып калган. 
Акыркы убакта бир топ адам христиан динине өтүп кетти.

'''Чарбалык иштер'''

Негизги кесиби - кол менен иштетилген жер чарба. Жүгөрү, күрүч, жержаңгак, кунжут, батат, маниок жана таттуу картошка, сорго өстүрүшөт. Түшүм жыйноо үчүн чети курч шакекти колдонушат. Пальма жана кунжут майын чыгарат.&lt;br&gt;
Цеце чымындын таралышынан мал чарбасы начар өнүккөн.
Кээ бирлери мергенчилик жана жыйноочулук менен алектенишет.&lt;br&gt;

'''Кол өнөрчүлүк'''

Кол өнөрчүлүктөрдөн устачылык (темир жана жыгач боюнча), пил сөөгүн иштетүү, токуу, карапалык (анын ичинде антропоморфтук идиш), терракоталык ритуалдык фигураларды жасоо өнүккөн.

'''Тарых'''

18-19 кылымдарда жогорку лидер (Авун­га­ра тукумунан) башында турган занде урууларынын бирикмеси болгон. Занде бирикмеси араб кул соодагерлерине каршы күрөшкөн.&lt;br&gt;
19-кылымдын аягында орус саякатчысы В.В.Юнкер занде элин изилдөө менен алектенип, анын жыйынтыгын Германияда жарыялаган.

== Булактар ==

* https://bigenc.ru/ethnology/text/1987478{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220715155844/https://bigenc.ru/ethnology/text/1987478 |date=2022-07-15 }}&lt;br&gt;
* https://artsandculture.google.com/entity/m01c1bc?hl=ru {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220715132831/https://artsandculture.google.com/entity/m01c1bc?hl=ru |date=2022-07-15 }}&lt;br&gt;
* https://dic.academic.ru/dic.nsf/es/76380/ЗАНДЕ&lt;br&gt;
* https://megabook.ru/article/Занде%20(народ)


[[Категория:Адамава-убанги тилдеринде сүйлөгөн элдер]]


[[Категория:Африка этностору]]</text>
      <sha1>7lfd71cbfxyfb778w2c2l2ahcv9c5wc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дояйо</title>
    <ns>0</ns>
    <id>128698</id>
    <revision>
      <id>648662</id>
      <parentid>507295</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T04:15:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1655" sha1="6177bzt4yr927kchxptgwg85xpgacrf" xml:space="preserve">'''Дояйо''' (''доваяйо, намши'') — [[Камерун|Камерундун]] түндүгүндө (Түндүк региондун Бенуэ жана Фаро департаменттерде) жашаган эл. Дояйо этнонимден тышкары,  ''&quot;намши&quot;'' деген кемсинтүүчү экзоэтноними бар.&lt;br&gt;
Саны 46 миң адам.&lt;br&gt;
Дояйо тилинде сүйлөшөт. Дояйо тили [[Нигер-конго тилдери|Нигер-конго макроүй-бүлөсүнүн]] адамава-убанги уясына кирет. Дояйо тили марке, теере (поли) и севе диалектилерге бөлүнөт. Жазуусу латын алфавиттин негизинде түзүлгөн.
Эне тилден тышкары француз жана фульбе тилдеринде сүйлөшөт.&lt;br&gt;
Көпчүлүк жергиликтүү салттуу ишенимдерди карманышат. Калгандары христиандар жана мусулмандар.

== Булактар ==

*http://www.zyama.com/namji/

*https://ru.unionpedia.org/Дояйо {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220805113300/https://ru.unionpedia.org/%D0%94%D0%BE%D1%8F%D0%B9%D0%BE |date=2022-08-05 }}

*https://bigenc.ru/linguistics/text/1799767{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220920170724/https://bigenc.ru/linguistics/text/1799767 |date=2022-09-20 }}

[[Категория:Африка этностору]]


[[Категория:Адамава-убанги тилдеринде сүйлөгөн элдер]]</text>
      <sha1>6177bzt4yr927kchxptgwg85xpgacrf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гуажажара</title>
    <ns>0</ns>
    <id>132791</id>
    <revision>
      <id>648654</id>
      <parentid>506106</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T01:07:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3851" sha1="tlnv4bf1csdzgr59ehd0xgxbr303lht" xml:space="preserve">{{Калк
 |аталышы         = Гуажажара
 |сүрөт           = [[Файл:Guajajaras (mãe e filho).jpg|Эне жана бала, Гуажажара эли|280px]]&lt;br&gt;
Эне жана бала, Гуажажара эли

 |туурасы         = 
 |сурөттүн аталышы= 
 |расмий аталышы  = Гуажажара
 |саны            = 19 471 (2006) &lt;ref&gt;[http://pib.socioambiental.org/en/povo/guajajara Guajajara]&lt;/ref&gt;
 |жайгашуусу      = {{Флагификация|Бразилия}}
 |жок болгон      = 
 |архкалдык       = 
 |тили            = [[Тенетехара]]&lt;br&gt;[[португал тили|португал]]
 |раса            = 
 |дини            = жергиликтүү салттуу ишенимдер
 |туугандары      = [[Тембе]]
 |кирет           = 
 |кошулат         = 
 |келип чыгышы    = 
}}
'''Гуажажара''' (guajajara), гуазазара (guazazzara), ошондой эле тенетехара (tenetehára) катары белгилүү. [[Бразилия|Бразилиянын]] түпкү эли. Мараньян 
(''Бразилиянын түндүк-чыгышындагы штат'')  штатындагы 80ге жакын кыштактарда (негизинен Гражао муниципалитетинде) жашашат.&lt;br&gt;
21-кылымдын башындагы саны 15 000ге жакын адамды түзөт.&lt;br&gt;
[[тенетехара]] жана [[португал тили|португал]] тилдеринде сүйлөшөт.&lt;br&gt;
Жергиликтүү салттуу ишенимдери (анимизм) карманышат.

Гуажажара колониялык мезгилден бери эзүүгө жана зордук-зомбулукка каршы күрөшүп келишет.
Азыркы мезгилде алар мыйзамсыз токой кыюучулар жана өз жерлерине мыйзамсыз отурукташкандар менен тынымсыз чыр-чатактар ​​болуп келишет. 2019-жылы гуажажара элинин эки өкүлү өтүп бара жаткан унаанын терезесинен атып өлтүрүлгөн.

== Белгилүү инсандар ==

*Гуажажара, Соня Боне (Sônia Bone Guajajara) — Бразилиянын түпкү элдердин укугун жана айлана-чөйрөнү коргоо боюнча активист. Бразилиянын түпкү элдердин  иштери боюнча министри.

*Гуажажара, Захи (Zahi Guajajara) — бразилиялык көп профилдүү сүрөтчү, режиссер, киноактриса, журналист. Ал массалык маалымат каражаттары аркылуу Бразилиянын индейлердин көйгөйлөрүн активдүү чагылдырган.

== Булактар ==
&lt;references /&gt;
== Тышкы шилтемелер ==

*[https://web.archive.org/web/20070927021231/http://www.peoplegroups.org/MapSearch.aspx?country=Brazil People groups of Brazil] ''([[Англис тили|англисче]])''
*[https://regnum.ru/news/2801346 В Бразилии расстреляли двух мужчин племени гуажажара] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240110165048/https://regnum.ru/news/2801346 |date=2024-01-10 }} 
*[https://stamp-i-k.ru/d0dfccf055/Гуажажара Гуажажара] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241203164722/https://stamp-i-k.ru/d0dfccf055/%D0%93%D1%83%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D0%B0 |date=2024-12-03 }} ''([[Орус тили|орусча]])''

[[Категория:Индейлер]]</text>
      <sha1>tlnv4bf1csdzgr59ehd0xgxbr303lht</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гондурас</title>
    <ns>0</ns>
    <id>135610</id>
    <revision>
      <id>648648</id>
      <parentid>640775</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T00:06:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39656" sha1="nb3ulo3u8750ys41m52yy19ravo0nfr" xml:space="preserve">{{Мамлекет
 |Кыргызча аталышы           = Гондурас
 |Расмий аталышы             = {{lang-es|República de Honduras}}
 |Мамлекеттик дини           = [[Динден тышкары мамлекет]]
 |Герб                       = Coat of arms of Honduras.svg
 |Желек                      = Flag of Honduras (1949–2022, 2026–present).svg
 |Гимн аталышы               = Tu bandera es un lampo de cielo
 |Аудио                      = Honduras National Anthem.ogg
 |Урааны                     = {{lang|es|Libre, Soberana e Independiente}}&lt;br&gt; (Эркин, суверендүү жана көз карандысыз)
 |Башкаруу формасы           = [[Президенттик башкаруу]]
 |Картада                    = HND orthographic.svg
| lat_dir = N
| lat_deg = 14
| lat_min = 38
| lat_sec = 0
| lon_dir = W
| lon_deg = 86
| lon_min = 49
| lon_sec = 0
| region = 
| CoordScale = 
 |Тили                       = [[испан тили]]
 |Эгемендүүлүк күнү          = [[15-сентябрь]] [[1821-жыл]]
 |Эгемендүүлүгүн алды        = [[Испания|Испаниядан]]
 |Борбор шаары               = [[Тегусигальпа]]
 |Ири шаарлар                = [[Тегусигальпа]]
 |Башчыларынын милдеттери    = [[Президент]]&lt;br&gt;[[Вице-президент]]
 |Башчылары                  = [[Сиомара Кастро]]&lt;br&gt;Сальвадор Насралла
 |Аянты                      = 112 492
 |Суу пайызы                 = 
 |Аянты боюнча орду          = 101-орун
 |Калкы                      = 9,571,352
 |Калкы боюнча орду          = 95-орун
 |Калкты каттоо жылы         = 2023
 |Калктын жыштыгы            = 85
 |ИДӨ (САМ)                  = 75,030 млрд
| ИДӨнү эсептөө жылы (ППС)   = 2023
| ИДӨ (САМ) боюнча           = 108-орун
| ИДӨнүн ар бир жанга        = 7,162
| ИДӨнүн ар бир жанга боюнча = 134-орун
| ИДӨ (номинал)              = 33,992 млрд
| ИДӨ (номинал) эсептөө жылы = 2023
| ИДӨ (номинал) боюнча       = 106-орун
| ИДӨ (номинал) ар бир жанга = 3,245
| Акча бирдиги                = [[Гондурас лемпирасы]] (HNL, код 340)
| АДӨИ                       = {{Өсүү}} 0,623
| АДӨИ деңгээли              = &lt;span style=&quot;color:#00сс33;&quot;&gt;'''жогору'''&lt;/span&gt;
| АДӨИ боюнча орду           = 132-орун
 |ЭОК                        = HON
 |Этнохороним                = гондурастык, гондурастыктар
 |Домени                     = [[.hn]]
 |Телефон коду               = 504
 |Убакыт аралыгы             = [[UTC−06:00|-06:00]]
 |Штрих коду                 = 
 |Түшүнүктөр                 = &lt;center&gt;[[commons:Category:Honduras|'''Викиказынадагы медиафайлдар''']]&lt;/center&gt;
}}
'''Гондурас''' ({{lang-es|Honduras}}), расмий аталышы — '''Гондурас Республикасы''' ({{lang-es|República de Honduras}}) — [[Борбордук Америка|Борбордук Америкада]] жайгашкан мамлекет. 

Борбору — [[Тегусигальпа]] шаары (1880-жылга чейин борбору [[Комаягуа]] шаары болгон)&lt;ref&gt;[https://www.elheraldo.hn/honduras/palmerola-segundo-aeropuerto-lejano-america-latina-JBEH1348515 Gráfico: Palmerola será el segundo aeropuerto más lejano de su capital en América Latina]&lt;/ref&gt;. Мурунку убактарда бул мамлекет Британия Гондурасынан (азыркы Белиз) алмаштырбоо үчүн Испания Гондурасы деп аталган&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20100922124508/http://aboututila.com/UtilaInfo/William-Strong/AI-Environmental.htm Archeological Investigations in the Bay Islands, Spanish Honduras]&lt;/ref&gt;. 

Түштүк-чыгышынан [[Никарагуа]], түштүк-батышынан [[Сальвадор]] жана батышынан [[Гватемала]] менен чектешет&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=CIA. The World Factbook. Honduras - Geography |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/#geography |accessdate=2024-10-31 |archivedate=2021-04-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210411181209/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/#geography }}&lt;/ref&gt;.  

Түндүгүнөн [[Кариб деңизи|Кариб деңизинин]] суулары жана түштүгүнөн [[Тынч океан|Тынч океанынын]] ([[Фонсека булуңу]]) суулары менен чулганат. Аянты жана калкы боюнча [[Борбордук Америка|Борбордук Америкада]] [[Никарагуа]] менен [[Гватемала|Гватемаладан]] кийинки үчүнчү орунда турат&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 

[[Испан тили]] — расмий тили. Гондурастын аянты 112 492 км² жана калкынын саны 9,571,352 адам&lt;ref&gt;[https://population.un.org/wpp/ Department of Economic and Social Affairs Population Division]&lt;/ref&gt;.  

Акча бирдиги  — [[гондурас лемпирасы]]&lt;ref&gt;[https://treasury.un.org/operationalrates/OperationalRates.php UN Operational Rates of Exchange]&lt;/ref&gt;.  

== Этимологиясы ==
Испан тилинен которгондо honduras  («ондурас») «тереңдик» дегенди билдирет. Бир уламышка ылайык, өлкөнүн аталышы Христофор Колумбдун 1502-жылы Жаңы Дүйнөгө акыркы, төртүнчү саякатында айткан сөзүнөн келип чыккан. Анын кемеси катуу бороонго кабылып, бороондон эсен-соо чыкканда ал: «Gracias a Dios que hemos salido de esas honduras!» («Ушул тереңдиктен чыкканыбыз үчүн Кудайга алкыш!») деп айткан&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20151007193522/http://www.honduras.com/history/ History of Honduras]&lt;/ref&gt;. Бул фраза Кабо-Грасьяс-а-Дьос («Кудайга алкыш») тумшугуна, кийин Грасьяс-а-Дьос департаментине жана Гондурас (Honduras) өлкөсүнө аталыш болуп калган. XVI кылымдын аягына чейин Гондурас деп Кабо-Грасьяс-а-Дьос тумшугунун чыгыш бөлүгү гана аталып келген, кийин бул аталыш аты бүткүл аймакка тийиштүү болуп калган.

== Тарыхы ==
[[Файл:CPN_ST_B_01.jpg|left|thumb|220x220px|Майя цивилизациясынын символунун бири болгон стелла]]
Байыркы убакта гондураста майя, ленка, отоми-манге, мискито-матагальпа сыяктуу түпкүлүктүү америкалык уруулар жашаган. Бул уруулар негизинен балык уулоо жана аңчылык менен алектенишкен&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://theworldofinfo.com/honduras/history/ The World of Info. HONDURAS]&lt;/ref&gt;.

Б.з.ч. II миң жылдыкта жазуу, кол өнөрчүлүгү жана армиясы жакшы өнүккөн майялар башка индейлерди кургакчыл же түшүмдүлүгү аз жерлерге көчүрүшкөн. Азыркы Гондураста майянын ири борборлорунун бири болгон Копан шаары жайгашкан. Бирок, IX кылымда, белгисиз себептерден улам, майялар аны таштап, [[Юкатан|Юкатан жарым аралына]] көчүп кетишкен. Копан шаарынын калдыктарын Мексикалык археологдор 1839-жылы табышкан&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

=== Колониялык мезгил ===
[[Файл:Retrato_de_Hernán_Cortés.jpg|thumb|259x259px|Эрнан Кортес — Гондурасты басып алгандардын бири]]
1502-жылы Христофор Колумб Гондурастын түндүк жээгин ачат жана 22 жылдан кийин анын толук басып алынышы башталат. Алтын жана күмүш издеген конкистадорлор Мексиканын багыдыруучусу Эрнан Кортестин буйругу менен 1524-жылы Гондурас жеринде испан падышасынын жетекчилигин орнотушкан. Ал жерден тапкан күмүш кендеринен алыс эмес жерлерде калктуу конуштарды түзүшкөн&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

1536-жылы индейлержин башчысы Лемпира испан колонизаторлоруна каршы согуш баштаган. Бирок, ал жеңилип калып, согушка каза болгон. Лемпира согушта каза болгондон кийин анын тобу толугу менен ыдыраган.

XVI кылымдын ортосунан баштап Гондурас Гватемала генерал-капитансовсунун бир бөлүгү болуп калган. Ошол мезгилде гондураста феодалдык түзүлүш пайда болуп, менчиктиктердин көпчүлүгү испандыктарга таандык болгон&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

XVII кылымдын башында күмүш казып алуу Гондурастын экономикасынын негизин түзгөн жана көптөгөн кендер келечектеги борбор шаары болуп калуучу Тегусигальпа шаарына жакын жайгашышкан. XVII-XVII кылымдарда испан колонизаторлору өлкөгө негр кулдарды алып келе башташкан жана индейлер менен испандардын ортосундагы никеден туулган метистер Гватемаладан Гондураска көчүп келе башташкан.

XVI-XVII кылымдарда Кариб деңизинде англис, голланд жана француз каракчыларынын чабуулдары тез-тез болгон. Алар ошондой эле Гондурастын түндүк жээгин басып алууну бир нече жолу уюштурушкан. Айрым божомолдор боюнча, каракчылар тарабынан барымтага алынган капитан Уильям Кидд Гондурастын жанындагы аралдардын биринде жашырылган.

=== XIX кылым ===
XIX кылымда Гондурас америкалык испандарга каршы согуштун борборлорунун бири болуп, 1821-жылдын 15-сентябрында Гондурас көз карандысыздыгын жарыялаган. Дал ушул мезгилде Гондураста түрдүү саясий партиялар пайда болгон, анын ичинде консервативдүү жер ээлеринин жана либералдык буржуазиянын саясий партиялары калыптанган. Бул эки партиянын ортосунда байма-бай атаандаштык болуп, аягында онсервативдүү жер ээлери жеңишке жетип, 1821-жылы Гондурас Мексика империясынын бир бөлүгү болуп калган&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[https://www.centralamerica.com/honduras/history/ Discover Central America Living. History of Honduras]&lt;/ref&gt;.

1823-жылы Гондурас Борбордук Американын Бириккен провинцияларынын курамына кирген. Ошентсе да либералдар менен консерваторлордун күрөшү бүтө элек болгон. Либералдардын негизги максаты федералдык бийликти, таптык артыкчылыктарды жоюу жана жер реформасын жасоо болгон, ал эми консерваторлордун негизги максаты феодалдардын жана дин кызматчыларынын артыкчылыктарын колдоо менен унитардык түзүлүштү орнотуу болгон&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

Гондурастын генералы Франсиско Моразан Федерациянын түзүлүшүн орнотууга алып келген жарандык согушта чоң роль ойногон. 1829-жылы ал жетектеген армия Гватемала шаарын басып алган. Ушул эле жылы федералдык конституция жаңыланып, Морасан Федерациянын президенти болуп шайланат. Саясий талаада сындай окуяларга карабастан, дайыма болуп турган чыр-чатактар ​​1838-жылы Федерациянын жоюлушуна жана Гондурастын кайрадан көз карандысыздыгын жарыялоого алып келген. 1839-жылы январда Гондурастын биринчи конституциясы кабыл алынган&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

Өзүн Борбордук Америка Федерациясынын президенти деп эсептеген генерал Морасан Сальвадор өз позициясын бекемдеп, армиясынын күчүн пайдаланып Борбордук Американы толугу менен башкарууга аракет кылган. Бирок 1842-жылы гондурастыктарга туткунга түшүп, атып олтүрүлгөн.

Либералдар менен консерваторлордун ортосундагы кагылуушулар жана бийлик үчүн күрөштүн кесепетинен улам, кийинки бир нече ондогон жылдар ичинде Гондурастын коңшу өлкөлөргө каршы согушуусу жана өз аймагындагы бир нече жарандык согуштарга алып келген&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Honduras/The-21st-century Encyclopædia Britannica. History of Honduras]&lt;/ref&gt;.

XIX кылымдын аягында Гондураска чет элдик инвестициялардын агымы арбыган жана айыл чарбасы өнүгүп, деңиз порттору жана жолдор курулган&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

=== XX кылым ===
1954-жылдын май айында жумушчулардын нааразычылыгынан улам «Юнайтед Фрут Компани» компаниясы талаптары  канааттандырууга аргасыз болгон. Бул окуялар саясий талаада кандайдыр бир туруксуздукту жараткан. 1954-жылдагы президенттик шайлоодо либерал Вильеда Моралес жеңип, бирок бул шайлоонун жыйынтыгы адилетсиз деп табылып, анын ордуна вице-президент Лозано Диас президенттик кызматты убактылуу аркарган. Өлкөдө дүрбөлөң уланып, 1956-жылдын октябрында аскердик төңкөрүш болуп, өлкөнү аскердик хунта башкарып калган&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

1957-жылы Вильеда Моралес шайлоодо кайрадан жеңишке жеткен, бирок анын администрациясы кабыл алган чечимдерге макул болбогон армиянын жетекчилери 1963-жылы октябрда анын өкмөтү отставкага кетирип, полковник Освальдо Лопес Арелланону Гондурастын башчысы кылып дайындашкан&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

1965-жылдын февраль айында аскердик хунта шайлоо өткөргөн. Шайлоода консерваторлор жеңип,ассамблея буга чейин башкарган Лопес Арелланону президент кылып дайындаган. Кайрадан президент болгон Освальдо Лопес Арельяно басма сөз булактарына, массалык маалымат каржатарына цензура орнотуп, демократиялык уюмдарды куугунтуктап, өзүнүн жана либералдык партиядан башка бардык саясий партияларга тыюу салуу менен диктатураны орното баштаган.

1969-жылы июлда Сальвадор менен Гондурастын ортосунда Футбол согушу» деп аталган куралдуу кагылышуу болгон. Натыйжасында  Освальдо Лопес Арельяного режимин либералдаштырууга туура келет. 1971-жылдын январында либералдык жана консервативдик партиялардын ортосунда эки партиялык тутумду түзүү жөнүндө келишимге кол коюлган. Ошол эле жылдын июнь айында болгон президенттик шайлоодо консерватор Рамон Эрнесто Крус Уклес жеңип чыгат.

1981-жылы ноябрда Гондурас жарандык башкарууга кайтып келгенин, бирок ага карабастан аскерлердин саясатка болгон таасири сакталып калган. Азыр, 1982-жылдын 20-январында кабыл алынган Конституциясы күчүндө&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

1993-жылы Карлос Роберто Рейна, 1998-жылы Карлос Роберто Флорес Гондурастын президенти болуп шайланган&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

=== XXI кылым ===
2007-жылы Гондурастын президенти Мануэль Селайя жана АКШнын президенти Жорж Буш АКШнын атайын күчтөрүн колдону менен АКШнын Гондураска жардам берүү боюнча сүйлөшүүлөрдү башташкан. Бул АКШнын Борбордук Америкадагы аскерлеринин жайгаштыруунун баштапкы чекити болуп калган&lt;ref&gt;[https://nacla.org/news/honduras-becomes-us-military-foothold-central-america Honduras Becomes U.S. Military Foothold for Central America]&lt;/ref&gt;.

== Географиясы ==
Гондурас Борбордук Америкада жайгашкан жана Борбордук Америка моюнунун түндүк бөлүгүн ээлейт. Түштүгүндө Гондурас Никарагуа, батышында Гватемала, түштүк-батышында Сальвадор менен чектешет. Түндүгүндө жана чыгышында Кариб деңизи жана анын Гондурас булуңу менен, түштүк-батышында Тынч океанынын Фонсека булуңу менен чулганып жатат. Өлкөнүн курамына Кариб деңизиндеги жана Фонсека булуңундагы көптөгөн аралдар, анын ичинде түндүк-чыгышындагы алыскы Сисне аралдары кирет.

Аймагынын көпчүлүк бөлүгүн бийиктиги 2870 метрге чейин жеткан тоолуу аймактар түзөт, негизинен архей кристаллдык жана метаморфикалык тектерден турат, ал эми түштүгүндө кайнозой лаваларынан турган тектер басымдураак кылыт.

== Саясий түзүлүшү ==
1982-жылдагы Конституцияга ылайык, Гондурас унитардык президенттик республика. Бийликти бөлүштүрүү принциби орнотулган.

Аткаруу бийлиги эл тарабынан 4 жылдык мөөнөткө шайланган мамлекет башчысына —  президентке таандык. Президент ошондой эле өкмөттү жетектейт. Өкмөттүн курамына мамлекеттик министрликтер кирет. Ошондой үч вице-президенттин кызмат орду Конституцияда каралган.

Мыйзам чыгаруучу орган Улуттук Конгресс, эл тарабынан 4 жылдык мөөнөткө шайланган128 депутаттан турат.

Сот бийлиги, 9 мүчөдөн жана 7 орун басарларынан турган Жогорку сот, ошондой эле жергиликтүү соттордон турат. Жогорку соттун төрагасын жана мүчөлөрүн Улуттук Конгресс дайындайт.

== Административдик-аймактык түзүлүшү ==
1971-жылдан бери Гондурастын аймагы 18 департаментке жана 1 борбордук округга бөлүнөт. Ар бир департаментти губернатор жетектейт, ага муниципалитеттердин башчылары бай ийишет (жалпы саны 298). Муниципалитеттердин башчылары өлкөнүн 3731 калктуу конушун жана 27 969 айылын башкарат. 

Борбору болгон Тегусигальпа шаары жана анын жанындагы, дарыянын башка өйүзүндө жайгашкан Комаягуэла Борбордук федералдык окруду түзүп атайын мыйзамдар менен башкарылат.

=== Департамент ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!№
!Департамент
!Адм. борбору
!Аянты,
км²
!Калкы,
(2006) адам
!Калкынын жыштыгы,
адам/км²
!Карта
|-
|1
|Атлантида
|Ла-Сейба
|4253
|400 787
|94,24
| rowspan=&quot;18&quot; |[[Файл:HondurasDivisions.png|280x280px]]
|-
|2
|Чолутека
|Чолутека
|4211
|395 000
|93,80
|-
|3
|Колон
|Трухильо
|8875
|230 000
|25,92
|-
|4
|Комаягуа
|Комаягуа
|5196
|400 000
|76,98
|-
|5
|Копан
|Санта-Роса-де-Копан
|3203
|300 000
|93,66
|-
|6
|Кортес
|Сан-Педро-Сула
|3954
|1 300 000
|328,78
|-
|7
|Эль-Параисо
|Юскаран
|7218
|331 351
|45,91
|-
|8
|Франсиско-Морасан
|Тегусигальпа
|7946
|1 350 000
|169,90
|-
|9
|Грасьяс-а-Дьос
|Пуэрто-Лемпира
|16 630
|60 000
|3,61
|-
|10
|Интибука
|Ла-Эсперанса
|3072
|180 000
|58,59
|-
|11
|Ислас-де-ла-Баия
|Роатан
|261
|35 000
|134,10
|-
|12
|Ла-Пас
|Ла-Пас
|2331
|150 000
|64,35
|-
|13
|Лемпира
|Грасьяс
|4290
|250 000
|58,28
|-
|14
|Окотепеке
|Окотепеке
|1680
|102 176
|60,82
|-
|15
|Оланчо
|Хутикальпа
|24 351
|450 000
|18,48
|-
|16
|Санта-Барбара
|Санта-Барбара
|5115
|327 343
|64,00
|-
|17
|Валье
|Накаоме
|1565
|141 811
|90,61
|-
|18
|Йоро
|Йоро
|7939
|440 231
|55,45
|-
|
|Жалпы
|
|112 090
|7 693 926
|68,64
|
|}

=== Борбордук округ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Округ 
(Франсиско Морасан департоменти менен курчалган)
!Борбору
!Аянты,
км²
!Калкы,
(2006) адам
!Калкынын жыштыгы,
адам/км²
|-
|Борбордук
|Тегусигальпа
|1648
|850 227
|515,91
|}
== Калкы ==
[[Файл:Honduras_single_age_population_pyramid_2020.png|thumb|300px|2000-жылга карата жыныстык жана курактык түзүм]]

2021-жылы Гондурастын калкынын саны 10 278 345 адамга жеткен&lt;ref&gt;[https://population.un.org/wpp/ UN. Department of Economic and Social Affairs Population Division]&lt;/ref&gt;. 2010-жылы 15 жашка чейинки калктын үлүшү 36,8%, 15-65 жаштагылардын үлүшү 58,9%  жана 65 жаштан улуулардын үлүшү 4,3% болгон&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110506065230/http://esa.un.org/unpd/wpp/index.htm The 2010 Revision of the World Population Prospects]&lt;/ref&gt;.

1975-жылдан бери Гондурастан кеткендердин санынын өсүүшү тездеген. Миграциянын негизги себеби болуп экономикалык маселелер эсептелет. Чет өлкөлөргө кеткен гондурастыктардын көбү Америка Кошмо Штаттарында жашашат. 2012-жылы АКШнын Мамлекеттик департаментинин эсеби боюнча, ошол учурда АКШда 800,000 ден бир миллионго чейин сандагы гондурастыктар жашаган, бул Гондурас калкынын дээрлик 15% түзөт дегенди билдирген&lt;ref&gt;[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/1922.htm U.S. Relations With Honduras]&lt;/ref&gt;. 2010-жылдагы эл каттоодо АКШда 617 392 гондурастык жашаганы аныкталган, бирок бул так маалымат эмес, АКШда миграцияда жүргөн гондурастыктардын көпчүлүк бөлүгү мыйзамсыз жана визасыз чек арадан өткөндөр&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American FactFinder (AFF) |url=http://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=DEC_10_SF2_PCT43&amp;prodType=table |accessdate=2020-02-14 |archivedate=2020-03-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200310232318/https://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=DEC_10_SF2_PCT43&amp;prodType=table }}&lt;/ref&gt;.

=== Этникалык жана расалык курамы ===

{{bar box
|title=Гондурастын этникалык жана расалык курамы
|titlebar=#ddd
|слева1=Этникалык топтор
|справа1=пайыз
|float=right
|bars=
{{bar percent|[[Метистер]]|darkgreen|90}}
{{bar percent|[[Индейлер]]|red|7}}
{{bar percent|[[Негр|Негрлер]] жана [[мулаттар]]|purple|1,2}}
{{bar percent|[[Актар]]|blue|1}}
{{bar percent|[[Гарифуна]]|darkred|0,8}}
}}

Гондурас калкынын 90% [[метистер]], 7% америкалык [[индейлер]], 2% [[негрлер]] жана 1% актар түзөт&lt;ref&gt;{{Cite web |title=CIA. The World Factbook. Honduras |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/ |accessdate=2024-10-31 |archivedate=2021-04-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210411181209/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/ }}&lt;/ref&gt;. 1927-жылдагы Гондурастагы эл каттоодо расалык маалыматтар такталган эмес, бирок 1930-жылы эл катоо учурунда калкытын этникалык жана расалык курамы боюнча беш классификация түзүлгөн: актар, индейлер, негрлер, сарылар жана метистер&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;[https://www.jstor.org/stable/2572639 Marylee Mason Vandiver. This system was used in the 1935 and 1940 census]&lt;/ref&gt;. Бул система 1935-жылкы жана 1940-жылкы эл каттоодо колдонулган&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;. 

=== Тили ===
Гондурастагылардын дээрлик баары испан тилин расмий, улуттук тил катары колдонушат. Айрым чакан шаарларда испан тилинен тышкары бир нече жергиликтүү тилдер да колдонулат. Айрымдар жаңдоо тилин жана Бей аралдарындагы креол англис тилин да колдонушат&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20220808062823/http://www.ethnologue.com/sites/default/files/Ethnologue-17-Honduras.pdf Ethnologue: Languages of Honduras, Seventeenth edition data M. Paul Lewis, Gary F. Simons, and Charles D. Fennig, Editors]&lt;/ref&gt;.

Негизги жергиликтүү тилдер&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;:

* [[Гарифуна]] (Аравак тилдери)
* [[Мискито]] (Мисумальпа тилдери)
* [[Майангна]] (Мисумальпа тилдери)
* [[Пайа]] (Чибча тилдери)
* [[Тол]] (Хикак тилдери)
* [[Чорти]] ([[Майя тилдери]])

Иммигранттар тарабынан эң көп колдонулган тилдери&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;:

* [[Арап тили|Араб тили]] (42000 адам)
* [[Армян тили]] (1300)
* [[Түрк тили]] (900)
* [[Кытай тили]] (1000)

=== Диний курам ===
47%—католиктер, 41%—протестанттар, башка диндер — 3%. Калктын 8% өздөрүн динге ишенбейбиз деп жарыялап, 1% суроого жооп берген эмес&lt;ref&gt;[https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2008/108530.htm International Religious Freedom Report 2008. Honduras]&lt;/ref&gt;. 1995-жылдан 2013-жылга чейин католиктердин саны 30% төмөндөгөн.

== Экономикасы ==
Экономикасы негизинен айыл чарба жана кен казуу тармактарына багытталган, бирок акыркы жылдары кызмат көрсөтүүлөр жана өнөр жай тармактары да өсүп келе жатат. Өлкөнүн экономикасы агроөнөр жай өндүрүшүнө жана сырьё экспорттоого негизделген, бирок диверсификациянын төмөндүгүнө жана жогорку деңгээлде кедейчиликке, коррупцияга, табигый кырсыктарга жана коопсуздук көйгөйлөрүнө байланыштуу бир катар чакырыктарга туш болууда.

2023-жылдагы маалыматтар боюнча, Гондурастың ички дүң продукциясы (ИДП) 30 миллиард АКШ долларына жеткен. ИДПнын жан башына карата өлчөмү болжол менен 3,000 АКШ долларын түзүп, бул Гондурас өлкөсүн жакыр жана өнүгүп келе жаткан экономикалар катарында баалайт. Калкынын 60%дан ашыгы кедей жашашат.

== Маданияты ==

=== Ажайып жайлары ===
Гондурастын негизги кызыктуу жана тарыхый жерлери майя цивилизациясынын таш курулуштарынын урандылары болуп саналат. Гондурастын  эң байыркы шаарларынын бири болгон Копанда пирамидалардын, храмдардын урандылары жана таш такталардарды жолуктурса болот&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;[https://en.everaoh.com/museum-of-the-history-of-the-republic-of-honduras/ Museum of the History of the Republic of Honduras]&lt;/ref&gt;. Борбор шаарындагы Улуттук музейинде археологиялык эстеликтердин уникалдуу көргөзмөсү жайгашкан&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;.

== Социалдык тармагы ==
[[Файл:HN999sRamon~7Girls+boy.jpg|thumb|Сан Рамон мектебинин окуучулары. Чолутека]]

=== Билим берүү ===
Саясий туруксуздук жана аймактар арасындагы байланыш жолдорунун жоктугу билим берүүнүн жайылышын басаңдаткан. 1995-жылдагы расмий маалыматтар боюнча болжол менен бойго жеткен калктын 27% сабатсыз болгон. 7 жаштан 12 жашка чейинки балдар үчүн акысыз жана милдеттүү окутуу киргизилгенине карабастан, окучулардын көпчүлүгү акча табуу үчүн мектепти таштоого аргасыз болушат. Мектепке баруу милдеттүү болгонуна карабастан, мектептен калган балдарды текшерүү иштери бир нукка салынган эмес. Орто мектептерде тиешелүү курактагы өспүрүмдөрдүн 31% гана барышкан.

2004-жылы билим багыттындагы статистикалык көрсөткүчтөр жакшырып, башталгыч класстарга тиешелүү курактагы балдардын мектепке тапшыруусу 94%, ал эми калктын сабаттуулугу 83,6% жеткен&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090429031746/http://hdrstats.undp.org/en/countries/data_sheets/cty_ds_HND.html 2007/2008 Human Development Report. Honduras]&lt;/ref&gt;. 2014-жылы башталгыч мектепти аяктоо көрсөткүчү 90,7% түзгөн&lt;ref&gt;[https://data.worldbank.org/indicator/SE.PRM.CMPT.ZS?locations=HN Primary completion rate, total (% of relevant age group) - Honduras]&lt;/ref&gt;. Гондураста эки тилдүү (испан жана англис), ал тургай кээ бир окуу жайларынад үч тилдүү (испан, англис, араб же немис тилинде) мектептер окуу жайлар бар&lt;ref&gt;[https://www.laprensa.hn/economia/hondurenos-bilingues-tendran-mas-ventajas-AGLP560990 Hondureños bilingües tendrán más ventajas]&lt;/ref&gt;.

=== Саламаттыкты сактоо ===
Гондураста саламаттыкты сактоо системасы бир катар кыйынчылыктарга туш болууда, бирок өлкө саламаттыкты сактоо кызматтарынын сапатын жана калк үчүн саламаттыкты сактоонун жеткиликтүүлүгүн жакшыртуу үчүн аракеттерди көрүүдө&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;[https://www.who.int/countries/hnd/ WHO Region: Region of the Americas - Honduras]&lt;/ref&gt;.

Гондураста саламаттыкты сактоо коомдук жана жеке сектордон турган система катары уюштурулган&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;[https://humanrightsmeasurement.org/ru/ HRMI]&lt;/ref&gt;. Баштапкы медициналык-санитардык жардамга көңүл бурулат, бирок система ресурстардын чектелгендигине туш болуп, сапаттуу медициналык кызматтарга жетүүнү кыйындатат.

Саламаттыкты сактоо министрлиги (Secretaría de Salud) медициналык кызматтар менен, айрыкча айыл жериндеги калкка жеткиликтүүлүктү медицинаклык колдоону камсыз кылууга жооптуу. Бул система ошондой эле өлкө боюнча ооруканаларды, клиникаларды жана амбулаториялык борборлорду камтыйт. Өлкөнүн саламаттык сактоосунда эмдөө, жугуштуу оорулар менен күрөшүү жана санитардык абалды жакшыртуу боюнча улуттук программалар сыяктуу социалдык программалар маанилүү ролду ойнойт&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;.

Жеке клиникалар жана ооруканалар жогорку сапаттагы медициналык кызматтарды көрсөтүшөт, бирок алардын кызматтары калктын чектелген катмарына, адатта, жеке медициналык кызматтарды төлөөгө мүмкүнчүлүгү барларга гана жеткиликтүү&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;. Жеке медициналык сектор ошондой эле чет өлкөлүк жарандарга жана медициналык туризм туризм боюнча кызматтарды көрсөтөт.

== Улуттук символдору ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot;&gt;
Файл:Coat of arms of Honduras.svg|[[Гондурастын герби]]
Файл:Honduras National Anthem.ogg|[[Гондурастын гимни]]
Файл:Araraazul-14.jpg|Кызыл ара тоту кушу
Файл:Starr 041113-0763 Pinus caribaea var. hondurensis.jpg|Pinus oocarpa (Эркек кызыл карагай)
Файл:Quivira-Whitetail-Buck.jpg|Ак куйрукту бугу
Файл:Brassavola digbyana1.jpg|Rhyncholaelia digbyana орхидеясы
&lt;/gallery&gt;

== Булактар ==
{{Булактар|2}}
== Тышкы шилтемелер ==

* [https://presidencia.gob.hn/ Гондурастын президенттинин расмий сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241105031411/https://presidencia.gob.hn/ |date=2024-11-05 }}
{{Түндүк Америка өлкөлөрү}}
[[Категория:Гондурас]]
[[Категория:Аралдагы мамлекеттер]]
[[Категория:Бириккен Улуттар Уюмуна мүчө мамлекеттер]]</text>
      <sha1>nb3ulo3u8750ys41m52yy19ravo0nfr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гондурастын туусу</title>
    <ns>0</ns>
    <id>135611</id>
    <revision>
      <id>648649</id>
      <parentid>629438</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T00:08:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4564" sha1="j8vxbrq4920n7nev595yef0jdob42dh" xml:space="preserve">{{Желек карточкасы
 |аталышы = Гондурас Республикасынын туусу
 |субъект   = {{Өлкө желеги|Гондурас}}
 |борбор    = 
 |ачкыч     = 
 |район     =
 |аймак   =
 |өлкө   =
 |файл      = Flag of Honduras (2022–present).svg
 |колу  = 
 |бекитилген = 09.01.1866 (де-юре), 27.01.2022 (де-факто)
 |Жокко чыгаруу = 
 |бекитилген2 = 
 |иштетилген = 
 |колдонууга= {{FIAV|111110}}
 |пропорция = 1:2
 |МГК       = 
 |авторлору   = 
 |автор     = 
 |идея      = 
 |долбоор   = 
 |жеткире иштеп чыгуу= 
 |сүрөтчүсү = 
 |дизайн    = 
 |консультант = 
 |символика = 
 |файл2     = Naval Ensign of Honduras.svg
 |колу2  = Гондурастын аскер-деңиз флотунун желеги
 |пропорция2 = 
 |автор2    = 
 |файл3     = Flag_of_Honduras_(1949–2022).svg
 |колу3  = Мурда колдонулган, бирок Конституцияда белгиленген түстөргө дал келбеген Гондурастын мурунку желеги&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220130013923/https://proceso.hn/ffaa-confirman-que-cambian-monogramas-al-color-azul-turquesa-de-la-bandera-desde-este-enero/ FFAA confirman que cambian monogramas al color azul turquesa de la bandera desde este enero]&lt;/ref&gt;
}}
Гондурастын улуттук желеги 1866-жылы 9-январда бекитилген&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Флаг Гондураса |url=https://infoearth.ru/flag-gondurasa |accessdate=2024-10-31 |archivedate=2025-01-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250125180236/https://infoearth.ru/flag-gondurasa/ }}&lt;/ref&gt;.

Үч горизонталдуу туурасы бири-бирине барабар болго тилкелерден турган тик бурчтуу желек болуп саналат болуп саналат. Үстүңкү тилкесинин түсү — көгүш, ортоңку тилкесинин түсү — ак, астыңкы тилкесинин түсү — көгүш. 

Расмий түрдө үстүңкү жана астыңкы тилкелери бирюза түстүү деп көрсөтүлгөн&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220127234912/https://www.embajadadehonduras.org.co/?p=789#:~:text=-%20La%20Bandera%20Nacional%20de%20Honduras,paralelo%20a%20las%20franjas%2C%20siendo Decreto Modificación Bandera Nacional de Honduras]&lt;/ref&gt;, бирок 2022-жылга чейин иш жүзүндө кочкул көк түс колдонулган. 

Желектин ортосунда ак тилкеде көк түстөгү беш бурчтуу беш жылдыз бар. Желектин көгүш тилкелери, Гонударсты чулгап жаткан Кариб деңизин жана Тынч океанынын билдирет. Ортосундагы ак тилкеде жайгашкан беш көгүш жылдыз мурда Борбордук Америка Федерациясына кирген, тарыхый жактан тыгыз байланышкан беш өлкөнүн билдирет&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Желектин туурасынын узундугуна карата катнашы 1:2.

== Тарыхый желектер ==
&lt;gallery perrow=&quot;4&quot;&gt;
Файл:Flag_of_the_Iturbide's_Government.svg|{{FIAV|historical}} 1821—1823
Файл:Flag_of_the_United_Provinces_of_Central_America.svg|{{FIAV|historical}} 1823—1824
Файл:Flag_of_the_Federal_Republic_of_Central_America.svg|{{FIAV|historical}} 1824—1839
Файл:Flag_of_Honduras_(1839-1866).svg|{{FIAV|historical}} 1839—1866
Файл:Flag_of_Honduras_(1866-1898).svg|{{FIAV|historical}} 1866—1898
Файл:Flag_of_Honduras_(1866-1898_Alternative).svg|{{FIAV|historical}} 1866—1898&lt;sup&gt;альтернативдик варианты&lt;/sup&gt; 
Файл:Flag of Honduras (1890s yellow star variant).svg|{{FIAV|historical}} 1898—1949
Файл:Flag_of_Honduras_(before_2022).svg|1949—2022
&lt;/gallery&gt;

== Дагы окуңуз ==

* [[Гондурастын герби]]
* [[Гондурастын гимни]]

== Булактар ==
{{Булактар}}
== Тышкы шилтемелер ==
* [https://www.fotw.info/flags/hn.html Flag of the World]

{{Түндүк Америка боюнча темалар|туусу|Желектер}}</text>
      <sha1>j8vxbrq4920n7nev595yef0jdob42dh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гренада</title>
    <ns>0</ns>
    <id>135742</id>
    <revision>
      <id>648650</id>
      <parentid>640776</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T00:25:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32271" sha1="34ww6aj8xno8vqqjxxjji7eldk7grgo" xml:space="preserve">{{Мамлекет
 |Кыргызча аталышы           = Гренада
 |Расмий аталышы             = {{lang-en|Grenada}}
 |Мамлекеттик дини           = [[Динден тышкары мамлекет]]
 |Герб                       = Coat of arms of Grenada.svg
 |Желек                      = Flag of Grenada.svg
 |Гимн аталышы               = Hail Grenada
 |Аудио                      = HailGrenada.ogg
 |Урааны                     = Кудайды ар дайым таануу менен биз алдыга умтулабыз, бир эл катары өнүгөбүз({{lang-en|Ever conscious of God we aspire, build and advance as one people}})
 |Башкаруу формасы           = [[Конституциялык монархия]]
 |Картада                    = Grenada_on_the_globe_(Americas_centered).svg
| lat_dir = N
| lat_deg = 12
| lat_min = 7
| lat_sec = 0
| lon_dir = W
| lon_deg = 61
| lon_min = 40
| lon_sec = 0
| region = GD
| CoordScale = 
 |Тили                       = [[англис тили]]
 |Эгемендүүлүк күнү          = [[7-февраль]] [[1974-жыл]]
 |Эгемендүүлүгүн алды        = [[Улуу Британия|Улуу Британиядан]]
 |Борбор шаары               = [[Сент-Жоржес]]
 |Ири шаарлар                = [[Сент-Жоржес]]
 |Башчыларынын милдеттери    = [[Король]]&lt;br&gt;[[Генерал-губернатор]]&lt;br&gt;[[Премьер-министр]]
 |Башчылары                  = [[Чарльз III]]&lt;br&gt;Сесиль Ла Гренейд&lt;br&gt;Дикон Митчелл
 |Аянты                      = 348,5
 |Суу пайызы                 = 1.6
 |Аянты боюнча орду          = 185-орун
 |Калкы                      = 124,610
 |Калкы боюнча орду          = 179-орун
 |Калкты каттоо жылы         = 2021
 |Калктын жыштыгы            = 318,58
 |ИДӨ (САМ)                  = 2,3 млрд 
| ИДӨнү эсептөө жылы (ППС)   = 2023
| ИДӨ (САМ) боюнча           = 
| ИДӨнүн ар бир жанга        = 20,195
| ИДӨнүн ар бир жанга боюнча = 
| ИДӨ (номинал)              = 1,3 млрд
| ИДӨ (номинал) эсептөө жылы = 2023
| ИДӨ (номинал) боюнча       = 
| ИДӨ (номинал) ар бир жанга = 11,437
| Акча бирдиги               = [[Чыгыш кариб доллары]] (XCD)
| АДӨИ                       = {{Өсүү}} 0,793
| АДӨИ деңгээли              = &lt;span style=&quot;color:#00сс33;&quot;&gt;'''жогору'''&lt;/span&gt;
| АДӨИ боюнча орду           = 73-орун
 |ЭОК                        = GRN
 |Этнохороним                = 
 |Домени                     = [[.gd]]
 |Телефон коду               = 1-473
 |Убакыт аралыгы             = [[UTC−04:00|-04:00]]
 |Штрих коду                 = 
 |Түшүнүктөр                 = &lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[commons:Category:Grenada|'''Викиказынадагы медиафайлдар''']]&lt;/div&gt;
}}
'''Гренада''' ({{lang-en|Grenada}}) — [[Кариб деңизи|Кариб деңизинин]] түштүк-чыгышындагы арал мамлекет, Гренада аралын жана Кичи Антиль аралдар тобунунун Гренадин аралдарынын түштүк бөлүгүнэ элейт&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=CIA. The World Factbook. Grenada |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada/ |accessdate=2024-11-08 |archivedate=2022-08-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220811231159/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada/ }}&lt;/ref&gt;.

== Этимология ==
«Гренада» деген аталыштын келип чыгышы белгисиз, бирок испан саякатчылары аралдын атын Андалусиянын Гранада шаарынын урматынан коюшкан&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[[iarchive:grenadacarriacou0000cras|Crask, Paul. Grenada, Carriacou, Petite Martinique : the Bradt travel guide]]&lt;/ref&gt;. «Гранада» аталышы биринчилерден болуп 1520-жылдары испан карталарында пайда болгон. Бул аралдын түндүгүндөгү аралдар испандар тарабынан «Лос Гранадиллос» («Кичи Гранадалар») деп аталган&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://nowgrenada.com/2013/07/island-caribs-and-french-settlers-in-grenada-1498-1763/ Island Caribs and French Settlers in Grenada, 1498-1763]&lt;/ref&gt;.

== Тарыхы ==
Гренада аралдарын Колумб 1498-жылы Америкага болгон үчүнчү саякаты учурунда ачкан. Аралда Кариб индейлери жашаган. Аралдагы биринчи европалыктардын конуштарын испандар, кийин француздар жана англиялыктар түптөшкөн. 1609-жылы апрелде Робинсон жана Годфри баштаган англиялык экспедиция бул аралдын аймагында колонияны түзүүгө аракет кылышкан, бирок алар курган чепке жергиликтүү тургундар кол салып, талкалап, колонизаторлордун көбүн өлтүрүшкөн&lt;ref&gt;[https://books.google.com.au/books?id=Ofp6AAAAMAAJ&amp;newbks=0&amp;redir_esc=y Beverley A. Steele. Grenada: A History of Its People]&lt;/ref&gt;.

Франция аралды 1650-жылы сатып алган. [[Мартиника|Мартиниканын]] губернатору аралда европалыктардын ири конушун түзүп, кийинчерээк бул конуш Сент-Жоржес шаарына айланган. Жергиликтүү калкты европалыктар 1655-жылы толугу менен жок кылышкан. Француздар Гренадада тамеки жана индиго, андан кийин пахта жана мускат жаңгагын өстүрө башташкан. Плантацияларга иштөө үчүн африкадан кулдар алынып келинип турган&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

1763-жылы британиялыктар аралды басып алышкан, бирок француздар аралды 1779-жылы кайрадан кайтарып алышкан. Акыры, 1783-жылы Версаль келишими боюнча арал Англияга өткөрүлүп берилген.

1885-1956-жылдар аралыгында Гренада Британиянын Левард аралдарынын, 1958-жылдын январынан 1962-жылдын майына чейин Вест-Индия федерациясынын курамында болгон. 1967-жылы Гренадага ички өзүн-өзү башкаруу киргизилген.

Британ шериктештигининин курамында калуу менен көз карандысыздыгын1974-жылы алган. 1974-жылы апрелде Гренада Кариб өлкөлөрүнүн Бирлигинин мүчөсү&lt;ref&gt;[https://caricom.org/member-states-and-associate-members/ CARICOM. Member States and Associate Members]&lt;/ref&gt;, 1974-жылы сентябрда БУУнун мүчөсү болуп кабыл алынган&lt;ref&gt;[https://www.un.org/en/about-us/member-states#gotoG UN. Member States]&lt;/ref&gt;.

