Бишкек

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ky">
  <siteinfo>
    <sitename>Википедия</sitename>
    <dbname>kywiki</dbname>
    <base>https://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.14</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Атайын</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Талкуу</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Колдонуучу</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Колдонуучунун баарлашуулары</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википедия</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Википедияны талкуулоо</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Файлды талкуулоо</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">МедиаВики</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">МедиаВикини талкуулоо</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Калып</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Калыпты талкуулоо</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Жардам</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Жардамды талкуулоо</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Категория</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Категорияны талкуулоо</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">Макала долбоору</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">Макала долбоорун талкуулоо</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Модулду талкуулоо</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Бишкек</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14811</id>
    <revision>
      <id>650846</id>
      <parentid>643980</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T12:19:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>130</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:New_bishkek.jpg|New_bishkek.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:New bishkek.jpg|]].</comment>
      <origin>650846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65020" sha1="1n7mizxqzi25lr27w4jq2qqdlrv7z9j" xml:space="preserve">{{Башка маанилер|Бишкек (түшүнүк)}}
{{ОЖ
|макамы                     = Борбор шаар
 |кыргызча аталышы           = Бишкек
 |расмий аталышы             = 
 |сүрөт                      = Bishkek Montage 2020.png
 |сүрөт ачыктамасы           = 
 |баш ийгени               = Мамлекеттик деңгээлдеги шаар
 |өлкө                       = Кыргызстан 
 |герб                       = Coat of arms of Bishkek Kyrgyzstan.svg
 |желек                      = Flag of Bishkek.svg
 |гербдин сүрөттөлүшү        = 
 |желектин сүрөттөлүшү       = 
 |гербдин туурасы            = 70
 |желектин туурасы           = 150
  |lat_dir = |lat_deg = 42|lat_min = 52|lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = 74|lon_min = 34|lon_sec = 
  |CoordAddon                =
  |CoordScale                = 40000
 |өлкө картасынын өлчөмү  = 300
 |облус картасынын өлчөмү = 
 |район картасынын өлчөмү = 
 |облус түрү              = 
 |облус                     =
 |таблицадагы облус        = 
 |район түрү              = 
 |район                      = 
 |таблицадагы район          = 
 |коомдун түрү               = 
 |коом                       = 
 |таблицадагы коом           = 
 |ички бөлүнүшү              = [[Биринчи май району|Биринчи-Май]], [[Ленин району (Бишкек)|Ленин]], [[Октябрь району|Октябр]], [[Свердлов району|Свердлов]]
 |башчысынын түрү            = Мэр
 |башчысы                    = Айбек Жунушалиев Жанышбекович
 |негизделген күнү           = 1825
 |биринчи белгиленген        = 1864
 |мурунку аталышы            = Пишпек ([[1926]] чейин)&lt;br /&gt;Фрунзе ([[1926]]-[[1991]])
 |статустун берилиши           = 1878
 |аймагы                     = 386,6
 |бийиктиктин түрү                 = 
 |ОЖ борборунун бийиктиги    = 750—900
 |климаты                    = кескин континенталдуу
 |расмий тили                = кыргыз тили
 |расмий тили2               = орус тили
  |калкы                     = {{Өсүү}} 1 270 910&lt;ref&gt;https://kaktus.media/doc/493330_naskolko_vyrastet_naselenie_bishkeka_posle_yvelicheniia_ego_territorii_dannye.html&lt;/ref&gt;
  |элди каттоо жылы          = 2024
  |жыштыгы                   = 6.226
  |агломерация               = 
  |улуттук курамы            = [[кыргыздар]] — 66.2 % &lt;br /&gt; [[орустар]] — 23,0 % &lt;br /&gt; [[уйгурлар]]  — 1,6 % &lt;br /&gt; [[татарлар]] — 1,5 % &lt;br /&gt; [[корейлер]] — 1,4% &lt;br /&gt; [[өзбек|өзбектер]] — 1,4% &lt;br /&gt; [[казактар]] — 1,1 % &lt;br /&gt; [[украиндер]] — 1,0% &lt;br /&gt; [[дунгандар]] — 0,5%
  |диний курамы              = мусулман, христиан
  |этнохороним               = Бишкектик
 |убакыт аралыгы             =+06:00
 |DST                        = 
 |телефон коду               = +996 312
 |почта индекси              = 720000
 |почта индекстери           = 
 |автоунаа коду              = 01, BB, E
 |идентификатордун түрү         = 
 |цифралык идентификатор     = 
 |Commons түрмөгүндө         = Bishkek
 |сайты                      = https://bishkek.gov.kg/ky
 |сайтынын тили              = ky
|статусу=Шаар}}{{Каталар}}

'''Бишкек''' — [[Кыргызстан|Кыргызстандын]] саясий, экономикалык, илимий жана маданий [[Борбор|борбору]]; транспорттук башкы түйүн. Бишкек шаарында 4 администрациалык-аймактык бирдик — [[Биринчи май району|Биринчи Май]], [[Ленин району (Бишкек)|Ленин]], [[Октябрь району|Октябрь]], [[Свердлов району|Свердлов]] райондору кирет.

== Этимологиясы ==
Айрым маалыматтарда Бишкек шаары Саруу уруусунан чыккан Эркөбөк уулу Бута (Бишкек) баатырдын ысымын алып жүрөт деген маалыматтар бар. Бишкек 2023 жылдан баштап өнүгүүсү жакшы боло баштаган

== Географиясы ==
Шаар Кыргыз Ала-Тоосунун этегинде, Чүй өрөөнүнүн борбордук бөлүгүндө, Аламүдүн жана [[Ала-Арча]] сууларынын шилендиси пайда кылган жантайыңкы түздүктөн орун алган. Деңиз деңгээлинен 750–900 ''м'' бийиктикте жайгашкан. Лөс сымал кыртыш каптаган түздүк бара-бара түндүктү карай жантайып, Чүй суусунун жайылмасына кошулат. Бишкек тушта Чүй суусунун нугу Чүй өрөөнүнүн түндүк жагына карай четтеп, шаардан 20 ''км''дей аралыктан өтөт. Чүй өрөөнүнүн Бишкек шаарынын туштагы жазылыгы 60 ''км''дей.

[[Чүй]] өрөөнүнүн Бишкек шаарында жайгашкан борбор бөлүгү геологиалык структурасы боюнча кеңдикке жакын багытта созулуп жаткан асимметриалык мегасинклинал. Шаардын азыркы чеги Чүй синеклизасынын Бишкек ийилүүсү деп аталган түштүк бөлүгүнө дал келет. Ийилүү палеоген-неогенде пайда болгон чөкмө тектер менен толгон. Алар палеозой пундаментинин үстүндө жатат. Палеозой тоо тек катмарлары 5000 ''м''ден ашык тереңдикте (геопизикалык маалыматтар боюнча) жатып, негизинен гнейс, кристаллдык сланес жана акиташ тегинен, ошондой эле эпузиа тоо тектеринен турат. Үстүндөгү палеоген-неоген тоо тек  катмарларынын жалпы калыңдыгы 4,5–5,0 ''км''. Аларды төртүнчүлүк мезгилде пайда болгон борпоң тоо тектердин калың кабаты жаап жатат. Алар кой таштардан, арасында кум-шагыл ширелген майда жумуру таштардан, ар кандай бүртүктөгү кумдардын жана кумдуу чопонун кабатчалары менен топторунан түзүлгөн аллүбий-пролүбий чөкмө тоо тектерден турат.

Сейсмдик аймакташтуруунун маалыматы боюнча шаар аймагы 9 баллдуу зонада жайгашкан. Шаардын аймагындагы 4 жерден 1500–2000 ''м'' тереңдиктен бургулоо көзөнөгү аркылуу минералдуу ысык суу чыгарылган. Курамы клорид-натрий калцийлүү. Дарылык касиети бар. Муун, тери, ичеги-карын оорууларын дарылоодо пайдаланса болот.

=== Аба ырайы ===
Бишкек шаары мелүүн алкактагы континенттик  климаттуу  аймактын түштүк чегинде жайгашкан. Бир жылда орто эсеп менен 322 күн (2000 саат) бою күн тиет. Күн эң көп тийген ай [[Теке айы|Теке]] (332 саат), эң аз тийгени [[Бештин айы]] (126 саат). Абанын жылдык орточо температурасы 10,2''°С'', [[Үчтүн айы|Үчтүн айыныкы]] – 4,6''°С'', [[Теке айы|Текеники]] – 24,5''°С''. 1930 жылы  [[Бештин айы|Бештин айында]] эң төмөнкү температура (–38''°С''),  1983-жылы [[Теке айы|Текеде]] эң жогорку температура  (43''°С'') катталган. Шаардын түштүк бөлүгү түндүк бөлүгүнөн 1—2''°С''ка жылуураак. Үшүк жүрүү жазында [[Чын куран айы|Чын Курандын]] ортосунда токтоп, күзүндө [[Тогуздун айы|Тогуздун айынын]] ортосунан башталат. Бирок бул мөөнөттөр өзгөрүп да кетиши мүмкүн. Шаар нымдын негизги булагы – деңиз менен океандан алыс жайгашкандыктан жаан-чачын аз болот. Жылдык жаан-чачындын орточо өлчөмү 409 ''мм''. Көбү [[Жалган куран|Жалган Куран]]-[[Теке айы|Теке]], жылдын кургакчыл мезгили (11%) [[Теке айы|Теке]]–[[Аяк оона айы|Айак Оона]] айларына туура келет. Кар [[Бештин айы|Бештин айынын]] ортосунан [[Бирдин айы|Бирдин айынын]] аягына чейин жатат. Жаан-чачындуу кыштагы кардын орточо калыңдыгы 13 ''см'', аз түшкөндөгү орточо калыңдыгы 3–7 ''см''. Бишкектин климатына тоо-өрөөн желаргысы  мүнөздүү. Анын  ылдамдыгы  2–3 ''м/сек''ден  ашпайт.  Ылдамдыгы 15 ''м/сек''ге жеткен шамал негизинен батыштан согот жана жылына орто эсеп менен  30дай  жолу болот. Жылдын суук мезгилинде жылына орто эсеп менен 30–40 күн шаарды жөө туман жана мунарык басып турат.

=== Суулары ===
Бишкек шаарынын негизги суу артериалары мурда [[Ала-Арча суусу|Ала-Арча]] жана [[Аламүдүн суусу|Аламүдүн]] суулары болгон. Алар Бишкектин аймагында тармактанган нуктар менен түштүктөн түндүктү карай аккан. Шаар курулушунун кеңири кулач жайышына байланыштуу алардын көптөгөн салаалары эки гана нукка бириктирилген. Суу агымын жөнгө салуу үчүн Бишкектин түштүк тарабындагы тоо этектеринде курулган суу сактагычтар жана көптөгөн сугат каналдары аркылуу шаар айланасындагы чарбалардын жерлерин жана шаар аймагын сугарууга пайдаланылат.

Бишкектин  ирригация  системасына шаар аркылуу ар тарапка салынган арыктар менен каналдар тармагы кирет. Шаар аркылуу Батыш жана Түштүк Чоң Чүй  каналдары өтөт. Бишкектен түндүгүрөөктө Төмөнкү Ала-Арча суу сактагычы жайгашкан: бир бөлүгү шаардын аймагына кирет. Кара жыгач багында жана [[Бишкек Эркин Экономикалык зонасы|Бишкек Эркин Экономикалык Аймагында (ЭЭА)]] көлмөлөр бар.

Шаардын түштүк бөлүгүнө түндүктүн кадимки боз топурагы мүнөздүү, түндүк (төмөнкү) бөлүгүн боз шалбаа, шалбаа жана шалбаалуу-саздак топурактары каптап жатат. Табигый өсүмдүктөр шаардын чет-жакасындагы бош жерлерге гана мүнөздүү. Шаардын түндүк бөлүгүнүн өсүмдүк эгилбеген бош жерлеринде камыш, жекен, ыраң чөп, көлмө жана суу жээктеринде жапайы тал, терек, сейрек жийде кезигет. Шаардын түштүк жагында тоо этектеринин адырларында кургакчыл жерге мүнөздүү өсүмдүктөр басымдуулук кылат. Адырлардын төмөнкү бөлүктөрүн эпемер-шыбактуу жарым чөл ээлейт.

=== Флорасы жана фаунасы ===
Шаардын жаныбарлар дүйнөсүнүн негизин палеарктикалык ландшафттын маданий фаунасынын типтүү өкүлдөрү түзөт. Сүт эмүүчүлөрдүн негизгилери жарганаттар (эргежээл-нетопырь, кечки кожан), чычкан түркүмүндөгү кемиргичтер (үй чычкандары, боз келемиштер). Чет жактардагы жерлерде жер казгычтар, токой чычканы, жөнөкөй талаа чычканы, сейрек-таажылуу кум чычкандары, арс чычкандар, кулактуу кирпилер жүрүшөт. Сейилбактарда жана гүл бакчаларда акклиматташкан тыйын чычкан-телеуткалар үйүрлөшкөн. Шаар чегинде 100дөн ашык түрдөгү куштар кездешет, алардын ичинен 30дайы уялашат. Уялагандардын көп саны таранчылар (үй, талаа), бактектер (кичи, жөнөкөй), чабалекейлер (карлыгачтар, сары белдүү), кара таркылдак, чыйырчыктар. Аз санда уялагандар ак кула токой ак чымчыгы, борбаш-куу, жашыл чымчык, байкалбас жылкычы чымчык, чоң сары чымчык, князёк, жаргалдак, ала чымчык, боз чымын кармагыч, кыргый короолуу, сасык үпүп. Аябай аз сандагылар түкүргүч, карлыгач, топулуу торгой, булбул, козодой ж.б. Мезгилдик жер которууда  калаага короолу, пеночка, боз таркылдак, боз чымчык, кызгылт чыйырчык, боз чымчык (кичине чымчык), калтырак чымчык, токой чымчыгы, сары баштуу торгой, үрпөк баш, кызыл куйрук, күкүк, жылкычы чымчык ж.б. келишет. Кыштагандар негизинен боз карга, чыйырчык, таан. Кыштагандардан бир аз жапалак үкүлөрдүн тобу кездешет. Айрым убактарда кыргый-карчыгалар да кышташат.  Куштар менен сүт эмүүчүлөрдүн жыштыгы анча көп эмес. Суу-кургакта жүрүүчүлөрдөн  жашыл бакалар, көлмөлөрдөгү жана борбор азиядагы кур бакалар кездешет. Бакалар четтеги көлмөлөрдө жашашат. Шаар чекесине чектешкен жерлерде саймалуу жана суу жыландары да кезигет. Суу-кургакта жүрүүчүлөрдүн жана сойлоочулардын саны жашоо-тиричилик шарттарынын начарлашына жана аларга түздөн-түз аңчылыкка чыгып жатышкандыктан кемүүдө. Шаар четиндеги айрым каналдарда жана көлмөлөрдө елец, ит чабак, кызыл канат, чабак, маринка, сазан, боз ит чабак, сом, чүй тикен, амур чабактары ж.б. жашашат. Алардын айрымдары балык кармоо сүйүүчүлөрүнүн объекттери болуп саналат.

== Калкы ==

Шаар калкынын саны 2009 ж. [[Жалган куран|Жалган Курандагы]] эл каттоо боюнча 835,743 миң адам болуп, республикадагы калктын 15,6 %ын түзгөн.

Шаарда 1940 ж. 104,5 миң калк жашаса, 1950 ж. 218,0 миң, 1979 ж. 535,5 миң, 1989 ж. 619,9 миң, 1999 ж. 762,3 миң калк болгон.

2019 ж. 1 027,245 миң калк жашап, анын 1 022,721 миңи (99,6%) шаарда, 2,39 миңи (0,4%) шаардын чет-жакасындагы [[Орто Сай|Орто-Сай айылында]] жашайт.

Эркектер жалпы калктын 46,3%ын, аялдар 53,7%ын түзөт. 2019 ж. үйлөнгөндөрдүн саны 6695 же болбосо 1000 кишиге эсептегенде 7,7, ажырашкандар 1870 же 1000 кишиге эсептегенде 2,2 адамды түзгөн.

2019 ж. Бишкек шаардык кеңеши боюнча 1000 адамга төрөлгөндөрдүн саны 28,8, өлгөндөрдүн саны 4,7, табигый өсүш 22,912 миңди түзүп, төрөлгөн 1000 баланын (1 жашка чейинки) 21,7 өлүмгө дуушар болгон.

2019 ж. жумушсуздардын саны (катталганы боюнча) Бишкек шаары боюнча 7017 адамды түзгөн. 2009 ж. шаар боюнча жалпы калктын 24,4% эмгекке жарамдуудан жаш, 65,8% эмгекке жарамдуу, 9,8% улуу муундагы адамдар болгон.

=== Улуттук курамы ===
Шаарда [[Кыргыздар]] (66,2%), [[Орустар]] (23,0%), [[Уйгурлар]] (1,6%), [[Татарлар]] (1,5%), [[Корейлер]] (1,4%), [[Өзбектер]] (1,4%), [[Казактар]] (1,1%), [[Украиндер]] (0,9%), [[Дунгандар|Дуңгандар]] (0,5%) ж. б. жашайт

Бишкек шаарынын калкынын 2002 жылкы миграциясы: келгендердин саны 5741 адам, кеткендер — 12654 адам болуп, алардын ичинен чет өлкөлөрдөн шаарга 1017 адам жана өлкөнүн башка региондорунан шаарга 4724 адам келип, шаардан башка чет өлкөлөргө 8092 адам жана өлкөнүн башка региондоруна 4562 адам кетип, жалпы миграциялык азайуу 6913 адамды түзгөн.

== Тарыхы ==
[[Файл:Central Bank KASSR.jpg|thumb|[[Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы|Кыргыз ССРинин]] Борбордук банкы, 1927]]
Азыркы шаардын аймагын адамдар эң байыркы заманда эле отурукташкан. [[Аламүдүн ГЭС]]теринин жанынан табылган таш эмгек куралдары Бишкектин айланасында алгачкы адамдар б. з. ч. 5–4 миң жылдыктарда жашагандыгын далилдейт. [[Темир доору]]нун башталышы менен Кыргызстандын аймагында [[сак]] (б. з. ч. 7–3 кылымдары) жана [[усун]] (б. з. ч. 3-кылым – б. з. 5-кылым) уруу бирликтери түзүлгөн. Бул уруу союздары Аламүдүн, Аларча сууларын бойлото да отурукташкан. Буга кийинки мезгилге чейин сакталып калган дөбө-мүрзөлөр далил болот.

Орто кылымда Аламүдүн жана Аларча сууларынын алабын көчмөн жана отурукташып дыйканчылык кылган [[түрк уруулары]] мекендеген. Орто кылымдагы эң ири шаарлардын бири азыркы [[Бишкек шаар чалдыбары]] (7–12 кылымдары) болгон. Татаал планда салынып, бекем чеп курулмаларынан турган бул шаар 25–30 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;дей аянтты ээлеген (Бишкек1 бекетинин жана мурунку Ключевой, Кызыласкер айылдарынын аймагы). Кийин &quot;Темир усталар чеби&quot; аталып калган дагы бир байыркы чоң шаар (8–13 кылымдары), азыркы Абдумомунов жана Орозбеков көчөлөрүнүн, Кара жыгач багы менен Аламүдүн суусунун ортосунда жайгашкан.
[[Файл:Kilometre zero Bishkek.jpg|left|thumb|Бишкек шаарынын нөлдүк километри]]
Шаардын борбору кокондуктардын мурдагы чеби [[Бишкек чеби]]нин аймагында (Аламүдүн суусунун сол жээги, кийин &quot;Темир усталар чеби&quot; деп аталып калган шаар чалдыбарынын орду) жайгашкан. Шаар 8-кылымындан 15-кылымдын башына чейин өнүгүп, моңголдордун жапырыгында бүлгүнгө учураган жана бир аз убакыттан кийин кайра жанданып, тиричилик 18-кылымга чейин созулган. Андан кийин шаар биротоло ээн калган. Айрым маалыматтар боюнча 18-кылымында [[солто уруусу]]нан чыккан Бишкек аттуу адам ушул чөйрөнү жердеп, журтун душмандан коргоп турган. 19-кылымдын башында кыргыз феодалдарынын өз ара чатагынан пайдаланган [[Кокон хандыгы]] Чүй өрөөнүн басып алып, жергиликтүү элди башкарып туруу үчүн бир катар чеп курдурган.

Кокондуктардын негизги чыңдоолорунун бири катары Чүй өрөөнүн борбор бөлүгүндө курулган чеп — Бишкек чеби аталган (бул аталышты колониячылар [[Пишпек]] деп бурмалап, өзгөртүп айтышкан). Бул чеп Аламүдүн суусунун батыш жагында азыркы &quot;Темир усталар чебинин&quot; ордунда 6га жерди ээлеген. Борбор Азияны ээлеп алууга умтулган Орусия аскерлери 1860-жылы 4-сентябрда Бишкек чебин убактылуу басып алган. Бирок алар кетээри менен мында кокондуктардын бийлиги кайра орногон. 1862-жылы сентябрда падыша аскерлери Байтик башында турган кыргыздардын жардамы менен чепти 2-ирээт ээлеп, аны биротоло талкалаган. 1864-жылы анын урандысынын жанында казак-орустардын бекети, ага удаа чакан базар, 1887-жылы ат-почта бекети курулган. 1868—70 жылдары шаардын азыркы чегинде орус келгиндери Аламүдүн жана Бишкек айылдарын негиздешкен. 1865-жылга чейин чүйлүк кыргыздар акимий жактан Ала-Тоо округунун (борбору — [[Верный]] шаары) начальнигине баш ийген, 1865–67 жылдары [[Түркстан облусу|Түркстан]] дубанына, кийин [[Токмок уезди|Токмок]] уездинин курамында Жетисуу облусуна кирген. 1878-жылы 29-апрелде уездин борбору Токмоктон Бишкекке көчүрүлүп, ага шаар статусу берилген. Шаар калкынын саны 1913-жылы 18468 жеткен. Бишкекте кустардык-өнөр жайлык мүнөздөгү алгачкы ишканалар, а.и. тегирмендер 19-кылымдын 2-жарымында пайда болгон. 1883-жыды булгаары заводу, 1885-жылы сыр-быштак жасоо ишканасы иштей баштаган. Ошондой болсо да шаарда ө.ж-га караганда базардык-стационардык типтеги соода тезирээк өнүккөн. 1878-жылы алгачкы чакан оорукана менен дарыкана ачылган. 1879-жылы приходдук бир класстуу окуу жай, кийин башка окуу жайлар ачылган. 1916-жылы жайында [[Бишкек уезди|Бишкек]] уездинин көп бөлүгүн улуттук-боштондук көтөрүлүш каптаган. [[Орусия|Орусияда]] февраль буржуазия-демократиялык революциясы жеңгенден кийин, 1917-жылы мартта Бишкек солдат жана жумушчу депутаттар кеңеши уюшулуп, анда чечүүчү позициянын [[Убактылуу өкмөт|Убактылуу өкмөттү]] колдогон меньшевиктер менен эсерлер ээлеп алышкан. 1918-жылы 7-январда Бишкектеги жана уездеги бийлик иш жүзүндө большевиктердин колуна өткөн. 1924-жылы 14-октябрдан Бишкек — Кара Кыргыз АОсунун (1925-жылы 25-майдан Кыргыз АОсу), 1926-жылы 1-февралдан [[Кыргыз АССР|Кыргыз АКСР]]инин борбору, 1926-жылы 12-майдан [[Фрунзе]] деп аталган. 1936-жылы 5-декабрдан Фрунзе — [[Кыргыз ССР|Кыргыз КСР]]инин борбору (1991-жылдан Бишкек аталып, эгемендүү Кыргыз Республиканын борбору), 1938-жылы Бишкекте 3 акимий район [[Пролетар]] (азыркы Ленин), [[Биринчи Май]], [[Свердлов район|Свердлов райондору]] түзүлгөн. 1961-жылы шаарга Кызыласкер, Привокзальный (Попеновка), [[Төкөлдөш]] айылдары, Аламүдүн, Көк-Жар айылдарынын бир бөлүгү, 1984-ж. Чоңарык, Ортосай айылдары кошулган. 1974-жылы жаңы акимий район Октябрь район түзүлгөн. Кеңеш доорунда Бишкек шаарынын саясий-коомдук, социалдык-экономиалык жана маданий турмушунда зор өзгөрүүлөр болду. 1924-жылы алгачкы кыргыз газети &quot;[[Эркинтоо]]&quot; чыккан. 1926-жылы мамлекеттик басмакана менен музей түзүлгөн. 1932-жылы педагогика, 1938-жылы зооветеринария, 1939-жылы медицина институттары ачылган. Ошол эле жылдары алгачкы ири өнөр жай ишканалары курулган. Бишкекке [[Улуу Ата мекендик согуш]] жылдарында [[Украина|Украинадан]], Орусиядан бир катар ө. ж. ишканалары көчүрүлүп келинген. Азыркы учурда базар экономикасына багыт алуунун натыйжасында шаардагы өнөр жай ишканаларынын, соода мекемелеринин ж. б-дын бир катары менчиктин түрдүү формаларына өтүүдө. Көз каранды эмес мамл-тин борбору катары Бишкекте бир катар чет өлкөлөрдүн элчиликтери жана эл аралык уюмдардын өкүлчүлүктөрү ачылып, Кыргызстандын дүйнө элдери менен байланышы кеңейүүдө.

