Эне-Сай кыргыздарынын жазуусу жана тили

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ky">
  <siteinfo>
    <sitename>Википедия</sitename>
    <dbname>kywiki</dbname>
    <base>https://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.7</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Атайын</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Талкуу</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Колдонуучу</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Колдонуучунун баарлашуулары</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википедия</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Википедияны талкуулоо</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Файлды талкуулоо</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">МедиаВики</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">МедиаВикини талкуулоо</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Калып</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Калыпты талкуулоо</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Жардам</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Жардамды талкуулоо</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Категория</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Категорияны талкуулоо</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">Макала долбоору</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">Макала долбоорун талкуулоо</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Модулду талкуулоо</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Эне-Сай кыргыздарынын жазуусу жана тили</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11902</id>
    <revision>
      <id>648688</id>
      <parentid>531142</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T16:06:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36225-52</username>
        <id>48048</id>
      </contributor>
      <comment>Жазуу катасы түзөтүлдү</comment>
      <origin>648688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8594" sha1="84icn49030dr005zibanjd4ft2ynu7s" xml:space="preserve">'''Эне-Сай кыргыздарынын жазуусу жана тили''' - Алтай тоосунун Түндүк чыгыш жагын жана Эне-Сай дарыясынын жогорку агымын бекемдеп, мамлекет курган кыргыздар V к. өздөрүнүн жазуусун жаратат. Америкалык изилдөөчү Каннен Катиснер &quot;Дүйнө тилдери&quot; деген чыгармасында: &quot;Азыр биздин билгендерибизге негизденгенде, эң байыркы түрк эли – кыргыздар. Алардын жазуу эстеликтери мындан 2000 жыл мурда эле бар болчу&quot;, - деп жазган.
Окумуштуулардын изилдөөлөрүнө таянсак Эне-Сай кыргыздары эң бери дегенде эле б.з. V к. баштап байыркы Фарсиянын (Арсакит империясынын) Арамей жазуусуна негизделген бир түрдүү жазууну колдонгон. Бул жазуу жаңы эрадан илгерки замандарда, тагыраак айтканда мындан 2800-ж. мурда келип чыккан, жаңы эранын башталышында Кичи Азия, Месопотамия, [[Египет]] (Мисир), [[Борбордук Азия]] өңдүү чөлкөмдөргө тараган. Еврейлердин, арабдардын азыркы тамгалары деле арамей жазуусунун өз тилдеринин ылайыкталган түрү. Бул жазуу жаңы эранын V к. Эне-Сай кыргыздарына да тараган. Эне-Сай жазууларында 39 тамга болгон (анын бешөө үндүү). Кийин кыргыздардан Көк Түрк кагандыгына, алардан кийин уйгурларга, басмылдарга таратылган. Ошентип алымча-кошумчаланып, өзүнө ылайыкталган, байыркы кыргыз жазуусу &quot;Эне-Сай жазуусу&quot; деп аталган. &quot;Орхон-Эне-Сай&quot; жазуусу, таш жазуу эстеликтери табылгандан кийин (1889-1961-жж.) илимде кеңири белгилүү болду. Таластан табылган он төрт таш жазуу, аларга окшош Эне-Сай, Орхон таш жазуулары Түрк кагандыктарынын доорундагы окуяларды чагылдырат. Ошондукган алар &quot;байыркы түрк жазуусу&quot; деп да аталат. Кээ бир окумуштуулар (Старленберг, Мессершмид) байыркы кыргыз жазуусунун байыркы Түндүк Европада колдонулган руна жазуусу менен окшоштугуна карап аны &quot;руна сымал жазуу&quot; деп аташкан.
Өздөрүнүн жазуусун түзгөндүгү байыркы кыргыздардын жана башка түрк урууларынын маданий жактан жетишкендиктеринин бири болгон. Байыркы эстеликтер VII к. акырына тийиштүү, бирок алар бир кыйла мурун болушу мүмкүн. Бул жазуулардын түрлөрү жолбашчыларга жана атактуу жоокерлерге арналган курулуштардан табылган. 
Мындай эстеликтер Тувада, Хакасияда, Түндүк Моңголияда, Тоолу Алтайда, Якутиянын түштүгүндө, Кыргызстанда Талас өрөөнүндө кеңири жайылган. Жазуулар негизинен өлүктөрдүн мүлктүү абалы, жашы, эрдиги жөнүндө билдирет. 
XIX к. аягында В.Томсон жана В.Радлов тарабынан окулуп чыккан. Акыры 130 дан ашык эпитафия, бир канча аска жазуулары, темир идиштерге жазылган жазуулары бар бир катар эстеликтер жаңыдан табылды. Байыркы түрк жазуусунун алфавити ошол мезгилдеги тилдин өзгөчөлүк мүнөзүн, ошондой эле таңдай тыбыштарын көрсөткөн. 
С.Е.Малов мындай деп көрсөтөт: «Бул эстеликтер кыргыздардын, тувалыктардын жана тофалардын (карагастар), а мүмкүн башка бирөөлөрдүн-өлүктөрүнө тийиштүү болуу керек».
Байыркы түрк жазууларынын чыгышы жөнүндөгү бир нече көз караштар бар. В.Томсон бул алфавиттин негизи өзүнүн түпкү чыгышы боюнча арамейлик (түздөн түз пехлевий, хорезм жана согдийлик аркылуу) деп божомолдоп, башка белгилердин бөлүктөрү менен толукталган болуу керек деген ой пикирге келген. Н.А.Аристов бул алфавитти түрк элдеринин эн тамгаларына жакындаштырат. Бул жазманы идеографиялык далилдөө менен караган Е.Д.Поливановдун көз карашын да эске алуу туура болот. 
С.В.Киселев: «Орхон жазуусу башка жазуулар менен канчалык аралашкан болсо, жергиликтүү жазуулар менен да ошончолук аралашкан» деп жазган. 
Бул жазуулар Эне-Сайда жана Селенгада (анын куймасы Орхон) пайда болгон деп божомолдоого болот. А.М.Щербак, тескерисинче, байыркы түрк (руникалык) жазуу Талас суусунун боюнда пайда болуп, түрлүү өзгөрүүлөр менен батышка (печенег жазуусу) жана чыгышка (Орхон-Эне-Сай жазуусу) таркаган деген пикирди айткан. 
Чындыгында бул алфавит батыш тарапка Эне-Сайдан таркаган. Түрк урууларынын тил жазмасы биздин замандын миңинчи жылдарынын аягында бирдиктүү системаны түзгөнү менен, анда урук-уруучулуктун диалектеринин белгилери болгондугу билинип турат. Бирок ошол убактагы катчылар бул карама-каршылыктарды жымсалдоого аракеттенишкен. Бул айырмачылыктарга карабастан, эстеликтер боюнча байыркы кыргыз тилин иликтөөгө мүмкүн.
Байыркы кыргыздар «таг», «суб» – деп сүйлөшкөн, азыр – «тоо», «суу» ж. б. Тилде «Ж» үнсүзү болгон эмес («йок» – деп сүйлөшкөн азыр – «жок» ж. б.). Эстеликтерде кең үнсүздөрдүн айтылышы аффиксалдык үнсүздөрдүн өзгөрүштөрү («колго» дебестен «колга» «таштар» эмес «ташлар» – ж.б.у.с.) берилген эмес. 
Өткөн миңдеген жылдар ичинде көп жаңы сөздөр пайда болуп, мурункулардын бир кыйласы жоголот. Тилдин байыркы грамматикалык түзүлүшү да өзгөрүлгөн (мурунку грамматиканын негизи сакталганы менен жаңы элементтер пайда болгон).

== Колдонулган адабияттар ==
* Асанканов А.А., Осмонов Ө.Ж., Кыргызстан тарыхы. - Б., 2010

[[Категория:Кыргыз тарыхы]]
[[Категория:Тарых]]
[[Категория:Тумар-2011]]</text>
      <sha1>84icn49030dr005zibanjd4ft2ynu7s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кемин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17537</id>
    <revision>
      <id>648690</id>
      <parentid>646851</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T16:53:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8394" sha1="lutrpdm6f1xznac7z3tk3bedxrc7l3m" xml:space="preserve">{{ОЖ
|статусу                     = 
 |кыргызча аталышы           =Кемин 
 |расмий аталышы             = 
 |сүрөт                      =
 |сүрөт ачыктамасы           =
 |баш ийгени                 = 
 |өлкө                       = Кыргызстан
 |герб                       = 
 |желек                      = 
 |гербдин сүрөттөлүшү        = 
 |желектин сүрөттөлүшү       = 
 |гербдин туурасы            = 
 |желектин туурасы           = 
  |lat_dir = |lat_deg = 42|lat_min = 47|lat_sec =13
  |lon_dir = |lon_deg = 75|lon_min = 41|lon_sec =28
  |CoordAddon                = 
  |CoordScale                = 
 |өлкө картасынын өлчөмү  = 
 |облус картасынын өлчөмү = 
 |район картасынын өлчөмү = 
 |облус түрү              = 
 |облус                     = Чүй облусу 
 |таблицадагы облус        = 
 |район түрү              = 
 |район                      = Кемин району
 |таблицадагы район          = 
 |коомдун түрү               = 
 |коом                       = 
 |таблицадагы коом           = 
 |ички бөлүнүшү              = 
 |башчысынын түрү            = 
 |башчысы                    = 
 |негизделген күнү           = 
 |биринчи белгиленген        = 
 |мурунку аталышы            = 
 |статустун берилиши         = 
 |аймагы                     = 
 |бийиктиктин түрү           = 
 |ОЖ борборунун бийиктиги    = 
 |климаты                    = 
 |расмий тили                = 
 |расмий тили2               = 
  |калкы                     = 8 169
  |элди каттоо жылы          = 2009
  |жыштыгы                   = 
  |агломерация               = 
  |улуттук курамы            = 
  |диний курамы              = 
  |этнохороним               = 
 |убакыт аралыгы             = 
 |DST                        = 
 |телефон коду               = 
 |почта индекси              = 
 |почта индекстери           = 
 |автоунаа коду              = 
 |идентификатордун түрү      = 
 |цифралык идентификатор     = 
 |Commons түрмөгүндө         = 
 |сайты                      = 
 |сайтынын тили              =
|макамы=Шаар}}
'''Кемин''' (''мурда'' Бөрүбай, Коёнду, Быстровка аталган; 1992-жылдан Кемин) — [[Кыргызстан|Кыргызстандын]] [[Чүй облусу|Чүй облусунун]] [[Кемин району|Кемин районундагы]] шаар.

Чүй дарыясынын сол өйүзүндө, [[Чалдыбар, Панфилов району|Чалдыбар]] – [[Бишкек]] – [[Балыкчы шаары|Балыкчы]] автомобиль жана темир жолунун боюнда, деңиз деңгээлинен 1120 м бийиктикте жайгашкан. Облустун борбору [[Токмок]] шаарынан 35 км чыгыш тарапта. Кыштак катары 1912-жылы пайда болгон. 1954-жылдан шаарча. 2012-жылы шаар статусуна ээ болгон. Калкы 8,2 миң (2009). Темир жол станциясы жайгашкан. Шаарда «КЭТЗ», «Линолеум», «Кемин-Нан» АКлары, «Нефть жана газ» биргелешкен ишканасы, ошондой эле айыл чарба азыктарын белендөөчү, эл керектөөчү буюмдарды чыгаруучу чакан өнөр жай ишканалары иштейт. Кесиптик-техникалык окуу жайы, 3 орто жана музыкалык мектеп, бала бакча, бейтапкана, оорукана, 6 дарыкана, 3 мончо, 2 китепкана, 2 маданият үйү, кинотеатр, мейманкана жана башка бар. Ошондой эле үй-бүлөлүк врачтар тобу, санитардык-эпидемиологиялык станция, соода түйүндөрү, турмуш-тиричилик кызматынын бөлүмдөрү, кафе, ресторан, базар иштейт. [[Улуу Ата-Мекендик согуш|Улуу Ата Мекендик согушта]] курман болгондорго жана [[Шабдан баатыр|Шабдан баатырга]] эстелик тургузулган. 
 
== Калкы ==
Калкы ― 8169 киши (2009-жылы)&lt;ref name=&quot;Этно2009.Чуй&quot;&gt;{{Cite web |title=Перепись населения Киргизии 2009. Чуйская область |url=http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |access-date=2011-08-10 |archive-date=2011-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810174007/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |dead-url=no |accessdate=2020-11-22 |archivedate=2011-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810174007/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf }}&lt;/ref&gt;. 
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! 1959&lt;ref&gt;[http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr59_reg2.php Перепись-1959]&lt;/ref&gt; !! 1970&lt;ref&gt;[http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr70_reg2.php Перепись-1970]&lt;/ref&gt; !! 1979&lt;ref&gt;[http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr79_reg2.php Перепись-1979]&lt;/ref&gt; !! 1989&lt;ref&gt;[http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng89_reg2.php Перепись-1989]&lt;/ref&gt; !! 1999&lt;ref name=&quot;Этно2009.Чуй&quot;/&gt; !! 2009&lt;ref name=&quot;Этно2009.Чуй&quot;/&gt;
|-
| 7198 || 10 302 || 12 204 || 13 937 || 11 401 || 8169
|}

== Тарыхы ==
Советтер Союзу убагында Кеминде бир катар өнөр жай ишканалары курулган: электротехника, линолеум, курулуш материалдар, нан жана алтын казуучу заводдору. 1954-жылы ал шаар тибиндеги шаарча статусун алган, ал эми 2012-жылы шаарга айланган&lt;ref&gt;{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://www.for.kg/news-188852-ru.html |accessdate=2026-05-20 |archivedate=2024-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240226112430/https://www.for.kg/news-188852-ru.html }}&lt;/ref&gt;. 

2012-жылы [[Кытай|Кытайдан]] «TBEA» компаниясынын колдоосу менен өлкөнүн ошол кездеги эң ири энергетикалык долбоору - узундугу 405 чакырым болгон 500 кВ «Датка—Кемин» электр берүү линиясынын курулушуу башталган. 2015-жылы долбоор ишке киргизилген, ал мурда элект энергиясы жагынан бири-биринен ажыратылган өлкөнүн түштүгү менен түндүгүн бириктирген. Кеминде подстанция курулган &lt;ref&gt;https://who.ca-news.org/company:276&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://russian.news.cn/2015-08/29/c_134567589.htm&lt;/ref&gt;.{{Kyrgyzstan-stub}}

== Колдонулган адабияттар ==
* [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9

== Булактар ==
{{Булактар}}

{{Кемин районунун калкконуштары}}
[[Категория:Кемин району]]
[[Категория:Кыргызстан шаарлары‎]]</text>
      <sha1>lutrpdm6f1xznac7z3tk3bedxrc7l3m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кумайык</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24504</id>
    <revision>
      <id>648697</id>
      <parentid>558404</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T21:47:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12279" sha1="nl2kfmekeqzxysppbcc8jihn88vjp99" xml:space="preserve">{{Атактуу жаныбар
 |Ысымы             = Кумайык
 |Сүрөт             = Кумайык.jpg
 |Сүрөттүн аталышы  = Манастын алгыр тайганы
 |Расмий ысымы      = 
 |Төрөлгөндөгү ысымы  = 
 |Башка ысымдары    = 
 |Түрү              = [[Ит]]&lt;br /&gt;''Жөнөкөй гана аңчылык тайганы болбостон, өзгөчө бир жан күйөр, сыйкырдуу жаныбары катары сүрөттөлөт''
 |Тукум             = [[Тайган|Тайган]]
 |Жынысы            = Эркек
 |Туулган датасы    = 
 |Туулган жери      = Медиян чөлү, Кум Булак
 |Каза болгон датасы  = Кайып болгон
 |Каза болгон жери  = 
 |Көмүлгөн жери     = 
 |Өлкө              = {{Өлкө желеги|Кыргызстан}}
 |Жумуш түрү        = Манастын алгыр тайганы
 |Активдүү жылдары  = 
 |Кожоюн            = [[Манас баатыр]]
 |Сыйлыктары        =
 |Түсү              = 
 |imdb_id           = 
 |Сайт              =
}}
{{Quote box|align=right|
 |quote = Кумайыкты «сыңар күнөө кылбаган зайып багат», — деп угуп Букардын каны [[Темиркан|Темиркандын]] кызы [[Каныкей|Каныкейге]] куда түшүп:
'''«''Кумайык багып сен берсең, Азарым анык салармын. Кол жеткен жердин баарына Каныш кылып алармын, Артылып камчы чаппасмын, Айкалтып күнү албасмын. Бенделигим билгизбейм, Бек сөзү сага тийгизбейм''»''', — дейт.
 |source = 
'''Каныкей «''Күндүзүндө тынч албай, Түн ичинде уйку албай, Оозу менен сүт берип, Колу менен эт берип, Кырк кез ордун түбүнө багат''»''' ''([[Каралаев, Саякбай|Саякбай Каралаев]], 1. 146 —148)''. 
}}
[[Файл:Кур кемер (Кумайык).jpg|thumbnail|right|300px|'''[http://www.akipress.org/kghistory/news:13271 Кур кемерде тартылган Кумайыктын сүрөтү]'''. Табылган жери Беллык (Минусин котловинасы). ''Кур кемерде, секиргенге даярданып турган, ит тумушугу, канаты бар жана куйругу далысына кайрылып турган Кумайык тартылган''.]]
'''Кумайык''' — [[Манас баатыр|Манастын]] алгыр тайганы, кийин мурас катары [[Семетей|Семетейге]] калат. [[Саякбай Каралаев|Саякбай Каралаевдин]] варианты боюнча, [[Көк жору]] тууган көзү ачыла элек кызыл эт күчүктү [[Манас баатыр|Манас]] [[Медиян чөлү|Медияндын чөлүндөгү]]'' [[Кум-Булак|Кум-Булактын]] ''боюндагы кумайдан кайыбынан таап алат.

== Табылышы==
[[Сазанов, Багыш|Багыш Сазановдун]] вариантында [[Алмамбет]] дүрбү салып туулган жеримден кабар алам деп Кум-Чокунун башына [[Сарала ат|Сарала аты]] менен чыгып барып, Көк жору тууп таштаган Кумайыкты таап алып, кан баласы Каныкейге алып келип берет. Ал «Туу байталдын казысын туурап салдырып, жети жыл жер алдында багат» ''([[Сазанов, Багыш|Багыш Сазановдун]] варианты, Кол жазмалар фондусу, 579-инв., 1258—59-б.)''. 

Кумайыктын табылышы башка варианттарда да аталган [[Манасчы|манасчылардыкына]] жакын сүрөттөлөт. 

== Сүрөттөлүшү ==
Бардык варианттарда Кумайык баатырлардын жөнөкөй гана аңчылык тайганы болбостон, өзгөчө бир жан күйөр, сыйкырдуу жаныбары катары сүрөттөлөт. 

[[Манас баатыр|Манас]] өлгөндө анын башка сыйкырдуу жаныбарларындай эле Кумайык  мөгдөп, аза күтөт, анын касташ туугандары [[Абыке]], [[Көбөш|Көбөшкө]] кызмат кылыштан моюн толгойт. 

[[Семетей]] Букардан [[Талас|Таласка]] алгач келгенде жолунан биринчи болуп тосуп чыгат, ал [[Кыяс]] колдуу жарадар болгондо, сөөгүн душмандан коргоп, эч кимди жолотпойт. Кийин [[Семетей]], [[Бакай]], [[Айчүрөк]], [[Күлчоро]] кайып болуп, дүйнө кезип кеткенде, касиеттүү жаныбар катары кайып болот. 

=== Башка элдерде ===
[[Түрк элдери|Түрк элдеринде]] ([[Кыргыздар|кыргыз]], [[Казакстан Республикасы|казак]], [[Түркмөнстан|түркмөн]], [[Хакас|хакас]] жана башкалар) Кумайык жөнүндөгү легенда кеңири тараган. Ал элдик оозеки чыгармаларда оң каармандардын жакын жардамчысынан. Бардык учурда тең ал иттен '''кушка''' айланган укмуштуу жандык, же бир эле учурда ит да, куш да болгон аргын [[Жаныбарлар|жаныбар]]. Бул жаныбар ушул эле ат менен [[Кавказ|Кавказдагы]] жана башка элдерде да учурайт. Демек, анын образы алгач бир негизден таралган. 

[[Иран элдери|Иран элдеринин]] эң байыркы дин китеби «Ригведе» жерге касиеттүү өсүмдүк [[Хома|хоманын]] уругун алып келип таштаган Хомай деген ыйык куштун образы жолугат. Элдик түшүнүктө ал бийик тоонун башында жашаган жору мисалдаш куш (кыргыз уламыштарында Кумайык  жорунун жумурткасынан чыгып, аны жети күнгө чейин таап алса кыраан итке, андан кечиксе жоруга айланат). [[«Манас» эпосу|«Манаста»]]  да кээде Кумайык  деген куш болгон делип айтылат ''([[Сазанов, Багыш|Багыш Сазановдун]] варианты, Кол жазмалар фондусу, 579-инв„ 1258-б.)''. 

Иран элдеринин түшүнүгүндө жана көркөм адабияттарында Хомайдын көлөкөсү түшкөн адам падыша болору айтылат. Кийинчерек Хомай ушул эле иран элдеринин мифиндеги өзүнө жакын турган образ Симург («Авесте» Сенмуров) куштун да ролун аткарат. Симург ит жана куштун кейпиндеги жакшылык кылуучу аргын жаныбар. Ал кийинчерек ит менен кушган турган жакшылык кылуучу образын Хомайга өткөрүү менен каардуу ажыдаардын элесине айланат. Аты жана образынын көп белгилери жакын болгондуктан түрк элдериндеги Кумайык тын образы байыркы иран элдериндеги ушул Хомайдын Симург менен биригишкен образынан маданий таасир катары кабыл алынган деп айтууга негиз бар. Кыргыз элинин оозеки чыгармачылыгында Хомайдын образы бир кыйла эволюциялашкан. Анын баштагы аргын образы экиге ажырап, өз-өзүнчө персонификацияланган, куштун атрибуту Акшумкарга (''караңыз'' ''[[Акшумкар|Акшумкар),]] ''иттик атрибуту Кумайыкка айланган. Экөө башта бир образ болгондуктан [[«Манас» эпосу|«Манаста»]]  экөө дайыма катар коюлуп, ажыратылбай бир учурда эскерилет.

== Кыргыз оозеки чыгармаларында ==
Кумайык  жөнүндөгү аңыз сөздөр кыргыздын башка оозеки чыгармаларында да кеңири кезигет. Мисалы, «[[Көбөк кан]]» деген уламышта кырк уруу түрк журтунун башчысы Көбөк кан аңчылыкта жүрүп, күчүк таап алып, карындашы Карлыгачка бакканга берет. Карлыгач оозу менен сүт берип, колу менен эт берип, жыл маалы үйдөн чыгарбай багат, күчүккө Кумайык  деп ат коёт. Кумайык  чоңойгондо жер үстүндөгү аңдарга тынчтык бербегенде Ак бугу мелдешке чакырып көзгө сүзүп өлтүрөт ''(Кол жазмалар фондусу, 106-инв., 59-б.)''. 

[[Мифология|Мифологиялык]] планда баяндалган бул уламыш «Скиф — Сибирь аңчылык стили» деп аталган археологиялык байыркы эстеликтерде эң кеңири тараган, укмуштуу жырткыч жаныбар менен шаа мүйүз бугунун күрөшү чагылдырылган сценаны толук эске түшүрөт. Буга караганда Кумайыктын образы кыргыздардын байыркы мекени Сибирде биздин эрадан алда канча мурун пайда болгон.

== Дагы караңыздар ==
* [[Акшумкар]]
* [[Хатико]]
* [[Балто]]

== Шилтемелер ==
* [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/pdf/manas%20-%20ruh%20azygy%20kysylgan.pdf Манас - рух гүлазыгы]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.akipress.org/kghistory/news:13271 История Кыргызстана и кыргызов]
* [http://www.namazaliev.com/2011/03/01/zhapondon-xatiko-kyrgyzdan-kumajyk/ Жапондон Хатико, Кыргыздан Кумайык]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.kyrgyzstan.pl/ru/artykuly/tajgan/113-tajgan-kumaik.html Тайган по имени Кумайык] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304202824/http://www.kyrgyzstan.pl/ru/artykuly/tajgan/113-tajgan-kumaik.html |date=2016-03-04 }}

== Колдонулган адабияттар ==
* [[&quot;Манас&quot; энциклопедиясы]]/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440 б. ISBN -5-89750-013-4
[[Категория:Манас эпосу]]
[[Категория: Атактуу жаныбарлар]]

{{Манас}}</text>
      <sha1>nl2kfmekeqzxysppbcc8jihn88vjp99</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Манас (шаар)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40088</id>
    <revision>
      <id>648708</id>
      <parentid>646719</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T11:58:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36081-48</username>
        <id>48057</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>648708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34896" sha1="jcm10wbrtleldd91hhghn50tld4iszj" xml:space="preserve">{{Маанилер|Манас (маанилери)}}'''Манас''' — (''мурунку аталышы Жалал-Абад'') [[Жалал-Абад облусу|Жалал-Абад облусунун]] административдик борбору. Шаардын аталышы — кыргыз элинин улуттук баатыры, [[Манас]] эпосунун башкы каарманынын урматына 2025-жылдын сентябрь айында берилген&lt;ref&gt;[https://president.kg/ru/news/all/39594 «Кыргыз Республикасынын Жалал-Абад облусунун Жалал-Абад шаарын Манас шаары деп кайра атоо жөнүндө» Мыйзамга кол коюлду]&lt;/ref&gt;.  

Шаардын расмий негизделиши 1877-жылдын октябрь айы деп эсептелинет&lt;ref&gt;https://ru.kabar.kg/news/147-letnyaya-istoriya-dzhalal-abada-gorod-prevrashaetsya-v-sovremennyj-manas/&lt;/ref&gt;. Чыгарган продукциясынын көлөмү жана өнөр жай потенциалы боюнча [[Кыргызстан|Кыргызстанда]] [[Бишкек]], Оштон кийинки 3-шаар. [[Көгарт өрөөнү|Көгарт өрөөнүндө]], байыркы Улуу Жибек жолунун жана [[Бишкек-Ош автомобиль жолу|Бишкек-Ош автомобиль жолунун]] боюнда жайгашкан. Автомобиль жана темир жолдор тоому. Кыргызстандын борбору [[Бишкек шаары|Бишкек шаарынан]] 560 км түштүк тарапта; Ош шаарына чейин эл аралык эски жол менен ([[Өзбекстан|Өзбекстандын]] Ханабат шаары аркылуу) 60 км, жаңы жол менен (Өзгөн шаары аркылуу) 100 км. Шаар аянты 8821 га. Калкы 92,1 миң (2009). Жалал-Абад шаары 1924-26-жылдарда округдун, 1926-28-жылдарда кантондун, 1939-59-жылы жана 1991-жылдан облустун борбору. Шаар Фергана өрөөнүнүн бир бөлүгүн түзгөн Көгарт өрөөнүнүн түзөң түштүк-чыгыш чет-жакасында, Фергана тоо тизмегинин түштүк-батыш тармагы болгон Айып-Тоонун этегинде, деңиз деңгээлинен 755 мден (түштүк бөлүгүндө) 800 мге чейинки (түндүк бөлүгүндө) бийиктикте жайгашкан. Шаар жайгашкан аймактын рельефи негизинен түздүктүү; түштүк-батышты карай жалпы жантайыңкы. Мында төртүнчүлүк мезгилде пайда болгон шагылдын үстүн лёсстуу катмар жаап жатат. Манас Кыргызстандагы эң жылуу жана күнөстүү шаар. Климаты мелүүн континенттик, жер ортолук деңиздик климатка окшоп кетет. Жайы ысык, кургакчыл, июлдун орточо температурасы 27°С, кышы мелүүн суук, жумшак, январдын орточо температурасы -4,1°С. Жаан-чачындын жылдык орточо өлчөмү 490 мм. Күн тийүү узактыгы жылына 2787 саатты түзөт. Түштүк-батыштан жай соккон (0,6 м/сек) шамал үстөмдүк кылат. Манас шаарынын батыш тарабынан Көгарт, чыгыш тарабынан Чаңгет суулары агып өтөт. Көгарт суусунан ирригациялык көп тармактар башталып, сугат каналдарына таралып кетет. Чаңгеттин суусу сугатка кеңири пайдаланылат. Шаар жайгашкан аймакта жер астындагы суунун запасы да бар.

== Суулары ==
Суу ресурстарынын ичинен маанилүү орунду Айып-Тоонун капталынан чыккан ысык жана минералдык суулар түзөт. Мында 60тан ашык булак бар, алардын 5и ысык (37-42°С), 12си жылуу (20°Сден жогору), калганы муздак булактар. Бул ысык жана минералдык суулардын кендери Орто Азиядагы эң белгилүү Жалал-Абад курортунун (ал шаардан 5 км аралыкта, деңиз деңгээлинен 984 м бийиктикте жайгашкан) дарылоочу базасы болуп саналат. Курорттон 2,5 км аралыктагы 27 РЭ көзөнөгүнүн суусу Жалал-Абад пиво заводу тарабынан «Жалал-Абад» № 27 деген ат менен бөтөлкөгө куюлуп, дары-суусундук суу катары соода тармактарына жөнөтүлөт. Курортто минералдуу суулардан сырткары, ошондой эле дары баткак (чым көңдүү) да пайдаланылат. Анын кени шаардан 5 км түштүк -чыгыш тарапта, Айып-Тоонун батыш капталында, деңиз деңгээлинен 1070-1075 м бийиктикте жайгашкан. Шаардын чеги жана Көгарт өрөөнүнүн ага чектеш аймагы жарым чөл жана кургак талаа ландшафттык зоналарында жайгашкан.

== Калкы ==
Манас шаары Октябрь революциясына чейин эле Кыргызстандагы ири шаарлардын бири болгон. 1897-жылкы бүткүл Россиялык эл каттоонун маалыматы боюнча Жалал-Абаддын калкы 2713 (анын 1377си эркек, 1336сы аял), 1913-жылы 4,5 миң болгон. 2009-жылы шаар калкы 97,2 миң адамга жеткен; алардын 48,5%ын эркектер, 51,5%ын аялдар түзөт. Шаарда 30дан ашык улут өкүлдөрү жашайт, анын 45%тейи кыргыздар, 30%тейи өзбектер, 25%тейи башка улуттар. Шаар калкынын эмгекке жарамдуусу 55,5% (же 45,5 миң адам), экономикалык активдүүсү 28,3% (23,2 миң). Калктын табигый өсүүсү 2000-жылы 1141, миграциянын эсебинен өсүүсү 90 адамды түзгөн. Шаардын экономикасынын реалдуу секторунун ишканаларында 2000-жылы 16,7 миң адам иштеген (шаардын эмгек ресурсунун 34,5% и). Анын 41,0%и өнөр жайда, 8,0%и курулушта, 8,5%и транспортто, 25,0%и айыл чарбада, 17,5%и башка тармактарда иштеген. Рыноктук өзгөрүү мезгилинде шаарда соода, кызмат көрсөтүү (мейманкана) ресторан жана башка чөйрөлөрү өнүгө баштады. Соода чөйрөсү рынок шартына тез ылайыкташып кетти. Бирок, жумуш менен камсыз кылуунун тармак боюнча бөлүнүшү заманбап экономиканын талабын толук канааттандыра албайт.