== География ==
[[Файл:Grenada-map.png|thumb|left|Гренаданын картасы]]

Гренада жанар тоонун атылышынын пайда болгон арал. Жээк бөлүгү ойдуңдуу келет. Аралдын ички бөлүгүн тоолор жана дөңсөөлөр ээлейт. Жанар тоолордун чокуларынын максималдуу бийиктиги 840 метрге жетет (Сент-Катерин тоосу)&lt;ref&gt;[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5451287/ An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm]&lt;/ref&gt;. Аралда дарыялар аз, бирок майда сайлар жана булактар көп.

Аралда түшүмдүү жанар тоолук топурактуу аймактар арбын. Нымдуу тропиктик дайыма жашыл токойлордо баалуу дарактардын түрлөрү сакталып калган&lt;ref&gt;[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7723057/ Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity]&lt;/ref&gt;. Аралдын айланасындагы деңиз суулары балыктарга, рак сымалдууларга жана моллюскаларга бай.

Гренада, Гренадин аралдарынын түштүк бөлүгүн (эң чоң Кариока аралы менен) курамына  камтыйт.

=== Климат ===
Климаты тропиктик, жаан-чачындуу мезгил майдан октябрга чейин уланат. Жаан-чачындын өлчөмү жылына 1500 ммден ашык. Июлдан октябрга чейинки убакыт бороон-чапкындардын мезгили. Орточо айлык температура болжол менен +26°C тегерегинде.
[[Файл:Grenada2010.jpg|thumb|center|Борбор шаары Сент-Жоржестин бийиктиктен тартылган сүрөтү|941x941px]]

== Саясий түзүлүшү ==
Шериктештиктин курамына кирген конституциялык монархия болуп саналат. Мамлекет башчысы жана аткаруу бийлигинин башчы — [[Чарльз III]]. Падышанын атынан, шайлоодо жеңген партиянын лидеринин сунушу боюнча өкмөттү генерал-губернатор дайындайт.

Мыйзам чыгаруу бийлиги Сенаттан (13 мүчөсүнүн 10 мүчөсү генерал-губернатор тарабынан жана 3 мүчөсү оппозиция тарабынан дайындалат) жана Өкүлдөр палатасынан (15 депутат, калк тарабынан 5 жылдык мөөнөткө шайланат) турган эки палаталуу парламентке таандык.

Сот бийлиги Падышалык сотторго таандык.

== Куралдуу күчтөрү ==
Эгемендүүлүктү алгандан кийинки алгачкы жылдары Гренадада өзүнүн куралдуу күчтөрү болгон эмес, ошондуктан Улуу Британия аралды коргоо милдетин өзүнө алган. 

Гренаданын куралдуу күчтөрү «Элдик революциялык армия» биринчи жолу 1979-жылдагы революциядан кийин түзүлгөн, бирок 1983-жылы АКШнын Гренадага басып киришинен кийин куралдуу күчтөр толугу жоюлган. 

1985-жылдын апрелинин ортосунда АКШнын жетекчилиги астында Блэйз Өкмөтү үчүн биринчи полиция бөлүмүн даярдоо аяктаган, калган полиция бөлүмдөрүн даярдоо 30-жылдын 1985-сентябрына чейин бүтүшү керек деп пландалган&lt;ref&gt;[https://books.google.kg/books?id=N7aZaTIOL5EC&amp;redir_esc=y The Engineer. U.S. Army Engineer Center and Fort Belvoir, 1983]&lt;/ref&gt;.

1985-жылы Гренада АКШнын Сент-Люсиядагы аскердик маневрлерине катышкан.

2015-жылга карата Гренада Өкмөтүнүн аскерлештирилген куралдуу күчтөрү Падышалык полиция күчтөрүнөн (900 адам) жана жээк күзөтүнүн бөлүгүнөн (60 киши) турат.

== Административдик-аймактык түзүлүшү ==
Гренада 6 париш деп аталан бөлүктөрдөн жана эки көз каранды аймактан турат:
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!№
!Париш
!Адм.
борбору
!Аянты,
км²
!Калкы,
(2001) адам
!Калкынын жыштыгы,
адам/км²
!Карта
|-
| colspan=&quot;6&quot; |'''Париш'''
| rowspan=&quot;11&quot; |[[Файл:Grenada parishes named.png]]
|-
|1
|Сент-Андру
|Гренвил
|99
|24 749
|249,99
|-
|2
|Сент-Давид
|Сент-Девидс
|44
|11 486
|261,05
|-
|3
|Сент-Жорж
|Сент-Жоржес
|65
|37 057
|570,11
|-
|4
|Сент-Жон
|Гоуйав
|35
|8 591
|245,46
|-
|5
|Сент-Марк
|Виктория
|25
|3 994
|159,76
|-
|6
|Сент-Патрик
|Сауторс
|42
|10 774
|256,52
|-
| colspan=&quot;6&quot; |'''Көз каранды аймактар'''
|-
|1
|Карриаку
|Хиллсборо
|34
|6 081
|178,85
|-
|2
|Кичи Мартиник
|Норт Пойнт
|2,4
|900
|375,00
|-
|
|Жалпы
|
|346,4
|103 532
|298,88
|}

== Калкы ==
Гренадалыктардын 82% мурунку африкалык кулдардын тукумдары&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/place/Grenada Encyclopædia Britannica. Grenada]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. XVII кылымда арал француз колонизациясына айлангандан кийин жергиликтүү калктын аз гана бөлүгү калган. 1857-1885-жылдары Гренадага Индиянын Бихар жана Уттар-Прадеш штаттарынан жумучулар келишимдин негизинде келишкен. Бүгүнкү күндө Гренаданын калктын 2,2%индиядан келген жумушчулардын урпактары түзөт.[12] Ошондой эле француз жана англис улуттундагы адамдаржын чакан коомдору бар, калктын 13% бөлүгүн улуттар аралык никеден туулгандар түзүшөт.

Гренада, Кариб аралдарынын көпчүлүк мамлекеттери сыяктуу эле, жарандарынын арасында чет өлкөгө миграцияга кеткендердин саны чоң мамлекеттердин катарына кирет. Көптөгөн жаштар чет өлкөгө көбүрөөк мүмкүнчүлүктөрдү издеп кетишкен жана миграциянын негизги себеби болуп экономикалык абал санадат. Гренадалыктар үчүн популярдуу миграциялык багыттарга Барбадос, Түндүк Американын шаарлары (Нью-Йорк, Торонто жана Монреаль сыяктуу), Улуу Британия (айрыкча Лондон жана Йоркшир&lt;ref&gt;[https://www.yorkshirepost.co.uk/news/yorkshires-windrush-generation-to-share-their-stories-in-new-film-1758477 Yorkshire's Windrush generation to share their stories in new film]&lt;/ref&gt;) жана Австралия кирет.

=== Диний курам ===
{{Тегерек диаграмма
|thumb=right
|caption=Гренаданын диний курамы (2011)
|label1=Протестанттар
|value1=49.2
|color1=DodgerBlue
|label2=Католиктер
|value2=36
|color2=Purple
|label3=Динге ишенбегендер
|value3=5.7
|color3=black
|label4=Дини белгисиздер
|value4=1.3
|color4=silver
|label5=Жахабанын күбөлөрү
|value5=1.2
|color5=red
|label6=Растафари
|value6=1.2
|color6=yellow
|label7=Башка диндер
|value7=5.5
|color7=grey
}}
2011-жылдагы калкты каттоо боюнча маалыматтарга ылайык, диний курамы төмөнкүдөй&lt;ref&gt;[https://www.worldatlas.com/articles/what-religions-are-practiced-in-grenada.html WorldAtlas. What Religions Are Practiced In Grenada?]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;:

*Протестанттар — 49,2%
**Элүүнчү күндүктөр — 17,2%
**Жетинчи күндүн адвентисттери — 13,2%
**Англикандар — 8,5%
**Баптисттер — 3,2%
**Ыйсадагы Кудайдын чиркөөсүнүн жолдочуулары 2,4%
**Eвангелисттер — 1,9%
**Методисттер — 1,6%
**Башка агымдары — 1,2%
*Католиктер — 36%
*Динге ишенбегендер — 5,7%
*Дини белгисиздер — 1,3%
*Жахабанын күбөлөрү — 1,2%
*Растафари — 1,2%
*Башка диндер (индуизм, ислам, афроамерикалык диндер жана иудаизм) — 5,5%
2022-жылы Гренадага «Freedom House» уюму тарабынан дин тутуу эркиндиги үчүн төрт баллдан төрт балл берилген (жогорку баалоо)&lt;ref&gt;[https://freedomhouse.org/country/grenada/freedom-world/2022 Fredom House. Grenada]&lt;/ref&gt;.

=== Тил ===
Расмий тили болуп англис тили Конституциясында көрсөтүлгөн. Француз тилинин вест-индиялык диалекти болуп саналган патуа тили да кеңири колдонулат&lt;ref&gt;[https://uwispace.sta.uwi.edu/server/api/core/bitstreams/94ae7a20-ebca-4efd-bc74-136c3c65d928/content Are They Dying? The Case of Some French-lexifier Creoles]&lt;/ref&gt;. Индия менен Гренадалыктардын урпактарынын арасында дагы деле хинди тили күнүмдүк жашоолорунда колдонулуп келет.

== Экономикасы ==
[[Файл:Myris_fragr_Fr_080112-3294_ltn.jpg|thumb|220px|Мускат жаңгагы]]
[[Файл:Grand_Anse_Beach_Grenada.jpg|thumb|220px|Деңизи жээги]]Гренаданын экономикасынын негизин тейлөө тармагы, анын ичинде туризмден түшкөн киреше түзөт&lt;ref&gt;[https://pressmare.it/en/media/seahorse-magazine/2021-09-17/grenada-secret-gem-of-caribbean-a-must-see-sailing-destina-33752 Grenada, secret gem of Caribbean, a must-see sailing destination]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The 10 best beaches in the world |url=http://www.telegraph.co.uk/core/Slideshow/slideshowContentFrameFragXL.jhtml?xml=/travel/slideshow/bestbeaches/pixbestbeaches1.xml&amp;site= |accessdate=2013-04-21 |archivedate=2025-08-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250806130438/https://www.telegraph.co.uk/core/Slideshow/slideshowContentFrameFragXL.jhtml?xml=/travel/slideshow/bestbeaches/pixbestbeaches1.xml&amp;site= }}&lt;/ref&gt;. Гренада Өкмөтү 1996-жылы оффшордук банктардын ишин жөнгө салуучу бир нече укук-ченемдерин кабыл алгандан кийин, 1997-жылы оффшордук каржы кызматтарын көрсөтө баштаган. 2001-жылы экономиканын бул сектору өлкөнүн ички дүң продуктусунун 1,2% камсыз кылган.

Айыл чарбасында банан, какао, мускат жаңгагы, цитрус жемиштери, авокадо, жашылчалар, кант камышы, жүгөрү, өстүрүлөт&lt;ref&gt;[https://nowgrenada.com/2024/02/agroprocessing-in-grenada-and-its-future/ Agro-processing in Grenada and its future]&lt;/ref&gt;.

Тамак-аш жана текстиль иштетүү боюнча бир нече ишкалар иштейт. 

Экспорттун негизги товарлары банан, какао, мускат жаңгагы жана негизги сатып алуучулар болуп Сент-Люсия (16,4%), АКШ (11,3%), Улуу Британия (11,3%) (2008-жылы). 

Азык-түлүк, өнөр жай товарлары, отун жана башкалар импорттолот. Негизги импортточулары болуп Тринидад жана Тобаго (43,1%), АКШ (24,5%), Барбадос (3,6%)  саналат.

== Маданияты ==
[[Файл:GrenadaCarnival1965FeatheredHeaddresses.jpg|left|thumb|Карнавал. 1985-жыл]]
Гренада маданияты — бул африкалык, кариб, европалык жана индиялык улуттардын бай аралашмасы, алар кылымдар бою колониялаштыруу, кул сатуу жана миграция аркылуу калыптанган. Гренададагы маданий жашоонун негизги аспекттери музыка, бий, ашкана, диний ишенимдер жана улуттук майрамдардан турат&lt;ref&gt;[https://spicemasgrenada.com/about-us/ Spicemas Corporation]&lt;/ref&gt;.

Кол менен жасалган буюмдар, мисалы, себеттер, зергер буюмдары жана жергиликтүү материалдардан жасалган сувенирлер Гренада базарларында кеңири кездешет. Сүрөт өнөрү аралдын кооз жаратылышын, деңиз тематикасын жана маданий ырымдарды чагылдырат.

=== Музыка жана бий ===
Гренада өзүнүн музыкалык салттары менен белгилүү, анын негизин карибдик жанрлар түзөт: калипсо, сока, регги жана зук. Жылдын негизги музыкалык иш-чарасы — '''Карнавал (Spice Mas)''', ал август айында өткөрүлөт. Карнавалда калипсо жана сока боюнча мелдештер, ошондой эле африкалык жана колониялык салттардан улам калыптанган кийимдердин параддары өткөрүлөт.

=== Ашкана ===
Гренада «Татымалдар аралы» деген атка конгон, анткени мускат жаңгагы, корица, калемпир жана башка көптөгөн жыпар жыттуу өсүмдүктөр бул жерде мол өсөт. Салттуу ашканасы африкалыктардын, индиялыктардын жана европалыктардын таасирлери астында калыптанган&lt;ref&gt;[https://www.caribbeannationalweekly.com/category/cuisine/ Caribbean Food &amp; Recipes]&lt;/ref&gt;. Белгилүү тамактары:

* Ойл даун — эт, кокос сүтү, жашылча-жемиштер жана нан мөмөсүнөн жасалган улуттук тамак.
* Деңиз азыктарынан жасалган тамактар, анын ичинде балыктар, рактар жана моллюскалар.

=== Майрамдар ===
Гренадада 2024-жылы төмөнкү мамлекеттик майрамдар белгиленет&lt;ref&gt;[https://publicholidays.global/ Welcome to Public Holidays Global]&lt;/ref&gt;:

* Жаңы жыл – 1-январь.
* Көз карандысыздык күнү – 7-февраль (1974-жылы Улуу Британиядан көз карандысыздык алынган күн).
* Ыйык Жума күнү – 29-март.
* Пасха дүйшөмбүсү – 1-апрель.
* Эмгек күнү – 1-май (Эл аралык эмгекчилер күнү).
* Улуу дүйшөмбү – 20-май (Пасхадан жети жума өткөндөн кийинки дүйшөмбү).
* Ыйык Евхаристия күнү – 30-май.
* Боштондук күнү – 5-август (кулчулуктун жоюлушун белгилөө).
* Карнавалдуу дүйшөмбү жана шейшемби – 12 жана 13-август.
* Морис Бишоп күнү – 19-октябрь (улуттук баатырдын урматына).
* Ыраазычылык күнү – 25-октябрь.
* Рождество – 25-декабрь.
* Белектер күнү – 26-декабрь.

Бул майрамдар Гренаданын маданий жана тарыхый мурасын чагылдырат. Кээ бир майрамдар, мисалы, Пасха жана Ыйык Евхаристия күнү, христиандык салттарга негизделген&lt;ref&gt;[https://calendarific.com/ Worldwide Holidays]&lt;/ref&gt;. Ал эми Көз карандысыздык күнү жана Морис Бишоп күнү сыяктуу майрамдар өлкөнүн саясий жана улуттук тарыхы менен байланыштуу&lt;ref&gt;[https://www.officeholidays.com/ Public Holidays]&lt;/ref&gt;.

== Социалдык тармагы ==

=== Билим берүү ===
Гренададагы билим берүү системасы британ моделине негизделген жана төмөнкү негизги баскычтарды камтыйт&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[https://www.scholaro.com/db/Countries/Grenada/Education-System Education System in Grenada]&lt;/ref&gt;:

* Мектепке чейинки билим берүү&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;: Бала бакчалар, негизинен, калкы жыш жайгашкан Сент-Жоржес жана Сент-Эндрюс райондорунда жайгашкан. Бул этап мектепке чейинки курактагы балдар үчүн жеткиликтүү.
* Башталгыч билим берүү&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;: 6 жаштан 14 жашка чейинки балдар үчүн билим алуу акысыз жана милдеттүү болуп саналат. Башталгыч мектеп 6 жылга созулат. Аны аяктагандан кийин окуучулар орто мектепке өтүү үчүн экзамен тапшырышат.
* Орто билим берүү&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;: Эки этаптан турат. Биринчи этап 3 жылга (7–9-класстар) созулат жана окууну токтотууну каалагандар үчүн сертификат алуу менен аяктайт. Экинчи этап 2 жылга созулат, анын аягында окуучулар Кариб жалпы билим берүү сертификатын (CSEC) же Кембридж GCE экзамендерин тапшыра алышат.
* Жогорку билим берүү&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;: Негизги окуу жайларына Теофилус Альберт Марришоу атындагы колледжи кирет, ал жерде университеттин алгачкы курстарын окуу же кесиптик даярдык программаларын аяктоо мүмкүнчүлүгү бар. Ошондой эле Сент-Жоржес университети бакалавр даражаларын жана медицина, ветеринария жана башка тармактар боюнча кесиптик даярдоону сунуштайт.
* Кесиптик билим берүү&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;: Өкмөт искусство, кол өнөрчүлүк, спорт жана туризмге байланыштуу кызматчылардын жетишсиздигин толтурууга багытталган кесиптик билим берүүнү өнүктүрүүдө.

Ошондой эле, мүмкүнчүлүгү чектелген балдар үчүн инклюзивдик билим берүү ишке ашырылып жатат, бирок каражаттын жетишсиздигинен улам бул чөйрөдө чектөөлөр бар. Өкмөт билим берүүнүн жеткиликтүүлүгүн жана сапатын жакшыртуу боюнча иштерди улантууда&lt;ref&gt;[https://education-profiles.org/ Profiles Enhancing Education Reviews (PEER)]&lt;/ref&gt;.

=== Саламаттыкты сактоо ===
Гренададагы саламаттыкты сактоо системасы мамлекеттик жана жеке секторлорду камтыйт жана негизинен баштапкы медициналык жардамга басым жасалат. Мамлекеттик медициналык кызматтар акысыз көрсөтүлөт жана негизинен салык жыйноо жана тышкы гранттар, мисалы, Европа Биримдигинин жана аймактык уюмдардын колдоосу менен каржыланат. Өлкөдө 36 баштапкы медициналык борбор, 30 жардамчы мекеме, үч мамлекеттик оорукан жана бир психиатриялык оорукана бар&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;[https://www.globalcitizensolutions.com/about-us/ Global Citizen Solutions]&lt;/ref&gt;.

Жеке сектор кененирээк кызматтарды сунуштайт, анда жабдуулардын сапаты жогору жана адистердин саны дагы арбын, бирок бул кызматтар кошумча акча-каражаттарды талап кылат. Калктын 10%дан аз бөлүгү жеке медициналык камсыздоого ээ, бул көптөгөн жарандар үчүн мындай кызматтарды жеткиликтүү кылбайт. Саламаттыкты сактоонун негизги көйгөйлөрү диабет, жүрөк-кан тамыр жана онкологиялык оорулар сыяктуу өнөкөт оорулар болуп саналат жана алар өлкөдөгү негизги өлүм себептери бойдон калууда&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

Вакцинация, балдардын өлүмүн азайтуу жана инфраструктураны жакшыртуу боюнча жетишкендиктерге карабастан, Гренада сапаттуу медициналык кызматтарга жетүүдө артта калууда. Өкмөт бейөкмөт уюмдар менен биргеликте бул көйгөйлөрдү чечүү үчүн профилактикалык программаларды жана диагностика системасын жакшыртууга багытталган иштерди жүргүзүүдө&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

== Улуттук символдор ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot;&gt;
Файл:Flag_of_Grenada.svg|Желеги
Файл:Coat of arms of Grenada.svg|Герби
Файл:HailGrenada.ogg|Гимни
Файл:Pink Bougainvillea (2006).jpg|Бугенвиллея
Файл:Grenadadove1.jpg|Гренада көгүчкөнү
Файл:Nutmeg_fruit_seed_and_aril.jpg|Мускат жаңгагы
&lt;/gallery&gt;

== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==
* [https://www.gov.gd/ Гренаданын Өкмөтүнүн расмий сайты]

{{Калып:Түндүк Америка өлкөлөрү}}
[[Категория:Гренада]]
[[Категория:Аралдагы мамлекеттер]]
[[Категория:Бириккен Улуттар Уюмуна мүчө мамлекеттер]]</text>
      <sha1>34ww6aj8xno8vqqjxxjji7eldk7grgo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Индия рупийи</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136000</id>
    <revision>
      <id>648673</id>
      <parentid>598513</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T10:46:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9900" sha1="f7ikm5avcu5r4en1tigdmygwzhbdxjr" xml:space="preserve">{{Валюта|аталышы=Индия рупийи
|расмий аталышы={{lang-hi|भारतीय रुपया}}
|Сүрөт=Banknote of india.png
|Сүрөт2=INR Coins.jpg
|ISO сандык=356
|Уики-казына=Indian Rupee
|Эмитент=[[Индия]]
[[Бутан]]
[[Непал]]
|Банкноттор=5, 10, 20, 50, 100, 200, 500
|Монеталар=50 пайс, 1, 2, 5, 10, 20
|Басып чыгарат=Security Printing &amp; Minting Corporation of India Limited
|Аталышы=Индия рупийи
|Сүрөт аталышы=Индия рупийинин банкноттору|Сүрөт аталышы2=Индия рупийинин тыйындары|Борбордук банк=Индия Резервдик банк|Борбордук банк_сайт=https://www.rbi.org.in|Басып чыгарат_сайт=https://www.spmcil.com/en/|Символ=₹}}

'''Индия рупийи''' ({{lang-en|Indian Rupee}} {{lang-hi|भारतीय रुपया}} )'''―''' [[Индия|Индиянын]] улуттук акча бирдиги. Бир рупий 100 пайсага бөлүнөт жана ISO 4217 стандартындагы валюта коду — INR, ал эми сандык коду — 356. [[Индия|Индиядан]] тышкары, &quot;рупия&quot; аталышындагы акча [[Пакистан]], [[Шри-Ланка]], [[Непал]], [[Сейшел аралдары]], [[Маврикий]], [[Индонезия]] (рупия) жана [[Мальдив]] аралдарында (руфия) колдонулат.   

== Символ ==
Индия рупиясынын белгиси акча операцияларында жана экономикалык күч-кубатында [[Индия|Индиянын]] эл аралык өзгөчөлүгүн чагылдырат. Бул белги индиялык этностун аллегориясы болуп саналат. Белги Деванагари жазуусундагы &quot;Ра&quot; тамгасы менен латын алфавитиндеги чоң &quot;R&quot; тамгасынын айкалышы болуп, үстүндө эки параллель горизонтал сызыктар жайгашкан. Бул сызыктар улуттук желекти жана &quot;тең&quot; белгисин билдирет. Индия рупиясынын белгиси Индия өкмөтү тарабынан 2010-жылдын 15-июлунда кабыл алынган. Бул белгини Индиянын Технология Институтунун (IIT) Дизайн борборунун бүтүрүүчүсү [[Удая Кумар]] иштеп чыккан. Ал Финансы министрлиги тарабынан индиялык жарандар арасында өткөрүлгөн ачык сынакка келген миңдеген концепциялардын ичинен тандалып алынган.  

== Тарых ==
Индия рупийи байыркы санскрит тилинен которгондо «чекандалган күмүш» дегенди билдирет. Башкача айтканда, бул күмүш тыйын болгон. Рупий Индиянын аймагында алгач 1542-жылы күмүш тыйын түрүндө пайда болгон. Бул легендарлуу түндүк Индиянын башкаруучусу, Фарид-хан ибн Хасан, башкача аталышы менен Шер-хан же Шер-шахтын бийлиги учурунда болгон. Рупийлер жогорку сапаттагы күмүштөн жасалып, салмагы 11,5 граммга жеткен ири тыйындар эле. 

Централдашкан бийликтин алсырашынан жана [[Улуу Британия|Улуу Британиянын]] [[Индия]] аймактарына таасири күчөшүнөн улам рупийлерди Британдык [[Ост-Индия компаниялары|Ост-Индия компаниясы]] да чыгара баштаган. Бир нече кылымдар бою ар кандай аймактар өздөрүнүн тыйындарын чыгарып тургандыктан, Индияда бир эле учурда бир нече түрдөгү рупий колдонулуп келген. XIX кылымда, тактап айтканда, 1835-жылы рупий бирдиктүү болуп, алар Британ Империясынын монархтарынын сүрөттөрү түшүрүлгөн түрдө чекандала баштаган. 1861-жылдан баштап, рупий банкнотторун чыгаруу укугу Британ өкмөтүнө гана берилген. Ал эми [[1935|1935-жылы]] жаңыдан негизделген Индиянын Резервдик банкы индия рупийлерин чыгара баштаган.   

== Дизайн ==
[[Файл:Both sides of ₹2,000 Indian rupee bank note.jpg|thumb|₹2,000 рупий  ]]
Учурдагы бардык индия рупий банкнотторунда [[Махатма Ганди|Махатма Гандинин]] сүрөтү түшүрүлгөн.  

Индия рупий банкноттору жаңы дизайндар менен бат-баттан жаңыланып турат, жана Махатма Гандинин сүрөтү алардын дээрлик бардыгында кездешет. [[2016|2016-жылы]] ири акчалай реформалардын алкагында, Индия өкмөтү жаңы рупий банкнотторун киргизген. Бардык жаңы банкноттордо Махатма Гандинин сүрөтү бар эле. Бул жаңы банкноттор мурдагы версияларга караганда кичирээк өлчөмдө болгон.

[https://blog.remitly.com/finance/indian-rupee/ 2016]-жылы киргизилген жаңы банкноттор ар бир номинал үчүн өзүнчө түстөр менен чыгарылган:

* ₹5 – жашыл.
* ₹10 – күрөң.
* ₹20 – сары.
* ₹50 – көгүш жашыл (циан).
* ₹100 – лаванда (кочкул күлгүн).
* ₹200 – кызгылт сары.
* ₹500 – боз.
* ₹2,000 – кызыл-күлгүн (магента).  

Рупий банкнотторунун алдыңкы бетинде номиналдар хинди жана англис тилдеринде басылып чыккан. Ал эми арткы бетинде номиналдар 15 ар түрдүү тилде көрсөтүлгөн. Хинди жана англис тилдери улуттук өкмөт тарабынан расмий тилдер катары колдонулганына карабастан, Индиянын Конституциясы 22 аймактык тилди тааныйт. Ар бир штат өзүнүн расмий тилин аныктоого укуктуу. Рупий банкнотторунда бул тилдердин көпчүлүгү чагылдырылган.

== Номиналдар ==
Индияда акча эки формада жүгүртүлөт, тагыраагы:

# [[Акча|Акча купюралары]]
# [[Тыйын|Тыйындар]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Cүрөт 
!Номинал
!Диаметр
! rowspan=&quot;4&quot; |Сейрек колдонулган купюралар
|-
|[[Файл:2018 (₹1) Indian 1 Rupee Note, Jamshedpur, Jharkhand ( Ank Kumar, Infosys Limited ) 02.jpg|thumb]]
|₹1
|
|-
|[[Файл:2 Rupees Reserve Bank of India front.jpg|thumb]]
|₹2
|
|-
|[[Файл:Back page of the 5 rupee note.jpg|thumb]]
|₹5
|
|-
|
|₹10
|
| rowspan=&quot;6&quot; |Көп колдонулган акча купюралары
|-
|[[Файл:20 RUPEES 2019 2.jpg|thumb]]
|₹20
|129 x 63 mm
|-
|[[Файл:50 Rupee of India - T.jpg|thumb]]
|₹50
|135 x 66 mm
|-
|[[Файл:100 Rupee of India - T.jpg|thumb]]
|₹100
|142 x 66 mm.
|-
|[[Файл:India, 200 INR, 2018, obverse.jpg|thumb]]
|₹200
|146 x 66 mm
|-
|[[Файл:India 500 INR, MG series, 2014, obverse.jpg|thumb]]
|₹500 
|150 x 63 mm
|-
|[[Файл:₹2000 Indian Rupee Banknote.jpg|thumb]]
|₹2000
|166 x 66 mm
|
|}

=== Индиялык рупиянын күчтүүрөөк наркы болгон өлкөлөр ===

* [[Вьетнам]]
* [[Индонезия]]
* [[Өзбекстан]]
* [[Лаос]]
* [[Парагвай]]
* [[Камбоджа]]
* [[Моңголия|Монголия]]
* [[Түштүк Корея]]

== Булактар ==
{{булактар}}

== Тышкы шилтемелер ==
* [https://knowindia.india.gov.in/national-identity-elements/currency-symbol.php Currency Symbo/India Book 2020 l (Know India)] 
* [https://paisaboltahai.rbi.org.in/rupees-ten.aspx Reserve Bank of India (India's Central Bank) (official website)] 
* Mонетник.ру [https://www.monetnik.ru/obuchenie/numizmatika/valyuta-rupiya/ Рупия в статусе государственной валюты] 
* Remitly - The Essential Guide to Indian Currency: The Rupee 
* Khatabook [https://khatabook.com/blog/inr-definition-value-and-examples/ Rupee: Indian Currency Importance, History and Explored] 
* Reserve Bank of India [https://www.paytmbank.com/Policies/currency-note.pdf Department of Currency Management (Know your banknote)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250809210758/https://www.paytmbank.com/Policies/currency-note.pdf |date=2025-08-09 }} 
* LA Currency [https://lacurrency.com/inr-indian-rupee/ INR – Indian Rupee] 

{{Азия валюталары}}

[[Категория:Индия]]
[[Категория:Дүйнө банкноттору]]</text>
      <sha1>f7ikm5avcu5r4en1tigdmygwzhbdxjr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бакетаев Алмаз Кушбекович</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136166</id>
    <revision>
      <id>648622</id>
      <parentid>498938</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T12:18:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6564" sha1="hgx09qm8dr06ttvinlh1jxai6373r2l" xml:space="preserve">{{Мамлекеттик ишмер
|ысымы = Бакетаев Алмаз
|сүрөтү =
| кызматы          = Кыргызстандын финансы министри
 | желек              = Flag of Kyrgyzstan.svg
| желек2              = National emblem of Kyrgyzstan.svg
 | иш баштоо убагы    = [[13-октябрь]] [[2021-жыл]]
 | иш аяктоо убагы    = 
 | президент            = [[Садыр Жапаров]]
 | андан мурунку инсан  =
 | андан кийинки инсан  =  
| кызматы_2         = [[Бишкек|Бишкектин]] вице-мэри
 | желек_2             = Flag of Bishkek.svg
| желек2_2              = Coat of arms of Bishkek Kyrgyzstan.svg
 | иш баштоо убагы_2    = [[2018]]
 | иш аяктоо убагы_2   = [[2021]]
 | андан мурунку инсан_2 =
 | андан кийинки инсан_2  =
|билими = [[Кыргыз мамлекеттик техникалык университети|КМТУ]] 
|кесиби = [[:ru:инжене|инженер]] 
|партиясы = 
|туулган датасы             =  20011971
|туулган жери             = 
 |өлгөн жери         = 
|жарандыгы ={{KGZ}}
|жубайы =
|балдары = 
|улуту = 
|дини = [[ислам]]
|атасы =
|энеси =
|сыйлыктары = 
}}
'''Бакетаев Алмаз Кушбекович''' (20 январь 1971-жыл; [[Талас (шаар)|Талас]], [[Кыргыз ССР]], [[СССР]]) — [[Кыргызстан|кыргызстандык]] мамлекеттик ишмер. Кыргызстандын каржы министри, [[Бишкек|Бишкектин]] мурдагы вице-мэри&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://mineconom.gov.kg/ru/post/7355|title=Министерство экономики и коммерции Кыргызской Республики|website=Министерство экономики и коммерции Кыргызской Республики|access-date=2022-11-02|archive-date=2022-09-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20220910071334/https://mineconom.gov.kg/ru/post/7355|deadlink=no|accessdate=2024-12-30|archivedate=2022-09-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220910071334/https://mineconom.gov.kg/ru/post/7355}}&lt;/ref&gt;.

== Өмүр баяны ==
1971-жылдын 20-январында [[талас (шаар)|Талас]] шаарында төрөлгөн. 

1993-жылы — [[Кыргыз мамлекеттик техникалык университети|Кыргыз техникалык университетинин]] «Маалыматты иштеп чыгуунун автоматташтырылган системалары» факультетин, 1997-жылы Кыргыз мамлекеттик улуттук университетинин «Финансы жана кредит» факультетин бүтүрүп, экономист адистигине ээ болгон. 

1993—1994-жылдары — «Талас» НППКнин  менеджер-программисти.

1994—1995-жылдары — Талас шаардык салык милиция башкармалыгынын инспектор-программисти, Талас шаардык  Мамлекеттик салык кызматынын инспектору;
1995—1996-жылдары — «Сomsan» Түрк компаниясынын өкүлчүлүгүнүн  башкы менеджери.

1996—1997-жылдары — Бишкек шаардык Свердлов району боюнча Мамлекеттик салык кызматынын  инспектору.

1997—2000-жылдары — Кыргыз Республикасынын Финансы министрлигинин. Ички аудит  башкармалыгынын жетектөөчү адиси.

2000—2002-жылдары — Кыргыз Республикасынын Финансы министрлигинин  Ички аудит кызматынын башкы адиси.

2002—2005-жылдары — Кыргыз Республикасынын Финансы министрлигинин Борбордук казыналыгында сектор башчы.

2005-жылы — Чүй райондук казына бөлүмүндө башчы.

2005—2010-жылдары — Бишкек шаардык казына бөлүмүндө башчы.

2010-жылы — Бишкек шаардык [[Ленин району|Ленин райондук]] мамлекеттик администрациясынын башчысынын орун басары.
 
2010—2012-жылдары — Кыргыз Республикасынын Финансы министрлигинин Бюджеттик саясатты ишке ашыруу боюнча башкы башкармалыгынын начальнигинин орун басары.

2012—2013-жылдары — Кыргыз Республикасынын Финансы министрлигинин Экономикалык тармактарды пландаштыруу башкармалыгынын начальниги.

2013—2023-жылдары — Кыргыз Республикасынын Финансы министрлигинин статс-катчысынын милдетин аткаруучусу.

2013—2018-жылдары — Кыргыз Республикасынын Финансы министринин орун басары – Борбордук казыналыктын директору.

2018—2021-жылдары — [[Бишкек]] шаарынын мэриясында вице-мэри. 

2021-жылы — [[Кыргызстан|Кыргыз Республикасынын]] Экономика жана финансы министринин биринчи орун басары.

2021-жылдын 13-октябрынан тартып Кыргыз Республикасынын Финансы министри&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Бакетаев Алмаз Кушбекович |url=https://www.gov.kg/ru/gov/m/sl/429-baketaev-almaz-kushbekovich |accessdate=2024-12-30 |archivedate=2021-10-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211030075323/https://www.gov.kg/ru/gov/m/sl/429-baketaev-almaz-kushbekovich }}&lt;/ref&gt;.