VII-кылымындан баштап Бишкек калаасы Жул шаарчасы катары таанымал болчу. 1825-жылында [[Чүй өрөөнү|Чүй]] өрөөнүндөгү Пишпек аттуу калаасы эң ири аскерканасы (гарнизон) менен кошоо курулган. Орус аскерлери калааны 2 жолу (Аяк оона айынын (сентябрь) 4, 1860 жана тогуздун айынын (октябрь) 24, 1862) басып алышкан. 1862-жылдын Жетинин айында (ноябрь) калаа талкаланган. Эки жыл өткөндөн соң, анын ордуна *казак пикети орнотулуп, кийинчирээк базар чогула башталды. 1868-жылы Пишпек аттуу конуш курулган. Чын куран айынын (апрель) 29, 1878-жылы уезддын ([[Жети-Суу]] дубаны) борбору Пишпеке которулган. Ошол учурдан бери Пишпек (Бишкек) шаар наамдын ээси.

Тогуздун айынындан (октябрь), 1924-жылындан, Кара-Кыргыз Өзэрктин (автономия) акимий борбору. Бугу айынан (май), 1925-жылдан - Кыргыз Өзэрктин (автономия) борбору. 1926-жылы кеңештик (советтик) аскербашынын, Михаил Фрунзенин, аты коюлуп Фрунзеге өзгөрүлгөн. 1936-жылдан баштап Фрунзе шаары - [[Кыргыз ССР|Кыргыз КСР]]дин борбордук калаасы. 1991-жылы, эгемендүү Кыргыз Республикасында, шаардын аты кайрадан Бишкекке өзгөрүлгөн. Бир уламыш боюнча шаардын жаңы аты, XVII-кылымында бул жерде жашаган Бишкек-Баатырдын атынан чыккан. Башкасы боюнча - Пишпектен (биринчи аты) жана Бишкек (маанилештери:жыгачтан жасалган курал, кымыз аралаштыргыч таяк).
== Экономикасы ==

Бишкек шаарынын экономикалык жана социалдык жактан башка дубандарга салыштырмалуу жогору деңгээлде өнүккөн, саясий жактан [[Кыргыз Республикасы|Кыргыз Республикасынын]] борбору катары өзгөчөлөнгөн аймак. Шаарда өнөр жай, транспорт, байланыш, курулуш жана элди социалдык жактан тейлеген соода, илим, билим берүү, саламаттыкты сактоо ж.б. тармактар өнүккөн.

Кийинки жылдары, Кыргызстанда жана анын аймактарында өндүрүштү рыноктук шартка ылайыкташтыруу максатында, чарбанын бардык тармактарында экономикалык реформа жүргүзүү башталган. Натыйжада, өндүрүшкө структуралык өзгөрүүлөр киргизилип, менчиктин ар түрдүү формасындагы ишканалар көбөйдү. 2003-жылдын 1-январына карата, статистикалык бирдиктин мамлекеттик регистрине киргизилген ээлик кылуучу (юридикалык жактар) ишкана, уюм жана мекемелердин катталган саны 23531 (а.и. иштегендери 19902) болгон. Алардын ичинен менчиктин формалары боюнча 1240 (842) мамлекеттик, 399 (240) коммуналдык, 21956 (8820) жеке менчикке таандык. Ал эми жалпы 23531 субъектилердин түрлөрү боюнча: 21813 (8527) чакан ишканалар, 1049 (771) орто жана 669 (604) ири ишканалар.

Рыноктук шартка ылайыкташкан ушул ишканалар – өнөр жай, курулуш, транспорт, соода же тейлөөнүн башка тармактарына таандык. Өндүрүштү базар экономикасынын шартына ылайыкташтыруунун натыйжасында шаардын өнөр жайында дагы эң ири структуралык өзгөрүүлөр болду.

Өндүргөн продукциялары рыногун жоготуп, сатылбай калган өнөр жай ишканалары, айрыкча Бишкектеги машина куруу тармагынын ири ишканаларынын өндүрүшү токтотулду же аларды башка өтүмдүү буюмдарды жасоого толук кайра курууга туура келди. Кээ бир ишканалар жарым жартылай иштеп калышты. Ошого байланыштуу Бишкек шаарынын өнөр жай өндүрүшү 1991—95 жылдары 4 эсеге төмөндөгөн.

Шаарда 1991-жылы чөп таңгактоочу машина жасоо 20 миң даанага жетсе, 1996-жылы анын 200 араң чыгарылган. Электр машиналар 1125тен, 64кө, металлды кесүүчү станоктор 1146дан 27ге, токулган кийимдер 16 млн даанадан 1,4 млн даанага, бут кийимдер 3,5 млн жуптан 380 миң жупка чейин кыскарган. Ошондуктан, өнөр жай өндүргөн продукциянын көлөмү боюнча Бишкектин республикадагы үлүшү 1991-жылы 31,0%тен, 1996-жылы 20,7%ке чейин азайган. Ал эми, 1996-жылы шаардын өнөр жай өндүрүшүндөгү төмөндөө токтолуп, кайра жогорулоого багыт алды.

1995-жылга салыштырганда бир жылдык өсүш продукциянын көлөмү боюнча 3,0%ти түзгөн. Жогоруда белгиленген өзгөрүүлөргө карабастан, Бишкек шаары дагы эле Республиканын эң ири өнөр жай түйүнү катары белгилүү. 2002-жылы шаарында 125 ишкана иштеп, Кыргызстандын өнөр жайынын 20,0%ин же 8903,0 млн сомдук продукциясын өндүргөн. Анын ичинен кеңири керектелүүчү товарлардын үлүшү шаардын өнөр жай өндүргөн продукциянын 63,5%ин түзгөн.

Шаарда өнөр жай өндүрүшүнүн бардык тармактары бар. Алардын ичинен негизгилери машина куруу жана металл иштетүү (2000-жылы 445,9 млн сомдук продукция чыгарган), жеңил (576,6 млн), тамак-аш (1877,3 млн) өнөр жайлары жана электрэнергетика (996,6 млн сом) негизги орунду ээлеп, алар 2000-ж. жалпы өнөр жайдын 60%тен көбүрөөк продукциясын өндүргөн. Ушул тармактардын республикадагы үлүшү дагы жогору. 2000-жылы шаардын машина куруу өнөр жай Республиканын ушул тармагы өндүргөн продукциянын 26,2%ин, тамак-аш 29,0%ин жана жеңил өнөр жай 23,5%ин чыгарган.
[[Файл:Southern Gates Bishkek.jpg|thumb|Түштүк дарбазадагы сейил-бак]]
Бишкектин ири өнөр жай ишканалары: 

* Бишкек ЖЭБ (ТЭЦ, 2000-жылы 454,3 млн сомдук продукция өндүргөн),
* &quot;РЕЕМТСМА – Кыргызстан&quot; АК (386,6 млн),
* &quot;Дастан&quot; корпорациясы (302,1 млн), камволдук-нооту (174,3 млн),
* &quot;Кока-Кола – Бишкек – Ботлерс&quot; ишканасы (162,0 миң),
* &quot;Бишкек дан-азык&quot; (52,5 млн);
* Бишкек машина куруу заводу (110,4 млн),
* &quot;Бишкексүт&quot; (114,6 млн),
* &quot;Таттуу&quot; (29,0 млн),
* &quot;Кыргызшампаны&quot; (46,9 млн),
* &quot;Кыргызавтомаш&quot; (55,6 млн),
* &quot;Жылдыз&quot; (10,1 млн),
* &quot;Байпак&quot; (9,0 млн),
* &quot;Бишкек темир-бетон заводу&quot; (37,8 млн сом),
* &quot;Булгаары&quot; биргелешкен ишканасы (14,3 млн) акционердик коомдору ж.б.&lt;br /&gt;

Өнөр жайдын негизги продукциялары:

* электроэнергия (2002-жылы 1060 млн кВт/с),
* касса аппараттары (72 даана),
* автомобиль радиаторлору (178,2 даана),
* мебелдер (172,0 млн сом),
* бетондон жасалган курама курулуш конструкциялары (59,4 миң т),
* кыш жана плита материалдары (16,3 млн даана),
* токулган кийим (15,6 миң даана),
* жүн кездемелери (374 миң м3),
* байпактар (3793,6 миң жуп),
* бут кийимдер (37,9 миң жуп),
* эт (6,3т), сүт (17,4 миң т),
* пиво (4722 миң дикалитр),
* шампан (260 миң дикалитр),
* коньяк (27,5 миң дикалитр),
* сигарет жана папиростор (3168,6 даана),
* ун (27,2 миң т), нан азыктары (41,3 миң т),
* чай (2,7 миң т) ж. б.&lt;br /&gt;

Көпчүлүгү, айрыкча машина куруу жана жеңил өнөр жай тармактарынын продукциялары чет өлкөлөргө сатылып, алар менен экономикалык байланыш түзүүдө жана Республиканын өнүгүшүндө Бишкек шаарынын мааниси зор. Экспортко сатылган продукциялардын көлөмү 2002-жылы 312,9 млн [[АКШ]]нын долларын (Республиканын экспортунун 64,4%) түзүп, региондордун ичинен биринчи орунда болгон. Ошол эле мезгилде башка өлкөлөрдөн сатып алынган калк кеңири керектөөчү продукциялардын, башкача айтканда импорттук көлөмү 363,9 млн долларга жетип, импорттун 62,0%ин түзгөн. Натыйжада, Бишкек шаарынын өзүнүн бюджетин өзү толук каражаттоо менен Республиканын бюджетин толуктоодо зор салымы бар.&lt;br /&gt;

Башка аймактардан айырмаланып, шаардын калкына социалдык жактан берилүүчү төлөмдөрдү жергиликтүү бюджеттин эсебинен шаар өзү камсыз кылат.

Бишкекте калкты соода жана тиричилик жактан тейлөөчү тармактардын өнүгүү деңгээли дагы Республиканын орто көрсөткүчүнөн бир кыйла жогору. 2002-жылы шаарда товарларды соодалап жүргүзүүнүн көлөмү 23,0 млрд сом, калкты тейлөөнүн көлөмү 4,7 млрд сом, а.и. калкты тиричилик жактан тейлөөнүн көлөмү 477,6 млн сомго жеткен. Башкача айтканда Республиканын орто көрсөткүчүнө салыштырганда Бишкекте соода жүргүзүүнүн көлөмүн адамдын санына эсептегенде 1,5 эсеге, ал эми калкты тиричилик жактан тейлөөнүн көлөмү 6,0 эсеге жогору болгон. 1995-жылы Бишкек шаарында [[Эркин экономикалык аймактар|Эркин экономикалык аймак]] (ЭЭА) түзүлгөн. Анын курамына шаардын &quot;Манас&quot; аэропорту, Өкмөттүн алдындагы Улуттук көргөзмө борборунун жери, илгертен &quot;Акчий&quot; деп аталып келген Чүй дубанынын Аламүдүн районундагы азыркы Мрамор айылынын чет-жакасындагы жерлер кирет. &quot;Бишкек&quot; ЭЭАнын жалпы аянты 489га. 2002-жылдын башталышында &quot;Бишкек&quot; ЭЭАда 412 ишкана катталып, анын 172си иштеген. Аларда 2814 адам эмгектенген. &quot;Бишкек&quot; ЭЭАда 2001-жылы 1181,8 млн сомдук продукция өндүрүлгөн, сыртка сатылган продукциянын көлөмү 12,6 млн АКШнын долларын жана сырттан келген инвестициянын көлөмү 1,2 млн долларды түзгөн.

== Маданий турмушу ==
[[Файл:Nationallibrary.jpg|left|thumb|Улуттук китепкана]]
[[Файл:The National Theatre in Bishkek (2006-10-14).jpg|thumb|221x221px|Опера жана балет театры]]
Бишкек шаары Республиканын [[илим]], [[билим]], саламаттыкты сактоо, [[көркөм өнөр]] жана [[маданият]] мекемелеринин көпчүлүгү жайгашкан ири борбор катары белгилүү. Республиканын илим изилдөө мекемелеринин дээрлик бардыгы Бишкек шаарында жайгашкан. Билим берүү жагынан 2002/2003-окуу жылында 25 жогорку окуу жайында 65,4 миң студент (алардын 85,0%и контракт менен) окуган. Жогорку окуу жайларында 4594 мугалим иштеп, алардын 226сы илимдин доктору, 1400 илимдин кандидаты. Шаарда жалпы билим берүүчү 116 орто мектеп, алардын ичинен 3 жатак-мектеп, 3 атайын мектеп жана 3 кечки мектеп иштеп, аларда 104,3 миң окуучу окуп, 5570 мугалим эмгектенген. Ушул мектептердин кээ бирлери гимназия, лицейлер жана 20 жеке менчик мектептер. Жеке менчик мектептерде 1,9 миң окуучу окуган. Ар кандай сабактарды тереңдетип окуткан мектеп, гимназия жана лицейлердин саны 32. Бардык мектептердин көбүндө информатика кабинеттери бар. Дээрлик бардык мектептерде китепкана жана ашкана иштейт. Шаардын мектептеринде бир класста орт. алганда 27 окуучу окуп, бул республикада эң жогорку чек болуп саналат. Саламаттыкты сактоо тармагында 2002-жылы 9680 орундуу (10 миң адамга 163 орун) 32 оорукана болуп, аларда ар түрдүү адистиктеги 3792 дарыгер (10 миң адамга 97 дарыгер) жана 7253 медициналык орто билимдүү кызматкер (10 миң адамга 122) иштеген. Башкача айтканда ооруканалардагы орундарды калктын 10 миң адамына эсептегенде, шаардын деңгээли Республиканын орто көрсөткүчүнөн 1,8 эсеге, ал эми врачтардын саны боюнча 2,9 эсеге жогору болгон. Бишкекте өлкөнүн ири мейманкалары, базарлары, дүкөндөрү ж. б. жайгашкан.
[[Файл:Cosmopark.jpg|left|thumb|Космопарк ]]
Алар:  &quot;Достук&quot;, &quot;Аккеме&quot;, &quot;Саякат&quot;, &quot;Ысык-Көл&quot;, &quot;Семетей&quot;, &quot;Бишкек&quot;, &quot;Ала-Тоо&quot;, &quot;Хаятт&quot;, &quot;Эльдорадо&quot; ж.б. мейманкалар, &quot;Ош&quot;, &quot;Аламүдүн&quot;, &quot;Баткен&quot;, &quot;Ортосай&quot;, &quot;Аларча-2&quot;, &quot;Дордой&quot;, &quot;Кудайберген&quot; ж.б. базарлар, &quot;Айгүл&quot;, &quot;Айчүрөк&quot;, &quot;Береке&quot;, &quot;Берекет&quot;, &quot;Бешсары&quot;, &quot;Диньчинь&quot;, &quot;Жаңылык&quot;, &quot;Миңтүркүн&quot;, &quot;Сейтек&quot; ж.б. соода дүкөндөрү жана комплекстери д. у. с. Бишкек шаарында 22 ири китепкана иштеп, аларда 7208 миң нуска китеп болгон. Шаарда 7 театр, анын бири опера жана балет театры, экөө мамл. драма театры, 1 филармония, 3 клуб жана маданият мекемелери, 10 кинотеатр жана 11 музей иштеген. Ошондой эле шаарда мамлекеттик эмес бир нече театрлар ж.б. маданияттык мекемелер ачылган. Бишкек Кыргыз Республиканын саясий борбору болгондуктан өлкөнүн башкаруу бийликтери — Президенттин администрациясы, Өкмөт, [[Жогорку Кеңеш]], Республикалык сот жана прокуратура, ошондой эле төртүнчү бийлик деп саналган басма каражаттары – гезит, журналдар, радио жана телекөрсөтүүчү мекемелер шаарда жайгашкан. Ошондой эле Бишкекте ондон ашык чет өлкөлөрдүн өкүлчүлүктөрү иштейт. Алар: АКШ, [[Беларусь]], [[Германия]], [[Индия]], [[Иран]], [[Казакстан]], [[Кытай]], Орусия, [[Өзбекстан]], [[Пакистан]], [[Тажикстан]], [[Түркия]] ж.б.

== Транспорт ==
=== Темир жол ===
[[Файл:Bischkek II Bahnhof, Nov. 2013.jpg|thumb|[[Бишкек-2]]]]
Темир жол каттамдары үч темир жол станциялары аркылуу жургүзүлөт: Пишпек, Бишкек жана Аламедин. Жүргүнчүлөрдүн жана жуктөрдүн негизги агымы [[Орусия]]нын шаарларына бет алышат, [[Казакстан]]дын аймагы менен. Жергиликтүү шаар аралык жана жакынкы аймактарга да каттамдар бар.

=== Электр транспорту ===
{{Негизги макала|Бишкек троллейбусу}}
[[1951-жыл|1951-жылы]] 13-январда троллейбус системасын өнүктүрүүнүн биринчи этабы башталган. Троллейбус линияларынын узундугу 8,4 чакырымды түзүп, МТБ-82 моделиндеги төрт троллейбус эки каттам боюнча иштеп баштаган: № 1 каттамы Линейный, Совет, Сталин (Чүй проспекти) көчөсүнөн баштап, Крупская атындагы балдар үйүнө чейин каттаган. Ал эми №2 каттам Темир жол вокзалынан Ленин проспектиси (Жибек- Жолу) аркылуу өткөн. Троллейбустар эки орундуу сан менен номерленген. Троллейбустун эң алгачкы айдоочусу Тагильцев Николай болгон&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Бишкек шаарынын мэриясынын расмий сайты. Алгачкы троллейбус 1951-жылы каттамга чыккан |url=https://bishkek.gov.kg/ky/post/26505 |accessdate=2024-09-11 |archivedate=2024-09-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240911115918/https://bishkek.gov.kg/ky/post/26505 }}&lt;/ref&gt;. Эң алгачкы жылдагы жүргүнчүлөрдүн жалпы саны 3228 миң адамды түзгөн&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Шаарда [[Бишкек метросу|жеңил метро]] жана электропоезд түзүлөөрү күтүлүүдө.
=== Автомобилдик (Автоунаа) ===
Шаардын коомдук транспортунун негизги түрлөрү болуп: автобустар, маршруттук таксилер, таксилер эсептелинет.

Маршруттук таксилер жургүнчулөрдүн көпчулүк бөлүгүн тейлейт, бир нече ишкана иштейт. 

Жеңил машиналардын саны 2000-жылдан 2011-жылга чейин 3 эсе, автобустар 2 эсе өскөн.

Шаардын көчөлөрү оңдолуп, жаңы жолдор да салынууда.

=== Шаар аралык байланыш ===
Ысык-Көлгө Бишкектен, жайында өзгөчө, автобустардын жана миниавтобус, таксилердин агымы көбөйөт. Көлгө чейин поезд менен да барса болот, Балыкчы шаарына чейин. 
[[Файл:Manas 2.jpg|thumb|Жаңы салынган &quot;Манас-2&quot; аэропорт терминалы]]
Бишкектен Кыргызстандын башка шаарларына чейин көптөгөн маршрут менен автобустар каттайт. Аларды шаардагы эки автобекет тейлейт: Батыш (жаңы) жана Чыгыш (эски) автобекет болуп.

=== Аэропорт (Абабекет) ===
Бишкек шаарынын административдик аймагында жайгашкан эл аралык [[Манас эл аралык аэропорту|&quot;Манас&quot; эл аралык аэропорту]] шаардан 23 км алыстыкта жайгашкан. Аэропортту кыргыз элинин улуу эпосунун башкы каарманы — Айкөл Манастын атынан коюлган. Бул аэропорт шаарды, ошондой эле Чүй дубанынын чет өлкөлөр жана Республиканын дээрлик бардык региондору менен аба жолдору аркылуу байланыштырат. 2000-жылы Бишкек шаарынын аба жолдору менен 1173,5 миң жүргүнчү ташылган. ЭГАУнун (ИКАО) классификациясына ылайык, аэропорт 4Е классында. Учуп-конуу тилкеси 4,2 км. Ал кандай самолет болбосун, кабыл ала алат дегендик, аба ырайынын эң татаал мезгилинде дагы. Перрондун (башка самолеттор токтоо үчүн жай) жалпы аянты — 242 миң м². Жаңы терминал курулган.

Бишкек тогуз жолдун тоомунда жайгашып, өлкөдөгү эң ири транспорт түйүнү болуп да саналат. Эң ири автомагистралдары:

* Бишкек – Ош — Исфана,
* Бишкек – Балыкчы – Нарын – Торугарт – Кашкар ([[Кытай]]),
* Бишкек – Балыкчы – Каракол,
* Бишкек – Алматы ([[Казакстан]]),
* Бишкек – Карабалта – Тараз ([[Казакстан]]) – Ташкент ([[Өзбекстан]]) автоунаа жолдору ж. б.

== Архитектурасы ==
[[Файл:Bishkek.jpg|thumb|Кечки Бишкек, Ала-Тоо аянты]]Бишкектин архитектурасы 1878-жылдан башталат, себеби Верный шаарында ([[Алматы]]) генерал Г.А.Колпаковский Бишкектин генералдык планына кол койгон.
1925-жылы ал кездеги [[Пишпек]] калаасына чехословакияк комунисстерден түзүлгөн &quot;Интергельпо&quot; кооперативи шаардын архитектурасынын өнүгүшүнө зор салымдарын кошушкан. Биринчилерден болуп кооперативдик ишканаларды куруп, &quot;Жумушчулар Шаарчасын&quot; кура башташкан (бул шаарчанын планировкасы шакекчелик система болгон, ошону менен шаардын башка райондорунан өзгөчөлөнүп турган.Согуштан кийинки жылдары курулуш иштери мурункудай бойдон улана берген, бирок жаңы, кооз үйлөр салынып, шаар көркүнө келе баштаган. Уникалдуу имараттар пайда болгон, биз аларды &quot;Сталиндик стиль&quot; деп атап калганбыз.

1950-жылдары шаардын аймагына аз кабаттуу үйлөрдү салууга тыюу салынгандан баштап, көп кабаттуу үйлөр салынып, индустриалдык методдор менен шаар салууга чоң түрткү болгон. 

1960-жылдары элде айтылып калгандай &quot;хрущевкалар&quot; 4-5 кабаттуу чоң панелдик үйлөр курула баштаган.
Ушул жылдары эң эле оптималдуу вариант болуп, көп кабаттуу кичирайондорду куруу болгон. Анткени жылдан-жылга шаар тургундарынын саны өсүп турган. Кийинки жылдары кичирайондордун аймагына жеке турак жайлар курула баштаган. Башаламандык куруулар балдар бакчасынын, мектептердин, сейил-бактардын территориясына салынып, көп кичирайондордун көрүнүшүн бузушкан.

Эң акыркы кичирайон болуп, 12-кичирайон курулган. Бишкектин аймагына 50гө жакын кичирайон каралган, бирок 90-жылдары ал аймактарда массалык жерлерди тартып алуулардан кийин салынбай калган.

2000-жылдан баштап, шаардын ичинде көп кабаттуу үйлөр салынып, бирок шаар куруунун эрежелери сакталган эмес.

== Административдик-аймактык бөлүнүшү ==
{{Негизги макала|Бишкектин райондору}}
Административдик-аймактык бөлүнүшү боюнча 4 районго бөлүнгөн. Калкынын саны – 2009 жылкы эл каттоо жыйынтыгы боюнча көрсөтүлгөн.
* [[Октябр аймагы|Октябрь району]] – 245 587  (2009)
* [[Биринчи май аймагы|Биринчи Май району]] – 180 994 (2009)
* [[Свердлов аймагы|Свердлов району]] – 230 821(2009)
* [[Ленин аймагы|Ленин району]] – 205 926 (2009)
* шаар тибиндеги Чоң-Арык айылы – 10 724 (2009)
* Орто-Сай айылы – 5 646 (2009)
Ленин районуна Чоң-Арык айыл кеңеши карайт. Чоң-Арык айыл кеңешине шаар тибиндеги Чоң-Арык айылы, Орто-Сай айылы жана аэропортко жакын жайгашкан Манас айылынын жарымы карайт.

