Википедия kywiki https://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter Медиа Атайын Талкуу Колдонуучу Колдонуучунун баарлашуулары Википедия Википедияны талкуулоо Файл Файлды талкуулоо МедиаВики МедиаВикини талкуулоо Калып Калыпты талкуулоо Жардам Жардамды талкуулоо Категория Категорияны талкуулоо Макала долбоору Макала долбоорун талкуулоо TimedText TimedText talk Модуль Модулду талкуулоо Event Event talk 0 1031 651480 650789 2026-08-22T01:16:20Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 651480 wikitext text/x-wiki {{Мамлекет |Тарыхы= 693-жылы <br> ([[Кыргыз кагандыгы]]) 14-октябрь 1924-жылы<br>([[Кара-Кыргыз автономиялуу облусу]]) |Макамы = |Кыргызча аталышы= Кыргыз Республикасы |Расмий аталышы = |Мамлекеттик дини = [[Динден тышкары мамлекет|Динден тышкары]] |Герб =Emblem_of_Kyrgyzstan.svg |Желек =Flag of Kyrgyzstan.svg |Гимн аталышы=Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик гимни |Аудио=National_Anthem_of_Kyrgyzstan.ogg |Урааны= Алга Кыргызстан! |Башкаруу формасы = [[президенттик республика]] |Картада = Kyrgyzstan_(orthographic_projection).svg |lat_dir = 41|lat_deg = |lat_min = 13|lat_sec = N |lon_dir = 75 |lon_deg = |lon_min = 0 |lon_sec = E |region = KG |CoordScale = 10000000 |Тили = [[кыргыз тили]] – мамлекеттик тил<br>[[Орус тили|орус тили]] – расмий тил<ref>{{cite web |url=http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/202913|title=Биринчи бɵлүм. Конституциялык түзүлүштүн негиздери. 10-берене |website=Кыргыз Республикасынын Конституциясы}}</ref> |Эгемендүүлүк күнү = 31-август 1991-жылы |Эгемендүүлүгүн алды = [[Кеңештер Бирлиги|Кеңештер Бирлигинен]] |Борбор шаары= [[Файл:Flag of Bishkek.png|19px]] [[Бишкек]] |Ири шаарлар = Бишкек, [[Ош]], [[Манас]], [[Каракол]], [[Токмок]], [[Өзгөн]] |Башчыларынын милдеттери=[[Кыргыз Республикасынын президенти|Президент]]<br>[[Кыргыз Республикасынын Премьер-министри|Министрлер Кабинетинин<br>төрагасы]]<br>[[Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши|Жогорку Кеңештин<br>төрагасы]] |Башчылары= [[Садыр Жапаров]]<br>[[Касымалиев Адылбек Алешович|Касымалиев Адылбек]]<br><br>[[Маматалиев Марлен Абдырахманович|Марлен Маматалиев]] |Аянты боюнча орду= 85-орун |Аянты= 199 951 |Суу пайызы = 4,4<ref>{{cite web|url=https://www.gov.kg/?p=29981&lang=ru|title=архив көчүрмөсү|accessdate=2020-06-18|archivedate=2019-04-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190402071952/http://www.gov.kg/?p=29981&lang=ru}}</ref> |Калкы боюнча орду = 105-орун |Калкы={{өсүү}}7 413 600<ref name ="Калк">{{cite web |url=https://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fwww.stat.gov.kg%2Fkg%2Fstatistics%2Fdownload%2Foperational%2F825%2F&wdOrigin=BROWSELINK|title=Кыргыз Республикасынын облустарынын, райондорунун, шаарларынын, шаарчаларынын, айыл аймактарынын жана айылдарынын калкынын саны|website=Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети}}</ref> |Калкты каттоо жылы =1.02.2026 |Калктын жыштыгы=39 |ИДӨ (САМ)= 73,890 млрд | ИДӨнү эсептөө жылы (ППС) = 2026 | ИДӨ (САМ) боюнча = 136-орун | ИДӨнүн ар бир жанга = 10,024<ref name="IMF"/> | ИДӨнүн ар бир жанга боюнча = 143-орун | ИДӨ (номинал) = 23,600 млрд<ref>{{Cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/April/weo-report|title=Report for Selected Countries and Subjects|lang=en|website=IMF|access-date=2023-09-04}}</ref> | ИДӨ (номинал) эсептөө жылы = 2026 | ИДӨ (номинал) боюнча = 154-орун | ИДӨ (номинал) ар бир жанга = 3,200<ref>{{cite web|url=https://www.imf.org/external/datamapper//export/excel.php?indicator=NGDPDPC|title=World Economic Outlook Database-October 2021|publisher=[[International Monetary Fund]]|date=2021-10-30|accessdate=2023-09-04|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211030072015/https://www.imf.org/external/datamapper//export/excel.php?indicator=NGDPDPC|archivedate=2021-10-30}}</ref> |Акча бирдиги=[[кыргыз сому|сом]] ([[Файл:Sign of som.svg|9px]])<br>([[ISO 4217|KGS, код 417]]) | АДӨИ = {{өсүү}}0,720<ref name=АДӨИ>{{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020_ru.pdf |lang=en |title=Доклад о человеческом развитии 2020: Следующий рубеж - Человеческое развитие и антропоцен |publisher=[[БУУнун Өнүктүрүү программасы]] |lang=ru}}</ref> | АДӨИ деңгээли = <span style="color:#fc0;">'''орточо'''</span> | АДӨИ боюнча орду = 120 |ЭОК = |Этнохороним = [[кыргызстандыктар|кыргызстандык, кыргызстандыктар]] |Домени = .kg |Телефон коду = 996 |Убакыт аралыгы = +6:00 |Штрих коду = }} '''Кыргызстан''', толук расмий түрдө – '''Кыргыз Республикасы''' ('''КР''') – [[Орто Азия|Борбор Азиядагы]] мамлекет. Түндүктө [[Казакстан]], батышта жана түштүк-батышта [[Өзбекстан]], түштүк-батышта [[Тажикстан]] жана чыгышта [[Кытай]] менен чектешет. Басымдуу аймагы тоолуу, деңизге чыга турчу жери жок өлкө. Кыргызстан – [[Унитардык мамлекет|унитардык]], [[Динден тышкары мамлекет|мамлекеттик башкарууга дин аралашпаган]], президенттик мамлекет. Борбор шаары – [[Бишкек]], [[калк]] боюнча республиканын эң ири шаары. Туруктуу калкы 1 миллион адамдан ашат. Өлкөдөгү туруктуу калктын саны 2021-жылдын башына карата баалоо боюнча 6,7 миллион ашуун адам түзөт<ref name = Калк/>. Кыргызстан 2020-жылдын башына карата бааланган калкы боюнча дүйнө жүзүндө 110 орунду ээлеген<ref>https://gtmarket.ru/ratings/world-population</ref>. 2015-жылдын 25-ноябрында 6 миллиончу кыргызстандык туулган<ref>https://www.super.kg/kabar/news/130615/&pg=0</ref>. Кыргызстандын аянты 199 951 км² түзөт. Суу бетинин аянты өлкөнүн аянтынан 4,4 % түзөт. Социалдык-экономикалык көрсөткүчтөр боюнча [[Өнүгүп жаткан өлкөлөр|өнүгүп жаткан өлкөлөрдүн]] катарына кирет. Кыргызстандын [[адамдын өнүгүү индекси]] 2019-жылдын жыйынтыгы боюнча 0,697 (орточо) түзүп, 138 изилденген өлкөлөрдүн арасынан 120 орунду ээлеген<ref name=АДӨИ/>. [[Кеңештер Бирлиги|Советтер Союзу]] кулагандан бери (1991-жылы) өлкөдөн эмгек миграция калыптанган. Кыргызстандын 700 миң ашуун жараны эмгек мигрант болууда. Эмгек мигранттардын негизги агымы [[Орусия|Орусияга]] (2018-жылы 640 миң ашуун) кетет, ошондой эле Казакстанда, [[Түркия|Түркияда]] жана [[Америка Кошмо Штаттары|АКШда]] иштегендер да көп. Алардын акча которуулары [[Ички дүң өндүрүм|ИДӨнүн]] үчтөн биринен ашуун түзөт. Бул көрсөткүч боюнча өлкө дүйнөдө алдыңкы орундарды ээлейт. Акча которуулар өлкөдөгү [[Жакырчылык|жакырчылыкты]] азайтууга маанилүү салым кошот<ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://kyrgyzstan.iom.int/ru/news/%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%83%D1%89%D0%B0%D1%8F-%D0%BC%D0%B8%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D1%81%D0%B8%D1%82%D1%83%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F-%D0%B8-%D1%82%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%B8-%D0%B2-%D0%BA%D1%8B%D1%80%D0%B3%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B5 |accessdate=2021-08-15 |archivedate=2021-08-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210815123544/https://kyrgyzstan.iom.int/ru/news/%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%83%D1%89%D0%B0%D1%8F-%D0%BC%D0%B8%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D1%81%D0%B8%D1%82%D1%83%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F-%D0%B8-%D1%82%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%B8-%D0%B2-%D0%BA%D1%8B%D1%80%D0%B3%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B5 }}</ref><ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://ssm.gov.kg/%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0/ |accessdate=2021-08-15 |archivedate=2021-08-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210815123535/http://ssm.gov.kg/%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0/ }}</ref>. Кыргызстан 1992-жылдан тарта [[Бириккен Улуттар Уюму|Бириккен Улуттар Уюмунун]] мүчөсү. Ошондой эле [[Көз карандысыз мамлекеттердин шериктештиги|КМШ]], [[ЕАЭБ]], [[Жаматтык коопсуздук жөнүндө келишим уюму (ЖККУ)|ЖККУ]], [[Шанхай кызматташтык уюму|ШКУ]], [[Организация исламского сотрудничества|ИКУ]], [[Түрк кеңеши]], ТҮРКСОЙ сыяктуу бир катар эл аралык уюмдардын мүчөсү. == Этимология == "Кыргызстан" ― өлкөнүн аталышы "кыргыз жери" дегенди билдирет. Ал "кыргыз" этнониме [[Фарс тили|перс (фарс) тилинен]] алынган "стан" суффиксин кошуусу менен жаралган<ref>https://inosmi.ru/sngbaltia/20141118/224333439.html</ref>. Кыргызстан өлкөнүн аталышы катары азыркы чек арадагы 1924-жылы негизделген чөйрөсү тууралу айтылат. Андан тышкары азыркы учурдагы анын чөйрөсүндөгү болуп турган жана социалдык, маданий, саясий орун басуучулук менен 1991-жылы түптөлгөн мамлекетти ― Кыргыз Республикасын да билдирген кыскача, расмий аталыш. == Тарых == {{Негизги макала|Кыргызстан тарыхы}} Кыргыздардын тарыхы XXII кылымдан (2200-жыл) ашуун убакыттан бери ар түрдүү маданияттарды жана [[империя|дөөлөттөрдү]] камтыйт. Байыркы маданиятын сактоого жардам берип келип жаткан, анын бийик тоолуу жерде алыста жайгашканына карабастан, өлкө [[Улуу жибек жолу|Улуу Жибек жолунда]] жана башка соода жана маданий каттамдардын алкагында бир нече улуу маданияттардын кесилишинде турган. Жайгашкан чөлкөмүндөгү аймактык ар кандай саясий, социалдык-экономикалык, аскердик жашоодо активдүү катышкан. === Байыркы мезгил === Кыргызстандын аймагында адамзаттын ишкердигинин алгачкы издери баштапкы же төмөнкү [[Палеолит доору|палеолит дооруна]] барып такалат. Бул учур жөнүндө  А. П. Окладников 1953-жылы Борбордук Тянь-Шандан, [[Он-Арча|Он-Арча суусунун]] сол жээгинен тапкан таш куралы далилдеп турат. Бул таш куралын иштетүү техникасы анын даярдалган убактысын буга чейин 300 миң жыл мурда деп эсептөөгө мүмкүндүк берет. Ушуга окшоп жасалган курал Кыргызстандын түштүгүндө Кожо-Бакырган-Сайда табылган. [[Энеолит доору]] Саймалы-Таш капчыгайындагы таштарга чегилип тартылган сүрөттөрдүн байыркы бөлүгүнөн көрүнөт. Бул орто кылымдарга чейинки энеолит жана  коло доорунун ыйык саналган зор борбору. Булактарга ылайык Борбор Азиянын мал баккан элдери биздин эрага чейинки I миң жылдыкта “сактар” деп аталган. Алар биздин эрага чейинки I миң жылдыкта Борбор Азиянын саясый окуяларында жигердүү роль ойногон жоокер уруулары болгон. Биздин эрага чейинки  III кылымда Борбор Азиянын территориясында гунндардын империясы өкүмдарлык кылып турган. Б. э. ч. 201-жылы Модэ (Маодунь) ал кезде Чыгыш Тянь-Шанда жайгашкан Гэгунь (Кыргыз) ээлигин баш ийдирген. Маодундун башкаруусу кыргыз элинин тарыхында баштапкы маанилүү окуя болгон: кытай жылнаамасында 201-жылы биринчи жолу “кыргыз” этноними эскертилет. Сактардын жолун улоочулар усундар болушкан. Жети-Сууну, Жунгарияны жана Борбордук Тянь-Шанды ээлеп, алар мында байыркы мамлекеттердин бирин түптөшкөн. Усундун төбөлү Күнбаг (ккэ бир булактарда Күнбий) б. э. ч. 71-жылы Хан империясы менен бирдикте гунндарга кыйратуучу сокку урган. Ал убакта Кыргызстандын бир бөлүгү Фергана өрөөнүндөгү Даван мамлекетинин курамына кирген. Даван (байыркы перси булактары боюнча – Паркана) калкы жыш жайгашкан өлкө болгон. Өзгөчө Фергана жылкыларынын атагы алыска угулган. Кытай аларды өз атчандар аскери үчүн алганга умтулган. Б. э. ч. 104–99-жылдарда Давань Хан империясы менен күрөштө көз карандысыздыгын сактап калган. VI кылымдын ортосунда Алтайда Түрк каганаты түзүлгөн (551–744). VI кылымдын 70-жылдарында ал күч-кубатка толуп турган. Ал Хингандан Түндүк Кавказдын түздүктөрүнө чейин, Енисейдин жогору жагынан Аму-Дарыясынын жогору жагына чейин созулуп жаткан аймакты ээлеген. 603-жылы Түрк державасын расмий түрдө Чыгыш жана Батыш каганаттарына бөлүү болгон. Батыш Түрк каганаты (603–704) [[Чыгыш Түркстан|Чыгыш Түркстандан]], Тянь-Шань тоолорунан жана Жети-Суудан тартып,  Түндүк Кавказга чейинки кеңири аймакты ээлеген. Администрациялык-саясий жана башкы соода борбору Суяб шаары (Токмок шаарына жакын Ак-Бешимдин урандылары) болгон. Батыш Түрк каганаты кулагандан кийин Кыргызстандын аймагында Түргөш каганаты (704–746) өмүр сүргөн. 746-жылы ага карлуктар кол салат. Карлуктар мамлекети көчмөн уруулардын күчтүү союзунан турган. VIII– IX кылымдарда Карлук каганаты Жети-Суу менен Тянь-Шанда өкүмдарлык кылган. Ушул учурда Түштүк Сибирде Енисейлик кыргыздардын мамлекети көтөрүлө баштаган. Уйгурлар менен 20 жылдык согуштун натыйжасында (820–841) кыргыздар аларды талкалаган. Уйгур каганатын талкалоо жана Борбор Азиянын кеңири аймактарын жеңип алуу Улуу Кыргыз каганатын түзүүгө алып келген. Карахан каганатынын түзүлүүсү менен (X кылымдын башы XIII кылымдар) Кыргызстандын аймагында ислам маданияты жайыла баштайт. Бул болсо шаар маданиятынын, жазуунун, адабият менен тарыхтын дүркүрөп өсүүсүн шарттаган. Улуу ойчулдар Жусуп Баласагын менен Махмуд Кашгари өздөрүнүн  улуу чыгармаларын жаратышкан. Борбор Азияны Чыңгыз хан жеңип алуусу менен Чагатай улусу түзүлгөн. Алардын артынан Хайду жана Моголистан мамлекеттери пайда болгон. Моголистандын тушунда тарыхый аренага кыргыздар чыгышкан. Моголистандык тарыхчы Мухаммед Хайдар аларды “Моголистандын жапайы арстандары” деп атаган. Бул алардын аталган региондогу саясый артыкчылыгын күбөлөп турат. XV–XVI кылымдардын экинчи жарымында кыргыздар өздөрүнүн азыркы этникалык кебетесине келишкен жана негизинен Тянь-Шань менен Памир-Алай аймактарын ээлеп турушкан. XVII кылымдын ортосунан баштап, XVIII кылымдын ортосуна чейин кыргыздар Жунгар хандыгынын басып кирүүсүнөн өз көз карандысыздыгын коргошкон.   XVIII кылымдын 60-жылдарында түштүк кыргыздар, андан кийин XIX кылымдын 20-30-жылдары түндүк кыргыздар Кокон хандыгынын таасиринде калат. === Орусия империясы === {{Негизги макала|Орусия империясы}} [[Файл:Борбордук Азия (XX кылымдын башында).svg|thumb|XX кылымдын башында азыркы учурда Кыргызстанга таандык аймактар [[Орусия империясы|Орусия империясынын]] [[Түркстан генерал-губернаторлугу|Түркстан генерал-губернаторлугунун]] 4 облусуна кирген: Сыр-Дарыя, Жети-Суу, Фергана, Самарканд]]XVIII кылымдын аягында жана XIX кылымдын башында түндүк кыргыз уруулары Орусия менен өз алдынча мамиле түзө баштаган. 1785-жылы сарыбагыш бийи ― [[Атаке баатыр]] биринчи өкүлдөрүн Орусияга жөнөткөн. 1855-жылы бугу уруусу Орусиянын букаралыгын алган. Бул кыргыздардын Орусияга кошулуу процессинин башталышы эле. 1868-жылы кыргыздардын түндүк уруулары Орусияга биротоло кошулган, ал эми түштүгү [[Кокон хандыгы|Кокон хандыгына]] каршы көтөрүлүштү баскандан кийин 1876-жылы жеңип алынган. 1867-жылы Кыргызстанда Орусиянын административдик-аймактык башкаруусу иштей баштаган. Падышалыктын журт котортуучулук жана салык саясаты улуттук жана экономикалык эзүүнү күчөтүп жиберген. [[Анжиян көтөрүлүшү|Орто Азия элдеринин биринчи антиколониялык козголоңу]] Фергана өрөөнүндө 1898-жылы Анжиян шаарында болгон. Кошулуу процесси кыргыздардын экономикалык жана чарбалык көнүмүш турмушунун акырындап өзгөрүүсүнө алып келген. Кыргыз элинин географиясын, табиятын, тарыхы менен маданиятын окуп-үйрөнүү башталган. Бул прогрессивдүү көрүнүш эле. ==== Үркүн ==== {{Негизги макала|Үркүн}} Бирок падышалыктын колониялык саясаты 1916-жылкы көтөрүлүшкө алып келгендиги, ал болсо [[Үркүн]] менен аяктагандыгы белгилүү. === Орус падышалыгынын кулашы жана үч бийликтүү мезгил === {{Кошумча караңыз|Февраль революциясы}} <gallery mode="packed" caption="Петроград"> Файл:Revolución-marzo-rusia--russianbolshevik00rossuoft.png|Революциячылар Файл:Знаменская площадь во время февральской революции 1917 года.jpg|Знаменская аянтында Файл:CañonesDominandoLitainaiProspektYSuPuenteMarzo1917--russiainrevolut00jone.jpg|Литейный проспектиндеги баррикада Файл:Torn down portraits of the Tsars of Russia during the revolution.jpg|Орус падышаларынын жулунган портреттери </gallery> Эски стиль (юлиан календары) менен 1917-жылдын февраль айындагы, [[Григориан календары|жаңы стиль (григориан календары)]] менен март айында [[Санкт-Петербург|Петроград]] жумушчуларынын жана Петроград гарнизонунун аскерлеринин бийликке каршы массалык нааразылык акциялары орус падышалыгынын кулашына жана [[Убактылуу өкмөт|Убактылуу өкмөттүн]] менен Петроград Советинин (Петросовет) кош бийлигине алып келет. Жумушчу депутаттардын Советинин Убактылуу аткаруу комитети жана [[Мамлекеттик думанын Убактылуу комитети]] менен биргелеште түзүлгөн Убактылуу өкмөт Уюштуруучу жыйын өз ишин баштагыча иштеш керек эле. Уюштуруучу жыйынга шайлоо 17-сентябрга дайындалып, кийин 25-ноябрга жылдырылган<ref>https://www.prlib.ru/history/619088</ref>. Ал эми Кыргызстандын азыркы аймагында аталган окуялар үч бийликтин орношуна алып келген, ага карабастан колониалдык саясат улана берген. Февраль революциясы жөнүндө кабар угуп, [[Үркүн|1916-жылы Кытайга качкан]] кыргыздар кайтып башташат. Азык-түлүк аздыгы менен татаалдашкан учурда Үркүндө дүнүйөсүн жоготкон кыргыздын өлүмү чоң болгон. Андан тышкары кайткандарды орустар тарабынан өлтүрүү учурлары да болгон. Ошентип 20 миң кайткан кыргыз мерт кеткен. Марттын узагында Түркстандагы падышалык бийликтин өкүлдөрүн кызматтарынан бошотушкан. Ошол эле учурда советтер түзүлө баштаган. Жумушчу депутаттрадын советтери Пишпекте, Токмокто, Пржевальскта жана Ошто пайда болгон. Бул тунгуч советтерде жергиликтүү калктын өкүлдөрү аябай аз же такыр эле болгон эмес. Орусиянын борбордук аймактарында болгондой эле бул советтердин көпчүлүгүн меньшевиктер жана эссерлер (марксисттик эмес социалисттик партия) түзгөн. Ошол эле маалда Убактылуу өкмөттүн комитеттери түзүлгөн. Түркстан комитетинин башында Кадеттер партиясынын мүчөсү Щепкин туруп калган. Бул комитет 1916-жылдын улуттук боштондук көтөрүлүшүн канда басуу менен айырмалангандарды Пишпек, Ош жана Пражевальск уезддеринин комиссарлары катары дайындаган. Ошондой эле жергиликтүү калктын [[Өз алдынча башкаруу|өз алдынча башкаруу органдары]] түзүлө баштаган. 