== Тарыхы ==
Манас шаары Фергана облусунун экономикасына жана социалдык-маданий жашоосуна таасир этүүчү ири кыштак катары 19-кылымда белгилүү болгон. Анын соодага ыңгайлуу тогуз жолдун тоомунда жайгашышы, дыйканчылыкка жагымдуу шарты, суунун молдугу калкты кызыктырып, кыштак тез эле өнүгө баштаган. 19-кылымдын орто ченинде бул жерде кербен сарай болуп, Фергана өрөөнүнүн жана Көгарт, Тогуз-Торонун калкынын ортосунда мал чарба продуктуларын алмашуучу дүң соода түйүнүнө айланган. 1890-1910-жылдарда Жалал-Абадда болуштук кеңсе ачылып, көчөлөр тартипке келтирилген. Почта пштей баштаган. Пахта жана башка техникалык, бакча өсүмдүктөрүн жакшыртуу багытында шаарда «Тажрыйба» участкасы түзүлгөн. Фельдшердик бөлүм ачылган. Ал эми 1912-жылы 6 орундуу 1-оорукана иштей баштаган. 1914-жылы көпөс Журавлёв 1-жолу механикалык тегирмен курган. 1916-жылы Жалал-Абадда 1-банк ачылган, шаарга темир жол жеткирилип, 1916-жылы 1-поезд келген. Шаарда 1917-жылы 17-19-декабрда Совет бийлиги жарыяланган. Кыргызстан Россияга кошулгандан кийин Жалал-Абад болуштуктун, 1924-28-жылдарда Жалал-Абад округунун борбору болгон. 1927-28-жылдарда Жалал-Абад кантону уюшулуп, Айым, Жалал-Абад, Көгарт, Базар-Коргон, Майкен, Кетмен-Төбө, Кызыл-Жар, Чоң Алай, Чаткал болуштуктарын бириктирип, борбору Жалал-Абад шаары болгон. 1928-жылы Жалал-Абад кантону Ош кантону менен биригип, Ош округу аталган. 1939-59-жылдарда Жалал-Абад облусунун борбору болгон. 1926-жылы облустук китепкана ачылган. Жалал-Абад шаарында көптөгөн белгилүү инсандар жашап, иштеген. Алар: Төрөкул Айтматов (Жалал-Абад кантонунда жер-суу реформасын жүргүзүү боюнча төрага; 1926-29), Эргеш Алиев (милициянын генералы), Кубат Жуматаев (Жалал-Абад обком комсомолунун мурдагы катчысы) жана башка 1926-жылы педтехникум ачылган. Ал 1947-57-жылы мугалпмдер институту деп аталган. Учурда ал Жалал-Абад мамлекеттик университети (ЖАМУ). 1938-жылы зооветмектеп ачылып, ал 1947-жылы зооветтехникум болгон. Ошол эле жылы механизаторлордун мектеби ачылып, 1992-жылдан лицей.
Шаарда пахта тазалоочу (1939), кыш, сүт заводдору, МТС, тери иштетүүчү, кийим тигүүчү цехтер, эт комбинаты жана башка ишканалар, маданий мекемелер, спорт аянтчалары ачылган. Согуштан кийинки жылдары экономикалык жана турмуш-тиричилик мекемелери кеңейген. 1947-жылы аэропорт, пиво заводу жана башка курулуп, 1950-жылы шаардын өнүгүшү үчүн 1-генералдык план бекитилген. Облустук керек-жарак коому, Түштүк-Кыргыз жаңгак токойлору боюнча башкармалык уюштурулуп, кичи райондор пайда болгон. 1960-70-жылдары шаар андан ары өнүктү. «Кыргызмунай» чалгындоо экспедициясы Жалал-Абадда уюштурулуп, облустагы жанар май базалары аныкталды. Избаскенден Жалал-Абадга чейин созулган газ кууру курула баштады. Шаардык турмуш-тиричилик комбинаты, жер казуучу техникаларды даярдоочу, насос, курулуш материал чыгаруучу ишканалар, шаарды жана облусту (Ош облусун да) суюлтулган газ менен камсыз кылуучу база, мебель фабрикасы жана башка бар. Жалал-Абад шаары 1980-жылдары Кыргызстандын өнөр жай жана маданий ири борборлорунун бирине айланды. Ошондой эле пахта тазалоочу завод, кондитердик бирикме, мебель жана кийим тигүү фабрикалары, жыгаччылык, курулуш материалдар комбинаттары, жер казуучу техникаларды ремонттоо жана тамеки ферменттөө заводдору бар экономикалык борбор болуп саналат. 1996-жылы Кыргызстанда 1-болуп, нефть продуктуларын кайра иштетүүчү комбинат, элге керектүү товарларды чыгаруучу эл аралык биргелешкен ишканалар ишке киргизилди. 1993-жылдан университет, коммерциялык институт, окутуунун жаңы технологиясына негизделген лицейлер, Барпы атындагы облустук драма театры, филармония, маданий борборлор ачылды. Көп улуттуу шаар болгондуктан, улуттук-маданий борборлор уюшулган, мезгилдүү басылмалар чыгат, телекөрсөтүү пштейт. 2001-жылы облуста Курманбек баатырдын 500 жылдык мааракеси белгиленген. Салтанатка арналып, Жалал-Абад шаарынын кире беришине «Курманбек кылымдар мурасы» комплекси, «Фольклордук талаа», «Телтору» ат майданы жана башка курулган. 2007-жылы Жалал-Абад шаары 125 жылдыгын белгиледи.

== Экономикасы ==
Манас шаары Кыргызстандагы социалдык-экономикалык инфраструктурасы өнүккөн административдик, маданий жана өнөр жайлуу негизги борборлордун бири. Өнөр жай тармактары жана башка мекемелерде иштегендердин саны боюнча Манас Кыргызстандын түштүгүндөгү 2-ири шаар. Облустук өндүрүшүнүн жалпы көлөмүнүн 26,7%ын Манас шаарынын өнөр жай ишканалары чыгарган товардык продукция түзөт, ал эми электр энергия өндүрүшүн кошпой эсептегенде ал 42,0%га жетет. Катталган субъектилер менчиктөө формалары боюнча 91,3%ы (2624 субъект) жеке менчикке, 5,7%ы (165), мамлекеттик жана 3,0%ы (85) коммуналык менчикке тиешелүү. Алардын көбүн чакан ишканалар, азыраагын орто жана ири ишканалар түзөт. Чарба жүргүзүүчү субъектилердин дээрлик көбү соода, кызмат көрсөтүү, транспорт, айыл чарба, өнөр жай жана башка тармактарда катталган.

== Өнөр жай ==
Өнөр жай продукциясынын басымдуу бөлүгүн отун (57,1%), жеңил (25,0%), ун-аралаш тоют (5,5%), тамак-аш (4,3%), машина куруу жана металл иштетүү (1,5%), курулуш материалдары (0,7%), башка өндүрүштөр (5,9%) берет. Шаардагы ири өнөр жай ишканалары: «Кыргыз Петролеум Компани» биргелешкен ишканасы, «Кыргыз пахтасы» ААК, «Айып булак» з-ду АК, «Арак заводу» ЖАК, «Азрет айып» дан продуктулар комбинаты АК, «Ак алтын» биргелешкен ишканасы, «Нур» АК, «Азиз тамеки», «Мата» АК жана башка Бул ишканалар пахта буласын (8,1 миң т өндүргөн), ферменттелген тамеки (3,1 миң т), ун (5,2 миң т), суу жана ликёр-алкоголь ичимдиктери (154,7 миң дал), токулбаган кездеме (узундугу 415,2 миң м), туташтыргычтар (151,8 миң даана), жеңил машиналар үчүн тетиктер (54,4 миң даана), бензин (46,8 миң Т), дизель майы (18,7 миң т), мазут (11,2 миң т) өндүргөн. Шаардын өнөр жайишканалары консоль насосторун (52 даана), электррадиаторлорун (220 миң даана), курама-бетон (1,1 миң м3), эмерек (3,3 млн сомдук), шпон (60 миң м2), минералдуу суу (1581,0 миң бөтөлкө), о. эле элге кеңири керектелүүчү тигилүү кийим жана трикотаж буюмдарын, эмерек, азык-түлүк товарларын, өсүмдүк майын, кондитер жана макарон азыктарын, суусундуктарды, самын жана башка чыгарат (2006).

== Курулуш комплекси ==
Шаардын курулуш комплексине пахтаны кайра иштетүүчү «Ак алтын» биргелешкен ишканасынын имараты (жылдык кубаттуулугу 12,5 т пахта буласы), жалпы аянты 8675 м2 келген турак-жайлар, салтанат капкасы жана ат майдан кирет. Шаарда чет өлкөлүк (АКШ, Канада, Түштүк Корея, Кытай, Түркия, Швейцария, Италия өлкөлөрүнүн) ири компаниялар жана фирмалар менен биргелешкен 13 ишкана иштеп, чыгарган продукцияларын Борб. Азия өлкөлөрүнө экспорттоодо. Ошондой эле Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын облустук филиалы, «Кыргыз өнөр жай курулуш банк», Ачык типтеги АК «Эсептешүү-аманат компаниясы», «Кыргызстан», «Дос-Кредобанк», «Автобанк», «Курулуш банк» жана башка банктардын филиалдары иштейт. Мындан сырткары финансы уюмдары менен кредиттик линиялардын 18 өкүлчүлүктөрү менен филиалдары бар.

== Транспорту ==
Манас шаарынын аймагында транспорттун төрт түрү өнүккөн. Алар автомобиль, темир жол, аба жана куур транспорту. Булардын ичинен маанилүүсү автомобиль транспорту. Негизги жол тоому катары облусту Кыргызстандын башка аймактары, республиканын борбору Бишкек шаары, ошондой эле Өзбекстан, Тажикстандын шаар-кыштактары менен байланыштырып турат. Ири магистралдары: Манас – Бишкек, Манас – Ош, Манас – Анжиян (Өзбекстан), Манас – Токтогул, Манас – Кербен, Манас – Каныш-Кыя, Манас – Арстанбап жана башка. Автомобиль жолунун жалпы узундугу 415 км, алардын 70%ы асфальтталган. Сырткы экономикалык байланыштары негизинен темир жол транспорту менен жүргүзүлөт. Бишкек – Манас темир жол тармагы Казакстан, Өзбекстан, Тажикстандын аймактары аркылуу өтөт. Жүргүнчү жана жүк ташууда аба транспортунун да мааниси чоң. «Жалал-Абад» аэропортунан Бишкек, Каракол, Чолпон-Ата шаарына жана Казарман кыштагына авиакаттам болуп турат. Газ кууру Кочкор-Ата шаарчасынан Манас шаарына жүргүзүлгөн. Магистралдык газ куурунун узундугу 102 км, жогорку басымдуу газ куурунуку 171 км. Манаста газ бөлүштүрүүчү 4 тармак жана 50 пункт бар. Шаарда узундуу 10,2 км келген троллейбус линиясын куруу пландаштырылууда.

== Байланыш ==
Калкты телефон, телеграф байланышы, радио жана телекөрсөтүү менен Манас «Кыргызтелеком» ишканасы камсыз кылат. Шаарда эл аралык линияга чыгууну камсыз кыла турган автоматташтырылган транзиттик түйүн (АТУК), шаар ичиндеги байланыштын 13 миң номурлуу автоматташтырылган телефон станциясы иштейт. 1994-жылы америкалык «КАТЕЛ» фирмасы менен уюктук (сотовый) байланыш пайдаланууга берилген. «КАРТ» тибиндеги радиотелефон станциясы көчмө телефондук байланышты камсыз кылат. 1998-жылдан «Интернет» компьютердик байланыш системасы иштөөдө.

== Коомдук жайлар ==
Шаарда 400дөй соода, коомдук тамактануу жана турмуш-тиричилик кызмат көрсөтүү түйүндөрү бар. Борбордук базар (аянты 19800 м2; 501 орундуу), Шабдалызар (700 орундуу), «Мадумар ата» фирмасынын (80 орун), «Адилет» (380) жана башка жеке менчик базарлар, ошондой эле 6 чакан базар, 4 ресторан (500 орундуу), «Мөлмөл» мейманкана комплекси (200дөн ашык орун) иштөөдө.

== Шаардын курулушу ==
Шаардын алгачкы чеги 1923-жылы апрелде белгиленип, ага 12 кыштак кирген. Шаар чегинин узундугу периметр боюнча 14 кмдж түзгөн. Шаарда 10 миңдей адам жашаган, 12 көчөсү болгон. Аянты 704 ганы түзүп, турак жай фондусу негизинен бир кабаттуу үйлөрдөн (жалпы аянты 113 миң м2) туруп, ал эми 2 кабаттуу үйлөр 6 миң м2ди, башкача айтканда 2,4%ды гана түзгөн. Манас шаарынын алгачкы башкы планы «Кыргыздолбоор» тарабынан 1950-жылы иштелип чыгып, кабыл алынган; ушул планга ылайык курула баштаган. Учурда шаар эски борбордук бөлүгүнөн сырткары 6 кичи районго бөлүнөт (алар Улуу Ата Мекендик согуштан кийин пайда болгон). Шаардын борбордук бөлүгү башкы планга ылайык реконструкцияланып, азыр да жаңыланууда. Шаардын чет-жакаларында «Достук», «Жеңиш», «Курманбек», «Пригородный», «СМУ-городок», «Спутник» кичи райондору жана Тайгараев атындагы айыл округунун турак жайлары жайгашкан.

== Коммуналык чарбасы ==
Манас шаарында суу куурунун узундугу 176 км, а. и. көчө тармактарынын уз. 82 км. Суу белгиленген кубаттуулугу суткасына 57,2 миң м3 болгон 20 бургулоо көзөнөгү менен алынат. Алар шаардын ар кайсы райондорундагы 9 насостук станцияда жайгашкан, кубаттуулугу суткасына 2,7 миң м3. Канализация тармактарынын уз. 60 км, а. и. башкы коллекторлордуку 30 км, көчө тармактарыныкы 16,5 км, ички кварталдары менен короо жайлардыкы 13,5 км. Мындан сырткары шаардын аймагын селден коргоочу Сел-Арык, Чоң-Арык, Хан-Арык каналдары бар.

== Билим берүү ==
Манас Түштүк Кыргызстандагы маданияттын жана билим берүүнүн ири борбору болуп саналат. 19-кылымдын аягында шаарда 8 мечит, 2 мектеп болсо, азыр жалпы билим берүүчү 20 мектеп иштеп, анда 20 миңден ашуун окуучу билим алат; 20 бала бакчада 3 миңден ашык бала тарбияланууда. 3 лицей, 2 спорт мектеби, балдардын экология, край таануу жана тех. чыгармачылык жана балдарга билим берүү борборлору, балдардын чыгармачылык үйү, кыргыз-түрк лицейи, менчик жана музыкалык (1956-жылдан), сүрөт (1975-жылдан) мектептери, маданият техникуму, медициналык окуу жайы (1939-жылдан), педагогикалык коллеж бар; ошондой эле 2 кесиптик-техниктик лицей (1938-жылдан айылдык, 1957-75-жылы шаардык кесиптик-техниктик окуу жайы болгон) бар. ЖОЖдор [Жалал-Абад мамлекеттик университети (ЖАМУ), Жалал-Абад коммерциялык институту, Кыргыз-өзбек эл достугу университети, ошондой эле Кыргыз мамлекеттик дене тарбия жана спорт академиясынын, КЭУнун, Ош ТУнун филиалдары] жана Жалал-Абад мамлекеттик технология институту иштейт. Илимий изилдөө иштерин КР УИАнын Түштүк бөлүмүнө караган Биосфера, Энергетика жана Микроэлектроника институттары, Табиятты коргоо коому жүргүзөт.

== Саламаттыкты сактоо ==
Манас шаарында калкты медициналык жактан тейлөөчү 21 мекеме иштейт, анын 6сы стационар (2000); анда 432 врач (анын 106сы шаар калкын тейлейт) жана 949 медициналык орто билимдүү кызматкер эмгектенет. Шаарда облустук бириккен оорукана, облустук балдар ооруканасы (305 орундуу), кургак учук оорусун дарылоо диспансери (1947-жылдан иштейт), «Бакыт» балдар реабилитациялоо борбору, 5 бейтапкана, 11 үй-бүлөлүк врачтар тобу, «Дени сак үй-бүлө» борбору, облустук төрөт үйү (130 орундуу) иштейт. Шаар калкынын ден соолугун чыңдоодо Жалал-Абад курортунун мааниси зор.

== Маданият ==
Шаарда 7 кинотеатр, облустук китепкана (5 филиалы бар; жалпы китеп фондусу 600 миңден ашык нуска), музей, 3 эс алуу паркы (Токтогул жана Навои атындагы, «Спутник» кичи районунда), 2 стадион, үстү жабык спорт залы, сууда сүзүү үчүн бассейн жана 500 орундуу ден соолук чыңдоо комплекси бар. Шаарда 3 тилде 11 гезит чыгат; алар: «Мезгил үнү», «Голос времени» (шаардык гезиттер), «Акыйкат жарчысы» (кыргыз тилинде), «Жалол-Абод тонги» (өзбек тилинде, облустук гезиттер). Облустук телерадиокомпания, 5 коммерциялык телекомпания иштейт, аларда берүүлөр кыргыз, орус жана өзбек тилдеринде жүргүзүлөт.
== Жалал-Абад облустук Барпы Алыкулов атындагы драма театры ==
[[Файл:Театр имени Барпы.jpeg|thumb|Барпы театры.]]

Жалал-Абад облустук Барпы атындагы драма театры (Манас шаарындагы Толтогул аянты) 1992 – жылы 13 – мартта шаардык театр катары ачылып, 1994 – жылы облустук кыргыз театры статусун алган. 500 орундуу көрүү залы, 8 бөлмөдө жайгашкан костюм тигүү, гримдөө, сүрөт жана башка цехтери бар. Театр ачылгандан бери Расул Усмановтун “Эне түшү”, Айгүмүш Аксынын &quot;Тактынын тагдыры&quot;, Султан Раевтин &quot;Дубал&quot;, Мурза Гапаровтун &quot;Киотого кеткен жол&quot;, жана башка драмаларды, &quot;Жолборс кантип алданды&quot; кыргыз эл жомогун,  Курманбек баатырдын 500 жылдык мааракесине карата Ооганбек Станбековтун &quot;Курманбек баатыр&quot; спектаклин жана башкаларды койгон. 1999-жылы &quot;Кыргызстан сорос&quot; фондунун гранты менен Г. Фигейредонун &quot;Эзоп&quot; пьесасы коюлган. Бул пьеса менен театр Борбордук Азия өлкөлөрүнүн &quot;Нооруз - 99&quot; эл аралык театр фестивалына катышып байгелүү орунга ээ болгон.

== Манас шаарынын гимни ==
Сөзү: Базарбай Жолдошбаевдики 

Обону: Кубанычбек Аширалиевдики

Жалал-Абад жашыл шаарым турагым,&lt;br /&gt;Жанга дабаа мөлтүр булак сууларың.&lt;br /&gt;Жашоо үчүн күч кубатка дем берген,&lt;br /&gt;Жакамдагы ыйык туткан тумарым.&lt;br /&gt; 

Жалал-Абад жаштык шаарым турагым,&lt;br /&gt;Жалындаган өмүрдөгү кумарым.&lt;br /&gt;Түштүгүмдө Чолпон жылдыз сымалдуу,&lt;br /&gt;Түптүү элдин бекемдигин улагын.&lt;br /&gt; 

Кайырма:

Бакыт шаарым Жалал-Абад&lt;br /&gt;Барчылыкка болуп канат, болуп канат,&lt;br /&gt;Бүгүнкүдөн эртеңкиси,&lt;br /&gt;Берекеси толуп барат, толуп барат.&lt;br /&gt; 

Жалал-Абад, Жалал-Абад&lt;br /&gt;Жергесинде зор салтанат, зор салтанат,&lt;br /&gt;Эмгегинен жетип максатка,&lt;br /&gt;Эли-Журтка даңкы калат, даңкы калат.&lt;br /&gt; 

Жалал-Абад ыйык шаарым турагым,&lt;br /&gt;Жалпы журтка даңктап ырдап турамын.&lt;br /&gt;Ачык асман күн нуруна бөлөнүп&lt;br /&gt;Ар кыл улут досчулугун чыңагын.&lt;br /&gt; 

Жалал-Абад өнүп-өскөн турагым,&lt;br /&gt;Жан жыргаткан обон күүсүн угамын.&lt;br /&gt;Эгемендик шарданында түбөлүк&lt;br /&gt;Эркин элим көбөйсө экен курамың.&lt;br /&gt; 

== Колдонулган адабияттар ==
* “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 3-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. ISBN 978–9967–14–074–5

== Булактар ==
{{Булактар}}

{{Кыргызстандагы шаарлар}} 

[[Категория:Манас (шаар)]] 
[[Категория:Кыргызстан шаарлары‎]]
[[Категория:Жалал-Абад облусу]]
[[Категория:Жалал-Абад облусунун шаарлары]]</text>
      <sha1>jcm10wbrtleldd91hhghn50tld4iszj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Каскадёр</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54594</id>
    <revision>
      <id>648687</id>
      <parentid>645182</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:57:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5975" sha1="8udofujingjcak8cgdxpnadfq945nxv" xml:space="preserve">'''Каскадёр''' – 1) сахна өнөрүнүн айрым түрлөрүндө (негизинен кинодо) ден соолукка жана өмүргө коркунуч келтирүүчү ар кандай трюктарды (бийиктен секирүү, ат жана башка айбанаттардын катышуусундагы трюктар, транспорт каражаттарын өтө ылдам айдоо же кагылыштыруу жана башка) даярдоо жана аткаруу; 2) ушул кесипти аркалаган адам. Кыргыз каскадёрлору ар түрдүү, айрыкча ат менен аткарылуучу трюктарды мыкты аткарышат. Кыргыз каскадёру Ү. Кудайбергенов Гиннес китебине кирген. 

== Тарых ==
1900-жылдардын башында кино индустриясы Атлантика океанынын эки тарабында тең күч ала баштаган, бирок кесипкөй каскадерлорго муктаж болгон эмес.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Hollywood Stunt Performers, 1910s-1970s|url=https://books.google.com/books?vid=ISBN9780786476435|accessdate=2023-08-15|work=books.google.com}}&lt;/ref&gt; Биринчиден, сахнада бекер ойноого даяр көптөгөн ыктыярчылар болгон. Экинчиден, испан-америка согушунан кийин ден-соолугу чың жана ок атуучу курал менен машыккан көптөгөн жаштар жумуш издешкен. Үчүнчүдөн, мурдагы жапайы батыш азыр отурукташып жатап, мурунку ковбойлорго болгон муктаждык  азайды.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Movie Stuntmen / We Wouldn’t Have the Old Western Films Without Them|url=https://tripsintohistory.com/2012/08/18/movie-stuntmen-we-wouldnt-have-the-old-western-films-without-them/|accessdate=2023-08-15|work=tripsintohistory.com|archivedate=2023-08-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230815153348/https://tripsintohistory.com/2012/08/18/movie-stuntmen-we-wouldnt-have-the-old-western-films-without-them/}}&lt;/ref&gt; 

Өзгөчөлөнгөн трюк аткаруучуну колдонгон биринчи тасма 1903-1910-жылдары тартылган. Биринчи мүмкүн болгон дублер-каскадер 1903-жылы Милтаунда,  Нью-Джерси штатында тартылган &quot;Великом ограблении поезда&quot; тасмасындагы Фрэнк Ханавей болгон. Биринчи акы төлөнүүчү трюк 1908-жылы &quot;Граф Монте-Кристо&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Stuntman Work In The Early Days Of Filmmaking|url=https://weareactors.com/stuntman-work-in-the-early-days-of-filmmaking/|accessdate=2023-08-15|work=weareactors.com}}&lt;/ref&gt; тасмасында болгон, режиссер аскадан деңизге башы менен ылдый  секире турган акробатка 5 доллар төлөгөн.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The history of the Stuntman|url=http://www.actionartist.de/en/stunt.htm|accessdate=2023-08-15|work=actionartist.de|archivedate=2020-08-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200807155238/http://www.actionartist.de/en/stunt.htm}}&lt;/ref&gt;
Кесипкөй тентек Родман Лоу имараттардын дубалдарына чыгып, учактардан жана Эркиндик статуясы сыяктуу бийик жерлерден парашютта секирүү менен белгилүү болгон трюкач-парашютчу болгон.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=rodman and ruth law take their sibling rivalry to crazy heights|url=https://newenglandhistoricalsociety.com/rodman-and-ruth-law-take-their-sibling-rivalry-to-crazy-heights/|accessdate=2023-08-15|work=newenglandhistoricalsociety.com}}&lt;/ref&gt; Лоу 1912-жылы өзүнүн айрым трюктарын аткаруу үчүн киного тартылган.

Голливуддун, Калифорниянын айланасында Батыш жээкте индустрия өнүккөн сайын, Чарли Чаплин, Бастер Китон жана Кистоун Копс сыяктуу клоундар жана куудулдар биринчи таанылган кесипкөй  каскадерлор болушкан.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=We are an organized group of Premier Stunt Coordinators, Stuntmen and Second Unit Directors|url=https://www.stuntmen.com/about/|accessdate=2023-08-15|work=stuntmen.com|archivedate=2023-08-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230815153348/https://www.stuntmen.com/about/}}&lt;/ref&gt; Анын себеби, алгачкы тасмалардын негизги рациону цирк клоунунун күнүмдүк жашоосунун негизги бөлүктөрү болгон кулап түшүү, бийик секирүү жана комедиялык автокырсыктар болгон. Бирок алардын цирктеги жол көрсөтүүчүлөрү сыяктуу эле, бул актерлор / каскадерлор атайын трюктарды жасоого үйрөтүлгөн эмес, тескерисинче, сыноо жана ката аркылуу үйрөнүшкөн


[[Категория:Терминдер жана түшүнүктөр]]
== Колдонулган адабияттар ==
* [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9

== Шилтемелер ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>8udofujingjcak8cgdxpnadfq945nxv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Меш</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62781</id>
    <revision>
      <id>648704</id>
      <parentid>629430</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T07:08:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2831" sha1="e0ia25b41c25tsl4yzu7yvccqdfshj7" xml:space="preserve">[[Файл:Мештеги көмүр.jpg|thumb|Меште күйгөн көмүр]]
'''Меш''' – материалды же тетикти жылуулук менен иштетүүчү же үй-жайды жылытуучу түзүлүш. Колдонуу тармагы боюнча өнөр жайлык жана тиричиликтик, арналышы боюнча эритүүчү, ысытуучу, күйгүзүүчү, кургатуучу, жылытуучу, кондитердик, нан бышыруучу ж. б. мештерге бөлүнөт. Ысытуунун түрү боюнча жалындуу (методикалык, эки ванналуу ж. б.) жана электр (жаа, индукция ж. б.) меш болуп айырмаланат; ысытуунун атайын түрү (плазма, электрон-нурлануу, оптикалык) бар меш өзгөчө топту түзөт. Өлкө үйүнө же отелинин биримдиктин экранга темир меш менен эргономикалык, анык, жагымдуу дизайны көрсөтүлгөн. Дизайн жакшы чегинде которулат жылуулук өткөрүмдүүлүк улай берет.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Аппараты жылуулук. |url=https://liteikapro.ru/catalog/chugunnaya-pech-kamin |accessdate=2019-12-12 |archivedate=2019-12-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191212200553/https://liteikapro.ru/catalog/chugunnaya-pech-kamin }}&lt;/ref&gt;

=== Муфель меши ===
Бул мештин негизги өзгөчөлүгү — ысытылуучу материалды же буюмду ысытканда коргой турган жана муфель мешинин негизги жумушчу мейкиндиги болгон муфель деп аталган конверттин болушу.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Муфель мешинин өзгөчөлүктөрү. |url=https://xn----7sbeiia6axumbcqds.xn----8sbaajopgecrn3aq5j4f.xn--p1ai/product/mufelnye-i-kamernye-pechi/mufelnaya-pech-dlya-zakalki-i-otpuska-plavki-metalla/ |accessdate=2023-02-01 |archivedate=2023-02-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230201152611/https://xn----7sbeiia6axumbcqds.xn----8sbaajopgecrn3aq5j4f.xn--p1ai/product/mufelnye-i-kamernye-pechi/mufelnaya-pech-dlya-zakalki-i-otpuska-plavki-metalla/ }}&lt;/ref&gt;

== Жазуулар ==
&lt;references /&gt;

== Колдонулган адабияттар ==
* [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 5-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. илл. ISBN 978 9967-14-111-7

[[Категория:Ашкана буюмдары]]</text>
      <sha1>e0ia25b41c25tsl4yzu7yvccqdfshj7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калдиргоч цирк труппасы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72689</id>
    <revision>
      <id>648684</id>
      <parentid>572292</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T13:10:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 6 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14836" sha1="30e1tht6aszznc94u9olplu1z0ts5ri" xml:space="preserve">{{Template:Телеканал
|Логотип = Дареги: [[Ташкент облусу]], Янгиюль шаары, Худойберганов көчөсу
|Аталышы = &quot;Калдиргоч&quot; (Чабалекей) үлгүлүү цирк труппасы ({{lang-uz|&quot;Қалдирғоч&quot; намунали цирк труппаси}})
|Өлкө = {{Өлкө желеги|Өзбекстан}}
|Чөлкөмү = [[Өзбекстан]]&lt;br /&gt;[[Файл:Rotating earth (large).gif|{{{1|22px}}}|]] [[Жер]]
|тилдери = [[Өзбек тили|Өзбек]]
|негизделген = [[1981]] жыл
|Каттоо тууралуу күбөлүгү = 
|Түптөгөндөр = [[Рахмонов, Дарвишбек Уринбоевич|Дарвишбек Рахмонов]]
|Кожоюн = [[Өзбекстан]] [[Республика]]сы [[маданият]] жана маалымат [[Министрлик|министрлиги]]
|Президенти = [[Рахмонов, Дарвишбек Уринбоевич|Дарвишбек Рахмонов]]
|Мурдагы аталыштары = &quot;Калдиргоч&quot; цирк труппасы
|Урааны = Ар дайым биринчи!
|Дареги = {{Өлкө желеги|Өзбекстан}}, [[Ташкент облусу]], Янгиюль шаары, Худойберганов көчөсү
|Ырасмый сайты =
}}

== Тарыхы == 
'''&quot;Калдиргоч&quot; (Чабалекей) үлгүлүү цирк труппасы''' [[1981]] жылы [[Ташкент облусу]] Янгиюль шаары [[маданият]] бөлүмүндө [[Рахмонов, Дарвишбек Уринбоевич|Дарвишбек Рахмонов]] тарабынан негизделген. &quot;Калдиргоч&quot; (Чабалекей) үлгүлүү цирк труппасы Бүткүл [[Советтик Социалисттик Республикалaр Союзу|союздук]] мелдештердин [[лауреат]]ы, [[Ташкент облусу]] [[Ленин]] комсомолун [[Сыйлык|сыйлыгынын]] [[лауреат]]ы, [[республика]]лык кароо-[[сынак]]тарда төрт жолу биринчи орунду&lt;ref&gt;[http://news.uzreport.uz/news_9_r_9670.html&lt;small&gt;Фестиваль циркового искусства&lt;/small&gt;]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;, эки жолу экинчи орунду ээледи&lt;ref&gt;[http://www.uzinform.com/ru/news/20110131/05503.html &lt;small&gt;Коллективу 30 лет&lt;/small&gt;]&lt;/ref&gt;.