== Булактар ==
{{булактар}}

[[Категория:Кыргыз Республикасынын Өкмөтү]]</text>
      <sha1>hgx09qm8dr06ttvinlh1jxai6373r2l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Түзөтүүлөр саны боюнча Википедиячылар тизмеси</title>
    <ns>4</ns>
    <id>136776</id>
    <revision>
      <id>648612</id>
      <parentid>648564</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T12:01:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>9565</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Маалыматтар жаңыланды</comment>
      <origin>648612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24728" sha1="oslwz5i9b4alui1772o7pxb93ax4aav" xml:space="preserve">{{/begin|150}}
|-
| 1 || [[User:Chaoborus|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chaoborus&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25685}}]] || {{Permissions|Chaoborus}}
|-
| 2 || [[User:Bosogo|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Bosogo&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18491}}]] || {{Permissions|Bosogo}}
|-
| 3 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:13636}}]] || {{Permissions|Artelow}}
|-
| 4 || [[User:Chorobek|Chorobek]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}}
|-
| 5 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12812}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}}
|-
| 6 || [[User:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11067}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}}
|-
| 7 || [[User:Baydastann|Baydastann]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7965}}]] || {{Permissions|Baydastann}}
|-
| 8 || [[User:Элден|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Элден&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}}
|-
| 9 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:5946}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}}
|-
| 10 || [[User:UlutSoft3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}}
|-
| 11 || [[User:Чагылган|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Чагылган&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}}
|-
| 12 || [[User:Эльза Мамбетакунова|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Эльза Мамбетакунова&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}}
|-
| 13 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4953}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}}
|-
| 14 || [[User:ImeNtrav|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ImeNtrav&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}}
|-
| 15 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4499}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}}
|-
| 16 || [[User:Maksat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Maksat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}}
|-
| 17 || [[User:Shchb|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Shchb&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}}
|-
| 18 || [[User:Kmaksat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kmaksat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}}
|-
| 19 || [[User:Үрүйэ|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Үрүйэ&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}}
|-
| 20 || [[User:Kgbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kgbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}}
|-
| 21 || [[User:Connexxx|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Connexxx&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}}
|-
| 22 || [[User:Elebayev|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Elebayev&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}}
|-
| 23 || [[User:Aidabishkek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aidabishkek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}}
|-
| 24 || [[User:Askar Nazyrov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Askar Nazyrov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}}
|-
| 25 || [[User:Umut|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Umut&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}}
|-
| 26 || [[User:QECUB|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;QECUB&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2263}}]] || {{Permissions|QECUB}}
|-
| 27 || [[User:Бахтияр Толукбаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Бахтияр Толукбаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}}
|-
| 28 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Roman, Alexej and Vładimir&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}}
|-
| 29 || [[User:Kairat Zamirbekov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kairat Zamirbekov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1600}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}}
|-
| 30 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1441}}]] || {{Permissions|Gliwi}}
|-
| 31 || [[User:Meri|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Meri&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}}
|-
| 32 || [[User:Asankozhoevas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Asankozhoevas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}}
|-
| 33 || [[User:Adinai|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adinai&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}}
|-
| 34 || [[User:Friendwip.kg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Friendwip.kg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}}
|-
| 35 || [[User:Kglive|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kglive&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}}
|-
| 36 || [[User:UlutSoft6|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft6&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}}
|-
| 37 || [[User:TarPas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TarPas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}}
|-
| 38 || [[User:Gulzhana|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulzhana&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}}
|-
| 39 || [[User:Aida23a|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aida23a&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}}
|-
| 40 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:851}}]] || {{Permissions|Arsensky}}
|-
| 41 || [[User:Dnes1302|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dnes1302&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}}
|-
| 42 || [[User:Элдин беги|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Элдин беги&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}}
|-
| 43 || [[User:UlutSoft1|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft1&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}}
|-
| 44 || [[User:Rotlink|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rotlink&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}}
|-
| 45 || [[User:Chris die Seele|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chris die Seele&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}}
|-
| 46 || [[User:Дилдорбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Дилдорбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:698}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}}
|-
| 47 || [[User:Aiylchy|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aiylchy&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}}
|-
| 48 || [[User:Estebesovdastan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Estebesovdastan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}}
|-
| 49 || [[User:Jakshysapa|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jakshysapa&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}}
|-
| 50 || [[User:Lirchik|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Lirchik&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}}
|-
| 51 || [[User:Incall|Incall]] || [[Special:Contributions/Incall|{{formatnum:610}}]] || {{Permissions|Incall}}
|-
| 52 || [[User:Amantur r|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Amantur r&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}}
|-
| 53 || [[User:Cekli829|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Cekli829&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}}
|-
| 54 || [[User:Табалдыев Ысламбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Табалдыев Ысламбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}}
|-
| 55 || [[User:S(uz)ak|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;S(uz)ak&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}}
|-
| 56 || [[User:Firespeaker|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Firespeaker&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}}
|-
| 57 || [[User:Gulzat05|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulzat05&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}}
|-
| 58 || [[User:Канымбу|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Канымбу&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}}
|-
| 59 || [[User:Zhanyl90|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Zhanyl90&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}}
|-
| 60 || [[User:Aladobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aladobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}}
|-
| 61 || [[User:Gulaiym001|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulaiym001&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}}
|-
| 62 || [[User:Makenzis|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Makenzis&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:525}}]] || {{Permissions|Makenzis}}
|-
| 63 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Орозобек Түгөлбаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}}
|-
| 64 || [[User:Кайып Пайзылдаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Кайып Пайзылдаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}}
|-
| 65 || [[User:Бегаим|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Бегаим&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}}
|-
| 66 || [[User:Rartat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rartat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}}
|-
| 67 || [[User:Fornax|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Fornax&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}}
|-
| 68 || [[User:PlanespotterA320|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PlanespotterA320&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}}
|-
| 69 || [[User:UlutSoft4|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft4&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}}
|-
| 70 || [[User:Hugo.arg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Hugo.arg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}}
|-
| 71 || [[User:ДолбоЯщер|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ДолбоЯщер&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:433}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}}
|-
| 72 || [[User:Ksc~ruwiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ksc~ruwiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}}
|-
| 73 || [[User:Алтынбек Касымов|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Алтынбек Касымов&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}}
|-
| 74 || [[User:Pathoschild|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Pathoschild&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:415}}]] || {{Permissions|Pathoschild}}
|-
| 75 || [[User:Εὐθυμένης|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Εὐθυμένης&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}}
|-
| 76 || [[User:Namir|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Namir&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}}
|-
| 77 || [[User:Госфонд ИС|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Госфонд ИС&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}}
|-
| 78 || [[User:V3~kywiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;V3~kywiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}}
|-
| 79 || [[User:AdemazAlmaz|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AdemazAlmaz&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}}
|-
| 80 || [[User:Ырысгул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ырысгул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}}
|-
| 81 || [[User:Nurjamal|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nurjamal&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}}
|-
| 82 || [[User:Nursultan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nursultan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}}
|-
| 83 || [[User:Aymira|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aymira&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}}
|-
| 84 || [[User:Ptbotgourou|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ptbotgourou&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}}
|-
| 85 || [[User:Symbat92|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Symbat92&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}}
|-
| 86 || [[User:Andrew J.Kurbiko|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Andrew J.Kurbiko&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}}
|-
| 87 || [[User:Орозгул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Орозгул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}}
|-
| 88 || [[User:Ziv|Ziv]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:305}}]] || {{Permissions|Ziv}}
|-
| 89 || [[User:Atlikta|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Atlikta&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}}
|-
| 90 || [[User:Abiyoyo|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Abiyoyo&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}}
|-
| 91 || [[User:Росул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Росул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}}
|-
| 92 || [[User:Elya3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Elya3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}}
|-
| 93 || [[User:Baronnet|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Baronnet&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}}
|-
| 94 || [[User:Ahmadi~ruwiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ahmadi~ruwiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}}
|-
| 95 || [[User:Rakutai|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rakutai&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}}
|-
| 96 || [[User:Minorax|Minorax]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:283}}]] || {{Permissions|Minorax}}
|-
| 97 || [[User:Peri~kywiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Peri~kywiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}}
|-
| 98 || [[User:Ashirov Maksatbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ashirov Maksatbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}}
|-
| 99 || [[User:Asel90|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Asel90&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}}
|-
| 100 || [[User:Belekoff|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Belekoff&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}}
|-
| 101 || [[User:Jol004u|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jol004u&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}}
|-
| 102 || [[User:Janyzak|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Janyzak&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Janyzak|{{formatnum:255}}]] || {{Permissions|Janyzak}}
|-
| 103 || [[User:Машъал|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Машъал&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Машъал|{{formatnum:254}}]] || {{Permissions|Машъал}}
|-
| 104 || [[User:Fatim|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Fatim&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Fatim|{{formatnum:253}}]] || {{Permissions|Fatim}}
|-
| 105 || [[User:NurlanKG Bishkek editor|NurlanKG Bishkek editor]] || [[Special:Contributions/NurlanKG Bishkek editor|{{formatnum:251}}]] || {{Permissions|NurlanKG Bishkek editor}}
|-
| 106 || [[User:Баха Исаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Баха Исаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Баха Исаев|{{formatnum:249}}]] || {{Permissions|Баха Исаев}}
|-
| 107 || [[User:Noloun|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Noloun&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Noloun|{{formatnum:248}}]] || {{Permissions|Noloun}}
|-
| 108 || [[User:Чоко Бой|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Чоко Бой&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Чоко Бой|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Чоко Бой}}
|-
| 109 || [[User:Tynchtykbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Tynchtykbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Tynchtykbek|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Tynchtykbek}}
|-
| 110 || [[User:Dutcman|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dutcman&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dutcman|{{formatnum:242}}]] || {{Permissions|Dutcman}}
|-
| 111 || [[User:Ulan A|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ulan A&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ulan A|{{formatnum:239}}]] || {{Permissions|Ulan A}}
|-
| 112 || [[User:DragonBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;DragonBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/DragonBot|{{formatnum:235}}]] || {{Permissions|DragonBot}}
|-
| 113 || [[User:Таалай Берен|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Таалай Берен&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Таалай Берен|{{formatnum:231}}]] || {{Permissions|Таалай Берен}}
|-
| 114 || [[User:Adilet15|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adilet15&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adilet15|{{formatnum:223}}]] || {{Permissions|Adilet15}}
|-
| 115 || [[User:Dostojewskij|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dostojewskij&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dostojewskij|{{formatnum:219}}]] || {{Permissions|Dostojewskij}}
|-
| 116 || [[User:MauritsBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MauritsBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MauritsBot|{{formatnum:218}}]] || {{Permissions|MauritsBot}}
|-
| 117 || [[User:タチコマ robot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;タチコマ robot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/タチコマ robot|{{formatnum:216}}]] || {{Permissions|タチコマ robot}}
|-
| 118 || [[User:Adamboluu|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adamboluu&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adamboluu|{{formatnum:213}}]] || {{Permissions|Adamboluu}}
|-
| 119 || [[User:Dr.atakulov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dr.atakulov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dr.atakulov|{{formatnum:211}}]] || {{Permissions|Dr.atakulov}}
|-
| 120 || [[User:Kyrgyzchala|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kyrgyzchala&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kyrgyzchala|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Kyrgyzchala}}
|-
| 121 || [[User:Dinamik-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dinamik-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dinamik-bot|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Dinamik-bot}}
|-
| 122 || [[User:Anara|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Anara&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Anara|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Anara}}
|-
| 123 || [[User:UlutSoft2|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft2&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft2|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|UlutSoft2}}
|-
| 124 || [[User:YFdyh-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;YFdyh-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/YFdyh-bot|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|YFdyh-bot}}
|-
| 125 || [[User:A.djan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;A.djan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/A.djan|{{formatnum:206}}]] || {{Permissions|A.djan}}
|-
| 126 || [[User:Robbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Robbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Robbot|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Robbot}}
|-
| 127 || [[User:Chingis|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chingis&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chingis|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Chingis}}
|-
| 128 || [[User:Foggy kub|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Foggy kub&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Foggy kub|{{formatnum:204}}]] || {{Permissions|Foggy kub}}
|-
| 129 || [[User:Чръный человек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Чръный человек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Чръный человек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Чръный человек}}
|-
| 130 || [[User:Мыктыбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Мыктыбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Мыктыбек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Мыктыбек}}
|-
| 131 || [[User:Adamantine|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adamantine&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adamantine|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|Adamantine}}
|-
| 132 || [[User:BakytTalas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;BakytTalas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/BakytTalas|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|BakytTalas}}
|-
| 133 || [[User:Zorrobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Zorrobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:200}}]] || {{Permissions|Zorrobot}}
|-
| 134 || [[User:Мастер теней|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Мастер теней&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Мастер теней|{{formatnum:198}}]] || {{Permissions|Мастер теней}}
|-
| 135 || [[User:Amirobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Amirobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Amirobot|{{formatnum:197}}]] || {{Permissions|Amirobot}}
|-
| 136 || [[User:HerculeBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HerculeBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HerculeBot|{{formatnum:195}}]] || {{Permissions|HerculeBot}}
|-
| 137 || [[User:GhalyBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;GhalyBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/GhalyBot|{{formatnum:187}}]] || {{Permissions|GhalyBot}}
|-
| 138 || [[User:DARIO SEVERI|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;DARIO SEVERI&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/DARIO SEVERI|{{formatnum:172}}]] || {{Permissions|DARIO SEVERI}}
|-
| 139 || [[User:Temir21|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Temir21&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Temir21|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Temir21}}
|-
| 140 || [[User:Nasihat.kg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nasihat.kg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nasihat.kg|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Nasihat.kg}}
|-
| 141 || [[User:Vasit|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Vasit&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Vasit|{{formatnum:166}}]] || {{Permissions|Vasit}}
|-
| 142 || [[User:CarsracBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;CarsracBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|CarsracBot}}
|-
| 143 || [[User:HiW-Bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HiW-Bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HiW-Bot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|HiW-Bot}}
|-
| 144 || [[User:JYBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JYBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JYBot|{{formatnum:162}}]] || {{Permissions|JYBot}}
|-
| 145 || [[User:NKOzi|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;NKOzi&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/NKOzi|{{formatnum:159}}]] || {{Permissions|NKOzi}}
|-
| 146 || [[User:Кичинекей Поллианна|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Кичинекей Поллианна&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Кичинекей Поллианна|{{formatnum:158}}]] || {{Permissions|Кичинекей Поллианна}}
|-
| 147 || [[User:Samatq|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Samatq&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Samatq|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Samatq}}
|-
| 148 || [[User:Sampo.Kuusi|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Sampo.Kuusi&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Sampo.Kuusi|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Sampo.Kuusi}}
|-
| 149 || [[User:Azamat Omar|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Azamat Omar&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Azamat Omar|{{formatnum:155}}]] || {{Permissions|Azamat Omar}}
|-
| 150 || [[User:Kaiyr|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kaiyr&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:154}}]] || {{Permissions|Kaiyr}}
{{/end}}</text>
      <sha1>oslwz5i9b4alui1772o7pxb93ax4aav</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Түзөтүүлөр саны боюнча боттор тизмеси</title>
    <ns>4</ns>
    <id>137589</id>
    <revision>
      <id>648614</id>
      <parentid>648566</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T12:01:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>9565</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Маалыматтар жаңыланды</comment>
      <origin>648614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6917" sha1="b5mh12k5do5h669r2ftmdg8j8b3k64c" xml:space="preserve">{{/begin|150}}
|-
| 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:114542}}]]
|-
| 2 || [[User:ChoRusBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ChoRusBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]]
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:35435}}]]
|-
| 4 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8507}}]]
|-
| 5 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7216}}]]
|-
| 6 || [[User:VertexBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VertexBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]]
|-
| 7 || [[User:MerlIwBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MerlIwBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]]
|-
| 8 || [[User:VolkovBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VolkovBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]]
|-
| 9 || [[User:Legobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Legobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]]
|-
| 10 || [[User:TXiKiBoT|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TXiKiBoT&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]]
|-
| 11 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3127}}]]
|-
| 12 || [[User:SieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]]
|-
| 13 || [[User:Luckas-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Luckas-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]]
|-
| 14 || [[User:ZéroBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ZéroBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]]
|-
| 15 || [[User:WikitanvirBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;WikitanvirBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]]
|-
| 16 || [[User:Addbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Addbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]]
|-
| 17 || [[User:ArthurBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ArthurBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]]
|-
| 18 || [[User:JAnDbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JAnDbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]]
|-
| 19 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1126}}]]
|-
| 20 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1045}}]]
|-
| 21 || [[User:Escarbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Escarbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]]
|-
| 22 || [[User:MelancholieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MelancholieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]]
|-
| 23 || [[User:FoxBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;FoxBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]]
|-
| 24 || [[User:TjBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TjBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]]
|-
| 25 || [[User:AlleborgoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AlleborgoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]]
|-
| 26 || [[User:Thijs!bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Thijs!bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]]
|-
| 27 || [[User:Idioma-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Idioma-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]]
|-
| 28 || [[User:RedBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;RedBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]]
|-
| 29 || [[User:JackieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JackieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]]
|-
| 30 || [[User:MastiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MastiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]]
|-
| 31 || [[User:Synthebot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Synthebot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]]
|-
| 32 || [[User:Mjbmrbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Mjbmrbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]]
|-
| 33 || [[User:HRoestBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HRoestBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]]
|-
| 34 || [[User:Ripchip Bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ripchip Bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]]
|-
| 35 || [[User:Alexbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Alexbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]]
|-
| 36 || [[User:AvocatoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvocatoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]]
|-
| 37 || [[User:KamikazeBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;KamikazeBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]]
|-
| 38 || [[User:LaaknorBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;LaaknorBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]]
|-
| 39 || [[User:Movses-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Movses-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]]
|-
| 40 || [[User:YiFeiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;YiFeiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]]
|-
| 41 || [[User:Rubinbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rubinbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]]
|-
| 42 || [[User:PipepBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PipepBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]]
|-
| 43 || [[User:Vagobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Vagobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]]
|-
| 44 || [[User:AvicBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvicBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]]
|-
| 45 || [[User:SilvonenBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SilvonenBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]]
|-
| 46 || [[User:Gerakibot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gerakibot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]]
|-
| 47 || [[User:Purbo T|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Purbo T&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]]
|-
| 48 || [[User:Makecat-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Makecat-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]]
|-
| 49 || [[User:BotMultichill|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;BotMultichill&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/BotMultichill|{{formatnum:233}}]]
|-
| 50 || [[User:PixelBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PixelBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PixelBot|{{formatnum:106}}]]
|-
| 51 || [[User:Loveless|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Loveless&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Loveless|{{formatnum:99}}]]
|-
| 52 || [[User:MediaWiki default|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MediaWiki default&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MediaWiki default|{{formatnum:21}}]]
|-
| 53 || [[User:Maintenance script|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Maintenance script&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Maintenance script|{{formatnum:13}}]]
|-
| 54 || [[User:Flow talk page manager|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Flow talk page manager&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Flow talk page manager|{{formatnum:8}}]]
{{/end}}</text>
      <sha1>b5mh12k5do5h669r2ftmdg8j8b3k64c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Түзөтүүлөр саны боюнча Википедиячылар тизмеси (боттор менен бирге)</title>
    <ns>4</ns>
    <id>137601</id>
    <revision>
      <id>648613</id>
      <parentid>648565</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T12:01:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>9565</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Маалыматтар жаңыланды</comment>
      <origin>648613</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24237" sha1="jhlicioggscl0z3kzxwhdeokh9yntkg" xml:space="preserve">{{/begin|150}}
|-
| 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:114542}}]] || {{Permissions|JigildikBot}}
|-
| 2 || [[User:ChoRusBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ChoRusBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]] || {{Permissions|ChoRusBot}}
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:35435}}]] || {{Permissions|InternetArchiveBot}}
|-
| 4 || [[User:Chaoborus|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chaoborus&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25685}}]] || {{Permissions|Chaoborus}}
|-
| 5 || [[User:Bosogo|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Bosogo&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18491}}]] || {{Permissions|Bosogo}}
|-
| 6 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:13636}}]] || {{Permissions|Artelow}}
|-
| 7 || [[User:Chorobek|Chorobek]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}}
|-
| 8 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12812}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}}
|-
| 9 || [[User:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11067}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}}
|-
| 10 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8507}}]] || {{Permissions|EmausBot}}
|-
| 11 || [[User:Baydastann|Baydastann]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7965}}]] || {{Permissions|Baydastann}}
|-
| 12 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7216}}]] || {{Permissions|Xqbot}}
|-
| 13 || [[User:VertexBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VertexBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]] || {{Permissions|VertexBot}}
|-
| 14 || [[User:Элден|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Элден&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}}
|-
| 15 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:5946}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}}
|-
| 16 || [[User:UlutSoft3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}}
|-
| 17 || [[User:Чагылган|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Чагылган&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}}
|-
| 18 || [[User:MerlIwBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MerlIwBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]] || {{Permissions|MerlIwBot}}
|-
| 19 || [[User:Эльза Мамбетакунова|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Эльза Мамбетакунова&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}}
|-
| 20 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4953}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}}
|-
| 21 || [[User:ImeNtrav|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ImeNtrav&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}}
|-
| 22 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4499}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}}
|-
| 23 || [[User:Maksat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Maksat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}}
|-
| 24 || [[User:Shchb|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Shchb&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}}
|-
| 25 || [[User:Kmaksat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kmaksat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}}
|-
| 26 || [[User:Үрүйэ|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Үрүйэ&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}}
|-
| 27 || [[User:VolkovBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VolkovBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]] || {{Permissions|VolkovBot}}
|-
| 28 || [[User:Kgbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kgbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}}
|-
| 29 || [[User:Connexxx|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Connexxx&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}}
|-
| 30 || [[User:Elebayev|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Elebayev&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}}
|-
| 31 || [[User:Legobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Legobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]] || {{Permissions|Legobot}}
|-
| 32 || [[User:TXiKiBoT|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TXiKiBoT&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]] || {{Permissions|TXiKiBoT}}
|-
| 33 || [[User:Aidabishkek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aidabishkek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}}
|-
| 34 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3127}}]] || {{Permissions|CommonsDelinker}}
|-
| 35 || [[User:SieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]] || {{Permissions|SieBot}}
|-
| 36 || [[User:Luckas-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Luckas-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]] || {{Permissions|Luckas-bot}}
|-
| 37 || [[User:Askar Nazyrov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Askar Nazyrov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}}
|-
| 38 || [[User:Umut|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Umut&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}}
|-
| 39 || [[User:QECUB|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;QECUB&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2263}}]] || {{Permissions|QECUB}}
|-
| 40 || [[User:Бахтияр Толукбаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Бахтияр Толукбаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}}
|-
| 41 || [[User:ZéroBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ZéroBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]] || {{Permissions|ZéroBot}}
|-
| 42 || [[User:WikitanvirBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;WikitanvirBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]] || {{Permissions|WikitanvirBot}}
|-
| 43 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Roman, Alexej and Vładimir&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}}
|-
| 44 || [[User:Kairat Zamirbekov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kairat Zamirbekov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1600}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}}
|-
| 45 || [[User:Addbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Addbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]] || {{Permissions|Addbot}}
|-
| 46 || [[User:ArthurBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ArthurBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]] || {{Permissions|ArthurBot}}
|-
| 47 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1441}}]] || {{Permissions|Gliwi}}
|-
| 48 || [[User:Meri|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Meri&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}}
|-
| 49 || [[User:JAnDbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JAnDbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]] || {{Permissions|JAnDbot}}
|-
| 50 || [[User:Asankozhoevas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Asankozhoevas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}}
|-
| 51 || [[User:Adinai|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adinai&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}}
|-
| 52 || [[User:Friendwip.kg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Friendwip.kg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}}
|-
| 53 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1126}}]] || {{Permissions|MediaWiki message delivery}}
|-
| 54 || [[User:Kglive|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kglive&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}}
|-
| 55 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1045}}]] || {{Permissions|Jembot}}
|-
| 56 || [[User:Escarbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Escarbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]] || {{Permissions|Escarbot}}
|-
| 57 || [[User:UlutSoft6|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft6&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}}
|-
| 58 || [[User:TarPas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TarPas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}}
|-
| 59 || [[User:Gulzhana|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulzhana&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}}
|-
| 60 || [[User:MelancholieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MelancholieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]] || {{Permissions|MelancholieBot}}
|-
| 61 || [[User:FoxBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;FoxBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]] || {{Permissions|FoxBot}}
|-
| 62 || [[User:Aida23a|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aida23a&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}}
|-
| 63 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:851}}]] || {{Permissions|Arsensky}}
|-
| 64 || [[User:Dnes1302|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dnes1302&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}}
|-
| 65 || [[User:Элдин беги|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Элдин беги&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}}
|-
| 66 || [[User:UlutSoft1|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft1&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}}
|-
| 67 || [[User:TjBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TjBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]] || {{Permissions|TjBot}}
|-
| 68 || [[User:Rotlink|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rotlink&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}}
|-
| 69 || [[User:Chris die Seele|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chris die Seele&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}}
|-
| 70 || [[User:Дилдорбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Дилдорбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:698}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}}
|-
| 71 || [[User:Aiylchy|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aiylchy&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}}
|-
| 72 || [[User:AlleborgoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AlleborgoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|AlleborgoBot}}
|-
| 73 || [[User:Estebesovdastan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Estebesovdastan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}}
|-
| 74 || [[User:Thijs!bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Thijs!bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]] || {{Permissions|Thijs!bot}}
|-
| 75 || [[User:Jakshysapa|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jakshysapa&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}}
|-
| 76 || [[User:Idioma-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Idioma-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]] || {{Permissions|Idioma-bot}}
|-
| 77 || [[User:Lirchik|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Lirchik&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}}
|-
| 78 || [[User:Incall|Incall]] || [[Special:Contributions/Incall|{{formatnum:610}}]] || {{Permissions|Incall}}
|-
| 79 || [[User:Amantur r|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Amantur r&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}}
|-
| 80 || [[User:Cekli829|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Cekli829&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}}
|-
| 81 || [[User:RedBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;RedBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|RedBot}}
|-
| 82 || [[User:Табалдыев Ысламбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Табалдыев Ысламбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}}
|-
| 83 || [[User:S(uz)ak|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;S(uz)ak&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}}
|-
| 84 || [[User:Firespeaker|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Firespeaker&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}}
|-
| 85 || [[User:Gulzat05|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulzat05&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}}
|-
| 86 || [[User:Канымбу|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Канымбу&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}}
|-
| 87 || [[User:Zhanyl90|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Zhanyl90&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}}
|-
| 88 || [[User:Aladobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aladobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}}
|-
| 89 || [[User:JackieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JackieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]] || {{Permissions|JackieBot}}
|-
| 90 || [[User:Gulaiym001|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulaiym001&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}}
|-
| 91 || [[User:Makenzis|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Makenzis&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:525}}]] || {{Permissions|Makenzis}}
|-
| 92 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Орозобек Түгөлбаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}}
|-
| 93 || [[User:MastiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MastiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]] || {{Permissions|MastiBot}}
|-
| 94 || [[User:Кайып Пайзылдаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Кайып Пайзылдаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}}
|-
| 95 || [[User:Synthebot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Synthebot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]] || {{Permissions|Synthebot}}
|-
| 96 || [[User:Mjbmrbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Mjbmrbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]] || {{Permissions|Mjbmrbot}}
|-
| 97 || [[User:Бегаим|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Бегаим&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}}
|-
| 98 || [[User:Rartat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rartat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}}
|-
| 99 || [[User:Fornax|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Fornax&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}}
|-
| 100 || [[User:PlanespotterA320|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PlanespotterA320&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}}
|-
| 101 || [[User:HRoestBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HRoestBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]] || {{Permissions|HRoestBot}}
|-
| 102 || [[User:UlutSoft4|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft4&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}}
|-
| 103 || [[User:Ripchip Bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ripchip Bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]] || {{Permissions|Ripchip Bot}}
|-
| 104 || [[User:Hugo.arg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Hugo.arg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}}
|-
| 105 || [[User:ДолбоЯщер|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ДолбоЯщер&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:433}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}}
|-
| 106 || [[User:Ksc~ruwiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ksc~ruwiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}}
|-
| 107 || [[User:Alexbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Alexbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]] || {{Permissions|Alexbot}}
|-
| 108 || [[User:Алтынбек Касымов|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Алтынбек Касымов&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}}
|-
| 109 || [[User:Pathoschild|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Pathoschild&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:415}}]] || {{Permissions|Pathoschild}}
|-
| 110 || [[User:Εὐθυμένης|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Εὐθυμένης&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}}
|-
| 111 || [[User:AvocatoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvocatoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]] || {{Permissions|AvocatoBot}}
|-
| 112 || [[User:Namir|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Namir&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}}
|-
| 113 || [[User:KamikazeBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;KamikazeBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]] || {{Permissions|KamikazeBot}}
|-
| 114 || [[User:Госфонд ИС|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Госфонд ИС&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}}
|-
| 115 || [[User:V3~kywiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;V3~kywiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}}
|-
| 116 || [[User:LaaknorBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;LaaknorBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|LaaknorBot}}
|-
| 117 || [[User:AdemazAlmaz|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AdemazAlmaz&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}}
|-
| 118 || [[User:Ырысгул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ырысгул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}}
|-
| 119 || [[User:Nurjamal|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nurjamal&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}}
|-
| 120 || [[User:Nursultan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nursultan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}}
|-
| 121 || [[User:Movses-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Movses-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]] || {{Permissions|Movses-bot}}
|-
| 122 || [[User:Aymira|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aymira&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}}
|-
| 123 || [[User:Ptbotgourou|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ptbotgourou&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}}
|-
| 124 || [[User:Symbat92|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Symbat92&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}}
|-
| 125 || [[User:YiFeiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;YiFeiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]] || {{Permissions|YiFeiBot}}
|-
| 126 || [[User:Rubinbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rubinbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Rubinbot}}
|-
| 127 || [[User:Andrew J.Kurbiko|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Andrew J.Kurbiko&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}}
|-
| 128 || [[User:Орозгул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Орозгул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}}
|-
| 129 || [[User:PipepBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PipepBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]] || {{Permissions|PipepBot}}
|-
| 130 || [[User:Ziv|Ziv]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:305}}]] || {{Permissions|Ziv}}
|-
| 131 || [[User:Atlikta|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Atlikta&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}}
|-
| 132 || [[User:Abiyoyo|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Abiyoyo&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}}
|-
| 133 || [[User:Росул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Росул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}}
|-
| 134 || [[User:Vagobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Vagobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Vagobot}}
|-
| 135 || [[User:Elya3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Elya3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}}
|-
| 136 || [[User:AvicBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvicBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]] || {{Permissions|AvicBot}}
|-
| 137 || [[User:Baronnet|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Baronnet&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}}
|-
| 138 || [[User:Ahmadi~ruwiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ahmadi~ruwiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}}
|-
| 139 || [[User:Rakutai|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rakutai&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}}
|-
| 140 || [[User:Minorax|Minorax]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:283}}]] || {{Permissions|Minorax}}
|-
| 141 || [[User:SilvonenBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SilvonenBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|SilvonenBot}}
|-
| 142 || [[User:Gerakibot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gerakibot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|Gerakibot}}
|-
| 143 || [[User:Purbo T|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Purbo T&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]] || {{Permissions|Purbo T}}
|-
| 144 || [[User:Makecat-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Makecat-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]] || {{Permissions|Makecat-bot}}
|-
| 145 || [[User:Peri~kywiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Peri~kywiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}}
|-
| 146 || [[User:Ashirov Maksatbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ashirov Maksatbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}}
|-
| 147 || [[User:Asel90|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Asel90&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}}
|-
| 148 || [[User:Belekoff|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Belekoff&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}}
|-
| 149 || [[User:Jol004u|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jol004u&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}}
|-
| 150 || [[User:Janyzak|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Janyzak&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Janyzak|{{formatnum:255}}]] || {{Permissions|Janyzak}}
{{/end}}</text>
      <sha1>jhlicioggscl0z3kzxwhdeokh9yntkg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ислам мамлекетинин динары</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138052</id>
    <revision>
      <id>648678</id>
      <parentid>571558</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T11:33:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10974" sha1="e05x4fcyux4si3prgusmnz6ge93je4g" xml:space="preserve">{{Валюта
 |Аталышы                 = Ислам мамлекетинин динары
 |Расмий аталышы          = {{lang-ar|الدينار الدولة الإسلامية}}
 |Тил коду                = ar
 |ВЖК-ky                  = Ислам мамлекетинин динары
 |ISO-en                  = 
 |ISO-fr                  = 
 |Сүрөт                   = 5 динарів, золото.jpg
 |Сүрөт2                  = 
 |Жалпы сүрөт аталышы     = 
 |Сүрөт аталышы           = 
 |Сүрөт аталышы2          = 
 |Эни                     = 
 |Сүрөт эни               = 
 |Сүрөт эни2              = 
 |ISO                     = 
 |ISO сандык              = 
 |ISO2                    = 
 |ISO сандык2             = 
 |ISO3                    = 
 |ISO сандык3             = 
 |Эмитент                 = {{Өлкө желеги|Ислам мамлекети}}
 |Расмий колдонуучулар    = 
 |Бейрасмий колдонуучулар = 
 |Турат1                  = Дирхам
 |Шайкештик1              = 
 |Турат2                  = Филс
 |Шайкештик2              = 
 |Турат3                  = 
 |Шайкештик3              = 
 |Турат4                  = 
 |Шайкештик7              = 
 |Эселик1                 = 
 |Шайкештик4              = 
 |Эселик2                 = 
 |Шайкештик5              = 
 |Эселик3                 = 
 |Шайкештик6              = 
 |Параллелдүү1            = 
 |Параллелдүү2            = 
 |Параллелдүү3            = 
 |Символ                  =
 |Аббревиатура            = 
 |Белгиленүү              = 
 |Монеталар               = 1 жана 5 динар&lt;br&gt;1, 5 жана 10 дирхам&lt;br&gt;10 жана 20 филс
 |Банкноттор              = жок
 |Киргизилди              = [[2015-жыл]]
 |Киргизилди-соңу         = 
 |Алмаштырды              = 
 |Хроника                 = 
 |Борбордук банк          = Ислам каржы үйү башкармалыгы
 |Борбордук банк_сайт     = 
 |Басып чыгарат           = 
 |Басып чыгарат_сайт      = 
 |Акча сарайы             = [[Газиантеп|Газиантептеги]] мыйзамсыз иштеген зээркана
 |Акча сарайы_сайт        = 
 |Акча сарайы2            = 
 |Акча сарайы_сайт2       = 
 |Курс1                   = 
 |Валюта1                 = 
|Курс2                    = 
 |Валюта2                 = 
|Курс3                    = 
 |Валюта3                 = 
|Курс4                    = 
 |Валюта4                 = 
|Курс5                    = 
 |Валюта5                 = 
|Курс6                    = 
 |Валюта6                 = 
|Дата                     = 
 |Уики-казына             = Coins of the Islamic State of Iraq and the Levant
|Инфляция                 = 
|Жыл                      = 
 |ШилтемеТобу             = 
}}
'''Ислам мамлекетинин динары''' ({{lang-ar|الدينار الدولة الإسلامية}}) — Ислам мамлекети тобунун валютасы. Бул валюта Ислам мамлекети тобу тарабанын мамлекет деп жарыяланган жана башка мамлекеттер тарабынан таанылбаган аймактардагы таанылбаган валюта болуп саналат. Ислам мамлекетинин динары 4,25 грамм алтындан турган ислам алтын динарынын концепциясында негизделген. Динар менен бирге 2 грамм күмүшкө барабар күмүш дирхамдар жана жез филстер дагы чыгарылган.  

== Тарыхы ==
Ислам мамлекети 2014-жылдын 13-ноябрында өзүнүн валютасын түзүү планын жана алтын, күмүш жана жез монеталарын чыгаруу пландарынын долбоорлорун жарыяланган&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/world/2014/nov/14/isis-gold-silver-copper-islamic-dinar-coins The Guardian. Isis to mint own Islamic dinar coins in gold, silver and copper]&lt;/ref&gt;.

2015-жылдын 24-июнунда мурда жарыяланган динар монеталары чыгарыла тургандыгы жарыяланган&lt;ref&gt;[https://www.dw.com/en/islamic-state-to-mint-dinar-coins/a-18063560 DW. Islamic State currency]&lt;/ref&gt;. Динардын пландаштырылган алмашуу курсу болжол менен 139 АКШ долларына барабар деп белгиленген&lt;ref&gt;[https://www.iraqoilreport.com/daily-brief/iraq-isis-features-21carat-gold-dinar-domination-16362/ Iraq: ISIS features 21carat gold dinar domination]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/islamic-state/11418966/Islamic-State-planning-to-use-Libya-as-gateway-to-Europe.html The Telegraph. Islamic State 'planning to use Libya as gateway to Europe']&lt;/ref&gt;.

Эксперттер бул валютаны киргизүүнүн эки максатын бар деп белгилешкен. Биринчиси - пропаганда, экинчиси - Ислам мамлекети тобунун жетекчилери бул топко мамлекеттүүлүктүн дагы бир атрибутун берүү каалоосу. Ислам мамлекетинин өкүлдөрү жаңы валютаны киргизүү  «мусулмандарга батыштын таңуулаган каржы системасынан» көз карандысыз болууга мүмкүндүк берет деп билдиришкен.

2015-жылдын аягында түрк полициясы [[Газиантеп|Газиантепте]] Ислам мамлекетинин динарынын монеталарын чыгарган, жер астында жайгашып, мыйзамсыз жана жашыруун иштеген зээркананы жапкан. 

Сириядагы Ислам мамлекетинин көзөмөлүндөгү аймактарда Ислам мамлекетинин расмий өкүлдөрү Сирия валютасынын жүгүртүлүшүнө тыюу салып, аны дирхамдар жана филстер менен алмаштырышкан. Жергиликтүү тургундардын айтымында, эгер кимдир бирөөдөн фунт табылса, алар конфискацияланган же жок кылынган, ал эми алардын ордуна бир нече филс же дирхам берилген.

Ислам мамлекетинин динары монета түрүндө гана чыгарылган, банкноттор чыгарылган эмес.

== Монеталар ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align: center&quot; width=&quot;100%&quot;
!Сүрөт
!Номинал
!Материал
!Диаметр
(мм)
!Калыңдыгы
(мм)
!Салмагы
(г)
!Кыры
(гурт)
!Аверс
!Реверс
!Тираж
!Зээркана
|-
|[[Файл:10_філсів,_мідь.jpg|120x120px]]
|10 фил
|жез
|29
|3
|10
|жылмакай
|эмитент, монетанын курамындагы таза металлдын салмагы, номинал
|жарым ай, номинал (сан), чыгарылган жылы
|белгисиз
|[[Газиантеп|Газиантептеги]] мыйзамсыз иштеген зээркана
|-
|[[Файл:20_філсів,_мідь.jpg|120x120px]]
|20 филс
|жез
|37
|2,6
|20
|кесикче
|эмитент, монетанын курамындагы таза металлдын салмагы, номинал
|үч пальма, номинал (сан), чыгарылган жылы
|белгисиз
|[[Газиантеп|Газиантептеги]] мыйзамсыз иштеген зээркана
|-
|[[Файл:1_дірхам,_срібло.jpg|120x120px]]
|1 дирхам
|күмүш
|18
|1
|2
|кесикче
|эмитент, монетанын курамындагы таза металлдын салмагы, номинал
|найза жана калкан, номинал (сан), чыгарылган жылы
|белгисиз
|[[Газиантеп|Газиантептеги]] мыйзамсыз иштеген зээркана
|-
|[[Файл:5_дірхамів,_срібло.jpg|120x120px]]
|5 дирхам
|күмүш
|26
|2,3
|10
|кесикче
|эмитент, монетанын курамындагы таза металлдын салмагы, номинал
|Дамасктагы ак маяк, номинал (сан), чыгарылган жылы
|белгисиз
|[[Газиантеп|Газиантептеги]] мыйзамсыз иштеген зээркана
|-
|[[Файл:10_дірхамів,_срібло.jpg|120x120px]]
|10 дирхам
|күмүш
|38
|2,4
|20
|кесикче
|эмитент, монетанын курамындагы таза металлдын салмагы, номинал
|Аль-Акса мечити, номинал (сан), чыгарылган жылы
|белгисиз
|[[Газиантеп|Газиантептеги]] мыйзамсыз иштеген зээркана
|-
|[[Файл:1_динар,_золото.jpg|120x120px]]
|1 динар
|алтын-875
|19
|1,15
|4,25
|кесикче
|эмитент, монетанын курамындагы таза металлдын салмагы, номинал
|7 машак, номинал (сан), чыгарылган жылы
|белгисиз
|[[Газиантеп|Газиантептеги]] мыйзамсыз иштеген зээркана
|-
|[[Файл:5_динарів,_золото.jpg|120x120px]]
|5 динар
|алтын-875
|29
|2,3
|21,25
|кесикче
|эмитент, монетанын курамындагы таза металлдын салмагы, номинал
|дүйнө картасы, номинал (сан), чыгарылган жылы
|белгисиз
|[[Газиантеп|Газиантептеги]] мыйзамсыз иштеген зээркана
|}

== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://web.archive.org/web/20141115085600/http://www.huffingtonpost.com/2014/11/14/islamic-state-currency_n_6157008.html#selection-5995.0-5995.53 Islamic State Plans To Start Minting Its Own Currency]
{{Азия валюталары}}</text>
      <sha1>e05x4fcyux4si3prgusmnz6ge93je4g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иран риалы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150842</id>
    <revision>
      <id>648676</id>
      <parentid>648445</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T11:13:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37798" sha1="jfrzqw36ifs5zjjeeuejulci7lmcawa" xml:space="preserve">{{Валюта
 |Аталышы                 = Иран риалы
 |Расмий аталышы          = ریال ایران
 |Тил коду                = fa
 |ВЖК-ky                  = Иран риалы
 |ISO-en                  = Iranian Rial
 |ISO-fr                  = Rial iranien
 |Сүрөт                   = 500 IRR 1981 Type 2 Back.jpg
 |Сүрөт2                  = 
 |Жалпы сүрөт аталышы     = 
 |Сүрөт аталышы           = 
 |Сүрөт аталышы2          = 
 |Эни                     = 
 |Сүрөт эни               = 
 |Сүрөт эни2              = 
 |ISO                     = IRR
 |ISO сандык              = 364
 |ISO2                    = 
 |ISO сандык2             = 
 |ISO3                    = 
 |ISO сандык3             = 
 |Эмитент                 = {{Өлкө желеги|Иран}}
 |Расмий колдонуучулар    = 
 |Бейрасмий колдонуучулар = 
 |Турат1                  = динар
 |Шайкештик1              = 100
 |Турат2                  = 
 |Шайкештик2              = 
 |Турат3                  = 
 |Шайкештик3              = 
 |Турат4                  = 
 |Шайкештик7              = 
 |Эселик1                 = 
 |Шайкештик4              = 
 |Эселик2                 = 
 |Шайкештик5              = 
 |Эселик3                 = 
 |Шайкештик6              = 
 |Параллелдүү1            = 
 |Параллелдүү2            = 
 |Параллелдүү3            = 
 |Символ                  = 
 |Аббревиатура            = IRR
 |Белгиленүү              = 
 |Монеталар               = 50, 100, 250, 500, 1000, 2000, 5000 риал
 |Банкноттор              = 100, 200, 500, 1000, 2000, 5000, 10&amp;nbsp;000, 20&amp;nbsp;000, 50&amp;nbsp;000, 100&amp;nbsp;000 , 500&amp;nbsp;000, 1&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000, 2&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000, 5&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 риал
 |Киргизилди              = 1798-жыл (I жолу) &lt;br&gt;1932-жыл (II жолу)
 |Киргизилди-соңу         = 
 |Алмаштырды              = 
 |Хроника                 = 
 |Борбордук банк          = Иран Ислам Республикасы борбордук банкы
 |Борбордук банк_сайт     = www.cbi.ir
 |Басып чыгарат           = 
 |Басып чыгарат_сайт      = 
 |Акча сарайы             = 
 |Акча сарайы_сайт        = 
 |Акча сарайы2            = 
 |Акча сарайы_сайт2       = 
 |Курс1                   = 
 |Валюта1                 = 
|Курс2                    = 
 |Валюта2                 = 
|Курс3                    = 
 |Валюта3                 = 
|Курс4                    = 
 |Валюта4                 = 
|Курс5                    = 
 |Валюта5                 = 
|Курс6                    = 
 |Валюта6                 = 
|Дата                     = 
 |Уики-казына             = Money of Iran
|Инфляция                 = 46,1% (сентябрь)&lt;ref&gt;[https://www.amar.org.ir/english/Main-Indicators Statistical Center of Iran &gt; Main Indicators]&lt;/ref&gt;
|Жыл                      = 2023
 |ШилтемеТобу             = a
}}
'''Иран риалы''' ({{lang-fa|ریال ایران}}) — [[Иран|Ирандын]] расмий акча бирдиги. ISO 4217 стандарты боюнча тамга коду — IRR сандык коду — 364&lt;ref&gt;[https://stat.gov.kg/media/files/513587e9-e759-4920-963a-12e0ea39326e.pdf Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети. Мамлекеттер аралык валюталар классификатору.]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Расмий белгиси —  '''﷼''', эмитенти — Иран Ислам Республикасы Борбордук банкы. Бир иран риалы 100 динардан турат&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|date=2016-05-02|title=Bản đồ tiền tệ: giá trị Việt Nam đồng thấp thứ 2 thế giới|url=https://vietnamfinance.vn/ban-do-tien-te-gia-tri-tien-viet-thap-thu-2-the-gioi-20160428235738083.htm|access-date=2023-12-21|website=VietnamFinance|lang=vi|archive-date=2023-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20231221053730/https://vietnamfinance.vn/ban-do-tien-te-gia-tri-tien-viet-thap-thu-2-the-gioi-20160428235738083.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Какая валюта самая дешевая в мире и сколько она стоит|url=https://quote.ru/news/article/679c7cf19a7947d1af466d1d|publisher=РБК|access-date=2025-03-29}}&lt;/ref&gt;.

== Тарыхы ==
Риал алгачкы жолу 1798-жылы Ирандын (ал кездеги Персиянын) туунду акча бирдиги катары жүгүртүүгө кирген. Риалдар 1250 динар (майдалануучу бирдик) же 1/8 туман (негизги бирдик) номиналындагы монеталар түрүндө чыгарылган.

1825-жылы риалды чыгаруу токтотулуп&lt;ref name=&quot;История риала&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/persian/seventhday/story/2007/02/070224_bs_money.shtml|title=История риала|access-date=2008-04-03|archive-date=2007-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20070323052457/http://www.bbc.co.uk/persian/seventhday/story/2007/02/070224_bs_money.shtml|url-status=live}}&lt;/ref&gt;, 1932-жылга чейин Ирандын улуттук валютасы персия туманы болгон&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://time-clock.biz/ru/currency/real-iran|title=Иранский риал|access-date=2008-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20080808143452/http://time-clock.biz/ru/currency/real-iran|archive-date=2008-08-08|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

1932-жылы «Банк Мелли Иран» алгачкы жолу 5, 10, 20, 50, 100 жана 500 риал номиналындагы банкнотторду басып чыгарган. 1000 риалдык банкноттор 1935-жылы жүгүртүүгө киргизилген. Кийинчерээк Иран өкмөтү 1951-жылы 200 риалдык, ал эми кийинки жылы 5000 жана 10 000 риалдык банкнотторду чыгарган.

Бир нече убакыт өткөндөн кийин Ирандын Борбордук банкы айрым банкнотторду чыгарууну токтоткон: 1940-жылы 5 риалдык, ал эми 1960-жылы 10 риалдык банкноттор жүгүртүүдөн чыгарылган.

1993-жылы Борбордук банк риалды толугу менен конвертациялануучу валюта деп жарыялаган.

Акыркы жыйырма жылдын ичинде риалдын курсу тынымсыз төмөндөө тенденциясында болгон&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.panasia.ru/main/iran/economic/|title=Экономика Ирана|access-date=2008-04-08|archive-date=2008-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20080331073036/http://www.panasia.ru/main/iran/economic/|url-status=live|accessdate=2026-06-17|archivedate=2008-03-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080331073036/http://www.panasia.ru/main/iran/economic/}}&lt;/ref&gt;, үч жылдын ичинде (2022–2026) иран риалы АКШ долларына карата 200% ашык наркын жоготкон&lt;ref&gt;[https://ru.euronews.com/2025/12/30/v-irane-rekordnyj-obval-riala-i-protesty-naseleniya-opasayushegosya-skachka В Иране рекордный обвал риала и протесты населения, опасающегося скачка цен] [https://www.kommersant.ru/doc/8337281 Иран сбился с курса] // 30.12.2025&lt;/ref&gt;.

== Монеталар ==

=== Классикалык риал ===
XVIII кылымдын аягында жана XIX кылымдын башында күмүш монеталар 1⁄8, 1⁄4, 1⁄2 жана 1 риал номиналында чыгарылып турган.

=== Заманбап риал ===
1932-жылы киргизилген экинчи риал валютасынын алгачкы монеталары 1, 2, 5, 10 жана 25 динар, ошондой эле 1⁄2, 1, 2 жана 5 риал номиналында болгон. Алардын ичинен 1⁄2 риалдан 5 риалга чейинки монеталар күмүштөн чегилген. Ошондой эле алгачкы баасы 100 риалга теңелген «пахлави» деп аталган алтын монеталар да чыгарылган.
[[File:Achaemenid_coin_daric_420BC_front.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Achaemenid_coin_daric_420BC_front.jpg|thumb|Байыркы Персия империясынын тушунда чыгарылган алтын драхма тыйыны]]
1944-жылы күмүш монеталардын өлчөмү кичирейтилип, эң кичине күмүш тыйын 1 риалдык монета болуп калган. Ошол эле жылы 25 динардан төмөнкү бардык номиналдарды чегүү токтотулган. 1945-жылы күмүштөн жасалган 10 риалдык монеталар жүгүртүүгө киргизилген. 1953-жылы күмүш монеталарды чегүү толугу менен токтотулуп, эң кичине номинал 50 динар болуп калган. Ал эми 20 риалдык монеталар 1972-жылы колдонууга кирген.

Ислам революциясынан кийин монеталардын дизайнынан шахтын сүрөтүн алып салуу үчүн өзгөртүүлөр киргизилген, бирок алардын өлчөмдөрү менен курамы дароо өзгөргөн эмес. 50 динардык монеталар 1979-жылы гана чегилген, ал эми 50 риалдык монеталар 1980-жылы жүгүртүүгө киргизилген.

1992-жылы монеталардын жаңы сериясы жарык көрүп, анда өлчөмү кичирээк 1, 5, 10 жана 50 риалдык монеталар жана жаңы 100 риалдык монеталар пайда болгон. Кийинки жылы 250 риалдык монеталар киргизилген. 2004-жылы 50, 100 жана 250 риалдык монеталардын өлчөмдөрү дагы кичирейтилип, 500 риалдык монеталар жүгүртүүгө кошулган.

2009-жылы 250 жана 500 риалдык монеталардын жаңы, кичирээк түрлөрү жана жаңы 1 000 риалдык номинал сунушталган. Ал эми 2010-жылы 2 000 жана 5 000 риалдык монеталар чыгарылган.

=== Санариптик риал ===
Санариптик риал (ошондой эле Крипто риал же Ирандын улуттук валютасы деп аталат) — Иран Ислам Республикасынын Борбордук банкынын 2021-жылдагы билдирүүсүнө ылайык түзүлгөн валютанын түрү. Аны чыгаруу заманбап риалдын негизине таянат&lt;ref name=&quot;dnbinfo&quot;&gt;{{cite web|title=The Central Bank of Iran delves into Digital Rial|url=https://www.cbi.ir/showitem/21652.aspx|website=cbi.ir|year=2021|format=ASPX}}&lt;/ref&gt;.

=== Учурдагы серия ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;11&quot; |Учурда жүгүртүүдөгү иран риалынын монеталары
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номинал
! rowspan=&quot;2&quot; |Диаметр
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Калыңдыгы
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Салмагы
(г)
! rowspan=&quot;2&quot; |Материал
! colspan=&quot;3&quot; |Сүрөттөөмөсү
!Дата
|-
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
!Кыры
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
!биринчи чыгарылган
|-
|
|
|50
|20.2 мм
|1.33 мм
|3.5 г
|жез
никель
алюминий
|кесикче
|Номиналы, мотиви, чыгарылган жылы, &quot;Иран Ислам Республикасы&quot; жазуусу
|Фатима Масуме күмбөзү
|2004
|-
|
|
|100
|22.95 мм
|1.36 мм
|4.6 г
|жез
никель
алюминий
|кесикче
|Номиналы, мотиви, чыгарылган жылы, &quot;Иран Ислам Республикасы&quot; жазуусу
|Имам Реза күмбөзү
|2004
|-
|
|
|250
|18.8 мм
|1.56 мм
|2.8 г
|жез
никель
алюминий
|кесикче
|Номиналы, мотиви, чыгарылган жылы, &quot;Иран Ислам Республикасы&quot; жазуусу
|Фейзие мектеби
|2009
|-
|
|
|500
|20.8 мм
|1.66 мм
|3.9 г
|жез
никель
алюминий
|кесикче
|Номиналы, мотиви, чыгарылган жылы, &quot;Иран Ислам Республикасы&quot; жазуусу
|Шираздагы Саадинин күмбөзү
|2009
|-
|
|
|1,000
|23.7 мм
|1.9 мм
|5.8 г
|жез
никель
алюминий
|кесикче
|Номиналы, мотиви, чыгарылган жылы, &quot;Иран Ислам Республикасы&quot; жазуусу
|Хажу көпүрөсү
|2009
|-
|
|
|2,000
|26.3 мм
|1.76 мм
|6.8 г
|жез
никель
цинк
|кесикче
|Номиналы, мотиви, чыгарылган жылы, &quot;Иран Ислам Республикасы&quot; жазуусу
|Имам Реза күмбөзү
|2010
|-
|
|
|5,000
|29.3 мм
|2 мм
|10.1 г
|жез
никель
цинк
|кесикче
|Номиналы, мотиви, чыгарылган жылы, &quot;Иран Ислам Республикасы&quot; жазуусу
|Иран Ислам Республикасынын Борбордук банкынын негизделгенинин элүү жылдыгы жазуусу
|2010
|}

== Банкноттор ==
1932-жылы «Банк Мелли Иран» тарабынан 5, 10, 20, 50, 100 жана 500 риал номиналындагы кагаз акчалар (банкноттор) чыгарылган. 1935-жылы 1 000 риалдык банкноттор жүгүртүүгө киргизилсе, кийинчерээк 1951-жылы 200 риалдык, ал эми 1952-жылы 5 000 жана 10 000 риалдык банкноттор кошулган. 5 риалдык банкноттор акыркы жолу 1940-жылдары басылып, 10 риалдык кагаз акчалар 1960-жылдары жүгүртүүдөн чыгарылган. 1961-жылы кагаз акчаларды басып чыгаруу укугу Ирандын Борбордук банкына өткөн.

1979-жылы Ислам революциясынан кийин, Ирандын шахтын сүрөтү түшүрүлгөн банкнотторундагы анын жүзүн жашыруу үчүн атайын мөөрлөр (штамптар) басылып, бузулган. Ислам Республикасынын алгачкы расмий чыгарылыштары 100, 200, 500, 1 000, 5 000 жана 10 000 риал номиналында болгон. Ал эми 2000 риалдык банкноттор 1986-жылы колдонууга киргизилген.

Бул банкноттор Ирандын Борбордук банкы тарабынан чыгарылат жана алардын ар биринде Борбордук банктын төрагасынын кол тамгасы болот. Азыркы учурда 100, 200 жана 500 риалдык банкноттор жүгүртүүдө өтө сейрек кездешет; дүкөнчүлөр көнүмшүш адат катары калдык акчанын акыркы 500 риалынын ордуна чакан сагыз пакеттерин беришет. Күнүмдүк муктаждыктар үчүн адамдар өздөрү менен бирге 100 000 риалдык банкноттордун таңгактарын алып жүрүшөт.

=== Хажар сериясы (1850–1925) ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%&quot;
! colspan=&quot;8&quot; |Хажар сериясы (1850–1925)
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номинал
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
|-
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
|-
|[[Файл:1-TOMAN-NASER.Jpg|114x114px]]
|[[Файл:Naser_Aldin_Shah_1_Toman_specimen_banknote_reverse.jpg|114x114px]]
|1 туман
|130 × 67
| style=&quot;text-align:center; background:silver;&quot; |
|күмүш сымал
| rowspan=&quot;3&quot; |Насриддин шах
| rowspan=&quot;2&quot; |Номинал, &quot;Иран империясы&quot;
|-
|[[Файл:5t-type1-obv-naser.jpg|114x114px]]
|[[Файл:5t-type1-rev-naser.jpg|114x114px]]
|5 туман
|136 × 69
| style=&quot;text-align:center; background:tan;&quot; |
|саргыч-күрөң
|-
|[[Файл:IranP7s-50tomans-ND-donatedjs_f.jpg|114x114px]]
|[[Файл:50t-type1-rev-naser.jpg|114x114px]]
|50 туман
|142 × 71
| style=&quot;text-align:center; background:gray;&quot; |
|боз
|Номинал, Арстан жана Күн
|}

=== Реза Шах сериясы (1925–1941) ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%&quot;
! colspan=&quot;8&quot; |Реза Шах сериясы (1925–1941)
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номинал
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
|-
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
|-
|[[Файл:5r-type1-obv-reza.jpg|114x114px]]
|[[Файл:5r-type1-rev-reza.jpg|114x114px]]
|&amp;nbsp;5
|130 × 67
| style=&quot;text-align:center; background:green;&quot; |
|жашыл
| rowspan=&quot;5&quot; |[[Реза  Пехлеви]]
| rowspan=&quot;3&quot; |Номинал, Арстан жана Күн with crown
|-
|[[Файл:10r-obv-1311-reza.jpg|114x114px]]
|[[Файл:10r-rev-1311-reza.jpg|114x114px]]
|&amp;nbsp;10
|136 × 69
| style=&quot;text-align:center; background:brown;&quot; |
|күрөң
|-
|[[Файл:20rials-reza.jpg|114x114px]]
|[[Файл:Reza_Shah_20_Rials_banknote_1st_series_reverse.jpg|114x114px]]
|&amp;nbsp;20
|142 × 71
| style=&quot;text-align:center; background:purple;&quot; |
|кызгылт көк
|-
|[[Файл:پانصد_ریال_-_سری_ششم_رضا_شاه_-_کد_۵۷_(رو).png|114x114px]]
|[[Файл:500RialsNoteIran_22047.jpg|114x114px]]
|&amp;nbsp;500
|142 × 71
| style=&quot;text-align:center; background:navy;&quot; |
|кочкул көк
|Кирдин мүрзөсү
|-
|[[Файл:1000rial_rezapahlavi.JPG|114x114px]]
|[[Файл:یک_هزار_ریال_-_سری_ششم_رضا_شاه_-_کد_۵۸_(پشت).png|114x114px]]
|&amp;nbsp;1,000
|148 × 73
| style=&quot;text-align:center; background:silver;&quot; |
|күмүш сымал
|Дамаванд тоосу
|}

=== Мохаммад Реза Шах сериясы (1942–1978) ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%&quot;
! colspan=&quot;8&quot; |Гүлстан сарайы
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номинал
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
|-
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
|-
|[[Файл:10-RIAL-OBV-KE.jpg|114x114px]]
|[[Файл:10-RIAL-REV-KE.jpg|114x114px]]
| rowspan=&quot;3&quot; |&amp;nbsp;10
| rowspan=&quot;3&quot; |130 × 67
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center; background:silver;&quot; |
| rowspan=&quot;3&quot; |күмүш сымал
| rowspan=&quot;8&quot; |[[Мохаммед Реза Пехлеви]]
|Улуу Дарийдин императордук мөөрү
|-
|[[Файл:10-RIAL-OBV-TAKHT-KE.jpg|114x114px]]
|[[Файл:10-RIAL-REV-TAKHT-KE.jpg|114x114px]]
|Авиценнанын күмбөзү
|-
|[[Файл:10-RIAL-OBV-TAMAMROKH-KE.jpg|114x114px]]
|[[Файл:10-RIAL-REV-TAMAMROKH-KE.jpg|114x114px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |Амир Кабир дамбасы
|-
|[[Файл:Banknote_of_shah_-_20_rials_(front).jpg|114x114px]]
|[[Файл:Banknote_of_shah_-_20_rials_(rear).jpg|114x114px]]
|&amp;nbsp;20
|130 × 67
| style=&quot;text-align:center; background:#E5AA70;&quot; |
|саргыч
|-
|[[Файл:50_rials_of_second_Pahlavi_for_2500_years_of_Persian_empire_(front).jpg|114x114px]]
|[[Файл:50_rials_of_second_Pahlavi_for_2500_years_of_Persian_empire_(rear).jpg|114x114px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&amp;nbsp;50
| rowspan=&quot;2&quot; |130 × 67
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#74C365;&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; |жашыл
|Мохаммад Реза Пехлеви коомдук жыйында
|-
|[[Файл:Banknote_of_shah_-_50_rials_(front).jpg|114x114px]]
|[[Файл:Banknote_of_shah_-_50_rials_(rear).jpg|114x114px]]
|Пасаргада
|-
|[[Файл:100_rials_of_second_Pahlavi_for_2500_years_of_Persian_empire_(front).jpg|114x114px]]
|[[Файл:100_rials_of_second_Pahlavi_for_2500_years_of_Persian_empire_(rear).jpg|114x114px]]
| rowspan=&quot;3&quot; |&amp;nbsp;100
| rowspan=&quot;4&quot; |136 × 69
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center; background:#c08081;&quot; |
| rowspan=&quot;3&quot; |кызгылт көк
|Социалдык кызматтар
|-
|[[Файл:Banknote_of_second_Pahlavi_-_100_rials_(front).jpg|114x114px]]
|[[Файл:Banknote_of_second_Pahlavi_-_100_rials_(rear).jpg|114x114px]]
|Мрамор сарайы
|-
|[[Файл:Kingdom_of_Iran_100_Rials_Banknote_for_50th_Anniversary_of_Pahlavi_Dynasty_(obverse).png|114x114px]]
|[[Файл:Kingdom_of_Iran_100_Rials_Banknote_for_50th_Anniversary_of_Pahlavi_Dynasty_(reverse).png|114x114px]]
|Реза  Пехлеви жана Мохаммед Реза Пехлеви
|Пехлеви династиясынын түзүлгөндүгүнүн 50 жылдыгы
|-
|[[Файл:Banknote_of_second_Pahlavi_-_200_rials_(front).jpg|114x114px]]
|[[Файл:Banknote_of_second_Pahlavi_-_200_rials_(rear).jpg|114x114px]]
|&amp;nbsp;200
| style=&quot;text-align:center; background:#465945;&quot; |
|кочкул жашыл
| rowspan=&quot;5&quot; |Мохаммед Реза Пехлеви
|Шахьяд мунарасы
|-
|[[Файл:Kingdom_of_Iran_500_Rials_Banknote_1976_-_Second_Pahlavi_King_(obverse).png|114x114px]]
|[[Файл:Kingdom_of_Iran_500_Rials_Banknote_1976_-_Second_Pahlavi_King_(reverse).png|114x114px]]
|&amp;nbsp;500
|142 × 71
| style=&quot;text-align:center; background:#CFB53B;&quot; |
|сары
|Марлик кубогу
|-
|[[Файл:Banknote_of_second_Pahlavi_-_1000_rials_(front).jpg|114x114px]]
|[[Файл:Banknote_of_second_Pahlavi_-_1000_rials_(rear).jpg|114x114px]]
|&amp;nbsp;1,000
|148 × 73
| style=&quot;text-align:center; background:brown;&quot; |
|күрөң
|Хафиздин күмбөзү
|-
|[[Файл:Kingdom_of_Iran_5000_Rials_Banknote_1977_-_Second_Pahlavi_King_(obverse).png|114x114px]]
|[[Файл:Kingdom_of_Iran_5000_Rials_Banknote_1977_-_Second_Pahlavi_King_(reverse).png|114x114px]]
|&amp;nbsp;5,000
|154 × 75
| style=&quot;text-align:center; background:#a1caf1;&quot; |
|көгүлтүр
|[[Гүлстан сарайы]]
|-
|[[Файл:Kingdom_of_Iran_10000_Rials_Banknote_1978_-_Second_Pahlavi_King_(obverse).png|114x114px]]
|[[Файл:Kingdom_of_Iran_10000_Rials_Banknote_1978_-_Second_Pahlavi_King_(reverse).png|114x114px]]
|&amp;nbsp;10,000
|160 × 77
| style=&quot;text-align:center; background:green;&quot; |
|жашыл
|Бахарестан сарайы
|}

=== Имам Реза күмбөзү сериясы (1980–1982) ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%&quot;
! colspan=&quot;8&quot; |Имам Реза күмбөзү сериясы (1980–1982)
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номинал
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
|-
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
|-
|[[Файл:صد_ریال_-_سری_پنجم_جمهوری_(رو).jpg|alt=|114x114px]]
|[[Файл:صد_ریال_-_سری_پنجم_جمهوری_(پشت).jpg|alt=|114x114px]]
|&amp;nbsp;100
|142×71
| style=&quot;text-align:center; background:purple;&quot; |
|кызгылт көк
| rowspan=&quot;6&quot; |Имам Реза күмбөзү
|Чахарбаг мектеби
|-
|[[Файл:دویست_ریال_-_سری_چهارم_جمهوری_(رو).jpg|alt=|114x114px]]
|[[Файл:دویست_ریال_-_سری_چهارم_جمهوری_(پشت).jpg|alt=|114x114px]]
|&amp;nbsp;200
|148×73
| style=&quot;text-align:center; background:green;&quot; |
|жашыл
|Авиценнанын күмбөзү
|-
|[[Файл:پانصد_ریال_-_سری_چهارم_جمهوری_(رو).jpg|alt=|114x114px]]
|[[Файл:پانصد_ریال_-_سری_چهارم_جمهوری_(پشت).jpg|alt=|114x114px]]
|&amp;nbsp;500
|154×75
| style=&quot;text-align:center; background:brown;&quot; |
|күрөң
|Канаттуу ат
|-
|[[Файл:یک_هزار_ریال_-_سری_چهارم_جمهوری_(رو).jpg|alt=|113x113px]]
|[[Файл:یک_هزار_ریال_-_سری_چهارم_جمهوری_(پشت).jpg|alt=|113x113px]]
|&amp;nbsp;1,000
|160×77
| style=&quot;text-align:center; background:pink;&quot; |
|кызгылт
|Хафиздин күмбөзү
|-
|[[Файл:پنج_هزار_ریال_-_سری_چهارم_جمهوری_(رو).jpg|alt=|114x114px]]
|[[Файл:پنج_هزار_ریال_-_سری_چهارم_جمهوری_(پشت).jpg|alt=|114x114px]]
|&amp;nbsp;5,000
|166×79
| style=&quot;text-align:center; background:#c08081;&quot; |
|кызгылт көк
|Тегерандагы мунай иштетүүчү завод
|-
|[[Файл:ده_هزار_ریال_-_سری_چهارم_جمهوری_(رو).jpg|alt=|113x113px]]
|[[Файл:ده_هزار_ریال_-_سری_چهارم_جمهوری_(پشت).jpg|alt=|113x113px]]
|&amp;nbsp;10,000
|172×81
| style=&quot;text-align:center; background:green;&quot; |
|жашыл
|Бахарестан сарайы
|}