1917-жылдын апрелинде Пишпекте Кыргыз коомдук комитети түзүлгөн, кийинчерээк андай комитеттер Кыргызстандын азыркы аймагынын түндүк шаарларында пайда болгон. Ош шаарында августта Мусулман эмгектенгендердин жана чайрыкер депутаттардын совети түзүлгөн. Ошентип үч бийликтин тутуму түзүлгөн<ref>https://kstu.kg/fileadmin/user_upload/istorija_kyrgyzstana_9_kl.pdf</ref>. Февраль революциясы Түркстандын жергиликтүү калктын саясий активдүүлүгү жандандырды: коомдук-саясий уюмдарды жана партияларды түзүлө баштады. Май айында Пишпек уездинде [[«Букара» биримдиги|"Букара"]] кыймылы түзүлөт. Июль айында Пишпекте [[Абдыкерим Сыдыков|Абдыкерим Сыдыковдун]] жетекчилиги астында "Алаш" партиясынын жергиликтүү бөлүмү уюштурулган. Партия буржуазиялык, демократиялык көз караштагы кыргыз жана казак интеллигенцияны бириктирген. Партияны Мамлекеттик думанын депутаты ― Ахмат Байтурсунов башкарган. Анын максаттарынын бири кыргыздар менен казактардын көз карандысыз мамлекетке биригүүсү болгон. Кыргызстандын түштүгүндө кыргыз жана өзбек байларды, интиллегенциянын өкүлдөрүн жана ислам диниятчыларды бириктирген [[Шура-и Ислам|"Шура-и-Ислам"]] партиясынын жергиликтүү бөлүмү түзүлгөн. Аны Таш Кудайбергенов башкарган. Уюмдун негизги саясий талаптарынын бири Орусиянын ичинде Түркстандын улуттук-диний автономиясын түзүү болгон. Уюм [[Жеке менчик|жеке менчиктин]] (анын ичинде жерге) сакталышын жактаган. Ошондой эле "Туран" партиясы Кыргызстандын азыркы аймагында жергиликтүү уюмдарын түзүп баштаган<ref>https://kstu.kg/fileadmin/user_upload/istorija_kyrgyzstana_9_kl.pdf</ref>. === Кеңештер мезгили (Совет мезгили) === {{Негизги макала|Түркстан Автономиялуу Советтик Социалисттик Республикасы|Кыргыз автономиялуу облусу|Кыргыз Автономиялуу Советтик Социалисттик Республикасы|Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы}} ==== Совет бийлигинин орношу ==== {{Негизги макала|Орусиядагы жарандык согуш|Кокон автономиясы|Басмачылык}} 1917-жылдын 7-ноябрында (эски стиль менен 25-октябрь) [[Санкт-Петербург|Петроградда]] [[Кызыл гвардия|кызыл гвардиячылар]], Петроград гарнизонунун жоокерлери жана Балтика флотунун матростору [[Октябрь революциясы|куралдуу көтөрүлүшүп]] [[Убактылуу өкмөт|Убактылуу өкмөттү]] кулатышкан. Ошол күнү II Бүткүл орусиялык жумушчу жана жоокердик депутаттардын Советтеринин съезди өз ишин баштаган. "Жумушчуларга, жоокерлерге жана дыйканчыларга!" деген кайрылуусунда жерлерде бүт бийлик Жумушчу, жоокердик жана дыйканчы депутаттарга (Советтерге) өтүүсү жөнүндө жарыялашкан<ref>{{cite web|url=http://www.hist.msu.ru/ER/Etext/DEKRET/IIsiezd.htm|title=Рабочим, солдатам и крестьянам|publisher=www.hist.msu.ru|accessdate=2019-07-04}}</ref>. Советтерде ар түрдүү партиялардын өкүлдөрү турушкан ([[большевиктер]], [[Меньшевиктер|меньшивиктер]], эссерлер ж.б.), бирок алардын тирешесинин жыйынтыгында [[Владимир Ленин|В.И. Лениндин]] [[РКП(б)|большивисттик партиясы]] толугу менен бийликти ээлеп калган. Петрограддагы бийликти басып алуу менен [[Орусиядагы жарандык согуш|Орусияда 1923-жылга чейин созулган жарандык согуш]] башталат. Кыргызстандын аймагында 1917-жылдын ноябрында [[Сүлүктү|Сүлүктүнүн]] шахтёрлору биринчилер болуп совет бийлигин жарыялашкан. Ушул эле айында ал [[Кызыл-Кыя|Кызыл-Кыяда]], [[Талас (шаар)|Дмитриевкада]] (1944-жылдан Талас) орнойт. 1918-жылдын январь айында [[Орусия Советтик Федеративдик Социалисттик Республикасы|жаңы Орусиянын]] мамлекеттик түзүлүшүн аныктоо үчүн Уюштуруучу жыйыны (1917-жылдын ноябрында шайланган) чакырылган. Ал жыйындагы көпчүлүктү түзгөн большевиктерге каршы депутаттар большевиктер сунуштаган ''Эмгектенген жана эксплуатацияланган элдин укуктарынын декларациясын'' кароодон баш тартышкан. Анда большевиктердин тарабынан жыйын таркатылып, 1918-жылдын 18-январында III Бүткүл орусиялык Советтердин съездинде жогоруда айталган Декларация ― Орусиянын жаңы мамлекеттик түзүлүшүнүн негиздерин мыйзамдуу түрдө бекиткен, Октябрь социалисттик революциясынын жетишкендиктерин бекемдеген жана совет бийлигинин милдеттерин аныктаган конституциялык акт бекитилген. Декларацияда Советтик Орусия Республикасы эркин улуттардын эркин биримдигинин негизинде, советтик улуттук республикалардын федерациясы катары түзүлүп, ар бир улуттун жумушчулары менен дыйкандарына өз советтик съездинде өз алдынча чечим кабыл алууга: алар федералдык өкмөткө катышууну каалашатбы жана кандай негизинде федералдык өкмөттө жана калган федералдык советтик мекемелерине катышканга даяр экенин укуктуу деп айтылат<ref>{{cite web|url=http://kuznetsov.ucoz.org/books/sovetskie_konstitucii_1.pdf|title=Советские конституции. Хрестоматия. В 4 частях. Часть 1. Первые советские республики, 1918-1922 гг.|accessdate=2019-07-14}}</ref>. <gallery mode="packed"> Файл:Congress of Soviets (1917).jpg|II Бүткүл орусиялык жумушчу жана жоокердик депутаттардын Советтеринин съезди. Петроград. 7-ноябрь 1917-жылы Файл:19180118-lenin sitzung konstituante taurisches palais petrograd.jpg|Уюштурчу жыйын. Петроград. 18-январь 1918-жылы Файл:Negotiations with basmachs Fergana, 1921.jpg|Басмачылар менен сүйлөшүү. Фергана. 1921-жылы </gallery> 1918-жылдын 14-январында [[Бишкек|Пишпектин]] Советинде большевиктер жеңип Петроград жана Ташкенттин борбордук бийлигине кошулушуна токтом кабыл алышкан. Советтин төрагасы катары большевик [[Швец-Базарный, Григорий Иванович|Г.И. Швец-Базарный]] шайланат<ref>{{Книга|автор=|заглавие=Советский Киргизстан в документах. 1917–1967|ответственный=|издание=|место=Фрунзе|издательство=|год=1983|страницы=30–31|страниц=460|isbn=|isbn2=}}</ref>. Январь айында Ошто. Май айында [[Каракол|Пржевальскка]] [[Алмата|Верный]] шаарынан келген кызыл гвардиячылардын колдосуу менен Совет бийлиги орногон, июнь айында Нарында. Ошентип, 1918-жылдын жайына карата азыркы Кыргызстандын аймагында кан төгүлбөй совет бийлиги орногон<ref>{{Книга|автор=Чотонов Усеналы, Досбол Нур уулу|заглавие=История Отечества|ответственный=|издание=|место=Бишкек|издательство=|год=2009|страницы=154|страниц=344|isbn=978-9967-428-81-2|isbn2=}}</ref>. 1918-жылдын 30-апрелинде V Түркстандык Советтердин съездинде мурдагы Түркстан крайында (1886-жылына чейин Түркстан генерал-губернаторлугу) ОСФСРдин курамында [[Түркстан Автономиялуу Советтик Социалисттик Республикасы|Түркстан Советтик Республикасы]] жарыяланган. 1918-жылдын 7-декабрында калкы негизинен бай орус дыйкандарынан турган [[Беловодское (Москва району)|Беловодское айылында]] Петроградтын бийлигине каршы козголоң көтөрүшөт. Козголоңду сол эсерлердин партиясынын өкүлү башкарган. Козголоңду басыш үчүн Жети-Суу облусунун аскердик комиссары Л.П. Емелев 1-чи Пишпектин советтик полкун ([[Логвиненко Яков Никифорович|Я.Н. Логвиненконун]] буйрук астыгында) жөнөтөт. 26-декабрында Беловодское айылы басылган. ==== Кыргыз мамлекеттүүлүгүнө жол ==== [[Файл:БорбордукАзия1922.svg|thumb|Борбор Азия 1920-жылдан 1924-жылдын октябрына чейин (улуттук-мамлекеттик бөлүштүрүүгө чейин).