Район башчылары акимдер болуп эсептелет. Акимди мэрия жана шаар кеңеши дайындайт. Акимиат — район администрацисы болуп эсептелет.
== Түзүлүшү ==

Шаардын аянты — 160 чарчы чакырым.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Район !! Калктын саны (миң) !! Аянты (га)
|-
| Ленин || 187,4 || 4373
|-
| Октябрь || 219,2 || 3200
|-
| Биринчи Май || 158,3 || 4715
|-
| Свердлов || 207,1 || 2920
|-
|}

Акимдик бөлүнүшү — 4 район.

Ленин районунун курамына Чоң-Арыктын айыл кеңеши кирет. Чоң-Арыктын ичине ШТА (ПГТ) Чоң-Арык жана Орто-Сай айылы киришет.

== Жогорку окуу жайлары ==
* [[Кыргыз улуттук университети]]

* Кыргыз эл аралык университети
* [[&quot;Ала-Тоо&quot; Эл аралык университети|Ала-Тоо эл аралык университети]]
* [[Кыргыз-Түрк &quot;Манас&quot; университети]]
* [[Борбордук Азиядагы Америка университети]]
* [[Кыргыз мамлекеттик техникалык университети]]
* [[Бишкек мамлекеттик университети]]
* [[Kыргыз мамлекеттик медициналык академиясы|Кыргыз мамлекеттик медициналык академиясы]]
* [[Кыргыз мамлекеттик курулуш, транспорт жана архитектура университети]]
* Эл аралык инновациялык технологиялар университети
* [[Кыргыз улуттук агрардык университети]]
[[Файл:Busicent.jpg|thumb|Бишкек шаарындагы соода борборлорунун бири]]

== Шаардын символдору ==
&lt;gallery&gt;
Gerb of Pishpek 1908.png|[[Пишпек (шаар)|Пишпек шаарынын]] герби, [[1908|1908-жыл]]
Coat of arms of Frunze Kyrgyzstan.svg|[[Фрунзе (шаар)|Фрунзе шаарынын]] герби, [[1978]]-[[1991|1991-жж]].
Coat of arms of Bishkek 1991-1994.svg|Бишкек шаарынын герби, 1991-[[1994|1994-жж.]]
Bishkek coa 1994.svg|Бишкек шаарынын герби, 1994-жылкы версиясы
Coat of arms of Bishkek Kyrgyzstan.svg|Азыркы Бишкек шаарынын герби
&lt;/gallery&gt;Шаардын герби 1908-жылы 19-мартта бекитилген. Ал кезде бүткүл Кыргызстан Орус империясынын курамында болчу, Пишпек шаары Жети-Суу областында эле.

Фрунзе шаарынын герби 1978-жылы шаардык Эл кеңешинин депутаттары бекитишкен. &quot;Фрунзегорпроекттин&quot; ишкерлери  Г. Мулявин жана А. Согонов тарткан сүрөт шаардык 100-жылдыгына карата өткөрүлгөн ачык конкурста жеңип чыккан. Ал гербдин өңдөрү ак, кызыл,ультрамарин, жашыл, коло түстө болгон.1978-жылдан 1991-жылга чейин эч өзгөрүүсүз турган гербдин ылдый жагында турган Фрунзе деген жазууну &quot;Бишкек&quot; деген жазууга алмаштырышкан. 

Бишкектин жаңы гербин 1994-жылы график М. Асаналиев жана философия илимдеринин кандидаты С. Иптаров тарабынан сунушталган герб жактырылган. Ал кездеги шаар мэри Ф. Кулов жаңы герб тууралуу демилгени көтөрүп чыккан.

== Боордош шаарлар ==
Бишкектин боордош шаарлары болуп төмөнкүлөр саналат:

*[[Алма-Ата|Алмата]], Казакстан;
*[[Нур-Султан]], [[Казакстан]];
*[[Анкара]], Түркия, 1992-жылдан бери;
*[[Измир]], [[Түркия]];
*[[Үрүмчү]], Уйгурстан, [[Кытай Эл Республикасы]];
*Куми, 1991-жылдан бери;
*[[Колорадо Спрингс (Колорадо)|Колорадо Сприңс]], [[Колорадо]], АКШ, 1994-жылдан бери;
*[[Меридэн (Коннектикут)|Мэридэн]], [[Коннектикут]], [[АКШ]], 2005-жылдан бери;
*[[Казбин]], [[Иран]];
*[[Минск]], [[Беларусь]], 2008-жылдан бери.

== Булактар ==
{{булактар}}
* Кыргыз Совет Энциклопедиясы: 6 томдук/ Башкы редактор Орузбаева Б. Ө./ - Ф.: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977—1980. Т.1-6. 

* Урстанбеков Б. У., Чороев Т. К. [[Кыргыз тарыхы: Кыскача энциклопедиялык сөздүк]]: Мектеп окуучулары үчүн. – Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы Редакциясы, 1990. 113 б. ISBN 5-89750-028-2

== Тышкы шилтемелер ==
* [http://bishkekgov.in.kg/ Бишкек шаар башкармалыгынын расмий сайты]

{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004225627/http://bishkekgov.in.kg/ |date=2013-10-04 }}

{{Kyrgyzstanprovinces}}
{{Азия өлкөлөрүнүн борборлору}}

[[Категория:Бишкек| ]]
[[Категория:1878-жыл]]
[[Категория:1991-жыл]]</text>
      <sha1>1n7mizxqzi25lr27w4jq2qqdlrv7z9j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Эркин-Сай</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41804</id>
    <revision>
      <id>650852</id>
      <parentid>650745</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T20:06:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NurlanKG Bishkek editor</username>
        <id>46070</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Белгилүү инсандары */</comment>
      <origin>650852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7187" sha1="nepl73aprfumupdzmffxpcw20790r6b" xml:space="preserve">{{ОЖ 
 |статусу                    = Айыл
 |кыргызча аталышы           = Эркин-Сай
 |расмий аталышы             = Эркин-Сай
 |өлкө                       = Кыргызстан
 |герб                       = National emblem of Kyrgyzstan.svg
 |желек                      = Flag of Kyrgyzstan (3-2).svg
 |lat_dir = N|lat_deg = 42 |lat_min = 49 |lat_sec = 44 
 |lon_dir = E|lon_deg = 73 |lon_min = 40 |lon_sec = 56
 |өлкөнүн картасынын өлчөмү  = 300
 |областын түрү              = област
 |област                     = Чүй областы 
 |аймак                      = Панфилов району
 |айыл аймагы                = Орто-Кайыңды айыл аймагы
 |калкы                      = 709
 |элди каттоо жылы           = 2023
 |убакыт аралыгы             = +6
 |почта индекси              = 722015
 |СОАТЕ                      = 41708219811030
}}

'''Эркин-Сай''' — [[Кыргызстан]]дын [[Чүй облусу]]нун [[Панфилов району|Панфилов району]] айыл. [[Орто-Кайыңды айыл аймагы|Орто-Кайыңды айыл аймагы]] кирет.

== Географиясы ==
Айыл Чүй өрөөнүнүн батыш тарабында, Чоң-Кайыңды суусунун оң жээгинде жайгашкан. Деңиз деңгээлинен 1025 метр бийиктикте турат. Айылга жакын жерден стратегиялык маанидеги [[Бишкек]] — [[Ош]] унаа жолу өтөт.

== Калкы ==
Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитетинин маалыматы боюнча, айылдын калкынын саны 2023-жылдын башында 709 кишини түзгөн&lt;ref name=&quot;НСК23&quot;/&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!scope=&quot;row&quot;|Жылы !! 2009&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://stat.gov.kg/media/files/aa7cd7ae-9f37-4dc1-b103-c828ac335b00.pdf|title=Кыргыз Республикасынын калкын каттоо 2009. Чүй областы}}&lt;/ref&gt; !! 2014&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.stat.kg/media/statisticsoperational/67aedfb9-2ede-44d0-8d8e-e472db00a59c.xls |title=Кыргыз Республикасынын айыл аймактарынын жана айылдарынын туруктуу калкынын саны (2014-ж.)}}&lt;/ref&gt; !! 2015&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.stat.kg/media/statisticsoperational/e93c217e-a339-4412-91d6-9972471a0224.xls |title=Кыргыз Республикасынын айыл аймактарынын жана айылдарынын туруктуу калкынын саны (2015-ж.)}}&lt;/ref&gt; !! 2020&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.stat.kg/ru/statistics/download/operational/825/ |title=Кыргыз Республикасынын облустарынын, райондорунун, шаарларынын, айыл аймактарынын жана айылдарынын калкынын саны (2020-жылдын башына карата)}}&lt;/ref&gt; !! 2021&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.stat.kg/ru/statistics/download/operational/825 |title=Кыргыз Республикасынын облустарынын, райондорунун, шаарларынын, айыл аймактарынын жана айылдарынын калкынын саны (2021-жылдын башына карата)}}&lt;/ref&gt;
! 2023&lt;ref name=&quot;НСК23&quot;&gt;{{cite web |url=https://stat.kg/ru/statistics/download/operational/825/ |title=Кыргыз Республикасынын облустарынын, райондорунун, шаарларынын, айыл аймактарынын жана айылдарынын калкынын саны (2023-жылдын башына карата)}}&lt;/ref&gt;
|-
!scope=&quot;row&quot;|Адам саны
| 720 || 725 || 740 || 749 || 845 || 709
|}

== Белгилүү инсандары ==
* '''[[Сагынбаев Экмет Сагынбаевич]]''' (1940—2020) — '''КР турак жай-коммуналдык чарба тармагынын эмгек сиңирген кызматкери, мамлекеттик башкаруучу жана инженер-куруучу.'''
*'''[[Төлөбаев Мухуддин]]'''(1940-2022)-'''жазуучу, акын,Ветеринария илимдеринин кандидаты.'''
*'''[[Мисир Ашыркулов]]'''-''' генерал-лейтенант (2002)'''
*'''[[Марат Козукеев]]'''(1970-2017)-'''КР маданиятын эмгек синирген кызматкери,Кыргызстандык актёр жана режиссёр. Маданият ишмери. &quot;ДЕМ&quot; театрнын жетекчиси.'''
*'''[[Азыгалиев Жумабек]]'''(1923-2013)-'''КР эмгек синирген мугалими'''
*'''[[Кангельдиев Нургазы]]'''(1924-1990)-'''КР маданиятына эмгек синерген ишмери'''
*'''[[Мамбеталиев Сатыбалды]]'''(1931-2021)-'''жазуучу,публицист.
*'''[[Рысбекова Бурул]]'''(1921-2002)-'''КР эмгек синерген мугалими'''
*'''[[Чолпонкулов Калык]]'''(1935-)-'''СССР балык өнөр жайынын мыктысы'''
*'''[[Айткулов Медетбек Ашыркулович]]'''(1956-)-'''профессор,академик'''
*'''[[Кадыркулов Касымалы]]'''(1934-)-'''КР эмгек синерген мугалими'''

== Галерея ==
&lt;gallery&gt;
Файл:Кыргызстан. Жайыл району. Эркин-Сай айылы (2023-05-21 13-01-03).jpg
Файл:Кыргызстан. Жайыл району. Эркин-Сай айылы (2023-05-21 13-01-08).jpg
Файл:Кыргызстан. Жайыл району. Эркин-Сай айылы (2023-05-21 13-01-05).jpg
Файл:Кыргызстан. Жайыл району. Эркин-Сай айылы (2023-05-21 13-01-11).jpg
Файл:Кыргызстан. Жайыл району. Эркин-Сай айылы (2023-05-21 14-22-00).jpg
Файл:Кыргызстан. Жайыл району. Эркин-Сай айылы (2023-05-21 14-22-02).jpg
Файл:Кыргызстан. Жайыл району. Эркин-Сай айылы (2023-05-21 14-22-06).jpg
Файл:Кыргызстан. Жайыл району. Эркин-Сай айылы (2023-05-21 14-22-11).jpg
&lt;/gallery&gt;

== Шилтемелер ==
* [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D1%80%D0%BA%D0%B8%D0%BD-%D0%A1%D0%B0%D0%B9 Эркин-Сай айылы орус тилиндеги Википедияда]

== Булактар ==
{{Булактар}}
[[Категория:Эркин-Сай]]
[[Категория:Чүй облусу]]
[[Категория:Панфилов району]]
[[Категория:Кыргызстан]]
[[Категория:Ала-Арча көрүстөнүндө жерленгендер]]
[[Категория:Орто-Кайыңды айыл аймагы]]</text>
      <sha1>nepl73aprfumupdzmffxpcw20790r6b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кумсков Владимир Иванович</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53389</id>
    <revision>
      <id>650864</id>
      <parentid>203377</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T10:30:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43468-76</username>
        <id>48575</id>
      </contributor>
      <origin>650864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2022" sha1="l9xqlpa6utzc8roqif4qjz0suqgmfq8" xml:space="preserve">'''Кумсков Владимир Иванович''' (22. 6. 1928-жылы туулган, Россия — Волгоград облусу — Новопавловск району, Мироновск хутору, Каза болгон күнү. 06.01.2013, Бишкек шаары) — экономика илимдеринин доктору (1986), профессор (1990). Экономикалык жана социалдык өнүктүрүү маселелери боюнча адис. Москва мамлекеттик экономика институтун бүткөн (1952). Пермь мамлекеттик университетинде улук окутуучу (1956—59), Фрунзедеги физприбор заводунда (1959—64), Кыргыз ССР Илимдер академиясынын Экономика институтунда илимий кызматкер (1964—71), Кыргыз ССР Мамплан тармагында, анын ичинде Эсептөө борборунун директору болуп иштеген (1971—98). 1998-жылдан Кыргыз Республикасынын Экономикалык изилдөө борборунда бөлүм башчы. 120дан ашуун илимий эмгеги, анын ичинде 7 монографиясы жарык көргөн.
Эмгектери: Выравнивание уровня экономического и социального развития Кыргызстана. Ф., 1986; На пути к рынку. Б., 1996; Рыночная экономика — вечная экономика. Б., 2008. 
[[Категория:Инсандар]]
==Колдонулган адабияттар==
* [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9</text>
      <sha1>l9xqlpa6utzc8roqif4qjz0suqgmfq8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кумскова Наиля Хасановна</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53391</id>
    <revision>
      <id>650865</id>
      <parentid>203379</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T10:32:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43468-76</username>
        <id>48575</id>
      </contributor>
      <comment>дата смерти Кумсковой Н.Х.</comment>
      <origin>650865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1779" sha1="pn5k0nvoyh1035dxiqioyium0a4eq9q" xml:space="preserve">'''Кумскова Наиля Хасановна''' (19. 1. 1934-жылы туулган, Ош шаары, Каза болгон күнү. 17.08.2017-ж. Бишкек шаары ) — экономика илимдеринин доктору (1983), профессор (1984). Калктын социалдык-экономикалык жана демографиялык маселелери, экономика теориясы боюнча адис. Кыргыз Республикасынын билим берүүсүнө эмгек сиңирген ишмер (1997). Москва мамлекеттик экономикалык институтун (1957), Кыргыз ССР Илимдер академиясынын Экономика институтунун аспирантурасын (1967), докторантурасын (1978) бүткөн. КМФИде окутуучу, улук окутуучу, КММИде кафедра башчысы, 1993-жылдан КРСУда кафедра башчысы. 200дөн ашуун илимий эмгеги, анын ичинде 10 монографиясы жарык көргөн.
Эмгектери: Экономика и репродукция человека. Б., 1998; Модель рыночной экономики в Кыргызстане. Б.,2001; Социально-рыночные рубежи Кыргызстана. Б., 2003. 
[[Категория:Инсандар]]
==Колдонулган адабияттар==
* [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9</text>
      <sha1>pn5k0nvoyh1035dxiqioyium0a4eq9q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ревайлер</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59433</id>
    <revision>
      <id>650857</id>
      <parentid>582007</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T01:14:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>650857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4578" sha1="ibxlfylxvtxppym4uzdcprea00ngwmt" xml:space="preserve">{{ОЖ
 |статусу                 = муниципалитет 
 |кыргызча аталышы           = Ревайлер 
 |расмий аталышы            = Rehweiler 
 |сүрөтү                   =  
 |баш ийгени                = 
 |өлкө                      = Германия 
 |герб                 = DEU Rehweiler COA.svg 
 |желек                      = 
 |гербдин сүрөттөлүшү     = 
 |желектин сүрөттөлүшү          = 
 |гербдин туурасы             = 
 |желектин туурасы                   = 
  |lat_dir=N |lat_deg=49 |lat_min=29 |lat_sec=8 
  |lon_dir=E |lon_deg=7 |lon_min=26 |lon_sec=30 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |чек аранын түрү             = 
 |таблицадагы чек ара        = 
 |өлкөнүн картасынын өлчөмү    = 
 |облус картасынын өлчөмү = 
 |район картасынын өлчөмү = 
 |облус түрү              = Германия жерлери{{!}}Жер 
 |облус                  = Рейнланд-Пфальц 
 |таблицадагы облус         = Рейнланд-Пфальц 
 |район түрү              = Германия району{{!}}Району
 |район                  = Кузель 
 |таблицадагы район         = Кузель (район){{!}}Кузель 
 |коомдун түрү              = 
 |коом                   = 
 |таблицадагы коом         = 
 |ички бөлүнүшү           =  
 |башчысынын түрү           = 
 |башчысы                  = Карл-Хайнц Кройц 
 |негизделген күнү         = 
 |биринчи белгиленген           = 
 |мурунку аталышы        = 
 |статустун берилиши             = 
 |аймагы              = 6,74 
 |бийиктиктин түрү         = 
 |ОЖ борборунун бийиктиги    = 220 
 |климаты                 = 
 |расмий тили              = 
  |калкы                = 448 
  |элди каттоо жылы             = 2010 
  |жыштыгы              = 
  |агломерация             = 
  |улуттук курамы          = 
  |диний курамы = 
  |этнохороним            = 
 |убакыт аралыгы           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коду            = 06383 
 |почта индекси           = 66907 
 |почта индекстери        = 
 |автоунаа коду         = KUS 
 |идентификатордун түрү      = Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду{{!}}Расмий коду 
 |цифралык идентификатор   = 07 3 36 082 
 |Commons түрмөгүндө     = Rehweiler 
 |сайты                   = http://www.rehweiler.de/ 
 |сайтынын тили               = de 
}} 
'''Ревайлер''' ({{lang-de|Rehweiler}}) — [[Германия|Германия Федеративдик Республикасынын]] [[Рейнланд-Пфальц]] [[Германия Жерлери|жеринде]] жайгашкан [[муниципалитет]].  [[Кузель (район)|Кузель]] районуна кирет.

Калкы — 448 киши (2013-жыл)&lt;ref&gt;[http://www.statistik.rlp.de/fileadmin/dokumente/berichte/A1033_201022_hj_G.pdf Statistisches Landesamt Rheinland-Pfalz – Bevölkerung der Gemeinden am 31. Dezember 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120131082852/http://www.statistik.rlp.de/fileadmin/dokumente/berichte/A1033_201022_hj_G.pdf |date=2012-01-31 }} (PDF; 727 KB)&lt;/ref&gt;. Аянты — 6,74 км². Мамлекет ичинде бекитилген [[Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду|расмий коду]] — ''07 3 36 082''. Муниципалитеттин башчысы — Карл-Хайнц Кройц.


==Булактар==
{{Булактар}}

==Тышкы шилтемелер==
* [http://www.rehweiler.de/ Расмий сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100718174015/http://www.rehweiler.de/ |date=2010-07-18 }}

{{Рейнланд-Пфальц райондору}}
{{Германия:Кузель району:Шаарлар}}
{{RhinelandPalatinate-geo-stub}}

[[Категория:Рейнланд-Пфальц шаарлары]]</text>
      <sha1>ibxlfylxvtxppym4uzdcprea00ngwmt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ЛГБТ укуктары</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129823</id>
    <revision>
      <id>650855</id>
      <parentid>487917</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T22:32:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>650855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17790" sha1="qlrro7u7hi1qrh1mtd550w7kvjf3v9r" xml:space="preserve">[[Файл:Gay_Pride_Flag.svg|thumb|Гей жана лесбиянкалардын бирдей укуктары үчүн күрөштүн символу катары колдонулган 6 түстүү асан-үсөн желеги.|300x300px]]
ЛГБТ укуктары өлкөгө жараша абдан айырмаланат — кээ бирилеринде бир жыныстуу [[нике]] мыйзамдуу түрдө таанылган болсо, кээ бирилеринде [[гомосексуалдуулук]] үчүн [[өлүм жазасы]] каралган. 2023-жылдын башына карата дүйнө жүзү боюнча 35 мамлекет бир жыныстуу никени тааныган; мамлекеттик эмес субьекттерди жана сотсуз өлтүрүүлөрдү эсепке албаганда, алты өлкөдө бир жыныстуу сексуалдык аракеттеринде өлүм жазасы каралган. Алардын ичинде экөөсү — [[Иран]] жана [[Ооганстан]], өлүм жазасын ишке ашырып келген&lt;ref&gt;[https://www.hrw.org/report/2022/01/26/even-if-you-go-skies-well-find-you/lgbt-people-afghanistan-after-taliban-takeover LGBT People in Afghanistan After the Taliban Takeover.] ''(анг.)'' ''Human Rights Watch''. 26 January 2022. &lt;small&gt;Зиярат күнү: 03.01.2023.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. [[Мавритания|Мавританияда]], [[Сауд Арабиясы|Сауд Арабиясында]], [[Сомали|Сомалиде]] (Жубаланд автономиялуу штатында) жана [[Бириккен Араб Эмирликтери|Бириккен Араб Эмирликтеринде]] [[өлүм жазасы]] расмий түрдө мыйзамдуу, бирок колдонулбайт. [[Орусия|Орусиянын]] [[Чеченстан]] аймагында ЛГБТ өкүлдөрү сотсуз өлтүрүүлөргө дуушар болуп келишет. 

ЛГБТ ― лесбиянка, гей, бисексуал жана трансгендерди билдирген аббревиатура. Бул лесбиянка, гей, бисексуал же трансгендерлерге гана эмес, гетеросексуалдык эмес же [[цисгендер]] эмес болгондорго тиешелүү колчатыр термин катары дагы колдонулушу мүмкүн&lt;ref&gt;Shankle, Michael D. (2006). [https://books.google.kg/books?id=pUUyLSKD5voC&amp;redir_esc=y ''The Handbook of Lesbian, Gay, Bisexual, and Transgender Public Health: A Practitioner's Guide To Service''.] Haworth Press. ISBN &lt;bdi&gt;978-1-56023-496-8&lt;/bdi&gt;. &lt;/ref&gt;.

== ЛГБТ кыймылы ==
ЛГБТ кыймылынын максаттары жана идеялары өлкөгө жана заманга жараша өтө ар-түрдүү, жада калса карама-каршы болушат&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;. Ошентип, 70-жылдардын башында [[Америка Кошмо Штаттары|АКШда]] активисттер солчул радикалдык көз караштарды карманып, никени жана аскердик кызматты четке кагышкан, ал эми 21-кылымда ЛГБТ кыймылы консервативдешип, ЛГБТ адамдарга аскердик кызматка тыюу салууну жоюуну жана бир жыныстуу никени мыйзамдаштырууну көздөйт.&lt;ref&gt;''Антон Сазонов.'' «Гей — не квир и не фаггот!». Соль. &lt;/ref&gt;

== Тарыхы ==
ЛГБТ (Лесбиян, гей, бисексуал жана трансгендер) кыймылы коомдогу ЛГБТ адамдардын укуктарын коргогон коомдук-саясий кыймыл. Анын максаты – жарандык [[теңчилик]], [[Адам укуктары|адам укуктарын]] урматтоо, [[Дискриминация|дискриминацияны]] жана [[Ксенофобия|ксенофобияны]] жок кылуу, сексуалдык эркиндик жана [[толеранттуулук]]. ЛГБТ кыймылынын ар кандай аспектилери өлкөгө жана тарыхый мезгилге жараша бири-биринен олуттуу түрдө айырмаланышы мүмкүн&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;''Кон И. С.'' [https://de.slideshare.net/chronozaur/ss Лики и маски однополой любви: Лунный свет на заре.] ''(орус.)'' — 2-е изд., перераб. и доп. — &lt;abbr&gt;М.&lt;/abbr&gt; : ACT, 2003. — 576 с. — &lt;nowiki&gt;ISBN 5-17-015194-2&lt;/nowiki&gt;.&lt;/ref&gt;. Алардын кээ бирлери бир жыныстуу нике сыяктуу тең укуктарга көңүл бурушса, башкалары 1960-1970-жылдардагы гейлердин боштондук кыймылындагыдай боштондукка басым жасашат. Алгачкы кыймылдар 1950-жылдардагы гомофилдик кыймыл сыяктуу өзүн-өзүнө жардам көрсөтүүгө жана өзүн-өзү кабыл алууга багытталган. ЛГБТ укуктарын колдогон эң алгачкы уюмдар 20-кылымдын башында түзүлгөн&lt;ref&gt;Library, C. N. N. (June 19, 2015). [https://edition.cnn.com/2015/06/19/us/lgbt-rights-milestones-fast-facts/index.html &quot;LGBT Rights Milestones Fast Facts&quot;]. ''(анг.)'' ''CNN''. &lt;small&gt;Зиярат күнү: 03.01.2023.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Бүгүнкү күндө уюштурулган ЛГБТ кыймылдары саясий жана маданий активдүүлүктүн кеңири спектрин камтыйт, анын ичинде лобби, көчө жүрүштөрү, социалдык топтор, медиа, искусство жана изилдөө.