Цирк труппанын көркөм жетекчиси [[Рахмонов, Дарвишбек Уринбоевич|Дарвишбек Рахмонов]] көптөгөн [[оригинал]]дуу цирк көрсөтүүлөрүн түзүүчүсү, цирк труппада ондогон окуучулар тарбияланды, алар дүйнөнүн көптөгөн кесиптик цирктарда иштешет.
&quot;Калдиргоч&quot; цирк труппасын мурдагы тарбиялануучулары Туйчи Таджибаев (Туйчи Хан)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=&lt;small&gt;Премьера циркового спектакля &quot;Зак-Ли-Натель&quot;&lt;/small&gt; |url=http://www.bigcirc.ru/main/premera-czirkovogo-spektaklya-zak-li-natel |accessdate=2015-12-26 |archivedate=2015-12-27 |archiveurl=https://archive.today/20151227115855/http://www.bigcirc.ru/main/premera-czirkovogo-spektaklya-zak-li-natel }}&lt;/ref&gt;, Зухра Парпиева (Таджибаева)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=&lt;small&gt;Туйчи Хан — Таджибаев Туйчибай Мадаминович&lt;/small&gt; |url=http://magicpedia.ru/magicians/tabid/435/articleType/ArticleView/articleId/258/----1965.aspx |accessdate=2015-12-26 |archivedate=2016-03-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160313211620/http://magicpedia.ru/magicians/tabid/435/articleType/ArticleView/articleId/258/----1965.aspx }}&lt;/ref&gt;, Азамат Махкамов, Бахтияр Таджибаев, К. Жабборова, Анвар Сатаров, Александр Сорокин&lt;ref&gt;{{Cite web |title=На арене &quot;Ласточка&quot; |url=http://www.pv.uz/today/12.08.10 |access-date=2015-12-26 |archive-date=2016-03-02 |archive-url=https://archive.today/20160302083424/http://www.pv.uz/today/12.08.10 |dead-url=yes |accessdate=2015-12-26 |archivedate=2016-03-02 |archiveurl=https://archive.today/20160302083424/http://www.pv.uz/today/12.08.10 }}&lt;/ref&gt; жана көптөгөн башка шакирттери дүйнөнүн көптөгөн өлкөлөрүн кесиптик цирктардын чоң аренасында өзүнүн номерлери менен ийгиликтүү чыгышат.
С. Гайипова, Й. Таджибаев, Мустафонун [[2002]] жылы чыккан &quot;Янгиюльдун жаңы жетишүүлөру&quot; китебинин мукабасында, 68 жана башка беттеринде &quot;Калдиргоч&quot; цирк труппасын жана  анын жетекчиси [[Рахмонов, Дарвишбек Уринбоевич|Дарвишбек Рахмоновдун]] 6 түстүү сүрөттөрү жайгаштырылган. 
Мындан тышкары, &quot;Калдиргоч&quot; цирк труппасы жана анын жетекчиси [[Рахмонов, Дарвишбек Уринбоевич|Дарвишбек палван]] тууралу [[гезит]]терде жана [[журнал]]дарда жүздөн ашык макалалар чыккан, алардын чыгышы [[Өзбекстан]] телевидениесы аркылуу ондогон [[телекөрсөтүү]]лөрдө трансляция кылынды&lt;ref&gt;[http://portalus.ru/modules/biographies/rus_readme.php?archive=&amp;id=1422810038&amp;start_from=&amp;subaction=showfull&amp;ucat=12 &lt;small&gt;Биографии знаменитостей&lt;/small&gt;]&lt;/ref&gt;. [[Искусство]] жана [[маданият]]ты өнүктүрүү учун &quot;Калдиргоч&quot; цирк трупассын жетекчиси [[Рахмонов, Дарвишбек Уринбоевич|Дарвишбек Рахмоновдун]] сиңирген чоң эмгеги бааланып [[Өзбекстан]] [[Республика]]сынын [[Президент]]и [[Каримов, Ислам Абдуганиевич|И.А. Каримовдун]] [[2002]] жылдын 26 августундагы [[Жарлык|Жарлыгы]] менен ал Шухрат (Даңк) [[Медаль|медалы]] менен сыйланды&lt;ref&gt;{{Cite web |title=&lt;small&gt;Указ Президента Республики Узбекистан&lt;/small&gt; |url=http://www.uz2002.ru/ukaz-prezidenta-respubliki-uzbekistan-15 |accessdate=2015-12-26 |archivedate=2016-03-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160307064235/http://uz2002.ru/ukaz-prezidenta-respubliki-uzbekistan-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Цирк [[династия]]сы ==
[[Рахмонов, Дарвишбек Уринбоевич|Дарвишбек Рахмоновдун]] балдары Хуршид, Хулкарой, Умидбек, Мухсина &quot;Калдиргоч&quot; цирк труппасында талыкпай эмгектенип жатышат. Уулу Умидбек 5 жылдык курагында дуйнөдө эң жаш эквилибрист эле, 6 жашында [[Республика]]лык [[Телевизиондук жанрлар|телевизиондук]] мелдештин жеңүүчүсү болгон. Ошентип, Рахмоновтор [[Өзбекстан]]дын цирктик [[династия]]сы болуп саналат&lt;ref&gt;{{Cite web |title=&lt;small&gt;Центразия Персоны&lt;/small&gt; |url=http://www.centrasia.ru/person2.php?&amp;st=1386106235 |access-date=2015-12-27 |archive-date=2016-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160105133812/http://www.centrasia.ru/person2.php?&amp;st=1386106235 |dead-url=yes |accessdate=2015-12-27 |archivedate=2016-01-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160105133812/http://www.centrasia.ru/person2.php?&amp;st=1386106235 }}&lt;/ref&gt;.

== [[Сыйлык|Сыйлыктары]] ==
* Шухрат (Даңк) [[Медаль|медалы]]
* Бүткүл [[Советтик Социалисттик Республикалaр Союзу|союздук]] мелдештердин [[лауреат]]ы
* [[1986]] жылы [[Ташкент облусу]] [[Ленин]] комсомолун [[Сыйлык|сыйлыгынын]] [[лауреат]]ы
* [[Өзбекстан]] [[Республика]]лык кароо-[[сынак]]тарда төрт жолу биринчи орунду, эки жолу экинчи орунду ээледи.

== Колдонулган [[адабият]]тар ==
* Тулкин Обидов &quot;Өзбек палвандары&quot; («Узбекские палваны») (Узбекские силачи), 37, 53 беттер, [[1979]] жыл, [[Ташкент]].
* С.Гайипова, Й.Таджибаев, Мустафо &quot;Янгиюльдун жаңы жетишүүлөру&quot; («Новые достижения Янгиюля»), мукабасы жана 68 бет, [[2002]] жыл, Янгиюль.

== Тиркемелер ==
{{Reflist|colwidth=30em}}

== Шилтемелер ==
* [http://www.uzinform.com/ru/news/20110131/05503.html &lt;small&gt;Коллективу 30 лет&lt;/small&gt;]
* [http://news.uzreport.uz/news_9_r_9670.html&lt;small&gt;Фестиваль циркового искусства&lt;/small&gt;]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://uza.uz/ru/society/festival-kanatokhodtsev-i-masterov-tsirka-16.06.2010-10877&lt;small&gt;Фестиваль канатоходцев и мастеров цирка&lt;/small&gt;]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.pv.uz/today/12.08.10 &lt;small&gt;На арене &quot;Ласточка&quot;&lt;/small&gt;]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924110606/http://www.pv.uz/today/12.08.10 |date=2015-09-24 }}
* [http://th.uz/cgi-bin/main.cgi?lan=r&amp;raz=1&amp;god=2012&amp;mes=5&amp;id=6636 &lt;small&gt;Их сцена - арена&lt;/small&gt;]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304093736/http://th.uz/cgi-bin/main.cgi?lan=r&amp;raz=1&amp;god=2012&amp;mes=5&amp;id=6636 |date=2016-03-04 }}
* [http://th.uz/cgi-bin/main.cgi?lan=u&amp;raz=7&amp;god=2015&amp;mes=1&amp;id=6382 &lt;small&gt;Калдиргоч канот ёймокда&lt;/small&gt;]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304081757/http://th.uz/cgi-bin/main.cgi?lan=u&amp;raz=7&amp;god=2015&amp;mes=1&amp;id=6382 |date=2016-03-04 }}
* [http://www.th.uz/cgi-bin/main.cgi?lan=u&amp;raz=1&amp;god=2010&amp;mes=10&amp;id=6980 &lt;small&gt;Чет элликлар хайратда&lt;/small&gt;]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304105154/http://www.th.uz/cgi-bin/main.cgi?lan=u&amp;raz=1&amp;god=2010&amp;mes=10&amp;id=6980 |date=2016-03-04 }}
* [http://www.uz2002.ru/ukaz-prezidenta-respubliki-uzbekistan-15 &lt;small&gt;Указ Президента Республики Узбекистан&lt;/small&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307064235/http://uz2002.ru/ukaz-prezidenta-respubliki-uzbekistan-15 |date=2016-03-07 }}
* [http://soglom.uz/gazeta-sonlari/46-2012-40/308-ostonasi-oltin-deyman-uyimni.html &lt;small&gt;Остонаси олтин дейман уйимни&lt;/small&gt;]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305004614/http://soglom.uz/gazeta-sonlari/46-2012-40/308-ostonasi-oltin-deyman-uyimni.html |date=2016-03-05 }}
* [http://magicpedia.ru/magicians/tabid/435/articleType/ArticleView/articleId/258/----1965.aspx &lt;small&gt;Туйчи Хан — Таджибаев Туйчибай Мадаминович&lt;/small&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160313211620/http://magicpedia.ru/magicians/tabid/435/articleType/ArticleView/articleId/258/----1965.aspx |date=2016-03-13 }}
* [http://www.bigcirc.ru/main/premera-czirkovogo-spektaklya-zak-li-natel &lt;small&gt;Премьера циркового спектакля &quot;Зак-Ли-Натель&quot;&lt;/small&gt;]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304090049/http://www.bigcirc.ru/main/premera-czirkovogo-spektaklya-zak-li-natel |date=2016-03-04 }}
* [http://evge-chesnokov.livejournal.com/600770.html &lt;small&gt;Большой Московский цирк представил восточную сказку &quot;Зак-Ли-Натель&quot;&lt;/small&gt;]
* [http://www.ruscircus.ru/forum/index.php?showtopic=23813 &lt;small&gt;Про Зак-ли-нателя. Рецензия&lt;/small&gt;]
* [http://stepanov.lk.net/magic/ponomar/tuichi.html &lt;small&gt;«Карнавал чудес» Туйчи-Хана&lt;/small&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110916082549/http://stepanov.lk.net/magic/ponomar/tuichi.html |date=2011-09-16 }}
* [http://u4imsya.ru/blog/demo-focus/tuychi-han-chudesa-eskapizma.html &lt;small&gt;Видео Туйчи Хан. Чудеса эскапизма&lt;/small&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304131258/http://u4imsya.ru/blog/demo-focus/tuychi-han-chudesa-eskapizma.html |date=2016-03-04 }}
* [http://dmgreetings.ru/rMJrLuEPtKM/туйчи-хан-номер-иллюзионные-шутки.html &lt;small&gt;Видео &quot;Туйчи Хан, номер «Иллюзионные шутки»&lt;/small&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305130411/http://dmgreetings.ru/rMJrLuEPtKM/%D1%82%D1%83%D0%B9%D1%87%D0%B8-%D1%85%D0%B0%D0%BD-%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%80-%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D1%8E%D0%B7%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B5-%D1%88%D1%83%D1%82%D0%BA%D0%B8.html |date=2016-03-05 }}
* [http://dmgreetings.ru/j2mKI1g6cM0/туйчи-хан-в-передаче-истории-в-деталях.html &lt;small&gt;Видео &quot;Туйчи Хан в передаче «Истории в деталях»&lt;/small&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160308100724/http://dmgreetings.ru/j2mKI1g6cM0/%D1%82%D1%83%D0%B9%D1%87%D0%B8-%D1%85%D0%B0%D0%BD-%D0%B2-%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D1%87%D0%B5-%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B8-%D0%B2-%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8F%D1%85.html |date=2016-03-08 }}

[[Категория:Ош шаары]]
[[Категория:Цирк артисттери]]
[[Категория:Коом]]
[[Категория:Цирк]]
[[Категория:Борбордук Азия]]
[[Категория:Чөлкөм таануу]]
[[Категория:Өзбекстан]]
[[Категория:Көркөм өнөр]]
[[Категория: Өзбекстан маданияты]]
[[Категория:Өзбекстан цирки]]
[[Категория:Ташкент облусу]]
[[Категория: Искусство]]
[[Категория: Маданият]]</text>
      <sha1>30e1tht6aszznc94u9olplu1z0ts5ri</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Манас эл аралык аэропорту</title>
    <ns>0</ns>
    <id>111518</id>
    <revision>
      <id>648701</id>
      <parentid>642821</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T05:00:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27505" sha1="joarbv9lnrhoqhsq83zhr4fylgudcl7" xml:space="preserve">{{Маанилер|Манас}}{{Infobox Airport 
| name         = &quot;Манас&quot; эл аралык аэропорту
| nativename-a = 
| nativename-r =  
| IATA         = BSZ
| ICAO         = UCFM
&lt;center&gt;{{АймакКартасы|Кыргызстан|width=280|float=center
|caption=|mark=Airplane_silhouette.svg|marksize=10
|label=BSZ|position=right
|lat_deg=43|lat_min=03|lat_sec=40|lat_dir=N
|lon_deg=74|lon_min=28|lon_sec=39|lon_dir=E
}}&lt;/center&gt;
| type         = Жарандык
| country      = {{Өлкө желеги|Кыргызстан}}
| owner        = &quot;Кыргызстан аэропорттору&quot; ААК
| city-served  = [[Бишкек]], [[Кыргызстан]]
| location     = [[Чүй облусу]]
| elevation-f  = 2090
| elevation-m  = 637
| coordinates  = {{coord|43|03|40|N|74|28|39|E|type:airport}}
| website      = [http://www.airport.kg www.airport.kg]
| metric-elev  = Ооба
| metric-rwy   = Ооба
| r1-number    = 08/26
| r1-length-f  = 13,793
| r1-length-m  = 4,204
| r1-surface   = [[Армобетон]]
| r2-number    =
| r2-length-f  =
| r2-length-m  = 
| r2-surface   = 
| stat-year    = 2024
| stat1-header = Жылдык жүргүнчү агымы
| stat1-data   = {{Өсүү}} 3,000,000 адам
| footnotes    = 
|сүрөт=Manas_International_Airport.jpg|аталышы=Манас эл аралык аэропорту|image=Manas International Airport.jpg|image2=|hub=*  [[Aero Nomad Airlines]]
* [[Avia Traffic Company]]
* [[Asman Airlines]]
* [[TezJet]]}}

'''Манас эл аралык аэропорту''' (IATA: '''BSZ''', мурда: '''FRU''' [[Эл аралык жарандык авиация уюму|ICAO]]: '''UCFM''') ― Кыргызстандын башкы эл аралык аэропорту, борбор калаа [[Бишкек|Бишкектен]] 25 километр (16 миль) түндүк-түндүк-батышты карай жайгашкан.

==Тарыхы ==
Шаардын түштүгүндө жайгашкан эски Бишкек аэропортунун ордуна курулган. Эң атактуу кыргыз жазуучусу жана интеллектуалы Чынгыз Айтматовдун сунушу боюнча, кыргыз эпостук баатыры Манастын атына аталган. Аэропортко учак эң биринчи жолу 1974-жылдын октябрында конгон. Анын бортунда Совет премьер-министри Алексей Косыгин болгон. 1975-жылы 4-майда аэропортто эң биринчи пландалган рейс Москвага (Домодедово) болгон.  

1991-жылы Кыргызстан Советтер Союзунан  көз карандысыздыкка жетип, аэропорттун инфраструктурасы жай, бирок туруктуу түрдө  төмөндөй баштаган. Он жыл бою ал кароосуз калып, аэропорттун чыгыш жагында металлолом толуп кеткен: алардын ичинде Советтик  60тай эски самолеттор, вертолеттор, аба лайнерлери ж.б. керексизделип жатышкан. 

&quot;Кыйрагыс эркиндик &quot; операциясы башталган соң, АКШ өкмөтү өз коалициясынын өнөктөрү менен Ооганстандагы операцияларды ишке ашыруу максатында аэропортту аскердик база катары колдонууга уруксат сурайт. Коалициялык күчтөр 2001-жылда сентябрдын аягында келишет. Келери менен эле аэропортто операциялар жана жабдуулар иш жүзүнө кеңири ашырыла баштаган. Кароолсуз калган учактар жайытка айланып, алардын ордун коалициялык учактар ээлеп, араң турган ангарлардын ордуна  кыйраткыч учактар үйү тургузулган. Жүргүнчүлөр жолу боюнча аскерлер палаталарынан турган шаарча пайда болот. Питер Гансинин урматына америкалык күчтөр ал жерди &quot;Ганси авиабазасы&quot; деп аташат. Ганси, өрт өчүргүчтөр башчысы, 11-сентябрда Нью-Йоркто террористтик чабуулда каза тапкан. Кийинчерээк, Гансинин ордуна Манас абабазасы деген ат коюлган.

2004-жылы, жүргүчүлөр терминалынын астында жаңы автотурук курулуп, транспорттук учактарга кененирээк жер түзүлгөн.

2025-жылы 11-августта аэропорт ИАТАнын FRU кодун BSZ менен алмаштырган&lt;ref&gt;{{Cite web|title=FRU больше не будет. Аэропорт &quot;Манас&quot; официально сменил код|url=https://kaktus.media/doc/529262_fru_bolshe_ne_bydet._aeroport_manas_oficialno_smenil_kod.html|work=kaktus.media|lang=en|accessdate=2025-08-19}}&lt;/ref&gt;. Буга чейин колдонуп жүргөн ИАТАнын FRU аттуу коду Бишкектин Советтер убагындагы Фрунзе атынан келип чыккан.

=== Жаңылоо ===
2025-жылдын 7-мартында «Манас» эл аралык аэропортунун реконструкциясы башталып, инфраструктураны жаңыртуу боюнча ири иштерге жол ачты. Терминал комплекси 38 919 чарчы метрден 56 919 чарчы метрге чейин кеңейтилет — бул кошумча 18 000 чарчы метрди түзөт. Жаңылануу алкагында төмөнкү иштер каралган:

* каттоо эсептеринин санын көбөйтүү
* күтүү залдарын кеңейтүү
* заманбап эс алуу жана тамактануу зоналарын түзүү 

Бул өзгөрүүлөр жүргүнчүлөрдүн ыңгайлуулугун жогорулатууга багытталган. Ошондой эле аэропорттун иштөөсүнүн эффективдүүлүгүн жана тейлөө сапатын жогорулатуу үчүн жаңы технологиялык чечимдер киргизилет. Модернизациянын негизги өзгөчөлүктөрүнүн бири — негизги терминалдарды бириктирген жабык өтмөктүн курулушу болот. Ал аба ырайынан коргоо менен каттамдар ортосунда тез кыймылды камсыз кылат&lt;ref&gt;{{Cite web|title=В международном аэропорту «Манас» начнется масштабная реконструкция|url=https://24.kg/ekonomika/322008_vmejdunarodnom_aeroportu_manas_nachnetsya_masshtabnaya_rekonstruktsiya/|work=24.kg|lang=ru|accessdate=2025-06-12}}&lt;/ref&gt;.

Кыргызстандын негизги аэропортунун реконструкциясы China Road and Bridge Corporation компаниясынын жетекчилиги алдында башталды. Компания 2025-жылдын аягына чейин учуп-конуу тилкесин, учак токтотуучу аянтчаны жана жарыктандыруу системаларын жаңыртат&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Реконструкцию взлетно-посадочной полосы и перрона проведут в аэропорту «Манас»|url=https://24.kg/obschestvo/322470_rekonstruktsiyu_vzletno-posadochnoy_polosyi_iperrona_provedut_vaeroportu_manas_/|work=24.kg|lang=ru|accessdate=2025-06-12}}&lt;/ref&gt;.

== Авиакомпаниялар жана каттамдар ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Авиакомпания
!Багыты
!Эскертүүлөр
|-
|{{желек|Кыргызстан}}[[Avia Traffic Company]]
|[[Красноярск эл аралык аэропорту|Красноярск]], [[Толмачёво аэропорту|Новосибирск]], [[Казань эл аралык аэропорту|Казань]], 
[[Домодедово (аэропорт)|Москва (Домодедово)]], [[Пулково аэропорту|Санкт-Петербург]], [[Ош эл аралык аэропорту|Ош]]
|
|-
|{{желек|Кыргызстан}}[[Aero Nomad Airlines]]
|[[Ош эл аралык аэропорту|Ош]], [[Внуково эл аралык аэропорту|Москва (Внуково)]], [[Индира Ганди эл аралык аэропорту|Дели]], [[Исламабад эл аралык аэропорту|Исламабад]], [[Аллама Икбал эл аралык аэропорту|Лахор]], [[Камрань эл аралык аэропорту|Нячанг]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Жаңы этап: Бишкек – Нячанг-Бишкек түз рейси (аптасына 3 жолу)|url=https://www.aeronomad.kg/index.php/kg/news/190-zha-y-etap-bishkek-nyachang-bishkek-t-z-rejsi-aptasyna-3-zholu|work=aeronomad.kg|accessdate=2025-06-12|archivedate=2025-06-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250612055553/https://www.aeronomad.kg/index.php/kg/news/190-zha-y-etap-bishkek-nyachang-bishkek-t-z-rejsi-aptasyna-3-zholu}}&lt;/ref&gt; (чартер), [[Кашгар аэропорту|Кашгар]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Кыргызстандын тарыхында биринчи жолу — Кытайдын түштүк-батыш аймагына түз авиабайланыш ачылууда.|url=https://www.aeronomad.kg/index.php/kg/news/197-press-reliz|work=aeronomad.kg|accessdate=2025-06-17|archivedate=2025-06-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250611071830/https://www.aeronomad.kg/index.php/kg/news/197-press-reliz}}&lt;/ref&gt;
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Наши направления|url=https://www.aeronomad.kg/index.php/nashi-napravleniya|work=aeronomad.kg|lang=ru|accessdate=2025-06-11|archivedate=2025-06-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250612055830/https://www.aeronomad.kg/index.php/nashi-napravleniya}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{желек|Кыргызстан}}[[Asman Airlines]]
|[[Ош эл аралык аэропорту|Ош]], [[Баткен (аэропорт)|Баткен]], [[Жалал-Абад (аэропорт)|Жалал-Абад]], [[Раззаков (аэропорт)|Раззаков]], [[Каракол эл аралык аэропорту|Каракол]], [[Талас (аэропорт)|Талас]], [[Кербен (аэропорт)|Кербен]],
[[Нарын (аэропорт)|Нарын]], [[Казарман (аэропорт)|Казарман]]
|
|-
|{{желек|Кыргызстан}}[[Sky FRU]]
|[[Ош эл аралык аэропорту|Ош]]
|
|-
|{{желек|Кыргызстан}} [[TezJet]]
|[[Баткен (аэропорт)|Баткен]], [[Жалал-Абад (аэропорт)|Жалал-Абад]], [[Каракол эл аралык аэропорту|Каракол]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Кыргызстандын Каракол шаарын TezJet менен кыдырып көрүңүз|url=https://www.flytezjet.com/kyrgyzstan/karakol-kyrgyzstan.php|work=flytezjet.com|lang=ru|accessdate=2025-06-11|archivedate=2025-06-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250621194418/https://www.flytezjet.com/kyrgyzstan/karakol-kyrgyzstan.php}}&lt;/ref&gt;, [[Ош эл аралык аэропорту|Ош]], [[Раззаков (аэропорт)|Раззаков]], [[Ташкент эл аралык аэропорту|Ташкент]], [[Домодедово (аэропорт)|Москва (Домодедово)]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250717-k9aug25dme|title=TezJet Plans Bishkek – Moscow late-August 2025 Launch|work=Aeroroutes|lang=en|accessdate=2025-08-19}}&lt;/ref&gt;
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=TezБагыттар|url=https://www.flytezjet.com/kyrgyzstan/tezdestinations.php|work=flytezjet.com|accessdate=2025-06-11}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{желек|Орусия}}[[Аэрофлот]]
|[[Шереметьево эл аралык аэропорту|Москва (Шереметьево)]]
|
|-
|{{желек|Орусия}}[[Nordwind Airlines]]
|[[Казань эл аралык аэропорту|Казань]]
|
|-
|{{желек|Орусия}}[[Россия (авиакомпания)|Россия]]
|[[Красноярск эл аралык аэропорту|Красноярск]]
|
|-
|{{желек|Орусия}}[[S7 Airlines]]
|[[Толмачёво (аэропорт)|Новосибирск]] 
|
|-
|{{желек|Орусия}}[[Red Wings Airlines]]
|[[Уйташ аэропорту|Махачкала]]
|
|-
|{{желек|Орусия}}[[Utair]]
|[[Cургут (аэропорт)|Cургут]]
|
|-
|{{желек|Орусия}}[[Ural Airlines]]
|[[Домодедово (аэропорт)|Москва (Домодедово)]], [[Жуковский эл аралык аэропорту|Москва (Жуковский)]], [[Кольцово эл аралык аэропорту|Екатеринбург]],  [[Пулково аэропорту|Санкт-Петербург]]
|
|-
|{{желек|Түркия}}[[AJet]]
|[[Анкара Эсенбога аэропорту|Анкара]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240313-vfns24|title=AJet NS24 New Flight Number Designations – 12MAR24|work=aeroroutes.com|lang=en|accessdate=2025-06-11}}&lt;/ref&gt;, [[Сабиха Гөкчен эл аралык аэропорту|Стамбул (Сабиха Гөкчен)]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=AJet Adds Istanbul – Bishkek Service in NS25|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250131-vfns25fru|lang=en|work=AeroRoutes|accessdate=2025-06-12}}&lt;/ref&gt;
|
|-
|{{желек|Түркия}}[[Pegasus Airlines]]
|[[Анталия эл аралык аэропорту|Анталия]], [[Сабиха Гөкчен эл аралык аэропорту|Стамбул (Сабиха Гөкчен)]]
|
|-
|{{желек|Түркия}}[[Turkish Airlines]]
|[[Стамбул (аэропорт)|Стамбул]]
|
|-
|{{желек|Казакстан}}[[Air Astana]]
|[[Алмата эл аралык аэропорту|Алмата]]
|
|-
|{{желек|Казакстан}}[[FlyArystan]]
|[[Нурсултан Назарбаев эл аралык аэропорту|Астана]]
|Сезондук&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Flights Astana - Bishkek!|url=https://flyarystan.com/en/directions/astana/astana-bishkek|work=flyarystan.com|lang=en|accessdate=2025-06-11}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{желек|Казакстан}}[[Qazaq Air]]
|[[Нурсултан Назарбаев эл аралык аэропорту|Астана]]
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Qazaq Air запустила прямой авиарейс между Бишкеком и Астаной|url=https://kaktus.media/doc/535033_qazaq_air_zapystila_priamoy_aviareys_mejdy_bishkekom_i_astanoy.html|work=Кактус Медиа|lang=ru|accessdate=2025-11-11}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{желек|Казакстан}}SCAT Airlines
|Шымкент
|(22-майдан)&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Скоро! Новый рейс: Шымкент – Бишкек|url=https://www.scat.kz/ru/news/new-flight-shymkent-bishkek/|work=scat.kz|lang=ru|accessdate=2026-04-02}}{{Жеткиликсиз шилтеме|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
|{{желек|Өзбекстан}}[[Uzbekistan Airways]]
|[[Ташкент эл аралык аэропорту|Ташкент]] 
|
|-
|{{желек|Өзбекстан}}[[Centrum Air]]
|[[Ташкент эл аралык аэропорту|Ташкент]]
|&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=Centrum Air June 2025 Regional Network Expansion|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250610-c6jun25|work=aeroroutes.com|lang=ru|accessdate=2025-06-11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Centrum Air запустил прямой регулярный рейс в Бишкек|url=https://economist.kg/transport/2025/06/24/centrum-air-zapustil-priamoi-rieghuliarnyi-rieis-v-bishkiek/|lang=ru|work=Economist.kg|accessdate=2025-06-24}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{желек|Кытай}}[[China Southern Airlines]]
|[[Пекин-Дасин (аэропорт)|Пекин]], Урумчи, Гуанжоу
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kyrgyzstan’s international airport welcomes first flight from Beijing|url=https://en.trend.az/casia/kyrgyzstan/3853858.html|work=Trend.Az|lang=en|accessdate=2025-06-11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=China Southern Airlines to launch direct Bishkek — Guangzhou flights|url=https://24.kg/english/361679_China_Southern_Airlines_to_launch_direct_Bishkek__Guangzhou_flights/|work=24.kg|lang=en|accessdate=2026-04-02}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{желек|Кытай}}[[Loong Air]]
|[[Чэнду Тяньфу эл аралык аэропорту|Чэнду]], Сиань
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Loong Air Adds Chengdu – Bishkek From Dec 2023|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231115-gjdec23xiyfru|work=AeroRoutes|lang=en|accessdate=2025-06-11}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{желек|Бириккен Араб Эмирликтери}}[[Air Arabia]]
|[[Шаржа эл аралык аэропорту|Шаржа]]
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Best one-way flight deals from Bishkek|url=https://flights.airarabia.com/en/flights-from-bishkek|work=airarabia.com|lang=en|accessdate=2025-06-11}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{желек|Бириккен Араб Эмирликтери}}[[Flydubai]]
|[[Дубай эл аралык аэропорту|Дубай]]
|
|-
|{{желек|Азербайжан}}[[Azerbaijan Airlines]]
|[[Гейдар Алиев эл аралык аэропорту|Баку]]
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Azerbaijan Airlines Begins Bishkek Service From late-July 2023|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230727-j2jul23fru|work=aeroroutes.com|lang=en|accessdate=2025-06-11}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{желек|Тажикстан}}[[Somon Air]]
|[[Душанбе эл аралык аэропорту|Душанбе]]
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Бишкек и Душанбе возобновили авиасообщение: в «Манасе» приземлился самолет Somon Air|url=https://economist.kg/transport/2025/03/14/bishkiek-i-dushanbie-vozobnovili-aviasoobshchieniie-v-manasie-priziemlilsia-samoliet-somon-air/|work=economist.kg|lang=ru|accessdate=2025-06-11}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{желек|Түштүк Корея}}[[T'way Air]]
|[[Инчхон эл аралык аэропорту|Cеул-Инчхон]]
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://koreajoongangdaily.joins.com/2023/04/18/business/industry/Korea-Kyrgyzstan-flight/20230418174212947.html|title=T'way to begin regular flights to Kyrgyzstan|work=Korea JoongAng Daily|lang=en|accessdate=2025-06-11}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{желек|Сауд Арабиясы}}[[Flynas]]
|[[Падыша Абдулазиз эл аралык аэропорту|Жидда]]
|
|-
|{{желек|Кувейт}}[[Jazeera Airways]]
|[[Кувейт эл аралык аэропорту|Кувейт]]
|
|-
|{{желек|Египет}}[[Red Sea Airlines]]
|Шарм-Эль-Шейх 
|сезондук 
чартер&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Red Sea Airlines NW25 Bishkek / Yerevan Scheduled Charters|url=https://www.aeroroutes.com/eng/251021-4snw25bszevn|work=aeroroutes.com|lang=en|accessdate=2025-11-11}}&lt;/ref&gt;
|}