=== Революция сериясы (1981–2005) ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%&quot;
! colspan=&quot;8&quot; |Революция сериясы (1981–2005)
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номинал
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
|-
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
|-
|[[Файл:صد_ریال_-_سری_ششم_جمهوری_(رو).jpg|alt=|114x114px]]
|[[Файл:صد_ریال_-_سری_ششم_جمهوری_(پشت).jpg|alt=|114x114px]]
|&amp;nbsp;100
|130×67
| style=&quot;text-align:center; background:Purple;&quot; |
|кызгылт көк
|Хасан Модаррес
|Ислам кеңешинин жыйынынын эски имараты
|-
|[[Файл:دویست_ریال_-_سری_ششم_جمهوری_(رو).jpg|alt=|113x113px]]
|[[Файл:دویست_ریال_-_سری_ششم_جمهوری_(پشت).jpg|alt=|113x113px]]
|&amp;nbsp;200
|136×69
| style=&quot;text-align:center; background:gray;&quot; |
|боз
|Йазддын Жаме мечити
|Айыл чарба жумушчулары
|-
|[[Файл:پانصد_ریال_-_سری_ششم_جمهوری_(پشت).jpg|alt=|114x114px]]
|[[Файл:پانصد_ریال_-_سری_ششم_جمهوری_(رو).jpg|alt=|114x114px]]
|&amp;nbsp;500
|142×71
| style=&quot;text-align:center; background:#465945;&quot; |
|бозомтук жашыл
|Жума намазы
|Тегеран университетинин башкы кире бериши
|-
|[[Файл:هزار_ریال_-_سری_ششم_جمهوری_(رو).jpg|alt=|114x114px]]
|[[Файл:1000_IRR_1982_Back.jpg|alt=|114x114px]]
|&amp;nbsp;1,000
|148×73
| style=&quot;text-align:center; background:Brown;&quot; |
|күрөң
|Фейзийе мектеби
|Аскадагы күмбөз
|-
|[[Файл:دو_هزار_ریال_-_سری_ششم_جمهوری_-_کد_۲۵۰_(رو).jpg|alt=|114x114px]]
|[[Файл:دو_هزار_ریال_-_سری_ششم_جمهوری_-_کد_۲۵۰_(پشت).jpg|alt=|114x114px]]
|&amp;nbsp;2,000
|151×74
| style=&quot;text-align:center; background:purple;&quot; |
|кызгылт көк
|Хоррамшахрдын бошотулушу
|[[Кааба]]
|-
|[[Файл:پنج_هزار_ریال_-_سری_پنجم_جمهوری_(رو).jpg|alt=|114x114px]]
|[[Файл:پنج_هزار_ریال_-_سری_پنجم_جمهوری_(پشت).jpg|alt=|114x114px]]
|&amp;nbsp;5,000
|154×75
| style=&quot;text-align:center; background:red;&quot; |
|кызыл
| rowspan=&quot;2&quot; |Революционерлер
|Фатима Масуме күмбөзү
|-
|[[Файл:ده_هزار_ریال_-_سری_پنجم_جمهوری_(رو).jpg|alt=|113x113px]]
|[[Файл:ده_هزار_ریال_-_سری_پنجم_جمهوری_(پشت).jpg|alt=|113x113px]]
|&amp;nbsp;10,000
|160×77
| style=&quot;text-align:center; background:blue;&quot; |
|көк
|Имам Реза күмбөзү
|}

=== Рухолла Хомейни сериясы(1992–2019) ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%&quot;
! colspan=&quot;8&quot; |Рухолла Хомейни сериясы(1992–2019)
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номинал
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
|-
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
|-
|&lt;ref name=&quot;banknote&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRN/IRN0143ao.jpg|title=Image: IRN0143ao.jpg, (600 × 295 px)|publisher=banknote.ws|access-date=2015-09-06}}&lt;/ref&gt;
|&lt;ref name=&quot;banknote2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRN/IRN0143ar.jpg|title=Image: IRN0143ar.jpg, (600 × 292 px)|publisher=banknote.ws|access-date=2015-09-06}}&lt;/ref&gt;
|&amp;nbsp;1,000
|148 × 73
| style=&quot;text-align:center; background:Brown;&quot; |
|күрөң
| rowspan=&quot;12&quot; |[[Рухолла Хомейни]]
|Аскадагы күмбөз
|-
|&lt;ref name=&quot;banknote3&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRN/IRN0144o.jpg|title=Image: IRN0144o.jpg, (600 × 289 px)|publisher=banknote.ws|access-date=2015-09-06}}&lt;/ref&gt;
|&lt;ref name=&quot;banknote4&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRN/IRN0144r.jpg|title=Image: IRN0144r.jpg, (600 × 288 px)|publisher=banknote.ws|access-date=2015-09-06}}&lt;/ref&gt;
|&amp;nbsp;2,000
|151 × 74
| style=&quot;text-align:center; background:#f77fbe;&quot; |
|кызгылт
|[[Кааба]]
|-
|&lt;ref name=&quot;banknote5&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRN/IRN0145ao.jpg|title=Image: IRN0145ao.jpg, (600 × 288 px)|publisher=banknote.ws|access-date=2015-09-06}}&lt;/ref&gt;
|&lt;ref name=&quot;banknote6&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRN/IRN0145ar.jpg|title=Image: IRN0145ar.jpg, (600 × 290 px)|publisher=banknote.ws|access-date=2015-09-06}}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;3&quot; |&amp;nbsp;5,000
| rowspan=&quot;3&quot; |154 × 75
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center; background:#c08081;&quot; |
| rowspan=&quot;3&quot; |күрөң
|Гүлдөр жана канаттуулар
|-
| colspan=&quot;2&quot; |&lt;ref name=&quot;banknote7&quot;&gt;{{cite web|url=http://banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRN/IRN0150.htm|title=P-150|access-date=2015-09-03}}&lt;/ref&gt;
|Омид спутниги, Сафир 2 ракетасы, Ирандын белгиленген глобус
|-
| colspan=&quot;2&quot; |&lt;ref name=&quot;banknoten.de&quot;&gt;{{Cite web|title=banknoten.de - Iran 5.000 Rials (152_UNC) - BANKNOTEN|url=http://www.banknoten.de/product_info.php?info=p56202_iran---5-000--rials---152a-unc-.html|website=www.banknoten.de|access-date=2015-09-07}}&lt;/ref&gt;
|Заболдон (Чыгыш Иран) алынган чопо идиштер
|-
|&lt;ref name=&quot;banknote9&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRN/IRN0146bo.jpg|title=Image: IRN0146bo.jpg, (600 × 287 px)|publisher=banknote.ws|access-date=2015-09-06}}&lt;/ref&gt;[[Файл:Iran_10000_rials_(01).jpg|frameless|152x152px]]
|&lt;ref name=&quot;banknote10&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRN/IRN0146ar.jpg|title=Image: IRN0146ar.jpg, (600 × 284 px)|publisher=banknote.ws|access-date=2015-09-06}}&lt;/ref&gt;[[Файл:10000_Rials_banknote_of_the_Islamic_Republic_of_Iran.jpg|frameless|152x152px]]
|&amp;nbsp;10,000
|160 × 77
| style=&quot;text-align:center; background:#00a693;&quot; |
|жашыл
|Дамаванд тоосу
|-
|&lt;ref name=&quot;banknote11&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRN/IRN0147ao.jpg|title=Image: IRN0147ao.jpg, (600 × 285 px)|publisher=banknote.ws|access-date=2015-09-06}}&lt;/ref&gt;
|&lt;ref name=&quot;banknote12&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRN/IRN0147ar.jpg|title=Image: IRN0147ar.jpg, (600 × 281 px)|publisher=banknote.ws|access-date=2015-09-06}}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;3&quot; |&amp;nbsp;20,000
| rowspan=&quot;3&quot; |163 × 78
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center; background:#a1caf1;&quot; |
| rowspan=&quot;3&quot; |көгүлтүр
|Накш-е Жахан аянты
|-
| colspan=&quot;2&quot; |&lt;ref name=&quot;banknote13&quot;&gt;{{cite web|url=http://banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRN/IRNW2009-020000.htm|title=P-NEW|access-date=2015-09-03|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150514090716/http://banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRN/IRNW2009-020000.htm|archive-date=2015-05-14|accessdate=2026-06-17|archivedate=2015-05-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150514090716/http://banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRN/IRNW2009-020000.htm}}&lt;/ref&gt;
|Жами аль-Акса
|-
| colspan=&quot;2&quot; |&lt;ref name=&quot;banknote13x&quot;&gt;{{cite web|url=http://banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRN/IRNW2014-020000.htm|title=P-NEW|access-date=2015-09-03|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151221131915/http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRN/IRNW2014-020000.htm|archive-date=2015-12-21|accessdate=2026-06-17|archivedate=2015-12-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151221131915/http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRN/IRNW2014-020000.htm}}&lt;/ref&gt;
|Агазаде сарайы
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;ref name=&quot;banknote.ws&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRN/IRN0149ao.jpg|title=Image: IRN0149ao.jpg, (600 × 282 px)|publisher=banknote.ws|access-date=2015-09-06}}&lt;/ref&gt;
|&lt;ref name=&quot;banknote14&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRN/IRN0149ar.jpg|title=Image: IRN0149ar.jpg, (600 × 281 px)|publisher=banknote.ws|access-date=2015-09-06}}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |&amp;nbsp;50,000
| rowspan=&quot;3&quot; |166 × 79
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#c72;&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; |саргыч
|Атом символу түшүрүлгөн Ирандын картасы, Мухаммед пайгамбардын перс тилиндеги цитатасы (&quot;Эгер илим бул топ жылдызда болсо, Персиядан келген адамдар ага жетет&quot;) жана англис тилиндеги &quot;Персия булуңу&quot;
|-
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRN/IRN0155-2r.jpg|title=IRN0155-2r.jpg}}&lt;/ref&gt;
|Тегеран университетинин негизги кире бериши
|-
|&lt;ref name=&quot;banknote15&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRN/IRN0151o.jpg|title=Image: IRN0151o.jpg, (600 × 281 px)|publisher=banknote.ws|access-date=2015-09-06}}&lt;/ref&gt;
|&lt;ref name=&quot;banknote16&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRN/IRN0151r.jpg|title=Image: IRN0151r.jpg, (600 × 280 px)|publisher=banknote.ws|access-date=2015-09-06}}&lt;/ref&gt;
|&amp;nbsp;100,000
| style=&quot;text-align:center; background:Olive;&quot; |
|жашыл
|Шираздагы Саадинин күмбөзү
|}

=== Муундар аралык сериясы (2019–2023) ===
10 000 риал бир туманга теңеле турган алдыдагы деноминацияга даярдык көрүү максатында, бул сериядагы банкноттордо акчанын номиналы риал менен катар туман түрүндө да көрсөтүлгөн (риалдын акыркы төрт нөлү көмүскөлөнүп, бозомтук кылып берилген). Кагаз акчанын тартыштыгынан улам, кыйла жогорку номиналдар расмий мыйзамдуу банкнот катары эмес, чектер (чектик банкноттор) түрүндө чыгарылган.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номинал
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; |Түсү
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөттөөмөсү
|-
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
|-
|
|
|&amp;nbsp;10,000
(1 туман)
| rowspan=&quot;4&quot; |156 × 71
| style=&quot;text-align:center; background:Grey;&quot; |
|боз
| rowspan=&quot;4&quot; |[[Рухолла Хомейни]]
|Авиценнанын күмбөзү
|-
|
|
|&amp;nbsp;20,000
(2 туман)
| style=&quot;text-align:center; background:Blue;&quot; |
|көк
|Табриздеги Макбаратошора
|-
|
|
|&amp;nbsp;50,000
(5 туман)
| style=&quot;text-align:center; background:Purple;&quot; |
|кызгылт көк
|Хафиздин күмбөзү
|-
|
|
|&amp;nbsp;100,000
(10 туман)
| style=&quot;text-align:center; background:Green;&quot; |
|жашыл
|Шираздагы Саадинин күмбөзү
|}

== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.cbi.ir/ Ирандын Борбордук банкынын расмий сайты]
{{Азия валюталары}}</text>
      <sha1>jfrzqw36ifs5zjjeeuejulci7lmcawa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иордан динары</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150855</id>
    <revision>
      <id>648675</id>
      <parentid>648435</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T11:09:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43442" sha1="77su0z8dy7pd1w1je27o9hj0uer99zj" xml:space="preserve">{{Валюта
 |Аталышы                   = Иордания динары
 |Расмий аталышы            = دينار أردني
 |Тил коду                  = ar
 |ВЖК-ky                   = Иордания динары
 |ISO-en                   = Jordanian Dinar
 |ISO-fr                   = Dinar jordanien
 |Сүрөт                    = Jordanian paper currency 4th series.jpg
 |Сүрөт2                   = 
 |Жалпы сүрөт аталышы      = 
 |Сүрөт аталышы            = IV сериядагы банкноттор
 |Сүрөт аталышы2           = 
 |Эни                      = 
 |Сүрөт эни                = 
 |Сүрөт эни2               = 
 |ISO                      = JOD
 |ISO сандык               = 400
 |ISO2                     = 
 |ISO сандык2              = 
 |ISO3                     = 
 |ISO сандык3              = 
 |Эмитент                  = {{Өлкө желеги|Иордания}}
 |Расмий колдонуучулар     = 
 |Бейрасмий колдонуучулар  = [[Палестина|Палестина Мамлекети]] (Иордан дарыясынын батыш жээги)
 |Турат1                   = пиастр (кирш)
 |Шайкештик1               = 100
 |Турат2                   = филс
 |Шайкештик2               = 1000
 |Турат3                   = 
 |Шайкештик3               = 
 |Турат4                   = 
 |Шайкештик7               = 
 |Эселик1                  = 
 |Шайкештик4               = 
 |Эселик2                  = 
 |Шайкештик5               = 
 |Эселик3                  = 
 |Шайкештик6               = 
 |Параллелдүү1             = 
 |Параллелдүү2             = 
 |Параллелдүү3             = 
 |Символ                   = د.أ
 |Аббревиатура             = JOD
 |Белгиленүү               = JD
 |Монеталар                = 1, 5, 10 филс; 1/4, 1/2, 1, 2 1/2, 5, 10 пиастр; 1/4, 1/2, 1 динар
 |Банкноттор               = 1, 5, 10, 20, 50 динар
 |Киргизилди               = 01.07.1950
 |Киргизилди-соңу          = 
 |Алмаштырды               = Палестина фунту
 |Хроника                  = 
 |Борбордук банк           = Иордания Борбордук банкы
 |Борбордук банк_сайт      = www.cbj.gov.jo
 |Басып чыгарат            = 
 |Басып чыгарат_сайт       = 
 |Акча сарайы              = 
 |Акча сарайы_сайт         = 
 |Акча сарайы2             = 
 |Акча сарайы_сайт2        = 
 |Курс1                    = 
 |Валюта1                  = 
|Курс2                    = 
 |Валюта2                  = 
|Курс3                    = 
 |Валюта3                  = 
|Курс4                    = 
 |Валюта4                  = 
|Курс5                    = 
 |Валюта5                  = 
|Курс6                    = 
 |Валюта6                  = 
|Дата                     = 
 |Уики-казына               = Money of Jordan
|Инфляция                 = 1.77%&lt;ref&gt;[https://dosweb.dos.gov.jo/cpi_012026/ Department of Statistics. Consumer Prices (Inflation) 1.77% for 2025]&lt;/ref&gt;
|Жыл                      = 2025
 |ШилтемеТобу              = a
}}

'''Иордания динары''' ({{lang-ar|دينار أردني}}) — [[Иордания|Иорданиянын]] расмий акча бирдиги. ISO 4217 стандарты боюнча тамга коду — JOD, сандык коду — 400&lt;ref&gt;[https://stat.gov.kg/media/files/513587e9-e759-4920-963a-12e0ea39326e.pdf Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети. Мамлекеттер аралык валюталар классификатору.]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Расмий белгиси — د.أ же JD. Бир иордания динары 100 пиастрдан же 1000 филстен турат.

Иорданиянын Борбордук банкы 1965-жылы ишин баштап жана Иорданиянын Валюта Кеңешинин укуктактарын, милдеттерин өзүнө алып бул кеңешти толугу менен алмаштырган. Азыркы учурда Иорданиянын Борбордук банкы Иорданиянын расмий валютасынын жалгыз эмитенти болуп саналат.

== Тарыхы ==
XIX кылымдын аягына чейин азыркы Иордания аймагы Осмон империясы курамында болгон. Бул мезгилде негизинен осмон акчалары колдонулган. 

1927-жылы Палестинанын британиялык администрациясы Палестина валюта кеңешин түзгөн, ал Палестина фунтун чыгарган жана бул валюта Мандаттык Палестина жана Трансиордания эмирлигинин аймактарында расмий валюта болгон. 

Иордания 1946-жылы 25-майда көз карандысыз падышачылыкка айланганы карабастан  Палестина фунтун колдонууну уланта берген. 

1949-жылы кабыл алынган №35 убактылуу мыйзамга ылайык Иордания валюта кеңеши падышачылыктын аймагындагы иордан динары деп аталган иорданиялык валютаны чыгарууга укуктуу жалгыз орган катары түзүлгөн. Бул кеңеш Лондондо жайгашкан, курамы президенттен жана төрт мүчөдөн турган, 1949-жылы иордания динарлары чыгара баштаган жана палестина фунту менен бирге тең укуктуу расмий валюта болуп саналган. Иордан динарынын курсу палестина фунттуна карата 1=1 деп бекитилген. 

1959-жылы Иорданиянын борбордук банкы түзүлүп, динарды чыгаруу жана акча-кредит саясатын башкаруу укугу ушул мекемеге өткөн. Бул кадам өлкөнүн финансы системасын бекемдеп, валютанын туруктуулугун камсыз кылган.

Иордан динары Жакынкы Чыгыштагы эң туруктуу валюталардын бири болуп эсептелет.

1995-жылдан бери динар АКШ долларына туруктуу курс менен байланган. Бул саясат инфляцияны көзөмөлдөөгө жана эл аралык сооданы жеңилдетүүгө жардам берген.

Иордан динары дүйнөдөгү номиналдык курсу боюнча эң кымбат валюталардын катарына кирет.

== Монеталар ==
Жүгүртүүдө номиналы 1 кирш (пиастр), 5 жана 10 пиастр, ошондой эле 1/4 жана 1/2 динар болгон монеталар бар, аларга падыша Абдалла II сүрөтү түшүрүлгөн. Мындан тышкары, номиналы 1/2 кирш (пиастр) жана 2,5 пиастр болгон монеталар азыркы учурда чыгарылбайт, бирок мурдагы падыша Хусейн I сүрөтү түшүрүлгөн монеталар мыйзамдуу төлөм каражаты макамына ээ.

Расмий түрдө кирш 10 филске бөлүнөт, бирок инфляциянын кесепетинен филстерди көп убакттардан бери жүгүртүүдөн кезиктирүүгө мүмкүн эмес. 1950-жылдагы 1 филс  номиналындагы монеталарга англис тилинде жаңылыштык менен «1 fil» деп жазылган.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:auto; font-size:90%; border-width:1px;&quot;
! colspan=&quot;12&quot; |Биринчи серия (2000)
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номинал
! rowspan=&quot;2&quot; |Диаметр
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Салмагы
(г)
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; |Материал
! rowspan=&quot;2&quot; |Кыры
(гурт)
! rowspan=&quot;2&quot; |Алдыңкы бети
! rowspan=&quot;2&quot; |Арткы бети
! rowspan=&quot;2&quot; |Чыгарылган жылдары
! rowspan=&quot;2&quot; |Кошумча маалымат
|-
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
|-
|[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Jordanian_One_Piaster_Coin_Obverse.jpg]
|[https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_reverse_View_of_the_1_Qirsh_JOD.jpg]
|1 кирш
| align=&quot;center&quot; |25.00
| align=&quot;center&quot; |5.50
| style=&quot;background-color:#e0954f;&quot; |
|Жез менен капталган болот
|жылмакай
| rowspan=&quot;6&quot; |Абдулла II
| rowspan=&quot;6&quot; |Иорданиянын Хашимит падышалыгы, номинал (англис жана араб сандарында); чыгарылган жылдары (ислам жана григориан календары боюнча)
| rowspan=&quot;3&quot; |2000
|
|-
|[https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Reverse_View_of_the_5_Piaster_JOD.jpg]
|[https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Obverse_View_of_the_5_Qirsh_JOD.jpg]
|5 пиастр
(кирш)
| align=&quot;center&quot; |26.00
| align=&quot;center&quot; |5.00
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#dcdcdc;&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; |Никель менен капталган болот
| rowspan=&quot;2&quot; |кесикче
|50 филс
''Shilin''
|-
|[https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Obverse_View_of_the_10_Qirsh_JOD.jpg]
|[https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Reverse_View_of_the_10_Piaster_JOD_Coin.jpg]
|10 пиастр
(кирш)
| align=&quot;center&quot; |28.00
| align=&quot;center&quot; |8.00
|100 филс
''Bareezah''
|-
|[https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Obverse_View_of_the_25_Qirsh_0.25_JOD.jpg]
|[https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Obverse_View_of_the_25_Qirsh_JOD.jpg]
|1⁄4 динар
| align=&quot;center&quot; |26.50
{{small|(Жети бурчтуу)}}
| align=&quot;center&quot; |7.40
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#ffe550;&quot; |
|Жез
| rowspan=&quot;3&quot; |жылмакай
|2004
|''Rub'a''
25 пиастр
250 филс
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Reverse_View_of_the_50_Qirsh_JOD.jpg]
| rowspan=&quot;2&quot; |[https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Obverse_View_of_the_50_Qirsh_JOD.jpg]
| rowspan=&quot;2&quot; |1⁄2 динар
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; |29.00
{{small|(Жети бурчтуу)}}
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; |9.60
|Сырткы: алюминий жана коло
| rowspan=&quot;2&quot; |2000
| rowspan=&quot;2&quot; |''Nusf''
50 пиастр
500 филс
|-
| style=&quot;background-color:#dcdcdc;&quot; |
|Ортосу: Купроникель
|-
|}

== Банкноттор ==
Иорданиянын Борбордук банкы 1964-жылы түзүлгөндөн бери иорданиялык банкнотторду чыгаруу боюнча жалгыз орган болуп саналат. Ал 1965-жылдын 4-августунда иорданиялык банкноттордун биринчи сериясын жүгүртүүгө чыгарган&lt;ref name=&quot;:26&quot;&gt;{{Cite web |title=Banknotes - the Central Bank of Jordan |url=https://www.cbj.gov.jo/Pages/viewpage.aspx?pageID=219 |access-date=2023-08-08 |website=www.cbj.gov.jo }}{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

=== Иордания борбордук банкынын банкноттору ===

====Биринчи серия====
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-left: 0; font-size:90%; border-width:1px;&quot;
|-
! colspan=10 | Биринчи серия (1949–1952)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2007-10-26 |title=CBJ - |url=http://www.cbj.gov.jo/arabic/pages.php?local_type=26&amp;category=7&amp;subcategory=8 |access-date=2023-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071026202957/http://www.cbj.gov.jo/arabic/pages.php?local_type=26&amp;category=7&amp;subcategory=8 |archive-date=2007-10-26 }}&lt;/ref&gt;
|-
! colspan=2 | Сүрөт
! rowspan=2 | Номинал
! rowspan=2 | Өлчөмү&lt;br/&gt;(мм)
! rowspan=2 colspan=2 | Негизги түсү
! colspan=2 | Сүрөттөөмөсү
! rowspan=2 | Басылган жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:FIVE HUNDRED FILS JD 1949-obverse.jpg|75px]]
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:FIVE HUNDRED FILS JD 1949-back.jpg|75px]]
| 500 филс
| align=center | 128 x 76&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2006-10-23 |title=CBJ - |url=http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=39&amp;local_details=1 |access-date=2023-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061023102023/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=39&amp;local_details=1 |archive-date=2006-10-23 |accessdate=2026-03-31 |archivedate=2006-10-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061023102023/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=39&amp;local_details=1 }}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;background:#860D86;&quot;|
| Кызгылт көк
| Вади Аль Араб сугат долбоору&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
| Малдарын кайтарып жүргөн койчу&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
| rowspan=&quot;5&quot; |1949 (Григориан календары)
1368 (Ислам календары)
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:ONE JD 1949-obverse.jpg|85px]]
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:ONE JD 1949-back.jpg|85px]]
| 1 динар
| align=center | 160 x 86&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |date=2007-10-23 |title=CBJ - |url=http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=38&amp;local_details=1 |access-date=2023-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071023091607/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=38&amp;local_details=1 |archive-date=2007-10-23 }}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;background:#0D860D;&quot;|
| Жашыл
| rowspan=&quot;4&quot; | Абдуллах ибн Хусейн
| Oval Plaza, Жераш&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:FIVE JD 1949-obverse.jpg|90px]]
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:FIVE JD 1949-back.jpg|90px]]
| 5 динар
| align=center | 169 x 88&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |date=2006-10-23 |title=CBJ - |url=http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=37&amp;local_details=1 |access-date=2023-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061023102019/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=37&amp;local_details=1 |archive-date=2006-10-23 }}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;background:#B30000;&quot;|
| Кызыл
| rowspan=&quot;2&quot; | Эль-Хазне&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:TEN JD 1949-obverse.jpg|102px]]
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:TEN JD 1949-back.jpg|102px]]
| 10 динар
| align=center | 185 x 97&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2007-10-23 |title=CBJ - |url=http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=36&amp;local_details=1 |access-date=2023-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071023091540/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=36&amp;local_details=1 |archive-date=2007-10-23 |accessdate=2026-03-31 |archivedate=2007-10-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071023091540/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=36&amp;local_details=1 }}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;background:#015494;&quot;|
| Көк
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:50 DINAR JD 1949 OBVERSE.png|105px]]
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:50 DINAR JD 1949 REVERSE.png|105px]]
| 50 динар
| align=center | 190 x 100&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |date=2007-10-23 |title=CBJ - |url=http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=35&amp;local_details=1 |access-date=2023-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071023091010/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=35&amp;local_details=1 |archive-date=2007-10-23 |accessdate=2026-03-31 |archivedate=2007-10-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071023091010/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=35&amp;local_details=1 }}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;background:#A0522D;&quot;|
| Күрөң
| Акаба&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;
|}

====Экинчи серия====
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-left: 0; font-size:90%; border-width:1px;&quot;
|-
! colspan=10 | Экинчи серия (1952–1965)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2007-10-23 |title=CBJ - |url=http://www.cbj.gov.jo/arabic/pages.php?local_type=26&amp;category=7&amp;subcategory=9 |access-date=2023-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071023091628/http://www.cbj.gov.jo/arabic/pages.php?local_type=26&amp;category=7&amp;subcategory=9 |archive-date=2007-10-23 |accessdate=2026-03-31 |archivedate=2007-10-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071023091628/http://www.cbj.gov.jo/arabic/pages.php?local_type=26&amp;category=7&amp;subcategory=9 }}&lt;/ref&gt;
|-
! colspan=2 | Сүрөт
! rowspan=2 | Номинал
! rowspan=2 | Өлчөмү&lt;br/&gt;(мм)
! rowspan=2 colspan=2 | Негизги түсү
! colspan=2 | Сүрөттөөмөсү
! rowspan=2 | Басылган жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:FIVE HUNDRED FILS JD 1952-obverse.jpg|75px]]
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:FIVE HUNDRED FILS JD 1952-back.jpg|75px]]
| 500 филс
| align=center | 128 x 76&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |date=2007-10-23 |title=CBJ - |url=http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=43&amp;local_details=1 |access-date=2023-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071023091841/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=43&amp;local_details=1 |archive-date=2007-10-23 }}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;background:#860D86;&quot;|
| Кызгылт көк
| Вади Аль Араб сугат долбоору&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
| Малдарын кайтарып жүргөн койчу&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
| rowspan=&quot;4&quot; |1952 (Григориан календары)
1371 (Ислам календары)
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:ONE JD 1952-obverse.jpg|85px]]
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:ONE JD 1952-back.jpg|85px]]
| 1 динар
| align=center | 160 x 86&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web |date=2007-10-23 |title=CBJ - |url=http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=42&amp;local_details=1 |access-date=2023-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071023091700/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=42&amp;local_details=1 |archive-date=2007-10-23 }}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;background:#0D860D;&quot;|
| Жашыл
| rowspan=&quot;3&quot; | Хусейн ибн Талал
| Oval Plaza, Жераш&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:FIVE JD 1952-obverse.jpg|90px]]
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:FIVE JD 1952-back.jpg|90px]]
| 5 динар
| align=center | 169 x 88&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2007-10-23 |title=CBJ - |url=http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=41&amp;local_details=1 |access-date=2023-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071023091754/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=41&amp;local_details=1 |archive-date=2007-10-23 |accessdate=2026-03-31 |archivedate=2007-10-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071023091754/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=41&amp;local_details=1 }}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;background:#B30000;&quot;|
| Кызыл
| rowspan=&quot;2&quot; | Эль-Хазне
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:TEN JD 1952-obverse.jpg|102px]]
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:TEN JD 1952-back.jpg|102px]]
| 10 динар
| align=center | 185 x 97&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2007-10-23 |title=CBJ - |url=http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=40&amp;local_details=1 |access-date=2023-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071023091912/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=40&amp;local_details=1 |archive-date=2007-10-23 |accessdate=2026-03-31 |archivedate=2007-10-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071023091912/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=40&amp;local_details=1 }}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;background:#015494;&quot;|
| Көк
|}

=== Иорданиянын Валюта Кеңешинин банкноттору ===

==== Биринчи серия ====
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-left: 0; font-size:90%; border-width:1px;&quot;
|-
! colspan=&quot;9&quot; | Биринчи серия (1965–1975)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2007-10-30 |title=CBJ - |url=http://www.cbj.gov.jo/arabic/pages.php?local_type=26&amp;category=7&amp;subcategory=10 |access-date=2023-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071030025150/http://www.cbj.gov.jo/arabic/pages.php?local_type=26&amp;category=7&amp;subcategory=10 |archive-date=2007-10-30 }}&lt;/ref&gt;
|-
! colspan=2 | Сүрөт
! rowspan=2 | Номинал
! rowspan=2 | Өлчөмү&lt;br/&gt;(мм)
! rowspan=2 colspan=2 | Негизги түсү
! colspan=2 | Сүрөттөөмөсү
! rowspan=2 | Басылган жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:Half JD 1959-obverse.jpg|80px]]
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:Half JD 1959-back.jpg|80px]]
| 1⁄2 динар
| align=center | 140 x 70&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web |date=2007-10-30 |title=CBJ - |url=http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=46&amp;local_details=1 |access-date=2023-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071030025407/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=46&amp;local_details=1 |archive-date=2007-10-30 }}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;background:#A0522D;&quot;|
| Күрөң
| rowspan=&quot;4&quot; |Хусейн ибн Талал
| Oval Forum, Жераш&lt;ref name=&quot;:7&quot;/&gt;
| rowspan=4 | 4-август 1965&lt;ref name=&quot;:7&quot;/&gt;
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:ONE JD 1959-obverse.jpg|85px]]
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:ONE JD 1959-back.jpg|85px]]
| 1 динар
| align=center | 150 x 75&lt;ref name=&quot;:7&quot;/&gt;
| style=&quot;background:#0D860D;&quot;|
| Жашыл
| Аска Куполу&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:FIVE JD 1959-obverse.jpg|95px]]
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:FIVE JD 1959-back.jpg|95px]]
| 5 динар
| align=center | 164 x 82&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web |date=2007-10-30 |title=CBJ - |url=http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=45&amp;local_details=1 |access-date=2023-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071030025211/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=45&amp;local_details=1 |archive-date=2007-10-30 |accessdate=2026-03-31 |archivedate=2007-10-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071030025211/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=45&amp;local_details=1 }}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;background:#B30000;&quot;|
| Кызыл
| Эль-Хазне&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:TEN JD 1959-obverse.jpg|100px]]
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:TEN JD 1959-back.jpg|100px]]
| 10 динар
| align=center | 175 x 88&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web |date=2007-10-30 |title=CBJ - |url=http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=44&amp;local_details=1 |access-date=2023-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071030025428/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=44&amp;local_details=1 |archive-date=2007-10-30 |accessdate=2026-03-31 |archivedate=2007-10-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071030025428/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=44&amp;local_details=1 }}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;background:#015494;&quot;|
| Көк
| Эль-Махтас&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;
|}

==== Экинчи серия ====
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-left: 0; font-size:90%; border-width:1px;&quot;
|-
! colspan=10 | Экинчи серия (1975–1992)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2007-10-23 |title=CBJ - |url=http://www.cbj.gov.jo/arabic/pages.php?local_type=26&amp;category=7&amp;subcategory=11 |access-date=2023-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071023091027/http://www.cbj.gov.jo/arabic/pages.php?local_type=26&amp;category=7&amp;subcategory=11 |archive-date=2007-10-23 |accessdate=2026-03-31 |archivedate=2007-10-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071023091027/http://www.cbj.gov.jo/arabic/pages.php?local_type=26&amp;category=7&amp;subcategory=11 }}&lt;/ref&gt;
|-
! rowspan=2 | Сүрөт
! rowspan=2 | Номинал
! rowspan=2 | Өлчөмү&lt;br/&gt;(мм)
! rowspan=2 colspan=2 | Негизги түсү
! colspan=2 | Сүрөттөөмөсү
! rowspan=2 | Басылган жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:HALF JD DINAR 1975.jpg|80px]]
|1⁄2 динар
| align=center | 136×67.5&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web |date=2007-10-23 |title=CBJ - |url=http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=53&amp;local_details=1 |access-date=2023-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071023091133/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=53&amp;local_details=1 |archive-date=2007-10-23 |accessdate=2026-03-31 |archivedate=2007-10-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071023091133/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=53&amp;local_details=1 }}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;background:#A0522D;&quot;|
| Күрөң
| rowspan=6 | Хусейн ибн Талал
| Oval Forum, Жераш&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;
| 16-ноябрь 1975&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:ONE JD DINAR 1975.jpg|80px]]
| 1 динар
| align=center | 144×71.5&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web |date=2007-10-23 |title=CBJ - |url=http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=52&amp;local_details=1 |access-date=2023-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071023091429/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=52&amp;local_details=1 |archive-date=2007-10-23 |accessdate=2026-03-31 |archivedate=2007-10-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071023091429/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=52&amp;local_details=1 }}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;background:#0D860D;&quot;|
| Жашыл
| Аска Куполу&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;
| 16-ноябрь 1975&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:FIVE JD DINAR 1975.jpg|80px]]
| 5 динар
| align=center | 152×76&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web |date=2007-10-23 |title=CBJ - |url=http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=51&amp;local_details=1 |access-date=2023-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071023091048/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=51&amp;local_details=1 |archive-date=2007-10-23 }}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;background:#B30000;&quot;|
| Кызыл
| Петра&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt;
| 16-ноябрь 1975&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt;
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:TEN JD DINAR 1975.jpg|80px]]
| 10 динар
| align=center | 160×80&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{Cite web |date=2007-10-23 |title=CBJ - |url=http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=50&amp;local_details=1 |access-date=2023-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071023091101/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=50&amp;local_details=1 |archive-date=2007-10-23 |accessdate=2026-03-31 |archivedate=2007-10-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071023091101/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=50&amp;local_details=1 }}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;background:#015494;&quot;|
| Көк
| Маданият сарайы, Аль-Хуссейн жаштар спорт шаары, Рим амфитеатры, Амман&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt;
| 16-ноябрь 1975&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt;
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:TWENTY JD DINAR BROWN 1975.jpg|80px]]
| rowspan=2 | 20 динар
| align=center rowspan=2 | 168×84
| style=&quot;background:#808000;&quot;|
| Кочкул жашыл&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{{Cite web |date=2007-10-23 |title=CBJ - |url=http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=49&amp;local_details=1 |access-date=2023-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071023091312/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=49&amp;local_details=1 |archive-date=2007-10-23 }}&lt;/ref&gt;
| rowspan=2 | Аль-Хусейн жылуулук электр станциясы, Зарка, Зайтун багы&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cbj.gov.jo/DetailsPage/CBJAR/BanknotesVersions.aspx |access-date=2023-08-08 |website=www.cbj.gov.jo |title=الصفحة الرئيسية - البنك المركزي الاردني }}{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
| 3-июнь 1978&lt;ref name=&quot;:26&quot; /&gt;
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:TWENTY JD DINAR BLUE 1975.jpg|80px]]
| style=&quot;background:#008080;&quot;|
| Көк Жашыл
| 25-август 1990&lt;ref name=&quot;:14&quot; /&gt;
|}

==== Үчүнчү серия ====
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-left: 0; font-size:90%; border-width:1px;&quot;
|-
! colspan=10 | Үчүнчү серия (1992–2002)&lt;ref name=&quot;:20&quot; /&gt;
|-
! rowspan=2 | Сүрөт
! rowspan=2 | Номинал
! rowspan=2 | Өлчөмү&lt;br/&gt;(мм)
! rowspan=2 colspan=2 | Негизги түсү
! colspan=2 | Сүрөттөөмөсү
! rowspan=2 | Басылган жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:HALF JD 1992.jpg|100px]]
| 1⁄2 динар
| align=center | 131×62&lt;ref name=&quot;:21&quot;&gt;{{Cite web |date=2007-10-26 |title=CBJ - |url=http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=58&amp;local_details=1 |access-date=2023-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071026203648/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=58&amp;local_details=1 |archive-date=2007-10-26 |accessdate=2026-03-31 |archivedate=2007-10-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071026203648/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=58&amp;local_details=1 }}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;background:#A0522D;&quot;|
| Күрөң
| rowspan=&quot;5&quot; | Хусейн ибн Талал
| Кусайр-Амра&lt;ref name=&quot;:21&quot; /&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; | 1-август 1992&lt;ref name=&quot;:21&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{{Cite web |date=2007-10-26 |title=CBJ - |url=http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=57&amp;local_details=1 |access-date=2023-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071026203426/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=57&amp;local_details=1 |archive-date=2007-10-26 |accessdate=2026-03-31 |archivedate=2007-10-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071026203426/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=57&amp;local_details=1 }}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:ONE JD 1992.jpg|100px]]
| 1 динар
| align=center | 137×66&lt;ref name=&quot;:22&quot; /&gt;
| style=&quot;background:#0D860D;&quot;|
| Жашыл
| [https://universes.art/en/art-destinations/jordan/jerash/cardo-decumanus Кардо], Жераш&lt;ref name=&quot;:22&quot; /&gt;
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:FIVE JD 1992.jpg|100px]]
| 5 динар
| align=center | 143×70&lt;ref name=&quot;:23&quot;&gt;{{Cite web |date=2007-10-26 |title=CBJ - |url=http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=56&amp;local_details=1 |access-date=2023-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071026203620/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=56&amp;local_details=1 |archive-date=2007-10-26 }}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;background:#B30000;&quot;|
| Кызыл
|Эль-Хазне&lt;ref name=&quot;:23&quot; /&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; | 1-октябрь 1992&lt;ref name=&quot;:23&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:24&quot;&gt;{{Cite web |date=2007-10-26 |title=CBJ - |url=http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=55&amp;local_details=1 |access-date=2023-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071026203352/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=55&amp;local_details=1 |archive-date=2007-10-26 }}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:TEN JD 1992.jpg|100px]]
| 10 динар
| align=center | 149×74&lt;ref name=&quot;:24&quot; /&gt;
| style=&quot;background:#015494;&quot;|
| Көк
| Ажлун чепили&lt;ref name=&quot;:24&quot; /&gt;
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:TWENTY JD 1992.jpg|100px]]
| 20 динар
| align=center | 155×78&lt;ref name=&quot;:25&quot;&gt;{{Cite web |date=2007-10-30 |title=CBJ - |url=http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=54&amp;local_details=1 |access-date=2023-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071030025134/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=54&amp;local_details=1 |archive-date=2007-10-30 |accessdate=2026-03-31 |archivedate=2007-10-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071030025134/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=54&amp;local_details=1 }}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;background:#808000;&quot;|
| Кочкул жашыл
| Аска Куполу&lt;ref name=&quot;:25&quot; /&gt;
| 1-август 1992&lt;ref name=&quot;:25&quot; /&gt;
|-
|
| 50 динар
| align=center | 149×74&lt;ref&gt;https://www.cbj.gov.jo/EN/ListDetails/Issuance_of_Banknotes/2338/22&lt;/ref&gt;
| style=&quot;background:#bda993;&quot;|
| Күрөң жана кызгылт көк
| Абдулла II
| Рагадан сарайы
| 27-январь 2000&lt;ref&gt;https://www.cbj.gov.jo/EN/Pages/Introductions&lt;/ref&gt;
|}

==== Төртүнчү серия ====
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-left: 0; font-size:90%; border-width:1px;&quot;
|-
! colspan=10 | Төртүнчү серия (2002–2022)&lt;ref name=&quot;:20&quot;&gt;{{cite web |title=Central Bank of Jordan - Museum |url=http://www.cbj.gov.jo/pages.php?local_type=26&amp;category=7&amp;subcategory=29 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050311101828/http://www.cbj.gov.jo/pages.php?local_type=26&amp;category=7&amp;subcategory=29 |archive-date=2005-03-11 |access-date=2005-09-11}}&lt;/ref&gt;
|-
! colspan=2 | Сүрөт
! rowspan=2 | Номинал
! rowspan=2 | Өлчөмү&lt;br/&gt;(мм)
! rowspan=2 colspan=2 | Негизги түсү
! colspan=2 | Сүрөттөөмөсү
! rowspan=2 | Биринчи жолу басылган
! rowspan=2 | Басылган жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;|[https://en.wikipedia.org/wiki/File:1_JOD_Obverse1.jpg]
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;|[https://en.wikipedia.org/wiki/File:1_JOD_Reverse1.jpg]
| 1 динар
| align=center | 133×74&lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;{{Cite web |date=2007-10-23 |title=CBJ - |url=http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=64&amp;local_details=1 |access-date=2023-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071023092137/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=64&amp;local_details=1 |archive-date=2007-10-23 }}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;background:#0D860D;&quot;|
| Жашыл
| Хусейн ибн Али аль-Хашимиi;&lt;br/&gt;Хашимиттердин күмүш монетасы&lt;ref name=&quot;:15&quot; /&gt;  
| Араб көтөрүлүшү;&lt;br/&gt;Кайра жаралуу ордени (Иордания)&lt;ref name=&quot;:15&quot; /&gt;  
| rowspan=&quot;5&quot; | 2002&lt;br /&gt;1423
| 30-март 2003&lt;ref name=&quot;:15&quot; /&gt;
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;|[https://en.wikipedia.org/wiki/File:5_JOD_Obverse1.jpg]
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;|[https://en.wikipedia.org/wiki/File:5_JOD_Reverse1.jpg]
| 5 динар
| align=center | 137×74&lt;ref name=&quot;:16&quot;&gt;{{Cite web |date=2007-10-23 |title=CBJ - |url=http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=63&amp;local_details=1 |access-date=2023-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071023092241/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=63&amp;local_details=1 |archive-date=2007-10-23 |accessdate=2026-03-31 |archivedate=2007-10-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071023092241/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=63&amp;local_details=1 }}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;background:#B37300;&quot;|
| Orange
| Абдуллах ибн Хусейн;&lt;br/&gt;Армия &lt;ref name=&quot;:16&quot; /&gt;  
| Маан сарайы, Иорданияда жасалган Умайяд тыйыны&lt;ref name=&quot;:16&quot; /&gt;  
| rowspan=&quot;2&quot; | 22-декабрь2002&lt;ref name=&quot;:16&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:17&quot;&gt;{{Cite web |date=2007-10-23 |title=CBJ - |url=http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=62&amp;local_details=1 |access-date=2023-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071023092209/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=62&amp;local_details=1 |archive-date=2007-10-23 }}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;|[https://en.wikipedia.org/wiki/File:10_JOD_Obverse1.jpg]
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;|[https://en.wikipedia.org/wiki/File:10_JOD_Reverse1.jpg]
| 10 динар
| align=center | 141×74&lt;ref name=&quot;:17&quot; /&gt;
| style=&quot;background:#015494;&quot;|
| Көк
| Талал ибн Абдулла;&lt;br/&gt;Умм Кайс музейи&lt;ref name=&quot;:17&quot; /&gt;  
| Иорданиянын биринчи парламенти, [[Wadi Rum|Вади Рам]];&lt;br/&gt;Аль-Касталдык декоративдик мотив&lt;ref name=&quot;:17&quot; /&gt;
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;|[https://en.wikipedia.org/wiki/File:20_JOD_Obverse.jpg]
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;|[https://en.wikipedia.org/wiki/File:20_JOD_Reverse.jpg]
| 20 динар
| align=center | 145×74&lt;ref name=&quot;:18&quot;&gt;{{Cite web |date=2007-10-23 |title=CBJ - |url=http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=61&amp;local_details=1 |access-date=2023-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071023092306/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=61&amp;local_details=1 |archive-date=2007-10-23 }}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;background:#00B3B3;&quot;|
| Циан
| Хусейн ибн Талал;&lt;br/&gt;Падыша Абдулла I мечити&lt;ref name=&quot;:18&quot; /&gt;  
| Аска Куполу&lt;ref name=&quot;:18&quot; /&gt; 
| rowspan=&quot;2&quot; | 2-февраль 2003&lt;ref name=&quot;:18&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:19&quot;&gt;{{Cite web |date=2007-10-26 |title=CBJ - |url=http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=60&amp;local_details=1 |access-date=2023-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071026202919/http://www.cbj.gov.jo/arabic/template.php?local_type=26&amp;gallery_id=60&amp;local_details=1 |archive-date=2007-10-26 }}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;|[https://en.wikipedia.org/wiki/File:50_JOD_Obverse.jpg]
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;|[https://en.wikipedia.org/wiki/File:50_JOD_Reverse.jpg]
| 50 динар
| align=center | 149×74&lt;ref name=&quot;:19&quot; /&gt;
| style=&quot;background:#A45953;&quot;|
| Ачык күрөң
| Абдулла II&lt;ref name=&quot;:19&quot; /&gt;
| Рагадан сарайы;&lt;br/&gt;Аль-Акса мечитиндеги мрамордогу оюлар, кара ирис гүлү&lt;ref name=&quot;:19&quot; /&gt;
|}

==== Бешинчи серия ====
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-left: 0; font-size:90%; border-width:1px;&quot;
|-
! colspan=10 | Бешинчи серия (2022)&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Fifth Edition of The Central Bank of Jordan|url=https://www.cbj.gov.jo/en/Pages/CustomVideoGallery|access-date=2025-03-26|website=www.cbj.gov.jo}}{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 
|-
! colspan=2 | Сүрөт
! rowspan=2 | Номинал
! rowspan=2 | Өлчөмү&lt;br/&gt;(мм)&lt;ref name=&quot;:26&quot; /&gt;
! rowspan=2 colspan=2 | Негизги түсү
! colspan=2 | Сүрөттөөмөсү
! rowspan=2 | Биринчи жолу басылган
! rowspan=2 | Басылган жылдары
|-
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
! Алдыңкы бети
! Арткы бети
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:1 One Dinar Front (2022).png|80px]]
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:1 One Dinar Back(2022).png|80px]]
| 1 динар
| align=center | 133×74
| style=&quot;background:#0D860D;&quot;|
| Жашыл
| Хусейн ибн Али аль-Хашими;&lt;br/&gt;''Acanthus syriacus''
| Вади Рам тоолору;&lt;br/&gt;мала эжекебеса чымчыгы
| rowspan=&quot;5&quot; |2022
| 26-декабрь2022
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:5 Five Dinars Front (2022).png|85px]]
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:5 Five Dinars Back (2022).png|85px]]
| 5 динар
| align=center | 137×74
| style=&quot;background:#B30000;&quot;|
| Кызыл
| Абдуллах ибн Хусейн;&lt;br/&gt;Петра
| Казына, Петра
| 16-август 2023
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:10 Ten Dinars Front (2022).png|90px]]
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:10 Ten Dinars Back (2022).png|90px]]
| 10 динар
| align=center | 141×74
| style=&quot;background:#015494;&quot;|
| Көк
| Талал ибн Абдулла;&lt;br/&gt;Кусайр-Амра
| Рим театры, [[Амман]]
| 26-июль 2023
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:20 Twenty Dinars Front (2022).png|95px]]
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:20 Twenty Dinars Back (2022).png|95px]]
| 20 динар
| align=center | 145×74
| style=&quot;background:#00B3B3;&quot;|
| Циан
| Хусейн ибн Талал;&lt;br/&gt;Падыша Хусейндин мечити
| Эль-Мужиб
| 21-март 2023
|-
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:50 Fifty Dinars Front (2022).png|100px]]
| style=&quot;background:#000; text-align:center;&quot;| [[Файл:50 Fifty Dinars Back (2022).png|100px]]
| 50 динар
| align=center | 149×74
| style=&quot;background:#860D86;&quot;|
| Кызгылт көк
| Абдулла II;&lt;br/&gt;[[Иерусалим]]
| [[Вади Рам]]
| 5-февраль 2023
|}


== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.cbj.gov.jo/Default/Ar Иордания Борбордук банкынын расмий сайты]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Азия валюталары}}</text>
      <sha1>77su0z8dy7pd1w1je27o9hj0uer99zj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Валлетта</title>
    <ns>0</ns>
    <id>151042</id>
    <revision>
      <id>648641</id>
      <parentid>648497</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T18:52:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17489" sha1="f1mhagl1b0mn6qbuv88i1thns3l11o8" xml:space="preserve">{{ОЖ
|расмий аталышы={{lang-mt|Il-Belt Valletta}},&lt;br&gt;{{lang-it|La Valletta}}
|сүрөт=St Sebastian Curtain 2.jpg
|герб=Insigne Valettae coronatum.svg
|желек=Flag of Valletta, Malta.svg
|өлкө=Мальта
|облус=Түштүк-Чыгыш аймагы
|калкы=5,827
|расмий тили=Мальта тили
[[Англис тили]]
|телефон коду=+356
|автоунаа коду=VLT
|почта индекстери=VLT
|сайты=https://www.cityofvalletta.org
|улуттук курамы=Мальталыктар
|кыргызча аталышы=Валлетта
|lat_deg=35
|lat_min=53
|lat_sec=00
|lon_deg=14
|lon_min=31
|lon_sec=00
|CoordScale=50000
|башчысы=[[Альфред Заммит|Альфред Заммит]]
|башчысынын түрү=Мэр
|DST=+2
|этнохороним=Валлетталыктар
|макамы=Борбор шаар [[Мальта]]
|негизделген күнү=1566-жыл
|статус=Борбор шаар
|климаты=Жер Ортолук деңиз климаты
|диний курамы=Католиктер
|аймактын түрү=Аймак
|ички бөлүнүшү=Валлетта шаары
|убакыт аралыгы=+1
|Commons түрмөгүндө=Valletta
}}
'''Валлетта''' ({{lang-mt|Belt Valletta}}, {{lang-en|Valletta}}) — [[Мальта]] мамлекетинин борбор шаары жана өлкөнүн саясий, маданий жана административдик борбору. Шаар [[Жер ортолук деңиз|Жер Ортолук деңизинин]] жээгинде жайгашкан. Валлетта Европадагы аянты боюнча эң кичинекей борбор шаарлардын бири болуп саналат&lt;ref&gt;{{cite web|title=The 10 Smallest Countries in Europe|language=en|website=World Atlas|date=31 May 2018|url=https://www.worldatlas.com/articles/the-10-smallest-countries-in-europe.html|access-date=5 September 2019|archive-date=6 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210706153632/https://www.worldatlas.com/articles/the-10-smallest-countries-in-europe.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.visitmalta.com/en/valletta-history|title=History of Valletta – Story About Valletta – Interesting Facts|website=www.visitmalta.com|access-date=2020-02-29|archive-date=10 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210410214756/https://www.visitmalta.com/en/valletta-history|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Шаар 1566-жылы Ыйык Иоанн ордени тарабынан негизделген&lt;ref name=&quot;journal&quot;&gt;{{cite book|url=http://booksandjournals.brillonline.com/content/books/b9789004222083_010|title=Foundation, Dedication and Consecration in Early Modern Europe|last=Gugliuzzo|first=Carmelina|date=9 December 2011|publisher=Booksandjournals.brillonline.com|isbn=9789004222083|pages=209–224|chapter=Building a Sense of Belonging. The Foundation of Valletta in Malta|doi=10.1163/9789004222083_010|access-date=26 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170426155146/http://booksandjournals.brillonline.com/content/books/b9789004222083_010|archive-date=26 April 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Ал осмон аскерлеринин 1565-жылдагы Улуу курчоосунан кийин курула баштаган. Шаар ордендин улуу магистри Жан Паризо де Валеттин урматына аталган.