Чек аралары өзгөрбөстөн 1923-жылы Хорезм Элдик Советтик Республикасы (Хорезм ЭСР) Хорезм ССРине, 1924-жылдын 19-сентябрында Бухара ЭСРи Бухара ССРине айланат. Кыргыз АССР – Казак АССРдин 1920-1925-жылдардагы аталышы. Кыргыздардын автономиясы (1924-1925-жылдары "Кара-Кыргыз" деп аталган]] Түркстан АССРдин партиялык жана советтик уюмдарында Орто Азиянын улуттук-аймактык бөлүштүрүшү маселеси 1920-жылдан тарта көтөрүлө баштаган. 1921-жылы Түркстан АССРдин курамында ''Тоолуу Кыргыз облусун'' түзүү жөнүндө маселе көтөрүлгөн, бирок бул маселе чечилген эмес. 1922-жылдын мартында [[Жусуп Абдрахманов]], [[Ишеналы Арабаев|Ишеналы Арабаев,]] [[Абдыкерим Сыдыков|Абдыкерим Сыдыковдун]] жүзүндөгү кыргыз интеллигенция кыргыз калкы бар уезддерди Тоолуу Кыргыз облусуна бөлүп чыгарууну кайрадан сунуштады. 25-мартта Түркстан компартиясынын Борбордук комитетинин (БК) секретариаты Түркстан Республикасынын курамында ушундай аталыштагы аймакты түзүү жөнүндө чечим кабыл алган. Эртеси күнү Түркстан АССРдин Борбордук аткаруу комитетинин (БАК) Кичи президиуму Пишпек, Каракол, Нарын жана Аулие-Ата уездинин тоолу аймактарынын курамында, административдик борбору [[Кочкор (айыл)|Кочкор кыштагында]] түзүү жөнүндө токтомду бекитти. Түштүктө жашаган кыргыздар тууралу маселе ачык бойдон калды. Бирок, улутчулдук жана уруулук мүнөздөгү ар кандай топторунун ортосундагы пикир келишпестиктер 1922-жылдын 4-июнунда Пишпекте чогула турган уюштуруу съезддин [[Иосиф Сталин|Сталиндин]] түз буйругу менен тарашына алып келген. 1922-жылдын декабрында большевиктердин Орусия комунисттик партиясынын ((б)ОКП) БКсы Тоолуу Кыргыз облусун түзүү боюнча мурда кабыл алынган бардык документтерди мыйзамсыз деп таанып, съезддин демилгечилерин буржуазиялык улутчулдукка жана контрреволюциялык ишмердүүлүккө айыптаган<ref>{{cite web|url=http://kghistory.akipress.org/unews/un_post:1689|title=На пути возрождения кыргызской государственности|author=akipress|publisher=http://kghistory.akipress.org|lang=ru|accessdate=2019-08-02}}</ref><ref>{{cite web|url=https://cyberpedia.su/6x9bae.html|title=Попытка создания Горной Кыргызской области. – КиберПедия|publisher=cyberpedia.su|accessdate=2019-08-02}}</ref>. 1924-жылдын январында XII Бүткүл түркстандык советтердин съездинде кыргыз (ал учурда кара-кыргыз) делегаттары (б)ОКП БКсына жана СССР БАКтын Улуттар советине Түркстандын партиясынын жана өкмөтүнүн башкаруу аппараты жалпы саны бир миллионго чейин болгон дагы бир улуттун ― кара-кыргыздардын өзгөчөлүктөрүн билбейт жана эске албайт деген кат менен кайрылшат. Кара-кыргыз менен кайсак-кыргыздын (казактын) тили, чарба жүргүзүү жана жашоосу окшош болгондуктан, европалыктар аларды бир улут катары эсептешет жана Түркстандын кээ бир башкаруучулары аларды бир улутка бириктирүүгө аракет кылышат деп катта айтылат. Ал катты төмөнкү талаптар менен аякташат: # кара-кыргыздарды башка улуттар (өзбектер, түркмөндөр, тажиктер, кайсак-кыргыздар) менен бир катарда эгемендүү улут катары таануу; # Түркстандын партиялык жана мамлекеттик бийлигинин органдарында кара-кыргыз жумушчуларынын өкүлдөрүнүн жоктугун эске алуу менен аларды социалдык-класстык таандыктыгын эске алуу менен жогоруда аталган органдарына өткөрүү; # кара-кыргыздардын арасында алардын эне тилинде маданий-агартуу иштери үчүн мамлекеттик каражаттарды биринчи кезекте окуу китептерин жана окуу куралдарын чыгарууга бөлүү. Ошол эле жылдын 24-апрелинде (б)ОКП БКтын Ортоазиялык бюросу "Орто Азия республикаларынын (Түркстан, Бухара, Хорезм) улуттук бөлүштүрүшү жөнүндө" токтом кабыл алган. Белгилеп кеткенде ал учурда планданган Кара-Кыргыз автономиялуу облусунун кайсы республикасынын курамына кириши маселеси ачык турган<ref>https://cyberleninka.ru/article/n/prosvetiteli-i-sozdanie-avtonomnoy-oblasti-kyrgyzov</ref>. Даярдык иштери сентябрь айында аяктады. 1924-жылдын 16-сентябрында [[Түркстан Автономиялуу Советтик Социалисттик Республикасы|Түркстан АССРнин]] Борбордук аткаруу комитетинин (БАК) кезексиз сессиясы Орто Азияны улуттук-мамлекеттик бөлүштүрүшү жөнүндө токтом кабыл алган. Бул токтом 1924-жылдын 14-октябрында Бүткүл орусиялык борбордук аткаруу комитетинин (БОБАК) 2-сессиясында бекитилген. Ошону менен Кара-Кыргыз автономиялуу облусу (1925-жылдын майында Кыргыз автономиялуу облусуна аталышы өзгөртүлөт) ОСФСРдин курамында түзүлгөн<ref name="bse">{{книга|автор=|заглавие=Большая советская энциклопедия|издание=2-е изд|место=М.|издательство=БСЭ|год=1949–1960|том=29|страницы=293|ответственный=|страниц=|isbn=|isbn2=}}</ref>. <gallery mode="packed" widths="200" heights="200" caption="Кыргыз мамлекеттүүлүгүнүн башында турган адамдардын бирлери"> Файл:Иманалы Айдарбеков.jpg|[[Иманалы Айдарбеков]] (1884―1938) Файл:Portrait of Abdykerim Sydykov on the stamp of Kyrgyzstan (2014).jpg|[[Абдыкерим Сыдыков]] (1889– 1938) Файл:Ишеналы Арабаев.jpg|[[Ишеналы Арабаев]] (1882―1933) Файл:Portrait of Abdukadyr Urazbekov on the stamp of Kyrgyzstan (2014).jpg|[[Абдыкадыр Орозбеков]] (1889―1938) Файл:J abdrahmanov.jpg|[[Жусуп Абдрахманов]] (1901―1938) Файл:Баялы Исакеев.jpg|[[Баялы Исакеев]] (1897―1938) </gallery> Орусиядагы [[Октябрь революциясы]], социалисттик түзүлүштү орнотуу, элдердин өзүн өзү аныктоо укугу жана СССРдин түзүлүшү Кыргызстандын тарыхындагы тарыхый бурулуш тап болгон. [[Кыргыз автономиялуу облусу|Кара-Кыргыз автономиялуу облусунун]] түзүлүүсү менен советтик түрүндөгү кыргыз мамлекеттүүлүгүнүн өнүгүүсү башталган, бул болсо саясый татаалдашуусуз 1991-жылы толук эгемендик алууга мүмкүндүк берди. ==== Кыргыз мамлекеттүүлүгүнүн кийинки өнүгүүсү ==== [[Файл:Кыргыз АССР (аймактар 1926-1928).png|thumb|Кыргыз АССРдин 1926-1928 жж. болгон кантондорго бөлүнүшү. 1930-жылда кантондорго бөлүнүү жоюлган.]] ==== Кыргыз ССР ==== Социализм доору Кыргызстанды кайра жаратып, аны индустриалдык-агрардык өлкөгө айландырды. Көп тармактуу өнөр жайы, курулуш индустриясы жана курулуш, транспорт, байланыш, техникалык жабдылган айыл чарбасы, соода-сатык жана кызмат көрсөтүүнүн башка түрлөрү республиканын бирдиктүү эл чарба комплексинин органикалык курамдык бөлүктөрү болуп калды. Эмгек ресурстарын жайгаштыруу көйгөйү жалпысынан ийгиликтүү чечилип, элдин жашоо-турмушунун материалдык деңгээли жогорулаган.     Өзгөчө отун-энергетика комплекси өнүккөн, 80-жылдарда көмүр өнөр жайынын үлүшүнө Орто Азияда өндүрүлгөн көмүрдүн 40%ына чейини туура келген. Энергетика комплекси, түстүү металлургия ийгиликтүү өнүккөн. Анда негизги орунду сурьма, сымап, чанда кездешүүчү жана башка түстүү металлдар ээлеген. Кадамжай комбинатынын сурьмасы эл аралык базарда сапаттын үлгүсү болгон. Хайдаркан сымап комбинатынын өндүрүмдөрү дүйнөнүн 40тан ашык өлкөсүнө жөнөтүлүп турган. Айыл чарбасында жетектөөчү ролду мал чарбасы ойногон. Кыргызстан кой чарбасынын азык-түлүктөрүн өндүрүүнүн абсолюттук көрсөткүчтөрү боюнча СССРде үчүнчү орунда турган, алдыда ОСФСР менен Казакстан гана болгон. Өндүрүлгөн улуттук кирешенин өнүгүү темпи боюнча Кыргызстан Украина, Казакстан, Литва, Молдова, Түркмөнстан жана Эстония сыяктуу союздук республикалардан алдыга кеткен. Шаарлар жана калктуу пункттар пайда болуп жана көрктөндүрүлүп турган, ал эми илимий-техникалык революция индустриалдык өнүгүүнүн гана эмес, ошондой эле социалдык маанидеги да элемент болуп калган. Улуу Ата мекендик согушта Кыргызстандын эли да өзүнүн татыктуу салымын кошкондугун белгилей кетүү керек, кан майданга 360 миң кыргызстандык жөнөтүлгөн. Алар баатырларча салгылашкан, 73ү Советтер Союзунун Баатыры наамына татыктуу болуп, 21и үчүнчү даражадагы Даңк ордени менен сыйланган. Кыргызстан өлкөнүн бирдиктүү аскердик-чарбалык организминин ишенимдүү бастиону болуп калды. Эвакуацияланган ишканалар калыбына гана келтирилбестен, ошондой эле өзүнүн өндүрүштүк кубатын кеңейтишкен. Маданий курулуштун башкы багыттарынын бири сабатсыздыкты жоюу, билим берүүнүн жаңы системасын түзүү болуп калды, квалификациялуу кадрларды даярдаган жождор жана орто-атайын окуу жайлары ийгиликтүү иштеп жатты. Илимдин калыптануусунда жана өнүгүүсүндө СССР ИАсынын Кыргыз филиалы (1943) чоң роль ойноду, ал 1954-жылдын декабрында республиканын Илимдер академиясы деген статус алган. Улуттук кесипкөй адабият кыргыз тилинде жазуунун түзүлүшү менен башталган. Улуттук жана дүйнөлүк адабиятта өзгөчө орун Чыңгыз Айтматовго таандык, анын чыгармалары дүйнө элдеринин 80ден ашык тилдерине которулган. Профессионал кыргыз искусствосу: театр, музыка, көркөм сүрөт жана кинематография да ийгиликтүү өнүктү. Талашсыз жакшы жактары менен бирге совет мезгили тоталитардык режимдин көптөгөн адам тагдырларын трагедияга кептеген терс көрүнүштөрү менен да тарыхта калды. 