===Жүк ташуу (карго)===
{{Airport-dest-list
&lt;!-- --&gt;
| [[RUS Aviation]]&lt;ref&gt;[https://rusaviation.com/route-map-schedules/ rusaviation.com - Route map &amp; Schedules] retrieved 10 April 2023&lt;/ref&gt; | [[Шаржа эл аралык аэропорту|Шаржа]]
&lt;!-- --&gt;
| {{nowrap|[[Silk Way Airlines]]}} | [[Гейдар Алиев эл аралык аэропорту|Баку]], [[Үрүмчү Тяньшань эл аралык аэропорту|Үрүмчү]]
&lt;!-- --&gt;
| {{nowrap|[[Turkish Cargo]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://wwwdownload.thy.com/kargo/pdf/winter2012_2013.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130604104217/http://wwwdownload.thy.com/kargo/pdf/winter2012_2013.pdf|url-status=dead|title=Turkish Airlines Cargo Winter Schedule|archivedate=4 June 2013}}&lt;/ref&gt;}} | [[Aлмата эл аралык аэропорту|Алмата]], [[Суварнабхуми аэропорту|Бангкок–Суварнабхуми]], [[Гуанчжоу-Байюнь эл аралык аэропорту|Гуанчжоу]], [[Исламабад эл аралык аэропорту|Исламабад]], [[Стамбул аэропорту|Стамбул]], [[Шанхай Пудоң эл аралык аэропорту|Шанхай–Пудоң]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Turkmenistan Airlines|Turkmenistan Airlines Cargo]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/44165/aviakompaniya-turkmenistan-zapustila-regulyarnye-gruzovye-reisy-v-bishkek|title = Авиакомпания &quot;Туркменистан&quot; запустила регулярные грузовые рейсы в Бишкек &amp;#124; Общество| date=4 May 2023 }}&lt;/ref&gt; | [[Turkmenabat Airport|Түкмөнабад]]
&lt;!-- --&gt;
| {{nowrap|[[Uzbekistan Airways|Uzbekistan Airways Cargo]]}} | [[Навои эл аралык аэропорту|Навои]]
&lt;!-- --&gt;
| [[YTO Cargo Airlines]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url = https://www.aircargonews.net/airlines/freighter-operator/yto-express-adds-kyrgyzstan-freighter-flights/|title = YTO Express adds Kyrgyzstan freighter flights|date = 20 January 2020|accessdate = 2025-06-24|archivedate = 2022-11-22|archiveurl = https://web.archive.org/web/20221122212145/https://www.aircargonews.net/airlines/freighter-operator/yto-express-adds-kyrgyzstan-freighter-flights/}}&lt;/ref&gt; | [[Шицзячжуан-Чжэндин International Airport|Шицзячжуан]]
&lt;!-- --&gt;
}}

== Кырсыктар жана окуялар ==
* 2002-жылы 23-октябрда таңга жуук, Третьяково Аба Транспорттук компаниясы жетектеген  IL-62  авиалайнери учуп чыгуу маалында учуп-конуу тилкесинин жээгинен чыгып кетип, аварияга туш болгон. Бортто жүргүнчүлөр жок болгон. Ал эми экипаждын бардык 11 мүчөсү тең жеңил гана жарадар болуп, качып чыккан. Аларды АКШнын биргелешкен аба күчтөрү жана Манас аэробазасындагы Түштүк Кореялык аскер клиникасы кабыл алган. Кыргыз персоналы ал самолеттун калдыктарын майдалап, ошол жерге калтырып коюшкан. Кыйроонун калдыктары дагы деле быкшып күйүп жатканда, аэропорттук операциялар кайра калыбына келген.
* 2004-жылдын ноябрында, жарандык жүк ташуучу Боинг 747 тескери жакка ―  жаңы Марсден Маттинг аттуу кыйраткыч учактардын туругуна  багыт алган. Самолет аябагандай оор болгондуктан, ошол жерде такалып, учак жолун тосуп туруп калган. Аэропорттук операциялар бир нече саатка токтолгон. Кийинчерээк, трактор менен самолетту ордунан тартып чыгышкан.
* 2006-жылы 26-сентябрда, Москва-Домодедового багыт алган Туполев ТУ-154 учар маалында жерге жаң конгон АКШ аскердик танкер менен урунушкан. Туполевдун бортунда 52 жүргүнчү жана тогуз кишилик экипаж бар болчу. Туполевдун бортунда 52 жүргүнчү жана тогуз кишилик экипаж бар болчу. Бир канаты сынса да, аны  өз жерине кайра айдап баруу колдон келди. Ал эми танкер үч киши бар, ошондой эле суюк отун менен толук эле. Ал отун тез күйүп кетип, танкер толук бойдон кыйратлган. Эки самолетто тең эч ким жарадар болгон жок.
* 2008-жылы 24-августта Тегеранга багыт алган Итек Эйр боинги  аэропорттон 3 км алыстыкта жерге кулап түшүп, талкаланган. Анда 68 адам каза тапкан. 22 адам, анын ичинде экипаж мүчөлөрү тирүү калган. Аэропорттун өкүлүн айтымы боюнча, экипаж борттогу техникалык көйгөйлөр жөнүндө билдиришип, аэропортко кайтып баратканда, учак жерге кулаган.

* 2011-жылы 28-декабрында Бишкектен учуп чыккан Кыргызстан авиялиниялары ТУ-134  Ошто конууга аракет кылган. 80 жүргүнчүдөн жана алты экипаж мүчөлөрүнөн турган самолет учуучу жолдун тышына чыгып кетип, айланып барып, от алынып кеткен. 31 адам жарадар болуп, 17 адам госпиталдаштырылган.
* 2017-жылдын 16-январында [[Turkish Airlines]] компаниясына таандык 6491-рейс, ACT Airlines тарабынан Turkish Cargo үчүн ижарага алынган Boeing 747-400F учагы, Гонконгдон Стамбулга Бишкек аркылуу бара жатып, калың тумандын айынан конууга аракет кылган учурда учуп-конуу тилкесине жете албай, жакын жайгашкан айылга кулап түшкөн. Кырсыктын кесепетинен төрт учкуч жана жердеги 34 адам каза болуп, жалпысы 38 адамдын өмүрү кыйылган&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asn.flightsafety.org/asndb/319938|title=&quot;ASN Aircraft accident Boeing 747-412F TC-MCL Bishkek-Manas International Airport (FRU)&quot;|work=Aviation Safety Network|lang=en|accessdate=2025-06-12}}&lt;/ref&gt;.

== Дагы караңыз ==
*[[Кыргызстандагы аэропорттордун тизмеси]]

==Булактар==
[[Категория:Авиация]]
[[Категория:Бишкек]]
[[Категория:1974-жыл]]
[[Категория:Авиация]]
[[Категория:Кыргызстандын аэропорттору]]
[[Категория:«Кыргызстан аэропорттору» ААК]]
&lt;references /&gt;

== Шилтемелер ==
*[http://www.airport.kg/ Расмий сайты] {{ref-ky}}, {{ref-ru}}, {{ref-en}}
{{Кыргызстандын аэропорттору}}{{Бишкек транспорту}}</text>
      <sha1>joarbv9lnrhoqhsq83zhr4fylgudcl7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кома (эл)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129055</id>
    <revision>
      <id>648694</id>
      <parentid>475619</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T19:30:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2395" sha1="7dllna53k7ukhkd09ak9t8eenqzdpf3" xml:space="preserve">'''Кома''' (англ. ''koma'') — эл. Алар Алантиканын тоолуу аймагында — [[Нигерия|Нигериянын]] чыгыш бөлүгүндө (Адамава штатында) жана Нигерия менен чектешкен [[Камерун|Камерундун]] түндүк аймактарында (Түндүк аймактын Фаро департаменти) жашашат.

Жалпы саны 65,8 миң адам, анын ичинде Нигерияда — 58 миң адам, Камерунда — 7,8 миң адам.

Кома эли бир нече этникалык топтордон турат. Ар бир топ өз диалектинде сүйлөйт. Бул топтордун бардыгын [[фульбелер|фульбе]] тарабынан берилген &quot;кома&quot; жалпы аталышы бириктирет.

Кома элинин этникалык аймагы [[чамба (эл)|чамба]], вере  жана [[дояйо]] жакын тууган элдеринин отурукташкан аймактарына жанаша жайгашкан.

'''Тил'''

Кома тили [[Нигер-конго тилдери|Нигер-конго макроүй-бүлөсүнүн]] адамава-убанги уясына кирет. Кома тили бир нече диалектилерге же диалекттик топторго бөлүнөт.&lt;br&gt;
Жазуусу [[латын алфавити|латын алфавиттин]] негизинде.&lt;br&gt;
Эне тилден тышкары хауса тили колдонулат.

'''Дин'''

Калктын көпчүлүгү жергиликтүү ишенимдерди карманышат. Ошондой эле христиандар да бар.

== Булактар ==

*https://joshuaproject.net/people_groups/12757

*https://joshuaproject.net/people_groups/12757/CM

*https://web.archive.org/web/20171201042735/http://ourtube.net/watch/Q2M3tXzKtvA

*https://glottolog.org/resource/languoid/id/koma1266

*https://bigenc.ru/linguistics/text/1799767{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220920170724/https://bigenc.ru/linguistics/text/1799767 |date=2022-09-20 }}

[[Категория:Африка этностору]]

[[Категория:Адамава-убанги тилдеринде сүйлөгөн элдер]]</text>
      <sha1>7dllna53k7ukhkd09ak9t8eenqzdpf3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кабувердьяну</title>
    <ns>0</ns>
    <id>132902</id>
    <revision>
      <id>648683</id>
      <parentid>482803</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T12:20:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3769" sha1="am7d9lqheavor00gi0i22pz74e0ljxn" xml:space="preserve">'''Кабувердья́ну''' (''кабо-вердиану, кабо-вердиан креолу''; өз аты: ''kriolu, kriol, cabuverdiánu'') — португалиялык креол тили.
[[Кабоверделиктер|Кабоверделиктердин]] эне тили.  Сүйлөгөндөрдүн саны 926 миңге жакын адамды түзөт.

{{Тил картасы
 |түсү                     = 
 |ысымы                    = 
 |расмий аталышы           = '''Кабувердьяну'''
 |өлкөлөр                  = {{Флагификация|Кабо-Верде}}
 |аймактар                 =
 |расмий тил болуп         = {{Флагификация|Кабо-Верде}}
 |көзөмөлдөөчү уюм         = 
 |колдонгондордун саны     = 926 078
 |рейтинги                 = 
 |статусу                  = 
 |жоголгон                 = 
 |түрмөгү                  = 
  Африка тилдери&lt;!-- Указывать обязательно!--&gt;
 |классификациясы          = Байланыш тилдери
:креол тилдери
::португал тилдин негизиндеги креол тилдери
:::афро-португал креол тилдери
&lt;!-- Указывать обязательно! Каждый таксон с новой строчки и перед ним :, ::, ::: и т.д.--&gt;

 |жазуу                    = [[латын алфавити]]
 |ГОСТ 7.75–97             = 
 |ISO1                     = 
 |ISO2                     = https://iso639-3.sil.org/code/cpp
 |ISO3                     =https://iso639-3.sil.org/code/kea
 
}}

Лексикада Батыш Африка тилдеринен (мандинго ж.б.) кирген сөздөр бар.
Кабовердьяну [[Гвинея булуңу|Гвинея булуңунун]] башка португал креол тилдери менен 59% окшоштукка ээ.&lt;br&gt;
1975-жылы кабовердьяну [[Кабо-Верде|Кабо-Верденин]] улуттук тили деп жарыяланган.

== Жазуусу ==

Латын алфавитинин негизинде түзүлгөн жазуусу расмий документтерде ALUPEC (''Alfabeto Unificado para a Escrita do Caboverdiano'') 
деп аталат. ALUPEC — бул кабовердьяну жазуу системасына атайын ылайыкталган алфавит.
1998-жылы бекитилген жана төмөнкү тамгаларды камтыйт: 
'''A a, B b, D d, Dj dj, E e, F f, G g, H h, I i, J j, K k, L l, Lh lh, M m, N n, Nh nh, Ñ ñ, O o, P p, R r, S s, T t, Tx tx, U u, V v, X x, Z z.'''

== Синтаксис ==

'''Сүйлөмдүн түзүлүшү'''

Негизинен SVO конструкциясы колдонулат, мисал: ''Êl tâ cumê pêxi. — Ал балыкты жейт.''&lt;br&gt;
Тилдин бир өзгөчөлүгү – кош, ал тургай үчтүк танууларды колдонулушу.

== Диалектилер ==

Кабувердьяну '''барлавенту''' (Санту-Антан, Сан-Висенте, Сан-Николау, Сал, Боавишта аралдары) жана '''сотавенту''' (Сантьягу, Маю, Фогу жана Брава аралдары) диалектилерге бөлүнөт.

== Шилтемелер ==

*https://www.verbix.com/languages/caboverdiano

*http://alupec.kauberdi.org/decreto-lei-67-98.html{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231103171828/http://alupec.kauberdi.org/decreto-lei-67-98.html |date=2023-11-03 }}</text>
      <sha1>am7d9lqheavor00gi0i22pz74e0ljxn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Койсан расасы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>134633</id>
    <revision>
      <id>648693</id>
      <parentid>640819</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T19:08:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3840" sha1="6siagygf7cpt0h9wfg0pyv18x4bi4l1" xml:space="preserve">'''Койсан''' (''бушмен, кап'') '''расасы''' — африкалык раса. Мурда бул раса [[негроид расасы|негроид]] расанын бир бөлүгү деп эсептелген. 1962 жылы америкалык антрополог Карлтон Кун тарабынан кичи раса катары сунушталган.&lt;br&gt;
Азыркы мезгилде койсан расасы өзүнчө '''чоң раса''' катары каралууда.

[[Файл:Naro Bushmen hunting in the Central Kalahari Game Reserve, Botswana 2008.jpg|320px]]&lt;br&gt;''Бушмен мергенчиси''.


'''РАСАНЫН ЖАЙЫЛЫШЫ'''

Түштүк Африкада таралган. Койсан расанын өкүлдөрү — [[бушмендер]], [[готтентоттор]] жана Түштүк Африкадагы кээ бир [[банту тилдери|банту]]  тилдеринде сүйлөгөн этникалык топтор.


'''МҮНӨЗДҮҮ ӨЗГӨЧӨЛҮКТӨРҮ'''

*Башка негроиддерден айырмаланып, койсаниддер тери күрөң же саргыч-күрөң түсүнө ээ.

*Бою негроиддерге (''пигмейлерден башка'') караганда төмөн.

*Жүзү кичинекей, жалпак.

*Кең мурун.       

*Көздөрү негроиддерге караганда кичине, үстүңкү кабактын бүктөмү жакшы өнүккөн. Эпикантус кездешет.

*Беттеги жана денедеги чачтын сейрек өсүшү.

*Башындагы чачтар спираль түрүндө тармал.

*Бел лордозу олуттуу стеатопигия (''жамбаштагы май'') менен айкалышат. Аялдарда кездешет (''эркектерде азыраак'').

*Чоңдордун терисине эрте бырыш түшөт. 

Айрым өзгөчөлүктөрү [[монголоид расасы|монголоидге]] окшош.&lt;br&gt;
Койсан расасынын курамында кээде эки антропологиялык тип — бушмен жана готтентот болуп бөлүнөт. Готтентот тиби чекесинин эңкейиши, өнүккөн каш рельефи, баш сөөгүнүн чоңдугу жана чоң бою менен мүнөздөлөт.


'''КЕЛИП ЧЫГЫШЫ'''

Койсан расасы [[Түштүк жарым шар|Түштүк жарым шардагы]] байыркы расанын калдыгы деп эсептелет. Байыркы убакта ал раса кеңири таралган, анын ичинде экватордун түндүгүндө. Бул фактыларды [[палеолит доору|палеолит]] жана мезолит табылгалары (''байыркы расанын белгилери менен'') тастыктайт.&lt;br&gt;
Кийинчерээк, түндүктөн жана батыштан келген [[негроид расасы|негроиддер]] байыркы расаны сүрүп чыгарышкан.

== Булактар ==

*https://old.bigenc.ru/ethnology/text/4931433{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240619134640/https://old.bigenc.ru/ethnology/text/4931433 |date=2024-06-19 }}

*https://old.bigenc.ru/ethnology/text/2043448 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240622141841/https://old.bigenc.ru/ethnology/text/2043448 |date=2024-06-22 }}

*https://dic.academic.ru/dic.nsf/natural_science/1667/%D0%91%D0%A3%D0%A8%D0%9C%D0%95%D0%9D%D0%A1%D0%9A%D0%90%D0%AF

[[Категория:Африкадагы антропологиялык типтер]]</text>
      <sha1>6siagygf7cpt0h9wfg0pyv18x4bi4l1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Корей Эл-Демократиялык Республикасынын түбөлүктү президенти</title>
    <ns>0</ns>
    <id>135908</id>
    <revision>
      <id>648696</id>
      <parentid>495791</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T19:56:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9667" sha1="b1t4qb46dj1ohcvs5mu9b97lw2q97km" xml:space="preserve">{{Мамлекеттик ишмер
 |ысымы            = [[Ким Ир Сен]]
 |расмий ысымы     = {{lang-ko|김일성}}
 |сүрөтү           = Kim Il Sung Portrait-4.jpg
 |туурасы          = 280px
 |сүрөттүн аталышы = 
 |герби            = Coat of Arms of North Korea.svg
 |гербдин аталышы  = 
 |гербдин туурасы  =
&lt;!-- КЫЗАМТ ТУУРАЛУУ МААЛЫМАТ --&gt;
 |кызматы             = Корей Эл-Демократиялык Республикасынын түбөлүктү президенти
 |катары              = 
 |жубайларынын катары = 
 |ысым менен          = 
 |желек               = 
 |желек2              = 
 |иш баштоо убагы        = 
 |иш аяктоо убагы        = 
 |башкарган убактысы     = 
 |андан мурунку инсан             = 
 |андан кийинки инсан             = 
 |тактагы ысымы                   = 
 |таажыланышы                     = 
 |баш тартуусу                    = 
 |мураскору                       = 
 |тектеш башкаруучу1              = 
 |тектеш башкаруучу1алгач убакта  = 
 |тектеш башкаруучу1соңку убакта  = 
 |регент1                         = 
 |регент1алгач убакта             = 
 |регент1соңку убакта             = 
 |премьер            = 
 |вице-президент     = 
 |президент          = 
 |монарх             = 
 |губернатор         = 
 |вице-губернатор    = 
 |билдирүү           = &lt;!-- кызматка билдирүү жазуу--&gt;
&lt;!-- ЖЕКЕ МААЛЫМАТТАР --&gt;
 |туулган жылы             = 15.04.1912
 |туулган жери             = 
 |каза болгон жылы         = 08.07.1994
 |каза болгон жери         = [[Пхеньян]]
 |мүрзөсүнүн орду          = Кымсусан мемориалдык Күн сарайы
 |мүрзөсүнүн орду          = 
 |жынысы                   = 
 |туулганда берилген ысымы = 
 |атасы                    =  Ким Хен Чжик
 |апасы                    =  Кан Бан Сок
 |жубайы                   = Ким Чен Сук
 |жубайы                   = Ким Сон Э
 |балдары                  = Ким Чен Ир, Ким Пхён Иль, Ким Гён Хи
&lt;!-- АСКЕРДИК КЫЗМАТ --&gt;
 |наамы              =  Генералиссимус
 |кызмат өтөгөн жылы = 
 |жарандыгы          = 
 |кызмат өтөгөн жайы = 
 |башкаруусу         = 
 |катышкан согушу    = 
&lt;!-- ИЛИМИЙ ИШМЕРДҮҮЛҮК --&gt;
 |илимий чөйрө      =  
 |иштеген жайы      =  
 |белгилүү болгону  =  
 &lt;!-- БАШКАЛАР --&gt;
 |партиясы                = 
 |билими                  =  
 |илимий даражасы         = 
 |илимий наамы            =  
 |кесиби                  =  
 |ишмердүүлүгү            =  
 |дини                    = 
 |сыйлыктары              =  
 |кол тамгасы             =  Kim Il Sung Signature.svg
 |монограммасы            =  
 |монограммасынын туурасы =  
 |сайты                   =  
 |Викиказына              =  [[commons:Category:Kim_Il-sung]]
}}

'''Корей Эл-Демократиялык Республикасынын түбөлүктү президенти''' ({{lang-ko3|조선민주주의인민공화국의 영원한 주석|朝鮮民主主義人民共和國의 永遠한 主席}}) — 1998-жылдын 5-сентябрында КЭДРдин Конституциясына өзгөртүүлөр кабыл алынгандайн кийин пайда болгон формалдык кызмат. Бул кызмат орду кабыл алынгандан бери Корей Эл-Демократиялык Республикасынын түбөлүктү президенти кызматына 1994-жылдын 8-июлунда каза болгон [[Ким Ир Сен]] бекитилген. Бул формалдык жана ыйгарым укуктары жок ардактуу кызмат&lt;ref&gt;{{Cite web |title=А. В. Юрковский. Общая характеристика некоторых особенностей государственно-правового строительства в Корейской Народной Демократической Республике |url=http://www.proknadzor.ru/analit/show_atr.php?id=515&amp;pub_name=%CE%C1%D9%C0%DF+%D5%C0%D0%C0%CA%D2%C5%D0%C8%D1%D2%C8%CA%C0+%CD%C5%CA%CE%D2%CE%D0%DB%D5 |accessdate=2012-09-08 |archivedate=2013-02-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130205021329/http://www.proknadzor.ru/analit/show_atr.php?id=515&amp;pub_name=%CE%C1%D9%C0%DF+%D5%C0%D0%C0%CA%D2%C5%D0%C8%D1%D2%C8%CA%C0+%CD%C5%CA%CE%D2%CE%D0%DB%D5 }}&lt;/ref&gt;.

== Тарых ==
1972-жылы КЭДРдин министрлер кабинетинин төрагасы кызматы жоюлуп, [[Ким Ир Сен]], ал үчүн түзүлгөн КЭДРдин президентти кызматына шайланган жана 1994-жылы каза болгонго чейин бул кызматты ээлеп турган&lt;ref&gt;[https://db.history.go.kr/id/hb_999_01_037429 Социалистическая Конституция Корейской Народно-Демократической Республики]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://world.kbs.co.kr/special/northkorea/contents/archives/supreme_leader/kim_il_sung.htm?lang=r Корейский полуостров от А до Я. Ким Ир Сен]&lt;/ref&gt;.

[[Ким Ир Сен]] каза болгондон баштап 1998-жылга чейин Президенттик кызмат орду бош турган.

1998-жылы кабыл алынган жаңы конституция төмөнкүдөй тексти курамына камтыйт&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20100420203452/http://www1.korea-np.co.jp/pk/072nd_issue/98120203.htm 1998-жылы кабыл алынган КЭДРдин Конституциясындагы өзгөртүүлөргө сереп]&lt;/ref&gt;:

''КЭДР жана КЭМ (Кореянын Эмгек партиясы) жетектеген корей эли улуу жол башчы, жолдош Ким Ир Сенди республиканын түбөлүк президенти катары сыйлап, анын иштерин жана идеяларын коргоп, мурастап, өнүктүрүп, революциялык чучхе иштерибизди ийгиликтүү жыйынтыктоого алып барабыз.'' ({{lang|ko-kp|조선민주주의인민공화국과 조선인민은 조선로동당의 령도밑에 위대한 수령 '''김일성'''동지를　공화국의 영원한 주석으로 높이 모시며 '''김일성'''동지의　사상과　업적을 옹호고수하고 계승발전시켜 주체혁명위업을 끝까지 완성하여나갈것이다．}})

[[Ким Ир Сен]] каза болгондон кийин КЭДР Жогорку Элдик жыйынынын Президиумунун төрагасы катары Ким Ён Нам шайланып, ал формалдык жактан расмий мамлекет башчысы болгон. Бирок, иш жүзүндө КЭДРдин жетекчиси кызматын Ким Ир Сендин уулу [[Ким Чен Ир]] алган жана ага Улуу жетекчи наамы ыйгарылган&lt;ref&gt;[https://world.kbs.co.kr/special/northkorea/contents/archives/politics/summary.htm?lang=r Корейский полуостров от А до Я. Основные положения и особенности режима СК]&lt;/ref&gt;. Ким Чен Ын 2011-жылы каза болгондон кийин өлкөдөгү бийлик анын уулу [[Ким Чен Ын|Ким Чен Ынга]] толугу менен өткөн&lt;ref&gt;[https://www.kommersant.ru/doc/1841740 &quot;Великим наследником&quot; Ким Чен Ира назван его младший сын]&lt;/ref&gt;.

Публицисттер, кээ бир журналистер тарабынан КЭДРде түзүлгөн кырдаалды сүрөттөөдө жогорку бийлик өлгөн адамга таандык болгон мамлекеттик түзүлүштү билдирген «некрократия» термини да колдонулуп келет&lt;ref&gt;[https://novayagazeta.ru/articles/2014/12/26/62523-nekrokratiya-ili-vse-diktatory-mechtayut-o-bessmertii Некрократия, или все диктаторы мечтают о бессмертии]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://ui-miit.ru/files/docs/vestnik-ui/vestnik_ui_17_annex.pdf#page=64 Домрачев И., Шило Д. Конституция КНДР]&lt;/ref&gt;.
== Булактар ==
{{Булактар}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://news.rambler.ru/asia/44019885-vechnyy-prezident-severnoy-korei/ Вечный президент КНДР и его народ]
* [https://news.rambler.ru/asia/44019885-vechnyy-prezident-severnoy-korei/ Вечный президент Северной Кореи]

[[Категория:Кызмат ордулары]]</text>
      <sha1>b1t4qb46dj1ohcvs5mu9b97lw2q97km</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Менин Хатиком</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136023</id>
    <revision>
      <id>648703</id>
      <parentid>647376</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T06:51:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9816" sha1="51vf6f6wjjbksiww3wtfbefp8zmib3k" xml:space="preserve">{{Тасма
|КыргАталышы      = Менин Хатиком 
|НукураАталышы    =  {{lang-zh|忠犬八公}}
|Логотиби         =
|Сүрөт            =  
|Туурасы          = 
|Жанры            =  
|Режиссёру        = Сюй Ан
|Продюсери        = Е Жуфэн, Ху Чжэндун, Цзяо Оуян, Немо Синь, Сюй Хань Мо,  Я Нин
|Сценарийи        =  Чжан Ханьсы&lt;br/&gt; Сюй Ан&lt;br/&gt;Ли Лянвэнь&lt;br/&gt; Ли Линь&lt;br/&gt;Канэто Синдо (оригиналдуу сценарийинде)
|Актёрлор         = Фэн Сяоган&lt;br&gt;Хуан Сюн (Хатико)&lt;br&gt;Да Хуан (Хатико)&lt;br&gt;Жоан Чэнь&lt;br&gt;Бай Цзюйган
|Оператору        = Хэ Шань
|Композитору      = Чжун Цзунхао
|Сүрөтчү          =Лу Вэй
|Хореографсы      = 
|Компания         =QIYI&lt;br/&gt;Beijing Lajin Film&lt;br&gt;	Hengye Pictures (дист.)
|Бюджети          = 
|Киреше        =  
|Өлкө             = {{Өлкө желеги|Кытай}}
|Тили             = 
|Узактыгы         = 124 мүнөт
|Жыл              =  [[2023]]
|imdb_id = 
|КыргызчаАталышы=|Режиссёр=|Страна=}}

'''Менин Хатиком''' ({{lang-zh|忠犬八公}}, {{Lang-en|HACHIKO}}) — Режиссёр Сюй Ан тарткан кытай драмасы. 

Тасма Синдо Канэтонун «Хатико окуясы» боюнча оригиналдуу сценарийинен ылайыкташтырылган. Негизги ролдорду Фэн Сяоган, Жоан Чэнь, [[:zh:白举纲|Бай Цзюган]] жана Эпонин Хуан ойношкон  . Тасмада мугалим Чэн Цзинсюнун жана анын ишенимдүү  Ба Тон аттуу итинин  достугун баяндайт.  

Тасманын дүйнөлүк бет ачары 2023-жылы 31-мартта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://baike.baidu.hk/item/%E5%BF%A0%E7%8A%AC%E5%85%AB%E5%85%AC/56361411|title=忠犬八公|accessdate=2024-12-21|archivedate=2024-01-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240102140422/https://baike.baidu.hk/item/%E5%BF%A0%E7%8A%AC%E5%85%AB%E5%85%AC/56361411}}&lt;/ref&gt;. Ал эми Орусияда тасма 2023-жылы 31-августа, Кыргызстанда 2023-жылы 2-сентябрда болгон. 