=== Гомофилдик кыймыл (1945–1969) ===
[[Экинчи дүйнөлүк согуш|Экинчи дүйнөлүк согуштан]] кийин дароо эле батыш дүйнөсүндө, [[Улуу Британия|Улуу Британияда]], [[Франция|Францияда]], [[Германия|Германияда]], [[Нидерланддар|Нидерланддарда]], [[Скандинавия жарым аралы|Скандинавия]] өлкөлөрүндө жана [[Америка Кошмо Штаттары|АКШда]] бир катар [[Гомосексуалдуулук|гомосексуалдык]] укук коргоочу топтор пайда болгон же кайра жанданган. Бул топтор, секске эмес, сүйүүгө басым жасап, гомосексуал терминине гомофилдер деген терминди артык көрүшчү.  

Гомофилдик кыймыл 1940-жылдардын аягында [[Нидерланддар]] жана [[Дания|Данияда]] башталып, 1950-1960-жылдары [[Швеция]], [[Норвегия]], [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]], [[Франция]], [[Улуу Британия]] жана башка жерлердеги топтор менен уланган. 1969-жылга карата [[Америка Кошмо Штаттары|АКШда]] ондогон гомофилдик уюмдар жана басылмалар&lt;ref&gt;Percy, 2005, &quot;Before Stonewall: Activists for Gay and Lesbian Rights http://williamapercy.com/wiki/images/Revision_by_WAP.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103150412/http://williamapercy.com/wiki/images/Revision_by_WAP.pdf |date=2023-01-03 }}&lt;/ref&gt; жана улуттук уюм түзүлдү. 1965-жылы Филадельфиядагы Индепенденс-холл имаратынын алдында өткөн гейлердин жүрүшү, азыркы ЛГБТ кыймылынын башталышы болгон. 

=== Боштондук кыймылы (1969–1974) ===
[[Файл:Stonewall_Inn_5_pride_weekend_2016.jpg|thumb|Стоунвол Улуттук эстелиги. 25.07.2016, президент Барак Обама аны улуттук эстелик деп жарыялаган күндүн эртеси.|350x350px]]
60-жылдардагы жаңы коомдук кыймылдар, ЛГБТ активисттерин радикалдуу кадамдарга шыктандырды&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Matzner, 2004, [http://www.glbtqarchive.com/ssh/stonewall_riots_S.pdf &quot;Stonewall Riots&quot;] ''(анг.)'' &lt;small&gt;Зиярат күнү: 03.01.2023.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Бул радикализм 1969-жылдагы Стоунволл тополоңу менен түшүндүрүлөт&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Стоунвол тополоңдору - 1969-жылдын 28-июнуна караган түнү Стоунволл-Инн гей-барында башталган полициянын рейдине каршы бир канча күнгө уланган каршылык акциялары.

Стоунволлдогу тополоңунан бир айдан кийин Гейлерди боштондукка чыгаруу фронту (Gay Liberation Front, GLF) түзүлгөн. Лесбияндар жана гейлер жөнүндө ЖМК-ларда басылмалардын саны кескин өсүп, алардын коомдошуу сезимин күчөттү. Америка Кошмо Штаттарынын коомунда гомосексуалдар сыртка чыгып, өлкөнүн бардык шаарларында өздөрүнүн жамааттарын тездик менен өнүктүрө башташты.

1970-жылдан баштап [[Нью-Йорк|Нью-Йоркто]] (ошондой эле дүйнө жүзү боюнча көптөгөн шаарларда) жыл сайын Стоунволл тополоңдорунун күнүнө карата жүрүштөр болуп келет. 2000-жылы [[Америка Кошмо Штаттары|Америка Кошмо Штаттарынын]] өкмөтү Стоунвол-Инн  улуттук тарыхый эстелик катары жарыялаган. 

=== 21-кылым ===
[[Файл:Amsterdam_Gay_Pride_2013_boat_no32_12,5_yaer_married_pic2.JPG|left|thumb|300x300px|[[Нидерланд]] бир жыныстуу никеге уруксат берген биринчи өлкө.]]
[[Нидерланд]] 2001-жылы бир жыныстуу никеге уруксат берген биринчи өлкө болгон. 2023-жылга карата 35 мамлекет: [[Нидерланд]], [[Бельгия]], [[Испания]], [[Канада]], [[Түштүк-Африка Республикасы|Түштүк Африка]], [[Норвегия]], [[Швеция]], [[Португалия]], [[Исландия]], [[Аргентина]], [[Дания]], [[Бразилия]], [[Франция]], [[Уругвай]], [[Жаңы Зеландия]], [[Люксембург]], [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]], [[Ирландия]], [[Колумбия]], [[Финляндия]],  [[Мальта]], [[Германия]], [[Австралия]], [[Австрия]], [[Тайвань]], [[Эквадор]], [[Улуу Британия]], [[Коста-Рика]], [[Чили]], [[Швейцария]], [[Словения]], [[Куба]], [[Мексика]], [[Андорра]] жана [[Эстония]] бир жыныстуу никелерди таанышат&lt;ref&gt;https://www.pewresearch.org/religion/fact-sheet/gay-marriage-around-the-world/&lt;/ref&gt;.

2003-жылы Лоуренс Техаска каршы сот иши боюнча, [[Америка Кошмо Штаттары|Америка Кошмо Штаттарынын]] Жогорку Соту он төрт штатта содомиялык мыйзамдарды жокко чыгарып, бардык 50 штатта макулдашылган [[Гомосексуалдуулук|гомосексуалдык]] сексти мыйзамдуу кылды&lt;ref&gt;Cordova, Jeanne, ''When We Were Outlaws'' (2011) p 51-56.&lt;/ref&gt;.

БУУнун сексуалдык ориентация жана [[Гендер|гендердик]] иденттүүлүк боюнча декларациясы 2008-жылдын 13-декабрында [[Бириккен Улуттар Уюмунун Баш Ассамблеясынын 68/262 чечими|Бириккен Улуттар Уюмунун Баш Ассамблеясында]] 66 кол топтогон&lt;ref&gt;[https://www.reuters.com/article/us-un-homosexuality-idUSTRE4BH7EW20081218 &quot;U.N. divided over gay rights declaration&quot;]. ''Reuters''. December 18, 2008. &lt;/ref&gt;.

2020-жылдын июнь айында Америка Кошмо Штаттарынын Жогорку Соту 1964-жылкы Жарандык укуктар жөнүндө мыйзам гомосексуал, бисексуал жана трансгендер адамдарды жумуш ордунда басмырлоодон коргой алат деп чечкен.

[[Орусия|Орусия Федерациясында]] 2013-жылдын 1-июлунда “салттуу эмес сексуалдык мамилелерди пропагандалоого” тыюу салган мыйзам күчүнө кирген. Орус саясатчылары мындай мыйзамдардын зарылдыгын балдардын адеп-ахлагын коргоо менен акташат. 2022-жылдын 24-ноябрында [[Орусия|Орусиянын]] парламенти балдар арасында ЛГБТ пропагандасына учурдагы тыюуну кеңейтип, бардык курактагы адамдарга тыюу салган мыйзамды кабыл алган. Жаңы мыйзамга ылайык, гомосексуалдуулукту пропагандалоо аракети деп эсептелген иш-аракеттер чоң айып пул менен жазаланат.

== Кыргызстандагы ЛГБТ укуктары ==
[[Файл:Кыргызстанда ЛГБТ укуктары.jpg|thumb|2019-жылы ЛГБТ желеги менен сүрөткө түшкөн активист]]
Кыргызстанда 1998-жылдан бери, совет мыйзамдарынан мурас калган гомосексуалдык мамилелер үчүн кылмыш беренеси жокко чыгарылган. 2014-жылдын 29-январында жарыяланган баяндамасында Human Rights Watch гомосексуалдар менен бисексуалдар кыргыз милициясы тарабынан опузалап, коркутуп-үркүтүүгө, негизсиз камоого, ур-токмокко жана сексуалдык зордук-зомбулукка дуушар болуп жатканын билдирген. Доклад жарыяланган күндүн эртеси Кыргызстандын убактылуу муфтийи Максат ажы Токтомушев гомосексуалдуулукка каршы өлүм жазасына чакырган фатва чыгарды&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Дебаты вокруг фетвы против геев в Кыргызстане ''(орус.)''https://web.archive.org/web/20140529213510/http://rus.azattyq.org/content/fetva-protiv-geev-kyrgyzstan/25261350.html&lt;/ref&gt;.

Кыргызстандын мурдагы юстиция министри Марат Кайыпов диний лидерлер өз пикирин айтууга укугу бар болгону менен, алардын сөздөрүнүн коомго тийгизген таасирин эске алуусу керектигин айтты. Укук коргоочу Төлөкан Исмаилова бул фатва ЛГБТ өкүлдөрүнө карата зордук-зомбулукка түртүшү мүмкүн деген тынчсыздануусун билдирип, Кыргызстандын Башкы прокуратурасын иликтөө жүргүзүүгө чакырды. Соңунда [[фатва]] [[Дин]] башкармалыгынын сайтынан алынып салынып, Токтомушев фатванын тексти элди кимдир-бирөөнү өлтүрүүгө чакырык эместигин айтты&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Булактар ==
&lt;references /&gt;

== Тышкы шилтемелер ==
&quot;Before Stonewall: Activists for Gay and Lesbian Rights in Historical Context&quot; https://transreads.org/wp-content/uploads/2022/01/2022-01-13_61e06edb3dc7e_BeforeStonewallActivistsforGayandLesbianRightsinHistoricalContextbyVernL.Bulloughed.z-lib.org_.pdf{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

The Yogyakarta Principles https://yogyakartaprinciples.org/

Адам укуктары боюнча кеңештин резолюциясы - Адам укуктары, сексуалдык ориентация жана гендердик иденттүүлүк (2011-жылдын 17-июнунда кабыл алынган) - A/HRC/RES/17/19 https://undocs.org/Home/Mobile?FinalSymbol=A%2FHRC%2FRES%2F17%2F19&amp;Language=E&amp;DeviceType=Desktop&amp;LangRequested=False</text>
      <sha1>qlrro7u7hi1qrh1mtd550w7kvjf3v9r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Каспер &quot;CadiaN&quot; Мёллер</title>
    <ns>0</ns>
    <id>132576</id>
    <revision>
      <id>650853</id>
      <parentid>646461</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T21:24:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 10 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>650853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8371" sha1="grk1x84v1aznw1qxthgx9libjcw3vce" xml:space="preserve">'''Каспер &quot;CadiaN&quot; Мёллер''' —  [[Counter-Strike]] дисциплинасында даниялык про-оюнчу, учурда [[Team Liquid]] командасында.

== Карьерасы&lt;ref&gt;https://cyber.sports.ru/tribuna/blogs/cyberkotlets/3093413.html&lt;/ref&gt; ==
Каспер карьерасын 2013-жылы ар кандай аралашмалар менен баштаган, алардын бири менен ал жылдын эң чоң турнирине, [[Major]] жеткен. Андан кийин, 2014-жылдын октябрында, ал [[CPH Wolves]] командасына чакырылып, ал жерде 2014-жылдын декабрына чейин ойногон.

CPH Wolves'тен кеткенден кийин, ал киберспорттун оюнчусу катары карьерасын уланта алган жок, анткени ага аз адамдар кызыккан жана ал командага кирсе, ал тез эле алмаштырылган. Ал тургай, талдоочу катары 2 негизги турнир өткөргөн

Бул 2017-жылдын сентябрына чейин уланып, ал америкалык [[Rough]] уюмуна капитан катары чакырылган. Рогдогу бир жыл ичинде ал 4 жылдан бери профессионал оюнчу катары катышпаган FACEIT Major: London 2018ге көтөрүлө алган, бирок тилекке каршы алар 3-1 эсеби менен акыркы чемпион [[Astralis]] жана башка Даниялык уюм [[North]].

2018-жылдын сентябрында ушундай ийгиликке жеткенден кийин, ал ошол эле North чакырылган, андан кийин ал дүйнөдөгү эң күчтүү командалардын бири деп эсептелген, бирок Каспер келгенден кийин ал HLTV линиясынан ылдыйлай баштаган. Башында алар үстүндө калышты, бирок убакыттын өтүшү менен алар чөгүп кетишти. Андан кийин, 2019-жылдын апрель айында, Каспер North чыгарылды.

2019-жылдын сентябрында Касперге Даниянын [[Heroic]] командасынын курамында акыркы мүмкүнчүлүк берилди, ал жеңиш үчүн жаңыдан кура баштаган. Каспер өзүнүн айланасына күчтүү даниялык аткычтарды чогултуп, эң күчтүү HLTV командаларынын арасында Баатырдык тегин көтөрө баштады.

Бирок 2023-жылдын 4-октябрында [[Heroic]] күтүлбөгөн жерден Касперди алмаштырды. Ал эми 2023-жылдын декабрь айында Каспер америкалык [[Team Liquid]] уюмуна көчтү.

== Жетишкендиктери ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+HLTV.org порталынын &quot;Дүйнөдөгү эң мыкты 20 оюнчу&quot; рейтингиндеги позициялар
!&lt;blockquote&gt;Жыл&lt;/blockquote&gt;
!Позиция
|-
|2013
|болгон жок&lt;ref&gt;https://www.hltv.org/news/11895/top-20-players-of-2013-ranking&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|болгон жок&lt;ref&gt;https://www.hltv.org/news/13903/top-20-players-of-2014-introduction&lt;/ref&gt;
|-
|2015
|болгон жок&lt;ref&gt;https://www.hltv.org/news/16700/top-20-players-of-2015-introduction&lt;/ref&gt;
|-
|2016
|болгон жок&lt;ref&gt;https://www.hltv.org/news/19558/top-20-players-of-2016-introduction&lt;/ref&gt;
|-
|2017
|болгон жок&lt;ref&gt;https://www.hltv.org/news/22348/top-20-players-of-2017-introduction&lt;/ref&gt;
|-
|2018
|болгон жок&lt;ref&gt;https://www.hltv.org/news/25735/top-20-players-of-2018-introduction&lt;/ref&gt;
|-
|2019
|болгон жок&lt;ref&gt;https://www.hltv.org/news/28749/top-20-players-of-2019-introduction

&lt;/ref&gt;
|-
|2020
|болгон жок&lt;ref&gt;https://www.hltv.org/news/30897/top-20-players-of-2020-introduction&lt;/ref&gt;
|-
|2021
|болгон жок&lt;ref&gt;https://www.hltv.org/news/33039/top-20-players-of-2021-introduction&lt;/ref&gt;
|-
|2022
|болгон жок&lt;ref&gt;https://www.hltv.org/news/35306/top-20-players-of-2022-introduction&lt;/ref&gt;
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+'''&lt;big&gt;Командалык кубоктор&lt;/big&gt;'''
!дата
!Приз
!түрү
!Турнир
!Турнирдеги орун
|-
|2019-11-17
|$50,000
|Offline
|DreamHack Open Atlanta 2019&lt;ref&gt;{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://liquipedia.net/counterstrike/DreamHack/2019/Atlanta |accessdate=2023-12-23 |archivedate=2023-12-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231223081254/https://liquipedia.net/counterstrike/DreamHack/2019/Atlanta }}&lt;/ref&gt;
|1-чи
|-
|2020-08-30
|$150,000
|Online
|ESL One: Cologne 2020 Online - Europe&lt;ref&gt;{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://liquipedia.net/counterstrike/ESL/One/2020/Cologne/Europe |accessdate=2023-12-23 |archivedate=2021-08-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210804082753/https://liquipedia.net/counterstrike/ESL/One/2020/Cologne/Europe }}&lt;/ref&gt;
|1-чи
|-
|2021-04-11
|$200,000
|Online
|ESL Pro League Season 13&lt;ref&gt;{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://liquipedia.net/counterstrike/ESL/Pro_League/Season_13 |accessdate=2023-12-23 |archivedate=2021-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210529211934/https://liquipedia.net/counterstrike/ESL/Pro_League/Season_13 }}&lt;/ref&gt;
|1-чи
|-
|2021-11-06
|$140,000
|Offline
|PGL Major Stockholm 2021&lt;ref&gt;{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://liquipedia.net/counterstrike/PGL/2021/Stockholm |accessdate=2023-12-23 |archivedate=2022-07-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220708121915/https://liquipedia.net/counterstrike/PGL/2021/Stockholm }}&lt;/ref&gt;
|3-4 орун
|-
|2022-04-18
|$47,500
|Offline
|PGL Major Antwerp 2022: European RMR A&lt;ref&gt;{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://liquipedia.net/counterstrike/PGL/2022/Antwerp/Europe_A |accessdate=2023-12-23 |archivedate=2023-12-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231223081251/https://liquipedia.net/counterstrike/PGL/2022/Antwerp/Europe_A }}&lt;/ref&gt;
|1-чи
|-
|2022-06-11
|$150,000
|Offline
|Pinnacle Cup Championship&lt;ref&gt;{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://liquipedia.net/counterstrike/Pinnacle_Cup/Championship |accessdate=2023-12-23 |archivedate=2023-12-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231223081252/https://liquipedia.net/counterstrike/Pinnacle_Cup/Championship }}&lt;/ref&gt;
|1-чи
|-
|2022-11-13
|$170,000
|Offline
|Intel Extreme Masters Rio Major 2022&lt;ref&gt;{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://liquipedia.net/counterstrike/Intel_Extreme_Masters/2022/Rio |accessdate=2023-12-23 |archivedate=2023-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231130172409/https://liquipedia.net/counterstrike/Intel_Extreme_Masters/2022/Rio }}&lt;/ref&gt;
|2-чи
|-
|2022-11-27
|$200,000
|Offline
|BLAST Premier: Fall Finals 2022&lt;ref&gt;{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://liquipedia.net/counterstrike/BLAST/Premier/2022/Fall |accessdate=2023-12-23 |archivedate=2023-12-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231223081254/https://liquipedia.net/counterstrike/BLAST/Premier/2022/Fall }}&lt;/ref&gt;
|1-чи
|-
|2023-02-12
|$180,000
|Offline
|Intel Extreme Masters Katowice 2023&lt;ref&gt;{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://liquipedia.net/counterstrike/Intel_Extreme_Masters/2023/Katowice |accessdate=2023-12-23 |archivedate=2023-12-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231223081250/https://liquipedia.net/counterstrike/Intel_Extreme_Masters/2023/Katowice }}&lt;/ref&gt;
|2-чи
|-
|2023-06-11
|$200,000
|Offline
|BLAST Premier: Spring Final 2023&lt;ref&gt;{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://liquipedia.net/counterstrike/BLAST/Premier/2023/Spring |accessdate=2023-12-23 |archivedate=2023-12-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231223081252/https://liquipedia.net/counterstrike/BLAST/Premier/2023/Spring }}&lt;/ref&gt;
|1-чи
|}

== Литературасы ==
&lt;references /&gt;

[[Категория:Арип боюнча инсандар]]</text>
      <sha1>grk1x84v1aznw1qxthgx9libjcw3vce</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Амантур Абдырасул</title>
    <ns>0</ns>
    <id>135229</id>
    <revision>
      <id>650849</id>
      <parentid>573586</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T16:01:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>650849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3383" sha1="87dcm7nu06dspywa1szjsscjcwy4vqa" xml:space="preserve">{{Жазуучу
 |Ысымы                = Амантур Абдырасул 
 |Нукура ысымы           = ‎امانتۇر ابدىراسۇل
 |Сүрөт                = 
 |Туурасы              = 
 |Туулган датасы       = 1957
 |Туулган жери         = [[Кызыл-Суу Кыргыз автоном облусу]]
 |Өлгөн датасы         = 
 |Өлгөн жери           = 
 |Чыгармаларынын тилдери = [[кыргыз тили|кыргыз]]
 |Ишмердүүлүгү = 
}}

'''Амантур Абдырасул''' (1957-жылы туулган&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Турдубаева|first=Н. Ш.|date=2020.10|url=https://www.researchgate.net/publication/351507431_ON_THE_ANTHOLOGY_KYRGYZ_WRITERS_OF_THE_XINJIANG_KYRGYZ|title=Жуңго Кыргыздарынын «Кыргыз Калемгерлери” Антологиясы Тууралуу|journal=КМКТАУнун Жарчысы|volume=69|number=3}}&lt;/ref&gt;) — Кытайдагы кыргыз жазуучусу&lt;ref&gt;{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://nlkr.gov.kg/news/shuar-kyrgyz-adabiyaty/ |accessdate=2024-10-09 |archivedate=2024-10-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241008175514/http://nlkr.gov.kg/news/shuar-kyrgyz-adabiyaty/ }}&lt;/ref&gt;, тарыхчы, илимпоз&lt;ref&gt;{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://vestnik.oshtu.kg/images/Journal/2015-1/prob_soc_i_gum_nauk/3_s_idirisov.pdf |accessdate=2024-10-09 |archivedate=2023-02-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230201124641/http://vestnik.oshtu.kg/images/Journal/2015-1/prob_soc_i_gum_nauk/3_s_idirisov.pdf }}&lt;/ref&gt; жана Манас таануучу&lt;ref&gt;https://www.azattyk.org/a/27750625.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.azattyk.org/a/jusup-mamay_study_forum_in_kyrgyzstan_april-2017_blog_ky/28415661.html&lt;/ref&gt;.

Ал [[Кызыл-Суу Кыргыз автоном облусу]]нун бейзаттык маданий мурастарды сактоо жана «Манас» изилдөө борборунун мүдүрү.&lt;ref&gt;https://www-old.knu.kg/ky/?option=com_content&amp;view=article&amp;id=5833%3A123&amp;Itemid=303&lt;/ref&gt;.

== Жарык көргөн китептери ==
*'''Түптүү эл: кыргыздардын тарых-маданияты боюнча изилдөөлөр''', Бишкек: Турар, 2016.
*'''Көк бөрүнүн тукуму''' (аңгемелер жыйнагы), Бишкек: Турар, 2015.

Анын «Айланпа» повести Нурдун Жунусдун «Ак баш обо» повести менен бирге 1990-жылы Кызыл-Суу басмасынан бир том болуп жарык көргөн&lt;ref&gt;{{cite book |title=&quot;Ак баш обо&quot; |publisher=&quot;Кызыл-Суу кыргыз басмасы&quot; |date=1990}}&lt;/ref&gt;.