Валлетта тарыхый архитектурасы, чеп дубалдары жана барокко стилиндеги имараттары менен белгилүү. Шаардын тарыхый борбору 1980-жылы [[ЮНЕСКО]]нун Дүйнөлүк мурастар тизмесине киргизилген.

== Тарыхы ==
Мальта аралынын жээктери көптөгөн ыңгайлуу булуңдар менен тилке-тилке болуп кесилген, ийри-буйру жээк сызыктарынан турат Бул географиялык өзгөчөлүк азыркы Валлеттанын ордундагы отурукташкан конуштардын биздин заманга чейинки IX кылымдан бери белгилүү болушун шарттаган. Ошол доордо аралды финикийликтер колонияга айландырышкан. Кылымдар бою Мальта колдон колго өтүп келген: биздин заманга чейинки VII кылымда ал гректерге, VI кылымдан баштап Карфагенге, биздин замандын 218-жылынан тарта Римге таандык болгон. Кийинчерээк аны вандалдар басып алып, алардын ордун византийликтер ээлесе, 869-жылы аралды арабдар басып алган&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thinksite.eu/userfiles/Glossary+of+placenames+related+to+Islam+Christianity+and+Ethnicity.pdf|title=thinksite.eu|website=Thinksite.eu|access-date=8 August 2017|archive-date=29 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180629211446/http://www.thinksite.eu/userfiles/Glossary+of+placenames+related+to+Islam+Christianity+and+Ethnicity.pdf|url-status=dead|accessdate=2026-06-18|archivedate=2018-06-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180629211446/http://www.thinksite.eu/userfiles/Glossary+of+placenames+related+to+Islam+Christianity+and+Ethnicity.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.independent.com.mt/articles/2013-01-06/newspaper-lifestyleculture/%E2%80%98Xaghret-Mewwija:-L-Istorja-tal-Belt-%E2%80%A6-Milwija%E2%80%99-aka-Dragut%E2%80%99s-revenge-637304835|title='Xagħret Mewwija: L-Istorja tal-Belt … Milwija' aka Dragut's revenge – The Malta Independent|website=www.independent.com.mt}}&lt;/ref&gt;. XI кылымда Мальтаны Сицилияга кошуп алган норманндар анын акыркы кожоюндары болуп, XVI кылымдын башында аралды Ыйык Иоанн орденине (мальтий рыцарларына) белекке беришкен.

Валлеттанын тарыхы, осмондордун падышасы Сулайман архипелагды басып алуу үчүн жөнөткөн түрк аскерлеринин чабуулун Жан де Ла Валлеттин жетекчилиги астындагы аз сандуу мальта рыцарларынын кошууну артка кайтарган учурдан башталат. Бул жеңиш Мальта тургундарына абдан кымбатка турган. Бул жагдай улуу магистрди келечекте душмандардын кысымына туруштук бере ала турган, жакшы чыңдалган шаар куруу чечимине алып келген.

Улуу магистр жаңы шаардын алгачкы кышын 1566-жылдын 28-мартында өз колу менен койгон. Бүткүл христиан дүйнөсүнөн келген берешен кайрымдуулук каражаттары курулуш иштерин абдан тез жүргүзүүгө мүмкүндүк берген. Курулушту италиялык архитектор Франческо Лапарелли жетектеген. Ал Валлеттанын планын иштеп чыгып, Европанын шаар куруу тарыхында алгачкы жолу бардык нерсени архитектуранын ченемдери менен эрежелерине ылайык жасоо мүмкүнчүлүгүнө ээ болгон. Шаарда агынды сууларды чыгаруу жана таштандыларды тазалоо үчүн атайын системалар курулуп, бул иштердин курулуш калдыктарын топтобой таза жүрүшүн шарттаган. Көчөлөрдүн түзүлүшү деңиз шамалы бардык жерге кирип, абаны тазалап, салкындатып тургандай пландаштырылган.

Ошол мезгилде шаарды курууну катуу көзөмөлгө алган, бүгүнкү күнгө чейин сакталган атайын Шаар куруу департаменти түзүлгөн. Департамент үйлөрдү бир сызыктын боюна салууну, алардын бурчтарын скульптуралар менен кооздоону жана короодо жамгыр суусун чогултуу үчүн кудук казууну буйруган, ал эми үйлөрдүн астына бакча өстүрүүгө тыюу салынган.

Турак жайлар менен коомдук имараттарды тургузуу менен бирге, борбор калаанын айланасында инженердик коргонуу курулуштары пайда болгон: Ыйык Иоанн кавальери, Сант-Эльмо форту жана башкалар. Беш жылдын ичинде бул иштер аяктап, анын ичинде Валлеттаны аралдын негизги бөлүгүнөн бөлүп турган кенен аң казылган. Аңдын узундугу 1000 метрди, тереңдиги 18 метрди, ал эми туурасы 20 метрди түзгөн.

1570-жылдан баштап шаардын курулушун Лапареллинин шакирти Жироламо Кассар уланткан. Анын жетекчилиги астында Валлеттада сарайлар жана чиркөөлөр курулган. Шаарда соода, кол өнөрчүлүк жана искусство өнүккөн. Түрк баскынчыларынын коркунучунан арылган соң, мальта рыцарлары тез эле өздөрүнүн ыңгайлуу жашоосуна кам көрө баштап, үйлөрдү жана сарайларды курууга киришкени Валлеттанын көркүнө көрк кошкон. Шаарда бакчалар жана парктар негизделген.

1769-жылы бул шаарда Мальта университети уюштурулган.

1798-жылы согуштук жөндөмүн жана тартибин жоготкон рыцарлар Наполеондун аскерлерине каршылык көрсөтө алышкан эмес, атүгүл каршылык көрсөтүүнү каалашкан да эмес. Тескерисинче, алардын көбүнүн арасында француз улутундагылар болгондуктан, императорду абдан жылуу тосуп алышкан. Рыцарлардын мындай жүрүм-туруму Валлеттаны талкалануудан сактап, анын алгачкы архитектуралык көрүнүшүн өзгөртүүсүз сактап калууга жардам берген.

1800-жылы Валлетта бүтүндөй арал менен бирге англистердин бийлигине өтүп&lt;ref&gt;{{cite journal|journal=Ekistics|last=Zammit|first=Andre|date=1986|title=Valletta and the system of human settlements in the Maltese Islands|volume=53|issue=316/317|publisher=Athens Center of Ekistics|pages=89–95|jstor=43620704}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Bonello|first1=Giovanni|title=Let's hide the majestic bastions|url=http://www.timesofmalta.com/articles/view/20121118/life-features/Let-s-hide-the-majestic-bastions.445894|access-date=14 October 2014|work=[[Times of Malta]]|date=18 November 2012|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304000315/http://www.timesofmalta.com/articles/view/20121118/life-features/Let-s-hide-the-majestic-bastions.445894|url-status=live}}&lt;/ref&gt;, 1964-жылга чейин алардын бийлиги астында калган. Экинчи дүйнөлүк согуш учурунда шаар немис авиациясынын бомбалоолорунан улам олуттуу кыйроолорго учураган. 1974-жылдан тарта Валлетта көз карандысыздыкка жетишкен Мальта Республикасынын расмий борбору болуп саналат.

== Географиясы ==
Валлетта Мальта аралынын түндүк-чыгыш жээгинде, Жер ортолук деңизинин эки табигый булуңунун (Марсамшетт жана Гранд-Харбор) ортосундагы аскалуу жарым аралда жайгашкан&lt;ref name=&quot;olivergatt&quot;&gt;{{cite book|url=http://www.bdlbooks.com/knights/279-valletta-city-of-the-knights.html|title=Valletta City of the Knights|last=Gatt|first=Oliver|date=2008|publisher=Bdlbooks.com|isbn=978-99957-20-05-6|page=1|access-date=26 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170903134800/http://www.bdlbooks.com/knights/279-valletta-city-of-the-knights.html|archive-date=3 September 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Bliet u Rħula Maltin|last=Guillaumier|first=Alfie|date=2005|publisher=Klabb Kotba Maltin|isbn=99932-39-41-0|volume=2|page=947}}&lt;/ref&gt;. Шаардын айрым көчөлөрү Скиберрас тоосунун боорунда жайгашкан. Бүтүндөй өлкөдөгүдөй эле, шаарда да дарыялар жок; жер астындагы суулардын бир бөлүгү шор (туздуу) болгондуктан, калк айыл чарба муктаждыктары үчүн жамгыр суусун чогултууга жана тузсуздоочу курулмаларды колдонууга мажбур. Өсүмдүктөр дүйнөсү кедей, негизинен бадалдар өсөт. Айрым чөптөр фармацевтикада жана парфюмерия-косметика өндүрүшүндө колдонулат.

=== Климаты ===
Валлеттада Жер ортолук деңиз климаты өкүм сүрөт: жайы ысык жана кургак (июль айында абанын температурасы +36°C чейин жетет), ал эми кышы жумшак жана жаанчыл келет (абанын температура +4°C төмөн түшпөйт). Жылдык жаан-чачындын көлөмү — 550 ммге жакын.{{Шаардын аба ырайы||Туурасы=|Абалы=|Жер_илик=Валлеттанын|Булак=[http://pogoda.ru.net/climate2/16597.htm Аба ырайы жана климат], [http://svali.ru/catalog~59~16597~index.htm Туристтик портал]|Үчт_ср=12.6|Үчт_ор_ж-ч=89.0|Бир_ср=12.4|Бир_ор_ж-ч=61.3|Жал_ср=13.7|Жал_ор_ж-ч=40.9|Чын_ср=15.9|Чын_ор_ж-ч=22.5|Буг_ср=19.6|Буг_ор_ж-ч=6.6|Кул_ср=23.7|Кул_ор_ж-ч=3.2|Тек_ср=26.5|Тек_ор_ж-ч=0.4|Баш_ср=27.0|Баш_ор_ж-ч=7.0|Аяк_ср=24.5|Аяк_ор_ж-ч=40.4|Тог_ср=21.4|Тог_ор_ж-ч=89.7|Жет_ср=17.5|Жет_ор_ж-ч=80.0|Беш_ср=14.2|Беш_ор_ж-ч=112.3|Жыл_ср=19.1|Жыл_ор_ж-ч=553.3|Үчт_ор_мин=10.5|Үчт_ор_макс=15.5|Бир_ор_мин=10.1|Бир_ор_макс=15.5|Жал_ор_мин=10.9|Жал_ор_макс=17.2|Чын_ор_мин=12.7|Чын_ор_макс=19.7|Буг_ор_мин=15.6|Буг_ор_макс=24.0|Кул_ор_мин=19.1|Кул_ор_макс=28.4|Тек_ор_мин=21.5|Тек_ор_макс=31.4|Баш_ор_мин=22.3|Баш_ор_макс=31.6|Аяк_ор_мин=20.6|Аяк_ор_макс=28.4|Тог_ор_мин=18.1|Тог_ор_макс=24.9|Жет_ор_мин=14.8|Жет_ор_макс=20.5|Беш_ор_мин=12.0|Беш_ор_макс=17.0|Жыл_ор_мин=15.7|Жыл_ор_макс=22.8|Үчт_а_макс=22.2|Үчт_а_мин=1.0|Бир_а_макс=26.7|Бир_а_мин=0.6|Жал_а_макс=33.5|Жал_а_мин=1.4|Чын_а_макс=29.1|Чын_а_мин=4.4|Буг_а_макс=35.3|Буг_а_мин=7.0|Кул_а_макс=40.1|Кул_а_мин=11.0|Тек_а_макс=42.7|Тек_а_мин=15.0|Баш_а_макс=43.8|Баш_а_мин=13.0|Аяк_а_макс=37.4|Аяк_а_мин=12.8|Тог_а_макс=34.5|Тог_а_мин=8.0|Жет_а_макс=28.2|Жет_а_мин=6.0|Беш_а_макс=23.9|Беш_а_мин=3.7|Жыл_а_макс=43.8|Жыл_а_мин=0.6|Үчт_суу=14.5|Бир_суу=14.5|Жал_суу=14.5|Чын_суу=16.1|Буг_суу=18.4|Кул_суу=21.1|Тек_суу=24.5|Баш_суу=25.6|Аяк_суу=25.0|Тог_суу=22.2|Жет_суу=19.5|Беш_суу=16.7|Жыл_суу=19.4}}

== Булактар == 
{{Булактар|2}}
== Тышкы шилтемелер ==
* [http://www.cityofvalletta.org/cityofvalletta/home.aspx Валлетта жергиликтүү кеңешинин сайты]

{{Европа өлкөлөрүнүн борборлору}}</text>
      <sha1>f1mhagl1b0mn6qbuv88i1thns3l11o8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Еврокөрүнүү ыр сынагы 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>152291</id>
    <revision>
      <id>648664</id>
      <parentid>648562</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T05:32:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="132461" sha1="kitvhkvwis1xe442ahecbw0807mms4v" xml:space="preserve">{{Сынак карточкасы
| аталышы     = Еврокөрүнүү
| жыл         = 2026
| слоганы     = «United by Music» (Музыка менен бириккен)
| лого        = Eurovision Song Contest Logo1133shchb.JPG
| жарымфинал  = 
| жарымфинал1 = [[12-май]] [[2026]]
| жарымфинал2 = [[14-май]] [[2026]]
| финал       = [[16-май]] [[2026]]
| өткөрүлүүчү жер = {{Өлкө желеги|Австрия}}, [[Вена]], «Винер-Штадтхалле»
| алып баруучу= Виктория Сваровски&lt;br&gt;Михаэль Островски&lt;br&gt;Эмили Басвин &lt;small&gt;(грин-рум)&lt;/small&gt;
| режиссёру   = Михаэль Көглер&lt;br&gt;Робин Хофвандер
| директору = Мартин Грин
| супервайзери= Герт Карк
| продюсери   = Михаэль Крөн
| дирижёру    = 
| добуш берүү = 
| телеканал   = [[Файл:ORF logo.svg]]| орун1       = 
| катышуучулар= 35
| дебют       = 
| нөл        ={{Өлкө желеги|Бельгия}} (көрүүчүлөр) &lt;br&gt;
{{Өлкө желеги|Улуу Британия}} (көрүүчүлөр) &lt;br&gt;
{{Өлкө желеги|Германия}} (көрүүчүлөр) 
| ачылышы     = 
| аралыгы     = 
| Жашыл     =ооба 
| Жашыл+    =ооба 
| Сыя  = 
| Кызыл     =ооба 
| жеңүүчүыр = «Bangaranga» ({{Өлкө желеги|Болгария}})
|кайткандар={{Өлкө желеги|Болгария}}&lt;br&gt;{{Өлкө желеги|Молдова}}&lt;br&gt;{{Өлкө желеги|Румыния}}
|баш тарткандар={{Өлкө желеги|Ирландия}}&lt;br&gt;{{Өлкө желеги|Исландия}}&lt;br&gt;{{Өлкө желеги|Испания}}&lt;br&gt;{{Өлкө желеги|Нидерланд}}&lt;br&gt;{{Өлкө желеги|Словения}}
|L1={{Сынак карточкасы/Еврокөрүнүү ыр сынагы 2026}}
|мурдагысы=[[Еврокөрүнүү ыр сынагы 2025|2025]]
|кийинкиси=[[Еврокөрүнүү ыр сынагы 2027|2027]]|Сары=ооба}}
'''Еврокөрүнүү ыр сынагы 2026''' ({{lang-en|Eurovision Song Contest 2026}}, {{lang-fr|Concours Eurovision de la chanson 2026}}, {{lang-de|Eurovision Liedwettbewerb 2026}}) — 70-ирет өткөрүлүп жаткан Еврокөрүнүү 2026 ыр сынагы 2026-жылдын 12, 14 жана 16-май күндөрү [[Вена]] шаарындагы Винер-Штадтхалле жабык стадионунда өтүүчү сынак. Сынактын уюштуруучулары — [[Европа телерадиоберүү бирикмеси]] жана Австриянын Österreichischer Rundfunk (ORF) телерадиокомпаниясы.

[[Австрия]] бул сынакты үчүнчү жолу өткөрүп жатат. Буга чейин өлкө &quot;Еврокөрүнүү&quot; ыр сынагын 1967 жана 2015-жылдары кабыл алган. Австрия Еврокөрүнүү 2026 өткөрүү укугун ырчы JJ 2025-жылдагы сынакта &quot;Wasted Love&quot; аттуу ыры менен жеңишке жеткенден кийин алган.

Бул жолу сынакка 35 өлкө катышууда — бул өткөн жылга салыштырмалуу эки өлкөгө аз жана 2003-жылдан берки эң аз катышуучу көрсөткүчү болуп саналат. 

[[Болгария]], [[Молдова]] жана [[Румыния]] бир нече жылдык тыныгуудан кийин кайрадан сынакка катышуу чечимин кабыл алышкан. Ошол эле учурда [[Ирландия]], [[Исландия]], [[Испания]], [[Нидерланд]] жана [[Словения]] Газадагы согуш шартында [[Израиль|Израилдин]] катышуусуна каршы нааразылык билдирип, сынактан баш тартышкан. Бул &quot;Еврокөрүнүү&quot; тарыхындагы катышуучу өлкөлөрдүн арасынан саны боюнча эң көп бойкот сынак.

Ошондой эле 2011-жылдан бери биринчи жолу автоматтык түрдө финалга чыккан өлкөлөр &quot;Ири бештик&quot; эмес, &quot;Ири төрттүк&quot; катары катышууда. Буга Испаниянын сынактан баш тартуусу себеп болгон.

== Өткөрүлүүчү орду ==
{{АймакКартасы+|Австрия
|caption=[[Австрия|Австриянын]] картасы: уюштуруучулар тарабынан тандалган кабыл алуучу шаар көк түс менен белгиленген. ([[Файл:Blue pog.svg|9px]]); талапкер шаарлар жашыл түс менен белгиленген ([[Файл:Green pog.svg|9px|link=]]); арыздарын кайтарып алган шаарлар кызыл түс менен белгиленген. ([[Файл:Red pog.svg|9px|link=]]); кабыл алуу калоосун билдирген, бирок акырында арыз бербеген шаарлар боз түс менен белгиленген. ([[Файл:Gray pog.svg|9px]])
|alt=Austria adm location map.svg
|width=310
|float=left
|places=
{{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=48.208|lon_deg=16.372|mark=Blue pog.svg|marksize=10|label_size=90|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Вена]]|link=Вена}}
{{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=47.967|lon_deg=16.4|mark=Red pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Эбрайхсдорф]]|link=Эбрайхсдорф}}
{{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=48.2|lon_deg=15.616|mark=Gray pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Санкт-Пөлтен]]|link=Санкт-Пөлтен}}
{{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=47.268|lon_deg=11.393|mark=Green pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Инсбрук]]|link=Инсбрук}}
{{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=47.076|lon_deg=15.421|mark=Red pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Грац]]|link=Грац}}
{{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=48.158|lon_deg=14.025|mark=Red pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Вельс]] жана [[Линц]]|link=Вельс жана Линц}}
{{АймакКартасы~|Австрия|lat_deg=47.283|lon_deg=16.2|mark=Red pog.svg|marksize=10|label_size=60|position=bottom|background=#FCF5E3|label=[[Оберварт]]|link=Оберварт}}

}}

Австрия 2025-жылдагы Еврокөрүнүү 2025 жеңишинен кийин өлкөнүн бир нече шаарлары Еврокөрүнүү 2026н өткөрүүгө кызыктар экенин билдиришкен. Österreichischer Rundfunk (ORF) башкы директору Роланд Вайсманн өткөрүүчү жайды тандоодо аренанын талаптарга жооп бериши жана аэропортторго жакын жайгашуусу маанилүү экенин белгилеген. Ал эми ORF программалык директору Стефани Гройсс-Хоровиц акыркы жылдары Австрияда жаңы ири ареналар курулбаганын айтып, ошол эле учурда ылайыктуу долбоорлору бар муниципалитеттерди арыз берүүгө чакырган&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2025-winners-press-conference-with-jj/|title=Eurovision 2025 winner's press conference with JJ|lang=en|website=Eurovision Song Contest|date=2025-05-18|publisher=[[Европа телерадиоберүү бирикмеси|European Broadcasting Union]] (EBU)|archive-url=http://web.archive.org/web/20251126024922/https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2025-winners-press-conference-with-jj/|archive-date=2025-11-26|access-date=2026-01-20|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

2025-жылдын 18-майында Вена шаарынын мэри Михаэль Людвиг шаар сынакты өткөрүүгө талапкер боло турганын ырастаган&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/18/eurovision-2026-vienna-interested-in-hosting-again/|title=🇦🇹 Eurovision 2026: Vienna Interested in Hosting Again|lang=en|first=Davide|last=Conte|website=Eurovoix|date=2025-05-18|access-date=2025-05-18|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Ошол эле күнү Грац да арыз берүүгө даяр экенин билдирип, мэр Эльке Кар ылайыктуу аянтча катары Stadthalle Graz аренасын сунуштаган&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/18/eurovision-2026-orf-commences-work/|title=🇦🇹 Austria: ORF Commences Eurovision 2026 Work &amp; Special Programming Celebrating JJ's Victory Announced|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-05-18|access-date=2025-05-18|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://steiermark.orf.at/stories/3305822/|title=Diskussion um Song Contest 2026 in GrazORF|website=steiermark.ORF.at|date=2025-05-18|publisher=ORF|access-date=2025-05-18|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Мындан тышкары, Грацтагы Schwarzl Freizeit Zentrum аренасынын менеджери Клаус Лойтгеб дагы өз аренасын сунуш кылган&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.kleinezeitung.at/steiermark/graz/19700155/klaus-leutgeb-will-esc-2026-an-den-schwarzlsee-holen|title=&quot;Perfekte Location&quot;: Klaus Leutgeb will ESC 2026 an den Schwarzlsee holenORF|date=2025-05-18|publisher=Kleine Zeitung|access-date=2025-05-18|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Ошол эле күнү Инсбрук жана Вельс шаарлары да катышууга даяр экенин билдиришкен. Инсбрук Олимпиадалык залды, ал эми Вельс жаңы көргөзмө борборун сунуштаган&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web|url=https://ooe.orf.at/stories/3305836/|title=Wels im Ringen um ESC-AustragungsortORF|website=ooe.ORF.at|date=2025-05-18|publisher=ORF|access-date=2025-05-18|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/18/eurovision-2026-innsbruck-intends-to-bid-to-host-eurovision/|title=Eurovision 2026: Innsbruck Intends to Bid to Host Eurovision|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|access-date=2025-05-18|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Оберварт шаары дагы сынакты өткөрүүгө кызыгуусун билдирген&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|url=https://burgenland.orf.at/stories/3305824/|title=Oberwart will ESC-Austragungsort werdenORF|website=burgenland.ORF.at|date=2025-05-18|publisher=ORF|access-date=2025-05-18|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. 19-майда Санкт-Пёльтен шаарынын мэри Маттиас Штадлер мүмкүн болгон арена катары VAZ St. Pölten комплексин сунуш кылган&lt;ref name=&quot;StPolten&quot;&gt;{{Cite web|url=https://noe.orf.at/stories/3306010/|title=St. Pölten liebäugelt mit Song Contest 2026ORF|date=2025-05-19|publisher=ORF|access-date=2025-05-24|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. 26-майда Эбрайхсдорф убактылуу арена куруу долбоорун тааныштырган&lt;ref name=&quot;Ebreichsdorf&quot;&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/26/eurovision-2026-comer-city-presents-proposal-to-host-eurovision/|title=Eurovision 2026: Ebreichsdorf’s ‘Comer City’ Presents Proposal to Host Eurovision|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-05-26|access-date=2025-05-27|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Бирок Клагенфурт талапкерлигин берүүдөн баш тарткан. Каринтия жеринин бийлиги &quot;Вёртерзе-Штадион&quot; аренасын талаптарга ылайыкташтыруу өтө кымбатка турарын билдирип, бул аймакта сынакты өткөрүү &quot;мүмкүн эмес&quot; деген бүтүмгө келген&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kaernten.orf.at/stories/3305825|title=ESC 2026: Kärnten winkt für Austragung abORF|website=kaernten.ORF.at|date=2025-05-18|publisher=ORF|access-date=2025-05-18|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Зальцбург дагы кийинчерээк арыз берүүдөн баш тартып, мэр Бернхард Ауингер муну бюджеттин чектелүү болушу жана ылайыктуу аренанын жоктугу менен түшүндүргөн&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/18/eurovision-2026-wels-oberwart-want-to-host-klagenfurt-salzburg-say-no/|title=🇦🇹 Eurovision 2026: Wels &amp; Oberwart Want to Host, Klagenfurt &amp; Salzburg Say No|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-05-18|access-date=2025-05-18|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.salzburg24.at/news/salzburg/stadt/werden-es-nicht-stemmen-koennen-buergermeister-bernhard-auinger-winkt-fuer-stadt-salzburg-als-song-contest-austragungsort-ab-art-290400|title='Werden es nicht stemmen können': Bürgermeister Bernhard Auinger winkt für Stadt Salzburg als Song-Contest-Austragungsort abORF|author=Salzburg24 Staff|website=Salzburg24|archive-url=https://web.archive.org/web/20250529015525/https://www.salzburg24.at/news/salzburg/stadt/song-contest-2026-in-der-stadt-salzburg-das-sagt-buergermeister-bernhard-auinger-dazu-art-290400|archive-date=2025-05-29|access-date=2025-05-18|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Ошентсе да Зальцбург аймагынын бийлиги &quot;прагматикалык жана чыгармачыл мамиле&quot; менен ылайыктуу жай табылышы мүмкүн экенин белгилеген&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.salzburg24.at/news/salzburg/song-contest-2026-in-salzburg-noch-nicht-endgueltig-vom-tisch-art-290480|title=Song Contest 2026 in Salzburg noch nicht endgültig vom TischORF|first=Kathrin|last=Krispler|website=Salzburg24|archive-url=https://web.archive.org/web/20250531160656/https://www.salzburg24.at/news/salzburg/song-contest-2026-in-salzburg-noch-nicht-endgueltig-vom-tisch-art-290480|archive-date=2025-05-31|access-date=2025-05-19|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

2025-жылдын 2-июнунда Österreichischer Rundfunk өткөрүүчү шаарды тандоо боюнча расмий конкурс башталганын жарыялаган. Шаарлар жана муниципалитеттер 2025-жылдын 4-июлуна чейин арыз бере алышмак&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://der.orf.at/esc2026/index.html|title=Eurovision Song Contest 2026: Start des Host City BewerbungsprozessesORF|website=der.ORF.at|date=2025-06-02|publisher=ORF|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602144940/https://der.orf.at/esc2026/index.htm|archive-date=2025-06-02|access-date=2025-06-02|url-status=live|accessdate=2026-05-15|archivedate=2025-06-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250602143032/https://der.orf.at/esc2026/index.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://orf.at/stories/3395620/|title=Song Contest: Startschuss für den BewerbungsprozessORF|website=news.ORF.at|date=2025-06-02|publisher=ORF|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602204939/https://orf.at/stories/3395620/|archive-date=2025-06-02|access-date=2025-06-02|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kurier.at/kultur/medien/orf-bewerbungsprozess-host-city-eurovision-song-contests/403046744|title=ORF startet Bewerbungsprozess für Host City des Eurovision Song ContestsORF|first=Christoph|last=Silber|website=Kurier|date=2025-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602141950/https://kurier.at/kultur/medien/orf-bewerbungsprozess-host-city-eurovision-song-contests/403046744|archive-date=2025-06-02|access-date=2025-06-02|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Кийинчерээк Эбрайхсдорф, Оберварт, Грац жана Вельс каржылык же техникалык себептерден улам жарыштан чыгышкан&lt;ref name=&quot;NoEbreichsdorf&quot;&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/06/15/eurovision-2026-ebreichsdorf-comer-city-withdraws-from-bidding-process/|title=Eurovision 2026: Ebreichsdorf’s ‘Comer City’ Withdraws From Bidding Process|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-06-15|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Натыйжада белгиленген мөөнөттө талапкерлигин расмий түрдө берген жалгыз шаарлар Вена менен Инсбрук болгон&lt;ref name=&quot;NoGraz&quot;&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/06/27/eurovision-2026-graz-will-not-bid-to-host/|title=Eurovision 2026: Graz Will Not Bid to Host|lang=en|first=Neil|last=Farren|website=Eurovoix|date=2025-06-27|access-date=2025-06-30|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NoWels&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ots.at/presseaussendung/OTS_20250701_OTS0170/keine-bewerbung-oberoesterreichs-fuer-den-eurovision-song-contest-2026|title=Keine Bewerbung Oberösterreichs für den Eurovision Song Contest 2026ORF|website=OTS.at|date=2025-07-01|access-date=2025-07-01|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.derstandard.at/story/3000000277597/innsbruck-oder-wien-womit-die-song-contest-bewerber-punkten|title=Innsbruck oder Wien? Womit die Song-Contest-Bewerber punktenORF|first=Stefanie|last=Rachbauer|website=Der Standard|date=2025-07-04|access-date=2025-07-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/07/04/eurovision-2026-innsbruck-submits-bid-to-host-eurovision/|title=Eurovision 2026: Innsbruck Submits Bid to Host Eurovision|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-07-04|access-date=2025-07-06}}&lt;/ref&gt;.

2025-жылдын 20-августунда Европа телерадиоберүү бирикмеси жана Österreichischer Rundfunk Венаны Еврокөрүнүү 2026 расмий өткөрүүчү шаары катары жарыялаган&lt;ref name=&quot;Vienna2026&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2025/aug/20/vienna-host-city-eurovision-song-contest-2026|title=Vienna announced as host city for Eurovision song contest 2026|lang=en|author=Agence France-Presse|website=[[The Guardian]]|date=2025-08-20|access-date=2025-08-20|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Vienna2026_2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2026-vienna-is-our-host-city-for-the-70th/|title=Eurovision 2026: Vienna is our Host City for the 70th|lang=en|website=Eurovision Song Contest|date=2025-08-20|publisher=European Broadcasting Union|archive-url=http://web.archive.org/web/20251207001817/https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2026-vienna-is-our-host-city-for-the-70th/|archive-date=2025-12-07|access-date=2026-01-20|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Сынак мурда Еврокөрүнүү 2015 дагы кабыл алган Винер-Штадтхалле аренасында өтөт.

Ратхаусплац аянтында &quot;Евро айылы&quot; уюштурулуп, анда катышуучулар менен жергиликтүү артисттердин концерттери жана сынактын түз көрсөтүүлөрү өткөрүлөт. Ал эми Вена ратушасы &quot;Евроклубдун&quot; жайы болуп кызмат кылат. Бул жерде расмий кечелер, жабык концерттер, ошондой эле 2026-жылдын 10-майында ачылыш аземи жана &quot;Бирюза килеми&quot; өтөт. Ал иш-чараларда катышуучулар жана алардын делегациялары басма сөз өкүлдөрүнө жана күйөрмандарга тааныштырылат&lt;ref name=&quot;Vienna2026_22&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2026-vienna-is-our-host-city-for-the-70th/|title=Eurovision 2026: Vienna is our Host City for the 70th|lang=en|website=Eurovision Song Contest|date=2025-08-20|publisher=European Broadcasting Union|archive-url=http://web.archive.org/web/20251207001817/https://www.eurovision.com/stories/eurovision-2026-vienna-is-our-host-city-for-the-70th/|archive-date=2025-12-07|access-date=2026-01-20|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vol.at/ludwig-sees-eurovision-song-contest-2026-as-a-good-investment-for-viennas-economic-location/9617405|title=Ludwig sees Eurovision Song Contest 2026 as a good investment for Vienna's economic location|lang=en|first=Gerald|last=Mackinger|website=vol.at|date=2025-08-20|access-date=2025-08-20|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Бул аянтчалар 2015-жылдагы сынактагыдай эле функцияларды аткарышат&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://esc-kompakt.de/heute-1600-uhr-live-blog-zur-pressekonferenz-anlaesslich-der-bekanntgabe-von-wien-als-host-city-fuer-den-esc-2026/|title=Live-Blog: Pressekonferenz zur Bekanntgabe von Wien als Host City für den ESC 2026ORF|author=Giulia|website=ESC kompakt|date=2025-08-20|access-date=2025-08-20|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

{{legend|#CEDFF2|Өткөрүлгөн шаары}}{{legend|#F2E0CE|Талапкер шаар}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%;&quot;
|+
|-
! Шаар
! Өткөрүлүүчү орду
! Сыйымдуулугу
! Маалымат
! Булак
|-
| Вельс жана [[Линц]]
| Messe Wels
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 15 000 чейин
| Шоуну Уэльсте өткөрүү үчүн биргелешкен арыз берилген. Арена учурда курулуп жатат, анын бүткөрүлүшү 2026-жылдын мартына пландаштырылган. Шаар арызын 2025-жылдын 1-июлунда арызын артка чакыртып алган.
|&lt;ref name=&quot;NoWels&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ooe.orf.at/stories/3308305/ |title=ESC: Wels und Linz offiziell angemeldet |lang= |website=ooe.ORF.at |date=2025-06-04 |access-date=2025-06-16 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|- style=&quot;background:#cedff2;&quot;
| '''[[Вена]]'''
| '''Винер-Штадтхалле'''
| style=&quot;text-align:center;&quot; | '''16 000'''
| Аренада 2015-жылы &quot;Еврокөрүнүү&quot; ыр сынагы өткөн.
|&lt;ref name=&quot;Vienna2026&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2025/06/03/eurovision-2026-vienna-actively-bidding-to-host/ |title=Eurovision 2026: Vienna Actively Bidding to Host |lang=en |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix |date=2025-06-03 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | Грац
| Stadthalle Graz
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 11 030
| rowspan=&quot;2&quot; | Австриянын Социал-демократиялык партиясынын төрагасы колдоогон. Шаар 2025-жылдын 27-июнунда арызын артка чакыртып алган.
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;ref name=&quot;NoGraz&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;KL&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.kleinezeitung.at/steiermark/graz/19700155/klaus-leutgeb-will-esc-2026-an-den-schwarzlsee-holen |title=&quot;Perfekte Location&quot;: Klaus Leutgeb will ESC 2026 an den Schwarzlsee holen |lang= |first=Andrea |last=Rieger |website=kleinezeitung.at |date=2025-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250522142554/https://www.kleinezeitung.at/steiermark/graz/19700155/klaus-leutgeb-will-esc-2026-an-den-schwarzlsee-holen |archive-date=2025-05-22 |access-date=2025-06-16 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| Schwarzl Freizeitzentrum
| style=&quot;text-align:center;&quot; | —
|- style=&quot;background:#f2e0ce;&quot;
| Инсбрук
| Инсбрук Олимпиада залы
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 12 000
| 1964 жана 1976-жылдары Кышкы Олимпиада оюндарында фигуралык муз тебүү жана хоккей боюнча мелдештер өткөрүлгөн Олимпиадалык арена. Шаар расмий түрдө арыз берген.
|&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2025/06/11/eurovision-2026-innsbruck-city-council-approves-bid/ |title=Eurovision 2026: Innsbruck City Council Approves Bid to Host |lang=en |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix |access-date=2025-06-11 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| Оберварт
| Messe Oberwart
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ~4 000
| Шаар 2025-жылдын 20-июнунда арызын артка чакыртып алган.
|&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;
|-
| Санкт-Пөлтен
| VAZ St. Pölten
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ~6 000
| Шаар кызыгуусун билдирген, бирок расмий арыз берилген эмес.
|&lt;ref name=&quot;StPolten&quot; /&gt;
|-
| Эбрайхсдорф
| Временная арена
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 20 000
| 20 000 орундуу убактылуу арена жана 30 000 көрүүчүнү батырган күйөрмандар зонасы сунушталган. Шаар 2025-жылдын 15-июнунда арызын артка чакыртып алган.
|&lt;ref name=&quot;Ebreichsdorf&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;NoEbreichsdorf&quot; /&gt;
|}


== Катышуучулар ==

=== Кайтып келгендер ===

* {{Өлкө желеги|Болгария}} — 2025-жылдын 31-октябрында БНТ телеканалы үч жылдык тыныгуудан кийин кайрадан келип, 2026-жылдагы сынакка катышуу ниетин тактаган&lt;ref name=&quot;bulgaria_2026&quot;&gt;{{Cite web|url=https://bnt.bg/news/balgariya-se-zavrashta-na-evroviziya-343372news.html|title=Начало Още от БНТ България се завръща на... България се завръща на „Евровизия“|lang=bg|date=2025-10-31|access-date=2025-10-31|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* {{Өлкө желеги|Молдова}} — 2025-жылдын 30-сентябрында Молдованын TRM улуттук телерадиокомпаниясы өлкөнүн &quot;Еврокөрүнүү‑2026&quot; сынагына катышуу мүмкүнчүлүгү боюнча молдовалык артисттер жана музыкалык продюсерлер менен кеңешме өткөргөн&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://trm.md/ro/comunicate-trm/eurovision-song-contest-2026-trm-a-organizat-consultari-cu-artistii-autohtoni|title=Eurovision Song Contest 2026: TRM a organizat consultări cu artiştii autohtoni|lang=ro|website=[[Телерадио-Молдова|TRM]]|date=2025-10-01|archive-url=http://web.archive.org/web/20251001112423/https://trm.md/ro/comunicate-trm/eurovision-song-contest-2026-trm-a-organizat-consultari-cu-artistii-autohtoni|archive-date=2025-10-01|access-date=2025-11-01|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Жолугушууда улуттук тандоонун форматтары, эрежелердин мүмкүн болгон өзгөрүүлөрү, жарнамалоо стратегиялары жана катышуучуларды колдоо чаралары талкууланган. 2025-жылдын 3-ноябрында TRMдин басма сөз жыйыны өтүп, анда Молдованын сынакка кайтып жатканы расмий түрдө жарыяланган&lt;ref name=&quot;moldova_2026&quot;&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/11/03/moldova-return-eurovision-song-contest/|title=Moldova: Returns to the Eurovision Song Contest|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-11-03|access-date=2025-11-03|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* {{Өлкө желеги|Румыния}} — 2025-жылдын 14-апрелинде румындык TVR телерадиокомпаниясынын директору Дэн Туртурикэ Румыния &quot;Еврокөрүнүүгө&quot; качан гана &quot;уктуруучу менен музыкалык продюсерлердин ортосундагы мамилелер кайра жанданганда&quot; жана &quot;өлкө сынактын сахнасына чындыгында эле музыкалык индустриянын туу чокусунда турган артисттерди чыгара алганда&quot; кайтып келерин билдирген&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.libertatea.ro/stiri/romania-eurovision-2025-dan-turturica-sef-tvr-relatia-trebuie-resetata-5271037|title=Când va mai participa România la Eurovision. Anunțul șefului TVR, înaintea Eurovision 2025: „Relația trebuie resetată”|lang=ro|first=Cristian|last=Otopeanu|website=Libertatea|date=2025-04-14|access-date=2025-04-26|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. 2025-жылдын 27-октябрында TVR өлкөнүн &quot;Еврокөрүнүү-2026&quot; сынагына катышуусу боюнча чечим кабыл алына электигин кабарлаган. Бирок, 2025-жылдын 30-октябрында телекомпания Румыния баары бир &quot;Еврокөрүнүү-2026га&quot; катыша турганын жарыялаган&lt;ref name=&quot;romania_2026&quot;&gt;{{Cite web|url=https://tvrinfo.ro/tvr-revine-pe-scena-eurovision-romania-va-participa-la-cea-de-a-70-a-editie-a-eurovision-song-contest-la-viena/|title=TVR revine pe scena Eurovision. România va participa la cea de-a 70-a ediție a Eurovision Song Contest, la Viena.|lang=ro|date=2025-10-30|publisher=TVINFO|access-date=2025-10-30|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.paginademedia.ro/stiri-media/romania-eurovision-2026-22219068|title=EXCLUSIV. România revine la Eurovision după o absenţă de doi ani|lang=ro|first=Julia|last=Bunea|website=Paginademedia.ro|date=2025-10-30|access-date=2025-10-30}}&lt;/ref&gt;.

=== Баш тарткандар ===
* {{Өлкө желеги|Андорра}} — 2025-жылдын 25-майында Андорранын RTVA телекомпаниясы өлкө 2026-жылы сынакка катышпай турганын билдирген&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/26/andorra-rtva-will-not-participate-in-eurovision-2026/|title=🇦🇩 Andorra: RTVA Will Not Participate in Eurovision 2026|lang=en|first=Steven|last=Heap|website=Eurovoix|date=2025-05-26|access-date=2025-05-26|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Андорра акыркы жолу 2009-жылы катышкан.
* {{Өлкө желеги|Босния жана Герцеговина}} — 2025-жылдын 9-июлунда BHRT телекомпаниясы өлкө 2026-жылы сынакка катышпай турганын ырастаган&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://esctoday.com/201207/bosnia-herzegovina-bhrt-will-not-return-to-eurovision-in-2026/|title=Bosnia &amp; Herzegovina: BHRT will not return to Eurovision in 2026|lang=en|first=Sanjay|last=Jiandani|website=ESCToday|date=2025-07-09|access-date=2025-07-09}}&lt;/ref&gt;. Буга чейин, май жана июнь айларында, демөөрчүлөр табылса кайтып келүү мүмкүнчүлүгү каралган, бирок Европа телерадиоберүү бирикмеси (Европа берүүлөр союзу) алдындагы төлөнбөгөн карыздардан улам катышуу мүмкүн эмес болгон&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/16/bosnia-herzegovina-former-hod-highlights-ongoing-eurovision-challenges/|title=Bosnia &amp; Herzegovina: Former HoD Highlights Ongoing Eurovision Challenges|lang=en|first=Tamara|last=Vecic|website=Eurovoix|date=2025-05-16|access-date=2025-05-16|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://escspot.pl/2025/06/14/bosnia-i-hercegowna-nie-moze-wrocic-na-eurowizje-nawet-przy-wsparciu-sponsora/|title=Bośnia i Hercegowna obecnie nie może wrócić na Eurowizję nawet przy wsparciu sponsora!|lang=pl|last=Oktawia|website=ESCSpot|date=2025-06-14|access-date=2025-06-15}}&lt;/ref&gt;.
* {{Өлкө желеги|Ирландия}} — 2025-жылдын 11-сентябрында ирландиялык RTÉ телекомпаниясы, эгерде сынакка Израил катыша турган болсо, Ирландия катышпай турганын билдирип, акыркы чечимди Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясына чейин калтырган&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://about.rte.ie/2025/09/11/rte-statement-2026-eurovision-song-contest|title=RTÉ Statement: 2026 Eurovision Song Contest|lang=en|website=[[Raidió Teilifís Éireann|RTÉ]]|date=2025-09-11|access-date=2025-09-11|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгы боюнча, RTÉ 2026-жылдагы сынакка катышуудан баш тартканын жарыяланган&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rte.ie/entertainment/2025/1204/1547300-rte-to-boycott-eurovision-song-contest-over-israel/|title=RTÉ to boycott Eurovision Song Contest over Israel|lang=en|date=2025-12-04|access-date=2025-12-04|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* {{Өлкө желеги|Исландия}} — RÚV буга чейин 2026-жылдагы сынактын катышуучусун салттуу улуттук &quot;Söngvakeppnin&quot; финалынын алкагында тандоо ниетин билдирген. Бирок 2025-жылдын 8-сентябрында RÚV директорлор кеңешинин төрагасы Стефан Йон Хафстейн катышуу &quot;кепилденбегенин&quot; жана бул Израилдин сынакка катышуусуна байланыштуу болорун айткан. Акыркы чечимди кабыл алуу декабрдагы Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясына чейин жылдырылган&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252772889d/ovist-hvort-island-verdi-med-i-eurovision|title=Óvíst hvort Ísland verði með í Eurovision|lang=is|author=Elín Margrét Böðvarsdóttir|website=[[Vísir.is]]|date=2025-09-08|access-date=2025-12-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/english/2025-09-09-iceland-may-not-take-part-in-eurovision-if-israel-does-453021/|title=Iceland may not take part in Eurovision if Israel does|lang=en|first=Darren|last=Adam|date=2025-09-09|publisher=[[RÚV]]|archive-url=http://web.archive.org/web/20251010194111/https://www.ruv.is/english/2025-09-09-iceland-may-not-take-part-in-eurovision-if-israel-does-453021|archive-date=2025-10-10|access-date=2025-12-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. 26-ноябрда RÚV башкармалыгы Израилди четтетүү сунушу үчүн добуш берген&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-11-26-stjorn-ruv-vill-ad-israel-verdi-meinud-thatttaka-i-eurovision-459822|title=Stjórn RÚV vill að Ísrael verði meinuð þátttaka í Eurovision|lang=is|author=Andrésdóttir|first=Iðunn|work=RÚV|date=2025-11-26|access-date=2025-11-26|url-status=live}}&lt;/ref&gt;, ал эми 10-декабрда, ассамблеянын добуш берүүсүнөн алты күн өткөн соң, телекомпания иш-чарага бойкот жарыялаганын билдирген&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/461235|title=Ísland tekur ekki þátt í Eurovision 2026|lang=is|first=Ragnar Jón|last=Hrólfsson|date=2025-12-10|publisher=[[RÚV]]|access-date=2025-12-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* {{Өлкө желеги|Испания}} — 2025-жылдын 16-сентябрында RTVE телекомпаниясы, эгерде Израил катышса, өлкө сынакка катышуудан жана аны көрсөтүүдөн баш тартарын билдирген. Чечим директорлор кеңеши тарабынан президент Хосе Пабло Лопестин демилгеси менен кабыл алынып, ал гуманитардык принциптерге шилтеме берген&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://en.euromix.co.il/2025/09/16/spain-will-withdraw-from-eurovision-2026-if-israel-participates/|title=Spain Will Withdraw From Eurovision 2026 if Israel Participates|lang=en|first=Ofek|last=Jerassi|website=EuroMix|date=2025-09-16|access-date=2025-09-16|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгынан кийин, RTVE 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын жарыялаган&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rtve.es/rtve/20251204/rtve-retira-festival-eurovision/16845362.shtml|title=RTVE se retira del Festival de Eurovisión|lang=es|author=RTVE Staff|website=[[RTVE]]|date=2025-12-04|access-date=2025-12-04|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* {{Өлкө желеги|Нидерланд}} — 2025-жылдын 12-сентябрында AVROTROS, эгерде Израилдин катышуусуна уруксат берилсе, 2026-жылдагы сынакка катышуудан баш тартарын билдирген. Телекомпания: &quot;Газадагы адамдардын уланып жаткан оор азаптарынын фонунда биз мындан ары Израилдин катышуусун актай албайбыз&quot;, — деп белгилеп, ошондой эле Израиль өкмөтүнүн мурунку сынактын жыйынтыгына кийлигишкенин жүйө катары келтирген&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rtve.es/rtve/20251204/rtve-retira-festival-eurovision/16845362.shtml|title=RTVE se retira del Festival de Eurovisión|lang=es|author=RTVE Staff|website=[[RTVE]]|date=2025-12-04|access-date=2025-12-04|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгы боюнча, AVROTROS 2026-жылдагы сынакка катышуудан баш тартткан&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.avrotros.nl/article/avrotros-neemt-in-2026-niet-deel-aan-het-eurovisie-songfestival~1314/|title=AVROTROS neemt in 2026 niet deel aan het Eurovisie Songfestival|lang=nl|website=AVROTROS|access-date=2025-12-04|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* {{Өлкө желеги|Түндүк Македония}} — 2025-жылдын 1-декабрында MRT телекомпаниясы, октябрь айында кайтып келүү мүмкүнчүлүгү талкууланганына карабастан, каржылык кыйынчылыктардан улам өлкө сынакка катышпай турганын ырастаган&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://muzika24.mk/muzika-na-kirilica/mrt-presece-na-evrosong-duri-vo-2027-godina/71400/|title=МРТ пресече: На „Евросонг“ дури во 2027 година (Видео)|lang=mk|last=Muzika24|website=Музика24|date=2025-10-19|access-date=2025-10-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://escspot.pl/2025/12/01/exclusive-macedonia-polnocna-na-pewno-nie-wezmie-udzialu-eurowizja-2026/|title=EXCLUSIVE: 🇲🇰 Macedonia Północna NA PEWNO nie weźmie udziału w 🇦🇹 Eurowizji 2026|lang=pl|first=Szymon|last=Ignatiuk|website=ESCSpot|date=2025-12-01|access-date=2025-12-01|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/10/31/north-macedonia-mrt-continues-to-discuss-eurovision-2026-participation/|title=North Macedonia: MRT Continues to Discuss Eurovision 2026 Participation|lang=en|website=Eurovoix|date=2025-10-31|access-date=2025-11-01|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Түндүк Македония акыркы жолу 2022-жылы катышкан.
* {{Өлкө желеги|Словакия}} — 2025-жылдын 23-июлунда словакиялык STVR телекомпаниясынын басма сөз катчысы Филип Пуховски, телекомпаниянын начар каржылык абалына байланыштуу, өлкө 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын билдирген&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://en.euromix.co.il/2025/07/23/not-this-time-either-slovakia-will-not-participate-in-eurovision-2026|title=Not This Time Either: Slovakia Will Not Participate in Eurovision 2026!|lang=en|first=Ofec|last=Jerassi|website=EuroMix|date=2025-07-23|access-date=2025-07-23|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Словакия акыркы жолу 2012-жылдагы сынакка катышкан.
* {{Өлкө желеги|Словения}} — 2025-жылдын 4-сенабрында RTV SLO Израилдин катышуусуна жана &quot;добуш берүүнүн ачыктыгына&quot; байланыштуу маселелер талкуулана турган декабрдагы Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясынан кийин 2026-жылдагы сынакка катышуу боюнча чечим кабыл аларын билдирген&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rtvslo.si/zabava-in-slog/glasba/ema/nastop-slovenije-na-evroviziji-2026-pod-vprasajem-odlocitev-odvisna-od-potez-ebu-ja/756560|title=Nastop Slovenije na Evroviziji 2026 pod vprašajem, &quot;odločitev odvisna od potez EBU-ja&quot;|lang=sl|author=D. S. M.|website=[[Радио и телевидение Словении|RTV SLO]]|archive-url=http://web.archive.org/web/20250906022824/https://www.rtvslo.si/zabava-in-slog/glasba/ema/nastop-slovenije-na-evroviziji-2026-pod-vprasajem-odlocitev-odvisna-od-potez-ebu-ja/756560|archive-date=2025-09-06|access-date=2025-09-04|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. BBC News тараткан маалыматка ылайык, RTV SLO дагы Израил сынакка катышса, катышуудан баш тартууга даяр экендигин билдирген&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yvd8158ywo|title=RTÉ: Ireland threatens to withdraw from Eurovision if Israel participates|lang=en|first=Adam|last=Mandeville|website=[[BBC News]]|date=2025-09-11|access-date=2025-09-12|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгы боюнча, RTV SLO 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын жарыялаган&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rtvslo.si/zabava-in-slog/glasba/ema/izrael-bo-lahko-nastopil-na-evroviziji-sestih-drzav-med-njimi-slovenije-na-tekmovanju-ne-bo/766145|title=Izrael bo lahko nastopil na Evroviziji. Šestih držav, med njimi Slovenije, na tekmovanju ne bo.|lang=sl|first=D. S.|last=M|website=[[RTV SLO]]|access-date=2025-12-04|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