== Мазмуну ==
Кытайдын түштүк-батышындагы тоолуу [[Чунцин]] шаарында улгайган доцент Чэнь Цзинсю жолдон жүздөгөн, кир күчүктү таап алат да үйүнө алып барат. Башында анын аялы Цзячжэнь итке каршы болот, бирок күйөөсүнүн өжөрлүгүнөн улам үй жаныбарын кармоого макулдугун берет. Цзинсю иттин атын мажонг ([[Кытай тили|кытайча:]]八銅''ba'' ''tóng - сегиз жез'') деген үстөл оюнунда күчүк жашырган плиткалардын маанисинен таасирленип «Ба Тон» деп ыйгарууну чечет. Чэнь үй-бүлөлүк жашоосунда өзүн жалгыз сезет: жубайы дагы эле доцент болуп иштегенине нааразы, уулу өзүн программист катары кыялын, Пекинге барып ишке ашырууга аракет кылат, кызы турмушка чыгып кетет. Ба Тондун колдоосу ага балдарынын чоңоюшуна жана жубайы менен мамилесин жакшыртууга жардам берет. Убакыттын өтүшү менен мугалим жумушка кетип жатканда, Ба Тон Цзинсю менен асма жол станциясына чейин узата баштайт. Ошентип сапарларынын биринде Цзинсю күтүлбөгөн жерден каза болуп, ушуга байланыштуу аялы уулуна [[Пекин|Пекинге]] көчүп кетип, Ба Тонду кызы менен таштап кетүүнү чечет. Бирок ишенимдүү ит ээсин станцияда күтүүнү улантып, көчөгө качып кетет. Он жыл өтүп, жесир аялы менен уулу Чунцинге келип, станциядан карыган Ба Тонду көрүшөт. Ит мурунку кожоюндарын, алардын эски талкаланган үйүнө жеткирип барып өлөт. Кийинки көрүнүштө биз үйдүн экинчи кабатына көтөрүлүп, терезе аркылуу кожоюну Цзинсю күтүп турган аянтчага чыгып бара жаткан Ба Тонду көрөбүз. Алар чогуу кабинага кирип, асма жол менен узап кетишет&lt;ref name=&quot;ab&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.kinopoisk.ru/film/4395219/?utm_referrer=www.google.ru| title=Мой Хатико| work=Кинопоиск| accessdate=21.12.2024}}&lt;/ref&gt;.

== Каармандарда ==
* Фэн Сяоган — Чэнь Цзинсю, Чунцин университетинин геология бөлүмүнүн доценти, түбү Пекин ден болот.
* Жоан Чэнь  — Ли Цзячжэнь, Чэнь Цзинсюнун жубайы, махжогойногонду жакшы көрөт.
* Бай Цзюган — Чэнь Синьцяо, Чэнь Цзинсюнун уулу, программист
* Эпонин Хуан —Чэнь Сяочжоу, Чэнь Цзинсюнун кызы
* Ян Бо —А Мин, Чэнь Сяочжоунун жигити, кийинчерээк анын күйөөсү болот. 
* Цянь Бо  — Асма жол станциясынын кире беришиндеги дүкөндүн ээси Ма мырза
* Сюэ Сюйчунь — Ли, дарбазачы

== Кызыктуу фактылар ==
* Оригиналдуу окуяда Хатико акита ину тукумундагы ит болгон, ал эми кытай версиясы боюнча Ба Тон [[:en:Tugou|кытайлык малчы ит]] болот &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ent.ifeng.com/c/84jXgkHDwey|title=冯小刚陈冲中国版《忠犬八公》开机 定档12月31日陪你跨年|lang=zh}}&lt;/ref&gt; .
* Тасманын сценарийин жазган Чжан Ханьси Чунцин шаарынан&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.news.cn/ent/20230330/6d3ce78ff7b142ef83be9fcfd86ee473/c.html|title=冯小刚主演中国版《忠犬八公》-新华网}}&lt;/ref&gt; .
* [[:zh:長江索道|Yangtze River Cable Car]] - Чунцин дарыясы аркылуу өтүүчү экинчи асма жол 1987-жылы ачылган.
* Тартуучу топ Ба Тондун ролун ойноо үчүн ар кандай курактагы 18 итти колдонушкан&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.hkcna.hk/docDetail.jsp?id=100342962&amp;channel=5532|title=新上畫電影《忠犬八公》 由曾被棄唐狗做主角 {{!}} 藝苑 - 香港中通社}}&lt;/ref&gt;.
* Тасманын аягында титирде  «Менин атым» ( кыт. 我的名字) аталыштагы ыр Цзяо Майцинин (кыт. [[:zh:焦迈奇|焦邁奇]]) аткаруу суда жаңырат&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://baike.baidu.hk/item/%E5%BF%A0%E7%8A%AC%E5%85%AB%E5%85%AC/56361411|title=忠犬八公|accessdate=2024-12-21|archivedate=2024-01-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240102140422/https://baike.baidu.hk/item/%E5%BF%A0%E7%8A%AC%E5%85%AB%E5%85%AC/56361411}}&lt;/ref&gt;. 
* Орусча котормосунда мугалим Чэнь Цзинсюнун үнүн &quot;[Хачи: Ит жөнүндө баян|Хатико: Эң ишенимдүү дос]]&quot; тасмасындагы профессор Паркер Уилсондун үнүн коштогон Александр Рахленко болгон.

== Сыйлыктары ==

* 2023 — Weibo Movie Night 2023 алкагында «Жылдын эң көп талкууланган тасмасы» категориясын жеңип алган&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.imdb.com/event/ev0021979/2023/1/|title=Weibo Awards Ceremony (2023)}}&lt;/ref&gt;
* 2023 — 8-Кытай-Канада Эл аралык кинофестивалында «Мыкты тасма» наамын алып жеңике жеткен &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.imdb.com/event/ev0006043/2023/1/|title=Canada China International Film Festival (CCIFF) (2023)}}&lt;/ref&gt;
* 2023 — Golden Screenwriters Night аземинде «Эң мыкты адаптацияланган сценарий» үчүн сыйлык алган&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.imdb.com/event/ev0029900/2023/1/|title=Golden Screenwriters' Night (2023)}}&lt;/ref&gt;
* 2023 - iQIYI TV and Movie Awards сыйлыктарында «Жылдын мыкты жаш режиссеру» наамына алган&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.imdb.com/event/ev0014951/2023/1/|title=Iqiyi TV and Movie Awards (2023)}}&lt;/ref&gt;
* 2023 - Шанхай эл аралык кинофестивалында «Мыкты тасма», «Мыкты жаш актриса » (Эпони Хуан) жана «Мыкты музык» боюнча наамдарды алган&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.imdb.com/event/ev0000605/2023/1/|title=Shanghai International Film Festival (2023)}}&lt;/ref&gt;

== Булактар ==
{{Булактар}}</text>
      <sha1>51vf6f6wjjbksiww3wtfbefp8zmib3k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Түзөтүүлөр саны боюнча Википедиячылар тизмеси</title>
    <ns>4</ns>
    <id>136776</id>
    <revision>
      <id>648680</id>
      <parentid>648612</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T12:01:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>9565</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Маалыматтар жаңыланды</comment>
      <origin>648680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24728" sha1="35vt6ima8015al6uc4y3eptnrvjw38x" xml:space="preserve">{{/begin|150}}
|-
| 1 || [[User:Chaoborus|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chaoborus&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25685}}]] || {{Permissions|Chaoborus}}
|-
| 2 || [[User:Bosogo|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Bosogo&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18491}}]] || {{Permissions|Bosogo}}
|-
| 3 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:13636}}]] || {{Permissions|Artelow}}
|-
| 4 || [[User:Chorobek|Chorobek]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}}
|-
| 5 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12814}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}}
|-
| 6 || [[User:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11067}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}}
|-
| 7 || [[User:Baydastann|Baydastann]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7965}}]] || {{Permissions|Baydastann}}
|-
| 8 || [[User:Элден|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Элден&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}}
|-
| 9 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:5950}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}}
|-
| 10 || [[User:UlutSoft3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}}
|-
| 11 || [[User:Чагылган|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Чагылган&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}}
|-
| 12 || [[User:Эльза Мамбетакунова|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Эльза Мамбетакунова&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}}
|-
| 13 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4953}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}}
|-
| 14 || [[User:ImeNtrav|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ImeNtrav&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}}
|-
| 15 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4499}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}}
|-
| 16 || [[User:Maksat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Maksat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}}
|-
| 17 || [[User:Shchb|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Shchb&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}}
|-
| 18 || [[User:Kmaksat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kmaksat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}}
|-
| 19 || [[User:Үрүйэ|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Үрүйэ&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}}
|-
| 20 || [[User:Kgbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kgbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}}
|-
| 21 || [[User:Connexxx|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Connexxx&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}}
|-
| 22 || [[User:Elebayev|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Elebayev&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}}
|-
| 23 || [[User:Aidabishkek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aidabishkek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}}
|-
| 24 || [[User:Askar Nazyrov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Askar Nazyrov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}}
|-
| 25 || [[User:Umut|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Umut&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}}
|-
| 26 || [[User:QECUB|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;QECUB&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2263}}]] || {{Permissions|QECUB}}
|-
| 27 || [[User:Бахтияр Толукбаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Бахтияр Толукбаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}}
|-
| 28 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Roman, Alexej and Vładimir&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}}
|-
| 29 || [[User:Kairat Zamirbekov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kairat Zamirbekov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1600}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}}
|-
| 30 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1441}}]] || {{Permissions|Gliwi}}
|-
| 31 || [[User:Meri|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Meri&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}}
|-
| 32 || [[User:Asankozhoevas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Asankozhoevas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}}
|-
| 33 || [[User:Adinai|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adinai&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}}
|-
| 34 || [[User:Friendwip.kg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Friendwip.kg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}}
|-
| 35 || [[User:Kglive|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kglive&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}}
|-
| 36 || [[User:UlutSoft6|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft6&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}}
|-
| 37 || [[User:TarPas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TarPas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}}
|-
| 38 || [[User:Gulzhana|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulzhana&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}}
|-
| 39 || [[User:Aida23a|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aida23a&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}}
|-
| 40 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:851}}]] || {{Permissions|Arsensky}}
|-
| 41 || [[User:Dnes1302|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dnes1302&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}}
|-
| 42 || [[User:Элдин беги|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Элдин беги&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}}
|-
| 43 || [[User:UlutSoft1|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft1&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}}
|-
| 44 || [[User:Rotlink|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rotlink&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}}
|-
| 45 || [[User:Chris die Seele|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chris die Seele&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}}
|-
| 46 || [[User:Дилдорбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Дилдорбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:698}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}}
|-
| 47 || [[User:Aiylchy|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aiylchy&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}}
|-
| 48 || [[User:Estebesovdastan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Estebesovdastan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}}
|-
| 49 || [[User:Jakshysapa|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jakshysapa&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}}
|-
| 50 || [[User:Lirchik|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Lirchik&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}}
|-
| 51 || [[User:Incall|Incall]] || [[Special:Contributions/Incall|{{formatnum:610}}]] || {{Permissions|Incall}}
|-
| 52 || [[User:Amantur r|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Amantur r&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}}
|-
| 53 || [[User:Cekli829|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Cekli829&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}}
|-
| 54 || [[User:Табалдыев Ысламбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Табалдыев Ысламбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}}
|-
| 55 || [[User:S(uz)ak|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;S(uz)ak&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}}
|-
| 56 || [[User:Firespeaker|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Firespeaker&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}}
|-
| 57 || [[User:Gulzat05|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulzat05&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}}
|-
| 58 || [[User:Канымбу|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Канымбу&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}}
|-
| 59 || [[User:Zhanyl90|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Zhanyl90&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}}
|-
| 60 || [[User:Aladobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aladobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}}
|-
| 61 || [[User:Gulaiym001|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulaiym001&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}}
|-
| 62 || [[User:Makenzis|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Makenzis&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:525}}]] || {{Permissions|Makenzis}}
|-
| 63 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Орозобек Түгөлбаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}}
|-
| 64 || [[User:Кайып Пайзылдаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Кайып Пайзылдаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}}
|-
| 65 || [[User:Бегаим|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Бегаим&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}}
|-
| 66 || [[User:Rartat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rartat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}}
|-
| 67 || [[User:Fornax|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Fornax&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}}
|-
| 68 || [[User:PlanespotterA320|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PlanespotterA320&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}}
|-
| 69 || [[User:UlutSoft4|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft4&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}}
|-
| 70 || [[User:Hugo.arg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Hugo.arg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}}
|-
| 71 || [[User:ДолбоЯщер|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ДолбоЯщер&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:433}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}}
|-
| 72 || [[User:Ksc~ruwiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ksc~ruwiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}}
|-
| 73 || [[User:Алтынбек Касымов|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Алтынбек Касымов&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}}
|-
| 74 || [[User:Pathoschild|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Pathoschild&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:415}}]] || {{Permissions|Pathoschild}}
|-
| 75 || [[User:Εὐθυμένης|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Εὐθυμένης&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}}
|-
| 76 || [[User:Namir|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Namir&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}}
|-
| 77 || [[User:Госфонд ИС|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Госфонд ИС&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}}
|-
| 78 || [[User:V3~kywiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;V3~kywiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}}
|-
| 79 || [[User:AdemazAlmaz|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AdemazAlmaz&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}}
|-
| 80 || [[User:Ырысгул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ырысгул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}}
|-
| 81 || [[User:Nurjamal|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nurjamal&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}}
|-
| 82 || [[User:Nursultan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nursultan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}}
|-
| 83 || [[User:Aymira|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aymira&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}}
|-
| 84 || [[User:Ptbotgourou|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ptbotgourou&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}}
|-
| 85 || [[User:Symbat92|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Symbat92&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}}
|-
| 86 || [[User:Andrew J.Kurbiko|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Andrew J.Kurbiko&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}}
|-
| 87 || [[User:Орозгул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Орозгул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}}
|-
| 88 || [[User:Ziv|Ziv]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:305}}]] || {{Permissions|Ziv}}
|-
| 89 || [[User:Atlikta|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Atlikta&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}}
|-
| 90 || [[User:Abiyoyo|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Abiyoyo&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}}
|-
| 91 || [[User:Росул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Росул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}}
|-
| 92 || [[User:Elya3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Elya3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}}
|-
| 93 || [[User:Baronnet|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Baronnet&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}}
|-
| 94 || [[User:Ahmadi~ruwiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ahmadi~ruwiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}}
|-
| 95 || [[User:Rakutai|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rakutai&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}}
|-
| 96 || [[User:Minorax|Minorax]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:283}}]] || {{Permissions|Minorax}}
|-
| 97 || [[User:Peri~kywiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Peri~kywiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}}
|-
| 98 || [[User:Ashirov Maksatbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ashirov Maksatbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}}
|-
| 99 || [[User:Asel90|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Asel90&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}}
|-
| 100 || [[User:Belekoff|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Belekoff&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}}
|-
| 101 || [[User:Jol004u|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jol004u&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}}
|-
| 102 || [[User:Janyzak|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Janyzak&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Janyzak|{{formatnum:255}}]] || {{Permissions|Janyzak}}
|-
| 103 || [[User:Машъал|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Машъал&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Машъал|{{formatnum:254}}]] || {{Permissions|Машъал}}
|-
| 104 || [[User:Fatim|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Fatim&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Fatim|{{formatnum:253}}]] || {{Permissions|Fatim}}
|-
| 105 || [[User:NurlanKG Bishkek editor|NurlanKG Bishkek editor]] || [[Special:Contributions/NurlanKG Bishkek editor|{{formatnum:251}}]] || {{Permissions|NurlanKG Bishkek editor}}
|-
| 106 || [[User:Баха Исаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Баха Исаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Баха Исаев|{{formatnum:249}}]] || {{Permissions|Баха Исаев}}
|-
| 107 || [[User:Noloun|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Noloun&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Noloun|{{formatnum:248}}]] || {{Permissions|Noloun}}
|-
| 108 || [[User:Чоко Бой|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Чоко Бой&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Чоко Бой|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Чоко Бой}}
|-
| 109 || [[User:Tynchtykbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Tynchtykbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Tynchtykbek|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Tynchtykbek}}
|-
| 110 || [[User:Dutcman|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dutcman&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dutcman|{{formatnum:242}}]] || {{Permissions|Dutcman}}
|-
| 111 || [[User:Ulan A|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ulan A&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ulan A|{{formatnum:239}}]] || {{Permissions|Ulan A}}
|-
| 112 || [[User:DragonBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;DragonBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/DragonBot|{{formatnum:235}}]] || {{Permissions|DragonBot}}
|-
| 113 || [[User:Таалай Берен|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Таалай Берен&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Таалай Берен|{{formatnum:231}}]] || {{Permissions|Таалай Берен}}
|-
| 114 || [[User:Adilet15|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adilet15&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adilet15|{{formatnum:223}}]] || {{Permissions|Adilet15}}
|-
| 115 || [[User:Dostojewskij|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dostojewskij&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dostojewskij|{{formatnum:219}}]] || {{Permissions|Dostojewskij}}
|-
| 116 || [[User:MauritsBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MauritsBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MauritsBot|{{formatnum:218}}]] || {{Permissions|MauritsBot}}
|-
| 117 || [[User:タチコマ robot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;タチコマ robot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/タチコマ robot|{{formatnum:216}}]] || {{Permissions|タチコマ robot}}
|-
| 118 || [[User:Adamboluu|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adamboluu&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adamboluu|{{formatnum:213}}]] || {{Permissions|Adamboluu}}
|-
| 119 || [[User:Dr.atakulov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dr.atakulov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dr.atakulov|{{formatnum:211}}]] || {{Permissions|Dr.atakulov}}
|-
| 120 || [[User:Kyrgyzchala|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kyrgyzchala&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kyrgyzchala|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Kyrgyzchala}}
|-
| 121 || [[User:Dinamik-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dinamik-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dinamik-bot|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Dinamik-bot}}
|-
| 122 || [[User:Anara|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Anara&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Anara|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Anara}}
|-
| 123 || [[User:UlutSoft2|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft2&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft2|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|UlutSoft2}}
|-
| 124 || [[User:YFdyh-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;YFdyh-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/YFdyh-bot|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|YFdyh-bot}}
|-
| 125 || [[User:A.djan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;A.djan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/A.djan|{{formatnum:206}}]] || {{Permissions|A.djan}}
|-
| 126 || [[User:Robbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Robbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Robbot|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Robbot}}
|-
| 127 || [[User:Chingis|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chingis&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chingis|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Chingis}}
|-
| 128 || [[User:Foggy kub|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Foggy kub&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Foggy kub|{{formatnum:204}}]] || {{Permissions|Foggy kub}}
|-
| 129 || [[User:Чръный человек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Чръный человек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Чръный человек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Чръный человек}}
|-
| 130 || [[User:Мыктыбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Мыктыбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Мыктыбек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Мыктыбек}}
|-
| 131 || [[User:Adamantine|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adamantine&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adamantine|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|Adamantine}}
|-
| 132 || [[User:BakytTalas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;BakytTalas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/BakytTalas|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|BakytTalas}}
|-
| 133 || [[User:Zorrobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Zorrobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:200}}]] || {{Permissions|Zorrobot}}
|-
| 134 || [[User:Мастер теней|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Мастер теней&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Мастер теней|{{formatnum:198}}]] || {{Permissions|Мастер теней}}
|-
| 135 || [[User:Amirobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Amirobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Amirobot|{{formatnum:197}}]] || {{Permissions|Amirobot}}
|-
| 136 || [[User:HerculeBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HerculeBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HerculeBot|{{formatnum:195}}]] || {{Permissions|HerculeBot}}
|-
| 137 || [[User:GhalyBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;GhalyBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/GhalyBot|{{formatnum:187}}]] || {{Permissions|GhalyBot}}
|-
| 138 || [[User:DARIO SEVERI|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;DARIO SEVERI&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/DARIO SEVERI|{{formatnum:172}}]] || {{Permissions|DARIO SEVERI}}
|-
| 139 || [[User:Temir21|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Temir21&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Temir21|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Temir21}}
|-
| 140 || [[User:Nasihat.kg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nasihat.kg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nasihat.kg|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Nasihat.kg}}
|-
| 141 || [[User:Vasit|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Vasit&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Vasit|{{formatnum:166}}]] || {{Permissions|Vasit}}
|-
| 142 || [[User:CarsracBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;CarsracBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|CarsracBot}}
|-
| 143 || [[User:HiW-Bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HiW-Bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HiW-Bot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|HiW-Bot}}
|-
| 144 || [[User:JYBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JYBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JYBot|{{formatnum:162}}]] || {{Permissions|JYBot}}
|-
| 145 || [[User:NKOzi|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;NKOzi&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/NKOzi|{{formatnum:159}}]] || {{Permissions|NKOzi}}
|-
| 146 || [[User:Кичинекей Поллианна|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Кичинекей Поллианна&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Кичинекей Поллианна|{{formatnum:158}}]] || {{Permissions|Кичинекей Поллианна}}
|-
| 147 || [[User:Samatq|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Samatq&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Samatq|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Samatq}}
|-
| 148 || [[User:Sampo.Kuusi|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Sampo.Kuusi&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Sampo.Kuusi|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Sampo.Kuusi}}
|-
| 149 || [[User:Azamat Omar|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Azamat Omar&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Azamat Omar|{{formatnum:155}}]] || {{Permissions|Azamat Omar}}
|-
| 150 || [[User:Kaiyr|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kaiyr&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:154}}]] || {{Permissions|Kaiyr}}
{{/end}}</text>
      <sha1>35vt6ima8015al6uc4y3eptnrvjw38x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кант авиабазасы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137090</id>
    <revision>
      <id>648686</id>
      <parentid>642840</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T14:18:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11946" sha1="3xb7pexzqourlexb7ctunfu92nva1nc" xml:space="preserve">{{Infobox Airport|аталышы=Кант авиабазасы|image=NASA FIRMS 2024-11-03 Kant.png|image2=Kant (air base) 14.jpg|түшүндүрмө=Кант авиабазасынын спутниктен тартылган сүрөтү|ICAO=UAFW
&lt;center&gt;{{АймакКартасы|Кыргызстан|width=280|float=center
|caption=|mark=Airplane_silhouette.svg|marksize=10
|label=Кант|position=right
|lat_deg=42|lat_min=51|lat_sec=11|lat_dir=N
|lon_deg=74|lon_min=50|lon_sec=47|lon_dir=E
}}&lt;/center&gt;|type=аскердик|country={{Өлкө желеги|Кыргызстан}}|owner=[[Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрү]]|operator=Россия Федерациясынын Аэрокосмикалык күчтөрү|location=[[Кант (шаар)|Кант]]|built=1941-ж}}

'''Кант авиабазасы''' ({{Lang-ru|Авиабаза Кант}})([[Эл аралык жарандык авиация уюму (ICAO)|ICAO]]: '''UAFW''') — [[Чүй облусу|Чүй облусунун]] [[Ысык-Ата району|Ысык-Ата районунда]] жайгашкан аскердик аба базасы. Ал [[Кант (шаар)|Кант]] шаарынын түштүк тарабында, [[Бишкек ЖЭБи|Бишкек]] шаарынан 20 чакырым чыгышта орун алган. Бул базада Россиянын Аэрокосмикалык күчтөрүнүн 999-аба базасы жайгашкан&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://scramble.nl/planning/orbats/russian-federation/russian-federation-aerospace-forces#UAFW499|title=Kant (UAFW)|work=scramble.nl|lang=en|accessdate=2025-05-31|archivedate=2023-07-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230724094049/https://scramble.nl/planning/orbats/russian-federation/russian-federation-aerospace-forces#UAFW499}}&lt;/ref&gt;. 

== Тарыхы ==
Канттагы авиабазанын тарыхы 1941-жылдан башталат. Бул жылы Одесса аскер-авиация учкучтар мектеби Кыргызстанга эвакуацияланган. Бул мектеп СССРдин Коргоо эл комиссарынын 1941-жылдын 23-февралындагы буйругу менен түзүлгөн. 1941-жылдын 22-июнунда башталган Германиянын СССРге кол салуусунан кийин, мектептеги окуу процесси токтотулуп, курсанттар И-15 учактарында Одессаны немец Люфтваффесинин абадан жасаган чабуулдарынан коргоо үчүн согуштук тапшырмаларды аткара башташкан. 1941-жылдын июль айында авиация мектеби Сталинград шаарына, андан соң Фрунзе шаарынын чет жакасына көчүрүлгөн. Ал жерде фронт үчүн аскер учкучтары даярдалган. Согуш жылдары бул мектептен жалпысынан 1507 учкуч даярдалып чыккан, алардын жонунан 7 адамга Совет Союзунун Баатыры наамы ыйгарылган.

1947-жылы Кыргызстандагы бул окуу жайга “Фрунзедеги СССР Аскер-аба күчтөрүнүн учкучтарын даярдоочу аскердик авиациялык окуу жай” деген ат берилген.

1951 же 1952-жылдары окуу жайдын курамында окутуучу авиациялык полк түзүлгөн.

1956-жылдын 20-декабрында Фрунзеге алгачкы 15 адамдан турган чет элдик аскер кызматкерлеринин тобу келген. Эки жыл өтпөй, окуу жай толугу менен чет элдик учкучтарды даярдоого адистешкен.

1959-жылы бул полк кайра түзүлүп, “Авиациялык кадрларды даярдоо жана жогорулатуу боюнча 5-борбордук курс” деп аталды. 1959-жылдын 6-августунда Фрунзедеги Аскердик авиациялык окуу жай “Авиациялык кадрларды даярдоо жана өркүндөтүү боюнча 5-Борбордук курстар” (5-ЦК ПУАК) болуп кайра уюшулган.[[Image:Kant Air Base.jpg|thumb|right| Орусиянын президенти [[Владимир Путин]] менен мурдагы президент [[Акаев Аскар Акаевич|Аскар Акаев]] Кант авиабазасында]]

1957–1992-жылдар аралыгында бул курстарда 54 мамлекеттен келген 21 682 адис даярдалган. Алар 110 авиациялык адистик боюнча билим алышкан. Анын ичинде:

*5 698 учкуч

*749 штурман

*469 жоого башкаруу офицери

*165 радиострелок

*8 998 авиатехник

*жана 5 000ден ашуун башка авиациялык адистер болгон&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=В Киргизии отмечается День военной авиации|url=https://regnum.ru/news/690669|work=regnum.ru|lang=ru|accessdate=2025-06-04}}{{Жеткиликсиз шилтеме|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бул окуу жайдын бүтүрүүчүлөрүнүн көбү кийинчерээк көрүнүктүү саясий жана аскердик ишмерлерге айланган. Алардын катарында:&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|title=Все Российские базы|url=https://www.kommersant.ru/doc/766827|work=kommersant.ru|lang=ru|accessdate=2025-06-04}}&lt;/ref&gt;

*Хафез Асад (Сириянын президенти)

*Хосни Мубарак (Египеттин президенти)

*Ахмед Хулен (Йемен Аскер-аба күчтөрүнүн командачысы)

*Шакиб Хобани (Түштүк Йемендин учкучу, бригадалык генерал)

*Жоао Бернардо (Мозамбиктин Аскер-аба күчтөрүнүн командачысы)

*Маршал Дельбах Сингх (Индиянын Аскер-аба күчтөрүнүн командачысы)

*Индиялык космонавттар Гуракча жана Р. Шарма

Ошондой эле Конго, Ангола, Мали, Зимбабве, Гвинея, Гвинея-Бисау, Вьетнам, Лаос, Монголия, Куба жана башка өлкөлөрдүн Аскер-аба күчтөрүнүн дээрлик бардык жетекчилери ушул жайда билим алышкан&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

1992-жылы, Советтер Союзу кулагандан кийин, авиабаза Кыргыз Республикасынын карамагына өткөрүлүп берилген.

== Россия авиабазасы ==
Россия менен Кыргызстандын ортосунда 2003-жылдын 22-сентябрында кол коюлган эки тараптуу макулдашууга ылайык, Канттагы авиабазада Россиянын Аэрокосмикалык күчтөрүнүн бөлүктөрү жайгашкан. Бул база расмий түрдө 2003-жылдын 23-октябрында ачылган. Бул — 1991-жылдан кийин Россия чет өлкөдө ачкан биринчи жаңы аскердик аба базасы болгон. Аталган бөлүк Россиянын Аэрокосмикалык күчтөрүнүн 5-Аба жана абадан коргонуу армиясынын 999-авиабазасы катары белгилүү&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

2019-жылдын 28-мартында Россия президенти Владимир Путиндин Бишкекке болгон иш сапарынын алкагында Россия менен Кыргызстан 2012-жылдагы Россиянын бирдиктүү аскердик базасынын республика аймагында жайгашуу шарттары жана макамы тууралуу макулдашууну өзгөртүп, толуктоолорду киргизишкен. Бул өзгөртүүлөр Россиянын аскердик объектилери жайгашкан жерлердин аянтын 60 гектарга чейин кеңейтүүнү караган. Ошол эле учурда, база үчүн төлөнүүчү ижара акысы жылына 291,5 миң долларга көбөйтүлүп, жалпысынан 4,8 миллион долларга жакындаган&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Военную базу России в Киргизии расширят|url=https://www.kommersant.ru/doc/3925302?from=hotnews|work=kommersant.ru|lang=ru|accessdate=2025-06-04}}&lt;/ref&gt;.

2020-жылдын 12-июнунда Кыргызстандын [[Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши|Жогорку Кеңеши]] Россия менен түзүлгөн бирдиктүү аскердик базанын республика аймагында жайгашуу шарттары тууралуу макулдашууга өзгөртүүлөрдү ратификациялаган. Бул өзгөртүүлөр Кант шаарындагы Россиянын авиабазасында учкучсуз учуучу аппараттарды (дрондорду) жайгаштырууга уруксат берет. Мындан тышкары, Россия тарап аскердик аэродромдун учуп-конуу тилкесин реконструкциялоону жана аскердик объектилер үчүн ижарага алынган жердин аянтын болжол менен 60 гектарга кеңейтүүнү милдеттенет. Протоколдун ратификациясы ижарага алынган жер тилкелеринин так өлчөмүн жана ижара акысын аныктап берет: мурдагы 4,5 миллион доллардын ордуна Кыргызстан жылына 4,79 миллион доллар алат&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Киргизия ратифицировала соглашение с РФ о размещении на авиабазе в Канте беспилотников|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/8712051|work=ТАСС|lang=ru|accessdate=2025-06-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201006225129/https://www.star.com.tr/dunya/kirgizistan-rus-hava-ussune-iliskin-protokolu-onayladi-haber-1551638/|archivedate=2020-06-25}}&lt;/ref&gt;.