== Булактар ==
[[Категория:Инсандар]]
[[Категория:Кыргыз адабияты]]
[[Категория:Кыргыз жазуучулары]]
[[Категория:Кытай жазуучулары]]
[[Категория:Акындар]]
[[Категория:Кызыл-Суу Кыргыз автоном облусу]]
[[Категория:Теңир-Тоо]]
[[Категория:ШУАР]]
[[Категория:Кытайлык кыргыздар]]
[[Категория:Манас]]</text>
      <sha1>87dcm7nu06dspywa1szjsscjcwy4vqa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Түзөтүүлөр саны боюнча Википедиячылар тизмеси</title>
    <ns>4</ns>
    <id>136776</id>
    <revision>
      <id>650843</id>
      <parentid>650794</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T12:01:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>9565</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Маалыматтар жаңыланды</comment>
      <origin>650843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24664" sha1="k3txdrs13hfu6d9uo9ys5o6sm88ulgd" xml:space="preserve">{{/begin|150}}
|-
| 1 || [[User:Chaoborus|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chaoborus&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25685}}]] || {{Permissions|Chaoborus}}
|-
| 2 || [[User:Bosogo|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Bosogo&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18491}}]] || {{Permissions|Bosogo}}
|-
| 3 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:13982}}]] || {{Permissions|Artelow}}
|-
| 4 || [[User:Chorobek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chorobek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}}
|-
| 5 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12819}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}}
|-
| 6 || [[User:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11073}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}}
|-
| 7 || [[User:Baydastann|Baydastann]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7967}}]] || {{Permissions|Baydastann}}
|-
| 8 || [[User:Элден|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Элден&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}}
|-
| 9 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:5983}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}}
|-
| 10 || [[User:UlutSoft3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}}
|-
| 11 || [[User:Чагылган|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Чагылган&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}}
|-
| 12 || [[User:Эльза Мамбетакунова|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Эльза Мамбетакунова&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}}
|-
| 13 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4962}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}}
|-
| 14 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4519}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}}
|-
| 15 || [[User:ImeNtrav|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ImeNtrav&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}}
|-
| 16 || [[User:Maksat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Maksat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}}
|-
| 17 || [[User:Shchb|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Shchb&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}}
|-
| 18 || [[User:Kmaksat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kmaksat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}}
|-
| 19 || [[User:Үрүйэ|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Үрүйэ&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}}
|-
| 20 || [[User:Kgbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kgbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}}
|-
| 21 || [[User:Connexxx|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Connexxx&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}}
|-
| 22 || [[User:Elebayev|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Elebayev&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}}
|-
| 23 || [[User:Aidabishkek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aidabishkek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}}
|-
| 24 || [[User:Askar Nazyrov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Askar Nazyrov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}}
|-
| 25 || [[User:Umut|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Umut&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}}
|-
| 26 || [[User:QECUB|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;QECUB&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2264}}]] || {{Permissions|QECUB}}
|-
| 27 || [[User:Бахтияр Толукбаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Бахтияр Толукбаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}}
|-
| 28 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Roman, Alexej and Vładimir&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}}
|-
| 29 || [[User:Kairat Zamirbekov|Kairat Zamirbekov]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1601}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}}
|-
| 30 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1448}}]] || {{Permissions|Gliwi}}
|-
| 31 || [[User:Meri|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Meri&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}}
|-
| 32 || [[User:Asankozhoevas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Asankozhoevas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}}
|-
| 33 || [[User:Adinai|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adinai&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}}
|-
| 34 || [[User:Friendwip.kg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Friendwip.kg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}}
|-
| 35 || [[User:Kglive|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kglive&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}}
|-
| 36 || [[User:UlutSoft6|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft6&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}}
|-
| 37 || [[User:TarPas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TarPas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}}
|-
| 38 || [[User:Gulzhana|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulzhana&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}}
|-
| 39 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:882}}]] || {{Permissions|Arsensky}}
|-
| 40 || [[User:Aida23a|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aida23a&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}}
|-
| 41 || [[User:Dnes1302|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dnes1302&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}}
|-
| 42 || [[User:Элдин беги|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Элдин беги&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}}
|-
| 43 || [[User:UlutSoft1|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft1&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}}
|-
| 44 || [[User:Rotlink|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rotlink&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}}
|-
| 45 || [[User:Chris die Seele|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chris die Seele&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}}
|-
| 46 || [[User:Дилдорбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Дилдорбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:698}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}}
|-
| 47 || [[User:Aiylchy|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aiylchy&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}}
|-
| 48 || [[User:Estebesovdastan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Estebesovdastan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}}
|-
| 49 || [[User:Jakshysapa|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jakshysapa&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}}
|-
| 50 || [[User:Lirchik|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Lirchik&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}}
|-
| 51 || [[User:Incall|Incall]] || [[Special:Contributions/Incall|{{formatnum:612}}]] || {{Permissions|Incall}}
|-
| 52 || [[User:Amantur r|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Amantur r&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}}
|-
| 53 || [[User:Cekli829|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Cekli829&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}}
|-
| 54 || [[User:Табалдыев Ысламбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Табалдыев Ысламбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}}
|-
| 55 || [[User:S(uz)ak|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;S(uz)ak&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}}
|-
| 56 || [[User:Firespeaker|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Firespeaker&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}}
|-
| 57 || [[User:Gulzat05|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulzat05&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}}
|-
| 58 || [[User:Канымбу|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Канымбу&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}}
|-
| 59 || [[User:Zhanyl90|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Zhanyl90&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}}
|-
| 60 || [[User:Aladobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aladobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}}
|-
| 61 || [[User:Gulaiym001|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulaiym001&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}}
|-
| 62 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:526}}]] || {{Permissions|Makenzis}}
|-
| 63 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Орозобек Түгөлбаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}}
|-
| 64 || [[User:Кайып Пайзылдаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Кайып Пайзылдаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}}
|-
| 65 || [[User:Бегаим|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Бегаим&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}}
|-
| 66 || [[User:Rartat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rartat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}}
|-
| 67 || [[User:Fornax|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Fornax&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}}
|-
| 68 || [[User:PlanespotterA320|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PlanespotterA320&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}}
|-
| 69 || [[User:UlutSoft4|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft4&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}}
|-
| 70 || [[User:ДолбоЯщер|ДолбоЯщер]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:437}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}}
|-
| 71 || [[User:Hugo.arg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Hugo.arg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}}
|-
| 72 || [[User:Pathoschild|Pathoschild]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Pathoschild}}
|-
| 73 || [[User:Ksc~ruwiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ksc~ruwiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}}
|-
| 74 || [[User:Алтынбек Касымов|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Алтынбек Касымов&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}}
|-
| 75 || [[User:Εὐθυμένης|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Εὐθυμένης&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}}
|-
| 76 || [[User:Namir|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Namir&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}}
|-
| 77 || [[User:Госфонд ИС|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Госфонд ИС&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}}
|-
| 78 || [[User:V3~kywiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;V3~kywiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}}
|-
| 79 || [[User:AdemazAlmaz|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AdemazAlmaz&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}}
|-
| 80 || [[User:Ырысгул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ырысгул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}}
|-
| 81 || [[User:Nurjamal|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nurjamal&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}}
|-
| 82 || [[User:Nursultan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nursultan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}}
|-
| 83 || [[User:Aymira|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aymira&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}}
|-
| 84 || [[User:Ptbotgourou|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ptbotgourou&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}}
|-
| 85 || [[User:Symbat92|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Symbat92&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}}
|-
| 86 || [[User:Andrew J.Kurbiko|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Andrew J.Kurbiko&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}}
|-
| 87 || [[User:Орозгул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Орозгул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}}
|-
| 88 || [[User:Ziv|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ziv&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:305}}]] || {{Permissions|Ziv}}
|-
| 89 || [[User:Atlikta|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Atlikta&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}}
|-
| 90 || [[User:Abiyoyo|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Abiyoyo&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}}
|-
| 91 || [[User:Росул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Росул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}}
|-
| 92 || [[User:Elya3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Elya3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}}
|-
| 93 || [[User:Baronnet|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Baronnet&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}}
|-
| 94 || [[User:Ahmadi~ruwiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ahmadi~ruwiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}}
|-
| 95 || [[User:Rakutai|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rakutai&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}}
|-
| 96 || [[User:Minorax|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Minorax&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:283}}]] || {{Permissions|Minorax}}
|-
| 97 || [[User:NurlanKG Bishkek editor|NurlanKG Bishkek editor]] || [[Special:Contributions/NurlanKG Bishkek editor|{{formatnum:274}}]] || {{Permissions|NurlanKG Bishkek editor}}
|-
| 98 || [[User:Peri~kywiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Peri~kywiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}}
|-
| 99 || [[User:Ashirov Maksatbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ashirov Maksatbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}}
|-
| 100 || [[User:Asel90|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Asel90&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}}
|-
| 101 || [[User:Belekoff|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Belekoff&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}}
|-
| 102 || [[User:Jol004u|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jol004u&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}}
|-
| 103 || [[User:Janyzak|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Janyzak&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Janyzak|{{formatnum:255}}]] || {{Permissions|Janyzak}}
|-
| 104 || [[User:Машъал|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Машъал&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Машъал|{{formatnum:254}}]] || {{Permissions|Машъал}}
|-
| 105 || [[User:Fatim|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Fatim&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Fatim|{{formatnum:253}}]] || {{Permissions|Fatim}}
|-
| 106 || [[User:Баха Исаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Баха Исаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Баха Исаев|{{formatnum:249}}]] || {{Permissions|Баха Исаев}}
|-
| 107 || [[User:Noloun|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Noloun&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Noloun|{{formatnum:248}}]] || {{Permissions|Noloun}}
|-
| 108 || [[User:Чоко Бой|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Чоко Бой&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Чоко Бой|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Чоко Бой}}
|-
| 109 || [[User:Tynchtykbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Tynchtykbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Tynchtykbek|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Tynchtykbek}}
|-
| 110 || [[User:Dutcman|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dutcman&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dutcman|{{formatnum:242}}]] || {{Permissions|Dutcman}}
|-
| 111 || [[User:Ulan A|Ulan A]] || [[Special:Contributions/Ulan A|{{formatnum:241}}]] || {{Permissions|Ulan A}}
|-
| 112 || [[User:DragonBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;DragonBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/DragonBot|{{formatnum:235}}]] || {{Permissions|DragonBot}}
|-
| 113 || [[User:Таалай Берен|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Таалай Берен&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Таалай Берен|{{formatnum:231}}]] || {{Permissions|Таалай Берен}}
|-
| 114 || [[User:Adilet15|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adilet15&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adilet15|{{formatnum:223}}]] || {{Permissions|Adilet15}}
|-
| 115 || [[User:Dostojewskij|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dostojewskij&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dostojewskij|{{formatnum:220}}]] || {{Permissions|Dostojewskij}}
|-
| 116 || [[User:MauritsBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MauritsBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MauritsBot|{{formatnum:218}}]] || {{Permissions|MauritsBot}}
|-
| 117 || [[User:タチコマ robot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;タチコマ robot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/タチコマ robot|{{formatnum:216}}]] || {{Permissions|タチコマ robot}}
|-
| 118 || [[User:Adamboluu|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adamboluu&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adamboluu|{{formatnum:213}}]] || {{Permissions|Adamboluu}}
|-
| 119 || [[User:Dr.atakulov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dr.atakulov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dr.atakulov|{{formatnum:211}}]] || {{Permissions|Dr.atakulov}}
|-
| 120 || [[User:Dinamik-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dinamik-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dinamik-bot|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Dinamik-bot}}
|-
| 121 || [[User:Kyrgyzchala|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kyrgyzchala&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kyrgyzchala|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Kyrgyzchala}}
|-
| 122 || [[User:Anara|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Anara&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Anara|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Anara}}
|-
| 123 || [[User:UlutSoft2|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft2&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft2|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|UlutSoft2}}
|-
| 124 || [[User:YFdyh-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;YFdyh-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/YFdyh-bot|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|YFdyh-bot}}
|-
| 125 || [[User:A.djan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;A.djan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/A.djan|{{formatnum:206}}]] || {{Permissions|A.djan}}
|-
| 126 || [[User:Robbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Robbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Robbot|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Robbot}}
|-
| 127 || [[User:Chingis|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chingis&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chingis|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Chingis}}
|-
| 128 || [[User:Foggy kub|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Foggy kub&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Foggy kub|{{formatnum:204}}]] || {{Permissions|Foggy kub}}
|-
| 129 || [[User:Чръный человек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Чръный человек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Чръный человек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Чръный человек}}
|-
| 130 || [[User:Мыктыбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Мыктыбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Мыктыбек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Мыктыбек}}
|-
| 131 || [[User:Adamantine|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adamantine&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adamantine|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|Adamantine}}
|-
| 132 || [[User:BakytTalas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;BakytTalas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/BakytTalas|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|BakytTalas}}
|-
| 133 || [[User:Zorrobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Zorrobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:200}}]] || {{Permissions|Zorrobot}}
|-
| 134 || [[User:Мастер теней|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Мастер теней&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Мастер теней|{{formatnum:198}}]] || {{Permissions|Мастер теней}}
|-
| 135 || [[User:Amirobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Amirobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Amirobot|{{formatnum:197}}]] || {{Permissions|Amirobot}}
|-
| 136 || [[User:HerculeBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HerculeBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HerculeBot|{{formatnum:195}}]] || {{Permissions|HerculeBot}}
|-
| 137 || [[User:GhalyBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;GhalyBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/GhalyBot|{{formatnum:187}}]] || {{Permissions|GhalyBot}}
|-
| 138 || [[User:DARIO SEVERI|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;DARIO SEVERI&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/DARIO SEVERI|{{formatnum:172}}]] || {{Permissions|DARIO SEVERI}}
|-
| 139 || [[User:Nasihat.kg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nasihat.kg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nasihat.kg|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Nasihat.kg}}
|-
| 140 || [[User:Temir21|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Temir21&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Temir21|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Temir21}}
|-
| 141 || [[User:Vasit|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Vasit&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Vasit|{{formatnum:166}}]] || {{Permissions|Vasit}}
|-
| 142 || [[User:CarsracBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;CarsracBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|CarsracBot}}
|-
| 143 || [[User:HiW-Bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HiW-Bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HiW-Bot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|HiW-Bot}}
|-
| 144 || [[User:JYBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JYBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JYBot|{{formatnum:162}}]] || {{Permissions|JYBot}}
|-
| 145 || [[User:NKOzi|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;NKOzi&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/NKOzi|{{formatnum:159}}]] || {{Permissions|NKOzi}}
|-
| 146 || [[User:Кичинекей Поллианна|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Кичинекей Поллианна&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Кичинекей Поллианна|{{formatnum:158}}]] || {{Permissions|Кичинекей Поллианна}}
|-
| 147 || [[User:Samatq|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Samatq&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Samatq|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Samatq}}
|-
| 148 || [[User:Sampo.Kuusi|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Sampo.Kuusi&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Sampo.Kuusi|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Sampo.Kuusi}}
|-
| 149 || [[User:Azamat Omar|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Azamat Omar&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Azamat Omar|{{formatnum:155}}]] || {{Permissions|Azamat Omar}}
|-
| 150 || [[User:Kaiyr|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kaiyr&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:154}}]] || {{Permissions|Kaiyr}}
{{/end}}</text>
      <sha1>k3txdrs13hfu6d9uo9ys5o6sm88ulgd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Махмуд Халиль аль-Хусари</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137187</id>
    <revision>
      <id>650856</id>
      <parentid>531053</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T23:15:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>650856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13292" sha1="9lcn2jdfn0satvd6i5icsop5bzn9fna" xml:space="preserve">{{Ислам аалымы
| ысымы                = Махмуд Халил аль-Хусари
| нукура_ысымы         = الشَّيْخ مَحْمُود خَلِيل الْحُصَرِيّ
| сүрөтү               = Hussary.jpg
| туулган_аты          = Махмуд Халил
| туулган_датасы       = 17-сентябрь, 1917
| туулган_жери         = Шобра ан-Намла, [[Танта]], [[Египет Султанаты|Египет]]
| каза_болгон_датасы   = 24-ноябрь, 1980 (63 жашында)
| каза_болгон_жери     = [[Каир]], [[Египет]]
| дини                 = [[Ислам]]
| агымы                = [[Суннизм|Ахли сүннөт вал жамаат]]
| адистиги             = [[Куран]] карысы, Аалым, Автор
| кызматы              = Египет карыларынын башкы шейхи&lt;br&gt;Дүйнөлүк Ислам карылар лигасынын президенти
| жубайы               = Суад Мухаммад аш-Шарбини
| балдары              = 7 уул, 2 кыз, анын ичинде Ясмин аль-Хайям
| сыйлыктары           = Египеттин биринчи даражадагы Илим жана искусство ордени
}}
'''Махмуд Халил аль-Хусари''' ({{lang-ar|الشَّيْخ مَحْمُود خَلِيل الْحُصَرِيّ}}; 17-сентябрь 1917 — 24-ноябрь 1980) — египеттик атактуу [[Куран]] карысы, Ислам аалымы. Куранды так жана таасирдүү окуусу менен дүйнөгө таанылган&lt;ref name=&quot;obeyd&quot;&gt;{{Cite web|title=Sh. Al-Husary – Spotlight on Islamic Traditions|author=Obeyd Choudry|url=https://messageinternational.org/sh-al-husary-spotlight-on-islamic-traditions/|archive-url=https://web.archive.org/web/20200518015147/https://messageinternational.org/sh-al-husary-spotlight-on-islamic-traditions/|date=19 March 2013|work=messageinternational.org|access-date=18 May 2020|archive-date=18 May 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;recite&quot;&gt;{{Cite web|title=3 Lesson from Shaykh al-Husary|url=https://reciteintune.com/3-lessons-shaykh-alhusary/|access-date=18 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200518061335/https://reciteintune.com/3-lessons-shaykh-alhusary/|archive-date=18 May 2020|website=reciteintune.com|author=Idrees Ally|accessdate=2025-06-17|archivedate=2020-05-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200518061335/https://reciteintune.com/3-lessons-shaykh-alhusary/}}&lt;/ref&gt;. Ал Куранды ар кандай кыраат стилдеринде толук жаздырган биринчи кары болуп саналат.

Аль-Хусари 8 жашында Куранды толук жаттап, 12 жашынан тарта эл алдында окуй баштаган. [[Мухаммад Сыддык аль-Миншави]], [[Абдуль-Басит Абдус-Самад]], [[Мустафа Исмаил]] жана аль-Хусари заманбап доордун ислам дүйнөсүнө эң чоң таасир эткен төрт улуу карысы катары таанылган&lt;ref name=&quot;db&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thedawoodibohras.com/2018/02/02/khalaf-from-hamzah-a-look-at-the-features-of-recitation-of-al-quran-by-shahzada-husain-bhaisaheb/|title=Khalaf from Hamzah – A look at the features of recitation of al-Qur'an by Shahzada Husain Bhaisaheb|date=2 Feb 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20200519004648/https://www.thedawoodibohras.com/2018/02/02/khalaf-from-hamzah-a-look-at-the-features-of-recitation-of-al-quran-by-shahzada-husain-bhaisaheb/|archive-date=19 May 2020|author=Taha Shoeb|website=thedawoodibohras.com}}&lt;/ref&gt;.

== Өмүр баяны ==

=== Балалыгы жана билими ===
Махмуд Халил 1917-жылы 17-сентябрда Египеттин Гарбия мухафазасындагы [[Танта]] шаарына караштуу Шобра ан-Намла айылында туулган. Анын атасы Саййид Халил уулу төрөлөөр алдында Файюм провинциясынан ушул айылга көчүп келген. Апасынын аты Фарах болгон&lt;ref&gt;{{استشهاد ويب| مسار = https://musicbrainz.org/artist/1acf4bfe-8521-433a-b2da-c65fca63ed6d | عنوان = معلومات عن محمود الحصري على موقع musicbrainz.org | ناشر = musicbrainz.org|مسار أرشيف= https://web.archive.org/web/20191213110103/https://musicbrainz.org/artist/1acf4bfe-8521-433a-b2da-c65fca63ed6d|تاريخ أرشيف=2019-12-13}}&lt;/ref&gt;.

Махмуд төрт жашында Куран жаттоо үчүн медресеге кирип, сегиз жашында Куранды толук жаттап бүтүргөн. Ал күн сайын өз айылынан Тантадагы атактуу [[Ахмад аль-Бадави мечити|Ахмад аль-Бадави мечитине]] барып, Куран илимин тереңдеткен. 12 жашында Тантадагы диний институтта, кийинчерээк Каирдеги [[Аль-Азхар университети|Аль-Азхар университетинде]] билим алып, ал жерден ''аль-Кыраат аль-Ашар'' (он кыраат) боюнча диплом алган.

== Эмгек жолу ==
1944-жылы 16-февралда Египеттин расмий Куран радиосуна кары катары кабыл алынып, алгачкы жолу эфирге чыккан. Бир жылдан кийин, 1945-жылы, [[Ахмад аль-Бадави мечитине]] кары болуп дайындалган. 1955-жылы Каирдеги абройлуу [[Аль-Хусейн мечити|Аль-Хусейн мечитине]] дайындалып, ал жерде өмүрүнүн акырына чейин 29 жыл кызмат кылган.

=== Негизги кызматтарынын хронологиясы ===
* '''1957:''' Египеттин карылар борборлорунун инспектору.
* '''1958:''' Карылар борборлорунун жетекчисинин орун басары.
* '''1961:''' Президенттин жарлыгы менен Египеттин бардык карыларынын башкы шейхи (''Шейх аль-Макари'') болуп дайындалган.
* '''1962:''' Аль-Азхардагы Куран нускаларын текшерүү комитетинин төрагасынын орун басары, кийинчерээк төрагасы болгон.
* '''1966:''' Египеттин Вакуфтар министрлигинде Куран иштери боюнча техникалык кеңешчи.
* '''1966:''' Карачиде (Пакистан) өткөн конференцияда Дүйнөлүк Ислам карылар лигасынын президенти болуп шайланган.
* '''1967:''' Аль-Азхардын Ислам изилдөөлөр академиясына Куран боюнча эксперт болуп дайындалган.

=== Аудио жаздыруулары жана эмгектери ===
Аль-Хусари өз доорунун эң үзүрлүү карыларынын бири болгон. Ал Куранды ар кандай стилде жана риваятта жаздырган биринчи кары болуп тарыхта калган.
'''Негизги аудио жаздыруулары:'''
* ''Аль-Мусхаф аль-Мураттал'' (Тартил) - [[Хафс|Хафс ан Асым]] риваятында (1961).
* ''Аль-Мусхаф аль-Мураттал'' - [[Варш|Варш ан Нафи]] риваятында (1964).
* ''Аль-Мусхаф аль-Мураттал'' - [[Калун|Калун ан Нафи]] жана [[ад-Дури|ад-Дури ан Аби Амр]] риваяттарында (1968).
* ''Аль-Мусхаф аль-Мужаввад'' (Тажвид).
* ''Аль-Мусхаф аль-Муаллим'' (Үйрөтүүчү Куран) - окутууга багытталган педагогикалык жаздыруу (1969).

Ал ошондой эле Куран илимдери боюнча 12 китеп жазган. Алардын айрымдары:
* ''Курани Каримди окуунун эрежелери''
* ''Шатибия жана Дуррадан он кыраат''
* ''Токтоо жана баштоону билүүгө жол көрсөткүч''
* ''Исламдагы сапарларым''

=== Эл аралык сапарлары ===
Аль-Хусари Куранды дүйнөнүн булуң-бурчуна жеткирген. 1960-жылы [[Индия]] менен [[Пакистан]]га сапар тарткан. 1976-жылы Лондондогу &quot;Ислам дүйнөсү&quot; фестивалына катышкан. Ал [[АКШ Конгресси|АКШ Конгрессинде]], [[Бириккен Улуттар Уюму|Бириккен Улуттар Уюмунда]] (1977) жана [[Букингем сарайы|Букингем сарайында]] (1978) Куран окуган. 1965-жылы [[Франция|Францияга]] болгон сапарында анын кыраатын уккандан кийин 10 адам исламды кабыл алганы айтылат. Ал ошондой эле Филиппин, Кытай, Индонезия, Ливия, Сирия жана башка көптөгөн өлкөлөргө сапар кылган.

== Жеке жашоосу ==
1938-жылы Суад Мухаммад аш-Шарбини менен баш кошкон. Жубайы анын көп сапарларына жана иштерине байланыштуу үй-бүлөлүк жоопкерчиликтердин көбүн өзүнө алган. Алардын жети уулу жана эки кызы болгон. Кызы Ясмин аль-Хайям (төрөлгөндөгү аты Ифраж) учурда &quot;Шейх аль-Хусари&quot; кайрымдуулук коомун жетектейт.

Уулдарынын бири атасынын балдарын Куран жаттоого кантип шыктандырганын мындайча эскерет: &quot;Ким бир сап жаттаса, атабыз күнүмдүк чыгымынан сырткары бир кырш берчү. Эгер дагы кааласак, 'Курандан эмне жаттадың?' деп сурачу. Эгер окуп берип, ал ынанса, дагы акча берчү... 1960-жылы ар бир сап үчүн 15 кырштан, ал эми ар бир пара үчүн он фунттан берчү. Ушундайча, анын бардык балдары, уулдары да, кыздары да, Куранды толук жаттап чыгышты&quot;.