1990-ж. Жалган Куран айында СССР Эл депутаттарынын 3-съезди өлкөдө [[Президенттик бийлик|Президенттик бийликти]] белгилеген. Президенттик бийлик өлкөдө өкмөттүн ишмердигин аныктаган жана анын ишин көзөмөлдөгөн. [[Мыйзам чыгаруу бийлиги|Мыйзам чыгаруучу]] жана [[Сот бийлиги|сот бийликтеринин]] иштерин эл чарбасын башкарууну, бюджеттик-финансылык системаны, эмгекке акы төлөө жана баалардын аныкталышын, мыйзамдардын аткарылышын көзөмөлдөгөн. СССРде президенттик башкаруунун киргизилиши менен [[Казакстан|Казакстанда]], [[Өзбекстан|Өзбекстанда]] ж. б. бир катар союздук республикаларда президенттик башкаруу киргизилген. 1990-ж. 27 Тогуз айда [[Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы|Кыргыз ССР]] Жогорку Советинин сессиясында альтернативалуу негизде [[Аскар Акаев]] Кыргыз Республикасынын тунгуч Президенти болуп шайланган.1990-ж. 15 Бештин айында Кыргыз ССР Жогорку Советинде “Кыргыз Республикасынын мамлекеттик эгемендүүлүгү жөнүндөгү” Декларация кабыл алынып, Кыргызстан Советтер Союзунун курамындагы эгемен өлкө катары жарыяланган. 1991-ж. 22 Үчтүн айында Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин 3-сессиясында “Кыргыз Республикасынын Министрлер кабинети жөнүндө” мыйзам иштелип чыккан. Мыйзам боюнча биринчи жолу Президенттин, вице-президенттин кызматтары киргизилип, жергиликтүү бийлик органдарынын милдеттери, укуктук негиздери такталган. 1991-ж. 5 Бирдин айында республиканын борбор шаарынын тарыхый аты кабылына келтирилип, [[Бишкек (түшүнүк)|Фрунзе шаарына]] кайрадан [[Бишкек (шаар)|Бишкек]] деген баштапкы аты берилген. 1991-ж. 8 Бугу айда Кыргыз ССРинин Жогорку Совети республиканын жаңы [[Конституция]]сынын долбоорун иштеп чыгуу боюнча комиссиянын курамын бекиткен. 1991-ж. 19 Чын Куран айда “Жер реформасы жөнүндө” мыйзам кабыл алган. === Эгемендүү Кыргызстан === Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинде 1991-жылдын 31-августунда "Мамлекеттик көз карандысыздыгы жөнүндө" декларация кабыл алынып, Кыргыз Республикасы көз карандысыз, эгемендүү демократиялык мамлекет катары салтанаттуу жарыяланган. Көз каранды эместиктин шартында 1991-ж. 12 Тогуз айда Аскар Акаев жалпы элдик шайлоодо Кыргыз Республикасынын Президенти болуп шайланган. Кыргыз Республикасынын Президентинин жарлыгы менен 1991-ж. 20 Тогуз айда Мамлекеттик коопсуздук жоюлуп, анын ордуна Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитети, ал эми 3 Бештин айында Кыргыз Республикасынын Улуттук Гвардиясы түзүлгөн. 1991-ж. 8 Бештин айында Минск шаарына жакын Беловеж токоюндагы өкмөттүк резиденциясында Беларусь, Орусия жана Украина Көз каранды эмес мамлекеттердин шериктештигин түзүү жөнүндөгү келишимге кол коюшат. 1991-ж. 21 Бештин айында [[Алматы|Алматыда]] [[Беларусия|Беларусь]], [[Орусия]], [[Украина]], [[Азербайжан]], [[Армения]], [[Казакстан]], Кыргызстан, [[Молдавия]], [[Тажикстан]], [[Түркстан]] жана [[Өзбекстан]] [[КМШ]] түзүү келишимине кол коюшкан. 25 Бештин айында [[М. С. Горбачев]] СССРдин жоюлгандыгына байланыштуу СССРдин Президентинин милдетин аткарууну токтоткондугун билдирген. 1991-жылдан баштап, СССР кыйрагандан кийин кыргыз элинин көп кылымдык тарыхында жаңы барак ачылган. 31-августта Кыргызстан өзүн эгемен мамлекет деп жарыялады жана реформалоо этабы башталды. КПССтин мурдагы тоталитардык-авторитардык режими авторитардык-демократиялык режим менен алмаштырылды. Демократиялык башкаруу принциптери киргизилип, жалпы элдик (мамлекеттик) деп аталган менчиктин ордуна жеке менчикке артыкчылык берилүү менен менчиктин ар түрдүү формалары киргизилди. Пландык экономика базар экономикасына алмашты, мурда социалдык бир түрдүү коом тез эле дифференциялашып калды. Коммунисттик идеология буржуазиялык-либералдык идеологияга жол берип, жамааттык аң-сезим жекече индивидуалдуулук менен четке сүрүлдү. Коомдук-саясый жагынан республика мамлекеттүүлүктүн бардык атрибуттарына ээ болду, дүйнөлүк коомчулуктун тең укуктуу мүчөсү болуп калды. Бирок мурдагы СССРдин чарбалык байланыштарынын үзүлүп калышы республиканын социалдык-экономикалык абалына терс таасирин тийгизди. Инфляциялык процесстин күчөп кеткендигине байланыштуу 1993-жылы улуттук валюта (сом) киргизилген. Бул өлкөгө өз алдынча каржылык жана акча-насыя саясатын жүргүзүүгө мүмкүндүк берди. Ошол эле жылы эгемен Кыргызстандын биринчи Конституциясы кабыл алынат. Бирок базар экономикасынын реформаларынын чийкилиги мамлекеттик бюджеттин өтө таңсыктыгына алып келди да, республика агрардык-индустриалдык өлкө болуп калды, ал эми калктын жарымына жакыны өтө жакырданып кетти. Коррупциянын өтө күчөп кетиши, коомдун тез дифференциялашуусу, криминалдашуу, бийликтин авторитаризми Кыргызстанды иштеп жаткан режимди эки ирет кулатууга (2005-жылдын 24-мартында жана 2010-жылдын 7-апрелинде) алып келди. Өткөөл убактылуу өкмөттөн кийин Кыргызстанда парламенттик республика орнотулуп, Жогорку Кеңешке кеңири ыйгарым укуктар берилген. [[Файл:Supranational PostSoviet Bodies-ky.svg|thumb|Кыргызстан постсоветтик мейкиндиктеги уюмдарда]] Татаал социалдык-экономикалык кырдаалдын айынан Кыргызстан көп вектордуу саясат жүргүзгөнгө аргасыз. Ал республикага инвестицияларды алып келүү максатында зарыл карым-катыштарды түзүп келет. Ал Бириккен Улуттар Уюмуна (БУУ), Дүйнөлүк Соода Уюмуна (ДСУ), Европадагы Коопсуздук жана Кызматташтык боюнча Уюмуна (ЕККУ), ЮНЕСКОго, Көз карандысыз Мамлекеттердин Шериктештигине (КМШ), Жамааттык Коопсуздук жөнүндө Келишим Уюмуна (ЖККУ), Шанхай Кызматташтык Уюмуна (ШКУ), Ислам Кызматташуу Уюмуна (ИКУ), Экономикалык Кызматташтык Уюмуна (ЭКУ), Түрк  тилдүү мамлекеттердин Кызматташтыгынын Кеңешине (ТМКК) мүчө болду, Бажы союзуна, Евразиялык экономикалык коомдоштукка интеграцияланууга кадам таштап, жакынкы эле эмес, алыскы да чет өлкөлөр менен байланыштарды жөнгө салууда.    Демократиялашуу процессинин аркасында эгемен Кыргызстандын руханий турмушунда да маанилүү өзгөрүүлөр болуп өттү. Ушуга байланыштуу аны базар мамилелерине ыңгайлаштыруу үчүн билим берүү чөйрөсүндө бир катар мыйзамдар кабыл алынууда. Экономикалык кризистин кесепеттери илимий мекемелердин иштерине да терс таасирин тийгизди. Бирок, алар, анын ичинде Илимдер академиясы да ушул татаал шарттарга ыңгайлашууга жана илимди өнүктүрүүнүн артыкчылыктуу багыттарын илгерилетүүгө аракетин аяган жок. Коомдун руханий кайра жаралуусу үчүн маданий мураска, атап айтсак, оозеки эл чыгармачылыгынын шедеври – “Манас” эпосуна аяр мамиле жасоо зор мааниге ээ.    Бирок терс көрүнүштөр дээрлик эл аралык уюмдардын демөөрчүлүгүнүн эсебинен жансактап жаткан маданият чөйрөсүнө өзгөчө залакасын тийгизгенин белгилебей коюуга болбойт. Бирок белгилүү кыйынчылыктарга карабастан, мамлекет анын ченемдик-укуктук базасын түзүү боюнча бир катар чараларды көрдү. == География == {{Негизги макала|Кыргызстандын географиясы}} [[Файл:Kyrgyzstan Topography.png|thumb|left|Кыргызстандын топографиясы]] === Жайгашкан жери === Кыргызстандын деңизге чыга турчу жери жок. Толугу менен Түндүк жана Чыгыш [[Жарым шарлар|жарым шарларында]] жайгашкан, түндук кеңдигинин 39°11′–43°16′ жана чыгыш узундугунун 69°15′–80°18′ аралыгында<ref>{{cite web|url=https://cyberleninka.ru/article/v/prirodno-geograficheskie-i-bioklimaticheskie-osobennosti-gornyh-territoriy-kyrgyzstana|title=Кыргызстандын тоолу аймактарынын табигый-географиялык жана биоклиматикалык өзгөчүлүктөрү{{oq|ru|Природно-географические и биоклиматические особенности горных территорий Кыргызстана}}|lang=ru|website=|date=2011|publisher=Ульяновсктогу медико-биологиялык журнал|pages=60 б|author=Шаназаров А.С., Айсаева Ш.Ю., Глушкова М.Ю.}}</ref>. Өлкөнүн чыгышттан батышка карай 900 км, түндүктөн түштүккө карай 410 км созулат<ref>Смирнов Ю. Н. Архитектурное формирование природно-антропогенной среды Киргизии // Аналитика культурологии. – 2015. – № 2 (32). – С. 144.