2020-жылдагы маалыматка ылайык, Канттагы Россиянын аскердик аба базасында төмөнкү техникалар жайгашкан:&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Two Mi-8MTV5-1 helicopters to be delivered to Russian military base in Kyrgyzstan|url=https://www.helihub.com/2020/06/17/two-mi-8mtv5-1-helicopters-to-be-delivered-to-russian-military-base-in-kyrgyzstan/|work=helihub.com|lang=ru|accessdate=2025-06-04}}&lt;/ref&gt;
*Su-25SM үлгүсүндөгү чабуул коюучу учактар
*Mi-8MTV5-1 тик учактары

== Булактар ==
[[Категория:Авиация]]
[[Категория:Кыргызстандын аэропорттору]]
&lt;references /&gt;

== Шилтемелер ==
{{Кыргызстандын аэропорттору}}</text>
      <sha1>3xb7pexzqourlexb7ctunfu92nva1nc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Түзөтүүлөр саны боюнча боттор тизмеси</title>
    <ns>4</ns>
    <id>137589</id>
    <revision>
      <id>648682</id>
      <parentid>648614</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T12:01:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>9565</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Маалыматтар жаңыланды</comment>
      <origin>648682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6917" sha1="boyafyub05x6guub9ult69yb3zmpo1f" xml:space="preserve">{{/begin|150}}
|-
| 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:114552}}]]
|-
| 2 || [[User:ChoRusBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ChoRusBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]]
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:35471}}]]
|-
| 4 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8507}}]]
|-
| 5 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7216}}]]
|-
| 6 || [[User:VertexBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VertexBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]]
|-
| 7 || [[User:MerlIwBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MerlIwBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]]
|-
| 8 || [[User:VolkovBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VolkovBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]]
|-
| 9 || [[User:Legobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Legobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]]
|-
| 10 || [[User:TXiKiBoT|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TXiKiBoT&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]]
|-
| 11 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3127}}]]
|-
| 12 || [[User:SieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]]
|-
| 13 || [[User:Luckas-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Luckas-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]]
|-
| 14 || [[User:ZéroBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ZéroBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]]
|-
| 15 || [[User:WikitanvirBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;WikitanvirBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]]
|-
| 16 || [[User:Addbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Addbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]]
|-
| 17 || [[User:ArthurBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ArthurBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]]
|-
| 18 || [[User:JAnDbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JAnDbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]]
|-
| 19 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1126}}]]
|-
| 20 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1048}}]]
|-
| 21 || [[User:Escarbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Escarbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]]
|-
| 22 || [[User:MelancholieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MelancholieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]]
|-
| 23 || [[User:FoxBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;FoxBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]]
|-
| 24 || [[User:TjBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TjBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]]
|-
| 25 || [[User:AlleborgoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AlleborgoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]]
|-
| 26 || [[User:Thijs!bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Thijs!bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]]
|-
| 27 || [[User:Idioma-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Idioma-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]]
|-
| 28 || [[User:RedBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;RedBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]]
|-
| 29 || [[User:JackieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JackieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]]
|-
| 30 || [[User:MastiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MastiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]]
|-
| 31 || [[User:Synthebot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Synthebot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]]
|-
| 32 || [[User:Mjbmrbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Mjbmrbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]]
|-
| 33 || [[User:HRoestBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HRoestBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]]
|-
| 34 || [[User:Ripchip Bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ripchip Bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]]
|-
| 35 || [[User:Alexbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Alexbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]]
|-
| 36 || [[User:AvocatoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvocatoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]]
|-
| 37 || [[User:KamikazeBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;KamikazeBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]]
|-
| 38 || [[User:LaaknorBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;LaaknorBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]]
|-
| 39 || [[User:Movses-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Movses-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]]
|-
| 40 || [[User:YiFeiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;YiFeiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]]
|-
| 41 || [[User:Rubinbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rubinbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]]
|-
| 42 || [[User:PipepBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PipepBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]]
|-
| 43 || [[User:Vagobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Vagobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]]
|-
| 44 || [[User:AvicBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvicBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]]
|-
| 45 || [[User:SilvonenBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SilvonenBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]]
|-
| 46 || [[User:Gerakibot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gerakibot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]]
|-
| 47 || [[User:Purbo T|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Purbo T&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]]
|-
| 48 || [[User:Makecat-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Makecat-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]]
|-
| 49 || [[User:BotMultichill|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;BotMultichill&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/BotMultichill|{{formatnum:233}}]]
|-
| 50 || [[User:PixelBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PixelBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PixelBot|{{formatnum:106}}]]
|-
| 51 || [[User:Loveless|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Loveless&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Loveless|{{formatnum:99}}]]
|-
| 52 || [[User:MediaWiki default|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MediaWiki default&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MediaWiki default|{{formatnum:21}}]]
|-
| 53 || [[User:Maintenance script|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Maintenance script&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Maintenance script|{{formatnum:13}}]]
|-
| 54 || [[User:Flow talk page manager|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Flow talk page manager&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Flow talk page manager|{{formatnum:8}}]]
{{/end}}</text>
      <sha1>boyafyub05x6guub9ult69yb3zmpo1f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Түзөтүүлөр саны боюнча Википедиячылар тизмеси (боттор менен бирге)</title>
    <ns>4</ns>
    <id>137601</id>
    <revision>
      <id>648681</id>
      <parentid>648613</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T12:01:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>9565</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Маалыматтар жаңыланды</comment>
      <origin>648681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24237" sha1="nms5g86w99ez9imu01xuckoeeoe9mdt" xml:space="preserve">{{/begin|150}}
|-
| 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:114552}}]] || {{Permissions|JigildikBot}}
|-
| 2 || [[User:ChoRusBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ChoRusBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]] || {{Permissions|ChoRusBot}}
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:35471}}]] || {{Permissions|InternetArchiveBot}}
|-
| 4 || [[User:Chaoborus|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chaoborus&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25685}}]] || {{Permissions|Chaoborus}}
|-
| 5 || [[User:Bosogo|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Bosogo&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18491}}]] || {{Permissions|Bosogo}}
|-
| 6 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:13636}}]] || {{Permissions|Artelow}}
|-
| 7 || [[User:Chorobek|Chorobek]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}}
|-
| 8 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12814}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}}
|-
| 9 || [[User:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11067}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}}
|-
| 10 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8507}}]] || {{Permissions|EmausBot}}
|-
| 11 || [[User:Baydastann|Baydastann]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7965}}]] || {{Permissions|Baydastann}}
|-
| 12 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7216}}]] || {{Permissions|Xqbot}}
|-
| 13 || [[User:VertexBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VertexBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]] || {{Permissions|VertexBot}}
|-
| 14 || [[User:Элден|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Элден&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}}
|-
| 15 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:5950}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}}
|-
| 16 || [[User:UlutSoft3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}}
|-
| 17 || [[User:Чагылган|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Чагылган&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}}
|-
| 18 || [[User:MerlIwBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MerlIwBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]] || {{Permissions|MerlIwBot}}
|-
| 19 || [[User:Эльза Мамбетакунова|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Эльза Мамбетакунова&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}}
|-
| 20 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4953}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}}
|-
| 21 || [[User:ImeNtrav|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ImeNtrav&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}}
|-
| 22 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4499}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}}
|-
| 23 || [[User:Maksat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Maksat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}}
|-
| 24 || [[User:Shchb|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Shchb&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}}
|-
| 25 || [[User:Kmaksat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kmaksat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}}
|-
| 26 || [[User:Үрүйэ|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Үрүйэ&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}}
|-
| 27 || [[User:VolkovBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VolkovBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]] || {{Permissions|VolkovBot}}
|-
| 28 || [[User:Kgbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kgbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}}
|-
| 29 || [[User:Connexxx|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Connexxx&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}}
|-
| 30 || [[User:Elebayev|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Elebayev&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}}
|-
| 31 || [[User:Legobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Legobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]] || {{Permissions|Legobot}}
|-
| 32 || [[User:TXiKiBoT|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TXiKiBoT&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]] || {{Permissions|TXiKiBoT}}
|-
| 33 || [[User:Aidabishkek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aidabishkek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}}
|-
| 34 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3127}}]] || {{Permissions|CommonsDelinker}}
|-
| 35 || [[User:SieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]] || {{Permissions|SieBot}}
|-
| 36 || [[User:Luckas-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Luckas-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]] || {{Permissions|Luckas-bot}}
|-
| 37 || [[User:Askar Nazyrov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Askar Nazyrov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}}
|-
| 38 || [[User:Umut|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Umut&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}}
|-
| 39 || [[User:QECUB|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;QECUB&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2263}}]] || {{Permissions|QECUB}}
|-
| 40 || [[User:Бахтияр Толукбаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Бахтияр Толукбаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}}
|-
| 41 || [[User:ZéroBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ZéroBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]] || {{Permissions|ZéroBot}}
|-
| 42 || [[User:WikitanvirBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;WikitanvirBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]] || {{Permissions|WikitanvirBot}}
|-
| 43 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Roman, Alexej and Vładimir&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}}
|-
| 44 || [[User:Kairat Zamirbekov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kairat Zamirbekov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1600}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}}
|-
| 45 || [[User:Addbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Addbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]] || {{Permissions|Addbot}}
|-
| 46 || [[User:ArthurBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ArthurBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]] || {{Permissions|ArthurBot}}
|-
| 47 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1441}}]] || {{Permissions|Gliwi}}
|-
| 48 || [[User:Meri|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Meri&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}}
|-
| 49 || [[User:JAnDbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JAnDbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]] || {{Permissions|JAnDbot}}
|-
| 50 || [[User:Asankozhoevas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Asankozhoevas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}}
|-
| 51 || [[User:Adinai|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adinai&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}}
|-
| 52 || [[User:Friendwip.kg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Friendwip.kg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}}
|-
| 53 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1126}}]] || {{Permissions|MediaWiki message delivery}}
|-
| 54 || [[User:Kglive|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kglive&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}}
|-
| 55 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1048}}]] || {{Permissions|Jembot}}
|-
| 56 || [[User:Escarbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Escarbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]] || {{Permissions|Escarbot}}
|-
| 57 || [[User:UlutSoft6|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft6&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}}
|-
| 58 || [[User:TarPas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TarPas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}}
|-
| 59 || [[User:Gulzhana|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulzhana&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}}
|-
| 60 || [[User:MelancholieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MelancholieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]] || {{Permissions|MelancholieBot}}
|-
| 61 || [[User:FoxBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;FoxBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]] || {{Permissions|FoxBot}}
|-
| 62 || [[User:Aida23a|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aida23a&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}}
|-
| 63 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:851}}]] || {{Permissions|Arsensky}}
|-
| 64 || [[User:Dnes1302|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dnes1302&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}}
|-
| 65 || [[User:Элдин беги|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Элдин беги&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}}
|-
| 66 || [[User:UlutSoft1|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft1&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}}
|-
| 67 || [[User:TjBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TjBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]] || {{Permissions|TjBot}}
|-
| 68 || [[User:Rotlink|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rotlink&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}}
|-
| 69 || [[User:Chris die Seele|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chris die Seele&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}}
|-
| 70 || [[User:Дилдорбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Дилдорбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:698}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}}
|-
| 71 || [[User:Aiylchy|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aiylchy&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}}
|-
| 72 || [[User:AlleborgoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AlleborgoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|AlleborgoBot}}
|-
| 73 || [[User:Estebesovdastan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Estebesovdastan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}}
|-
| 74 || [[User:Thijs!bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Thijs!bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]] || {{Permissions|Thijs!bot}}
|-
| 75 || [[User:Jakshysapa|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jakshysapa&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}}
|-
| 76 || [[User:Idioma-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Idioma-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]] || {{Permissions|Idioma-bot}}
|-
| 77 || [[User:Lirchik|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Lirchik&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}}
|-
| 78 || [[User:Incall|Incall]] || [[Special:Contributions/Incall|{{formatnum:610}}]] || {{Permissions|Incall}}
|-
| 79 || [[User:Amantur r|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Amantur r&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}}
|-
| 80 || [[User:Cekli829|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Cekli829&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}}
|-
| 81 || [[User:RedBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;RedBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|RedBot}}
|-
| 82 || [[User:Табалдыев Ысламбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Табалдыев Ысламбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}}
|-
| 83 || [[User:S(uz)ak|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;S(uz)ak&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}}
|-
| 84 || [[User:Firespeaker|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Firespeaker&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}}
|-
| 85 || [[User:Gulzat05|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulzat05&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}}
|-
| 86 || [[User:Канымбу|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Канымбу&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}}
|-
| 87 || [[User:Zhanyl90|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Zhanyl90&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}}
|-
| 88 || [[User:Aladobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aladobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}}
|-
| 89 || [[User:JackieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JackieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]] || {{Permissions|JackieBot}}
|-
| 90 || [[User:Gulaiym001|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulaiym001&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}}
|-
| 91 || [[User:Makenzis|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Makenzis&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:525}}]] || {{Permissions|Makenzis}}
|-
| 92 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Орозобек Түгөлбаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}}
|-
| 93 || [[User:MastiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MastiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]] || {{Permissions|MastiBot}}
|-
| 94 || [[User:Кайып Пайзылдаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Кайып Пайзылдаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}}
|-
| 95 || [[User:Synthebot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Synthebot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]] || {{Permissions|Synthebot}}
|-
| 96 || [[User:Mjbmrbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Mjbmrbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]] || {{Permissions|Mjbmrbot}}
|-
| 97 || [[User:Бегаим|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Бегаим&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}}
|-
| 98 || [[User:Rartat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rartat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}}
|-
| 99 || [[User:Fornax|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Fornax&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}}
|-
| 100 || [[User:PlanespotterA320|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PlanespotterA320&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}}
|-
| 101 || [[User:HRoestBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HRoestBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]] || {{Permissions|HRoestBot}}
|-
| 102 || [[User:UlutSoft4|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft4&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}}
|-
| 103 || [[User:Ripchip Bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ripchip Bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]] || {{Permissions|Ripchip Bot}}
|-
| 104 || [[User:Hugo.arg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Hugo.arg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}}
|-
| 105 || [[User:ДолбоЯщер|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ДолбоЯщер&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:433}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}}
|-
| 106 || [[User:Ksc~ruwiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ksc~ruwiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}}
|-
| 107 || [[User:Alexbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Alexbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]] || {{Permissions|Alexbot}}
|-
| 108 || [[User:Алтынбек Касымов|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Алтынбек Касымов&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}}
|-
| 109 || [[User:Pathoschild|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Pathoschild&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:415}}]] || {{Permissions|Pathoschild}}
|-
| 110 || [[User:Εὐθυμένης|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Εὐθυμένης&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}}
|-
| 111 || [[User:AvocatoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvocatoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]] || {{Permissions|AvocatoBot}}
|-
| 112 || [[User:Namir|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Namir&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}}
|-
| 113 || [[User:KamikazeBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;KamikazeBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]] || {{Permissions|KamikazeBot}}
|-
| 114 || [[User:Госфонд ИС|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Госфонд ИС&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}}
|-
| 115 || [[User:V3~kywiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;V3~kywiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}}
|-
| 116 || [[User:LaaknorBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;LaaknorBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|LaaknorBot}}
|-
| 117 || [[User:AdemazAlmaz|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AdemazAlmaz&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}}
|-
| 118 || [[User:Ырысгул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ырысгул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}}
|-
| 119 || [[User:Nurjamal|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nurjamal&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}}
|-
| 120 || [[User:Nursultan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nursultan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}}
|-
| 121 || [[User:Movses-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Movses-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]] || {{Permissions|Movses-bot}}
|-
| 122 || [[User:Aymira|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aymira&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}}
|-
| 123 || [[User:Ptbotgourou|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ptbotgourou&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}}
|-
| 124 || [[User:Symbat92|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Symbat92&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}}
|-
| 125 || [[User:YiFeiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;YiFeiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]] || {{Permissions|YiFeiBot}}
|-
| 126 || [[User:Rubinbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rubinbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Rubinbot}}
|-
| 127 || [[User:Andrew J.Kurbiko|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Andrew J.Kurbiko&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}}
|-
| 128 || [[User:Орозгул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Орозгул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}}
|-
| 129 || [[User:PipepBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PipepBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]] || {{Permissions|PipepBot}}
|-
| 130 || [[User:Ziv|Ziv]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:305}}]] || {{Permissions|Ziv}}
|-
| 131 || [[User:Atlikta|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Atlikta&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}}
|-
| 132 || [[User:Abiyoyo|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Abiyoyo&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}}
|-
| 133 || [[User:Росул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Росул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}}
|-
| 134 || [[User:Vagobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Vagobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Vagobot}}
|-
| 135 || [[User:Elya3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Elya3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}}
|-
| 136 || [[User:AvicBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvicBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]] || {{Permissions|AvicBot}}
|-
| 137 || [[User:Baronnet|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Baronnet&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}}
|-
| 138 || [[User:Ahmadi~ruwiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ahmadi~ruwiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}}
|-
| 139 || [[User:Rakutai|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rakutai&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}}
|-
| 140 || [[User:Minorax|Minorax]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:283}}]] || {{Permissions|Minorax}}
|-
| 141 || [[User:SilvonenBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SilvonenBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|SilvonenBot}}
|-
| 142 || [[User:Gerakibot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gerakibot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|Gerakibot}}
|-
| 143 || [[User:Purbo T|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Purbo T&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]] || {{Permissions|Purbo T}}
|-
| 144 || [[User:Makecat-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Makecat-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]] || {{Permissions|Makecat-bot}}
|-
| 145 || [[User:Peri~kywiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Peri~kywiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}}
|-
| 146 || [[User:Ashirov Maksatbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ashirov Maksatbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}}
|-
| 147 || [[User:Asel90|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Asel90&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}}
|-
| 148 || [[User:Belekoff|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Belekoff&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}}
|-
| 149 || [[User:Jol004u|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jol004u&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}}
|-
| 150 || [[User:Janyzak|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Janyzak&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Janyzak|{{formatnum:255}}]] || {{Permissions|Janyzak}}
{{/end}}</text>
      <sha1>nms5g86w99ez9imu01xuckoeeoe9mdt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мале</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138019</id>
    <revision>
      <id>648699</id>
      <parentid>571624</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T04:31:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19416" sha1="q9pp10w0r6i98482bf13j491fbdj7kf" xml:space="preserve">{{ОЖ
 |макамы                     = Шаар
 |кыргызча аталышы           = Мале
 |расмий аталышы             = {{lang-dv|މާލެ}}
 |сүрөт                      = Malé.jpg
 |сүрөт ачыктамасы           =
 |баш ийгени                 = 
 |өлкө                       = Мальдив
 |герб                       = 
 |желек                      = 
 |гербдин сүрөттөлүшү        = 
 |желектин сүрөттөлүшү       = 
 |гербдин туурасы            = 
 |желектин туурасы           = 
| lat_dir                = N
| lat_deg                = 4
| lat_min                = 10
| lat_sec                = 31
| lon_dir                = E
| lon_deg                = 73
| lon_min                = 30
| lon_sec                = 32
 |CoordAddon                 = 
 |CoordScale                 = 
 |өлкө картасынын өлчөмү     = 
 |облус картасынын өлчөмү    = 
 |район картасынын өлчөмү    = 
 |облус түрү                 = 
 |облус                      = 
 |таблицадагы облус          = 
 |район түрү                 = 
 |район                      = 
 |таблицадагы район          = 
 |коомдун түрү               = 
 |коом                       = 
 |таблицадагы коом           = 
 |ички бөлүнүшү              = 
 |башчысынын түрү            = 
 |башчысы                    = 
 |негизделген күнү           = 
 |биринчи белгиленген        = 
 |мурунку аталышы            = 
 |макамдын берилиши          = 
 |аймагы                     = 
 |бийиктиктин түрү           = 
 |ОЖ борборунун бийиктиги    = 
 |климаты                    = 
 |расмий тили                = 
 |расмий тили2               = 
 |калкы                      = 211 908 &lt;ref name=&quot;census&quot;&gt;{{Cite web |title=Census Results Summary |url=https://census.gov.mv/2022/census-results-summary/ |access-date=2023-11-30 |website=Maldives Bureau of Statistics |language=en |archive-date=1 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230901163925/https://census.gov.mv/2022/census-results-summary/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
 |элди каттоо жылы           = 
 |жыштыгы                    = 
 |агломерация                = 
 |улуттук курамы             = 
 |диний курамы               = 
 |этнохороним                = 
 |убакыт аралыгы             = 
 |DST                        = 
 |телефон коду               = 
 |почта индекси              = 
 |почта индекстери           = 
 |автоунаа коду              = 
 |идентификатордун түрү      = 
 |цифралык идентификатор     = 
 |Commons түрмөгүндө         = 
 |сайты                      = 
 |сайтынын тили              =
}}
'''Мале'''  —  [[Мальдив|Мальдивдин]] борбору жана калкы эң жыш жайгашкан шаары. 2022-жылга карата анын административдик аймагында 211,908 калк жашайт&lt;ref name=&quot;census&quot;/&gt;, ал эми географиялык аянты 8.30 чарчы километрди түзөт. Мале дүйнөдөгү эң жыш жайгашкан шаарлардын бири болуп саналат&lt;ref&gt;{{cite web |title=The population density of Malé |url=https://www.environment.gov.mv/v2/download/73/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314141317/https://www.environment.gov.mv/v2/wp-content/files/pemphis/20150304-pemphis-49-feb2015.pdf |archive-date=14 March 2024 |access-date=29 May 2022 |website=Ministry of Environment, Climate Change and Technology |accessdate=2025-11-23 |archivedate=2024-03-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240314141317/https://www.environment.gov.mv/v2/wp-content/files/pemphis/20150304-pemphis-49-feb2015.pdf }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Zahir |first=Maeed M. |title=Population explosion; a major environmental issue in Male' |url=http://ecocare.mv/population-explosion-a-major-environmental-issue-in-male%E2%80%99/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20120303135551/http://ecocare.mv/population-explosion-a-major-environmental-issue-in-male%E2%80%99/ |archive-date=3 March 2012 |access-date=23 May 2015 |website=ECOCARE Maldives |accessdate=2025-11-23 |archivedate=2012-03-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120303135551/http://ecocare.mv/population-explosion-a-major-environmental-issue-in-male%E2%80%99/ }}&lt;/ref&gt;ю  Географиялык жактан шаар Түндүк Мале Атоллунун ([[Каафу Атолл]]) түштүк четинде жайгашкан&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Silver Marlin, Maldives - About Maldives |url=http://www.silvermarlin.mv/about-maldives.html |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20151105234701/http://www.silvermarlin.mv/about-maldives.html |archive-date=5 November 2015 |access-date=23 May 2015 |website=Silver Marlin}}&lt;/ref&gt; .  Административдик жактан шаар Мале шаардык кеңеши тарабынан башкарылган борбордук аралдан, аэропорт аралынан жана дагы беш башка аралдан турат.

Салт боюнча, бул байыркы королдук династиялар башкарган жана сарай жайгашкан Падышанын аралы болгон. Ошол кезде шаар Махал деп аталган&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mohamed |first=Naseema |title=Names of Maldives |url=http://www.qaumiyyath.gov.mv/docs/whitepapers/history/Names%20of%20Maldives.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160407040311/http://www.qaumiyyath.gov.mv/docs/whitepapers/history/Names |archive-date=7 April 2016 |access-date=23 May 2015 |website=National Centre for Linguistic and Historical Research}}&lt;/ref&gt; .  Мурда ал чептер жана дарбазалар (дороши) менен курчалган дубалдуу шаар болгон. Падышалык сарай (Ган'дувару), ошондой эле көрүнүктүү чептер (коши) жана бастиондор (бурузу) 1968-жылы монархия жоюлгандан кийин Президент [[Ибрагим Насир|Ибрагим Насирдин]] башкаруусу астында шаар кайра курулганда талкаланган. Бирок, кээ бир имараттар, атап айтканда, Мале жума мечити сакталып калган. Акыркы он жылдыктарда арал жерди калыбына келтирүү аркылуу кыйла кеңейтилди. Жылдар бою Мале саясий нааразычылыктардын жана маанилүү окуялардын борбору болуп келген.

Ислам дини шаардын тарыхында негизги ролду ойногон. Бул 1153-жылы [[Түндүк Африка|Түндүк Африкалык]] соодагерлердин жана миссионерлердин таасири астында [[Мальдив аралдары]] Буддизмден Исламга өткөндө болгон. Бул диний өзгөрүү Маленин маданий жана архитектуралык өзгөчөлүгүнө терең таасирин тийгизген. Бул таасирди бүгүнкү күндө маржан ташынан курулган жана өлкөдөгү эң байыркы мечиттердин бири болуп эсептелген 17-кылымдагы Хукуру Миский  сыяктуу мечиттерден көрүүгө болот&lt;ref&gt;{{cite web |title=Friday Mosque |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5812/ |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=6 June 2025}}&lt;/ref&gt;. Кылымдар бою Мале жөн гана борбор эмес, ошондой эле Мальдив аралдарынын символдук жана тарыхый өзөгү бойдон калууда.

==Тарыхы==
Бүтүндөй аралдар тобу, Мальдивдер, өзүнүн борборунун атынан аталган. &quot;[[Мальдивдер]]&quot; деген сөз &quot;Маленин аралдары (dives)&quot; дегенди билдирет&lt;ref&gt;Caldwell, Comparative Dravidian Grammar, pp. 27–28&lt;/ref&gt;. 

Мальдив аралдарына алгачкы отурукташуучулар — бул азыркы Индия субконтинентинин жана Жээктеги Цейлондун (Шри-Ланка) коңшу жээктеринен келген [[Дравид тилдери|Дравид элдери]] болгон&lt;ref&gt;Xavier Romero-Frias, The Maldive Islanders, A Study of the Popular Culture of an Ancient Ocean Kingdom&lt;/ref&gt;. [[Мальдив тили|Мальдив тилинин]], оозеки жана башка маданий салттарынын, ошондой эле фольклорунун салыштырмалуу изилдөөлөрү байыркы доорлордон бери Малеге багытталган Мальдив коомуна Дравиддердин күчтүү таасирин көрсөтөт. Гираавару эли Мальдивдерге биринчи келген Тамил отурукташуучуларынан тараган деп айтышат&lt;ref&gt;{{Cite journal|author=Maloney, Clarence|year=1995|title=Where Did the Maldives People Come From?|journal=IIAS Newsletter|publisher=International Institute for Asian Studies|issue=5|url=http://www.iias.nl/iiasn/iiasn5/insouasi/maloney.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20020129221500/http://www.iias.nl/iiasn/iiasn5/insouasi/maloney.html|archive-date=29 January 2002|url-status=dead|access-date=22 June 2008|archivedate=2013-06-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130605195953/http://www.iias.nl/iiasn/iiasn5/insouasi/maloney.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;. 

Баштапкы Тамил отурукташуучулары бул аралдарды &quot;Маалаитиву&quot; деп аташкан, бул &quot;Гирлянда аралдары&quot; же &quot;Чынжыр аралдары&quot; дегенди билдирет. Алгачкы жазууларда бул арал Мале деп аталганга чейин &quot;Атхамана Хураа&quot; деп аталганы да көрсөтүлөт. Жергиликтүү уламыштар боюнча, Гираавару балыкчылары жакшы балык уулагандан кийин, өз атоллунун түштүк четиндеги чоң кум дөбөгө (finolhu)барып тунец балыктарын тазалап турушкан. Көп сандагы тунецтин калдыктарынан жана канынан улам, ал кум дөбөнүн айланасындагы суулар чоң кан көлмөсүнө окшош болгон (&quot;маа лей гандех&quot;: &quot;маа&quot; Санскритче मह (маха) — чоң дегенди, ал эми &quot;ле̄&quot; — кан дегенди билдирет). Салт боюнча, Мальдивдердин биринчи жашоочулары, анын ичинде Гираавару эли да, падышасыз жашашкан. Алар жөнөкөй коомдо жашап, жергиликтүү башчылар тарабынан башкарылган.

Бир күнү субконтиненттен Коимала аттуу ханзаада түндүктөн чоң кеме менен келип, Мале атоллуна сүзүп жеткен. Гираавару эли анын кемесин алыстан көрүп, аны тосуп алышкан. Алар ханзаада Коималага балыктын каны менен булганган суулардын ортосундагы чоң кум дөбөгө отурукташууга уруксат беришкен. Кум дөбөгө дарактар отургузулуп, ал жерде өскөн биринчи дарак папайя дарагы болгон деп айтылат. (Бирок, бул архаикалык Дивехи тилинде жана азыркы Махал тилинде жемиш (falhoa) үчүн колдонулган сөз папайя үчүн колдонулган сөз менен бирдей болгондуктан, жегенге жарактуу жемиш берген каалаган даракты билдириши мүмкүн). Убакыт өткөн сайын жергиликтүү арал тургундары бул Түндүк ханзааданын бийлигин кабыл алышкан. Сарай курулуп, арал расмий түрдө Маа-ле (Мале) деп, ал эми эң жакын арал Хулху-ле деп аталган.

Мале аралынын негизги төрт районунун же бөлүгүнүн аталыштарын баштапкы Гираавару балыкчылары берген деп айтылат: Маафанну: Маа (чоң) жана фанну (айылдын жолу деңизге кошулган жер) дегенден. Хенвейру: Эн-бейру (балыкчылар жемин алган сырткы жер) дегенден. Галолху: Галу-олху (таш оюк) дегенден. Маччанголхи: Мати-анголхи (шамалдуу жол айрылышы) дегенден.

Баштапкы чет элдик булактарда Мале Амбриа же Махл деп аталган. [Мальдивдиктер үчүн ал Фура Мале, б.а. &quot;Көрүнүктүү Мале&quot; болгон&lt;ref name=&quot;furamale&quot;&gt;{{Cite web |last=Mohamed |first=Naseema |date=7 February 2008 |title=Fura Malé |url=http://www.qaumiyyath.gov.mv/docs/whitepapers/history/Fura%20Male.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026174425/http://www.qaumiyyath.gov.mv/docs/whitepapers/history/Fura%20Male.pdf |archive-date=26 October 2022 |access-date=21 May 2024 |website=National Centre for Linguistics and Historical Research}}&lt;/ref&gt;.

[[Ибн Баттута]] 1343-жылы Малеге саякаттаганда ({{lang-ar|المَحَل|}} al-Maḥal, ошондуктан бүткүл Мальдив аралдары ذِيبَةُ المَحَل Dhībat-ul-Maḥal деп аталган&lt;ref&gt;{{Cite book|pages=197–8|title=The Rehla Of Ibn Battuta (India, Maldive Islands, and Ceylon)|editor=Mahdi Husain|year=1953|location=Baroda|publisher=Oriental Institute}}&lt;/ref&gt;), ал шаарды, ошондой эле жалпы Мальдив аралдарын абдан кеңири сүрөттөгөн. Ал Ханыша Рехендхи Хадижанын Маледе резиденциясы болгонун айткан, бул сүрөттөмө кийинки султандардын сарайына окшош, аралдын борборунда жайгашкан&lt;ref&gt;ibid., pp. 204-5.&lt;/ref&gt;.  Сарайдын аймагында [[Каурилер|каури]] үлүлдөрүнүн запастары бар бир нече чуңкурлар болгон, алар соодалоого даярдалган. [[Ибн Баттута]] ошондой эле жыгачтан курулган бир нече мечиттерди да эскерген&lt;ref name=furamale/&gt;. 