== Кайтыш болушу жана мурасы ==
Боор оорусуна карабай, өмүрүнүн акырына чейин Куран окууну уланткан. Ал 1980-жылы 24-ноябрда Кувейтке болгон сапары учурунда каза болгон. Анын акыркы эл алдындагы кырааттары Меккедеги [[Кааба|Каабада]] жана Мединадагы [[Пайгамбар мечити|Пайгамбардын мечитинде]] болгон.

Ал керээзинде мал-мүлкүнүн үчтөн бир бөлүгүн Куранга жана аны жаттагандарга кызмат кылууга, ошондой эле кайрымдуулуктун бардык түрлөрүнө жумшоону осуят кылган. Анын жашоосуна негизделип, ''Имам аль-Мукрииин'' (Карылардын имамы) аттуу телесериал тартылган. Кызы жетектеген кайрымдуулук коому 2005-жылы Каирге жакын жердеги 6-Октябрь шаарында &quot;Аль-Хусари мечитин&quot; курдурган. Бул комплекс учурда шаардын негизги көрүнүктүү жайларынын бири болуп, анда жетимкана жана Куран институту да бар.

Анын аудио жаздыруулары бүгүнкү күнгө чейин бүткүл мусулман дүйнөсүндө Куран жаттоо жана үйрөнүү үчүн кеңири колдонулат.

== Колдонулган адабияттар ==
{{Булактар}}

[[Категория:Куран карылары]]
[[Категория:Египеттик мусулмандар]]
[[КатегоGрия:Аль-Азхар университетинин бүтүрүүчүлөрү]]
[[Категория:1917-жылы туулгандар]]
[[Категория:1980-жылы каза болгондор]]</text>
      <sha1>9lcn2jdfn0satvd6i5icsop5bzn9fna</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Түзөтүүлөр саны боюнча боттор тизмеси</title>
    <ns>4</ns>
    <id>137589</id>
    <revision>
      <id>650845</id>
      <parentid>650796</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T12:01:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>9565</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Маалыматтар жаңыланды</comment>
      <origin>650845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6917" sha1="dcyr62fp6h4h32cist541390l5tujm6" xml:space="preserve">{{/begin|150}}
|-
| 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:115053}}]]
|-
| 2 || [[User:ChoRusBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ChoRusBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]]
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:35734}}]]
|-
| 4 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8509}}]]
|-
| 5 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7217}}]]
|-
| 6 || [[User:VertexBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VertexBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]]
|-
| 7 || [[User:MerlIwBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MerlIwBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]]
|-
| 8 || [[User:VolkovBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VolkovBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]]
|-
| 9 || [[User:Legobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Legobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]]
|-
| 10 || [[User:TXiKiBoT|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TXiKiBoT&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]]
|-
| 11 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3188}}]]
|-
| 12 || [[User:SieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]]
|-
| 13 || [[User:Luckas-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Luckas-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]]
|-
| 14 || [[User:ZéroBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ZéroBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]]
|-
| 15 || [[User:WikitanvirBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;WikitanvirBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]]
|-
| 16 || [[User:Addbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Addbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]]
|-
| 17 || [[User:ArthurBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ArthurBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]]
|-
| 18 || [[User:JAnDbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JAnDbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]]
|-
| 19 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1179}}]]
|-
| 20 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1136}}]]
|-
| 21 || [[User:Escarbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Escarbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]]
|-
| 22 || [[User:MelancholieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MelancholieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]]
|-
| 23 || [[User:FoxBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;FoxBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]]
|-
| 24 || [[User:TjBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TjBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]]
|-
| 25 || [[User:AlleborgoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AlleborgoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]]
|-
| 26 || [[User:Thijs!bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Thijs!bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]]
|-
| 27 || [[User:Idioma-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Idioma-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]]
|-
| 28 || [[User:RedBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;RedBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]]
|-
| 29 || [[User:JackieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JackieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]]
|-
| 30 || [[User:MastiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MastiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]]
|-
| 31 || [[User:Synthebot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Synthebot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]]
|-
| 32 || [[User:Mjbmrbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Mjbmrbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]]
|-
| 33 || [[User:HRoestBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HRoestBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]]
|-
| 34 || [[User:Ripchip Bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ripchip Bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]]
|-
| 35 || [[User:Alexbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Alexbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]]
|-
| 36 || [[User:AvocatoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvocatoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]]
|-
| 37 || [[User:KamikazeBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;KamikazeBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]]
|-
| 38 || [[User:LaaknorBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;LaaknorBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]]
|-
| 39 || [[User:Movses-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Movses-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]]
|-
| 40 || [[User:YiFeiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;YiFeiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]]
|-
| 41 || [[User:Rubinbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rubinbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]]
|-
| 42 || [[User:PipepBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PipepBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]]
|-
| 43 || [[User:Vagobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Vagobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]]
|-
| 44 || [[User:AvicBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvicBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]]
|-
| 45 || [[User:SilvonenBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SilvonenBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]]
|-
| 46 || [[User:Gerakibot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gerakibot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]]
|-
| 47 || [[User:Purbo T|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Purbo T&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]]
|-
| 48 || [[User:Makecat-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Makecat-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]]
|-
| 49 || [[User:BotMultichill|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;BotMultichill&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/BotMultichill|{{formatnum:233}}]]
|-
| 50 || [[User:PixelBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PixelBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PixelBot|{{formatnum:106}}]]
|-
| 51 || [[User:Loveless|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Loveless&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Loveless|{{formatnum:99}}]]
|-
| 52 || [[User:MediaWiki default|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MediaWiki default&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MediaWiki default|{{formatnum:21}}]]
|-
| 53 || [[User:Maintenance script|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Maintenance script&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Maintenance script|{{formatnum:13}}]]
|-
| 54 || [[User:Flow talk page manager|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Flow talk page manager&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Flow talk page manager|{{formatnum:8}}]]
{{/end}}</text>
      <sha1>dcyr62fp6h4h32cist541390l5tujm6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Түзөтүүлөр саны боюнча Википедиячылар тизмеси (боттор менен бирге)</title>
    <ns>4</ns>
    <id>137601</id>
    <revision>
      <id>650844</id>
      <parentid>650795</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T12:01:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>9565</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Маалыматтар жаңыланды</comment>
      <origin>650844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24237" sha1="6fp4gmp2k0n9porbo2a6jv9m6ypfier" xml:space="preserve">{{/begin|150}}
|-
| 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:115053}}]] || {{Permissions|JigildikBot}}
|-
| 2 || [[User:ChoRusBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ChoRusBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]] || {{Permissions|ChoRusBot}}
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:35734}}]] || {{Permissions|InternetArchiveBot}}
|-
| 4 || [[User:Chaoborus|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chaoborus&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25685}}]] || {{Permissions|Chaoborus}}
|-
| 5 || [[User:Bosogo|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Bosogo&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18491}}]] || {{Permissions|Bosogo}}
|-
| 6 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:13982}}]] || {{Permissions|Artelow}}
|-
| 7 || [[User:Chorobek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chorobek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}}
|-
| 8 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12819}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}}
|-
| 9 || [[User:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11073}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}}
|-
| 10 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8509}}]] || {{Permissions|EmausBot}}
|-
| 11 || [[User:Baydastann|Baydastann]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7967}}]] || {{Permissions|Baydastann}}
|-
| 12 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7217}}]] || {{Permissions|Xqbot}}
|-
| 13 || [[User:VertexBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VertexBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]] || {{Permissions|VertexBot}}
|-
| 14 || [[User:Элден|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Элден&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}}
|-
| 15 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:5983}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}}
|-
| 16 || [[User:UlutSoft3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}}
|-
| 17 || [[User:Чагылган|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Чагылган&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}}
|-
| 18 || [[User:MerlIwBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MerlIwBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]] || {{Permissions|MerlIwBot}}
|-
| 19 || [[User:Эльза Мамбетакунова|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Эльза Мамбетакунова&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}}
|-
| 20 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4962}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}}
|-
| 21 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4519}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}}
|-
| 22 || [[User:ImeNtrav|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ImeNtrav&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}}
|-
| 23 || [[User:Maksat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Maksat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}}
|-
| 24 || [[User:Shchb|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Shchb&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}}
|-
| 25 || [[User:Kmaksat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kmaksat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}}
|-
| 26 || [[User:Үрүйэ|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Үрүйэ&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}}
|-
| 27 || [[User:VolkovBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VolkovBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]] || {{Permissions|VolkovBot}}
|-
| 28 || [[User:Kgbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kgbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}}
|-
| 29 || [[User:Connexxx|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Connexxx&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}}
|-
| 30 || [[User:Elebayev|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Elebayev&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}}
|-
| 31 || [[User:Legobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Legobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]] || {{Permissions|Legobot}}
|-
| 32 || [[User:TXiKiBoT|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TXiKiBoT&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]] || {{Permissions|TXiKiBoT}}
|-
| 33 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3188}}]] || {{Permissions|CommonsDelinker}}
|-
| 34 || [[User:Aidabishkek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aidabishkek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}}
|-
| 35 || [[User:SieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]] || {{Permissions|SieBot}}
|-
| 36 || [[User:Luckas-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Luckas-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]] || {{Permissions|Luckas-bot}}
|-
| 37 || [[User:Askar Nazyrov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Askar Nazyrov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}}
|-
| 38 || [[User:Umut|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Umut&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}}
|-
| 39 || [[User:QECUB|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;QECUB&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2264}}]] || {{Permissions|QECUB}}
|-
| 40 || [[User:Бахтияр Толукбаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Бахтияр Толукбаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}}
|-
| 41 || [[User:ZéroBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ZéroBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]] || {{Permissions|ZéroBot}}
|-
| 42 || [[User:WikitanvirBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;WikitanvirBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]] || {{Permissions|WikitanvirBot}}
|-
| 43 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Roman, Alexej and Vładimir&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}}
|-
| 44 || [[User:Kairat Zamirbekov|Kairat Zamirbekov]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1601}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}}
|-
| 45 || [[User:Addbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Addbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]] || {{Permissions|Addbot}}
|-
| 46 || [[User:ArthurBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ArthurBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]] || {{Permissions|ArthurBot}}
|-
| 47 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1448}}]] || {{Permissions|Gliwi}}
|-
| 48 || [[User:Meri|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Meri&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}}
|-
| 49 || [[User:JAnDbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JAnDbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]] || {{Permissions|JAnDbot}}
|-
| 50 || [[User:Asankozhoevas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Asankozhoevas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}}
|-
| 51 || [[User:Adinai|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adinai&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}}
|-
| 52 || [[User:Friendwip.kg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Friendwip.kg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}}
|-
| 53 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1179}}]] || {{Permissions|Jembot}}
|-
| 54 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1136}}]] || {{Permissions|MediaWiki message delivery}}
|-
| 55 || [[User:Kglive|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kglive&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}}
|-
| 56 || [[User:Escarbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Escarbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]] || {{Permissions|Escarbot}}
|-
| 57 || [[User:UlutSoft6|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft6&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}}
|-
| 58 || [[User:TarPas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TarPas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}}
|-
| 59 || [[User:Gulzhana|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulzhana&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}}
|-
| 60 || [[User:MelancholieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MelancholieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]] || {{Permissions|MelancholieBot}}
|-
| 61 || [[User:FoxBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;FoxBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]] || {{Permissions|FoxBot}}
|-
| 62 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:882}}]] || {{Permissions|Arsensky}}
|-
| 63 || [[User:Aida23a|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aida23a&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}}
|-
| 64 || [[User:Dnes1302|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dnes1302&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}}
|-
| 65 || [[User:Элдин беги|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Элдин беги&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}}
|-
| 66 || [[User:UlutSoft1|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft1&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}}
|-
| 67 || [[User:TjBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TjBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]] || {{Permissions|TjBot}}
|-
| 68 || [[User:Rotlink|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rotlink&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}}
|-
| 69 || [[User:Chris die Seele|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chris die Seele&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}}
|-
| 70 || [[User:Дилдорбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Дилдорбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:698}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}}
|-
| 71 || [[User:Aiylchy|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aiylchy&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}}
|-
| 72 || [[User:AlleborgoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AlleborgoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|AlleborgoBot}}
|-
| 73 || [[User:Estebesovdastan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Estebesovdastan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}}
|-
| 74 || [[User:Thijs!bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Thijs!bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]] || {{Permissions|Thijs!bot}}
|-
| 75 || [[User:Jakshysapa|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jakshysapa&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}}
|-
| 76 || [[User:Idioma-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Idioma-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]] || {{Permissions|Idioma-bot}}
|-
| 77 || [[User:Lirchik|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Lirchik&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}}
|-
| 78 || [[User:Incall|Incall]] || [[Special:Contributions/Incall|{{formatnum:612}}]] || {{Permissions|Incall}}
|-
| 79 || [[User:Amantur r|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Amantur r&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}}
|-
| 80 || [[User:Cekli829|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Cekli829&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}}
|-
| 81 || [[User:RedBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;RedBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|RedBot}}
|-
| 82 || [[User:Табалдыев Ысламбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Табалдыев Ысламбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}}
|-
| 83 || [[User:S(uz)ak|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;S(uz)ak&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}}
|-
| 84 || [[User:Firespeaker|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Firespeaker&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}}
|-
| 85 || [[User:Gulzat05|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulzat05&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}}
|-
| 86 || [[User:Канымбу|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Канымбу&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}}
|-
| 87 || [[User:Zhanyl90|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Zhanyl90&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}}
|-
| 88 || [[User:Aladobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aladobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}}
|-
| 89 || [[User:JackieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JackieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]] || {{Permissions|JackieBot}}
|-
| 90 || [[User:Gulaiym001|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulaiym001&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}}
|-
| 91 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:526}}]] || {{Permissions|Makenzis}}
|-
| 92 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Орозобек Түгөлбаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}}
|-
| 93 || [[User:MastiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MastiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]] || {{Permissions|MastiBot}}
|-
| 94 || [[User:Кайып Пайзылдаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Кайып Пайзылдаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}}
|-
| 95 || [[User:Synthebot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Synthebot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]] || {{Permissions|Synthebot}}
|-
| 96 || [[User:Mjbmrbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Mjbmrbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]] || {{Permissions|Mjbmrbot}}
|-
| 97 || [[User:Бегаим|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Бегаим&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}}
|-
| 98 || [[User:Rartat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rartat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}}
|-
| 99 || [[User:Fornax|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Fornax&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}}
|-
| 100 || [[User:PlanespotterA320|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PlanespotterA320&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}}
|-
| 101 || [[User:HRoestBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HRoestBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]] || {{Permissions|HRoestBot}}
|-
| 102 || [[User:UlutSoft4|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft4&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}}
|-
| 103 || [[User:Ripchip Bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ripchip Bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]] || {{Permissions|Ripchip Bot}}
|-
| 104 || [[User:ДолбоЯщер|ДолбоЯщер]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:437}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}}
|-
| 105 || [[User:Hugo.arg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Hugo.arg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}}
|-
| 106 || [[User:Pathoschild|Pathoschild]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Pathoschild}}
|-
| 107 || [[User:Ksc~ruwiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ksc~ruwiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}}
|-
| 108 || [[User:Alexbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Alexbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]] || {{Permissions|Alexbot}}
|-
| 109 || [[User:Алтынбек Касымов|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Алтынбек Касымов&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}}
|-
| 110 || [[User:Εὐθυμένης|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Εὐθυμένης&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}}
|-
| 111 || [[User:AvocatoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvocatoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]] || {{Permissions|AvocatoBot}}
|-
| 112 || [[User:Namir|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Namir&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}}
|-
| 113 || [[User:KamikazeBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;KamikazeBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]] || {{Permissions|KamikazeBot}}
|-
| 114 || [[User:Госфонд ИС|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Госфонд ИС&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}}
|-
| 115 || [[User:V3~kywiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;V3~kywiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}}
|-
| 116 || [[User:LaaknorBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;LaaknorBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|LaaknorBot}}
|-
| 117 || [[User:AdemazAlmaz|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AdemazAlmaz&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}}
|-
| 118 || [[User:Ырысгул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ырысгул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}}
|-
| 119 || [[User:Nurjamal|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nurjamal&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}}
|-
| 120 || [[User:Nursultan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nursultan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}}
|-
| 121 || [[User:Movses-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Movses-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]] || {{Permissions|Movses-bot}}
|-
| 122 || [[User:Aymira|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aymira&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}}
|-
| 123 || [[User:Ptbotgourou|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ptbotgourou&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}}
|-
| 124 || [[User:Symbat92|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Symbat92&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}}
|-
| 125 || [[User:YiFeiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;YiFeiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]] || {{Permissions|YiFeiBot}}
|-
| 126 || [[User:Rubinbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rubinbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Rubinbot}}
|-
| 127 || [[User:Andrew J.Kurbiko|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Andrew J.Kurbiko&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}}
|-
| 128 || [[User:Орозгул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Орозгул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}}
|-
| 129 || [[User:PipepBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PipepBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]] || {{Permissions|PipepBot}}
|-
| 130 || [[User:Ziv|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ziv&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:305}}]] || {{Permissions|Ziv}}
|-
| 131 || [[User:Atlikta|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Atlikta&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}}
|-
| 132 || [[User:Abiyoyo|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Abiyoyo&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}}
|-
| 133 || [[User:Росул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Росул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}}
|-
| 134 || [[User:Vagobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Vagobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Vagobot}}
|-
| 135 || [[User:Elya3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Elya3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}}
|-
| 136 || [[User:AvicBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvicBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]] || {{Permissions|AvicBot}}
|-
| 137 || [[User:Baronnet|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Baronnet&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}}
|-
| 138 || [[User:Ahmadi~ruwiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ahmadi~ruwiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}}
|-
| 139 || [[User:Rakutai|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rakutai&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}}
|-
| 140 || [[User:Minorax|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Minorax&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:283}}]] || {{Permissions|Minorax}}
|-
| 141 || [[User:SilvonenBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SilvonenBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|SilvonenBot}}
|-
| 142 || [[User:Gerakibot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gerakibot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|Gerakibot}}
|-
| 143 || [[User:Purbo T|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Purbo T&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]] || {{Permissions|Purbo T}}
|-
| 144 || [[User:Makecat-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Makecat-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]] || {{Permissions|Makecat-bot}}
|-
| 145 || [[User:NurlanKG Bishkek editor|NurlanKG Bishkek editor]] || [[Special:Contributions/NurlanKG Bishkek editor|{{formatnum:274}}]] || {{Permissions|NurlanKG Bishkek editor}}
|-
| 146 || [[User:Peri~kywiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Peri~kywiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}}
|-
| 147 || [[User:Ashirov Maksatbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ashirov Maksatbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}}
|-
| 148 || [[User:Asel90|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Asel90&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}}
|-
| 149 || [[User:Belekoff|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Belekoff&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}}
|-
| 150 || [[User:Jol004u|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jol004u&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}}
{{/end}}</text>
      <sha1>6fp4gmp2k0n9porbo2a6jv9m6ypfier</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кызыл кхмерлер</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137871</id>
    <revision>
      <id>650854</id>
      <parentid>645226</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T22:19:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>650854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41667" sha1="i8n9f7aucjrkux4nj1sgi6allmifwf3" xml:space="preserve">[[Файл:Banner of the Communist Party of Kampuchea.svg|thumb|280px|Кампучиянын коммунистик партиясынын желеги]]
'''«Кызыл кхмерлер»''' ({{lang-km|ខ្មែរក្រហម}}) — [[Камбожа|Камбожанын]] Коммунисттик партиясынын жана коммунисттик кыймылынын ичинде кытайчыл багыттагы улутчул-агрардык агымдын расмий эмес аталышы&lt;ref&gt;[https://timeline.eccc.gov.kh/en/section/who-were-the-khmer-rouge Камбоджа соттундагы өзгөчө сот палаталары. Кызыл кхмермлер ким болгон?]&lt;/ref&gt;. Кызыл кхмерлердин басымдуу көпчүлүгү этникалык кхмерлерден турган&lt;ref&gt;[https://ru.euronews.com/2012/10/03/former-khmer-rouge-soldier-faces-up-to-past Euronews. Бывший солдат &quot;красных кхмеров&quot; дает показания]&lt;/ref&gt;. Алардын идеологиясы маоизмге, батыш маданиятына каршы болууга, вьетнамга карата жек көрүү идеологиясына жана кхмер улутчулдугуна негизделген.

Бул агым 1968-жылы Кампучиянын Коммунисттик партиясынын ичиндеги кытайчыл канат катары пайда болуп, советчил канатка каршы турган. Кызыл кхмерлер, Түндүк Вьетнам, Түштүк Вьетнам жана АКШ да активдүү кийлигишкен Камбожадагы жарандык согуштун бир тарабы болгон. Кыймылдын мүчөлөрүнүн саны болжол менен 30 миңдей адам болуп, алгач бул саясий кыймылдын негизин Францияда жана Камбоджада билим алган радикал кхмер улутундагы жаштар түзгөн. Кийинчерээк кыймылдын катарын шаар тургундарын «америкалыктардын жактоочулары» деп жек көргөн, ата-энесинен ажыраган 12–15 жаштагы өспүрүмдөр толуктап турган&lt;ref&gt;[https://www.vokrugsveta.ru/article/346618/?ysclid=mhfxa49uoc593072981 Вокруг света. Чемпионы по геноциду: краткая, но поучительная история кампучийских красных кхмеров]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.dw.com/ru/genocidu-krasnyh-khmerov-polveka-v-kambodze-ne-hotat-povtorenia-proslogo/video-72278356?maca=rus-Video_of_the_Day-31255-xml-mrsshd Deutsche Welle. &quot;Красные кхмеры&quot;: полвека спустя]&lt;/ref&gt;.

== Бийликти басып алуу ==
[[Файл:PolPot.jpg|thumb|280px|[[Пол Пот]]]]
[[Файл:Norodom_Sihanouk_Coronation_Regalia_1941.png|thumb|389x389px|Нородом Сианук]]
1975-жылдын 17-апрелинде (Түндүк Вьетнамдын аскерлери Сайгонго кирерине эки жума калганда) партизан күчтөрү өлкөнүн борбору — [[Пномпень|Пномпенди]] басып алышкан. «Кызыл кхмерлер» Пномпенди толук көзөмөлүнө ала электе эле ошол учурдагы Комбожанын президенти Лон Нолдун жана анын бир тууганынын тарапкерлерин туткундап, Пном Пхень стадионунда атып өлтүрүшкөн. Бул окуялардан кийин Кхмер Республикасынын расмий бийлиги кулап, президент Лон Нол өлкөдөн качып кеткен. Бир жыл бою өлкөнүн формалдуу башчылары катары үй камагындагы канзаада Нородом Сианук жана премьер-министр Пенн Нут эсептелишкен. Бирок расмий бийликтегилердин саясий ролу дээрлик жок эле жана иш жүзүндө бийлик коммунист-маоисттер «кызыл кхмерлердин» колунда болгон.

1976-жылдын 14-апрелинде Демократиялык Кампучиянын Эл өкүлдөр кеңешинин биринчи жыйынында өлкөнүн президенти жана мамлекеттик президиумдун төрагасы болуп Кхиеу Сампхан, премьер-министри болуп [[Пол Пот]] шайланган. Ушул эле жыйында премьер-министрдин үч орун басары — тышкы иштер маселеси боюнча Иенг Сари, улуттук экономика боюнча Ван Вет, улуттук коргоо иштерине жооптуу катары Сон Сен шайланган. Эл өкүлдөр кеңешинин Туруктуу комитетинин төрагалыгына Нуон Чеандын талапкерлиги бекитилген.

1978-жылдын декабрь айынын аягына карата «Кызыл кхмерлер» өлкөнүн болжол менен 99% аймагын көзөмөлдөп турган. Оппозиция (Лон Нолдун тарапкерлери) түндүктөгү [[Жунгли|жунглилерге]] сүрүлүп чыгарылган, ал эми Вьетнамды жактаган топтор аз санда жана ички уюштуруусу начар болгон.

Мамлекеттин Камбоджа аталышы Демократиялык Кампучия деп өзгөртүлүп, «кызыл кхмерлердин» бийликке келген жылы «нөлүнчү жыл» деп жарыяланган&lt;ref&gt;[https://www.kobo.com/us/en/ebook/the-killing-of-cambodia-geography-genocide-and-the-unmaking-of-space?ysclid=mhfxtjd2of620382220 Жеймс Тайнер. The Killing of Cambodia: Geography, Genocide and the Unmaking of Space]&lt;/ref&gt;.