</ref>. Түндүктө [[Казакстан]], батышта жана түштүк-батышта [[Өзбекстан]], түштүк-батышта [[Тажикстан]] жана чыгышта [[Кытай]] менен чектешет. === Мамлекеттик чек ара === Мамлекеттик чек аранын жалпы узундугу 4690,66 км түзөт: Казакстан менен – 1257,07 км<ref>[https://cbd.minjust.gov.kg/12079/edition/862587/kg?anchor=p2 Астана шаарында 2017-жылдын 25-декабрында кол коюлган Кыргыз Республикасы менен Казакстан Республикасынын ортосундагы Кыргыз-казакстан мамлекеттик чек арасын демаркациялоо жөнүндө келишимге Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн корутундусу]</ref>, Кытай менен – 1084,35 км, Өзбекстан менен – 1378,44 км, Тажикстан менен – 970,8 км. Аны менен чек аранын 823,04 км аныкталган эмес: Өзбекстан менен ― 371,34 км жана Тажикстан менен – 451,7 км. Ошентип, Өзбекстан менен чек аранын жалпы узундугунан 1007,1 км такталган же 73,1 %, Тажикстан менен – 519,1 км же 53,4 %<ref>https://cyberleninka.ru/article/n/gosudarstvennye-granitsy-kyrgyzstana/viewer</ref>. Мамлекеттик чек ара негизи [[Тоо кыры|тоолордун кырларынан]] жана [[Дарыя|дарыялар]] менен өтөт. Кыргызстанда Өзбекстандын [[Сох]], Шахимардан, Чоң Кара-Калча, Таш-Дөбө жана Тажикстандын Ворух, Батыш Калача<ref>https://ru.sputnik.kg/columnists/20180221/1037847693/moskvich-uzbekskoe-selo-kyrgyzstan.html</ref> деген анклавтары бар. Ошондой эле [[Фергана өрөөнү|Фергана өрөөнүндө]] Өзбекстандын аймагы менен курчалган Кыргызстандын эксклавы ― [[Барак айылы]] бар<ref>https://www.azattyk.org/a/kyrgyzstan_uzbekstan_barak/29434656.html</ref>. Талаш тилкелеринде улам чыр-чатактар болууда, алар кээ бир учурларда куралдуу кагылышууга да алып келет<ref>https://sputnik.kg/politics/20190828/1045547323/kyrgyzstanda-kancha-talash-tilke-bar.html</ref>. Акыркы эң ири куралдуу жаңжал ― [[Тажикстандын Кыргызстанга кол салуусу|2022-жылдын сентябрында Кыргызстан менен Тажикстан ортосунда]] болгон<ref>[https://www.super.kg/kabar/news/419309 Тажикстандын кол салуусу: Каза болгондордун саны 63кө жетти (super.kg)]</ref>. === Рельеф === {{Негизги макала|Теңир-Тоо|Памир-Алай}} Кыргызстандын аймагынын 3/4 бөлүгүн [[Тоо|тоолор]] ээлейт. Өлкөүн аймагы эки тоо системаларынын айланасында жайгашкан. Түндүк-чыгыш бөлүгү Ала-Тоого (башка аталышы Теңир-Тоо) кирет, түштүк-батыш тарабы ― [[Алай кырка тоосу|Памир-Алай]] тоолоруна карайт. Республиканын бардык аймагы деңиз деңгээлинен 401 м жогору бийиктикте жайгашкан. Деңиз деңгээлинен орточо бийиктиги 2750 м. Кыргызстандын жарымынан көбүрөөгү 1000 метрден 3000 метрге чейин жана болжол менен үчтөн бири – 3000 метрден 4000 метрге чейинки бийиктикте жайгашкан. Бийиктиги 7439 м түзгөн [[Жеңиш чокусу]] Кыргызстандын эң бийик жери, ошондой эле дүйнөнүн эң эле түндүк тарабындагы жети миң метрге жеткен чоку. Чыгышта Теңир-Тоонун негизги тоо кырлары басымдуу тоо кырын түзүп, Меридиандык тоо кырынын районунда жакындашып кетет. Кытай жана Казакстан менен чектешкен жерде Жеңиш чокусу (7439 м) жана [[Хан-Теңири]] (7010 м же муз катмарын эсептебегенде 6995 м) көтөрүлүп турат<ref>{{cite web|title=Кыргызстандын географиясы - Kyrgyzstan Review|url=http://rus.gateway.kg/geografiya-kyrgyzstana/|website=Kyrgyzstan Review|accessdate=2018-01-30|lang=ru|archivedate=2018-01-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180130204516/http://rus.gateway.kg/geografiya-kyrgyzstana/}}</ref>. Кыргызстандын батыш тарабы Батыш Теңир-Тоодо жатат. Анын маанилүү [[Орография|орографиялык]] элементтери: * [[Талас өрөөнү]]; * [[Талас Ала-Тоосу|Талас Ала-Тоо]]; * [[Чаткал кырка тоосу|Чаткал тоо кыркасы]]. Түштүктө [[Түркстан кырка тоосу|Түркстан тоо кыркасынын]] түндүк жантаймасы, [[Алай тоо кыркасы]], [[Алай өрөөнү]] жана [[Памир|Памирдин]] түндүк чети болгон [[Чоң-Алай тоо кыркасы|Чоң-Алай тоо кыркасынын]] түндүк жантаймасы Кыргызстанга карайт. Чоң-Алай тоо кыркасынын эң бийик жери ошондой эле Кыргызстандын бийиктиги боюнча экинчи жери ― [[Ленин чокусу]] (7134 м). Түштүк-батышта Фергана өрөөнүнүн түндүк, чыгыш жана түштүк чет жактары Кыргызстанга карайт. Кыргызстандын башкы орографикалык элементтери: * [[Ак-Шыйрак тоо кыркасы]]; * [[Какшаал-Тоо системасы|Какшаал-Тоо]]; * [[Күңгөй Ала-Тоо]]; * [[Тескей Ала-Тоо]]; * [[Кыргыз Ала-Тоо]]; * [[Баргана тоо кыркасы|Фергана тоо кыркасы]]. Республиканын эң жапыз жери – 401 метр [[Кулунду, Лейлек району|Кулунду айылына]] жакын жерде жайгашкан. === Климат === {{Негизги макала|Кыргызстандын климаты}} [[Файл:Paraskliima.svg|thumb|Кескин континенттик климат [[Мелүүн климат|мелүүн климатынын]] бир түрү (картада жашыл түс менен белгиленген). Б.П. Алисовдун классификациясы боюнча]]Кыргызстанда кескин континенттик, кургакчылыкка учурай турган [[климат]], аны бийик тоолу рельефинен булут каптыгандык менен [[жаан-чачын]] артыганы бир аз жумшартат. Мындай болушуна үч фактор себеп: Тундүк жарым шарында, [[Евразия|Евразиянын]] борборунда жайгашкандыгы, олуттуу суу жайларынан алыстыгы жана [[Чөл|чөлдөрдүн]] жакындыгы<ref>{{cite web|url=https://www.kg.undp.org/content/kyrgyzstan/ru/home/library/environment_energy/climate-profile-of-the-kyrgyz-republic.html|title=Кыргыз Республикасынын климаттык профили|publisher=Кыргыз Республикасындагы БУУнун Өнүктүрүү программасы|lang=ru|accessdate=|archivedate=2018-01-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180127204005/http://www.kg.undp.org/content/kyrgyzstan/ru/home/library/environment_energy/climate-profile-of-the-kyrgyz-republic.html}}</ref>. === Суу ресурстары === ==== Мөңгүлөр ==== Кыргызстандын [[Мөңгү|мөңгүлөрү]] жалаң эле республиканын тузсуз суунун кампсасы эмес, жалпы Борбордук Азиянын кампасы. Мөңгүлөрдүн эриген суулары дырыялардын башкы булагы. Өлкө аймагынын 4 % (8 миң км² жакын) жайгашкан 8 миңге жакын мөңгү бар, кар эрибей жаткан жерлер менен өлкө аймагынын 40,5 % (81 миң км² жакын) түзүшөт. Бул Кавказ менен Альп тоолордун мөңгүлөрүнүн чогу эсептелген аянтынан ашат. Мөңгүлөрдө 650 км³ суу муз түрүндө сакталып турат<ref>{{cite web|title=Кыргызстандын мөңгүлөрү|url=https://www.open.kg/about-kyrgyzstan/nature/mountains-and-glaciers/glaciers/1404-ledniki-kyrgyzstana.html|website = Кыргызстан тууралу маалымат порталы, Кыргызстандын жана саякатчылыктын кабарлары}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tourstokyrgyzstan.com/ru/blog/priroda-kyrgyzstana/ledniki-kyrgyzstana.html|title=Кыргызстандын мөңгүлөрү, Кыргызстандын табияты, Кыргызстан тууралу кызыктуу фактылар|author=Anur Tour Uzbekistan|publisher=www.tourstokyrgyzstan.com|accessdate=2021-05-07|archivedate=2018-02-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180205184614/http://www.tourstokyrgyzstan.com/ru/blog/priroda-kyrgyzstana/ledniki-kyrgyzstana.html}}</ref>. Андан тышкары мөңгүлөр Кыргызстандын электроэнергетикалык коопсуздугунун башаты ― 2019-жылда электроэнергиясынын 92 % ГЭСтерде өндүрүлгөн<ref>http://www.stat.kg/kg/news/osnovnye-pokazateli-raboty-elektroenergetiki-kyrgyzskoj-respubliki-v-2019-godu/</ref>. ==== Дарыялар ==== [[Файл:Aral Sea watershed.png|thumb|Арал деңизи жана анын бассейни. Сары түс менен Сыр-Дарыянын бассейни белгиленген]]Кыргызстанда 30 миңге жакын [[дарыя]] бар<ref name= ККСМ>{{cite web|url=http://stat.kg/media/publicationarchive/6845b0b4-f860-468e-aa05-b5d47d4f6ac4.pdf|title="Кыргызстан" кыскача статистикалык маалымдамасы|publisher=Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети|year=2018}}</ref>. Алардын жалпы узундугу болжол менен 150 миң км, башка булактар боюнча – 35 миң км. Бардык ири дарыялар тоолордо башталып, негизи мөңгүлөрдүн жана карлардын эриген суулары менен азыгышат. Республиканын рельефи үчүн дарыянын тоолу жана түзөң бөлүктөрү бар. Дарыя тутумдарынын көпчүлүгү [[Арал деңизи|Арал бассейнине]] башкача айтканда Борбордук Азиянын ири дарыяларынын бирине – Сыр-Дарыяга ([[Аму-Дарыя]] менен Арал деңизине агат) таандык. [[Чүй]] жана [[Талас дарыя|Талас]] дарыяларынын бассейндери Арал бассейнине таандык болгону менен, өз сууларын негизги суу артерияларына жеткизбей, [[Моюн-Кум|Моюн-Кум чөлүндө]] жоготот. Республиканын түштүк-чыгышында Батыш Кытайга агуучу Тарим дарыясынын агымы пайда болот. [[Каркыра дарыясы|Каркыра дарыясынын]] бассейни [[Балкаш|Балкаш көлүнүн]] бассейнине таандык. [[Чоң Нарын|Чоң]] жана [[Кичи Нарын|Кичи Нарындын]] биригүүсү менен республиканын эң ири дарыясы – [[Нарын дарыясы|Нарын]] жаралат. Сыр-Дарыянын негизги түзүүчүсү, ошондуктан Аралдын бассейнине таандык. Республиканын аймагындагы узундугу 535 км түзөт, бассейндин аянты – 53 700 км². [[Файл:Karakol Valley.jpg|left|thumb|Каракол капчыгайы. 