Мале XVII кылымда [[Султан Мухаммад Имадуддин]] тарабынан чептелген. Ал аралдын түндүк, чыгыш жана батыш тарабына дубалдарды курган. Ички портту балык уулоочу кемелер жана кичинекей дхонилер (жергиликтүү кемелер) колдонсо, чоң кемелер Вилингили жана Хулхуле аралдарынын ортосундагы сырткы портко токтоого аргасыз болушкан. Арал бир чарчы мильден азыраак аянтты ээлеп, тайыз лагуна менен курчалган&lt;ref name=furamale/&gt;. 

[[1888-жыл|1888-жылы]] Маледе 2,148 тургун болгон, бирок калктын өсүшү көп өтпөй турак-жай үчүн жаңы жерлерди издөөгө алып келген. Эски чептер жана эскирген дубалдар [[Мухаммад Шамсуддин III]] башкарган мезгилде, [[1925]]–[[1927-жыл|1927-жылдары]] монархия жоюлгандан кийин кичирээк масштабда кайра куруу үчүн демонтаждалган. Жолдор да кеңейтилип, түздөлгөн. Турак-жай аянтын көбөйтүү максатында мурунку чоң көрүстөндөр да тазаланган.

Королдук сарай (Ган'дувару) көрктүү чептер (коши) жана бастиондор (бурузу) менен бирге Президент [[Ибрагим Насирдин]] башкаруусу астында шаар кайра курулганда, 1968-жылы монархия жоюлгандан кийин талкаланган. Азыркыга чейин акыркы султандын резиденциясы болгон Улуттук музейдин имараты, ошондой эле [[Мале жума мечити]] гана калган.

Маленин тургундарынын саны [[1967-жыл|1967-жылга]] карата 11,453кө, ал эми 1977-жылга карата 29,522ге чейин өскөн. Өсүп жаткан калкты тейлөө үчүн, 1986-жылга чейин Маленин айланасындагы тайыз лагуна кургатылып, жер калыбына келтирилген&lt;ref name=furamale/&gt;.

Маледеги эң ыйык жер — [[Медху Зияарайы]], ал Мале жума мечитинин каршысында жайгашкан: бул Абу ал-Баракат Юсуф ал-Барбаринин мүрзөсү, ал 1153-жылы Мальдивдерди Исламга киргишине себепчи болгон.
&lt;gallery class=&quot;center&quot;&gt;
File:Malè, Medhu Ziyaaraiy, 1958.jpg|Мале, [[Медху Зияарайы]], 1958
File:Malè, Bodu Buruzu, 1960.jpg|Мале, Боду Бурузу, 1960
File:Friday mosque minaret Male1981.jpg|[[Мале жума мечити]]
File:Male Northern beachfront07.jpg|Маленин жээктери, 1984
File:Male Northern beachfront08.jpg|Меленини жээктери, 1984
File:Male-total.jpg|Мале, 2004
&lt;/gallery&gt;

==Булактар==
{{Булактар|2}}

{{Азия өлкөлөрүнүн борборлору}}</text>
      <sha1>q9pp10w0r6i98482bf13j491fbdj7kf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мухаммад Юсуф</title>
    <ns>0</ns>
    <id>152098</id>
    <revision>
      <id>648706</id>
      <parentid>646218</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T09:24:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10506" sha1="ecuh6sfxlfgvkizluuy41hxtz7mcqla" xml:space="preserve">{{Жазуучу
 |Ысымы                = Мухаммад Юсуф
 |Нукура ысымы         = {{lang-uz|Muhammad Yusuf}}
 |Сүрөт                = MuhammadYusuf.jpg
 |Туурасы              = 
 |Сүрөттүн аталышы     = 
 |Туулгандагы ысымы    = 
 |Кайман аты           = 
 |Туулган датасы       = 26.4.1954
 |Туулган жери         = [[Кеңештер Бирлиги|СССР]], [[Өзбек Советтик Социалисттик Республикасы|Өзбек ССР]], [[Анжыян облусу]], Мархамат району, Ковунчи айылы
 |Өлгөн датасы         = 29.7.2001
 |Каза болгон жери     = [[Өзбекстан]], [[Каракалпакстан]], Элликкала району
 |Жарандыгы            = {{Өлкө желеги|СССР}}&lt;br&gt;{{Өлкө желеги|Өзбекстан}}
 |Ишмердүүлүгү         = акын
 |Чыгармачылык жылдары = 
 |Багыты               = 
 |Жанр                 = 
 |Чыгарманын тилдери   = 
 |Дебют                = 
 |Премиялары           = 
 |Чыгармаларынын тилдери= [[өзбек тили]]
 |Сыйлыктары           = * «Фидокорона хизматлари учун» ордени
* «Дустлик» ордени
* Өзбекстандын эл акыны
 |Кол тамгасы          =  
 |Сайты                = 
 |Викитека             = 
 |Викицитата           = 
 |Викиказына           = Muhammad Yusuf (poet)
}}

'''Мухаммад Юсуф''' ({{lang-uz|Muhammad Yusuf}}), чыныгы ысымы '''Мухаммаджон Юсупов''' ({{lang-uz|Muhammadjon Yusupov}})&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.infocenter.uz/ru/content/26-aprelya-60-let-so-dnya|title=26 апреля – 60 лет со дня рождения Мухаммада Юсуфа|access-date=2016-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220075317/http://www.infocenter.uz/ru/content/26-aprelya-60-let-so-dnya|archive-date=2016-12-20|url-status=dead|accessdate=2026-05-12|archivedate=2016-12-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161220075317/http://www.infocenter.uz/ru/content/26-aprelya-60-let-so-dnya}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Muhammad Yusuf (1954—2001) |url=http://n.ziyouz.com/adabiyot/ziyolilar/muhammad-yusuf-1954-2001 |accessdate=2026-05-12 |archivedate=2016-12-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161220112140/http://n.ziyouz.com/adabiyot/ziyolilar/muhammad-yusuf-1954-2001 }}&lt;/ref&gt; (26-апрель 1954-жыл, [[Кеңештер Бирлиги|СССР]], [[Өзбек Советтик Социалисттик Республикасы|Өзбек ССР]], [[Анжыян облусу]], Мархамат району, Ковунчи айылы — 29-июль 2001-жыл, [[Өзбекстан]], [[Каракалпакстан]], Элликкала району) — [[Өзбекстан|өзбек]] совет акыны, Өзбекстандын эл акыны (1998). Замандаштарынын баамында Мухаммад Юсуф XX кылымдын аягындагы — XXI кылымдын башындагы эң таланттуу өзбек акындарынын бири болгон&lt;ref name=&quot;kultura&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.kultura.uz/view_9_r_905.html|title=60-летие поэта Мухаммада Юсуфа широко отметят в наступающем году|access-date=2015-11-27|archive-date=2019-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190427150150/http://www.kultura.uz/view_9_r_905.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

== Өмүр баяны ==
Мухаммаджон Юсупов 1954-жылы Анжиян облусунун Мархамат районундагы Ковунчи айылында дыйкандын үй-бүлөсүндө төрөлгөн. Орто мектепти аяктагандан кийин Ташкент орус тили жана адабияты институтунда билим алган. Окууну 1978-жылы бүтүргөндөн кийин Өзбекстандын китеп сүйүүчүлөр коомунда иштей баштаган.

1980-жылы «Тошкент окшоми» гезитине кабарчы болуп өткөн. 1986-жылы Гафур Гулям атындагы адабият жана искусство басмасында редактор болгон. 1992—1995-жылдары кайрадан «Өзбекстандын үнү» гезитинде кабарчы болуп иштеген.

Ар кайсы мезгилдерде Өзбекстандын Улуттук маалымат агенттигинин башкы редакторунун орун басары, «Тафаккур» журналынын бөлүм башчысы кызматтарын аркалаган&lt;ref&gt;[http://ziyouz.com/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=1141 Биография Мухаммад Юсуфа (1954—2001)] &lt;/ref&gt;.

1996-жылы Мухаммад Юсуф Өзбекстандын Жазуучулар союзуна кабыл алынып, адегенде адабий кеңешчи, ал эми 1997-жылы төраганын орун басары болуп дайындалган. 1999-жылы Олий Мажлистин II чакырылышынын депутаты болуп шайланган.

2001-жылдын 29-июлунда, 48 жаш курагында каза болгон&lt;ref name=&quot;uz&quot;&gt;[http://www.12news.uz/news/2013/12/v-uzbekistane-otmetyat-yubilej-muhamma/ В Узбекистане отметят юбилей Мухаммада Юсуфа]{{Недоступная ссылка|date=Сентябрь 2019|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt;.

== Чыгармачылыгы ==
Мухаммад Юсуфтун алгачкы ыры 1976-жылы «Узбекистон адабиёти ва санъати» гезитинде жарыяланган. Акындын биринчи ыр жыйнагы — «Тааныш теректер» 1985-жылы, тогуз жылдан кийин гана жарык көрүп, адабий сынчылар тарабынан жакшы кабыл алынган.

Жаш акын Эркин Вахидов жана Абдулла Арипов сыяктуу көрүнүктүү өзбек акындары менен жакын чыгармачылык байланышта болуп, алар анын чыгармачылыгынын өнүгүшүнө чоң таасир тийгизишкен.

Кийинки жыйнактарында Мухаммад Юсуфтун өзгөчө таланты толук ачылган:

* «Булбулду ук» (1987)
* «Өтүнүч» (1988)
* «Уктап жаткан кыз» (1989)
* «Халима эненин бешик ырлары» (1989)
* «Сүйүү кемеси» (1990)
* «Ким жөнүндө кыялдандым» (1991)
* «Назик жейрен» (1992)
* «Өз асманыма алып кетем» (1998)

Акындын көзү өткөндөн кийин «Чыгарма» аттуу ырлар жыйнагы 2001-жылы жарык көргөн&lt;ref name=&quot;uz2&quot;&gt;[http://www.12news.uz/news/2013/12/v-uzbekistane-otmetyat-yubilej-muhamma/ В Узбекистане отметят юбилей Мухаммада Юсуфа]{{Недоступная ссылка|date=Сентябрь 2019|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt;.

== Эскерүү ==
2014-жылдын 26-апрелинде [[Өзбекстан]] президентинин токтомуна ылайык акындын 60 жылдык мааракеси салтанаттуу белгиленген. Мааракеге карата анын өмүрүнө арналган даректүү фильм тартылып, тандалган чыгармаларынын жыйнагы басылып чыккан&lt;ref name=&quot;uz2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.natlib.uz/ru/article/911/|title=В Национальной библиотеке Узбекистана имени Алишера Навои состоялся творческий вечер, посвященный 60 - летию со дня рождения поэта Мухаммада Юсуфа|access-date=2015-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208045441/http://www.natlib.uz/ru/article/911/|archive-date=2015-12-08|url-status=dead|accessdate=2026-05-12|archivedate=2015-12-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208045441/http://www.natlib.uz/ru/article/911/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://news.uzreport.uz/news_9_r_116289.html|title=В Ташкенте вспоминают Народного поэта Узбекистана Мухаммада Юсуфа|access-date=2015-11-27|archive-date=2016-03-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20160315092108/http://news.uzreport.uz/news_9_r_116289.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

Мухаммад Юсуф жашап жана иштеген Пушкин-Салар көчөсүндөгү №1 үйдүн маңдайына анын урматына эстелик такта орнотулган&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.gazeta.uz/2014/04/26/myusuf/|title=60-летие Мухаммада Юсуфа отметили в Ташкенте|access-date=2015-11-27|archive-date=2016-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160424120626/https://www.gazeta.uz/2014/04/26/myusuf/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

== Сыйлыктары жана наамдары ==

* «Фидокорона хизматлари учун» ордени (2025, өлгөндөн кийин)&lt;ref&gt;[https://president.uz/ru/lists/view/8412 О награждении посмертно группы ученых и творческих деятелей, внесших огромный вклад в развитие сфер науки, литературы, культуры и искусства в Узбекистане]&lt;/ref&gt;
* «Дустлик» ордени
* Өзбекстандын эл акыны (1998)

== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://sharqyulduzi.uz/ &quot;Чыгыш жылдызы&quot; - адабий, көркөм, илимий, коомдук-саясий журналы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260412171712/https://sharqyulduzi.uz/ |date=2026-04-12 }}</text>
      <sha1>ecuh6sfxlfgvkizluuy41hxtz7mcqla</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Морозов Алексей Викторович</title>
    <ns>0</ns>
    <id>152857</id>
    <revision>
      <id>648705</id>
      <parentid>648529</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T08:36:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 7 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>648705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54773" sha1="psw1zhf0nmrofigqinxwtdkaziegcjr" xml:space="preserve">{{Сүрөтчү 
 |Ысымы               = Алексей Викторович Морозов
 |Нукура ысымы        = 
 |Сүрөт               =
 |Туурасы             = 
 |Сүрөттүн баяндамасы = 
 |Төрөлгөндөгү ысымы  =
 |Каймана ысымы       = 
 |Туулган датасы      = 26.09.1974
 |Туулган жери        = [[Бишкек]], [[Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы]]
 |Өлгөн датасы        = 
 |Өлгөн жери          = 
 |Букарлыгы           = 
 |Жарандыгы           = 
 |Өлкө                = 
 |Жанры               = заманбап искусство 
 |Мектеби             = [[Москва мамлекеттик академиялык көркөм институту]]
 |Стили               = 
 |Наамдары            = 
 |Сыйлыктары          =
 |Чини                =
 |Илимий даражасы     =
 |Көргөзмөлөрү        = 
 |Кестптери           = Pontifex Maximvs (Неаполь), Exodus (Пиза)
 |Автографы           =
 |Уикиказына          = 
 |Сайты               = www.morosovart.com
}}
'''Алексей Викторович Морозов''' — (26-сентябрь, 1974 — жыл, Фрунзе, Кыргыз ССРи, СССР) - заманбап сүрөтчү, скульптор, [[Архитектура|архитектор]]. Ал [[Кыргызстан]]да туулуп, [[Россия]]да окуп, 2010-жылдардан бери [[Италия]]да жашап, иштеп келет. Россия көркөм сүрөт академиясынын мүчө-корреспонденти&lt;ref name=rah-2022&gt;{{Cite web |url=https://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=52261 |title=Сайт Российской академии художеств |access-date=2022-11-02 |archive-date=2022-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102123836/https://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=52261 |url-status=live |accessdate=2026-06-18 |archivedate=2022-11-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221102123836/https://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=52261 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=artsolido&gt;{{cite web |url=https://artsolido.com/2024/08/26/exodus-by-alexey-morosov-at-santa-maria-della-spina/ |title=“Exodus” by Alexey Morosov at Santa Maria della Spina |author=Henry Ballate |date=2024-08-26 |publisher=Art-Solido |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240826151148/https://artsolido.com/2024/08/26/exodus-by-alexey-morosov-at-santa-maria-della-spina/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Өмүр баяны ==

Алексей Морозов 1974-жылы 26-сентябрда [[Кыргыз ССР]]инин борбору [[Бишкек]] (мурдагы Фрунзе) шаарында туулган. 1991-жылы Фрунзе мамлекеттик политехникалык институтунун архитектура факультетине окууга кирип, бирок көп өтпөй окуусун таштап, [[Орусия]]га көчүп кеткен. 1992-жылы Санкт-Петербургда өткөн заманбап искусствонун II Биенналесинде Гран-при сыйлыгынын ээси болгон. 1994-1999-жылдары [[Москва мамлекеттик академиялык көркөм институту|В. И. Суриков атындагы Москва мамлекеттик академиялык көркөм институтунда]] (МГАХИ) билим алган.

МГАХИде Морозовду академиялык мектеп кызыктырып, ал ''Лев Кербелдин'' скульптура өнөрканасына кирген. Ал жерде белгилүү чыгармачыл династиянын үчүнчү муунунун өкүлү - сүрөт боюнча ассистент Гуго Манизерден да сабак алган. Кербель менен Манизер жаш скульптор үчүн жөн гана мугалим эмес, насаатчы жана жакын адамдардан болуп калышты. Кийинчерээк Морозов өз чыгармачылыгында бул салттуулуктун жана муун алмашуунун маанилүүлүгүн өзгөчө белгилеген&lt;ref name=buro-interview&gt;{{cite web |url=https://www.buro247.ru/culture/arts/25-sep-2024-alexey-morozov-interview.html |title=«Ни деньги, ни известность не сделают из вас художника, если в сердце нет любви к искусству»: Алексей Морозов — о карьере за рубежом |author=Екатерина Краюхина |date=2024-09-25 |publisher=Buro. |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241015210541/https://www.buro247.ru/culture/arts/25-sep-2024-alexey-morozov-interview.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tanr-interview&gt;{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/20241017-inlo/ |title=Алексей Морозов: «Леттеринг в граффити — это новая монументалистика» |author=Михаил Косолапов |date=2024-10-17 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250322193831/https://www.theartnewspaper.ru/posts/20241017-inlo/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. 1999-жылы ал окуусун &quot;Ultima Ratio&quot; аттуу дипломдук иши менен аяктаган&lt;ref name=planet360&gt;{{cite web |url=https://www.planet360.info/ru/2025/03/01/v-rime-otkryt-pervyy-v-yevrope-pamyatnik-chingizu-aytmatovu/ |title=В Риме открыт первый в Европе памятник Чингизу Айтматову |author=Елена Булдакова |date=2025-03-01 |publisher=Planet 360 |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250529000051/https://www.planet360.info/ru/2025/03/01/v-rime-otkryt-pervyy-v-yevrope-pamyatnik-chingizu-aytmatovu/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rah-2022 /&gt;.

Окууну бүткөндөн кийин Морозов бир жылга жакын Прованста ([[Франция]]) жашап, ал жерде XVI–XVIII кылымдардагы француз скульптурасын изилдеп, терракота (бышырылган чопо) менен иштөө боюнча тажрыйба топтогон&lt;ref name=bio.rah&gt;{{cite web
 |url          = http://www.rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=28724
 |title        = Биография Алексея Морозова на сайте Российской академии художеств
 |access-date  = 2017-02-08
 |archive-date = 2017-09-13
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20170913101322/http://rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=28724
 |url-status     = live
 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=int.rfi&gt;{{cite web
 |url          = http://ru.rfi.fr/rossiya/20111222-antologia-proekt-alekseya-morozova-v-russkom-muzee
 |title        = Antologia – проект Алексея Морозова в Русском музее с французским акцентом
 |author       = Елена Серветтаз
 |date         = 2011-12-22
 |publisher    = Radio France Internationale
 |access-date  = 2017-02-08
 |archive-date = 2017-01-24
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20170124034725/http://ru.rfi.fr/rossiya/20111222-antologia-proekt-alekseya-morozova-v-russkom-muzee
 |url-status     = live
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=1905.kommersant&gt;{{cite web
 |url          = http://www.kommersant.ru/doc/2239281
 |title        = Алексей Морозов возглавит Училище памяти 1905 года
 |author       = Анна Толстова
 |date         = 2013-07-22
 |publisher    = Коммерсантъ
 |access-date  = 2017-02-08
 |archive-date = 2017-08-11
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20170811222238/https://www.kommersant.ru/doc/2239281
 |url-status     = live
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pont.artnews&gt;{{cite web
 |url          = http://www.theartnewspaper.ru/posts/788/
 |title        = Античность как миссия
 |author       = Кара Мискарян
 |date         = 2014-09-22
 |publisher    = The Art Newspaper
 |access-date  = 2017-02-08
 |archive-date = 2018-03-24
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20180324022809/http://www.theartnewspaper.ru/posts/788/
 |url-status     = live
}}&lt;/ref&gt;. Россияга кайтып келгенден кийин, ал Көркөм өнөрдүн жаңы академиясынын негиздөөчүсү Тимур Новиков менен жакын болгон. Морозов бул Академиянын мүчөсү болбосо да, Георгий Гурьянов жана Егор Остров менен бирге &quot;Жаңы олуттуулар&quot; (Новые серьёзные) чыгармачыл кыймылына кирген&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.kommersant.ru/doc/7183144 |title=«Радостно узнать о проекте российского скульптора в итальянской Пизе» |author=Дмитрий Буткевич |date=2024-09-26 |publisher=Ъ FM |access-date=2025-05-29 |archive-date=2024-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002015254/https://www.kommersant.ru/doc/7183144 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Неоакадемисттер менен болгон бул жакындык Морозовдун көркөм практикасында чагылдырылган. Бирок искусство таануучулар анын антикалык маданияттын коддоруна алда канча терең жана олуттуу мамиле кылганын белгилешкен&lt;ref&gt;{{cite journal |url=https://journals.uio.no/CLARA/article/view/9645 |title=Neo-neo Art in the making — Analyses of a globalised phenomenon |author=Tiphaine Annabelle Besnard |journal=CLARA |issue=2 |year=2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=antology.artchronic&gt;{{cite web
 |url          = http://artchronika.ru/blog/античность-на-сигвеях/
 |title        = Античность на сигвеях
 |author       = Мария Семендяева
 |date         = 2011-12-11
 |publisher    = Артхроника
 |access-date  = 2017-02-08
 |archive-date = 2018-03-15
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20180315135310/http://artchronika.ru/blog/%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B8%D0%B3%D0%B2%D0%B5%D1%8F%D1%85/
 |url-status     = live
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=antologia.gazeta&gt;{{cite web
 |url          = https://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml
 |title        = Античные утопии
 |author       = Арсений Штейнер
 |date         = 2011-12-27
 |publisher    = Газета.ru
 |access-date  = 2017-02-08
 |archive-date = 2012-02-04
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20120204024347/http://www.gazeta.ru/culture/2011/12/27/a_3943442.shtml
 |url-status     = live
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=antology.artchronic/&gt;&lt;ref name=antology.russianartculture&gt;{{cite web
 |url          = http://www.russianartandculture.com/exhibition-alexey-morozov-at-state-russian-museum-st-petersburg/
 |title        = Описание выставки Алексея Морозова Antologia на сайте о росскийском искусстве Russian Art+Culture
 |date         = 2012-01-09
 |access-date  = 2017-02-08
}}&lt;/ref&gt;

Морозовдун айтымында, так ушул Новиков 2002-жылы аны алгачкы олуттуу көргөзмөсүн өткөрүүгө көндүргөн&lt;ref name=tanr-interview /&gt;. Ошондон кийин анын Россияда жана чет өлкөлөрдө жигердүү көргөзмө ишмердүүлүгү башталган&lt;ref name=1905.kommersant/&gt;&lt;ref name=rusmuseum.artinv&gt;{{cite web
 |url          = https://artinvestment.ru/news/exhibitions/20120102_morozov_grm.html
 |title        = Проект Алексея Морозова «Antologia» в Русском музее
 |date         = 2012-01-02
 |publisher    = Artinvestment.ru
 |access-date  = 2017-02-08
 |archive-date = 2014-06-30
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20140630185816/http://artinvestment.ru/news/exhibitions/20120102_morozov_grm.html
 |url-status     = live
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mht.intermedia&gt;{{cite web
 |url          = http://www.intermedia.ru/news/263764
 |title        = В Камергерском переулке откроют памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко
 |date         = 2014-08-31
 |publisher    = Информационное агентство InterMedia
 |access-date   = 2017-02-08
}}&lt;/ref&gt;. 

2011-жылы Орус музейинин Мрамор залында анын алгачкы персоналдык &quot;Antologia&quot; аттуу музейдик көргөзмөсү өтүп, анда 10 жыл ичинде жаралган 60ка жакын эмгеги коюлган&lt;ref name=buro-interview /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://app.rusmuseum.ru/eng/exhib/lenta/exhibitions_2011/aleksey_morozov/index.html |title=Alexey Morozov |date=2011 |publisher=The State Russian Museum |access-date=2025-05-29}}&lt;/ref&gt;. Бул долбоордун негизги идеясы катары &quot;Pax Romana&quot; (Рим тынчтыгы) концепциясы алынган - бул доор заманбап батыш цивилизациясынын пайдубалы болгон грек-рим маданиятынын бекемделишине шарт түзгөн узакка созулган тынчтык мезгили болуп саналат&lt;ref name=rusmuseum.artinv /&gt;&lt;ref name=antology.russianartculture /&gt;.

2006-жылдан бери Морозов убактысынын көбүн Италияда өткөрүп, ал жерде Апуан [[мрамор]]у менен иштөөнү үйрөнгөн. Ал өзүнүн колодон жасалган скульптураларын италиялык өнөрканаларда гана куят. Жалпысынан, Морозовдун бүткүл чыгармачылыгы италиялык визуалдык маданияттан шыктанган. 2010-жылдардын ортосунда скульптор [[Италия]]га биротоло көчүп барып, Лукка шаарынын тургуну болуп калган&lt;ref name=buro-interview /&gt;&lt;ref name=pisa-2025&gt;{{cite web |url=https://www.turismo.pisa.it/en/eventi/exodus-spread-exhibition-in-pisa |title=Exodus. Spread exhibition in Pisa - Extended until 13 October 2024 |publisher=Comune di Pisa |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250326041721/https://www.turismo.pisa.it/en/eventi/exodus-spread-exhibition-in-pisa |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Чыгармачылыгы ==

Морозовдун чыгармачылыгында фундаменталдык мектеп чоң роль ойнойт: ал академиялык [[Живопись|сүрөт тартууну]] жана май боёк живописинин техникасын мыкты өздөштүргөн, [[композиция]]ны жана [[анатомия]]ны терең билет, ошондой эле деталдарга жана аткаруу техникасына өзгөчө көңүл бурат&lt;ref name=bio.rah/&gt;&lt;ref name=&quot;pont.artnews&quot;/&gt;&lt;ref name=borovsky.book&gt;{{cite book
 | author = Александр Боровский
 | editor = под общей ред. Веры Казариной
 | chapter = Прощай, оружие!
 | title = Алексей Морозов: Antologia
 | location = СПб.
 | publisher = Palace editions
 | year = 2011
 | pp     = 7—11
 | isbn          = 978-5-93332-395-2
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=d137.museum&gt;{{cite web
 |url          = http://www.museum.ru/N11865
 |title        = Митра убивающий быка
 |author       = Мария Савельева
 |date         = 2003-02-06
 |publisher    = Museum.ru
 |access-date  = 2017-02-08
 |archive-date = 2003-03-11
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20030311203419/http://www.museum.ru/N11865
 |url-status     = live
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=antology.artchronic /&gt;. 

Морозов өз интервьюларында эскиздерди, живописти жана моделдерди өзү жасап, колону өзү иштетип, патина (түс берүү) менен каптай турганын айткан. Ал эми жардамчыларын жалгыз аткарууга мүмкүн болбогон иштерге гана тартат&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://archplatforma.ru/?act=2&amp;tgid=3207&amp;stchng=2 |title=Освободить человека для творчества |date=2017-03-06 |publisher=Архплатформа |access-date=2025-05-25 |archive-date=2017-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705131401/http://archplatforma.ru/?act=2&amp;tgid=3207&amp;stchng=2 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Скульптор органикалык формаларды кол менен моделдесе, органикалык эмес формаларды үч өлчөмдүү моделдөө программаларында, атап айтканда, ZBrush программасында жасайт&lt;ref name=tanr-interview /&gt;.

{{цитата|автор=Александр Боровский, Орус музейиндеги Antologia көргөзмөсүнүн куратору, 2011|Ал эллинизмдин (кеңири мааниде) жашоого болгон мамиле катары эмне үчүн мынчалык туруктуу экенин билгиси келет. Жыйынтыгында Морозов өз чыгармачылыгы менен классикалык формалар өлбөгөнүн, антикалык архетиптер заманбап контекстке төп келерин, ал эми каада-салт менен инновациялар бири-бири менен айкалышып жашай аларын далилдеп келет. Көпчүлүк сүрөтчүлөр үчүн грек-рим классикасы -бул канон же постмодернисттик шилтеме, ирония жана оюндун предмети гана. Ал эми Морозов башкача мамилени көрсөтөт. Ал антикалык доорду өзү аркылуу кайрадан өткөрүп, аны кайрадан сезет.}}

Морозовдун эмгектеринин туруктуу каармандары -жанданып келген антикалык скульптуралар, коралар, куросдор жана кариатидалар. Ал бул каармандарга заманбап адамдын коркууларын жана манияларын берет&lt;ref name=1905.kommersant/&gt;&lt;ref name=borovsky.book /&gt;&lt;ref name=antologia.gazeta/&gt;&lt;ref name=pontifusii.artnews&gt;{{cite web
 |url          = http://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/
 |title        = Русская скульптура в Неаполе
 |author       = Анастасия Петракова
 |date         = 2016-06-28
 |publisher    = The Art Newspaper
 |access-date  = 2017-02-08
 |archive-date = 2016-12-02
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20161202032942/http://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/
 |url-status     = live
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=antologia.iskusstvotv&gt;{{cite web
 |url          = http://www.iskusstvo.tv/News/2011/12/16/v-mramornom-dvorce-na-vystavke-alekseya-morozova-antologia-pereosmyslivayut-vliyanie-ellinizma
 |title        = В Мраморном дворце на выставке Алексея Морозова «Antologia» переосмысливают влияние эллинизма
 |author       = Вера Гиренко
 |date         = 2011-12-16
 |publisher    = Искусство ТВ
 |access-date  = 2017-02-08
 |archive-date = 2017-05-09
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20170509095133/http://www.iskusstvo.tv/News/2011/12/16/v-mramornom-dvorce-na-vystavke-alekseya-morozova-antologia-pereosmyslivayut-vliyanie-ellinizma
 |url-status   = live
 |accessdate   = 2026-06-18
 |archivedate  = 2017-05-09
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20170509095133/http://www.iskusstvo.tv/News/2011/12/16/v-mramornom-dvorce-na-vystavke-alekseya-morozova-antologia-pereosmyslivayut-vliyanie-ellinizma
}}&lt;/ref&gt;.