=== Ишке ашпаган дисквалификация ===

* {{Өлкө желеги|Израиль}} — 2025-жылдын 3-июлунда [[Европа телерадиоберүү бирикмеси|Европа телерадиоберүү бирикмесинин]] ассамблеясынын жыйынтыгында Израилдин кийинки жылдагы сынакка катышуусу боюнча акыркы чечим кышында жарыяланарын жана ал израиль-палестина жаңжалынын абалына байланыштуу болору айтылган&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eurovisionfun.com/en/2025/07/breaking-news-israel-remains-in-eurovision-for-now-final-decision-in-winter-depending-on-war-developments/|title=Breaking News: Israel Remains in Eurovision for Now, Final Decision in Winter, Depending on War Developments|lang=en|first=Giannis|last=Argyriou|website=EurovisionFun|date=2025-07-03|access-date=2025-07-03}}&lt;/ref&gt;. Бир нече күн мурун Израилдин IPBC телекомпаниясы алдыдагы сынакка катышуу ниетин билдирген&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/07/01/israel-kan-confirms-intention-to-compete-in-eurovision-2026/|title=🇮🇱 Israel: KAN Confirms Intention to Compete in Eurovision 2026|lang=en|author=Eurovoix Team|website=Eurovoix|date=2025-07-01|access-date=2025-07-07|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Исландиянын RÚV телекомпаниясы Израилди сынактан четтетүүнү ачык түрдө талап кылган биринчи компания болгон&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eurovisionfun.com/en/2025/07/call-for-israels-exclusion-from-eurovision-time-for-the-truth-says-icelands-public-broadcaster-president/|title=Call for Israel’s Exclusion from Eurovision: “Time for the Truth,” Says Iceland’s Public Broadcaster President|lang=en|first=Giannis|last=Argyriou|website=Eurovision Fun|date=2025-07-01|access-date=2025-07-07|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. 2025-жылдын 4-декабрында, Европа телерадиоберүү бирикмесинин декабрдагы Башкы ассамблеясындагы добуш берүүнүн жыйынтыгы менен Израиль сынакка катышууга укук алган&lt;ref name=&quot;israel2026&quot;&gt;{{Cite web|url=https://eurovisionworld.com/esc/israel-remains-in-eurovision|title=Israel remains in Eurovision|lang=en|website=Eurovisionworld|date=2025-12-04|access-date=2025-12-04|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

=== Ишке ашпаган дебют ===

* {{Өлкө желеги|Казакстан}} — 2025-жылдын 8-июлунда &quot;Хабар&quot; агенттигинин директорлор кеңешинин төрагасы Кемелбек Ойшыбаев Европа телерадиоберүү бирикмесинин Башкы ассамблеясында союздун башкы директору Ноэль Курран менен Казакстандын &quot;Еврокөрүнүүгө&quot; катышуу мүмкүнчүлүгүн талкуулаганын билдирген. Анын айтымында, бул маселени уюмдун кийинки жыйынында кароо пландаштырылган&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://escspot.pl/2025/07/08/ebu-rozwazy-potencjalny-debiut-kazachstanu-na-eurowizji-2026/|title=EBU rozważy potencjalny debiut 🇰🇿 Kazachstanu na 🇦🇹 Eurowizji 2026!|lang=pl|first=Szymon|last=Ignatiuk|website=ESCSpot|date=2025-07-08|access-date=2025-07-08|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Кийинчерээк, ноябрь айында Казакстандын Маданият жана маалымат министрлиги Европа телерадиоберүү бирикмеси Казакстандын катышуу маселесин 2026-жылдын башында карай турганын жарыялаган&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/11/29/kazakhstan-ebu-to-consider-eurovision-participation-in-early-2026/|title=Kazakhstan: EBU to Consider Eurovision Participation in Early 2026|lang=en-GB|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2025-11-29|access-date=2025-11-30}}&lt;/ref&gt;. 2026-жылдын 15-январында Европа телерадиоберүү бирикмеси Казакстан 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын ырастаган, себеби өлкө 2025-жылдын декабрында белгиленген акыркы мөөнөткө (дедлайнга) чейин чакыруу процедурасынан өтүүгө жетишпей калган&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/01/15/kazakhstan-canada-will-not-debut-at-eurovision-2026/|title=Kazakhstan &amp; Canada: Will Not Debut At Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Darshan|last=Bijuvignesh|website=Eurovoix|date=2026-01-15|access-date=2026-01-15}}&lt;/ref&gt;.
* {{Өлкө желеги|Канада}} — 2025-жылдын 4-ноябрында Канаданын 2025-жылга карата федералдык бюджетинде өкмөт улуттук CBC/Radio-Canada уктуруучусу менен биргеликте өлкөнүн сынакка катышуусун уюштурууну сунуштаган&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://budget.canada.ca/2025/report-rapport/chap3-en.html|title=Chapter 3: Empowering Canadians {{!}} Budget 2025|lang=en|website=Canada.ca|access-date=2025-11-05|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/politics/budget-highlights-9.6966595|title=A $78B deficit, public service cuts, new tax measures: Highlights of budget 2025|lang=en|first=Catharine|last=Tunney|website=[[Канадская телерадиовещательная корпорация|CBC News]]|archive-url=http://web.archive.org/web/20251105032902/https://www.cbc.ca/news/politics/budget-highlights-9.6966595|archive-date=2025-11-05|access-date=2025-11-05|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Европа телерадиоберүү бирикмесинин ассоциацияланган мүчөсү катары, CBC катышуу үчүн сынактын референс-группасынан чакыруу алышы керек болчу. 2026-жылдын 15-январында Европа телерадиоберүү бирикмеси өлкө 2026-жылдагы сынакка катышпай турганын ырастаган. CBC/Radio-Canada мүчөлүк боюнча сүйлөшүүлөрдүн алгачкы гана баскычтарында тургандыктан, чакыруу процедурасынан өз убагында өтүүгө үлгүрбөй калган&lt;ref name=&quot;:112&quot;&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/01/15/kazakhstan-canada-will-not-debut-at-eurovision-2026/|title=Kazakhstan &amp; Canada: Will Not Debut At Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Darshan|last=Bijuvignesh|website=Eurovoix|date=2026-01-15|access-date=2026-01-15}}&lt;/ref&gt;.

== Өндүрүшү жана форматы ==
== Биринчи жарым финал ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
! rowspan=&quot;2&quot; |{{comment|№|Чыгуу кезегинин номери}}
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлкө
! rowspan=&quot;2&quot; |Аткаруучу
! rowspan=&quot;2&quot; |Ыр
! rowspan=&quot;2&quot; |Котормосу
! rowspan=&quot;2&quot; |Тили
! rowspan=&quot;2&quot; |Орун
! colspan=&quot;3&quot; |Упайлар
|-
!Калыстар
!Көрүүчүлөр
!Жалпы

|- style=&quot;background:#ccffcc;&quot;
| style=&quot;text-align:center&quot; |1
|{{Өлкө желеги|Молдова}}
|Satoshi
|&quot;Viva, Moldova!&quot;
|&quot;Жашасын Молдова!&quot;
|[[Румын тили|Румын]] Hol{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]], [[Гавай тили|гавай]], [[Испан тили|испан]], [[Итальян тили|итальян]] жана [[Француз тили|француз]] тилдериндеги фразалар бар.}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |4
| style=&quot;text-align:center&quot; |62
| style=&quot;text-align:center&quot; |146
| style=&quot;text-align:center&quot; |208

|- style=&quot;background:#ccffcc;&quot;
| style=&quot;text-align:center&quot; |2
|{{Өлкө желеги|Швеция}}
|Фелисия
|&quot;My System&quot;
|&quot;Менин тутумум&quot;
|[[Англис тили|Англис]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |9
| style=&quot;text-align:center&quot; |79
| style=&quot;text-align:center&quot; |17
| style=&quot;text-align:center&quot; |96

|- style=&quot;background:#ccffcc;&quot;
| style=&quot;text-align:center&quot; |3
|{{Өлкө желеги|Хорватия}}
|Lelek
|&quot;Andromeda&quot;
|&quot;Андромеда&quot;
|[[Хорват тили|Хорват]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |6
| style=&quot;text-align:center&quot; |85
| style=&quot;text-align:center&quot; |90
| style=&quot;text-align:center&quot; |175

|- style=&quot;background:#ccffcc;&quot;
| style=&quot;text-align:center&quot; |4
|{{Өлкө желеги|Греция}}
|Акилас
|&quot;Ferto&quot; (&quot;Φέρτο&quot;)
|&quot;Алып кел&quot;
|[[Грек тили|Грек]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]], [[Француз тили|француз]] жана [[Испан тили|испан]] тилдериндеги фразалар бар.}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |7
| style=&quot;text-align:center&quot; |88
| style=&quot;text-align:center&quot; |71
| style=&quot;text-align:center&quot; |159

|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |5
|{{Өлкө желеги|Португалия}}
|Bandidos do Cante
|&quot;Rosa&quot;
|&quot;Роза&quot;
|[[Португал тили|Португал]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |12
| style=&quot;text-align:center&quot; |39
| style=&quot;text-align:center&quot; |35
| style=&quot;text-align:center&quot; |74

|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |6
|{{Өлкө желеги|Грузия}}
|&quot;Бзикеби&quot;
|&quot;On Replay&quot;
|&quot;Кайталоодо&quot;
|[[Англис тили|Англис]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |15
| style=&quot;text-align:center&quot; |3
| style=&quot;text-align:center&quot; |2
| style=&quot;text-align:center&quot; |5

|- style=&quot;background:#ccffcc;&quot;
| style=&quot;text-align:center&quot; |7
|{{Өлкө желеги|Финляндия}}
|Линда Лампениус жана Пете Паркконен
|&quot;Liekinheitin&quot;
|&quot;Огнемёт&quot;
|[[Фин тили|Фин]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |3
| style=&quot;text-align:center&quot; |127
| style=&quot;text-align:center&quot; |100
| style=&quot;text-align:center&quot; |227

|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |8
|{{Өлкө желеги|Черногория}}
|Тамара Живкович
|&quot;Nova zora&quot; (&quot;Нова зора&quot;)
|&quot;Жаңы таң&quot;
|[[Черногор тили|Черногор]], [[Англис тили|англис]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |13
| style=&quot;text-align:center&quot; |26
| style=&quot;text-align:center&quot; |45
| style=&quot;text-align:center&quot; |71

|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |9
|{{Өлкө желеги|Эстония}}
|Vanilla Ninja
|&quot;Too Epic to Be True&quot;
|&quot;Чындык болуш үчүн өтө эле эпикалык&quot;
|[[Англис тили|Англис]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |11
| style=&quot;text-align:center&quot; |33
| style=&quot;text-align:center&quot; |46
| style=&quot;text-align:center&quot; |79

|- style=&quot;background:#ccffcc;&quot;
| style=&quot;text-align:center&quot; |10
|{{Өлкө желеги|Израиль}}
|Ноам Беттан
|&quot;Michelle&quot;
|&quot;Мишель&quot;
|[[Англис тили|Англис]], [[Иврит тили|иврит]], [[Француз тили|француз]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |1
| style=&quot;text-align:center&quot; |106
| style=&quot;text-align:center&quot; |163
| style=&quot;text-align:center&quot; |269

|- style=&quot;background:#ccffcc;&quot;
| style=&quot;text-align:center&quot; |11
|{{Өлкө желеги|Бельгия}}
|Essyla
|&quot;Dancing on the Ice&quot;
|&quot;Муздагы бий&quot;
|[[Англис тили|Англис]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |10
| style=&quot;text-align:center&quot; |81
| style=&quot;text-align:center&quot; |10
| style=&quot;text-align:center&quot; |91

|- style=&quot;background:#ccffcc;&quot;
| style=&quot;text-align:center&quot; |12
|{{Өлкө желеги|Литва}}
|Лайон Сика
|&quot;Sólo quiero más&quot;
|&quot;Мен жөн гана көбүрөөк каалайм&quot;
|[[Литва тили|Литва]], [[Англис тили|англис]], [[Испан тили|испан]], [[Француз тили|француз]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |8
| style=&quot;text-align:center&quot; |46
| style=&quot;text-align:center&quot; |55
| style=&quot;text-align:center&quot; |101

|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |13
|{{Өлкө желеги|Сан-Марино}}
|Сенит жана Бой Жорж
|&quot;Superstar&quot;
|&quot;Супержылдыз&quot;
|[[Англис тили|Англис]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |14
| style=&quot;text-align:center&quot; |18
| style=&quot;text-align:center&quot; |23
| style=&quot;text-align:center&quot; |41

|- style=&quot;background:#ccffcc;&quot;
| style=&quot;text-align:center&quot; |14
|{{Өлкө желеги|Польша}}
|Алиция
|&quot;Pray&quot;
|&quot;Дуба кыл&quot;
|[[Англис тили|Англис]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |2
| style=&quot;text-align:center&quot; |137
| style=&quot;text-align:center&quot; |110
| style=&quot;text-align:center&quot; |247

|- style=&quot;background:#ccffcc;&quot;
| style=&quot;text-align:center&quot; |15
|{{Өлкө желеги|Сербия}}
|Lavina
|&quot;Kraj mene&quot; (&quot;Крај мене&quot;)
|&quot;Менин жанымда&quot;
|[[Серб тили|Серб]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |5
| style=&quot;text-align:center&quot; |56
| style=&quot;text-align:center&quot; |131
| style=&quot;text-align:center&quot; |187
|}

== Экинчи жарым финал ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; |{{comment|№|Чыгуу кезегинин номери}}
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлкө
! rowspan=&quot;2&quot; |Аткаруучу
! rowspan=&quot;2&quot; |Ыр
! rowspan=&quot;2&quot; |Котормосу
! rowspan=&quot;2&quot; |Тили
! rowspan=&quot;2&quot; |Орун
! colspan=&quot;3&quot; |Упайлар
|-
!Калыстар
!Көрүүчүлөр
!Жалпы

|- style=&quot;background:#ccffcc;&quot;
| style=&quot;text-align:center&quot; |1
|{{Өлкө желеги|Болгария}}
|Дара
|&quot;Bangaranga&quot;
|&quot;Бангаранга&quot;
|[[Англис тили|Англис]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |1
| style=&quot;text-align:center&quot; |94
| style=&quot;text-align:center&quot; |184
| style=&quot;text-align:center&quot; |278

|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |2
|{{Өлкө желеги|Азербайжан}}
|Jiva
|&quot;Just Go&quot;
|&quot;Жөн гана кет&quot;
|[[Англис тили|Англис]], [[Азербайжан тили|азербайжан]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |15
| style=&quot;text-align:center&quot; |2
| style=&quot;text-align:center&quot; |0
| style=&quot;text-align:center&quot; |2

|- style=&quot;background:#ccffcc;&quot;
| style=&quot;text-align:center&quot; |3
|{{Өлкө желеги|Румыния}}
|Александра Кэпитэнеску
|&quot;[[Choke Me]]&quot;
|&quot;Мени муунтуп сал&quot;
|[[Англис тили|Англис]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |2
| style=&quot;text-align:center&quot; |87
| style=&quot;text-align:center&quot; |147
| style=&quot;text-align:center&quot; |234

|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |4
|{{Өлкө желеги|Люксембург}}
|Ева Мария
|&quot;Mother Nature&quot;
|&quot;Жаратылыш эне&quot;
|[[Англис тили|Англис]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |12
| style=&quot;text-align:center&quot; |26
| style=&quot;text-align:center&quot; |34
| style=&quot;text-align:center&quot; |60

|- style=&quot;background:#ccffcc;&quot;
| style=&quot;text-align:center&quot; |5
|{{Өлкө желеги|Чехия}}
|Даниэль Жижка
|&quot;Crossroads&quot;
|&quot;Жолдордун кесилиши&quot;
|[[Англис тили|Англис]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |9
| style=&quot;text-align:center&quot; |108
| style=&quot;text-align:center&quot; |34
| style=&quot;text-align:center&quot; |142

|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |6
|{{Өлкө желеги|Армения}}
|Симон
|&quot;Paloma Rumba&quot;
|&quot;Көгүчкөн румбасы&quot;
|[[Англис тили|Англис]]{{Efn|Ырда [[Испан тили|испан]] тилиндеги фразалар бар.}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |14
| style=&quot;text-align:center&quot; |30
| style=&quot;text-align:center&quot; |19
| style=&quot;text-align:center&quot; |49

|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |7
|{{Өлкө желеги|Швейцария}}
|Вероника Фусаро
|&quot;Alice&quot;
|&quot;Алиса&quot;
|[[Англис тили|Англис]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |11
| style=&quot;text-align:center&quot; |48
| style=&quot;text-align:center&quot; |60
| style=&quot;text-align:center&quot; |108

|- style=&quot;background:#ccffcc;&quot;
| style=&quot;text-align:center&quot; |8
|{{Өлкө желеги|Кипр}}
|Антигони
|&quot;Jalla&quot;
|&quot;Дагы&quot;
|[[Англис тили|Англис]], [[Грек тили|грек]]{{Efn|Ырда [[Грек тилинин кипр диалекти|грек тилинин кипр диалекти]] колдонулат.}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |10
| style=&quot;text-align:center&quot; |47
| style=&quot;text-align:center&quot; |75
| style=&quot;text-align:center&quot; |122

|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |9
|{{Өлкө желеги|Латвия}}
|Атвара
|&quot;Ēnā&quot;
|&quot;Көлөкөдө&quot;
|[[Латыш тили|Латыш]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |13
| style=&quot;text-align:center&quot; |28
| style=&quot;text-align:center&quot; |21
| style=&quot;text-align:center&quot; |49

|- style=&quot;background:#ccffcc;&quot;
| style=&quot;text-align:center&quot; |10
|{{Өлкө желеги|Дания}}
|Сёрен Торпегор Лунн
|&quot;Før vi går hjem&quot;
|&quot;Үйгө кетердин алдында&quot;
|[[Дания тили|Дан]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]] тилиндеги фраза бар.}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |5
| style=&quot;text-align:center&quot; |124
| style=&quot;text-align:center&quot; |75
| style=&quot;text-align:center&quot; |199

|- style=&quot;background:#ccffcc;&quot;
| style=&quot;text-align:center&quot; |11
|{{Өлкө желеги|Австралия}}
|Дельта Гудрем
|&quot;Eclipse&quot;
|&quot;Күн тутулуу&quot;
|[[Англис тили|Англис]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |3
| style=&quot;text-align:center&quot; |137
| style=&quot;text-align:center&quot; |85
| style=&quot;text-align:center&quot; |222

|- style=&quot;background:#ccffcc;&quot;
| style=&quot;text-align:center&quot; |12
|{{Өлкө желеги|Украина}}
|Лелека
|&quot;Ridnym&quot; (&quot;Рідним&quot;)
|&quot;Жакындарга&quot; (же &quot;Туугандарга&quot;)
|[[Англис тили|Англис]], [[Украин тили|украин]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |6
| style=&quot;text-align:center&quot; |75
| style=&quot;text-align:center&quot; |99
| style=&quot;text-align:center&quot; |174

|- style=&quot;background:#ccffcc;&quot;
| style=&quot;text-align:center&quot; |13
|{{Өлкө желеги|Албания}}
|Алис
|&quot;Nân&quot;
|&quot;Апа&quot;
|[[Албан тили|Албан]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |7
| style=&quot;text-align:center&quot; |45
| style=&quot;text-align:center&quot; |113
| style=&quot;text-align:center&quot; |158

|- style=&quot;background:#ccffcc;&quot;
| style=&quot;text-align:center&quot; |14
|{{Өлкө желеги|Мальта}}
|Эйдан
|&quot;Bella&quot;
|&quot;Сулуу кыз&quot;
|[[Англис тили|Англис]], [[Мальта тили|мальта]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |8
| style=&quot;text-align:center&quot; |84
| style=&quot;text-align:center&quot; |59
| style=&quot;text-align:center&quot; |143

|- style=&quot;background:#ccffcc;&quot;
| style=&quot;text-align:center&quot; |15
|{{Өлкө желеги|Норвегия}}
|Юнас Ловв
|&quot;Ya Ya Ya&quot;
|&quot;Йа-йа-йа&quot;
|[[Англис тили|Англис]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |4
| style=&quot;text-align:center&quot; |109
| style=&quot;text-align:center&quot; |97
| style=&quot;text-align:center&quot; |206
|}

== Финал ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
! rowspan=&quot;2&quot; |{{comment|№|Чыгуу кезегинин номери}}
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлкө
! rowspan=&quot;2&quot; |Аткаруучу
! rowspan=&quot;2&quot; |Ыр
! rowspan=&quot;2&quot; |Котормосу
! rowspan=&quot;2&quot; |Тили
! rowspan=&quot;2&quot; |Орун
! colspan=&quot;3&quot; |Упайлар
|-
!Калыстар
!Көрүүчүлөр
!Жалпы

|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |1
|{{Өлкө желеги|Дания}}
|Сёрен Торпегор Лунн
|&quot;Før vi går hjem&quot;
|&quot;Үйгө кетердин алдында&quot;
|[[Дания тили|Дан]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]] тилиндеги фраза бар.}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |7
| style=&quot;text-align:center&quot; |165
| style=&quot;text-align:center&quot; |78
| style=&quot;text-align:center&quot; |243

|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |2
|{{Өлкө желеги|Германия}}
|Сара Энгельс
|&quot;Fire&quot;
|&quot;От&quot;
|[[Англис тили|Англис]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |23
| style=&quot;text-align:center&quot; |12
| style=&quot;text-align:center&quot; |0
| style=&quot;text-align:center&quot; |12

|- style=&quot;background:silver;&quot;
| style=&quot;text-align:center&quot; |3
|{{Өлкө желеги|Израиль}}
|Ноам Беттан
|&quot;Michelle&quot;
|&quot;Мишель&quot;
|[[Англис тили|Англис]], [[Иврит|иврит]], [[Француз тили|француз]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |2
| style=&quot;text-align:center&quot; |123
| style=&quot;text-align:center&quot; |220
| style=&quot;text-align:center&quot; |343

|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |4
|{{Өлкө желеги|Бельгия}}
|Essyla
|&quot;Dancing on the Ice&quot;
|&quot;Музда бийлеп жатам&quot;
|[[Англис тили|Англис]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |21
| style=&quot;text-align:center&quot; |36
| style=&quot;text-align:center&quot; |0
| style=&quot;text-align:center&quot; |36

|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |5
|{{Өлкө желеги|Албания}}
|Алис
|&quot;Nân&quot;
|&quot;Апа&quot;
|[[Албан тили|Албан]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |13
| style=&quot;text-align:center&quot; |60
| style=&quot;text-align:center&quot; |85
| style=&quot;text-align:center&quot; |145

|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |6
|{{Өлкө желеги|Греция}}
|Акилас
|&quot;Ferto&quot; (&quot;Φέρто&quot;)
|&quot;Алып кел&quot;
|[[Грек тили|Грек]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]], [[Француз тили|француз]] жана [[Испан тили|испан]] тилдериндеги фразалар бар.}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |10
| style=&quot;text-align:center&quot; |73
| style=&quot;text-align:center&quot; |147
| style=&quot;text-align:center&quot; |220

|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |7
|{{Өлкө желеги|Украина}}
|Лелека
|&quot;Ridnym&quot; (&quot;Рідним&quot;)
|&quot;Жакындарга&quot; (же &quot;Туугандарга&quot;)
|[[Англис тили|Англис]], [[Украин тили|украин]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |9
| style=&quot;text-align:center&quot; |54
| style=&quot;text-align:center&quot; |167
| style=&quot;text-align:center&quot; |221

|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |8
|{{Өлкө желеги|Австралия}}
|Дельта Гудрем
|&quot;Eclipse&quot;
|&quot;Күн тутулуу&quot;
|[[Англис тили|Англис]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |4
| style=&quot;text-align:center&quot; |165
| style=&quot;text-align:center&quot; |122
| style=&quot;text-align:center&quot; |287

|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |9
|{{Өлкө желеги|Сербия}}
|Lavina
|&quot;Kraj mene&quot; (&quot;Крај мене&quot;)
|&quot;Менин жанымда&quot;
|[[Серб тили|Серб]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |17
| style=&quot;text-align:center&quot; |38
| style=&quot;text-align:center&quot; |52
| style=&quot;text-align:center&quot; |90

|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |10
|{{Өлкө желеги|Мальта}}
|Эйдан
|&quot;Bella&quot;
|&quot;Сулуу кыз&quot;
|[[Англис тили|Англис]], [[Мальта тили|мальта]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |18
| style=&quot;text-align:center&quot; |81
| style=&quot;text-align:center&quot; |8
| style=&quot;text-align:center&quot; |89

|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |11
|{{Өлкө желеги|Чехия}}
|Даниэль Жижка
|&quot;Crossroads&quot;
|&quot;Жолдордун кесилиши&quot;
|[[Англис тили|Англис]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |16
| style=&quot;text-align:center&quot; |104
| style=&quot;text-align:center&quot; |9
| style=&quot;text-align:center&quot; |113

|- style=&quot;background:gold;&quot;
| style=&quot;text-align:center&quot; |12
|''' {{Өлкө желеги|Болгария}}'''
|'''Дара'''
|'''&quot;Bangaranga&quot;'''
|'''&quot;Бангаранга&quot;'''
|'''[[Англис тили|Англис]]'''
| style=&quot;text-align:center&quot; |'''1'''
| style=&quot;text-align:center&quot; |'''204'''
| style=&quot;text-align:center&quot; |'''312'''
| style=&quot;text-align:center&quot; |'''516'''

|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |13
|{{Өлкө желеги|Хорватия}}
|Lelek
|&quot;Andromeda&quot;
|&quot;Андромеда&quot;
|[[Хорват тили|Хорват]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |15
| style=&quot;text-align:center&quot; |53
| style=&quot;text-align:center&quot; |71
| style=&quot;text-align:center&quot; |124

|- style=&quot;background:#FE8080;&quot;
| style=&quot;text-align:center&quot; |14
|{{Өлкө желеги|Улуу Британия}}
|Look Mum No Computer
|&quot;Eins, Zwei, Drei&quot;
|&quot;Бир, эки, үч&quot;
|[[Англис тили|Англис]]{{Efn|Ырда [[Немис тили|немис]] тилиндеги фразалар бар.}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |25
| style=&quot;text-align:center&quot; |1
| style=&quot;text-align:center&quot; |0
| style=&quot;text-align:center&quot; |1

|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |15
|{{Өлкө желеги|Франция}}
|Монро
|&quot;Regarde!&quot;
|&quot;Карачы!&quot;
|[[Француз тили|Француз]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |11
| style=&quot;text-align:center&quot; |144
| style=&quot;text-align:center&quot; |14
| style=&quot;text-align:center&quot; |158

|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |16
|{{Өлкө желеги|Молдова}}
|Satoshi
|&quot;Viva, Moldova!&quot;
|&quot;Жашасын Молдова!&quot;
|[[Румын тили|Румын]]{{Efn|Ырда [[Англис тили|англис]], [[Гавай тили|гавай]], [[Испан тили|испан]], [[Итальян тили|итальян]] жана [[Француз тили|француз]] тилдериндеги фразалар бар.}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |8
| style=&quot;text-align:center&quot; |43
| style=&quot;text-align:center&quot; |183
| style=&quot;text-align:center&quot; |226

|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |17
|{{Өлкө желеги|Финляндия}}
|Линда Лампениус жана Пете Паркконен
|&quot;Liekinheitin&quot;
|&quot;Огнемёт&quot;
|[[Фин тили|Фин]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |6
| style=&quot;text-align:center&quot; |141
| style=&quot;text-align:center&quot; |138
| style=&quot;text-align:center&quot; |279

|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |18
|{{Өлкө желеги|Польша}}
|Алиция
|&quot;Pray&quot;
|&quot;Дуба кыл&quot;
|[[Англис тили|Англис]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |12
| style=&quot;text-align:center&quot; |133
| style=&quot;text-align:center&quot; |17
| style=&quot;text-align:center&quot; |150

|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |19
|{{Өлкө желеги|Литва}}
|Лайон Сика
|&quot;Sólo quiero más&quot;
|&quot;Мен жөн гана көбүрөөк каалайм&quot;
|[[Литва тили|Литва]], [[Англис тили|англис]], [[Испан тили|испан]], [[Француз тили|француз]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |22
| style=&quot;text-align:center&quot; |10
| style=&quot;text-align:center&quot; |12
| style=&quot;text-align:center&quot; |22

|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |20
|{{Өлкө желеги|Швеция}}
|Фелисия
|&quot;My System&quot;
|&quot;Менин тутумум&quot;
|[[Англис тили|Англис]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |20
| style=&quot;text-align:center&quot; |35
| style=&quot;text-align:center&quot; |16
| style=&quot;text-align:center&quot; |51

|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |21
|{{Өлкө желеги|Кипр}}
|Антигони
|&quot;Jalla&quot;
|&quot;Дагы&quot;
|[[Англис тили|Англис]], [[Грек тили|грек]]{{Efn|Ырда [[Грек тилинин кипр диалекти|грек тилинин кипр диалекти]] колдонулат.}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |19
| style=&quot;text-align:center&quot; |41
| style=&quot;text-align:center&quot; |34
| style=&quot;text-align:center&quot; |75

|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |22
|{{Өлкө желеги|Италия}}
|Саль да Винчи
|&quot;Per sempre sì&quot;
|&quot;Ооба — түбөлүккө&quot;
|[[Италян тили|Италян]], [[Неаполитан тили|неаполитан]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |5
| style=&quot;text-align:center&quot; |134
| style=&quot;text-align:center&quot; |147
| style=&quot;text-align:center&quot; |281

|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |23
|{{Өлкө желеги|Норвегия}}
|Юнас Ловв
|&quot;Ya Ya Ya&quot;
|&quot;Йа-йа-йа&quot;
|[[Англис тили|Англис]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |14
| style=&quot;text-align:center&quot; |115
| style=&quot;text-align:center&quot; |19
| style=&quot;text-align:center&quot; |134

|- style=&quot;background:#c96;&quot;
| style=&quot;text-align:center&quot; |24
|{{Өлкө желеги|Румыния}}
|Александра Кэпитэнеску
|&quot;Choke Me&quot;
|&quot;Мени муунтуп сал&quot;
|[[Англис тили|Англис]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |3
| style=&quot;text-align:center&quot; |64
| style=&quot;text-align:center&quot; |232
| style=&quot;text-align:center&quot; |296

|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |25
|{{Өлкө желеги|Австрия}} (Кожоюн өлкө)
|Cosmó
|&quot;Tanzschein&quot;
|&quot;Бий сертификаты&quot;
|[[Немис тили|Немис]]
| style=&quot;text-align:center&quot; |24
| style=&quot;text-align:center&quot; |1
| style=&quot;text-align:center&quot; |5
| style=&quot;text-align:center&quot; |6
|}

=== 12 упай берүү статистикасы (калыстар) ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;text-align: center;&quot; |Кол-во
!Өлкө
!'''Страны, присудившие 12 баллов'''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |4
|{{Өлкө желеги|Болгария}}
|{{Өлкө желеги|Австралия}}, {{Өлкө желеги|Дания}}, {{Өлкө желеги|Литва}}, {{Өлкө желеги|Мальта}}
|-
|{{Өлкө желеги|Польша}}
|{{Өлкө желеги|Австрия}}, {{Өлкө желеги|Бельгия}}, {{Өлкө желеги|Германия}}, {{Өлкө желеги|Молдова}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |3
|{{Өлкө желеги|Австралия}}
|{{Өлкө желеги|Армения}}, {{Өлкө желеги|Израиль}}, {{Өлкө желеги|Румыния}}
|-
|{{Өлкө желеги|Мальта}}
|{{Өлкө желеги|Болгария}}, {{Өлкө желеги|Сан-Марино}}, {{Өлкө желеги|Украина}}
|-
|{{Өлкө желеги|Франция}}
|{{Өлкө желеги|Улуу Британия}}, {{Өлкө желеги|Грузия}}, {{Өлкө желеги|Финляндия}}
|-
| rowspan=&quot;5&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |2
|{{Өлкө желеги|Греция}}
|{{Өлкө желеги|Кипр}}, {{Өлкө желеги|Сербия}}
|-
|{{Өлкө желеги|Дания}}
|{{Өлкө желеги|Норвегия}}, {{Өлкө желеги|Чехия}}
|-
|{{Өлкө желеги|Италия}}
|{{Өлкө желеги|Азербайжан}}, {{Өлкө желеги|Албания}}
|-
|{{Өлкө желеги|Сербия}}
|{{Өлкө желеги|Хорватия}}, {{Өлкө желеги|Черногория}}
|-
|{{Өлкө желеги|Финляндия}}
|{{Өлкө желеги|Швеция}}, {{Өлкө желеги|Эстония}}
|-
| rowspan=&quot;8&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |1
|{{Өлкө желеги|Албания}}
|{{Өлкө желеги|Португалия}}
|-
|{{Өлкө желеги|Украина}}
|{{Өлкө желеги|Швейцария}}
|-
|{{Өлкө желеги|Румыния}}
|{{Өлкө желеги|Люксембург}}
|-
|{{Өлкө желеги|Израиль}}
|{{Өлкө желеги|Польша}}
|-
|{{Өлкө желеги|Кипр}}
|{{Өлкө желеги|Греция}}
|-
|{{Өлкө желеги|Норвегия}}
|{{Өлкө желеги|Франция}}
|-
|{{Өлкө желеги|Бельгия}}
|{{Өлкө желеги|Италия}}
|-
|{{Өлкө желеги|Чехия}}
|{{Өлкө желеги|Латвия}}
|}