== Социалдык түзүлүшү ==
[[Файл:Khmer_rouge_clothing.jpg|thumb|280px|Кызыл кхмерлердин униформасы]]
«Кызыл кхмерлердин» ички саясаты дүйнөдөгү практикадан толугу менен обочо болгон, алардын режиминин чыныгы мүнөзү кийин гана ачыкка чыккан. Демократиялык Кампучиянын беш жыл ичиндеги тарыхында жарандардын адам укуктары менен эркиндиктеринин, анын ичинде жашоого болгон укуктарынын бузулушу калктын чоң бөлүгүнө таасирин тийгизген&lt;ref&gt;[https://asiapacificcurriculum.ca/learning-module/rise-and-fall-khmer-rouge-regime Asia Pacific Foundation of Canada. The Rise and Fall of the Khmer Rouge Regime] &lt;/ref&gt;.

«Кызыл кхмерлер» өлкөдө саясий диктатура орнотушкан. Алар Камбожада «жүз пайыз коммунисттик коомду» куруу максатындагы «революциялык эксперименттин» башталышын жарыялашкан. Камбожанын аймагында Пол Поттун идеяларына негизделген «аскердик коммунизмдин» жана «агрардык социализмдин» өзгөчө түрү түзүлгөн&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.thoughtco.com/what-was-the-khmer-rouge-195375 ThoughtCo. Khmer Rouge: Regime Origins, Timeline, and Fall]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;[https://diletant.media/articles/28488510/?ysclid=mhfy65h542176044522 Дилентант. Братья, которые запретили города]&lt;/ref&gt;.

Бийликке келгенден кийин Пол Поттун өкмөтү дароо чечүүнү талап кылган үч тактикалык милдетти койгон:

# Кампучия коомунун негизин түзгөн дыйкандардын жакырланышын токтотуу, коррупция менен сүткорчулукту жоюу;
# Кампучиянын чет өлкөлөрдөн болгон туруктуу көз карандылыгын жок кылуу;
# Өлкөгө тартип орнотуу — бул үчүн эң катуу саясий режимди орнотуу зарыл деп эсептелген.

Стратегиялык жактан алганда, биринчи этапта шаар тургундарын толугу менен айыл жерине көчүрүү жүргүзүлгөн. Ошону менен бирге товарды акчага сатуу жана сатып алуу мамилелери, мамлекеттик мекемелер жарандарга көрсөткөн кызматтардын көбү, социалдык тармак жана элдин жашоосун камсыз кылган системалар жоюлган. Буддист кечилдери куугунтукка алынган, өлкө аймагында бардык диндерге тыюу салынган. Мындан тышкары мурунку режимдин ар кандай деңгээлдеги чиновниктери менен аскер кызматкерлери, ошондой эле плантациялардын жана ири чарбалардын мурдагы ээлери физикалык жактан жок кылынган (өлтүрүлгөн).

Эл үч негизги категорияга бөлүнгөн:

* Биринчи — «негизги калк». Айыл аймактарында жашаган адамдарды камтыйт&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://topwar.ru/86605-pol-pot-put-krasnogo-khmera-chast-3-risovyy-kommunizm.html?ysclid=mhfy66wrpa698180693 Военное обезрение. Пол Пот. Путь красного кхмера. Часть 3. «Рисовый коммунизм»]&lt;/ref&gt;.

* Экинчи — «жаңы эл» же «17-апрелдиктер». Бул шаарларда жана АКШ тарабынан убактылуу басып алынган же Лон Нолдун тарапкер күчтөрүнүн көзөмөлүндө болгон аймактардагы жашоочулар. Бул категорияларды кайрадан катуу ыкмаларды колдонуп тарбиялаш керек деп эсептелген. Чындыгында болсо бул топтогу адамдар, айрыкча түндүк жана түндүк-батыш аймактарга көчүрүлгөндөр кул катары, оор шарттарда иштешкен жана жашашкан. 1975-жылы ачарчылыктын жана оорулардын кесепетинен каза тапкандардын 99% ушул «жаңы эл» деп аталган категориядагы адамдар түзгөн&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[https://hmd.org.uk/learn-about-the-holocaust-and-genocides/cambodia/the-genocide/ Holocaust Memorial Day Trust. Genocide in Cambodia]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

* Үчүнчү бөлүк — интеллигенция, дин кызматкерлери, мурдагы режимдин мамлекеттик аппаратында кызмат кылгандар, Лон Нолдун армиясынын офицерлери жана сержанттары, Ханойдон окуп келген ревизионисттер. Бул категориядагы кеңири масштабдуу тазалоого керек же башкача айтканда бул категориядагы адамдардын баарын толугу менен өлтүрүп жок кылуу керек деп эсептелген&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

Бардык жарандар эмгектенүүгө милдеттүү болгон. Өлкөнүн бүт аймагы мажбурлаган эмгекке негизделген айыл чарба коммуналарына айландырылган. Коммуналарда жумуш күнү көп учурда 14 саатка чейин созулуп, айылдын жакыр жана орто дыйкандары, ошондой эле шаарлардан күч менен көчүрүлгөн адамдар абдан оор шарттарда жөнөкөй физикалык иштерди аткарышкан — негизинен күрүч эгүү жана сугат каналдарын казуу менен алектенишкен. Коммуналарга шаарлардан «америкалык чабуул коркунучуна байланыштуу эвакуация» деген жүйө менен чыгарылган адамдар дагы жайгаштырылган&lt;ref&gt;[https://lenta.ru/articles/2025/05/17/pol-pot/?ysclid=mhfzsu67bk105432748 Лента. Кровавые казни, массовый голод и отмена денег.]&lt;/ref&gt;.

Коомдук тарбияга алынган балдар атайын концлагерлерге жайгаштырылып, аларга учурдагы режимге жана Пол Потко берилгендик сезимин сиңирүү, ошол эле учурда өз ата-энесин жек көрүүгө үйрөтүү максат кылынган. «Кызыл кхмерлердин» армиясына өспүрүмдөрдү алышкан — аларга курал берилген жана жергиликтүү бийлик дээрлик толугу менен өспүрүмдөрдүн колунда болгон. Алар көчөлөрдү кайтарып, плантациялардагы жумуштарды көзөмөлдөп, адамдарды кыйнап, кээде аёосуз өлтүрүп турушкан&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/topic/Khmer-Rouge Encyclopædia Britannica. Khmer Rouge]&lt;/ref&gt;.

Медицина, билим берүү, илим жана маданият тармактары толугу менен жок кылынган. Ооруканалар, мектептер, жогорку окуу жайлары, китепканалар жана бардык маданий-илимий мекемелер жабылган. Акча колдонууга, чет тилдерге, чет өлкөлүк китептерге тыюуга салынган. Башчылардын буйруктарынан башка эч нерсени жазууга же окууга уруксат берилген эмес. Көз айнек тагынуу да «ишенимсиздиктин белгиси» катары эсептелген. Көз айнек тагынуу кээде адамды өлүм жазасына чейин алып келген айыптоолордун бирине себеп болгон.

Уурулук кылгандарды сотсуз эле атып салышкан. Өлүм жазасы эң майда күнөөлөр үчүн да колдонулган — мисалы, коммуна жетекчилигинин уруксатысыз бала төрөө, революцияга чейинки мезгилди жакшы убак эле деп эстөө, дарактан уруксатсыз мөмө үзүү же түшүм жыйналгандан кийин талаадан машак терүү. Улуттук жана социалдык себептер боюнча да геноцид жүргүзүлгөн — этникалык кытайлар, вьетнамдар, айрым тям элдери, мурдагы башкаруучу катмарлардын өкүлдөрү, буддист кечилдери жана башка дин кызматкерлери, дарыгерлердин, мугалимдердин, студенттердин жана жогорку билими бар адамдардын басымдуу бөлүгү үй-бүлөлөрү менен кошо өлтүрүлгөн&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;[https://irisko.me/%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B4-%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BD%D1%8B%D1%85-%D0%BA%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2/?ysclid=mhfzt8oo6o430949693 Корея изнутри. Геноцид красных кхмеров]&lt;/ref&gt;.

Демократиялык Кампучияда «кызыл кхмерлер» атайын тилди киргизишкен — бул тил жаңыланган, «революциялык» сүйлөө формасы болуп, ал кадимки адабий сөздөрдү (анын ичинде «эне», «ата» сыяктуу) жаргон жана диалект сөздөр менен алмаштырган. Ошондой эле Түштүк-Чыгыш Азия элдерине мүнөздүү сылыктык формалары да толугу менен жокко чыгарылган&lt;ref&gt;[https://iling.spb.ru/node/4397?ysclid=mhg01e1sk5766524828 ИЛИ РАН. Язык «красных кхмеров». Старые слова и новые смыслы]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;.

Өлкөнүн жетекчилеринин ысымдары жана сүрөттөрү элден жашырылган. Пол Пот расмий түрдө «Бир тууган №1», Нуон Чеа — «Бир тууган № 2», Иенг Сари — «Бир тууган № 3», Та Мок — «Бир тууган № 4», ал эми Кхиеу Сампхан — «Бир тууган № 5» деген каймана аттар менен аталышкан.

Демократиялык Кампучия дээрлик толугу менен тышкы дүйнө менен болгон байланышын үзгөн. Толук кандуу дипломатиялык байланыштар [[Кытай]], [[Албания]] жана [[Корей Эл-Демократиялык Республикасы|Түндүк Корея]] менен гана жүргүзүлүп, ал эми [[Румыния]] жана [[Франция]] менен жарым-жартылай расмий мамилелер сакталып турган.

== Геноцид ==
[[Файл:Photos_of_victims_in_Tuol_Sleng_prison.JPG|thumb|280x280px|Туолслэнг геноцдге арналган музейде кызыл кхмерлер тарабынан тартылган миңдеген адамдардын сүрөттөрү илинген]]
[[Файл:Choeungek2.JPG|thumb|280px|Кызыл кхмерлердин колунан каза болгондордун баш сөөктөрү]]
[[Файл:Khmer Rouge Victims.JPG|thumb|280px|Үңкүрлөрдөн табылган кызыл кхмерлердин колунан каза тапкандардын сөөктөрү]]
=== Диний ишенимдери үчүн куугунтуктоо ===
Демократиялык Кампучиянын Конституциясында: «Демократиялык Кампучияга жана кампучиялык элге зыян келтирген диндерге катуу тыюу салынат» деп жазылган. Бул конституциялык беренеге ылайык, жарандардын диний ишенимдерине негизделген куугунтук жана массалык жок кылуу жүргүзүлгөн&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Биринчилерден болуп, 1975-жылдын 18-апрелинде Кампонгспы провинциясынын Удонг округунун Пранг пагодасында буддисттик уюмдун башчысы Хуот Тат өлтүрүлгөн&lt;ref&gt;[https://books.google.kg/books?id=lu6Mj0A7CpYC&amp;q=Huot+Tat&amp;pg=PA361&amp;redir_esc=y#v=snippet&amp;q=Huot%20Tat&amp;f=false Pot Pol; Sary, Ieng; révolutionnaire, Cambodia Tribunal populaire (2000-04-04). Genocide in Cambodia: Documents from the Trial of Pol Pot and Ieng Sary. University of Pennsylvania Press]&lt;/ref&gt;. 82 миң буддист бонзалырыны ичинен өтө аз сандагы гана адамдам качып кутулууга жетишкен, калгандары режим тарабынан өлтүрүлгөн. Будданын эстеликтери, айкелдери жана буддисттик китептер жок кылынган, пагодаларга жана храмдарга кампа жайларына айланган. Мурдагы Камбожадагы 2800 пагоданын баары толугу менен иштебей калган&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

1975–1979-жылдары Камбоджадагы бардык 60 миң христиан өлтүрүлгөн&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;. Бардык чиркөөлөр талкаланып, көпчүлүгү жардырылган. 

Камбожа мусулмандарынын башчысы Хари Рослос жана анын жардамчылары Сулейман ажы менен Мат Сулейман ажы кыйноолордон кийин өлтүрүлгөн&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;[https://islamnews.ru/quot-Krasnye-khmery-quot-ubili-polovinu-musulman-Kambodzhi?ysclid=mhg08odwz2836479093 Islam News. «Красные кхмеры» убили половину мусульман Камбоджи]&lt;/ref&gt;. Кампонгсием округундагы 20 миң мусулмандын эч кимиси тирүү калган эмес&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;[https://islam.kz/ru/news/v-mire/genotsid-musulman-ustroennyi-krasnymi-khmerami-v-kambodje-15259/?ysclid=mhg08ez47u427182644#gsc.tab=0 Islam.kz. Геноцид мусульман, устроенный красными кхмерами в Камбодже]&lt;/ref&gt;. Ошондой эле аталыштагы провинциядагы 20 миң мусулмандын ичинен төртөө гана тирүү калган. Бардык 114 мечит талкаланып, айрымдары чочко сарайына айланып, кээ бирлери динамит менен жардырылган же бульдозер менен сүздүрүлүп салынган&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

=== Генецидди балоо боюнча маалыматтар ===
Репрессиялардын натыйжасында ар кандай булактардагы маалыматтарга ылайык 1 миллиондон 3 миллионго чейин адам өлтүрүлгөн деп эсептелет&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;. Каза болгондордун так санын аныктоо мүмкүн эмес, анткени калкты каттоо жүргүзүлгөн эмес жана ошол убактагы Камбожанын калкынын так саны боюнча маалыматтар жок болгон. Демократиялык Кампучиянын өкмөтүнүн жана Элдик революциялык трибуналдын маалыматы боюнча 2,75 миллион адамдын «кызыл кхмерлердин» кылмыштарынын айынан каза тапкан&lt;ref&gt;[https://www.ushmm.org/genocide-prevention/countries/cambodia/cambodia-1975 The United States Holocaust Memorial Museum. Cambodia 1975–1979]&lt;/ref&gt;.

«Кызыл кхмерлер» бийликте турган кезде, Батыштагы айрым солчул интеллигенттер геноцидд болгон эмес же генациддин курмандыктарынын саны ашыкча көрсөтүлгөн деп эсептеген. Вьетнамдын басып кирүүсүнөн кийин, Пол Поттун кылмыштары тууралуу фактылар батыштын маалымат булактарында кеңири жарыяланганда, солчулдар өз көз карашын өзгөртүүгө аргасыз болушкан. Бирок кийинчерээк консервативдик басма сөз булактары Пол Поттун кылмыштарын азайтып көрсөтүүгө аракет кылган, анткени [[НАТО]] өлкөлөрүндө Камбожаны социалисттик Вьетнамга каршы турган союзчу катары карашкан. Ушул себептерден улам «кызыл кхмерлер» 1990-жылдардын башына чейин Кампучиянын [[Бириккен Улуттар Уюму|БУУда]] өкүлү болуп турушкан.

Учурда чет элдик талдоо «кызыл кхмерлердин» саясатын көбүнчө кхмер элине карата экстремалдуу геноцид катары баалайт, бирок курмандыктардын санын аз белгилегендер да бар. Мисалы, Дүйнөлүк банк 1975–1980-жылдар аралыгында жабыркагандардын саны болжол менен жарым миллион деп көрсөтөт. Кээ бир талдоочулар андан дагы аз баа беришет. Мисалы, Milton Leitenberg 80–100 миң адам өлтүрүлгөн деп эсептейт. Ошол эле учурда, айрым жергиликтүү калк «кызыл кхмерлер» бийликтеги мезгилди колдойт, студенттердин үчтөн бири Пол Потту Кампучиянын тарыхындагы эң белгилүү инсан деп эсептеген&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://sfi.usc.edu/collections/cambodian-genocide USC Shoah Foundation. Cambodian Genocide]&lt;/ref&gt;.

2003-жылы БУУ колдоосу менен түзүлгөн Кампучиянын Өзгөчө трибуналы «кызыл кхмерлердин» төрт эң жогорку даражалуу кызматкерине каршы коюлган айыптоолор боюнча иш жүргүзгөн&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Introduction to the ECCC. Extraordinary Chambers in the Courts of Cambodia |url=http://www.eccc.gov.kh/en/about-eccc/introduction |accessdate=2025-11-01 |archivedate=2011-07-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110727070753/http://www.eccc.gov.kh/en/about-eccc/introduction }}&lt;/ref&gt;. Канг Кек Иеу 12 миң адамды Туолслэнг түрмөсүндө өлтүргөнү үчүн айыпталып, соттолгон&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;[https://www.bbc.com/russian/rolling_news/2009/11/091127_rn_khmer_rouge?ysclid=mhg0gztgpp321177452 BBC. Камбоджа: закончен суд над тюремщиком при красных кхмерах]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.svoboda.org/a/2110236.html Радио Свобода. Обозреватели РС - об итогах трибунала в Камбодже]&lt;/ref&gt;. Төрт айыпталуучунун ичинен жалгыз бири гана басым алдында күнөөсүн моюнга алган&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;.

== Вьетнам менен согуш жана «кызыл кхмерлердин» режимин кулашы ==
[[Файл:Bomb_craters_in_Cambodia.jpg|thumb|280x280px|Камбожадагы бомбалоодон кийин калган кратерлердин абадан көрүнүшү]]
Жарандык согуш жана «кызыл кхмерлер» режиминин аракеттери өлкөнү кыйынчылыктарга дуушар кылган. Бирок, кыска убакыттан кийин «кызыл кхмерлер» Вьетнамга каршы согушту башташкан&lt;ref&gt;[https://diletant.media/articles/45307790/?ysclid=mhg0j75i7p695184697 Дилетант. Триумф красных кхмеров]&lt;/ref&gt;. 1975-жылдын май айында, [[Вьетнам согушу]] аяктагандан кийин «кызыл кхмерлер» Фукуок аралына биринчи чабуул жасашкан жана кийинчерээк да дайыма ушундай чабуулдарды улантып турушкан. Чабуулдардын натыйжасында вьетнамдын карапайым калкы өлтүрүлгөн. Мисалы, Тхо-Чу аралына болгон чабуул учурунда 500 вьетнамдык адам каза болгон.

Вьетнам менен чектеш «Чыгыш аймактын» башчысы Сао Пхим бул аймакта өзгөчө катуу режим орноткон. 1978-жылдын май-июнь айларында чыккан көтөрүлүштөн кийин ал өзүн-өзү өлтүргөн, анын жакын туугандары дагы өлтүрүлгөн. Бирок көтөрүлүш катуу басылган жана репрессиялардын жыйынтыгында 100 миңден ашык жергиликтүү тургундар, Сао Пхимдин туулуп-өскөн айылы толугу менен жок кылынган. Аман калган адамдар Вьетнамга качууга аргасыз болгон&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;[https://seasia.yale.edu/cambodian-genocide-1975-1979-ben-kiernan-2004 Modern Southeast Asia. The Cambodian Genocide, 1975-1979 (Ben Kiernan, 2004)]&lt;/ref&gt;.

1978-жылдын 25-декабрында (же ноябрда) Вьетнам аскерлери Пол Поттун бийлигин куратуу максатында Кампучияга толук масштабдуу согуш менен басып кирген&lt;ref&gt;[https://military.pravda.ru/1412401-kambodza/ Правда. Вторжение в Камбоджу - причины войны - Военная история]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://ru.alphahistory.com/vietnamwar/vietnam-war-timeline-cambodia/ Alpha history. Хронология войны во Вьетнаме: Камбоджа]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. Аларга «кызыл кхмерлердин» бир топ бөлүгү кошулган. 1979-жылдын 7-январында Пномпень басып алынган. Мурдагы жогорку даражалуу командир Хенг Самрин вьетнамчыл Кампучия Элдик Республикасынын өкмөтүн жетектеген&lt;ref&gt;[https://opcgate.ru/rezhim-krasnyh-khmerov-rabotai-i-umirai-krasnye-khmery-i-genocid-v/ Режим &quot;красных кхмеров&quot;: работай и умирай. «Красные кхмеры» и «геноцид в Камбодже]&lt;/ref&gt;.

Пол Поттун режиминин Вьетнам тарабынан кулатуу Кытайда катуу нааразылыкты жараткан. Вьетнам менен Кытайдын чек арасындагы кагылышуулардан кийин 1979-жылдын 17-февралында Кытай армиясы Вьетнамга басып кирген. Кытай күчтөрү оор жоготууларга учурап, Вьетнамдын аймагына болгону 50 км аралыкка гана кире алган. Бир айдан кийин Кытай-Вьетнам согушу аяктаган, эки тарап тең чечүүчү жеңишке жетише албаган&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;[https://www.vietsov.com.vn/rus/pages/Details.aspx?itemid=33&amp;c=2 ВЬЕТСОВПЕТРО. 40 лет назад Вьетнам освободил Камбоджу (фото)]&lt;/ref&gt;.

Вьетнам аскерлери «кызыл кхмерлердин» бийлигин кулаткандан кийин, алар багынып бербестен Кытайдын колдоосуна таянып вьетнамчыл жана советчил Хенг Самринге каршы согушту уланткан&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;.

1982-жылы эмиграциядагы Демократиялык Кампучиянын Коалициялык Өкмөтү (CGDK) түзүлүп, БУУ жана башка эл аралык уюмдарда Кампучияны өкүлү болуп калган. Демократиялык Кампучиянын Коалициялык Өкмөтүнүн курамына Пол Поттун Демократиялык Кампучия партиясы, мурдагы премьер-министр Сон Саннын батышчыл Кхмер элинин эркиндик фронту жана ФУНСИНПЕК партиясынан кирген канзаада Сиануктун тарапкерлери кирген. «Демократиялык Кампучиянын» башчысы — Сианук, премьер-министр — Сон Санн болгон, бирок коалициянын негизги аскердик күчү болуп «кызыл кхмерлер» кала берген.

Ошол жылдарда Батыштын айрым өкүлдөрү «кызыл кхмерлерди» ар тараптуу колдогон. Мисалы, Индокытай боюнча адис, неоконсерватор Дуглас Пайк Пол Потту «кандуу, бирок ийгиликтүү агрардык революциянын харизмалуу лидери» деп баалаган жана «кызыл кхмерлердин» бийликке келүүсүндө коркунуч жок деп эсептеген.

=== Ички пикир келишпестиктер жана кыймылдын абалынын начарлоосу ===
[[Файл:Khmers_rouges_map.png|thumb|280x280px|1989-1990-жылдардагы кызыл кхмерлер көзөмөлдөгөн аймактары]]
[[Файл:Kang Kek Iew (Kaing Guek Eav or Duch) before the Extraordinary Chambers in the Courts of Cambodia - 20090720.jpg|thumb|280px|Канг Кек Иеу Кызыл кхмерлер трибуналы учурунда. 2009-жыл 20-июль]]
Катуу иерархияга жана репрессияларга карабай «кызыл кхмерлердин» жетекчилигининин арасында башынан эле ички карама-каршылыктар болгон&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

1971–1975-жылдары Камбожанын түштүк жана чыгыш райондорунда партизандык кыймылдын негизин «кызыл кхмерлер» эмес, канзаада Сианукты колдогон, бирок идеологиясы жактан «жумшак» Кхмер Румдо кыймылы түзгөн&lt;ref&gt;[http://www.country-data.com/frd/cs/cambodia/kh_appnb.html Library of Congress Country Studies: Cambodia - Major Political and Military Organizations]&lt;/ref&gt;. Алардын кийиминин формасы Вьетнам үлгүсүндө болуп «кызыл кхмерлердин» кара кийиминен айырмаланыа турган. 1975-жылга карата Кхмер Румдо формалдуу түрдө «кызыл кхмерлерге» баш ийген жана Кхмер Румдо кыймылынын мүчөлөрүнө карата репрессиялар башталган. Биринчилерден болуп «кызыл кхмерлердин» экстремалдуу иш-аракеттерин сынга алган Ху Юн өлтүрүлгөн&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

1976-жылдын сентябрында Пол Пот премьер-министрлик кызматын Нуон Чеага өткөрүүгө аргасыз болгон, бир айдан кийин Нуон Чеа кайрадан Пол Потко премьер-министрлик кызматын өткөрүп берген. 1977-жылы жогорку жетекчилик мүчөсү Ху Ним атылган.

Кхмер Румдо фракциясы талкалангандан кийин анын кызматкерлери Вьетнамды колдогон партизандык кыймылынын бир бөлүгү болуп калган. Бул партизандык кыймылдын башчысы Хенг Самрин Вьетнам аскерлеринин жеңишинен кийин бийликке келген.