Скульптор өз долбоорлорун өздүк &quot;Мета-ааламдын&quot; дүйнөлөрү катары сүрөттөйт; андагы каармандар супербаатырлар тууралуу комикстердегидей бир дүйнөдөн экинчисине өтүп турушат (ал [[комикс]] жанрын заманбап маданияттын маанилүү бөлүгү деп эсептейт жана аларды коллекциялайт). Морозовдун көптөгөн иштеринде &quot;кыйкырык&quot; мотиви кайталанат - бул агрессиясыз, эмоциясыз кыйкырык, ал жалгыздыктан, меланхолиядан жана үмүтсүздүктөн чыгуу үчүн жасалган зор күч-аракетти билдирет&lt;ref name=tanr-interview /&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |url=https://cyberleninka.ru/article/n/antropologicheskie-aspekty-yazyka-iskusstva |title=Антропологические аспекты языка искусства |author=Ступин Сергей Сергеевич |journal =Художественная культура |year=2020 |issue=3 |pp=44—58}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |title=Русская скульптура в Неаполе |author=Анастасия Петракова |date=2016-06-28 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250517174311/https://www.theartnewspaper.ru/posts/3213/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Морозовдун көркөм көз карашында [[Палеолит доору|палеолит]], [[неолит]] (адамзаттын негизги мифтери калыптанган мезгил), Агартуу доору, заманбап постиндустриалдык доор же келечектин материалдык мурастары бирдей баага ээ. Ошондуктан анын иштеринде булар чогуу жашап, бири-бири менен синергияда болот&lt;ref name=buro-interview /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.art-vibes.com/art/exodus-sculture-alexey-morosov-installazioni-pisa/ |title=&quot;Exodus&quot;, gli archetipi dello scultore Alexey Morosov in piazza dei Miracoli |date=2024-06-23 |publisher=Art Vibes |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250425123019/https://www.art-vibes.com/art/exodus-sculture-alexey-morosov-installazioni-pisa/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Футуристикалык курал-жарактар менен жабдылган коралар жана куросдор постапокалиптикалык дүйнөдө конвертоплан-куштар жана ракета кыймылдаткычтары бар сиреналар менен коңшу жашашат&lt;ref name=antology.russianartculture/&gt;&lt;ref name=&quot;antology.artchronic&quot;/&gt;&lt;ref name=antologia.gazeta /&gt;. 

Скульптор өткөн чак менен азыркы чактын артефакттарынын окшоштугун белгилейт. Мисалы, анын иштеринде сегвейдин (segway) пайда болушуна - андагы адамдын турушу менен пропорциялары антикалык &quot;бигага&quot; (эки ат чегилген эки дөңгөлөктүү арабага) укмуштуудай окшоштугу себеп болгон&lt;ref name=tanr-interview /&gt;.

== Долбоорлору ==

=== Pontifex Maximvs ===

Морозов ''Pontifex Maximvs'' (түзмө-түз латын тилинен которгондо «Улуу көпүрө куруучу») концепциясын 2011-жылы иштеп чыккан. Бул - «көпүрө» бир эле учурда инженердик курулуш жана заманбап дүйнөдөгү байланыштардын (классикалык жана заманбап искусствонун, өткөн чак менен азыркынын, Чыгыш менен Батыштын ж.б. ортосундагы) архетиби катарfы кызмат кылган глобалдык инсталляция&lt;ref name=artsolido /&gt;&lt;ref name=now-interview&gt;{{cite web |url=https://nownownow.ru/man/dlya-zanyatij-iskusstvom-neobhodimy-vremya-i-svoboda-intervyu-s-alekseem-morozovym/ |title=«Для занятий искусством необходимы время и свобода»: интервью с художником Алексеем Морозовым |author=Максимиллиан Фомичев |date=2024-09-30 |publisher=Now. |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://nownownow.ru/man/dlya-zanyatij-iskusstvom-neobhodimy-vremya-i-svoboda-intervyu-s-alekseem-morozovym/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=aes&gt;{{cite web |url=https://aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |title=Alexey Morosov: Contemporary Classics |author=Ginevra Bria |date=2016-08-08 |publisher=Aesthetica |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://aestheticamagazine.com/alexey-morosov/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Долбоордогу «көпүрөнү реконструциялоо» процесси -  бул жаңыланууну талап кылган дүйнөнү кайра куруу дегенди түшүндүрөт. Морозов бул долбоорду сүрөт өнөрү менен архитектуранын тогошкон жери катары сыпаттаган&lt;ref name=tanr-interview /&gt;&lt;ref name=6th.mk/&gt;&lt;ref name=pontifus.atp/&gt;&lt;ref name=pontifus.ministry/&gt;&lt;ref name=pontifus.mmoma/&gt;.

Долбоордун толук версиясы 2016-жылы Неаполдун Улуттук археологиялык музейинде көрсөтүлгөн. Анда Морозовдун 30дан ашык эмгеги музейдин жыйнагындагы Помпей, Геркуланум жана Пестумдун артефакттары менен &quot;айкалыштырылган&quot;&lt;ref name=pontifusii.artnews/&gt;&lt;ref name=6th.artnews&gt;{{cite web
 |url          = http://www.theartnewspaper.ru/events/Pontifex-Maximus-Aleksei-Morozov/
 |title        = Описание выставки Алексея Морозова Pontifex Maximvs в интернет-издании The Art Newspaper Russia
 |date         = 2015-09-24
 |access-date  = 2017-02-08
 |archive-date = 2017-06-03
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20170603151814/http://www.theartnewspaper.ru/events/Pontifex-Maximus-Aleksei-Morozov/
 |url-status   = live
 |accessdate   = 2026-06-18
 |archivedate  = 2017-06-03
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20170603151814/http://www.theartnewspaper.ru/events/Pontifex-Maximus-Aleksei-Morozov/
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=6th.mk&gt;{{cite web
 |url          = http://www.mk.ru/culture/2015/09/22/gostey-6y-moskovskoy-biennale-vstretit-mertvyy-mayakovskiy.html
 |title        = Гостей 6-й Московской биеннале встретит мертвый Маяковский
 |author       = Мария Москвичева
 |date         = 2015-09-22
 |publisher    = Московский комсомолец
 |access-date  = 2017-02-08
 |archive-date = 2019-11-26
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20191126174138/https://www.mk.ru/culture/2015/09/22/gostey-6y-moskovskoy-biennale-vstretit-mertvyy-mayakovskiy.html
 |url-status     = live
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pontifus.atp&gt;{{cite web
 |url          = http://atpdiary.com/alexey-morosov-pontifex-maximus-napoli/
 |title        = Alexey Morosov, Pontifex Maximus in Museo Archeologico di Napoli
 |author       = Lorenza Pignatti
 |date         = 2016-06-20
 |publisher    = ATP Diary
 |access-date  = 2017-02-08
 |archive-date = 2017-04-22
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20170422051356/http://atpdiary.com/alexey-morosov-pontifex-maximus-napoli/
 |url-status     = live
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pontifus.ministry&gt;{{cite web
 |url          = http://www.beniculturali.it/mibac/export/MiBAC/sito-MiBAC/Contenuti/MibacUnif/Eventi/visualizza_asset.html_1693984020.html
 |title        = Заметка о выставке Алексея Морозова Pontifex Maximvs на сайте Министерства культурного наследия, культурной деятельности и туризма Италии
 |author       = Paul Giulierini, Marco De Gemmis
 |lang         = it
 |access-date  = 2017-02-08
 |archive-date = 2019-10-30
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20191030161859/http://www.beniculturali.it/mibac/export/MiBAC/sito-MiBAC/Contenuti/MibacUnif/Eventi/visualizza_asset.html_1693984020.html
 |url-status     = live
}}&lt;/ref&gt;. Бул көргөзмө Италиянын Маданий мурастар министрлигинин колдоосу астында Неаполь музейи менен Москва заманбап искусство музейинин (ММОМА) биргелешкен долбоору болгон. Бул долбоор Европанын иденттүүлүгүн изилдеген Морозовдун трилогиясынын биринчи бөлүгү болуп калды&lt;ref name=&quot;pont.artnews&quot;/&gt;&lt;ref name=pontifusii.artnews /&gt;&lt;ref name=pontifus.mmoma&gt;{{cite web
 |url          = http://www.mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/
 |title        = Алексей Морозов. PONTIFEX_MAXIMVS/LE STANZE
 |date         = 2016-08-08
 |publisher    = ММОМА
 |access-date  = 2017-02-08
 |archive-date = 2017-01-29
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20170129170446/http://www.mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/
 |url-status   = live
 |accessdate   = 2026-06-18
 |archivedate  = 2017-01-29
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20170129170446/http://www.mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pontifus.aesthetica&gt;{{cite web
 |url          = http://www.aestheticamagazine.com/alexey-morosov/
 |title        = Alexey Morosov: Contemporary Classics
 |author       = Ginevra Bria
 |date         = 2016-08-08
 |publisher    = Aesthetica
 |lang         = en
 |access-date  = 2017-02-08
 |archive-date = 2017-07-03
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20170703235637/http://www.aestheticamagazine.com/alexey-morosov/
 |url-status     = live
}}&lt;/ref&gt;. 2017-жылы долбоор Москвадагы MMOMA көргөзмөсүндө көрсөтүлгөн&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |title=Алексей Морозов. PONTIFEX_MAXIMVS/LE STANZE |date=2017 |publisher=ММОМА |access-date=2025-06-01 |archive-date=2023-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726044348/https://mmoma.ru/exhibitions/gogolevsky10/aleksej_morozov_pontifex_maximvsle_stanze/ |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt;. Неаполь жана Москвадагы көргөзмөлөрдүн кураторлору Алессандро Романини жана Кристина Краснянская болгон&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.artribune.com/report/2016/07/mostra-alexey-morosov-mann-napoli/ |title=Classicità apocalittica. Alexey Morosov a Napoli |author=Antonello Tolve |date=2016-07-30 |publisher=Arttribune |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601184835/https://www.artribune.com/report/2016/07/mostra-alexey-morosov-mann-napoli/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=artsolido /&gt;&lt;ref name=now-interview /&gt;&lt;ref name=now-interview /&gt;&lt;ref name=artflash /&gt;.

=== La Rondine ===

''La Rondine'' (итал. «Карлыгач») долбоору [[Жакомо Пуччини]]нин операсынын урматына аталган жана 2018-жылы Лукка шаарында сунушталган. Бул мультидисциплинардык долбоордо Морозов жазуучу Николай Лилин жана композитор Федерико де Робертис менен бирге Пуччининин операсын - анын сценографиясын, текстин жана музыкасын жаңыча иштеп чыгышкан&lt;ref name=puccini&gt;{{cite web |url=https://madeinpietrasanta.com/it/alexey-morosov/ |title=Puccini &amp; Friends: Alexey Morosov |publisher=Made in Pietrasanta |access-date=2025-05-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=theway&gt;{{cite web |url=https://www.thewaymagazine.it/leisure/la-poetica-contemporanea-di-alexey-morosov-in-mostra-a-pisa/ |title=La poetica contemporanea di Alexey Morosov in mostra a Pisa |author=Teobaldo Fortunato |date=2024-06-05 |publisher=The Way |access-date=2025-05-30 |archive-date=2024-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241209204510/https://www.thewaymagazine.it/leisure/la-poetica-contemporanea-di-alexey-morosov-in-mostra-a-pisa/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=artflash&gt;{{cite web |url=https://artflashmagazine.ru/po-svoej-prirode-ya-nikogda-ne-oglyadyvayus-na-pravila-kak-i-v-svoem-tvorchestve-aleksej-morozov/ |title=«По своей природе  я никогда не оглядываюсь на правила, как и в своем творчестве» — Алексей Морозов |date=2024-02-10 |publisher=Art Flash |access-date=2025-05-31 |archive-date=2025-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250418170839/https://artflashmagazine.ru/po-svoej-prirode-ya-nikogda-ne-oglyadyvayus-na-pravila-kak-i-v-svoem-tvorchestve-aleksej-morozov/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Морозов башкы каарман Магданын образы аркылуу аялдын тарыхый эс тутумун жана иденттүүлүгүн, руханий саякат жана кайра жаралуу темасын талдап, [[Антон Чехов|Чеховдун]] «Чайкасы» менен параллель жүргүзгөн. Окуя IX-X кылымдардагы Түндүк Европадагы норманндардын жортуулдары доорунда өтөт. Каррара мрамор карьерлеринин образдары аркылуу сүргүнгө айдалган жана жапа чеккен адамдардын тагдырына, коллективдүү травмаларга ишарат жасалган&lt;ref name=puccini-2&gt;{{cite web |url=http://www.arte.it/calendario-arte/lucca/mostra-la-rondine-prologo-alexey-moroso-nicolai-lilin-federico-de-robertis-56551 |title=La Rondine / Prologo. Alexey Moroso, Nicolai Lilin, Federico De Robertis |date=2018-12-01 |publisher=Arte.it |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/http://www.arte.it/calendario-arte/lucca/mostra-la-rondine-prologo-alexey-moroso-nicolai-lilin-federico-de-robertis-56551 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.iltirreno.it/lucca/cronaca/2018/11/29/news/la-rondine-riletta-da-morosov-e-de-robertis-1.17512739 |title=La “Rondine” riletta da Morosov e De Robertis |date=2018-11-29 |publisher=Il Tirreno |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.iltirreno.it/lucca/cronaca/2018/11/29/news/la-rondine-riletta-da-morosov-e-de-robertis-1.17512739 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.ilgiornaleoff.it/2018/12/01/nicolai-lilin-e-alexey-morosov-outsiders-avanguardia-artistica-tra-russa-e-italia/ |title=Nicolai Lilin e Alexey Morosov: Outsiders, avanguardia artistica tra Russa e Italia |date=2018-12-01 |publisher=ilGiornaleOFF |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.ilgiornaleoff.it/2018/12/01/nicolai-lilin-e-alexey-morosov-outsiders-avanguardia-artistica-tra-russa-e-italia/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tanr-interview /&gt;.

=== Exodus ===

Морозовдун Европанын жалпы маданий тамырларын издөөгө арналган трилогиясынын экинчи бөлүгү - ''Exodus'' (англ. «Чыгуу» / «Көч») деп аталат. Бул ири персоналдык көргөзмө 2024-жылдын июнь-октябрь айларында Пиза шаарында өткөн&lt;ref name=theway /&gt;. Инсталляция Пизанын эң маанилүү тарыхый эстеликтерин -Палаццо Коммунале, Санта-Мария делла Спина чиркөөсү, Палаццо Блу жана атүгүл атактуу Пьяцца деи Мираколи (Кереметтер аянты) аймагын камтыган&lt;ref name=rah-2024&gt;{{cite web |url=https://rah.ru/news/detail.php?ID=60728 |title=Авторский художественный проект Алексея Морозова «Exodus» в Италии |date=2024 |publisher=Российская академия художеств |access-date=2025-05-31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=artsolido /&gt;&lt;ref name=pisatoday&gt;{{cite web |url=https://www.pisatoday.it/cronaca/esposizione-exodus-sculture-alexey-morosov-pisa-22-giugno-29-settembre-2024.html |title=Il viaggio dell'umanità dalle origini al presente: 'Exodus' di Alexey Morosov in città |date=2024-06-22 |publisher=Pisa Today |access-date=2025-05-31 |archive-date=2025-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629232305/https://www.pisatoday.it/cronaca/esposizione-exodus-sculture-alexey-morosov-pisa-22-giugno-29-settembre-2024.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. 

Морозов «Чыгуу» темасын цивилизациянын жаңы баскычка өтүүсү, миграция жана иденттүүлүктү издөө катары аныктаган. Көргөзмөнүн түзүмү адамзаттын байыркы доордон азыркы учурга жана убакыттын акырына чейинки жолун чагылдырган маршрутту түзгөн&lt;ref name=artflash /&gt;&lt;ref name=artsolido /&gt;&lt;ref name=pisatoday /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/08/pisa-passeggiate-mostra-exodus-alexey-morosov/ |title=Le passeggiate estive per scoprire Pisa attraverso l’arte contemporanea |author=Valentina Muzi |date=2024-08-04 |publisher=Arttribune |access-date=2025-06-01 |archive-date=2025-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601185800/https://www.artribune.com/arti-visive/arte-contemporanea/2024/08/pisa-passeggiate-mostra-exodus-alexey-morosov/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

=== Manuport ===

Трилогиянын пландалган үчүнчү бөлүгү ''Manuport'' (лат. «кол» жана «алып жүрүү») деп аталат. Археологияда бул термин адам тарабынан табигый чөйрөсүнөн алынып, эч кандай өзгөртүүсүз (мисалы, искусство чыгармасы катары) колдонулган табигый объектти түшүндүрөт. Морозов бул аталышка искусствону «кайрадан ачуу» идеясын камтыган&lt;ref name=tanr-interview /&gt;.

== Башка эмгектери ==

Морозов, Москва көркөм театрынын (МХТ) негиздөөчүлөрү Константин Станиславский менен [[Немирович-Данченко Владимир Иванович|Владимир Немирович-Данченконун]] эстелигинин скульптору жана архитектору. Бул монумент Тверь көчөсү менен Камергер көчөсүнүн кесилишинде, театрдын кире беришине орнотулган. Эстеликтин үстүнөн иштөө Италияда эки жыл бою жүргөн: скульптуралык топ Пьетрасанта шаарында колодон куюлуп, ал эми постаменти Веронада боз фин гранитинен жасалган. Театрдын негиздөөчүлөрүнүн фигуралары антикалык курмандык чалынуучу жайга таянып турат, анда латын тилинде: Homines, leones, aquilae et perdices, cervi cornigeri… («Адамдар, арстандар, бүркүттөр жана чилдер, мүйүздүү бугулар...») деген жазуу бар. Бул Антон Чеховдун «Чайка» пьесасындагы Нина Заречнаянын монологуунун башталышынын котормосу. Эстеликтин ачылышы 2014-жылдын сентябрында өткөн&lt;ref name=mht.intermedia /&gt;&lt;ref name=mht.otr&gt;{{cite web
 |url          = http://www.otr-online.ru/news/v-moskve-otkrilsya-33662.html
 |title        = В Москве открылся памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко
 |date         = 2014-09-03
 |publisher    = Общественное телевидение России
 |access-date  = 2017-02-08
 |archive-date = 2016-04-18
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20160418180935/http://www.otr-online.ru/news/v-moskve-otkrilsya-33662.html
 |url-status     = live
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mht.argumenti&gt;{{cite web
 |url          = http://argumenti.ru/culture/n454/364349
 |title        = МХТ открыл сезон и памятник
 |date         = 2014-09-11
 |publisher    = Аргументы недели
 |access-date  = 2017-02-08
 |archive-date = 2016-04-30
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20160430221115/http://argumenti.ru/culture/n454/364349
 |url-status     = live
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mht.vm&gt;{{cite web
 |url          = http://vm.ru/news/2014/03/25/pamyatnik-stanislavskomu-i-nemirovichu-danchenko-zalozhat-v-tsentre-moskvi-241178.html
 |title        = Памятник Станиславскому и Немировичу-Данченко заложат в центре Москвы
 |date         = 2014-03-25
 |publisher    = Вечерняя Москва
 |access-date  = 2017-02-08
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20140327162923/http://vm.ru/news/2014/03/25/pamyatnik-stanislavskomu-i-nemirovichu-danchenko-zalozhat-v-tsentre-moskvi-241178.html
 |archive-date = 2014-03-27
 |url-status   = dead
 |accessdate   = 2026-06-18
 |archivedate  = 2014-03-27
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20140327162923/http://vm.ru/news/2014/03/25/pamyatnik-stanislavskomu-i-nemirovichu-danchenko-zalozhat-v-tsentre-moskvi-241178.html
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mht2.vm&gt;{{cite web
 |url          = http://vm.ru/news/2014/09/03/teatralnij-bog-lyubit-troitsu-mht-otkril-pamyatnik-svoim-osnovatelyam-264331.html
 |title        = Театральный бог любит троицу: МХТ открыл памятник своим основателям
 |author       = Мария Раевская , Виктория Филатова
 |date         = 2014-09-03
 |publisher    = Вечерняя Москва
 |access-date  = 2017-02-08
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20170507231342/http://vm.ru/news/2014/09/03/teatralnij-bog-lyubit-troitsu-mht-otkril-pamyatnik-svoim-osnovatelyam-264331.html
 |archive-date = 2017-05-07
 |url-status   = dead
 |accessdate   = 2026-06-18
 |archivedate  = 2017-05-07
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20170507231342/http://vm.ru/news/2014/09/03/teatralnij-bog-lyubit-troitsu-mht-otkril-pamyatnik-svoim-osnovatelyam-264331.html
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tanr-interview /&gt;.

2025-жылдын февраль айында [[Рим]]дин Париоли районундагы Вилла Грациоли (Villa Grazioli) паркында кыргыз жазуучусу, журналист жана ойчул [[Айтматов Чыңгыз Төрөкулович|Чыңгыз Айтматовдун]] эстелиги орнотулган&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://timesca.com/monument-to-kyrgyz-writer-chingiz-aitmatov-unveiled-in-rome/ |title=Monument to Kyrgyz Writer Chingiz Aitmatov Unveiled in Rome |date=2025-03-03 |publisher=The Times of Central Asia |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250528235436/https://timesca.com/monument-to-kyrgyz-writer-chingiz-aitmatov-unveiled-in-rome/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Морозов тарабынан жасалган бул эстелик классикалык римдик скульптуранын элементтерин жана визуалдык деконструкцияны айкалыштырат. Ал ак каррара мраморунан жасалып, Тиволиден алынган травертин постаментине орнотулган&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://eurasiatoday.ru/otkrytie-monumenta-chyngyzu-ajtmatovu-v-rime-simvol-druzhby-narodov/ |title=Открытие монумента Чынгызу Айтматову в Риме: символ дружбы народов (видео) |date=2025-03-06 |publisher=Eurasia Today |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250528235813/https://eurasiatoday.ru/otkrytie-monumenta-chyngyzu-ajtmatovu-v-rime-simvol-druzhby-narodov/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Эстеликтин үстүнөн иштөө бир жылга жакын убакытты алган. Морозовдун ою боюнча, бул эстелик тоо чокусун символдоштурат жана бул Айтматовдун инсандык масштабынын, анын улуттук маданиятка кошкон салымынын метафорасы жана жазуучу үчүн негизги тема болгон адам менен жаратылыштын ортосундагы мамиленин чагылдырылышы болгон&lt;ref name=planet360 /&gt;

Ошондой эле Морозов 2016-жылдагы Лукка эл аралык кинофестивалынын «Эң мыкты көркөм фильм», «Эң мыкты кыска метраждуу фильм» жана «Искусствого кошкон салымы үчүн» номинацияларынын сыйлыктарынын (статуэткаларынын) автору&lt;ref name=pontifus.guides&gt;{{cite web
 |url          = http://myartguides.com/exhibitions/alexey-morosov-pontifex-maximus/
 |title        = Описание выставки Алексея Морозова Pontifex Maximvs на сайте гида по современному искусству My Art Guides
 |access-date  = 2017-02-08
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.artinmovimento.com/lucca-film-festival-e-europa-cinema-2016-i-film-in-concorso/ |title=Lucca Film Festival e Europa Cinema 2016: i film in concorso |author=Annunziato Gentiluomo |date=2016-04-01 |publisher=Artinmovimento |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250529000511/https://www.artinmovimento.com/lucca-film-festival-e-europa-cinema-2016-i-film-in-concorso/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Педагогикалык жана коомдук ишмердүүлүгү ==

Морозов, Россия көркөм сүрөт академиясынын (РАХ) мүчө-корреспонденти (2013-жылдан бери) жана 2013–2017-жылдары аталган академиянын президиумунун мүчөсү болгон&lt;ref name=rah-2022 /&gt;. Бул мезгилде скульптор ошондой эле 1905-жылдын элесине арналган Москва мамлекеттик академиялык көркөм окуу жайын (2016-жылы Москва академиялык көркөм окуу жайы – МАХУ деп өзгөртүлгөн) жетектеген&lt;ref name=tanr-interview /&gt;. Анын жетекчилиги астында окуу жайда реконструкция жүрүп, жаңы скульптура бөлүмү ачылган, анатомия кафедрасы түзүлгөн жана студенттер үчүн Италияда практика өтүү программалары киргизилген&lt;ref name=1905.kommersant /&gt;&lt;ref name=1905.kultura&gt;{{cite web
 |url          = http://tvkultura.ru/article/show/article_id/111682/
 |title        = Художественное училище памяти 1905 года вошло в пору революционных перемен
 |date         = 2014-05-12
 |publisher    = Россия Культура
 |access-date  = 2017-02-08
 |archive-date = 2016-12-28
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20161228191820/http://tvkultura.ru/article/show/article_id/111682
 |url-status     = live
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=italia.winzavod&gt;{{cite web
 |url          = http://www.winzavod.ru/events/?id=2014
 |title        = OPVS MODERNVM_групповая выставка
 |date         = 2016-11-29
 |publisher    = Винзавод
 |access-date  = 2017-02-08
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20161121103404/http://www.winzavod.ru/events/?id=2014
 |archive-date = 2016-11-21
 |url-status     = dead
}}&lt;/ref&gt;.

== Көргөзмөлөрү жана коллекциялары ==

Морозовдун ачык жана жеке көргөзмөлөрү [[Санкт-Петербург]], [[Москва]], [[Сингапур]], [[Лондон]], [[Париж]], [[Верона]], Пьетрасанта, [[Стамбул]], [[Неаполь]] жана Пиза шаарларында өткөн&lt;ref name=pisatoday /&gt;. Анын эмгектери Sotheby's, Christie's жана Phillips сыяктуу дүйнөлүк аукциондордо сатылган. Скульптордун иштери Мамлекеттик орус музейинин, Көркөм өнөрдүн жаңы академиясынын музейинин жыйнактарына, ошондой эле ири корпоративдик жана жеке коллекцияларга кирген&lt;ref name=buro-interview /&gt;&lt;ref name=1905.ortodox&gt;{{cite web
 |url          = http://www.pravmir.ru/aleksej-morozov-vozglavit-mgaxu-pamyati-1905-goda/
 |title        = Алексей Морозов возглавит МГАХУ памяти 1905 года
 |date         = 2013-07-22
 |publisher    = Православие и мир
 |access-date  = 2017-02-08
 |archive-date = 2017-04-21
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20170421123750/http://www.pravmir.ru/aleksej-morozov-vozglavit-mgaxu-pamyati-1905-goda/
 |url-status     = live
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bio.eritage&gt;{{cite web
 |url          = http://www.heritage-gallery.ru/art-morozov
 |title        = Биография Алексея Морозова на сайте галереи «Эритаж»
 |access-date  = 2017-02-08
 |archive-date = 2017-04-21
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20170421144159/http://www.heritage-gallery.ru/art-morozov
 |url-status   = live
 |accessdate   = 2026-06-18
 |archivedate  = 2017-04-21
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20170421144159/http://www.heritage-gallery.ru/art-morozov
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=currus.sothebys&gt;{{cite web
 |url          = http://www.sothebys.com/ru/auctions/ecatalogue/2014/contemporary-east-l14117/lot.361.html
 |title        = Страница лота №361 (скульптуры Алексея Морозова Carrus I) в каталоге аукциона Sotheby's East
 |access-date  = 2017-02-08
 |archive-date = 2021-01-25
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20210125234556/http://www.sothebys.com/ru/auctions/ecatalogue/2014/contemporary-east-l14117/lot.361.html
 |url-status     = live
}}&lt;/ref&gt;. Морозов The Art Newspaper Russia басылмасы тарабынан 2016 жана 2021-жылдары түзүлгөн &quot;Эң кымбат бааланган орус сүрөтчүлөрү&quot; рейтингине кирген эң жаш автор болуп калды&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/3922/ |title=Топ-50 самых дорогих ныне живущих художников России |author=Алексей Алексеев Константин Агунович Денис Белькевич Анна Савицкая |date=2016-12-22 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-05-29 |archive-date=2025-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250424225353/https://www.theartnewspaper.ru/posts/3922/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/20211013-fiwt/ |title=Топ-50 самых дорогих ныне живущих художников России |author=Татьяна Маркина, Алексей Алексеев, Константин Агунович, Анна Савицкая, Милена Орлова, Денис Белькевич |date=2021-10-19 |publisher=The Art Newspaper Russia |access-date=2025-05-29}}&lt;/ref&gt;.

== Булак ==
&lt;references/&gt;

[[Категория:Инсандар]]
[[Категория:Орусия]]
[[Категория:Италия]]
[[Категория:Кыргызстан]]</text>
      <sha1>psw1zhf0nmrofigqinxwtdkaziegcjr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Steppewarrior0</title>
    <ns>3</ns>
    <id>152889</id>
    <revision>
      <id>648685</id>
      <timestamp>2026-06-21T13:32:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>648685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="onhl0608l283wzjythyloks5fakmob3" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 13:32, 21 июнь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>onhl0608l283wzjythyloks5fakmob3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-36225-52</title>
    <ns>3</ns>
    <id>152890</id>
    <revision>
      <id>648689</id>
      <timestamp>2026-06-21T16:33:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>648689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="6iw32jyuea2gndvlv3b78cenx3wohil" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 16:33, 21 июнь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>6iw32jyuea2gndvlv3b78cenx3wohil</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Laatttttttsz</title>
    <ns>3</ns>
    <id>152891</id>
    <revision>
      <id>648691</id>
      <timestamp>2026-06-21T17:33:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>648691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="q4oi2gk550sze9lxmermo2d7oz7eed4" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 17:33, 21 июнь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>q4oi2gk550sze9lxmermo2d7oz7eed4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Brandimesser1</title>
    <ns>3</ns>
    <id>152892</id>
    <revision>
      <id>648692</id>
      <timestamp>2026-06-21T18:33:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>648692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="95bb3gblxphvv1c1f71nq0l60y9fpoe" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 18:33, 21 июнь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>95bb3gblxphvv1c1f71nq0l60y9fpoe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-35994-45</title>
    <ns>3</ns>
    <id>152893</id>
    <revision>
      <id>648695</id>
      <timestamp>2026-06-21T19:33:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>648695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="ahg636pi0dwmjdx4utwjiobaxfmr3fl" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 19:33, 21 июнь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>ahg636pi0dwmjdx4utwjiobaxfmr3fl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Bajjapoika67</title>
    <ns>3</ns>
    <id>152894</id>
    <revision>
      <id>648698</id>
      <timestamp>2026-06-21T22:34:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>648698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="esoi8uohfv4g129c2punpvmllys29lr" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 22:34, 21 июнь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>esoi8uohfv4g129c2punpvmllys29lr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-35651-27</title>
    <ns>3</ns>
    <id>152895</id>
    <revision>
      <id>648700</id>
      <timestamp>2026-06-22T04:35:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>648700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="bwphoiqotixohh3sevpu19pdnaggrul" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 04:35, 22 июнь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>bwphoiqotixohh3sevpu19pdnaggrul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-35901-37</title>
    <ns>3</ns>
    <id>152896</id>
    <revision>
      <id>648702</id>
      <timestamp>2026-06-22T06:35:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>648702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="id52cblqtmqr2t7a7jbq2yd6g0yzkij" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 06:35, 22 июнь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>id52cblqtmqr2t7a7jbq2yd6g0yzkij</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-35941-28</title>
    <ns>3</ns>
    <id>152897</id>
    <revision>
      <id>648707</id>
      <timestamp>2026-06-22T09:35:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>648707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="5e9w4q92fl6l864ywda7ow3plub730s" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 09:35, 22 июнь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>5e9w4q92fl6l864ywda7ow3plub730s</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>