== Добуш берүү жана трансляция ==
=== Глашатайлар ===
Глашатайлар өз өлкөсүнүн улуттук калыстар тобунун 12 упайын төмөнкү тартипте жарыялаган:
{{div col}}
# {{Өлкө желеги|Швейцария}} — Ливио Кистель&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://medien.srf.ch/-/%C2%ABeurovision-song-contest%C2%BB-2026-bei-srf%E2%80%AF|title=«Eurovision Song Contest» 2026 bei SRF|website=SRF|date=2026-05-04 |access-date=2026-05-04|lang=de-CH}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/04/livio-chistell-eurovision-2026-spokesperson/|title=🇨🇭 Switzerland: Livio Chistell to Announce the Points in the Eurovision 2026 Final|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-05-04 |access-date=2026-05-04}}&lt;/ref&gt;.
# {{Өлкө желеги|Мальта}} — Майя&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|url=https://eurovisionworld.com/esc/eurovision-2026-spokespersons-who-will-announce-the-points|title=Eurovision 2026 Spokespersons – Who will announce the points?|lang=en|website=Eurovisionworld|date=2026-05-16|access-date=2026-05-17}}&lt;/ref&gt;.
# {{Өлкө желеги|Украина}} — Даниил Лещинский&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/29/ukraine-daniil-ziferblat-spokesperson-eurovision-2026/|title=🇺🇦 Ukraine: Daniil from Ziferblat Spokesperson for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Julien |last=De-re|website=Eurovoix |date=2026-04-29 |access-date=2026-04-29}}&lt;/ref&gt;.
# {{Өлкө желеги|Люксембург}} — Хана София Лопес&lt;ref&gt;{{Cite web|title=🇱🇺 Luxembourg: Hana Sofia Lopes Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/luxembourg-hana-sofia-lopes-spokesperson-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}&lt;/ref&gt;.
# {{Өлкө желеги|Болгария}} — Владимира Илиева&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://bnt.bg/news/svetat-e-evroviziya-gledaite-na-zhivo-parviya-polufinal-tazi-vecher-ot-2200-ch-po-bnt-1-348799news.html|title=Светът е „Евровизия“! Гледайте на живо първия полуфинал тази вечер от 22:00 ч. по БНТ 1|lang=bg|website=БНТ|date=2026-05-12|access-date=2026-05-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=🇧🇬 Bulgaria: Vladimira Ilieva Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/13/bulgaria-vladimira-ilieva-spokesperson-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-13|access-date=2026-05-13|lang=en-GB}}&lt;/ref&gt;.
# {{Өлкө желеги|Азербайжан}} — Сабина Бабаева&lt;ref&gt;{{Cite web|title=🇦🇿 Azerbaijan: Sabina Babayeva Returns as Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/16/azerbaijan-sabina-babayev-spokesperson-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-16|access-date=2026-05-16|lang=en-GB}}&lt;/ref&gt;.
# {{Өлкө желеги|Сан-Марино}} — Келли Жойс&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/10/san-marino-kelly-joyce-announced-as-spokesperson-eurovision-2026/|title=🇸🇲 San Marino: Kelly Joyce Announced as Spokesperson for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-05-10 |access-date=2026-05-10}}&lt;/ref&gt;.
# {{Өлкө желеги|Эстония}} — Геттер Яани&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Eesti punktid Eurovisioonil edastab sel aastal Getter Jaani|url=https://eeter.err.ee/1610022496/eesti-punktid-eurovisioonil-edastab-sel-aastal-getter-jaani|first1=Karmen|last1=Fox|website=[[ERR]]|date=2026-05-13|access-date=2026-05-13|lang=et}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=🇪🇪 Estonia: Getter Jaani Announced as Eurovision 2026 Spokesperson|url=https://eurovoix.com/2026/05/13/estonia-getter-jaani-eurovision-2026-spokesperson/|first=Emily|last=Grace|website=Eurovoix|date=2026-05-13|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}&lt;/ref&gt;.
# {{Өлкө желеги|Израиль}} — Лиор Сушард&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ליאור סושרד יגיש את ה&quot;דוז פואה&quot; הישראלי בגמר אירוויזיון 2026|url=https://www.euromix.co.il/2026/05/14/ליאור-סושרד-יגיש-את-הדוז-פואה-הישראלי/|first=Avi|last=Zaikaner|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14 |website=EuroMix|lang=he-IL}}&lt;/ref&gt;.
# {{Өлкө желеги|Австралия}} — Дами Им&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Dami Im to be Australia's spokesperson at Eurovision 2026 |url=https://www.aussievision.net/post/dami-im-to-be-australia-s-spokesperson-at-eurovision-2026|first=Hayley|last=Bessell|date=2026-05-14|access-date=2026-05-15|website=Aussievision}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=🇦🇺 Australia: Eurovision Runner Up Dami Im Announced as Spokesperson|url=https://eurovoix.com/2026/05/15/%f0%9f%87%a6%f0%9f%87%ba-australia-eurovision-runner-up-dami-im-announced-as-spokesperson/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-15|access-date=2026-05-15|lang=en-GB}}&lt;/ref&gt;.
# {{Өлкө желеги|Германия}} — Wavvyboi&lt;ref&gt;{{Cite web|title= 🇩🇪 Germany: Wavvyboi Announced as Eurovision 2026 Spokesperson|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/wavvyboi-announced-as-eurovision-2026-spokesperson-for-germany/|first=Davide|last=Conte|date=2026-05-12|access-date=2026-05-12|website=Eurovoix|lang=en-GB}}&lt;/ref&gt;.
# {{Өлкө желеги|Бельгия}} — Сандра Ким&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/09/belgium-sandra-kim-spokesperson-for-eurovision-2026/|title=🇧🇪 Belgium: Sandra Kim Spokesperson for Eurovision 2026|first=Davide|last=Conte|website=Eurovoix|date=2026-04-09|access-date=2026-04-09}}&lt;/ref&gt;.
# {{Өлкө желеги|Португалия}} — Виктория Николь&lt;ref&gt;{{Cite web|title=🇵🇹 Portugal: Junior Eurovision Runner-Up Victoria Nicole Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/15/portugal-victoria-nicole-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-15|access-date=2026-05-15|lang=en-GB}}&lt;/ref&gt;.
# {{Өлкө желеги|Швеция}} — Якоб Норргорд&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/28/sweden-jakob-kaj-spokesperson/|title=🇸🇪 Sweden: Jakob from KAJ Spokesperson for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Julien |last=De-re|website=Eurovoix |date=2026-04-28 |access-date=2026-04-28}}&lt;/ref&gt;.
# {{Өлкө желеги|Албания}} — Андри Жаху&lt;ref&gt;{{Cite web|title=🇦🇱 Albania: Andri Xhahu Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/albania-andri-xhahu-spokesperson-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}&lt;/ref&gt;.
# {{Өлкө желеги|Кипр}} — Лукас Хамацос&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/07/cyprus-loukas-hamatsos-eurovision-2026-spokesperson/|title=🇨🇾 Cyprus: Loukas Hamatsos Announced as Eurovision 2026 Spokesperson|first=Julien|last=De-re|website=Eurovoix|date=2026-05-07|access-date=2026-05-07}}&lt;/ref&gt;.
# {{Өлкө желеги|Грузия}} — Мариам Шенгелия&lt;small&gt;)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=🇬🇪 Georgia: Mariam Shangelia Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/16/georgia-mariam-shangelia-spokesperson-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-16|access-date=2026-05-16|lang=en-GB}}&lt;/ref&gt;.
# {{Өлкө желеги|Черногория}} — Нина Жижич&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nina Žižić saopštava glasove Crne Gore u finalu Evrovizije 2026|url=https://rtcg.me/magazin/eurosong/eurosong2025/844591/nina-zizic-saopstava-glasove-crne-gore-u-finalu-evrovizije-2026.html|website=RTCG|date=2026-05-15|access-date=2026-05-15|lang=me}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=🇲🇪 Montenegro: Nina Žižić Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/15/montenegro-nina-zizic-spokesperson-for-eurovision-2026/|first=Davide|last=Conte|website=Eurovoix|date=2026-05-15|access-date=2026-05-15}}&lt;/ref&gt;.
# {{Өлкө желеги|Армения}} — Парг&lt;ref&gt;{{Cite web|title=🇦🇲 Armenia: Parg Spokesperson for the Eurovision Song Contest 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/16/parg-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-16|access-date=2026-05-16|lang=en-GB}}&lt;/ref&gt;.
# {{Өлкө желеги|Польша}} — Александра Будка&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Wiemy, kto przekaże polskie punkty w finale Eurowizji. Widzowie dobrze ją znają|url=https://www.se.pl/wiadomosci/exclusive/wiemy-kto-przekaze-polskie-punkty-w-finale-eurowizji-widzowie-dobrze-ja-znaja-aa-qF7N-CWR7-LJdZ.html|first=Kamil|last=Polewski|website=Super Express|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=pl}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=🇵🇱 Poland: Aleksandra Budka Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/poland-aleksandra-budka-spokesperson-for-eurovision-2026/|first=Steven|last=Heap|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}&lt;/ref&gt;.
# {{Өлкө желеги|Греция}} — Клавдия&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://press.ert.gr/deltia-typou/me-aisiodoxia-kai-oneira-gia-ton-70o-diagonismo-tis-eurovision-o-akylas-kai-o-fokas-eyaggelinos-stin-press-day-tis-ert/|title=Με αισιοδοξία και όνειρα για τον 70ό Διαγωνισμό της Eurovision ο Akylas και ο Φωκάς Ευαγγελινός στην Press Day της ΕΡΤ|website=EPT|date=2026-04-21|access-date=2026-04-21|lang=el}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/21/%f0%9f%87%ac%f0%9f%87%b7-greece-klavdia-spokesperson-for-eurovision-2026/|title=🇬🇷 Greece: Klavdia Spokesperson for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-21 |access-date=2026-04-21}}&lt;/ref&gt;.
# {{Өлкө желеги|Чехия}} — Доминика Гашкова&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Eurovision News в X: 🇨🇿 Dominika Haškova (from We Are Domi) will be Czechia’s spokesperson for Eurovision 2026|url=https://x.com/EurovisionNewZ/status/2053400679289385070|website=[[X (социальная сеть)|X]]|date=2026-05-10|access-date=2026-05-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=🇨🇿 Czechia: Dominika Hašková Will Reveal the Czech Jury Points at Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/czechia-dominika-haskova-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}&lt;/ref&gt;.
# {{Өлкө желеги|Дания}} — Сиссаль&lt;ref&gt;{{Cite web|title=🇩🇰 Denmark: Sissal Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/denmark-sissal-spokesperson-for-eurovision-2026/|first=Davide|last=Conte|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|website=Eurovoix|lang=en-GB}}&lt;/ref&gt;.
# {{Өлкө желеги|Франция}} — Магали Риполл&lt;ref&gt;{{Cite web|title=🇫🇷 France: Magali Ripoll Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/15/france-magali-ripoll-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-15|access-date=2026-05-15|lang=en-GB}}&lt;/ref&gt;.
# {{Өлкө желеги|Норвегия}} — Элизабет Андреассен&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.nrk.no/kultur/_bettan_-skal-dela-ut-dei-norske-jurypoenga-i-esc-finalen-1.17879599|title=«Bettan» skal dela ut dei norske poenga|first=Henrik Storm|last=Henriksen|website=NRK|date=2026-05-11|access-date=2026-05-11|lang=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/11/norway-elisabeth-andreassen-spokesperson/|title=🇳🇴 Norway: Elisabeth Andreassen Announced As Eurovision 2026 Spokesperson|first=Emily|last=Grace|website=Eurovoix|date=2026-05-11|access-date=2026-05-11|lang=en-GB}}&lt;/ref&gt;.
# {{Өлкө желеги|Италия}} — Мариасоле Поллио&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/08/%f0%9f%87%ae%f0%9f%87%b9-italy-mariasole-pollio-announced-as-eurovision-2026-spokesperson/|title=🇮🇹 Italy: Mariasole Pollio Announced as Eurovision 2026 Spokesperson|first=Julien|last=De-re|website=Eurovoix|date=2026-05-08|access-date=2026-05-08|lang=en-GB}}&lt;/ref&gt;.
# {{Өлкө желеги|Финляндия}} — Яана Пелконен&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://yle.fi/a/74-20222892|title=Kaikki Euroviisuista – näin seuraat, pelaat ja chattaat mukana|lang=fi|first=Olli-Pekka|last=Louniala|website=Yle|date=2026-05-06|access-date=2026-05-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/06/finland-jaana-pelkonen-spokesperson-eurovision-2026/|title=🇫🇮 Finland: Jaana Pelkonen Spokesperson for Eurovision 2026|first=Neil|last=Farren|website=Eurovoix|date=2026-05-06|access-date=2026-05-06}}&lt;/ref&gt;.
# {{Өлкө желеги|Улуу Британия}} — La Voix&lt;ref&gt;{{Cite web|title=🇬🇧 United Kingdom: La Voix Announced as Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/15/united-kingdom-la-voix-eurovision-2026/|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-05-15 |access-date=2026-05-15}}&lt;/ref&gt;.
# {{Өлкө желеги|Латвия}} — Аурелия Ранцане&lt;ref&gt;{{Cite web|title=🇱🇻 Latvia: Aurēlija Rancāne Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/latvia-aurelija-rancane-spokesperson-for-eurovision-2026/|first=Neil|last=Farren|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}&lt;/ref&gt;.
# {{Өлкө желеги|Сербия}} — Кристина Раденкович&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Muzički tron u senci istorije i politike: Ko slavi na 70. Evroviziji?|url=https://evrovizija.rs/2026/05/16/muzicki-tron-u-senci-istorije-i-politike-ko-slavi-na-70-evroviziji/|website=Evrovizija.rs|date=2026-05-16|access-date=2026-05-16|lang=sr-Latn}}&lt;/ref&gt;.
# {{Өлкө желеги|Молдова}} — Маргарита Друцэ&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;.
# {{Өлкө желеги|Хорватия}} — Дорис Пинчич-Губерович&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/09/croatia-doris-pincic-guberovic-spokesperson-eurovision-2026/|title=🇭🇷 Croatia: Doris Pinčić Guberović Spokesperson for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-05-09 |access-date=2026-05-09}}&lt;/ref&gt;.
# {{Өлкө желеги|Литва}} — Лукас Радзявичюс&lt;ref&gt;{{Cite web|title=🇱🇹 Lithuania: Katarsis’ Lukas Radzevičius Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/lithuania-lukas-radzevicius-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}&lt;/ref&gt;.
# {{Өлкө желеги|Румыния}} — Эда Маркус&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/13/%f0%9f%87%b7%f0%9f%87%b4-romania-eda-marcus-spokesperson-for-eurovision-2026/|title=🇷🇴 Romania: Eda Marcus Spokesperson for Eurovision 2026|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-13|access-date=2026-05-13|lang=en-GB}}&lt;/ref&gt;.
# {{Өлкө желеги|Австрия}} — Филипп Ханза&lt;ref&gt;{{Cite web|title=🇦🇹 Austria: Philipp Hansa Confirmed as Spokesperson for Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/%f0%9f%87%a6%f0%9f%87%b9-austria-philipp-hansa-confirmed-as-spokesperson-for-eurovision-2026/|first=Julien|last=De-re|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}&lt;/ref&gt;.
{{div col end}}
=== Комментаторлор ===
Катышуучу өлкөлөрдүн телекомпаниялары (уктуруучулары) эң аз дегенде өздөрү добуш бере турган жарым финалды жана финалды түз эфирде көрсөтүүгө милдеттүү, бирок, буга карабастан, көпчүлүк телекомпаниялар үч шоунун тең көрсөтүүсүн сунушташат. Мындан сырткары, сынакка катышпаган айрым өлкөлөрдүн телеканалдары дагы конкурсту трансляциялашат. Европа берүүлөр союзу дагы өзүнүн расмий YouTube каналында жарым финалдардын жана финалдын түз эфирлерин комментарийсиз түз алып көрсөтөт.
{| class=wikitable
|+ Катышкан өлкөлөрдө көрсөтүү
! Өлкө
! Телеберүүчү
! Телеканал
! {{comment|Шоу|Белгилүү бир канал бир гана көрсөтүүнү, жарым финалды гана же үч көрсөтүүнү тең көрсөтөт.}}
! Комментаторлор
! {{comment|Маалымат|Булак}}
|-
| {{Өлкө желеги|Австралия}}
| colspan=2 style=text-align:center; | SBS
| Бардык шоулар
| Кортни Акт жана Дэнни Эстрин
| style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://tvtonight.com.au/2025/09/upfronts-2026-sbs-alone-the-chaplain-fifa-eurovision.html |title=Upfronts 2026: SBS: Alone, The Chaplain, FIFA &amp; Eurovision {{!}} TV Tonight |lang=en |website=TV Tonight |date=2025-09-03 |access-date=2025-12-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.sbs.com.au/whats-on/article/eurovision-song-contest-70-years-2026/l0qgjrghd|title=SBS reveals all-star alumni team to celebrate 70 years of the Eurovision Song Contest|lang=en-AU|website=SBS |date=2026-04-16 |access-date=2026-04-16}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Австрия}}
| rowspan=2 | ORF
| ORF 1
| Бардык шоулар
| Анди Нолл
| rowspan=2 style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tv.orf.at/stories/260512_esc102.html|title=Der ESC am 12. Mai: Das erste Semifinale live in ORF 1 und auf ORF ON|lang=de-AT|website=ORF|date=2026-05-07 |access-date=2026-05-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/07/austria-andi-knoll-returns-to-commentary/|title=🇦🇹 Austria: Andi Knoll Confirmed as Commentator for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Steven |last=Heap|website=Eurovoix |date=2026-05-07 |access-date=2026-05-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://songcontest.orf.at/|title=Jan und Olli sind zurück|lang=de|website=songcontest.orf.at|date=2026-03-29|access-date=2026-03-29}}&lt;/ref&gt;
|-
| FM4
| Финал
| Ян Бёмерманн жана Олли Шульц
|-
| {{Өлкө желеги|Азербайжан}}
| colspan=2 style=text-align:center; | İTV
| Бардык шоулар
| Азер Сулейманлы жана Айсель Захидгизи
| style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/11/azerbaijan-ictimai-reveals-commentators-eurovision-2026/|title=🇦🇿 Azerbaijan: İctimai Reveals Commentators for Eurovision 2026|lang=en|first=Steven|last=Heap|website=Eurovoix|date=2026-05-11|access-date=2026-05-11}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Өлкө желеги|Албания}}
| RTSH
| RTSH 1, RTSH Musikë, Radio Tirana
| Бардык шоулар
| Андри Джаху
| style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rtsh.al/zhvilloi-proven-e-pare-ne-eurovision-alis-emocione-trefish-me-te-forta-enderr-qe-po-behet-realitet/|title=Zhvilloi provën e parë në Eurovision, Alis: Emocione trefish më të forta, ëndërr që po bëhet realitet|lang=sq|first=Joana|last=Kalemi|website=RTSH|date=2026-05-06|access-date=2026-05-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/andri-xhahu-confirmed-as-eurovision-2026-commentator/|title=🇦🇱 Albania: Andri Xhahu Confirmed as Eurovision 2026 Commentator|lang=en|first=Julien|last=De-re|website=Eurovoix|date=2026-05-12|access-date=2026-05-12}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Өлкө желеги|Армения}}
| AMPTV
| Armenia 1
| Бардык шоулар
| Гамлет Аракелян жана Грачуги Утмазян
| style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite Instagram|title=«Եվրատեսիլ» երգի 70-րդ հոբելյանական մրցույթը՝ Առաջինի ուղիղ եթերում։|postid=https://www.instagram.com/reel/DYM6qORiHwm/|user=armpublictv|date=2026-05-11|access-date=2026-05-12|website=[[Instagram]]|lang=hy}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ծրագիր - Հանրային հեռուստաընկերություն – 12 երք.|url=https://www.1tv.am/hy/schedule/2026/05/12/satellite|date=2026-05-05|access-date=2026-05/
-12|website=[[Общественная телекомпания Армении|1TV Armenia]]|lang=hy}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ծրագիր – Հանրային հեռուստաընկերություն – 14 հնգ.|url=https://www.1tv.am/hy/schedule/2026/05/14/satellite|date=2026-05-07|access-date=2026-05-12|website=[[Общественная телекомпания Армении|1TV Armenia]]|lang=hy}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ծրագիր – Հանրային հեռուստաընկերություն – 16 շբթ.|url=https://www.1tv.am/hy/schedule/2026/05/16/satellite|date=2026-05-09|access-date=2026-05-12|website=[[Общественная телекомпания Армении|1TV Armenia]]|lang=hy}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=🇦🇲 Armenia: Hamlet Arakelyan and Hrachuhi Utmazyan to Commentate on Eurovision 2026|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/armenia-hamlet-arakelyan-and-hrachuhi-utmazyan-to-commentate-on-eurovision-2026/|first=James|last=Washak|date=2026-05-12|access-date=2026-05-13|website=Eurovoix|lang=en-GB}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Бельгия}}
| VRT
| VRT 1
| Бардык шоулар
| ''нидерланд тилинде'': Петер Ван де Вейре{{Efn|Брюсселдеги студиядан.}}
| style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/02/19/belgium-vrt-will-not-send-commentary-team-vienna-eurovision-2026/|title=🇧🇪 Belgium: VRT Will Not Send Commentary Team to Vienna for Eurovision 2026 |lang=en |first=Neil|last=Farren|website=Eurovoix |date=2026-02-19 |access-date=2026-02-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/02/19/vrt-1-zendt-geen-ploeg-naar-songfestival-peter-van-de-veire-gee/|title=VRT 1 stuurt geen ploeg naar Songfestival: Peter Van de Veire geeft commentaar vanuit Brussel |website=VRT NWS |date=2026-02-19 |access-date=2026-02-19|lang=nl}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=2 | RTBF
| La Une
| биринчи жарым финал жана финал
| rowspan=2 | ''француз тилинде'': Жан-Луи Лаэ жана Фанни Жандрен
| rowspan=2 style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/04/21/rtbf-reveal-commentary-team-for-eurovision-2026/|title=🇧🇪 Belgium: RTBF Reveal Commentary Team For Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-21 |access-date=2026-04-21}}&lt;/ref&gt;
|-
| Tipik
| экинчи жарым финал 
|-
| {{Өлкө желеги|Болгария}}
| БНТ
| БНТ 1
| Бардык шоулар
| Елена Розберг жана Петко Кралев
| style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://bnt.bg/news/dara-zamina-za-viena-kadeto-shte-predstavi-balgariya-na-evroviziya-2026-348533news.html|title=DARA замина за Виена, където ще представи България на „Евровизия 2026“|lang=bg|website=БНТ|date=2026-05-03|access-date=2026-05-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/bulgaria-bnt-commentators-for-eurovision-2026/|title=🇧🇬 Bulgaria: BNT Reveals Commentators for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Steven |last=Heap|website=Eurovoix |date=2026-05-12 |access-date=2026-05-12}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=4 | {{Өлкө желеги|Улуу Британия}}
| rowspan=4 | [[BBC]]
| rowspan=2 | BBC One
| жарым финалдар
| Райлан Кларк жана Энджела Скенлон
| rowspan=4 style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/mediacentre/2026/eurovision-2026-united-kingdom-look-mum-no-computer-eins-zwei-drei|title=Eins, Zwei, Drei from LOOK MUM NO COMPUTER is the United Kingdom's entry for the Eurovision Song Contest 2026|website=BBC|date=2026-03-02 |access-date=2026-03-02|lang=en-GB}}&lt;/ref&gt;
|-
| Финал
| Грэм Нортон
|-
| rowspan=2 | BBC Radio 2
| жарым финалдар
| Сара Кокс
|-
| Финал
| Сара Кокс жана Райлан Кларк
|-
| rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Германия}}
| rowspan=2 | ARD/SWR
| One
| жарым финалдар
| rowspan=2 | Торстен Шорн
| rowspan=2 style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/02/09/germany-thorsten-schorn-to-commentate-on-eurovision-2026/|title=🇩🇪 Germany: Thorsten Schorn to Commentate on Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Davide|last=Conte|website=Eurovoix|date=2026-02-09|access-date=2026-02-09}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eurovision.de/news/Alle-Infos-zum-Eurovision-Song-Contest-2026-in-Oesterreich,oesterreich1366.html |title=Alle Infos zum Eurovision Song Contest 2026 in Österreich |lang=de |website=Eurovision.de |access-date=2025-12-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Germany: ARD announces extensive Eurovision 2026 coverage from Vienna|url=https://esctoday.com/204738/germany-ard-announces-extensive-eurovision-2026-coverage-from-vienna/|first1=Sanjay (Sergio)|last1=Jiandani|date=2026-05-05|access-date=2026-05-13|publisher=ESCToday}}&lt;/ref&gt;
|-
| Das Erste
| rowspan=2 | Финал
|-
| RBB
| Radio Eins
| Макс Шпаллек жана Амели Эрнст
| style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/11/zero-points-returns-to-rbb-for-eurovision-2026/|title=🇩🇪 Germany: Germany – Zero Points! Returns to RBB for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Steven|last=Heap|website=Eurovoix|date=2026-05-11|access-date=2026-05-11}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Греция}}
| rowspan=2 | EPT
| ЕРТ1
| rowspan=2 | Бардык шоулар
| Георгиос Капуцидис жана Мария Козаку
| rowspan=2 style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.iapogevmatini.gr/life-style/130922/o-talantoychos-kyrios-kapoytzidis/ |title=O ταλαντούχος κύριος Καπουτζίδης |lang=el |first=Αλέξης |last=Μίχας |website=Απογευματινή |date=2025-07-07 |access-date=2025-12-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=🇬🇷 Greece: 'Ferto' Staging Details Revealed &amp; Online Game Launched|url=https://eurovoix.com/2026/04/21/ferto-staging-details-revealed-online-game-launched/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-04-21|access-date=2026-05-04|lang=en-GB}}&lt;/ref&gt;
|-
| Deftero Programma, Голос Греции
| Димитрис Мейданис
|-
| rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Грузия}}
| rowspan=2 | GPB
| 1TV
| Бардык шоулар
| {{N/A|align=center|Белгисиз}}
| rowspan=2 style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web|title=18 წლის შემდეგ, &quot;ბზიკები&quot; ევროვიზიის დიდ სცენაზე ბრუნდებიან - პირველ ნახევარფინალში, მეექვსე ნომრად, საქართველოს სახელით უგულშემატკივრეთ საქართველოს 12 მაისს, 23:00, პირველ არხზე და საქართველოს რადიოს ეთერში|url=https://www.facebook.com/reel/989024320335773|date=2026-05-07|access-date=2026-05-12|website=Facebook|publisher=[[Общественный вещатель Грузии|GPB]]|lang=ka}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=საქართველოს პირველი არხი|url=https://1tv.ge/tv-radio/arkhebi/pirveli-arkhi/?tab=program|publisher=[[Первый канал (Грузия)|1TV]]|access-date=2026-05-13|lang=ka}}&lt;/ref&gt;
|-
| Радио Грузии
| биринчи жарым финал
| {{N/A|align=center|Белгисиз}}
|-
| {{Өлкө желеги|Дания}}
| DR
| DR1
| Бардык шоулар
| Оле Төпхөлм
| style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2025/12/16/denmark-ole-topholm-commentate-eurovision-2026/ |title=🇩🇰 Denmark: Ole Tøpholm to Commentate on Eurovision 2026 |lang=en |first=Neil |last=Farren |website=Eurovoix |date=2025-12-16 |access-date=2025-12-19}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Өлкө желеги|Израиль}}
| IPBC
| Kan 11
| Бардык шоулар
| Асаф Либерман жана Акива Новик
| style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.kan.org.il/content/kan-news/culture/955576/ |title=נציג ישראל לאירוויזיון 2026 בווינה ייבחר בתוכנית &quot;הכוכב הבא&quot; |lang=he |author=Harari, Amit; Mizrahi, Dorit Assaraf |website=Israeli Public Broadcasting Corporation |date=2025-09-29 |access-date=2025-12-19}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Италия}}
| rowspan=3 | RAI
| Rai 2
| жарым финалдар
| rowspan=2 | Габриэле Корси жана Элеттра Ламборгини
| rowspan=3 style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/03/02/gabriele-corsi-confirmed-as-commentator-for-eurovision-2026/|title=🇮🇹 Italy: Gabriele Corsi Confirmed as Commentator for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-03-02 |access-date=2026-03-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eurofestivalnews.com/2026/03/01/eurovision-2026-gabriele-corsi-confermato-commento-rai/|title=Eurovision 2026: Gabriele Corsi confermato al commento per la Rai|lang=it|first=Beppe |last=Damacco|website=Eurofestival News |date=2026-03-01 |access-date=2026-03-01}}&lt;/ref&gt;
|-
| Rai 1
| Финал
|-
| Rai Radio 2
| Бардык шоулар
| Дилетта Парлангели жана Маттео Оссо
|-
| {{Өлкө желеги|Кипр}}
| CyBC
| RIK 1, RIK Trito
| Бардык шоулар
| Мелина Карагеоргиу
| style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/04/24/cyprus-melina-karageorgiou-eurovision-2026/|title=🇨🇾 Cyprus: Melina Karageorgiou to Commentate on Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-24 |access-date=2026-04-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/11/rik-trito-airing-eurovision-2026/|title=🇨🇾 Cyprus: RIK Trito Airing Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-05-11 |access-date=2026-05-11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ΡΙΚ Τηλεόραση – Πρόγραμμα|url=https://tv.rik.cy/schedule/|publisher=[[CyBC]]|access-date=2026-05-13|lang=el}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Латвия}}
| rowspan=3 | LSM
| rowspan=2 | LTV1
| жарым финалдар
| Томс Гревиньш
| rowspan=3 style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lsm.lv/raksts/kultura/izklaide/29.04.2026-dziedataja-atvara-par-eiroviziju-nav-jadzied-anglu-valoda-lai-nodotu-talak-emocijas.a645033/|title=Dziedātāja Atvara par Eirovīziju: Nav jādzied angļu valodā, lai nodotu tālāk emocijas|lang=lv|website=LSM|date=2026-04-29|access-date=2026-05-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=🇱🇻 Latvia: Eurovision 2026 Broadcast Plans and Commentators Revealed|url=https://eurovoix.com/2026/05/11/latvia-eurovision-2026-broadcast-plans-and-commentators-revealed/|first=Davide|last=Conte|date=2026-05-11|access-date=2026-05-11|website=Eurovoix|lang=en-GB}}&lt;/ref&gt;
|-
| Финал
| Томс Гревиньш жана Кетия Шенберга
|-
| Latvijas Radio 5
| Бардык шоулар
| Мартиньш Паберзис
|-
| {{Өлкө желеги|Литва}}
| LRT
| LRT TV, LRT Radijas
| Бардык шоулар
| Рамунас Зилнис
| style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/naujienos/muzika/680/2900219/lion-ceccah-pristato-dainos-solo-quiero-mas-versija-kuri-skambes-eurovizijoje|title=Lion Ceccah pristato dainos „Sólo Quiero Más“ versiją, kuri skambės „Eurovizijoje“|lang=lt|last=|website=lrt.lt|date=2026-04-16|access-date=2026-04-18}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Люксембург}}
| rowspan=3 | RTL
| RTL Lëtzebuerg
| Бардык шоулар
| ''люксембург тилинде'': Рауль Роос жана Рожер Саурфельд
| rowspan=3 style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/15/raoul-roos-roger-saurfeld-eurovision-2026/|title=🇱🇺 Luxembourg: Raoul Roos &amp; Roger Saurfeld Return as Commentators for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-15 |access-date=2026-04-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.rtl.lu/kultur/news/deva-marija-prouft-schonn-zu-wien-1427979857|title=D'Eva Marija prouft schonn zu Wien|website=RTL Lëtzebuerg|date=2026-05-09|access-date=2026-05-10|lang=lb}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Streams, commentary, and more: Your guide to RTL Today's Eurovision 2026 coverage |url=https://eurovision.rtl.lu/news/your-guide-to-rtl-todays-eurovision-2026-coverage-441637076|first1=Lea|last1=Schwartz|date=2026-05-12|access-date=2026-05-13|publisher=RTL Today|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=🇱🇺 Luxembourg: English &amp; French Language Commentators for Eurovision 2026 Announced|url=https://eurovoix.com/2026/05/14/luxembourg-english-french-language-commentators-for-eurovision-2026/|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=en-GB}}&lt;/ref&gt;
|-
| RTL Today
| rowspan=2 | экинчи жарым финал  жана финал
| ''англис тилинде'': Мелисса Далтон жана Мередит Мосс
|-
| RTL Infos
| ''француз тилинде'': Жером Дидело жана Шарлотта Гомес
|-
| {{Өлкө желеги|Мальта}}
| PBS
| TVM
| Бардык шоулар
| {{N/A|align=center|''Комментаторсуз''}}
| style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web|title=L-Iskeda ta' TVM – It-Tlieta, 12 ta' Mejju 2026|url=https://tvmi.mt/schedule/2/2026-05-12|date=2026-05-05|access-date=2026-05-12|website=TVM|lang=mt|accessdate=2026-06-19|archivedate=2026-05-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260512162443/https://tvmi.mt/schedule/2/2026-05-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=L-Iskeda ta' TVM – Il-Ħamis, 14 ta' Mejju 2026|url= https://tvmi.mt/schedule/2/2026-05-14|date=2026-05-07|access-date=2026-05-12|website=TVM|lang=mt}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=L-Iskeda ta' TVM – Is-Sibt, 16 ta' Mejju 2026|url=https://tvmi.mt/schedule/2/2026-05-16|date=2026-05-09|access-date=2026-05-12|website=TVM|lang=mt}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Өлкө желеги|Молдова}}
| TRM
| Moldova 1, Radio Moldova, Radio Moldova Muzical
| Бардык шоулар
| Елена Стегари жана Раду Канцир
| style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/04/26/new-details-of-revamped-viva-moldova-performance-for-eurovision/|title=🇲🇩 Moldova: New Details of Revamped 'Viva Moldova!' Performance for Eurovision|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-04-26|access-date=2026-04-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/11/moldova-eurovision-2026-commentators-broadcast-plans/|title=🇲🇩 Moldova: Eurovision 2026 Commentators &amp; Broadcast Plans Revealed|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-11|access-date=2026-05-11}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Норвегия}}
| rowspan=2 | NRK
| NRK1
| Бардык шоулар
| Марте Стокстад
| rowspan=2 style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.nrk.no/presse/programomtaler/eurovision-song-contest-2026-1.17847832|title=Eurovision Song Contest 2026|website=NRK|date=2026-04-24|access-date=2026-04-24|lang=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/26/%f0%9f%87%b3%f0%9f%87%b4-norway-marte-stokstad-returns-as-commentator-for-eurovision-2026/|title=🇳🇴 Norway: Marte Stokstad Returns as Commentator for Eurovision 2026|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-26 |access-date=2026-04-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/22/nrk-p1-radio-commentators-for-eurovision-2026-announced/|title=🇳🇴 Norway: NRK P1 Radio Commentators for Eurovision 2026 Announced|lang=en-GB|first=Tamara |last=Vecic|website=Eurovoix |date=2026-04-22 |access-date=2026-04-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| NRK P1 Radio
| Финал
| Йонас Берглёв жана Йон Мариус Хыттебакк
|-
| {{Өлкө желеги|Польша}}
| TVP
| TVP1, TVP Polonia
| Бардык шоулар
| Артур Ожех
| style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.wirtualnemedia.pl/final-eurowizji-najdrozszy-w-cenniku-reklamowym-tvp,7275556913928544a|title=Finał Eurowizji najdroższy w cenniku reklamowym TVP|lang=pl|first=|last=|website=WirtualneMedia.pl|date=2026-04-16|access-date=2026-04-18}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Өлкө желеги|Португалия}}
| RTP
| RTP1, RTP Internacional
| Бардык шоулар{{efn|Экинчи жарым финал 2,5 сааттык кечигүү менен, Батыш Европа жайкы убактысы боюнча саат 22:30да (Борбордук Европа жайкы убактысы боюнча саат 23:30) көрсөтүлдү.}}
| Жозе Карлуш Малату жана Нуну Галопим
| style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.escportugal.pt/2026/05/esc2026-rtp-transmite-segunda-semifinal.html|title=ESC2026: RTP transmite segunda semifinal do Festival Eurovisão 2026 em diferido|website=ESC Portugal|date=2026-05-03|access-date=2026-05-03|lang=pt}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/03/rtp-to-delay-eurovision-2026-semi-final-2-broadcast/|title=🇵🇹 Portugal: RTP to Delay Eurovision 2026 Semi-Final 2 Broadcast|lang=en-GB
|first = Julien |last=De-re|website=Eurovoix |date=2026-05-03 |access-date=2026-05-03
}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Румыния}}
| rowspan=3 | TVR
| rowspan=2 | TVR1
| жарым финалдар
| Илинка Бэчилэ жана Богдан Стэнеску
| rowspan=3 style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/04/romania-tvr-reveals-eurovision-2026-broadcasting-plans/|title=🇷🇴 Romania: TVR Reveals Eurovision 2026 Broadcasting Plans|lang=en-GB |first=Davide |last=Conte |website=Eurovoix |date=2026-05-04 |access-date=2026-05-04}}&lt;/ref&gt;
|-
| Финал
| Богдан Стэнеску жана Кайри Мендель
|-
| TVR+
| Бардык шоулар
| ''румын тилинде'': Андреа Дарие, Мариета Негру, Бьянка Расоль, Денис Бильдариу, Лена Дерменжиу
|-
| {{Өлкө желеги|Сан-Марино}}
| San Marino RTV
| San Marino RTV
| Бардык шоулар
| Жижи Рестиво жана Анна Гаспари
| style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sanmarinortv.sm/programmi/palinsesto|title=Guida programmi tv San Marino RTV|lang=it|first=|last=|website=San Marino RTV|access-date=2026-05-07|accessdate=2026-06-19|archivedate=2023-05-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230504083314/https://www.sanmarinortv.sm/programmi/palinsesto}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/08/san-marino-commentators-for-eurovision-2026-revealed/|title=🇸🇲 San Marino: Commentators for Eurovision 2026 Revealed|lang=en-GB |first=Davide |last=Conte |website=Eurovoix |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sanmarinortv.sm/video/eurovision-kit-05-05-2026-v118824|title=Eurovision Kit - 05/05/2026|lang=it|first=|last=|website=San Marino RTV|access-date=2026-05-08}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Сербия}}
| rowspan=2 | РТС
| РТС 1, РТС Свет
| Бардык шоулар
| Душка Вучинич
| rowspan=2 style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/06/serbia-duska-vucinic-commentate-eurovision-2026/|title=🇷🇸 Serbia: Duška Vučinić to Commentate On Eurovision 2026|lang=en-GB |first=Steven |last=Heap |website=Eurovoix |date=2026-05-06 |access-date=2026-05-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://rts.rs/tv/rts1/5943893/pesma-evrovizije-2026-polufinale-1.html|title=Песма Евровизије 2026, полуфинале 1|website=[[Радио и телевидение Сербии|РТС]]|date=2026-05-12|access-date=2026-05-08|lang=sr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Песма Евровизије 2026, пренос финалне вечери|url=https://rts.rs/radio/radio-beograd-1/5948485/pesma-evrovizije-2026-prenos-finalne-veceri.html|website=[[Радио и телевидение Сербии|РТС]]|date=2026-05-13|access-date=2026-05-13|lang=sr}}&lt;/ref&gt;
|-
| Радио Белград 1
| биринчи жарым финал жана финал
| {{N/A|align=center|Белгисиз}}
|-
| rowspan=6 | {{Өлкө желеги|Украина}}
| rowspan=6 | НОТУ
| rowspan=4 | Общественное Культура
| биринчи жарым финал
| Тимур Мирошниченко жана Василий Байдак
| rowspan=6 style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovision.ua/vazhlyvo/8278-yevrobachennya-2026-hto-razom-z-timurom-miroshnychenkom-komentuvatyme-shou/|title=Євробачення-2026: хто разом з Тімуром Мірошниченком коментуватиме шоу|lang=uk |website=[[Национальная общественная телерадиокомпания Украины|Суспільне Мовлення]] |date=2026-04-27 |access-date=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/27/timur-miroshnychenko-to-be-joined-by-three-guests-for-eurovision-2026-commentary/|title=🇺🇦 Ukraine: Timur Miroshnychenko to be Joined By Three Guests for Eurovision 2026 Commentary|lang=en-GB |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix |date=2026-04-27 |access-date=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovision.ua/vazhlyvo/8415-leleka-na-biryuzovomu-hidnyku-yevrobachennya-2026/|title=LELÉKA на Бірюзовому хіднику Євробачення-2026|lang=uk |website=[[Национальная общественная телерадиокомпания Украины|Суспільне Мовлення]] |date=2026-05-10 |access-date=2026-05-11}}&lt;/ref&gt;
|-
| экинчи жарым финал 
| Тимур Мирошниченко жана Светлана Тарабарова
|-
| Финал
| Тимур Мирошниченко жана Alyona Alyona
|-
| Бардык шоулар
| ''украин тилинде'': Анфиса Худашова, Татьяна Журкова, Александр Рудык жана Лада Соколюк
|-
| rowspan=2 | Радио Проминь
| жарым финалдар
| Леся Антипенко жана Дмитрий Захарченко
|-
| Финал
| Анна Заклецкая жана Денис Денисенко
|-
| rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Финляндия}}
| rowspan=2 | [[Yle]]
| Yle TV1
| Бардык шоулар
| ''фин тилинде:'' Микко Сильвеннойнен &lt;br&gt;''швед тилинде'': Ева Франц жана Йохан Линдроос
| rowspan=2 style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/15/first-details-of-yles-eurovision-2026-coverage/|title=🇫🇮 Finland: First Details of Yle’s Eurovision 2026 Coverage|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-15 |access-date=2026-04-15}}&lt;/ref&gt;
|-
| Yle Areena
| биринчи жарым финал жана финал
| ''инари-саам тилинде'': Миккал Мороттая &lt;br&gt; ''түндүк саам тилинде'': Ксиа Торикка &lt;br&gt; ''орус тилинде'': Леван Твалтвадзе &lt;br&gt; ''украин тилинде'': Галина Сергеева
|-
| rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Франция}}
| rowspan=2 | France Télévisions
| Culturebox (France 4)
| жарым финалдар
| Стефан Берн
| rowspan=2 style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://tvmag.lefigaro.fr/programme-tv/actu-tele/camille-cerf-rejoint-stephane-bern-a-la-presentation-de-l-eurovision-j-espere-que-je-vais-porter-bonheur-20260414|title=Camille Cerf rejoint Stéphane Bern à la présentation de l’Eurovision : «J’espère que je vais porter bonheur»|lang=fr|first=Mathilde |last=Seifert|website=Le Figaro |date=2026-04-14 |access-date=2026-04-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/14/camille-cerf-eurovision-2026-stephane-bern/|title=🇫🇷 France: Camille Cerf to Commentate on Eurovision 2026 With Stéphane Bern|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-14 |access-date=2026-04-14}}&lt;/ref&gt;
|-
| France 2
| Финал
| Стефан Берн жана Камилла Серф
|-
| rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Хорватия}}
| rowspan=2 | HRT
| HRT 1
| rowspan=2 | Бардык шоулар
| Душко Чурлич
| rowspan=2 style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://hrtprikazuje.hrt.hr/hrt-preporucuje/bec-natjecanje-za-pjesmu-eurovizije-2026-1-polufinalna-vecer-prijenos-12692164|title=Beč: Natjecanje za pjesmu Eurovizije 2026., 1. polufinalna večer, prijenos|website=HRT|date=2026-05-03 |access-date=2026-05-03|lang=hr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=🇭🇷 Croatia: Duško Ćurlić Will be the Commentator for Eurovision 2026 |url=https://eurovoix.com/2026/05/04/dusko-curlic-will-be-the-commentator-for-eurovision-2026/|first=Tamara|last=Vecic|date=2026-05-04|access-date=2026-05-04|website=Eurovoix|lang=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title= HR 2 Evrovizije|url=https://www.facebook.com/story.php?story_fbid=1927665168189013&amp;id=100028366466679&amp;mibextid=wwXIfr&amp;rdid=ZkzFv7YIPJ8BAhDa#|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=hr}}&lt;/ref&gt;
|-
| HR 2
| Златко Туркаль
|-
| rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Черногория}}
| rowspan=3 | RTCG
| TVCG 1
| биринчи жарым финал жана финал
| rowspan=2 | Дражен Баукович жана Тияна Мишкович
| rowspan=3 style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rtcg.me/tv/programska-sema.html|title=Programska šema|lang=me|publisher=[[Радио и телевидение Черногории|RTCG]]|access-date=2026-05-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Eurosong 2026|url=https://rtcg.me/tv/tvcg-1/ostalo/841927/eurosong-2026.html|publisher=[[Радио и телевидение Черногории|RTCG]]|date=2026-05-12|access-date=2026-05-13|lang=cnr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Programska šema|url=https://rtcg.me/tv/programska-sema.html?broadcastId=177&amp;typeId=0&amp;day=2|publisher=[[Радио и телевидение Черногории|RTCG]]|date=2026-05-14|access-date=2026-05-14|lang=cnr}}&lt;/ref&gt;
|-
| TVCG 2
| экинчи жарым финал 
|-
| Radio 98
| Бардык шоулар
| {{N/A|align=center|Белгисиз}}
|-
| rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Чехия}}
| rowspan=2 | ČT
| ČT2
| жарым финалдар
| rowspan=2 | Ондржей Цикан
| rowspan=2 style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/21/ct-eurovision-2026-broadcast-plans-commentator/|title=🇨🇿 Czechia: ČT Reveals Eurovision 2026 Broadcast Plans &amp; Commentator|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-21 |access-date=2026-04-21}}&lt;/ref&gt;
|-
| ČT1
| Финал
|-
| rowspan=5 | {{Өлкө желеги|Швейцария}}
| rowspan=5 | SRG SSR
| RSI La 1
| Бардык шоулар
| ''италян тилинде'': Джан-Андреа Коста жана Эллис Каваллини
| rowspan=5 style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.rsi.ch/cultura/musica/speciali/%E2%80%9CAlice%E2%80%9D-l%E2%80%99Eurovision-di-Veronica-Fusaro-fonde-rock-e-impegno--3583131.html/|title=“Alice”: l’Eurovision di Veronica Fusaro fonde rock e impegno|website=RSI|date=2026-03-11|access-date=2026-03-11|lang=it-CH}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/19/rsi-eurovision-2026/|title=🇨🇭 Switzerland: Eurovision 2026 Commentators For RSI Revealed|lang=en-GB|first=Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-19 |access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/25/switzerland-srf-rts-announce-eurovision-2026-commentators/|title=🇨🇭 Switzerland: SRF and RTS Announce Eurovision 2026 Commentators|lang=en-GB|first=Neil |last=Farren|website=Eurovoix |date=2026-04-25 |access-date=2026-04-25}}&lt;/ref&gt;
|-
| SRF zwei
| жарым финалдар
| rowspan=2 | ''немис тилинде'': Свен Эпини
|-
| SRF1
| Финал
|-
| RTS 2
| жарым финалдар
| rowspan=2 | ''француз тилинде'': Виктория Турриан жана Николас Таннер
|-
| RTS 1
| Финал
|-
| rowspan=3 | {{Өлкө желеги|Швеция}}
| rowspan=2 | SVT
| SVT1
| Бардык шоулар
| Эдвард аф Силлен
| rowspan=2 style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.svt.se/kultur/eurovision-2026-i-wien-datum-lander-och-artister|title=Eurovision 2026 i Wien – datum, länder och artister|website=SVT|date=2026-03-11|access-date=2026-03-11|lang=sv}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/15/edward-af-sillen-eurovision-2026-commentator/|title=🇸🇪 Sweden: Edward af Sillén Eurovision 2026 Commentator|lang=en-GB
|first = Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-15 |access-date=2026-04-15
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/10/svt-to-provide-sami-commentary-for-eurovision-2026-final/|title=🇸🇪 Sweden: SVT to Provide Sámi Commentary for Eurovision 2026 Final|lang=en-GB
|first = James |last=Washak|website=Eurovoix |date=2026-05-10 |access-date=2026-05-11
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.svtplay.se/video/KzVBMqL/eurovision-samegillii/eurovision-samegillii-esc-2026-med-samisk-kommentator|title=Eurovision sámegillii|website=SVT Play |date=2026-05-10 |access-date=2026-05-10|lang=sv}}&lt;/ref&gt;
|-
| SVT Play
| Финал
| ''инари-саам тилинде:'' Миккал Мороттая &lt;br&gt; ''түндүк саам тилинде:'' Ксиа Торикка
|-
| Sveriges Radio
| Sveriges Radio P4
| Бардык шоулар
| Каролина Норен
| style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sverigesradio.se/melodifestivalen?flik=kommande|title=Melodifestivalen &amp; Eurovision song contest i P4|website=Sveriges Radio|date=2026-04-18|access-date=2026-04-18|lang=sv|accessdate=2026-06-19|archivedate=2025-05-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250515212112/https://www.sverigesradio.se/melodifestivalen?flik=kommande}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/18/%f0%9f%87%b8%f0%9f%87%aa-sweden-sveriges-radio-p4-to-air-eurovision-2026/|title=🇸🇪 Sweden: Sveriges Radio P4 to Air Eurovision 2026|lang=en-GB
|first = Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-04-18 |access-date=2026-04-18
}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Эстония}}
| rowspan=2 | ERR
| ETV
| rowspan=2 | Бардык шоулар
| ''эстон тилинде'': Марко Рейкоп
| rowspan=2 style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/05/02/err-eurovision-2026/|title=🇪🇪 Estonia: ERR Reveals Eurovision 2026 Broadcast Coverage|lang=en-GB
|first = Anthony |last=Granger|website=Eurovoix |date=2026-05-02 |access-date=2026-05-02
}}&lt;/ref&gt;
|-
| ETV+
| ''орус тилинде'': Александр Хоботов жана Юлия Календа
|}

{| class=wikitable
|+ Катышпаган өлкөлөрдө көрсөтүү
! Өлкө
! Телеберүүчү
! Телеканал
! {{comment|Шоу|Белгилүү бир канал бир гана көрсөтүүнү, жарым финалды гана же үч көрсөтүүнү тең көрсөтөт.}}
! Комментаторлор
! {{comment|Маалымат|Булак}}
|-
| rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Исландия}}
| rowspan=2 | RÚV
| RÚV 2
| Бардык шоулар
| rowspan=2 | Гудрун Дис Эмилсдоттир
| rowspan=2 style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/04/06/ruv-eurovision-2026-broadcast/|title=🇮🇸 Iceland: RÚV to Air Eurovision 2026 Across RÚV &amp; RÚV 2|lang=en-GB|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-04-06|access-date=2026-04-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Sjónvarp – Dagskrá|url=https://www.ruv.is/sjonvarp/dagskra/ruv/2026-05-12|publisher=[[RÚV]]|access-date=2026-05-13|lang=is}}&lt;/ref&gt;
|-
| RÚV
| жарым финалдар{{Efn|Жарым финалдын көрсөтүлүшү 40 мүнөттүк кечигүү менен башталды.}}
|-
| {{Өлкө желеги|Косово}}
| RTK
| {{N/A|align=center|Белгисиз}}
| Бардык шоулар
| {{N/A|align=center|Белгисиз}}
| style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/10/kosovo-broadcasting-the-eurovision-song-contest-2026/|title=🇽🇰 Kosovo: RTK Broadcasting the Eurovision Song Contest 2026|lang=en-GB|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-10|access-date=2026-05-10}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Өлкө желеги|Нидерланд}}
| NPO/NOS жана NTR
| NPO 1, BVN
| Бардык шоулар
| Генри Шут жана Жерон Кейк ин де Вегте
| style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://nos.nl/artikel/2593262-songfestival-toch-te-zien-op-npo-1-npo-vraagt-nos-evenementen-en-ntr |title=Songfestival toch te zien op NPO 1, NPO vraagt NOS Evenementen en NTR |lang=nl |website=Nederlandse Omroep Stichting (NOS) |date=2025-12-05 |access-date=2025-12-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/03/11/netherlands-commentators-for-eurovision-2026/|title=Netherlands: Henry Schut and Jeroen Kijk in de Vegte Announced as Commentators for Eurovision 2026|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-03-11|access-date=2026-03-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2026/05/02/bvn-broadcasting-eurovision-2026-internationally/|title=🇳🇱 Netherlands: BVN Broadcasting Eurovision 2026 Internationally|lang=en|first=Anthony|last=Granger|website=Eurovoix|date=2026-05-02|access-date=2026-05-02}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=2 | {{Өлкө желеги|Түндүк Македония}}
| rowspan=2 | МРТ
| МРТ 1
| rowspan=2 | Бардык шоулар
| {{N/A|align=center|Белгисиз}}
| rowspan=2 style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2025/10/31/north-macedonia-mrt-continues-to-discuss-eurovision-2026-participation/ |title=🇲🇰 North Macedonia: MRT Continues to Discuss Eurovision 2026 Participation |lang=en |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix |date=2025-10-31 |access-date=2025-12-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Годишна програма за работа на Македонска Радио Телевизија за 2026|url=https://mrt.com.mk/node/135418|website=[[Македонское радио и телевидение|МРТ]]|lang=mk|date=2025-10-30|access-date=2026-04-29}}&lt;/ref&gt;
|-
| МРТ 2
| {{N/A|align=center|Белгисиз}}
|-
| {{Өлкө желеги|АКШ}}
| NBC
| Peacock
| Бардык шоулар
| {{N/A|align=center|''Комментаторсуз''}}
| style=text-align:center; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/04/14/united-states-eurovision-2026-youtube/|title=🇺🇸 United States: Eurovision 2026 to be Available on YouTube &amp; Peacock|lang=en |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix |date=2026-04-14 |access-date=2026-04-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.hollywoodreporter.com/music/music-news/eurovision-song-contest-2026-youtube-us-free-stream-boycott-1236563550/|title=Eurovision Song Contest to Stream for Free in U.S. on YouTube, in Addition to Peacock, as Executive Addresses Political Boycotts|lang=en-US |first=Georg |last=Szalai |website=Hollywood Reporter |date=2026-04-14 |access-date=2026-04-14}}&lt;/ref&gt;
|}
== Сынак менен байланышкан чыр-чатактар жана окуялар ==
&quot;Еврокөрүнүү-2026&quot; сынагындагы негизги жаңжал жана чуулгандуу окуя Израилдин катышуусу болду. Себеби Европа өлкөлөрүнүн көптөгөн жарандары Израиль тарабынан башталган согушка каршы чыгышып, Еврокөрүнүүгө бойкот жарыялоону, ошондой эле Израилди сынакка катыштырбоону сунушташкан.

== Булактар ==
&lt;div style=&quot;max-height: 500px; overflow-y: auto; padding: 5px;&quot;&gt;
=== Комментарийлер ===
{{Комментарийлер}}
=== Булактары ===
{{Булактар|2}}
&lt;/div&gt;


== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.eurovision.com/ Расмий сайты]</text>
      <sha1>kitvhkvwis1xe442ahecbw0807mms4v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>The Belt and Road Initiative</title>
    <ns>0</ns>
    <id>152328</id>
    <revision>
      <id>648615</id>
      <parentid>646625</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T12:05:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agcl136</username>
        <id>45857</id>
      </contributor>
      <origin>648615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2694" sha1="ivsvh7eed0hw09rhrlk0gy3zoap95n6" xml:space="preserve">Жибек жолунун экономикалык курулушу жана XXI кылымдагы деңиз Жибек жолу (англисче: ''The Silk Road Economic Belt and the 21st-century Maritime Silk Road''), кыскача «Бир алкак, бир жол» (англисче: ''The Belt and Road Initiative'', стандарттуу англисче кыскартылышы: B&amp;R), 2013-жылы Кытай Эл Республикасынын өкмөтү демилгечи болуп, жетекчилигин жүргүзгөн транс улуттук экономикалык долбоор болуп эсептелет. Бул демилге болжол менен 70 өлкөгө жана эл аралык уюмдарга инвестиция салууну камтыйт.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180325171248/http://www.ndrc.gov.cn/gzdt/201509/t20150921_751695.html 我委等有关部门规范“一带一路”倡议英文译法]&lt;/ref&gt;

«Бир алка, бир жол» Кытай Коммунисттик Партиясынын Борбордук Комитетинин Генералдык катчысы Си Цзиньпиндин «чоң мамлекеттердин дипломатиясы» стратегиясынын негизги бөлүгү катары каралат жана ал Кытайдын өсүп жаткан күчү менен абалына ылайык, дүйнөлүк иштерде көбүрөөк жетекчилик ролду ойноого умтулат. Кытай Эл Республикасынын өкмөтү бул демилгени «аймактар аралык байланышты чыңдоого жана жакшыраак келечекти кучактоого багытталган» деп атайт. Долбоордун аяктоо мөөнөтү 2049-жыл деп белгиленген, так ушул жылы Кытай Эл Республикасынын түзүлгөндүгүнүн 100 жылдыгы мааракеси болот.[https://web.archive.org/web/20190430071306/https://www.pr.com/press-release/780645]&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20190430071306/https://www.pr.com/press-release/780645&lt;/ref&gt;

Расмий билдирүүлөргө ылайык, Шинжаң жана Фуцзянь «Бир алка, бир жол»долбоорунун эң чоң пайда көрүүчүлөрү болуп, мурда болбогон өнүгүү мүмкүнчүлүктөрүнө ээ болот.Фуцзянь провинциясына 21-кылымдагы Деңиз жибек жолунун негизги аймагы статусу берилди.</text>
      <sha1>ivsvh7eed0hw09rhrlk0gy3zoap95n6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>648616</id>
      <parentid>648615</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T12:06:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agcl136</username>
        <id>45857</id>
      </contributor>
      <origin>648616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2709" sha1="k4bpa480r8nk56f5eptfvh6khsxtvwq" xml:space="preserve">Жибек жолунун экономикалык курулушу жана XXI кылымдагы деңиз Жибек жолу (англисче: ''The Silk Road Economic Belt and the 21st-century Maritime Silk Road''), кыскача «Бир алкак, бир жол» (англисче: ''The Belt and Road Initiative'', стандарттуу англисче кыскартылышы: B&amp;R), 2013-жылы Кытай Эл Республикасынын өкмөтү демилгечи болуп, жетекчилигин жүргүзгөн транс улуттук экономикалык долбоор болуп эсептелет. Бул демилге болжол менен 70 өлкөгө жана эл аралык уюмдарга инвестиция салууну камтыйт.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180325171248/http://www.ndrc.gov.cn/gzdt/201509/t20150921_751695.html 我委等有关部门规范“一带一路”倡议英文译法]&lt;/ref&gt;

=== Фон ===
«Бир алка, бир жол» Кытай Коммунисттик Партиясынын Борбордук Комитетинин Генералдык катчысы Си Цзиньпиндин «чоң мамлекеттердин дипломатиясы» стратегиясынын негизги бөлүгү катары каралат жана ал Кытайдын өсүп жаткан күчү менен абалына ылайык, дүйнөлүк иштерде көбүрөөк жетекчилик ролду ойноого умтулат. Кытай Эл Республикасынын өкмөтү бул демилгени «аймактар аралык байланышты чыңдоого жана жакшыраак келечекти кучактоого багытталган» деп атайт. Долбоордун аяктоо мөөнөтү 2049-жыл деп белгиленген, так ушул жылы Кытай Эл Республикасынын түзүлгөндүгүнүн 100 жылдыгы мааракеси болот.[https://web.archive.org/web/20190430071306/https://www.pr.com/press-release/780645]&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20190430071306/https://www.pr.com/press-release/780645&lt;/ref&gt;

Расмий билдирүүлөргө ылайык, Шинжаң жана Фуцзянь «Бир алка, бир жол»долбоорунун эң чоң пайда көрүүчүлөрү болуп, мурда болбогон өнүгүү мүмкүнчүлүктөрүнө ээ болот.Фуцзянь провинциясына 21-кылымдагы Деңиз жибек жолунун негизги аймагы статусу берилди.</text>
      <sha1>k4bpa480r8nk56f5eptfvh6khsxtvwq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>648617</id>
      <parentid>648616</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T12:08:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agcl136</username>
        <id>45857</id>
      </contributor>
      <origin>648617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2771" sha1="5booyc8v0vupp81otmt4gelqjms9rhs" xml:space="preserve">Жибек жолунун экономикалык курулушу жана XXI кылымдагы деңиз Жибек жолу (англисче: ''The Silk Road Economic Belt and the 21st-century Maritime Silk Road''), кыскача «Бир алкак, бир жол» (англисче: ''The Belt and Road Initiative'', стандарттуу англисче кыскартылышы: B&amp;R), 2013-жылы Кытай Эл Республикасынын өкмөтү демилгечи болуп, жетекчилигин жүргүзгөн транс улуттук экономикалык долбоор болуп эсептелет. Бул демилге болжол менен 70 өлкөгө жана эл аралык уюмдарга инвестиция салууну камтыйт.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180325171248/http://www.ndrc.gov.cn/gzdt/201509/t20150921_751695.html 我委等有关部门规范“一带一路”倡议英文译法]&lt;/ref&gt;

=== Фон ===
«Бир алка, бир жол» Кытай Коммунисттик Партиясынын Борбордук Комитетинин Генералдык катчысы Си Цзиньпиндин «чоң мамлекеттердин дипломатиясы» стратегиясынын негизги бөлүгү катары каралат жана ал Кытайдын өсүп жаткан күчү менен абалына ылайык, дүйнөлүк иштерде көбүрөөк жетекчилик ролду ойноого умтулат. Кытай Эл Республикасынын өкмөтү бул демилгени «аймактар аралык байланышты чыңдоого жана жакшыраак келечекти кучактоого багытталган» деп атайт. Долбоордун аяктоо мөөнөтү 2049-жыл деп белгиленген, так ушул жылы Кытай Эл Республикасынын түзүлгөндүгүнүн 100 жылдыгы мааракеси болот.[https://web.archive.org/web/20190430071306/https://www.pr.com/press-release/780645]&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20190430071306/https://www.pr.com/press-release/780645&lt;/ref&gt;

Расмий билдирүүлөргө ылайык, Шинжаң жана Фуцзянь «Бир алка, бир жол»долбоорунун эң чоң пайда көрүүчүлөрү болуп, мурда болбогон өнүгүү мүмкүнчүлүктөрүнө ээ болот.Фуцзянь провинциясына 21-кылымдагы Деңиз жибек жолунун негизги аймагы статусу берилди.

=== 21-кылымдагы Деңиз жибек жолу ===</text>
      <sha1>5booyc8v0vupp81otmt4gelqjms9rhs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>648618</id>
      <parentid>648617</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T12:16:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agcl136</username>
        <id>45857</id>
      </contributor>
      <comment>/* 21-кылымдагы Деңиз жибек жолу */</comment>
      <origin>648618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2965" sha1="7jm4usxgul06zcyb7xakkptfwxrgoeg" xml:space="preserve">Жибек жолунун экономикалык курулушу жана XXI кылымдагы деңиз Жибек жолу (англисче: ''The Silk Road Economic Belt and the 21st-century Maritime Silk Road''), кыскача «Бир алкак, бир жол» (англисче: ''The Belt and Road Initiative'', стандарттуу англисче кыскартылышы: B&amp;R), 2013-жылы Кытай Эл Республикасынын өкмөтү демилгечи болуп, жетекчилигин жүргүзгөн транс улуттук экономикалык долбоор болуп эсептелет. Бул демилге болжол менен 70 өлкөгө жана эл аралык уюмдарга инвестиция салууну камтыйт.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180325171248/http://www.ndrc.gov.cn/gzdt/201509/t20150921_751695.html 我委等有关部门规范“一带一路”倡议英文译法]&lt;/ref&gt;

=== Фон ===
«Бир алка, бир жол» Кытай Коммунисттик Партиясынын Борбордук Комитетинин Генералдык катчысы Си Цзиньпиндин «чоң мамлекеттердин дипломатиясы» стратегиясынын негизги бөлүгү катары каралат жана ал Кытайдын өсүп жаткан күчү менен абалына ылайык, дүйнөлүк иштерде көбүрөөк жетекчилик ролду ойноого умтулат. Кытай Эл Республикасынын өкмөтү бул демилгени «аймактар аралык байланышты чыңдоого жана жакшыраак келечекти кучактоого багытталган» деп атайт. Долбоордун аяктоо мөөнөтү 2049-жыл деп белгиленген, так ушул жылы Кытай Эл Республикасынын түзүлгөндүгүнүн 100 жылдыгы мааракеси болот.[https://web.archive.org/web/20190430071306/https://www.pr.com/press-release/780645]&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20190430071306/https://www.pr.com/press-release/780645&lt;/ref&gt;

Расмий билдирүүлөргө ылайык, Шинжаң жана Фуцзянь «Бир алка, бир жол»долбоорунун эң чоң пайда көрүүчүлөрү болуп, мурда болбогон өнүгүү мүмкүнчүлүктөрүнө ээ болот.Фуцзянь провинциясына 21-кылымдагы Деңиз жибек жолунун негизги аймагы статусу берилди.