1990-жылдардын башында «кызыл кхмерлер» эл аралык таанылышын жоготуп, алардын таасири азайган. 1992-жылы Кхиеу Сампхан жетекчилигинде Камбожанын улуттук биримдик партиясы түзүлүп, «кызыл кхмерлер» саясий өкүлчүлүктү сактап, партизандык согушту уланткан. 1993-жылы алардын саны 10–20 миңдей болгон, анын 5 миңи аскерлер болгон жана өлкөнүн 15–20% аймагын көзөмөлдөгөн&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;[https://planeta.by/terror-history/vnuki-pol-pota?ysclid=mhfzt1vie2265248938 Планета. «ВНУКИ» ПОЛ ПОТА]&lt;/ref&gt;.

1994-жылы түштүк аймактардагы базалар жоюлуп, Таиланд жана Кытай «кызыл кхмерлерди» колдоону токтоткон.

1997-жылы ички күрөш күчөп, Кхиеу Сампхан өз партиясын түзгөн.

«Кызыл кхмерлердин» кыймылы 1998-жылы формалдуу түрдө жоголгон. Кхиеу Сампхан бийликтен ажыратылган, Иенг Сари өкмөт менен келишим түзүп, кээ бир батыш аймактарын көзөмөлдөп турган. Акыркы радикалдык аскер башчы Та Мок 2000-жылы камакка алынган жана 2006-жылы каза болгон&lt;ref&gt;[https://www.vietsov.com.vn/rus/pages/Details.aspx?itemid=33&amp;c=2 Лента. Мясник &quot;красных кхмеров&quot; обвинен в преступленях против человечности]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.kommersant.ru/doc/214557 Коммерсантъ. Последний из &quot;красных кхмеров&quot;]&lt;/ref&gt;.

2007-жылы 19-сентябрда Нуон Чеа («Бир тууган №2») адамзатка каршы кылмыштар боюнча камакка алынган&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ООН. Суд в Камбодже признал лидеров «красных кхмеров» виновными в совершении геноцида |url=https://news.un.org/ru/story/2018/11/1343001 |accessdate=2025-11-01 |archivedate=2025-09-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250910055003/https://news.un.org/ru/story/2018/11/1343001 }}&lt;/ref&gt;.

2007-жылкы маалыматтарга ылайык «кызыл кхмерлердин» кыймылы толук жоголгон жана мурунку мүчөлөрү жунглилерде жашап, майда кылмыштар жана контрабанда менен алектенген.

«Кызыл кхмерлердин» башчыларынын бири болгон Иенг Сари 2013-жылы 14-марта Пномпенде каза болгон&lt;ref&gt;[https://www.golosameriki.com/a/sary/1621422.html Голос Америки. Умер Йенг Сари – один из организаторов геноцида в Камбодже]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/russian/international/2013/03/130313_khmer_sary_dies BBC. Умер Иенг Сари, один из лидеров &quot;красных кхмеров&quot;]&lt;/ref&gt;.

== Колдонулган адабияттар ==

* Гурницкий В. Песочные часы. М.: Радуга, 1983.
* Самородний О. Тайны дипломатии Пол Пота. Таллинн, 2009. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-9949-18-679-2&lt;/nowiki&gt;.
* Самородний О. Пол Пот: Камбоджа — империя на костях?. Алгоритм, 2013. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-5-4438-0502-3&lt;/nowiki&gt;.
* Шубин В. В. Кампучия: суд народа. М., Юридическая литература, 1980.

== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.tuolsleng.com/ «Tuol Sleng» S21 кхмер түрмөсүндө камалгандардын фотоархиви]
* [https://genocide.ru/lib/genocides/cambojian.htm Адамзат тарыхындагы геноциддер. Камбожадагы геноцид.]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://www.eccc.gov.kh/ Камбоджа соттундагы өзгөчө сот палаталары]

[[Категория:Арип боюнча уюмдар]]
[[Категория:Кызыл кхмерлер]]</text>
      <sha1>i8n9f7aucjrkux4nj1sgi6allmifwf3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Орта Азия Инвестмент Холдинг</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153097</id>
    <revision>
      <id>650862</id>
      <parentid>650272</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T09:00:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Born Nomad</username>
        <id>47370</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>650862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8116" sha1="t2x5n1pwa6i21w5qxqz0i6ivawoaml6" xml:space="preserve">{{Компания маалыматы
 |company_name= Орта Азия Инвестмент Холдинг
 |энелик компания=Ихлас Холдинг
 |foundation=Февраль, 2024
 |industry=Энергетика
 |homepage=https://ortaasyainvest.com/
 |company_logo=[[File:Logo Orta Asya.png|thumb|Orta Asya Investment Holding]]
 |location=Кыргыз Республикасы}}

'''«Орта Азия Инвестмент Холдинг»''' ачык акционердик коому – '''[[Борбордук Азия|Борбордук Азиядагы]]''' энергетикалык долбоорлорду ишке ашыруучу инвестициялык компания.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://economist.kg/enierghietika/2026/02/11/orto-aziia-inviestmient-kholdingh-nachal-podghotovku-enierghoproiektov-v-kr/
 |title=«Орто Азия Инвестмент Холдинг» начал подготовку энергопроектов в Кыргызстане
 |website=Economist.kg
 |publisher=Economist.kg
 |language=ru
 |date=2026-02-11
 |access-date=2026-07-24
}}&lt;/ref&gt;
Компания [[:en:İhlas_Holding|Ihlas Holding]] тобунун курамына кирет.&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://ortaasyainvest.com/
 |title=Orta Asya Investment Holding
 |website=Orta Asya Investment Holding
 |publisher=Orta Asya Investment Holding
 |language=en
 |access-date=2026-07-24
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.turkiyegazetesi.com.tr/ekonomi/orta-asyaya-buyuk-enerji-ihlas-holding-ile-kirgizistan-hukumeti-nihai-imzalari-atti-1137221
 |title=Orta Asya'ya büyük enerji: İhlas Holding ile Kırgızistan Hükûmeti nihai imzaları attı
 |website=Türkiye Gazetesi
 |publisher=Türkiye Gazetesi
 |language=tr
 |date=2025-08-02
 |access-date=2026-07-24
}}&lt;/ref&gt;

2025-жылдын август айында [[Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин төрагасы|Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети]] менен «Орта Азия Инвестмент Холдинг» ААКнын ортосунда [[Казарман]] ГЭСтер каскадын куруу жана эксплуатациялоо долбоорун ишке ашыруу боюнча Инвестициялык келишимге кол коюлган.&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://www.iha.com.tr/haber-ihlas-holdingden-kirgizistanda-dev-yatirim-1196597
 |title=İhlas Holding'den Kırgızistan'da dev yatırım
 |website=İhlas Haber Ajansı
 |publisher=İhlas Haber Ajansı (İHA)
 |language=tr
 |date=2025-08-02
 |access-date=2026-07-24
}}&lt;/ref&gt;
Долбоорго тартылуучу инвестициялардын жалпы көлөмү 3 миллиард АКШ долларын түзөт.&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://bishkek.media/v-minenergo-sostoialas-rabochaia-vstrecha-po-proekty-kazarmanskogo-kaskada.html
 |title=В Минэнерго состоялась рабочая встреча по проекту Казарманского каскада ГЭС
 |website=Bishkek.media
 |publisher=Bishkek.media
 |language=ru
 |access-date=2026-07-24
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/turkiye-s-orta-asya-investment-holding-s-hydropower-project-in-kyrgyzstan-to-support-regional-energy-transformation/3659072
 |title=Türkiye's Orta Asya Investment Holding's hydropower project in Kyrgyzstan to support regional energy transformation
 |website=Anadolu Agency
 |publisher=Anadolu Agency
 |language=en
 |date=2025-07-26
 |access-date=2026-07-24
}}&lt;/ref&gt;

2025-жылдын декабрь айында долбоорго Улуттук инвестициялык долбоор макамы ыйгарылган. &lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://egov.kg/ru/ministry/economy/operations/2932
 |title=Реестр инвестиционных соглашений
 |website=Портал открытых данных Кыргызской Республики
 |publisher=Министерство экономики и коммерции Кыргызской Республики
 |language=ru
 |access-date=2026-07-24
}}&lt;/ref&gt; Hill International компаниясы долбоордун башкы стратегиялык консультанты болуп саналат.&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://eabr.org/press/releases/stroitelstvo-ges-v-kyrgyzstane-eabr-i-orta-asya-investment-holding-obedinyayut-usiliya-/
 |title=Строительство ГЭС в Кыргызстане: ЕАБР и Orta Asya Investment Holding объединяют усилия для развития гидроэнергетики
 |website=Евразийский банк развития
 |publisher=Евразийский банк развития
 |language=ru
 |date=2025-10-23
 |access-date=2026-07-24
}}&lt;/ref&gt;

Долбоор [[Нарын дарыясы|Нарын дарыясында]] үч гидроэлектр станцияны курууну көздөйт: Ала-Буга ГЭСи, Кара-Булуң-1 ГЭСи жана Кара-Булуң-2 ГЭСи. Каскаддын жалпы орнотулган кубаттуулугу 912 МВт түзүп, орточо жылдык өндүрүшү 3,75 млрд кВт⋅сааттан ашат. &lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://minenergo.gov.kg/ru/news/1056
 |title=В Министерстве энергетики состоялась рабочая встреча по проекту Казарманского каскада ГЭС
 |website=Министерство энергетики Кыргызской Республики
 |publisher=Министерство энергетики Кыргызской Республики
 |language=ru
 |access-date=2026-07-24
}}&lt;/ref&gt;

2026-жылдын 25-июнунда [[Жалал-Абад облусу|Жалал-Абад облусунун]] [[Тогуз-Торо району|Тогуз-Торо районундагы]] [[Казарман]] айылында «Казарман ГЭСтер каскады» долбоорун расмий ишке ашыруунун башталышына карата мезгил кутусун салуу аземи [[Кыргыз Республикасынын президенти]] [[Жапаров Садыр Нургожоевич|Садыр Жапаровдун]] катышуусунда өткөрүлдү.&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://eltr.kg/ru/prezident-dal-start-stroitelstvu-kaskada-kazarmanskih-ges/
 |title=Президент дал старт строительству каскада Казарманских ГЭС
 |website=ELTR
 |publisher=Национальная телерадиовещательная корпорация Кыргызской Республики (ЭЛТР)
 |language=ru
 |date=2026-06-25
 |access-date=2026-07-24
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://president.kg/ru/news/all/40558
 |title=Президент Садыр Жапаров дал старт строительству Казарманского каскада ГЭС
 |website=Президент Кыргызской Республики
 |publisher=Администрация Президента Кыргызской Республики
 |language=ru
 |date=2026-06-25
 |access-date=2026-07-24
}}&lt;/ref&gt;

[[Файл:Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаров.jpg|left|thumb|350x350px|Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаров жана Ахмет Мүжахид Өрен. «Казарман ГЭСтер каскады» долбоорун расмий ишке ашыруунун башталышына карата мезгил кутусун салуу аземи.[https://president.kg/ru/news/all/40558]]]

== Колдонулган булактар ==
{{Булактар}}

[[Категория:Энергетика]]
[[Категория:Кыргызстан]]
[[Категория:Нарын дарыясы]]
[[Категория:Тогуз-Торо району]]
&lt;references /&gt;
__INDEX____NEWSECTIONLINK__</text>
      <sha1>t2x5n1pwa6i21w5qxqz0i6ivawoaml6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Заирбек Бактыбаев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153479</id>
    <revision>
      <id>650860</id>
      <parentid>650820</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T06:41:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>650860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9079" sha1="gvivs7r3yw8ujd6bmyk5vsivefk4unf" xml:space="preserve">{{delete|Энциклопедиялык мааниси жок барак. Википедиянын эрежелеринин негизинде ар бир адам өзү тууралуу маалыматтарды киргизе берүүгө жол берилбейт же ал адам коом, мамлекет алдында ири эмгектери жана коомго пайдалуу иштери менен белгилүү болушу зарыл.}}
Заирбек Бактыбаев

Заирбек Бактыбаев - кыргызстандык журналист, редактор жана медиа адиси. Ал [https://www.azattyk.org/author/%D0%B7%D0%B0%D0%B8%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA-%D0%B1%D0%B0%D0%BA%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2/iqumt Кыргызстандагы коомдук-саясий, социалдык жана эл аралык темаларды] чагылдыруу менен белгилүү. Ошондой эле санарип журналистика, редакциялык башкаруу жана генеративдик жасалма интеллектти медиада колдонуу багытында тажрыйбасы бар.&lt;ref&gt;https://www.azattyk.org/author/%D0%B7%D0%B0%D0%B8%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA-%D0%B1%D0%B0%D0%BA%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2/iqumt&lt;/ref&gt;

Заирбек Бактыбаев журналистика тармагындагы эмгек жолун кыргыз тилдүү гезиттерде баштаган. Кийин радио, интернет жана мультимедиалык журналистикада иштеп, Кыргызстандагы коомдук-саясий окуяларды, мамлекеттик башкаруу, шайлоо, дин, адам укуктары, билим берүү жана эл аралык мамилелер темаларын чагылдырган.&lt;ref&gt;https://www.azattyk.org/author/%D0%B7%D0%B0%D0%B8%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA-%D0%B1%D0%B0%D0%BA%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2/iqumt&lt;/ref&gt;

2011-жылга чейин &quot;Ачык саясат&quot;, &quot;Алиби&quot;, &quot;Назар&quot;, &quot;Пресс.КЖ&quot;, &quot;Айкын саясат&quot; гезиттеринде иштеген.

2011-жылдан тартып «Азаттык» радиосунун (Radio Free Europe/Radio Liberty, RFE/RL) Кыргыз кызматында эмгектенип, журналист, редактор жана редакциялык жетекчилик кызматтарды аркалаган. Бул мезгилде жаңылыктарды, аналитикалык макалаларды, интервьюларды жана мультимедиалык долбоорлорду даярдоого катышкан.&lt;ref&gt;https://www.rferl.org/author/zairbek-baktybaev/kuu_q_&lt;/ref&gt;

2018–2019-жылдары RFE/RLдин Прагадагы кеңсесинде эмгектенген. Борбор Азия жана эл аралык темаларды чагылдырган.&lt;ref&gt;https://www.azattyqasia.org/author/%D0%B7%D0%B0%D0%B8%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA-%D0%B1%D0%B0%D0%BA%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2/vq_gqo&lt;/ref&gt;

2020–2024-жылдары RFE/RLдин Бишкектеги бюросунун башкы редактору болуп иштеген. Бул мезгилде ал редакциялык процесстерди башкарууга, маалыматтык жана аналитикалык материалдарды даярдоого, ошондой эле санарип контентти өнүктүрүүгө жетекчилик кылган.&lt;ref&gt;https://www.azattyk.org/a/31235793.html&lt;/ref&gt;

2024–2025-жылдары Заирбек Бактыбаев жасалма интеллект технологияларын медиада жана контент өндүрүшүндө колдонуу багытында иш алып барган. Ал генеративдик жасалма интеллекттин мүмкүнчүлүктөрүн изилдеп, AI инструменттерин колдонуу менен жеке контенттерди даярдаган.Бул мезгилде ал генеративдик жасалма интеллект боюнча окуу программаларын иштеп чыгып, контент жаратуучуларга жана башка адистерге арналган практикалык курстарды уюштурган. Курстарда жасалма интеллекттин негиздери, текст, сүрөт, видео жана башка санарип контенттерди түзүүдө AI куралдарын колдонуу ыкмалары камтылган.&lt;ref&gt;https://www.youtube.com/@aimediazairbek&lt;/ref&gt;

Ал ошондой эле 2025-жылы кыргыз тилиндеги илимий-популярдуу EL ILIM журналын нгеиздөөгө катышып, анын редактору болуп иштеген.&lt;ref&gt;https://elilimjournal.kg/&lt;/ref&gt;

Ушул эле жылы Кыргыз айыл чарба, илим жана экология журналисттери ассоциациясын (KAIEJA) негиздөөгө катышкан.&lt;ref&gt;https://kaieja.kg/%d0%ba%d0%b0%d0%b8%d1%8d%d0%b6%d0%b0-%d0%ba%d0%b0%d1%82%d0%b0%d1%80%d1%8b%d0%bd%d0%b0-%d0%b6%d0%b0%d2%a3%d1%8b-%d0%bc%d2%af%d1%87%d3%a9%d0%bb%d3%a9%d1%80%d0%b4%d2%af-%d0%ba%d0%b0%d0%b1%d1%8b/&lt;/ref&gt;

2025-жылдын ноябрынан тартып - BBC Кыргыз кызматынын Бишкек бюросун жетектейт.&lt;ref&gt;https://www.bbc.com/kyrgyz/articles/cjd97xy97xgo&lt;/ref&gt;

Заирбек Бактыбаев журналистика менен катар коомдук башкаруу, билим берүү жана медиа өнүктүрүү багыттарында да иш алып барган.&lt;ref&gt;https://www.youtube.com/@aimediazairbek&lt;/ref&gt;

2009-жылы Чыгыш университетинде окутуучу болуп эмгектенген. Ал студенттерге журналистика жана коммуникация багыттары боюнча сабак берген.&lt;ref&gt;https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D1%83%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8B%D0%B9_%D0%9A%D1%83%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82&lt;/ref&gt;

2010–2012-жылдары Кыргыз Республикасынын Саламаттыкты сактоо министрлигинин Байкоочу кеңешинин мүчөсү болгон. Бул мезгилде саламаттыкты сактоо тармагындагы коомдук көзөмөл жана жарандык катышуу механизмдерине байланышкан иштерге катышкан.&lt;ref&gt;https://24.kg/archive/ru/oficial/86916-soobshhaet-press-sluzhba-prezidenta-kr.html/&lt;/ref&gt;

2024-жылы Кыргыз Республикасынын Президентинин &quot;Мейкин&quot; сыйлыгы боюнча комиссиянын мүчөсү болгон. Комиссия медиа жана журналистика тармагындагы талапкерлерди баалоо жана сыйлыкка көрсөтүлгөн эмгектерди кароо иштерин жүргүзгөн.&lt;ref&gt;https://kg.archive.kabar.kg/news/baige-fondu-10-mln-som-meikin-syilygyna-synakka-katyshuuga-aryzdardy-kabyl-aluu-ulanuuda/&lt;/ref&gt;

Заирбек Бактыбаев журналистика тармагынан тышкары коомдук жана кесиптик өнүктүрүү багытындагы иштерге да катышып келет. Ал Кыргызстанда сапаттуу журналистиканы өнүктүрүү, медиа адистердин кесиптик мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүү жана жаңы технологияларды маалымат тармагына киргизүү багытында демилгелерди колдоп келген.&lt;ref&gt;https://www.youtube.com/watch?v=pxaRmUITVB8&lt;/ref&gt;

Ал журналисттердин кесиптик өнүгүүсүнө, редакциялык стандарттарды жайылтууга жана санарип медианын мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүүгө багытталган долбоорлорго катышкан.&lt;ref&gt;https://www.youtube.com/watch?v=pxaRmUITVB8&lt;/ref&gt;

Заирбек Бактыбаев коомдук уюмдардын, медиа долбоорлордун жана кесиптик платформалардын алкагында журналисттердин тажрыйба алмашуусуна, жаңы муундагы медиа адистерди даярдоого жана маалымат тармагындагы инновацияларды жайылтууга катышып келет.&lt;ref&gt;https://www.youtube.com/watch?v=pxaRmUITVB8&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>gvivs7r3yw8ujd6bmyk5vsivefk4unf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Chulumia</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153492</id>
    <revision>
      <id>650847</id>
      <timestamp>2026-08-06T13:24:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6809" sha1="s951glqjr65uwdpt7cmyck1bwpqt81u" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 13:24, 6 август 2026 (UTC)</text>
      <sha1>s951glqjr65uwdpt7cmyck1bwpqt81u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Haholkryt</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153493</id>
    <revision>
      <id>650848</id>
      <timestamp>2026-08-06T13:25:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6809" sha1="2z2q30k7o6u7tu3a1c9dxrg6l9o08ao" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 13:25, 6 август 2026 (UTC)</text>
      <sha1>2z2q30k7o6u7tu3a1c9dxrg6l9o08ao</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Bubenion</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153494</id>
    <revision>
      <id>650850</id>
      <timestamp>2026-08-06T18:25:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6809" sha1="a5g1920fspjodk4m90b4mbl8sv2ecy6" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 18:25, 6 август 2026 (UTC)</text>
      <sha1>a5g1920fspjodk4m90b4mbl8sv2ecy6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Tisykfylde</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153495</id>
    <revision>
      <id>650851</id>
      <timestamp>2026-08-06T19:26:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6809" sha1="0irk1kbvkghj38bec0p6mme9c015ocw" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 19:26, 6 август 2026 (UTC)</text>
      <sha1>0irk1kbvkghj38bec0p6mme9c015ocw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-39797-28</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153496</id>
    <revision>
      <id>650858</id>
      <timestamp>2026-08-07T03:27:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6809" sha1="9ultvuv5ztwzc8v60ldjzp3ywp325ny" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 03:27, 7 август 2026 (UTC)</text>
      <sha1>9ultvuv5ztwzc8v60ldjzp3ywp325ny</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Туьрк</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153497</id>
    <revision>
      <id>650859</id>
      <timestamp>2026-08-07T06:28:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6809" sha1="4up59vcn8b5r553dlb9ox174ay9tba7" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 06:28, 7 август 2026 (UTC)</text>
      <sha1>4up59vcn8b5r553dlb9ox174ay9tba7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Талкуу:Заирбек Бактыбаев</title>
    <ns>1</ns>
    <id>153498</id>
    <revision>
      <id>650861</id>
      <timestamp>2026-08-07T07:13:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>/* Нейтралдуулук */ жаңы бөлүм</comment>
      <origin>650861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2992" sha1="8itcs7f7s4xvfe6z3cde6ph9h5ro30i" xml:space="preserve">== Нейтралдуулук ==

Саламатсызбы, Заирбек мырза.

Википедиянын эрежелерине ылайык, адамдын өзү жөнүндө макала жазышы (автобиография) сунушталбайт жана көпчүлүк учурда жокко чыгарылат. Негизги себептер төмөнкүлөр:

1. Автобиографияга тыюу салуу (Кызыкчылыктар кагылуушусу)

Википедиянын эл аралык эрежесине (англисче WP:AUTO / WP:AUTOBIO, орусча ВП:АВТО) ылайык:

- Өзү тууралуу макала жазуу — кызыкчылыктардын кагылышуусуна (Conflict of Interest) алып келет.

- Адам өзү жөнүндө жазганда объективдүү, нейтралдуу болуу кыйын деген саптар эрежелерде жазылган. 

- Википедияда «биз биографияны жарыялайбыз, автобиографияны эмес» деген принцип бар. Макаланы көз карандысыз катышуучу жазышы керек жана инсан коомго таанымал болушу зарыл, кандайдыр бир чөйрөгө гана эмес.

2. Энциклопедиялык маанилүүлүк (Notability)

Макала жаратуу үчүн адам энциклопедиялык мааниге ээ болушу керек. Бул үчүн:

- Көз карандысыз, ишенимдүү булактарда (гезиттер, китептер, илимий эмгектер) ал жөнүндө кеңири жазылышы керек.

- Жөн гана журналист болуу же белгилүү медиада иштөө жетишсиз. Ал жөнүндө өзүнчө, терең макалалар болушу зарыл.

3. Нейтралдуулук

- Бардык маалымат көз карандысыз булактарга таянышы керек (өзүнүн Instagram, Facebook, жеке сайты же журналист иштеген уюмдун/маалымат порталынын, агенттигинин сайты жетишсиз).

- Өзү жазган макалада көбүнчө жарнамалык мүнөздөгү тексттер пайда болот, бул Википедиянын «нейтралдуу көз караш» (NPOV) эрежесин бузат.

- Тирүү адамдардын биографияларына (BLP) өзгөчө катуу талаптар коюлат.

Эгер, макала жазууда кандайдыр жардам керек болсо жардамдашууга даярмын.

[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 07:13, 7 август 2026 (UTC)</text>
      <sha1>8itcs7f7s4xvfe6z3cde6ph9h5ro30i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Антон Роот</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153499</id>
    <revision>
      <id>650863</id>
      <timestamp>2026-08-07T09:28:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6809" sha1="757brz00xan78xnlq086vjweleefo9t" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 09:28, 7 август 2026 (UTC)</text>
      <sha1>757brz00xan78xnlq086vjweleefo9t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-43468-76</title>
    <ns>3</ns>
    <id>153500</id>
    <revision>
      <id>650866</id>
      <timestamp>2026-08-07T11:28:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>650866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6809" sha1="iksdeqdowsdaur49zsexgxtz5uk10q8" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 11:28, 7 август 2026 (UTC)</text>
      <sha1>iksdeqdowsdaur49zsexgxtz5uk10q8</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>