2008-жылдын август айы]] Кыргызстанда эки гидрологиялык чөйрө: агымдын пайда болуш чөйрөсү жана агымдын таралыш чөйрөсү. Агымдын пайда болуш чөйрөсү республиканын 87 % камтыйт, агымдын таралыш чөйрөсү – 13 %. Ири дарыялардын таралыш чөйрөсүнүн чоң бөлүгү Кыргызстандын тышында жайгашкан. Таралыш чөйрөсү тоо жантаймаларына караганда жаан-чачындын бир кыйла аздыгы жана тез [[буулануу]] менен мүнөздөлөт. Ошондуктан жердин үстундөгү агымдар пайда болушу чектелген, кээ жерлерде жок. Андан тышкары тоолордо жаралган агымдар бул жерлерден өтүп жерге сиңип кетет жана сугарууга алынат. Тоо астындагы түзөң жерлерде [[Жер астындагы суулар|жер астындагы суу]] чыккан аймагы пайда болот, ошондой суулар көптөгөн дарыяларды кошумча толтуршат. Жер астындагы суулардын чыгышы майда агымдарын негиздешет, аларды тунук суусу үчүн "''кара суу''" деп аташат. Агым режими боюнча Кыргызстандын дарыялары тянь-шань жана алтай типтерине таандык. Биринчи типтеги дарыялар негизи кар жана мөңгүнүн эриген суулары менен азыгышат. Мындай дарыялардын суу көлөмү жайында катуу эрүү башталганда өсөт, максимумду июль-август айлырында жетет. Алтай тибиндеги дарыялар негизи орточо толуу аймактардын мезгилдик кары эриши менен азыгышат. Мындай дарыялардын көлөмү жазында көбөйөт, ар кандай бийиктиктерде кар өз маалында эригендиктен суу ташкыны чоюлат. Жайында бул дарыялардын агымы азаят<ref>{{cite web|title=Кыргызстандын дарыялары|url=https://www.open.kg/about-kyrgyzstan/nature/water-resources/river/1401-reki-kyrgyzstana.html|website = Кыргызстан тууралу маалымат порталы, Кыргызстандын жана саякатчылыктын кабарлары}}</ref><ref>{{cite web|url=https://kyrgyzstan.orexca.com/rus/rivers_lakes_kyrgyzstan.shtml|title=Кыргызстандагы дарыялар жана көлдөр:: Кыргызстандагы аба ырайы. Кыргызстандагы жыл мезгилдери|publisher=kyrgyzstan.orexca.com|lang=ru}}</ref><ref>{{cite web|title=Кыргызстандын дарыялары - Kyrgyzstan Review|url=http://rus.gateway.kg/geografiya-kyrgyzstana/reki-kyrgyzstana/|website=Kyrgyzstan Review|lang=ru|accessdate=2021-05-07|archivedate=2018-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180203064149/http://rus.gateway.kg/geografiya-kyrgyzstana/reki-kyrgyzstana/}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.advantour.com/rus/kyrgyzstan/nature/rivers.htm|title=Кыргызстандын дарыялары|publisher=www.advantour.com|lang=ru}}</ref>. ==== Көлдөр ==== [[Файл:Сары-Челек5.jpg|thumb|[[Сары-Челек]]]]Кыргызстанда 1923гө жакын көл<ref name= ККСМ/>, алардын жалпы аянты 6836 км² түзөт. Көлдөрдун көпчүлүгү бийик тоолу, деңиздин деңгээлинен 2500 метрден 4000 метрге чейин жайгашкан. Көлдөрдүн пайда болушунун негизги себеби ― мөңгүңгүлөрдүн эриши. Өлкөдө үч ири көл: [[Ысык-Көл]], [[Соң-Көл]], [[Чатыр–Көл (көл)|Чатыр-Көл]]. Деңиздин деңгээлинен 1609 м жайгашкан Ысык-Көл – дүйнөнүн тереңдиги боюнча жетинчи орунда. Ысык-Көл Күңгөй Ала-Тоо (түндүк жагынан) жана Тескей Ала-Тоонун (түштүк жагынан) аралыгында жайгашкан. Көлдүн түндүк жагында көптөгөн пансионаттар, санаторийлер жана саякаттык базалар бар<ref>{{cite web|url=https://www.advantour.com/rus/kyrgyzstan/nature/lakes.htm|title=Кыргызстандын көлдөрү|publisher=www.advantour.com|lang=ru}}</ref>. Ысык-Көлдөн чыгыш тарапка 105 км алыстыгында бийик тоолу [[Мерцбахер көлү]] жайгашкан. [[Түндүк Эңилчек мөңгүсү|Түндүк Эңилчек]] менен [[Түштүк Эңилчек мөңгүсү|Түштүк Эңилчектин]] мөңгүлөрүнүн бириккен жеринде тапса болот. ==== Суу сактагычтар ==== [[Суу сактагыч|Суу сактагычтар]] Кыргызстандын рельефине чоң таасир эткен. Өлкөдө 34 суу сактагыч саналат. Кыргызстандын алгачкы болгон [[Орто-Токой суу сактагычы]] 1956-жылы Чүй дарыясында курулган. [[Токтогул суу сактагычы]] – республиканын эң ири суу сактагычы, 1974-жылдан бери колдонулат<ref>https://www.open.kg/about-kyrgyzstan/nature/water-resources/reservoir/1403-obschaya-informaciya-o-vodohranilischah-kyrgyzstana.html</ref>. === Флора жана фауна === [[Файл:Uncia uncia.jpg|left|thumb|Илбирс]] 2017-жылдын башына карата [[Токой|токойлор]] өлкөнүн аянтынан 3,5% түзүшөт (7041 км²)<ref name="Ежегодник">{{cite web|url=http://www.stat.kg/media/publicationarchive/837df7b9-aa2c-41ad-acce-792c04cfd9d1.pdf|title=Кыргыз Республикасынын статистикалык жылдыгы 2012-2016|author=Ч. Турдубаева, Н. Власова|website=|date=2017|pages=30 б.|publisher=|editor=А. Султанованын редакциясында}}</ref>. Кыргызстанда түтүкчө [[Өсүмдүк|өсүмдүктөрдүн]] 4 миңден ашык түрү бар. 2000–2500 м бийиктигиндеги сейрек токойлордо ар түрлүү өсүмдүктөр өсүшөт. Жаныбар дүйнөсүсүндө [[Омурткалуулар|омурткалуу жаныбарлардын]] түрлөрү 500 ашат (анын ичинде [[Куш|канаттуулардын]] 335 түрү жана [[Балык|балыктардын]] 49 түрү) жана [[Курт-кумурска|курт-кумурскалардын]] 3 миң түрү, көбү сейрек болгондуктан [[Кызыл китеп|Кызыл китебине]] киргизилген. Тоо өрөөндөрүндө [[түлкүлөр]], [[Карышкыр|бөрүлөр]], жана сары чычкан (суслик) сыяктуу майда [[Сүт эмүүчү|сүт эмчүүлөр]] бар. Тоо дарыялары жилингирге (форель) мол. Негизи бийик тоолу аймактарда жашаган [[илбирс]], мурда өлкөнүн көпчүлүк аймагында болгон, эми популяциясы чектелген. [[Айгүл гүлү]] – Кыргызстандын түштүк аймагынын эндемиги. Алгачкы жолу Кыргызстандын жоголуп бараткан жаныбарларын жана өсүмдүктөрүн СССРдин Кызыл китибине 1978-жылы киргизишкен. Эмки жылдары тизме кеңейип жана кырылуу коркунучу бар болгон түрлөрү тууралу маалымат көбөйүп жаткан. Ошондо, 1985-жылы Кыргыз ССРдин Кызыл китеби жарыкка чыккан. Андан кийин 2006-жылы ал [[Кыргыз Республикасынын Кызыл китеби]] катары кайрадан жарык көргөн. === Өзгөчө корголучуу жаратылыш аймактар === {{Негизги макала|Кыргызстандын өзгөчө корголучуу жаратылыш аймактары}} [[Файл:View to Son-Kol lake, Kyrgyzstan - panoramio.jpg|thumb|[[Соң-Көл]]]]Кыргызстанда ар кандай статустагы 88 [[Өзгөчө корголуучу жаратылыш аймагы|өзгөчө корголучуу жаратылыш аймак]] (ӨКЖА): [[Корук|жаратылыш коруктар]], жаратылыш сейил бактар, өзгөчө коруктар, [[Биочөйрөлүк аймак|биочөйрөлүк аймактар]] жана башкалар. ӨКЖАнын жалпы аянты 1 476 121,6 га, же 14 761,21 км² (республиканын аянтынан 7,38 %) түзөт. Бүгүнкү күнгө карата Кыргызстанда: 10 жаратылыш корук; 13 жаратылыш сейил бак; 64 өзгөчө корук; 1 биочөйрөлүк аймак. 1959-жылы түзүлгөн [[Сары-Челек биочөйрөлүк коругу|Сары-Челек мамлекеттик биочөйрөлүк коругу]] 1979-жылы жана 1998-жылы түзүлгөн Ысык-Көл биочөйрөлүк аймагы 2001-жылы [[ЮНЕСКО|ЮНЕСКОнун]] чечими менен дүйнөнүн [[Биочөйрөлүк резерваты|биочөйрөлүк резерваттардын]] катарына киришкен. Ошондой эле өлкөнүн дүйнөлүк маанидеги корук аймактары бар: 1976-жылы [[Ысык-Көл мамлекеттик коругу|Ысык-Көл жаратылыш коругу]] жана Ысык-Көл, [[Каратал–Жапырык коругу|Каратал-Жапырык коругуна]] таандык Чатыр-Көл (2005-жылы) менен Соң-Көл (2011-жылы) Рамсар конвенциясынын суу-саз жерлердин эл аралык тизмесине киришкен<ref>{{cite web|url=http://www.ecology.gov.kg/page/view/id/201|title=Өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактар|publisher=www.ecology.gov.kg|lang=ru|access-date=2021-05-12|archive-date=2021-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512202424/http://www.ecology.gov.kg/page/view/id/201|dead-url=yes|accessdate=2021-05-12|archivedate=2021-05-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210512202424/http://www.ecology.gov.kg/page/view/id/201}}</ref>. == Мамлекеттик түзүлүш == {{Негизги макала|Кыргызстандын мамлекеттик түзүлүшү}} 2021-жылдын 11-апрелинде кабыл алынган конституцияга ылыйык Кыргыз Республикасы ― эгемендүү, суверендүү, демократиялык, укуктук, мамлектеттик башкарууга дин аралашпаган, унитардык, социалдык мамлекет. Конституцияда башкаруу формасы жазылган эмес, бирок ченемдерине ылайык – президенттик болуп саналат. === Мыйзам чыгаруу бийлиги === {{Жаңыртуу}} [[Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши|Жогорку Кеңеш]] ― Кыргыз Республикасынын парламенти – мыйзам чыгаруу бийлигинин жана өз ыйгарым укуктарынын чегинде көзөмөл милдеттерин жүзөгө ашыруучу өкүлчүлүктүү жогорку орган. Кыргызстандын 2010-жылкы конституциясы боюнча Жогорку Кеңеш пропорциялуу система боюнча 5 жылдык мөөнөткө шайлануучу 120 депутаттан турат. Шайлоонун жыйынтыктары боюнча саясий партияга парламентте 65тен көп эмес депутаттык мандат берилиши мүмкүн<ref>{{cite web|url=http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/202913|title=Төртүнчү бөлүм. Кыргыз Республикасынын мыйзам чыгаруу бийлиги. 