=== 21-кылымдагы Деңиз жибек жолу ===
«Бир алка, бир жол» Тынч океан аймагын Европа менен байланыштырат, ортосунан Борбордук Азия аймагын өтөт.</text>
      <sha1>7jm4usxgul06zcyb7xakkptfwxrgoeg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>648619</id>
      <parentid>648618</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T12:17:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agcl136</username>
        <id>45857</id>
      </contributor>
      <comment>/* 21-кылымдагы Деңиз жибек жолу */</comment>
      <origin>648619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3251" sha1="prefk4xwnesla3354165kv8las80e23" xml:space="preserve">Жибек жолунун экономикалык курулушу жана XXI кылымдагы деңиз Жибек жолу (англисче: ''The Silk Road Economic Belt and the 21st-century Maritime Silk Road''), кыскача «Бир алкак, бир жол» (англисче: ''The Belt and Road Initiative'', стандарттуу англисче кыскартылышы: B&amp;R), 2013-жылы Кытай Эл Республикасынын өкмөтү демилгечи болуп, жетекчилигин жүргүзгөн транс улуттук экономикалык долбоор болуп эсептелет. Бул демилге болжол менен 70 өлкөгө жана эл аралык уюмдарга инвестиция салууну камтыйт.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180325171248/http://www.ndrc.gov.cn/gzdt/201509/t20150921_751695.html 我委等有关部门规范“一带一路”倡议英文译法]&lt;/ref&gt;

=== Фон ===
«Бир алка, бир жол» Кытай Коммунисттик Партиясынын Борбордук Комитетинин Генералдык катчысы Си Цзиньпиндин «чоң мамлекеттердин дипломатиясы» стратегиясынын негизги бөлүгү катары каралат жана ал Кытайдын өсүп жаткан күчү менен абалына ылайык, дүйнөлүк иштерде көбүрөөк жетекчилик ролду ойноого умтулат. Кытай Эл Республикасынын өкмөтү бул демилгени «аймактар аралык байланышты чыңдоого жана жакшыраак келечекти кучактоого багытталган» деп атайт. Долбоордун аяктоо мөөнөтү 2049-жыл деп белгиленген, так ушул жылы Кытай Эл Республикасынын түзүлгөндүгүнүн 100 жылдыгы мааракеси болот.[https://web.archive.org/web/20190430071306/https://www.pr.com/press-release/780645]&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20190430071306/https://www.pr.com/press-release/780645&lt;/ref&gt;

Расмий билдирүүлөргө ылайык, Шинжаң жана Фуцзянь «Бир алка, бир жол»долбоорунун эң чоң пайда көрүүчүлөрү болуп, мурда болбогон өнүгүү мүмкүнчүлүктөрүнө ээ болот.Фуцзянь провинциясына 21-кылымдагы Деңиз жибек жолунун негизги аймагы статусу берилди.

=== 21-кылымдагы Деңиз жибек жолу ===
«Бир алка, бир жол» Тынч океан аймагын Европа менен байланыштырат, ортосунан Борбордук Азия аймагын өтөт. Шанхай кызматташтык уюмуна кирген Кытайдын материктик бөлүгү, Орусия, Казакстан, Кыргызстан, Тажикстан жана Өзбекстандын бардыгы Жибек жолунда жайгашкан.</text>
      <sha1>prefk4xwnesla3354165kv8las80e23</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>648620</id>
      <parentid>648619</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T12:17:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agcl136</username>
        <id>45857</id>
      </contributor>
      <comment>/* 21-кылымдагы Деңиз жибек жолу */</comment>
      <origin>648620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3382" sha1="ht79dca8wo6vg0aclfv9mbrfaxcf9xo" xml:space="preserve">Жибек жолунун экономикалык курулушу жана XXI кылымдагы деңиз Жибек жолу (англисче: ''The Silk Road Economic Belt and the 21st-century Maritime Silk Road''), кыскача «Бир алкак, бир жол» (англисче: ''The Belt and Road Initiative'', стандарттуу англисче кыскартылышы: B&amp;R), 2013-жылы Кытай Эл Республикасынын өкмөтү демилгечи болуп, жетекчилигин жүргүзгөн транс улуттук экономикалык долбоор болуп эсептелет. Бул демилге болжол менен 70 өлкөгө жана эл аралык уюмдарга инвестиция салууну камтыйт.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180325171248/http://www.ndrc.gov.cn/gzdt/201509/t20150921_751695.html 我委等有关部门规范“一带一路”倡议英文译法]&lt;/ref&gt;

=== Фон ===
«Бир алка, бир жол» Кытай Коммунисттик Партиясынын Борбордук Комитетинин Генералдык катчысы Си Цзиньпиндин «чоң мамлекеттердин дипломатиясы» стратегиясынын негизги бөлүгү катары каралат жана ал Кытайдын өсүп жаткан күчү менен абалына ылайык, дүйнөлүк иштерде көбүрөөк жетекчилик ролду ойноого умтулат. Кытай Эл Республикасынын өкмөтү бул демилгени «аймактар аралык байланышты чыңдоого жана жакшыраак келечекти кучактоого багытталган» деп атайт. Долбоордун аяктоо мөөнөтү 2049-жыл деп белгиленген, так ушул жылы Кытай Эл Республикасынын түзүлгөндүгүнүн 100 жылдыгы мааракеси болот.[https://web.archive.org/web/20190430071306/https://www.pr.com/press-release/780645]&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20190430071306/https://www.pr.com/press-release/780645&lt;/ref&gt;

Расмий билдирүүлөргө ылайык, Шинжаң жана Фуцзянь «Бир алка, бир жол»долбоорунун эң чоң пайда көрүүчүлөрү болуп, мурда болбогон өнүгүү мүмкүнчүлүктөрүнө ээ болот.Фуцзянь провинциясына 21-кылымдагы Деңиз жибек жолунун негизги аймагы статусу берилди.

=== 21-кылымдагы Деңиз жибек жолу ===
«21-кылымдагы Деңиз жибек жолу» – Деңиз жибек жолунун боюнча жайгашкан. «Бир алка, бир жол» Тынч океан аймагын Европа менен байланыштырат, ортосунан Борбордук Азия аймагын өтөт. Шанхай кызматташтык уюмуна кирген Кытайдын материктик бөлүгү, Орусия, Казакстан, Кыргызстан, Тажикстан жана Өзбекстандын бардыгы Жибек жолунда жайгашкан.</text>
      <sha1>ht79dca8wo6vg0aclfv9mbrfaxcf9xo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>648621</id>
      <parentid>648620</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T12:18:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agcl136</username>
        <id>45857</id>
      </contributor>
      <comment>/* 21-кылымдагы Деңиз жибек жолу */</comment>
      <origin>648621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3576" sha1="5xdlsoh61r264x5bfao50zmzorv6i01" xml:space="preserve">Жибек жолунун экономикалык курулушу жана XXI кылымдагы деңиз Жибек жолу (англисче: ''The Silk Road Economic Belt and the 21st-century Maritime Silk Road''), кыскача «Бир алкак, бир жол» (англисче: ''The Belt and Road Initiative'', стандарттуу англисче кыскартылышы: B&amp;R), 2013-жылы Кытай Эл Республикасынын өкмөтү демилгечи болуп, жетекчилигин жүргүзгөн транс улуттук экономикалык долбоор болуп эсептелет. Бул демилге болжол менен 70 өлкөгө жана эл аралык уюмдарга инвестиция салууну камтыйт.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180325171248/http://www.ndrc.gov.cn/gzdt/201509/t20150921_751695.html 我委等有关部门规范“一带一路”倡议英文译法]&lt;/ref&gt;

=== Фон ===
«Бир алка, бир жол» Кытай Коммунисттик Партиясынын Борбордук Комитетинин Генералдык катчысы Си Цзиньпиндин «чоң мамлекеттердин дипломатиясы» стратегиясынын негизги бөлүгү катары каралат жана ал Кытайдын өсүп жаткан күчү менен абалына ылайык, дүйнөлүк иштерде көбүрөөк жетекчилик ролду ойноого умтулат. Кытай Эл Республикасынын өкмөтү бул демилгени «аймактар аралык байланышты чыңдоого жана жакшыраак келечекти кучактоого багытталган» деп атайт. Долбоордун аяктоо мөөнөтү 2049-жыл деп белгиленген, так ушул жылы Кытай Эл Республикасынын түзүлгөндүгүнүн 100 жылдыгы мааракеси болот.[https://web.archive.org/web/20190430071306/https://www.pr.com/press-release/780645]&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20190430071306/https://www.pr.com/press-release/780645&lt;/ref&gt;

Расмий билдирүүлөргө ылайык, Шинжаң жана Фуцзянь «Бир алка, бир жол»долбоорунун эң чоң пайда көрүүчүлөрү болуп, мурда болбогон өнүгүү мүмкүнчүлүктөрүнө ээ болот.Фуцзянь провинциясына 21-кылымдагы Деңиз жибек жолунун негизги аймагы статусу берилди.

=== 21-кылымдагы Деңиз жибек жолу ===
«21-кылымдагы Деңиз жибек жолу» – Деңиз жибек жолунун боюнча жайгашкан. Ал Кытайдын материктик бөлүгүнүн жээктеги портторунан Түштүк Кытай деңизи аркылуу Инди океанына чейин, 

«Бир алка, бир жол» Тынч океан аймагын Европа менен байланыштырат, ортосунан Борбордук Азия аймагын өтөт. Шанхай кызматташтык уюмуна кирген Кытайдын материктик бөлүгү, Орусия, Казакстан, Кыргызстан, Тажикстан жана Өзбекстандын бардыгы Жибек жолунда жайгашкан.</text>
      <sha1>5xdlsoh61r264x5bfao50zmzorv6i01</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>648623</id>
      <parentid>648621</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T12:18:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agcl136</username>
        <id>45857</id>
      </contributor>
      <comment>/* 21-кылымдагы Деңиз жибек жолу */</comment>
      <origin>648623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3832" sha1="ltcuw2askkjf8493cs49m7hm569sqq9" xml:space="preserve">Жибек жолунун экономикалык курулушу жана XXI кылымдагы деңиз Жибек жолу (англисче: ''The Silk Road Economic Belt and the 21st-century Maritime Silk Road''), кыскача «Бир алкак, бир жол» (англисче: ''The Belt and Road Initiative'', стандарттуу англисче кыскартылышы: B&amp;R), 2013-жылы Кытай Эл Республикасынын өкмөтү демилгечи болуп, жетекчилигин жүргүзгөн транс улуттук экономикалык долбоор болуп эсептелет. Бул демилге болжол менен 70 өлкөгө жана эл аралык уюмдарга инвестиция салууну камтыйт.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180325171248/http://www.ndrc.gov.cn/gzdt/201509/t20150921_751695.html 我委等有关部门规范“一带一路”倡议英文译法]&lt;/ref&gt;

=== Фон ===
«Бир алка, бир жол» Кытай Коммунисттик Партиясынын Борбордук Комитетинин Генералдык катчысы Си Цзиньпиндин «чоң мамлекеттердин дипломатиясы» стратегиясынын негизги бөлүгү катары каралат жана ал Кытайдын өсүп жаткан күчү менен абалына ылайык, дүйнөлүк иштерде көбүрөөк жетекчилик ролду ойноого умтулат. Кытай Эл Республикасынын өкмөтү бул демилгени «аймактар аралык байланышты чыңдоого жана жакшыраак келечекти кучактоого багытталган» деп атайт. Долбоордун аяктоо мөөнөтү 2049-жыл деп белгиленген, так ушул жылы Кытай Эл Республикасынын түзүлгөндүгүнүн 100 жылдыгы мааракеси болот.[https://web.archive.org/web/20190430071306/https://www.pr.com/press-release/780645]&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20190430071306/https://www.pr.com/press-release/780645&lt;/ref&gt;

Расмий билдирүүлөргө ылайык, Шинжаң жана Фуцзянь «Бир алка, бир жол»долбоорунун эң чоң пайда көрүүчүлөрү болуп, мурда болбогон өнүгүү мүмкүнчүлүктөрүнө ээ болот.Фуцзянь провинциясына 21-кылымдагы Деңиз жибек жолунун негизги аймагы статусу берилди.

=== 21-кылымдагы Деңиз жибек жолу ===
«21-кылымдагы Деңиз жибек жолу» – Деңиз жибек жолунун боюнча жайгашкан. Ал Кытайдын материктик бөлүгүнүн жээктеги портторунан Түштүк Кытай деңизи аркылуу Инди океанына чейин,андан ары Европага чейин созулат, же Кытайдын материктик жээктеги портторунан Түштүк Кытай деңизи аркылуу Түштүк Тынч океанга чейин барат. 

«Бир алка, бир жол» Тынч океан аймагын Европа менен байланыштырат, ортосунан Борбордук Азия аймагын өтөт. Шанхай кызматташтык уюмуна кирген Кытайдын материктик бөлүгү, Орусия, Казакстан, Кыргызстан, Тажикстан жана Өзбекстандын бардыгы Жибек жолунда жайгашкан.</text>
      <sha1>ltcuw2askkjf8493cs49m7hm569sqq9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>648624</id>
      <parentid>648623</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T12:20:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agcl136</username>
        <id>45857</id>
      </contributor>
      <origin>648624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3995" sha1="39eihbbuleh9g2b9h9g2qb2x3100jv3" xml:space="preserve">Жибек жолунун экономикалык курулушу жана XXI кылымдагы деңиз Жибек жолу (англисче: ''The Silk Road Economic Belt and the 21st-century Maritime Silk Road''), кыскача «Бир алкак, бир жол» (англисче: ''The Belt and Road Initiative'', стандарттуу англисче кыскартылышы: B&amp;R), 2013-жылы Кытай Эл Республикасынын өкмөтү демилгечи болуп, жетекчилигин жүргүзгөн транс улуттук экономикалык долбоор болуп эсептелет. Бул демилге болжол менен 70 өлкөгө жана эл аралык уюмдарга инвестиция салууну камтыйт.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180325171248/http://www.ndrc.gov.cn/gzdt/201509/t20150921_751695.html 我委等有关部门规范“一带一路”倡议英文译法]&lt;/ref&gt;Акыркы он жылда Кытай 150дөн ашуун мамлекет жана 30дан ашуун эл аралык уюм менен 200дөн ашуун

=== Фон ===
«Бир алка, бир жол» Кытай Коммунисттик Партиясынын Борбордук Комитетинин Генералдык катчысы Си Цзиньпиндин «чоң мамлекеттердин дипломатиясы» стратегиясынын негизги бөлүгү катары каралат жана ал Кытайдын өсүп жаткан күчү менен абалына ылайык, дүйнөлүк иштерде көбүрөөк жетекчилик ролду ойноого умтулат. Кытай Эл Республикасынын өкмөтү бул демилгени «аймактар аралык байланышты чыңдоого жана жакшыраак келечекти кучактоого багытталган» деп атайт. Долбоордун аяктоо мөөнөтү 2049-жыл деп белгиленген, так ушул жылы Кытай Эл Республикасынын түзүлгөндүгүнүн 100 жылдыгы мааракеси болот.[https://web.archive.org/web/20190430071306/https://www.pr.com/press-release/780645]&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20190430071306/https://www.pr.com/press-release/780645&lt;/ref&gt;

Расмий билдирүүлөргө ылайык, Шинжаң жана Фуцзянь «Бир алка, бир жол»долбоорунун эң чоң пайда көрүүчүлөрү болуп, мурда болбогон өнүгүү мүмкүнчүлүктөрүнө ээ болот.Фуцзянь провинциясына 21-кылымдагы Деңиз жибек жолунун негизги аймагы статусу берилди.

=== 21-кылымдагы Деңиз жибек жолу ===
«21-кылымдагы Деңиз жибек жолу» – Деңиз жибек жолунун боюнча жайгашкан. Ал Кытайдын материктик бөлүгүнүн жээктеги портторунан Түштүк Кытай деңизи аркылуу Инди океанына чейин,андан ары Европага чейин созулат, же Кытайдын материктик жээктеги портторунан Түштүк Кытай деңизи аркылуу Түштүк Тынч океанга чейин барат. 

«Бир алка, бир жол» Тынч океан аймагын Европа менен байланыштырат, ортосунан Борбордук Азия аймагын өтөт. Шанхай кызматташтык уюмуна кирген Кытайдын материктик бөлүгү, Орусия, Казакстан, Кыргызстан, Тажикстан жана Өзбекстандын бардыгы Жибек жолунда жайгашкан.</text>
      <sha1>39eihbbuleh9g2b9h9g2qb2x3100jv3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>648625</id>
      <parentid>648624</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T12:21:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agcl136</username>
        <id>45857</id>
      </contributor>
      <origin>648625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4096" sha1="nhpv4qc1f84gk4dd1cgrrzfr5dgi54e" xml:space="preserve">Жибек жолунун экономикалык курулушу жана XXI кылымдагы деңиз Жибек жолу (англисче: ''The Silk Road Economic Belt and the 21st-century Maritime Silk Road''), кыскача «Бир алкак, бир жол» (англисче: ''The Belt and Road Initiative'', стандарттуу англисче кыскартылышы: B&amp;R), 2013-жылы Кытай Эл Республикасынын өкмөтү демилгечи болуп, жетекчилигин жүргүзгөн транс улуттук экономикалык долбоор болуп эсептелет. Бул демилге болжол менен 70 өлкөгө жана эл аралык уюмдарга инвестиция салууну камтыйт.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180325171248/http://www.ndrc.gov.cn/gzdt/201509/t20150921_751695.html 我委等有关部门规范“一带一路”倡议英文译法]&lt;/ref&gt;Акыркы он жылда Кытай 150дөн ашуун мамлекет жана 30дан ашуун эл аралык уюм менен 200дөн ашуун«Бир алка, бир жол» кызматташтык документине кол койду.

=== Фон ===
«Бир алка, бир жол» Кытай Коммунисттик Партиясынын Борбордук Комитетинин Генералдык катчысы Си Цзиньпиндин «чоң мамлекеттердин дипломатиясы» стратегиясынын негизги бөлүгү катары каралат жана ал Кытайдын өсүп жаткан күчү менен абалына ылайык, дүйнөлүк иштерде көбүрөөк жетекчилик ролду ойноого умтулат. Кытай Эл Республикасынын өкмөтү бул демилгени «аймактар аралык байланышты чыңдоого жана жакшыраак келечекти кучактоого багытталган» деп атайт. Долбоордун аяктоо мөөнөтү 2049-жыл деп белгиленген, так ушул жылы Кытай Эл Республикасынын түзүлгөндүгүнүн 100 жылдыгы мааракеси болот.[https://web.archive.org/web/20190430071306/https://www.pr.com/press-release/780645]&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20190430071306/https://www.pr.com/press-release/780645&lt;/ref&gt;

Расмий билдирүүлөргө ылайык, Шинжаң жана Фуцзянь «Бир алка, бир жол»долбоорунун эң чоң пайда көрүүчүлөрү болуп, мурда болбогон өнүгүү мүмкүнчүлүктөрүнө ээ болот.Фуцзянь провинциясына 21-кылымдагы Деңиз жибек жолунун негизги аймагы статусу берилди.

=== 21-кылымдагы Деңиз жибек жолу ===
«21-кылымдагы Деңиз жибек жолу» – Деңиз жибек жолунун боюнча жайгашкан. Ал Кытайдын материктик бөлүгүнүн жээктеги портторунан Түштүк Кытай деңизи аркылуу Инди океанына чейин,андан ары Европага чейин созулат, же Кытайдын материктик жээктеги портторунан Түштүк Кытай деңизи аркылуу Түштүк Тынч океанга чейин барат. 

«Бир алка, бир жол» Тынч океан аймагын Европа менен байланыштырат, ортосунан Борбордук Азия аймагын өтөт. Шанхай кызматташтык уюмуна кирген Кытайдын материктик бөлүгү, Орусия, Казакстан, Кыргызстан, Тажикстан жана Өзбекстандын бардыгы Жибек жолунда жайгашкан.</text>
      <sha1>nhpv4qc1f84gk4dd1cgrrzfr5dgi54e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>648626</id>
      <parentid>648625</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T12:21:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agcl136</username>
        <id>45857</id>
      </contributor>
      <origin>648626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4192" sha1="h7b33eiyryksl8jfr0kasviscnoefeo" xml:space="preserve">Жибек жолунун экономикалык курулушу жана XXI кылымдагы деңиз Жибек жолу (англисче: ''The Silk Road Economic Belt and the 21st-century Maritime Silk Road''), кыскача «Бир алкак, бир жол» (англисче: ''The Belt and Road Initiative'', стандарттуу англисче кыскартылышы: B&amp;R), 2013-жылы Кытай Эл Республикасынын өкмөтү демилгечи болуп, жетекчилигин жүргүзгөн транс улуттук экономикалык долбоор болуп эсептелет. Бул демилге болжол менен 70 өлкөгө жана эл аралык уюмдарга инвестиция салууну камтыйт.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180325171248/http://www.ndrc.gov.cn/gzdt/201509/t20150921_751695.html 我委等有关部门规范“一带一路”倡议英文译法]&lt;/ref&gt;Акыркы он жылда Кытай 150дөн ашуун мамлекет жана 30дан ашуун эл аралык уюм менен 200дөн ашуун«Бир алка, бир жол» кызматташтык документине кол койду.&lt;ref&gt;[https://www.cdr-news.com/cdr-essential-intelligence/belt-and-road-initiative/china/]&lt;/ref&gt;

=== Фон ===
«Бир алка, бир жол» Кытай Коммунисттик Партиясынын Борбордук Комитетинин Генералдык катчысы Си Цзиньпиндин «чоң мамлекеттердин дипломатиясы» стратегиясынын негизги бөлүгү катары каралат жана ал Кытайдын өсүп жаткан күчү менен абалына ылайык, дүйнөлүк иштерде көбүрөөк жетекчилик ролду ойноого умтулат. Кытай Эл Республикасынын өкмөтү бул демилгени «аймактар аралык байланышты чыңдоого жана жакшыраак келечекти кучактоого багытталган» деп атайт. Долбоордун аяктоо мөөнөтү 2049-жыл деп белгиленген, так ушул жылы Кытай Эл Республикасынын түзүлгөндүгүнүн 100 жылдыгы мааракеси болот.[https://web.archive.org/web/20190430071306/https://www.pr.com/press-release/780645]&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20190430071306/https://www.pr.com/press-release/780645&lt;/ref&gt;

Расмий билдирүүлөргө ылайык, Шинжаң жана Фуцзянь «Бир алка, бир жол»долбоорунун эң чоң пайда көрүүчүлөрү болуп, мурда болбогон өнүгүү мүмкүнчүлүктөрүнө ээ болот.Фуцзянь провинциясына 21-кылымдагы Деңиз жибек жолунун негизги аймагы статусу берилди.

=== 21-кылымдагы Деңиз жибек жолу ===
«21-кылымдагы Деңиз жибек жолу» – Деңиз жибек жолунун боюнча жайгашкан. Ал Кытайдын материктик бөлүгүнүн жээктеги портторунан Түштүк Кытай деңизи аркылуу Инди океанына чейин,андан ары Европага чейин созулат, же Кытайдын материктик жээктеги портторунан Түштүк Кытай деңизи аркылуу Түштүк Тынч океанга чейин барат. 

«Бир алка, бир жол» Тынч океан аймагын Европа менен байланыштырат, ортосунан Борбордук Азия аймагын өтөт. Шанхай кызматташтык уюмуна кирген Кытайдын материктик бөлүгү, Орусия, Казакстан, Кыргызстан, Тажикстан жана Өзбекстандын бардыгы Жибек жолунда жайгашкан.</text>
      <sha1>h7b33eiyryksl8jfr0kasviscnoefeo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хваса</title>
    <ns>0</ns>
    <id>152878</id>
    <revision>
      <id>648627</id>
      <timestamp>2026-06-20T12:28:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiyanakk</username>
        <id>38273</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңы барак: &quot;‎{{Музыкант |Ысымы=Хваса |Сүрөт= |Нукура ысымы=Ан Хе Жин ({{lang-ko|안혜진}}) |Өлкө=[[Түштүк Корея]] |Жанрлары=К-поп, R&amp;B, соул, хип-хоп |Активдүү жылдары=2014 — азыркы убакыт |Кызматташтык=MAMAMOO, Refund Sisters, Loco, DPR LIVE, PSY |Лейблдар=RBW (2014–2023), P NATION (2023 — азыркы убакыт) |Аспаптары=вокал...&quot;</comment>
      <origin>648627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6568" sha1="54syogtn8ryjjn349kfgyqgrv54dnio" xml:space="preserve">{{Музыкант
|Ысымы=Хваса
|Сүрөт=
|Нукура ысымы=Ан Хе Жин ({{lang-ko|안혜진}})
|Өлкө=[[Түштүк Корея]]
|Жанрлары=К-поп, R&amp;B, соул, хип-хоп
|Активдүү жылдары=2014 — азыркы убакыт
|Кызматташтык=MAMAMOO, Refund Sisters, Loco, DPR LIVE, PSY
|Лейблдар=RBW (2014–2023), P NATION (2023 — азыркы убакыт)
|Аспаптары=вокал
|Кесиптери=ырчы, рэпер, ырлардын автору
}}

'''Хваса''' (чыныгы аты — '''Ан Хе Жин'''; {{lang-ko|안혜진}}; 1995-жылы 23-июлда туулган) — түштүк кореялык ырчы, рэпер жана композитор. Ал кыздардан турган [[MAMAMOO]] тобунун мүчөсү катары кеңири таанылган. Өзүнүн күчтүү вокалы, өзгөчө сахналык харизмасы жана коомдогу сулуулук стандарттарына каршы чыккан эркин образы менен К-поп индустриясындагы эң таасирдүү аял артисттердин бири болуп эсептелет. 2019-жылы соло ырчы катары дебют жасап, «Twit» жана «Maria» сыяктуу хит чыгармалары аркылуу эл аралык деңгээлде дагы чоң ийгиликтерге жетишкен.

== Сахналык ысымы ==
Анын сахналык аты «Хваса» (화사) корей тилинен которгондо «жаркын», «нурдуу» же «көз жоосун алган» деген маанини билдирет. Бул ысым анын күчтүү жана өзүнө ишенген образын чагылдыруу үчүн тандалган.

== Өмүр баяны жана карьерасы ==

=== Алгачкы жылдары ===
Ан Хе Жин Түштүк Кореянын [[Жонжу]] шаарында төрөлгөн. Үй-бүлөсүндө ата-энеси жана эки улуу эжеси бар. Ал кичинекей кезинен эле ырчы болууну кыялданып, мектеп кезинде музыкага олуттуу көңүл бура баштаган. Кийинчерээк ал Сеул шаарына көчүп келип, RBW компаниясында стажёр катары даярдыктан өткөн. Ошондой эле ал [[MAMAMOO]] тобунун дагы бир мүчөсү болгон Wheein менен мектептен бери жакын дос болуп келген.

=== MAMAMOO менен дебюту (2014–азыркы убакыт) ===
2014-жылы Hwasa [[MAMAMOO]] кыздар тобунун курамында дебют жасаган. Топтун алгачкы чыгармаларынын бири болгон «Mr. Ambiguous» ыры коомчулуктун көңүлүн буруп, топ тез арада популярдуулукка жетишкен. Hwasa топто негизги вокалисттердин жана рэперлердин бири болуп саналат. Топтун ийгилигине анын өзгөчө үнү жана сахнадагы харизмасы чоң салым кошкон.

=== Соло карьерасы ===
2019-жылы Хваса «Twit» аттуу санариптик сингли менен соло дебют жасаган. Ыр Түштүк Кореяда чоң ийгиликке жетип, музыкалык чарттардын биринчи орундарын багындырган. Бул чыгарма үчүн ал бир катар музыкалык сыйлыктарга ээ болгон.

2020-жылы ал өзүнүн биринчи мини-альбому ''María''ны чыгарган. Альбомдун башкы ыры болгон «Maria» анын карьерасындагы эң ийгиликтүү чыгармалардын бири болуп калды. Ошол эле жылы ал убактылуу түзүлгөн [[Refund Sisters]] долбоордук тобунун мүчөсү катары дагы иш алып барган.

2021-жылы ''Guilty Pleasure'' мини-альбомун чыгарып, анын курамындагы «I'm a B» ыры чоң популярдуулукка жеткен.

=== P NATION компаниясына өтүшү ===
2023-жылы Хваса көп жыл кызматташкан RBW агенттигинен кетип, ырчы жана продюсер PSY негиздеген P NATION компаниясы менен келишим түзгөн. Ошол эле жылы ал «I Love My Body» аттуу жаңы синглин чыгарып, кайрадан улуттук жана эл аралык чарттарга кирген. Ошого карабастан ал [[MAMAMOO]] тобунун мүчөсү бойдон калган.

== Музыкалык стили ==
Хваса өзүнүн күчтүү жана эмоционалдуу вокалы менен белгилүү. Анын чыгармаларында R&amp;B, соул, поп жана хип-хоп элементтери кеңири колдонулат. Ал көп учурда өзүнө болгон ишеним, коомдук басым, сүйүү жана өзүн кабыл алуу темаларын көтөрөт. Көптөгөн күйөрмандар жана сынчылар аны Кореядагы сулуулук стандарттарын өзгөртүүгө таасир берген артисттердин бири катары баалашат.

== Тандалган дискографиясы ==

=== Мини-альбомдору ===

* ''María'' (2020)
* ''Guilty Pleasure'' (2021)
* ''O'' (2024)

=== Белгилүү синглдери ===

* «Twit» (2019)
* «Maria» (2020)
* «I'm a B» (2021)
* «I Love My Body» (2023)
* «NA» (2024)

== Сыйлыктары ==
Хваса өзүнүн жеке карьерасында жана [[MAMAMOO]] тобунун курамында көптөгөн музыкалык сыйлыктарды жеңип алган. Анын «Twit» жана «Maria» чыгармалары Түштүк Кореянын эң абройлуу музыкалык сыйлыктарында бир нече жолу жеңишке жеткен.

== Булактар == &lt;references /&gt;</text>
      <sha1>54syogtn8ryjjn349kfgyqgrv54dnio</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>648628</id>
      <parentid>648627</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T12:31:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiyanakk</username>
        <id>38273</id>
      </contributor>
      <origin>648628</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6595" sha1="e66y3bxhmmz3yiweehshbldpagh6a20" xml:space="preserve">{{Музыкант
|Ысымы=Хваса
|Сүрөт=20230628 Hwasa (화사).jpg
|Нукура ысымы=Ан Хе Жин ({{lang-ko|안혜진}})
|Өлкө=[[Түштүк Корея]]
|Жанрлары=К-поп, R&amp;B, соул, хип-хоп
|Активдүү жылдары=2014 — азыркы убакыт
|Кызматташтык=MAMAMOO, Refund Sisters, Loco, DPR LIVE, PSY
|Лейблдар=RBW (2014–2023), P NATION (2023 — азыркы убакыт)
|Аспаптары=вокал
|Кесиптери=ырчы, рэпер, ырлардын автору
}}

'''Хваса''' (чыныгы аты — '''Ан Хе Жин'''; {{lang-ko|안혜진}}; 1995-жылы 23-июлда туулган) — түштүк кореялык ырчы, рэпер жана композитор. Ал кыздардан турган [[MAMAMOO]] тобунун мүчөсү катары кеңири таанылган. Өзүнүн күчтүү вокалы, өзгөчө сахналык харизмасы жана коомдогу сулуулук стандарттарына каршы чыккан эркин образы менен К-поп индустриясындагы эң таасирдүү аял артисттердин бири болуп эсептелет. 2019-жылы соло ырчы катары дебют жасап, «Twit» жана «Maria» сыяктуу хит чыгармалары аркылуу эл аралык деңгээлде дагы чоң ийгиликтерге жетишкен.

== Сахналык ысымы ==
Анын сахналык аты «Хваса» (화사) корей тилинен которгондо «жаркын», «нурдуу» же «көз жоосун алган» деген маанини билдирет. Бул ысым анын күчтүү жана өзүнө ишенген образын чагылдыруу үчүн тандалган.

== Өмүр баяны жана карьерасы ==

=== Алгачкы жылдары ===
Ан Хе Жин Түштүк Кореянын [[Жонжу]] шаарында төрөлгөн. Үй-бүлөсүндө ата-энеси жана эки улуу эжеси бар. Ал кичинекей кезинен эле ырчы болууну кыялданып, мектеп кезинде музыкага олуттуу көңүл бура баштаган. Кийинчерээк ал Сеул шаарына көчүп келип, RBW компаниясында стажёр катары даярдыктан өткөн. Ошондой эле ал [[MAMAMOO]] тобунун дагы бир мүчөсү болгон Wheein менен мектептен бери жакын дос болуп келген.

=== MAMAMOO менен дебюту (2014–азыркы убакыт) ===
2014-жылы Hwasa [[MAMAMOO]] кыздар тобунун курамында дебют жасаган. Топтун алгачкы чыгармаларынын бири болгон «Mr. Ambiguous» ыры коомчулуктун көңүлүн буруп, топ тез арада популярдуулукка жетишкен. Hwasa топто негизги вокалисттердин жана рэперлердин бири болуп саналат. Топтун ийгилигине анын өзгөчө үнү жана сахнадагы харизмасы чоң салым кошкон.

=== Соло карьерасы ===
2019-жылы Хваса «Twit» аттуу санариптик сингли менен соло дебют жасаган. Ыр Түштүк Кореяда чоң ийгиликке жетип, музыкалык чарттардын биринчи орундарын багындырган. Бул чыгарма үчүн ал бир катар музыкалык сыйлыктарга ээ болгон.

2020-жылы ал өзүнүн биринчи мини-альбому ''María''ны чыгарган. Альбомдун башкы ыры болгон «Maria» анын карьерасындагы эң ийгиликтүү чыгармалардын бири болуп калды. Ошол эле жылы ал убактылуу түзүлгөн [[Refund Sisters]] долбоордук тобунун мүчөсү катары дагы иш алып барган.

2021-жылы ''Guilty Pleasure'' мини-альбомун чыгарып, анын курамындагы «I'm a B» ыры чоң популярдуулукка жеткен.

=== P NATION компаниясына өтүшү ===
2023-жылы Хваса көп жыл кызматташкан RBW агенттигинен кетип, ырчы жана продюсер PSY негиздеген P NATION компаниясы менен келишим түзгөн. Ошол эле жылы ал «I Love My Body» аттуу жаңы синглин чыгарып, кайрадан улуттук жана эл аралык чарттарга кирген. Ошого карабастан ал [[MAMAMOO]] тобунун мүчөсү бойдон калган.

== Музыкалык стили ==
Хваса өзүнүн күчтүү жана эмоционалдуу вокалы менен белгилүү. Анын чыгармаларында R&amp;B, соул, поп жана хип-хоп элементтери кеңири колдонулат. Ал көп учурда өзүнө болгон ишеним, коомдук басым, сүйүү жана өзүн кабыл алуу темаларын көтөрөт. Көптөгөн күйөрмандар жана сынчылар аны Кореядагы сулуулук стандарттарын өзгөртүүгө таасир берген артисттердин бири катары баалашат.

== Тандалган дискографиясы ==

=== Мини-альбомдору ===

* ''María'' (2020)
* ''Guilty Pleasure'' (2021)
* ''O'' (2024)

=== Белгилүү синглдери ===

* «Twit» (2019)
* «Maria» (2020)
* «I'm a B» (2021)
* «I Love My Body» (2023)
* «NA» (2024)

== Сыйлыктары ==
Хваса өзүнүн жеке карьерасында жана [[MAMAMOO]] тобунун курамында көптөгөн музыкалык сыйлыктарды жеңип алган. Анын «Twit» жана «Maria» чыгармалары Түштүк Кореянын эң абройлуу музыкалык сыйлыктарында бир нече жолу жеңишке жеткен.

== Булактар == &lt;references /&gt;</text>
      <sha1>e66y3bxhmmz3yiweehshbldpagh6a20</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>648629</id>
      <parentid>648628</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T12:32:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiyanakk</username>
        <id>38273</id>
      </contributor>
      <origin>648629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6640" sha1="5x7lsnsf5z8lwyzolot2p9mob8riwg4" xml:space="preserve">{{Музыкант
|Ысымы=Хваса
|Сүрөт=20230628 Hwasa (화사).jpg
|Нукура ысымы=Ан Хе Жин ({{lang-ko|안혜진}})
|Өлкө=[[Түштүк Корея]]
|Жанрлары=К-поп, R&amp;B, соул, хип-хоп
|Активдүү жылдары=2014 — азыркы убакыт
|Кызматташтык=MAMAMOO, Refund Sisters, Loco, DPR LIVE, PSY
|Лейблдар=RBW (2014–2023), P NATION (2023 — азыркы убакыт)
|Аспаптары=вокал
|Кесиптери=ырчы, рэпер, ырлардын автору
|автограф=Signature mamamoo hwasa.png}}

'''Хваса''' (чыныгы аты — '''Ан Хе Жин'''; {{lang-ko|안혜진}}; 1995-жылы 23-июлда туулган) — түштүк кореялык ырчы, рэпер жана композитор. Ал кыздардан турган [[MAMAMOO]] тобунун мүчөсү катары кеңири таанылган. Өзүнүн күчтүү вокалы, өзгөчө сахналык харизмасы жана коомдогу сулуулук стандарттарына каршы чыккан эркин образы менен К-поп индустриясындагы эң таасирдүү аял артисттердин бири болуп эсептелет. 2019-жылы соло ырчы катары дебют жасап, «Twit» жана «Maria» сыяктуу хит чыгармалары аркылуу эл аралык деңгээлде дагы чоң ийгиликтерге жетишкен.

== Сахналык ысымы ==
Анын сахналык аты «Хваса» (화사) корей тилинен которгондо «жаркын», «нурдуу» же «көз жоосун алган» деген маанини билдирет. Бул ысым анын күчтүү жана өзүнө ишенген образын чагылдыруу үчүн тандалган.

== Өмүр баяны жана карьерасы ==

=== Алгачкы жылдары ===
Ан Хе Жин Түштүк Кореянын [[Жонжу]] шаарында төрөлгөн. Үй-бүлөсүндө ата-энеси жана эки улуу эжеси бар. Ал кичинекей кезинен эле ырчы болууну кыялданып, мектеп кезинде музыкага олуттуу көңүл бура баштаган. Кийинчерээк ал Сеул шаарына көчүп келип, RBW компаниясында стажёр катары даярдыктан өткөн. Ошондой эле ал [[MAMAMOO]] тобунун дагы бир мүчөсү болгон Wheein менен мектептен бери жакын дос болуп келген.

=== MAMAMOO менен дебюту (2014–азыркы убакыт) ===
2014-жылы Hwasa [[MAMAMOO]] кыздар тобунун курамында дебют жасаган. Топтун алгачкы чыгармаларынын бири болгон «Mr. Ambiguous» ыры коомчулуктун көңүлүн буруп, топ тез арада популярдуулукка жетишкен. Hwasa топто негизги вокалисттердин жана рэперлердин бири болуп саналат. Топтун ийгилигине анын өзгөчө үнү жана сахнадагы харизмасы чоң салым кошкон.

=== Соло карьерасы ===
2019-жылы Хваса «Twit» аттуу санариптик сингли менен соло дебют жасаган. Ыр Түштүк Кореяда чоң ийгиликке жетип, музыкалык чарттардын биринчи орундарын багындырган. Бул чыгарма үчүн ал бир катар музыкалык сыйлыктарга ээ болгон.

2020-жылы ал өзүнүн биринчи мини-альбому ''María''ны чыгарган. Альбомдун башкы ыры болгон «Maria» анын карьерасындагы эң ийгиликтүү чыгармалардын бири болуп калды. Ошол эле жылы ал убактылуу түзүлгөн [[Refund Sisters]] долбоордук тобунун мүчөсү катары дагы иш алып барган.

2021-жылы ''Guilty Pleasure'' мини-альбомун чыгарып, анын курамындагы «I'm a B» ыры чоң популярдуулукка жеткен.

=== P NATION компаниясына өтүшү ===
2023-жылы Хваса көп жыл кызматташкан RBW агенттигинен кетип, ырчы жана продюсер PSY негиздеген P NATION компаниясы менен келишим түзгөн. Ошол эле жылы ал «I Love My Body» аттуу жаңы синглин чыгарып, кайрадан улуттук жана эл аралык чарттарга кирген. Ошого карабастан ал [[MAMAMOO]] тобунун мүчөсү бойдон калган.

== Музыкалык стили ==
Хваса өзүнүн күчтүү жана эмоционалдуу вокалы менен белгилүү. Анын чыгармаларында R&amp;B, соул, поп жана хип-хоп элементтери кеңири колдонулат. Ал көп учурда өзүнө болгон ишеним, коомдук басым, сүйүү жана өзүн кабыл алуу темаларын көтөрөт. Көптөгөн күйөрмандар жана сынчылар аны Кореядагы сулуулук стандарттарын өзгөртүүгө таасир берген артисттердин бири катары баалашат.

== Тандалган дискографиясы ==

=== Мини-альбомдору ===

* ''María'' (2020)
* ''Guilty Pleasure'' (2021)
* ''O'' (2024)

=== Белгилүү синглдери ===

* «Twit» (2019)
* «Maria» (2020)
* «I'm a B» (2021)
* «I Love My Body» (2023)
* «NA» (2024)

== Сыйлыктары ==
Хваса өзүнүн жеке карьерасында жана [[MAMAMOO]] тобунун курамында көптөгөн музыкалык сыйлыктарды жеңип алган. Анын «Twit» жана «Maria» чыгармалары Түштүк Кореянын эң абройлуу музыкалык сыйлыктарында бир нече жолу жеңишке жеткен.

== Булактар == &lt;references /&gt;</text>
      <sha1>5x7lsnsf5z8lwyzolot2p9mob8riwg4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>648630</id>
      <parentid>648629</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T12:39:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiyanakk</username>
        <id>38273</id>
      </contributor>
      <origin>648630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6705" sha1="fcrzlbphpubq9fi3en9jujyjyi40jxv" xml:space="preserve">{{Музыкант
|Ысымы=Хваса
|Сүрөт=20230628 Hwasa (화사).jpg
|Нукура ысымы=Ан Хе Жин ({{lang-ko|안혜진}})
|Өлкө=[[Түштүк Корея]]
|Жанрлары=К-поп, R&amp;B, соул, хип-хоп
|Активдүү жылдары=2014 — азыркы убакыт
|Кызматташтык=MAMAMOO, Refund Sisters, Loco, DPR LIVE, PSY
|Лейблдар=RBW (2014–2023), P NATION (2023 — азыркы убакыт)
|Аспаптары=вокал
|Кесиптери=ырчы, рэпер, ырлардын автору
|автограф=Signature mamamoo hwasa.png}}

'''Хваса''' (чыныгы аты — '''Ан Хе Жин'''; {{lang-ko|안혜진}}; 1995-жылы 23-июлда туулган) — [[Түштүк Корея|түштүк кореялык]] ырчы, рэпер жана композитор. Ал кыздардан турган [[MAMAMOO]] тобунун мүчөсү катары кеңири таанылган. Өзүнүн күчтүү вокалы, өзгөчө сахналык харизмасы жана коомдогу сулуулук стандарттарына каршы чыккан эркин образы менен К-поп индустриясындагы эң таасирдүү аял артисттердин бири болуп эсептелет. 2019-жылы соло ырчы катары дебют жасап, «Twit» жана «Maria» сыяктуу хит чыгармалары аркылуу эл аралык деңгээлде дагы чоң ийгиликтерге жетишкен.

== Сахналык ысымы ==
Анын сахналык аты «Хваса» (화사) корей тилинен которгондо «жаркын», «нурдуу» же «көз жоосун алган» деген маанини билдирет. Бул ысым анын күчтүү жана өзүнө ишенген образын чагылдыруу үчүн тандалган.

== Өмүр баяны жана карьерасы ==

=== Алгачкы жылдары ===
Ан Хе Жин [[Түштүк Корея|Түштүк Кореянын]] [[Жонжу]] шаарында төрөлгөн. Үй-бүлөсүндө ата-энеси жана эки улуу эжеси бар. Ал кичинекей кезинен эле ырчы болууну кыялданып, мектеп кезинде музыкага олуттуу көңүл бура баштаган. Кийинчерээк ал [[Сеул]] шаарына көчүп келип, RBW компаниясында стажёр катары даярдыктан өткөн. Ошондой эле ал [[MAMAMOO]] тобунун дагы бир мүчөсү болгон Wheein менен мектептен бери жакын дос болуп келген.

=== MAMAMOO менен дебюту (2014–азыркы убакыт) ===
2014-жылы Хваса [[MAMAMOO]] кыздар тобунун курамында дебют жасаган. Топтун алгачкы чыгармаларынын бири болгон «Mr. Ambiguous» ыры коомчулуктун көңүлүн буруп, топ тез арада популярдуулукка жетишкен. Hwasa топто негизги вокалисттердин жана рэперлердин бири болуп саналат. Топтун ийгилигине анын өзгөчө үнү жана сахнадагы харизмасы чоң салым кошкон.

=== Соло карьерасы ===
2019-жылы Хваса «Twit» аттуу санариптик сингли менен соло дебют жасаган. Ыр Түштүк Кореяда чоң ийгиликке жетип, музыкалык чарттардын биринчи орундарын багындырган. Бул чыгарма үчүн ал бир катар музыкалык сыйлыктарга ээ болгон.

2020-жылы ал өзүнүн биринчи мини-альбому ''María''ны чыгарган. Альбомдун башкы ыры болгон «Maria» анын карьерасындагы эң ийгиликтүү чыгармалардын бири болуп калды. Ошол эле жылы ал убактылуу түзүлгөн [[Refund Sisters]] долбоордук тобунун мүчөсү катары дагы иш алып барган.

2021-жылы ''Guilty Pleasure'' мини-альбомун чыгарып, анын курамындагы «I'm a B» ыры чоң популярдуулукка жеткен.

=== P NATION компаниясына өтүшү ===
2023-жылы Хваса көп жыл кызматташкан RBW агенттигинен кетип, ырчы жана продюсер PSY негиздеген P NATION компаниясы менен келишим түзгөн. Ошол эле жылы ал «I Love My Body» аттуу жаңы синглин чыгарып, кайрадан улуттук жана эл аралык чарттарга кирген. Ошого карабастан ал [[MAMAMOO]] тобунун мүчөсү бойдон калган.

== Музыкалык стили ==
Хваса өзүнүн күчтүү жана эмоционалдуу вокалы менен белгилүү. Анын чыгармаларында R&amp;B, соул, поп жана хип-хоп элементтери кеңири колдонулат. Ал көп учурда өзүнө болгон ишеним, коомдук басым, сүйүү жана өзүн кабыл алуу темаларын көтөрөт. Көптөгөн күйөрмандар жана сынчылар аны Кореядагы сулуулук стандарттарын өзгөртүүгө таасир берген артисттердин бири катары баалашат.

== Тандалган дискографиясы ==

=== Мини-альбомдору ===

* ''María'' (2020)
* ''Guilty Pleasure'' (2021)
* ''O'' (2024)

=== Белгилүү синглдери ===

* «Twit» (2019)
* «Maria» (2020)
* «I'm a B» (2021)
* «I Love My Body» (2023)
* «NA» (2024)

== Сыйлыктары ==
Хваса өзүнүн жеке карьерасында жана [[MAMAMOO]] тобунун курамында көптөгөн музыкалык сыйлыктарды жеңип алган. Анын «Twit» жана «Maria» чыгармалары Түштүк Кореянын эң абройлуу музыкалык сыйлыктарында бир нече жолу жеңишке жеткен.

== Булактар ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>fcrzlbphpubq9fi3en9jujyjyi40jxv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Dummkopfen</title>
    <ns>3</ns>
    <id>152879</id>
    <revision>
      <id>648633</id>
      <timestamp>2026-06-20T15:28:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>648633</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="jag9og2l3cgr3iz3kp57uxtxe7wxpoo" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 15:28, 20 июнь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>jag9og2l3cgr3iz3kp57uxtxe7wxpoo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Kayirmak</title>
    <ns>3</ns>
    <id>152880</id>
    <revision>
      <id>648638</id>
      <timestamp>2026-06-20T17:28:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>648638</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="8bjds6lwzkcxu6pn5kifj580smjpqbz" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 17:28, 20 июнь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>8bjds6lwzkcxu6pn5kifj580smjpqbz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Youravreageavaitor</title>
    <ns>3</ns>
    <id>152881</id>
    <revision>
      <id>648643</id>
      <timestamp>2026-06-20T20:29:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>648643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="7rvvvm7vc5mvae9u36x61r8w24y0f28" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 20:29, 20 июнь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>7rvvvm7vc5mvae9u36x61r8w24y0f28</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:NarcisoFan2026</title>
    <ns>3</ns>
    <id>152882</id>
    <revision>
      <id>648644</id>
      <timestamp>2026-06-20T20:29:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>648644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="7rvvvm7vc5mvae9u36x61r8w24y0f28" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 20:29, 20 июнь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>7rvvvm7vc5mvae9u36x61r8w24y0f28</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Kim Elmar</title>
    <ns>3</ns>
    <id>152883</id>
    <revision>
      <id>648646</id>
      <timestamp>2026-06-20T21:29:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>648646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="jqcbxdl3c1dc1jgrlwzncgum87pspno" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 21:29, 20 июнь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>jqcbxdl3c1dc1jgrlwzncgum87pspno</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Fabogrape</title>
    <ns>3</ns>
    <id>152884</id>
    <revision>
      <id>648647</id>
      <timestamp>2026-06-20T22:29:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>648647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="6ubz1u20i135t7nlz8sye2satxha1xc" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 22:29, 20 июнь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>6ubz1u20i135t7nlz8sye2satxha1xc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-35921-90</title>
    <ns>3</ns>
    <id>152885</id>
    <revision>
      <id>648660</id>
      <timestamp>2026-06-21T03:30:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>648660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="ffebkmvgz0v2onm1au9rcb8vvcifkfu" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 03:30, 21 июнь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>ffebkmvgz0v2onm1au9rcb8vvcifkfu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:KenPisit345</title>
    <ns>3</ns>
    <id>152886</id>
    <revision>
      <id>648667</id>
      <timestamp>2026-06-21T08:31:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>648667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="a23i1auovbyec958c7l7w26p6ehnbeg" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 08:31, 21 июнь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>a23i1auovbyec958c7l7w26p6ehnbeg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Askamih</title>
    <ns>3</ns>
    <id>152887</id>
    <revision>
      <id>648668</id>
      <timestamp>2026-06-21T08:31:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>648668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="a23i1auovbyec958c7l7w26p6ehnbeg" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 08:31, 21 июнь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>a23i1auovbyec958c7l7w26p6ehnbeg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-21114-94</title>
    <ns>3</ns>
    <id>152888</id>
    <revision>
      <id>648677</id>
      <timestamp>2026-06-21T11:32:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>648677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="qnjuy1hkntxbif248rz22qg81h22j0l" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 11:32, 21 июнь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>qnjuy1hkntxbif248rz22qg81h22j0l</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>