70-берене|author=|website=Кыргыз Республикасынын Конституциясы|date=|publisher=}}</ref>. Азыркы учурда 2015-жылы 4-октябрда шайланган Жогорку Кеңештин VI чыкырылышы ишин жүргүзүп жатат. Бул чакырылыштын ыйгарым укуктары 2020-жылдын 4-октябрнда шайланган жаңы чыкырылыштын депутаттарынын ант берүүсү менен бүтмөк. Бирок, [[Кыргызстандагы төңкөрүш (2020)|октябрь айындагы массалык нааразылык акциялар]] үчүн ал кездеги президенттин ― [[Сооронбай Жээнбеков|Сооронбай Жээнбековдун]] отставкага кетиши Жогорку Кеңештин VII чакырылышынын шайлоосун 2021-жылдын күзүнө жылганына алып келген. Ошентип, Жогорку Кеңештин VI чакырылышы конституция менен каралган иштөө мөөнөтүн ашып кеткен. === Президент === [[Президент]] ― мамлекет башчысы, жогорку кызмат адамы жана [[Аткаруу бийлиги|аткаруу бийлигин]] жетектейт. Президент мамлекеттин ички жана тышкы саясатынын негизги багыттарын аныктайт. Мамлекеттик бийликтин биримдигин, мамлекеттик органдарды координациялоону жана өз ара аракеттенүүсүн камсыз кылат, ички жана эл аралык мамилелерде Кыргыз Республикасынын атынан чыгат. Президент 5 жылдык мөөнөткө шайланат. Бир эле адам эки мөөнөттөн ашык президент болуп шайлана албайт. Президент катары 35 жашка толгон, мамлекеттик тилди билген жана республикада жалпысынан 15 жылдан кем эмес жашаган Кыргызстандын жараны шайлана алат. Президенттин кызмат ордуна талапкерлердин саны чектелбейт. Жалпы мамлекеттик өнүгүү программасын сунуштаган жана 30 миңден кем эмес шайлоочунун кол тамгасын топтогон адам президенттикке талапкер болуп каттала алат. Президентти шайлоо тартиби конституциялык мыйзам менен аныкталат. Президент кызматына киришерде Кыргызстандын элине ант берет, өзүнүн саясий партияга мүчөлүгүн токтото турат жана саясий партиялардын иштерине байланыштуу ар кандай аракеттерин токтотот<ref>{{cite web|url=http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/112213?cl=ky-kg|title=Кыргыз Республикасынын Конституциясы. 66–69-берене|publisher=Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги}}</ref>. 2021-жылдын 10-январында акыркы өткөн президенттик шайлоосунда [[Садыр Жапаров]] президент болуп шайланган. Мурдагы ― [[Сооронбай Жээнбеков]], [[Кыргызстандагы төңкөрүш (2020)|2020-жылы болгон нааразылык толкундар]] айынан отставкага кеткен. === Административдик-аймактык түзүлүш === {{Негизги макала|Кыргызстандын административдик-аймактык түзүлүшү}}{{Жаңыртуу}}[[Файл:Кыргызстандын административдик-аймактык түзүлүшү.svg|thumb|Кыргызстандын административдик-аймактык түзүлүшүнүн схемасы]] Административдик-аймактык бирдиктердин катарына шаар, район, облус жана айыл аймагы (бир же бир нече айылдан турган административдик-аймактык бирдик) киришет. Кыргызстан административдик-аймактык карашында 7 облус жана 2 республикалык маанидеги шаарга ([[Бишкек]], [[Ош]]) бөлүнөт. Республикалык маанидеги шаарлардын райондору өз алдынча административдик-аймактык бирдиктер катары эсептелинбейт. Кыргызстанда 531 административдик-аймактык бирдик: *7 облус; *40 район; *32 шаар (алардын ичинен 2 республикалык маанидеги шаар, 12 облустук маанидеги шаар, 18 райондук маанидеги шаар); *452 айыл аймагы<ref>{{cite web|url=http://www.stat.kg/media/publicationarchive/5b9a991d-7133-4f31-85b5-84ba6c206e3e.pdf|title=Кыргыз Республикасынын статистикалык жылдыгы|website=|date=2016|publisher=Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети|editor=А. Осмоналиевдин редакциясында|pages=474 б}}</ref><ref>{{cite web|url=http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/202276|title=2008-жылдын 25-апрелиндеги № 65 "Кыргыз Республикасынын администрациялык-аймактык түзүлүшү тууралу" Кыргыз Республикасынын Мыйзамы|publisher=Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги|accessdate=2018-01-21}}</ref>. {| border="1" class="toccolours" cellpadding="2" cellspacing="0" style="margin: 0 0 0 0; font-size:95%; border-collapse: collapse;" |-style="background: #eaecf0" ! class="unsortable" | Желек ! class="unsortable" | Аталыш ! class="unsortable" | Административдик<br>борбору ! align="center"| Аянты<br>(км²) ! align="center"| Туруктуу калк* (1.01.2019 карата) !Туруктуу калк* (1.01.2020 карата)<ref name="ДЖ">{{cite web|url=http://www.stat.kg/media/publicationarchive/b87b13d4-7bc2-43bf-b4cc-6d1f12619db8.rar|title=Кыргыз Республикасынын демографиялык жылдыгы|website=Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети}}</ref> !Туруктуу калк* (1.01.2021 карата)<ref name = Калк/> |- | align="center" | [[Файл:Flag of Bishkek.svg|center|frameless|upright=0.5]] | align="center"| [[Бишкек]] | align="center"| – | align="center"| 160<ref>{{cite web|url=http://www.stat.kg/ru/gorod-bishkek |publisher=Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети|deadlink=no |title=Бишкек шаары |accessdate=2020-10-19}}</ref> | align="center"| 1 027 200 | align="center"| 1 053 915 | align="center"| 1 074 075 |- | align="center" | [[Файл:Flag of Osh.svg|center|frameless|upright=0.5]] | align="center"| [[Ош]] | align="center"| – | align="center"| 182<ref>{{cite web |url = http://www.stat.kg/ru/gorod-osh |publisher=Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети|deadlink=no |title=Ош шаары |accessdate=2020-10-19}}</ref> | align="center"| 299 500 | align="center"| 312 530 | align="center"| 322 164 |- | align="center"| [[Файл:Flag of Chuy Province.svg|center|frameless|upright=0.5]] | align="center"| [[Чүй облусу]] | align="center"| Бишкек<ref>{{Cite web |title=Кыргыз Республикасынын Президентинин расмий сайты. Административдик-аймактык бөлүшү |url=http://www.president.kg/ru/kyrgyzstan/administrativno_territorialnoe_delenie/ |accessdate=2016-01-23 |archivedate=2015-12-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208163055/http://www.president.kg/ru/kyrgyzstan/administrativno_territorialnoe_delenie/ }}</ref> | align="center"| 20 200<ref>{{cite web |url = http://www.stat.kg/ru/chujskaya-oblast |publisher=Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети|deadlink=no |title=Чүй облусу|accessdate=2020-10-19}}</ref> | align="center"| 941 100 | align="center"| 959 884 | align="center"| 974 984 |- | align="center"|[[Файл:Flag of Issyk-Kul Region.svg|center|frameless|upright=0.5]] | align="center"| [[Ысык-Көл облусу]] | align="center"| [[Каракол]] | align="center"| 43 100<ref>{{cite web |url = http://www.stat.kg/ru/issyk-kulskaya-oblast |publisher=Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети|deadlink=no |title=Ысык-Көл облусу |accessdate=2020-10-19}}</ref> | align="center"| 499 800 | align="center"| 496 050 | align="center"| 501 933 |- | align="center"| [[Файл:Flag of Talas Province Kyrgyzstan.svg|center|frameless|upright=0.5]] | align="center"| [[Талас облусу]] | align="center"| [[Талас]] | align="center"| 11 400<ref>{{cite web |url = http://www.stat.kg/ru/talasskaya-oblast |publisher=Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети|deadlink=no |title=Талас облусу|accessdate=2020-10-19}}</ref> | align="center"| 263 500 | align="center"| 267 360 | align="center"| 270 994 |- | align="center"|[[Файл:Naryn obl flag.svg|center|frameless|upright=0.5]] | align="center"| [[Нарын облусу]] | align="center"| [[Нарын]] | align="center"| 45 200<ref>{{cite web |url = http://www.stat.kg/ru/narynskaya-oblast1 |publisher=Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети|deadlink=no |title=Нарын облусу|accessdate=2020-10-19}}</ref> | align="center"| 287 000 | align="center"| 289 621 | align="center"| 292 140 |- | align="center"|[[Файл:Flag of Jalal-Abad region.png|center|frameless|upright=0.5]] | align="center"| [[Жалал-Абад облусу]] | align="center"| [[Манас]] | align="center"| 33 700<ref>{{cite web |url = http://www.stat.kg/ru/dzhalal-abadskaya-oblast |publisher=Кыргыз Репсубликасынын Улуттук статистика комитети|deadlink=no |title=Жалал-Абад облусу|accessdate=2020-10-19}}</ref> | align="center"| 1 214 400 | align="center"| 1 238 750 | align="center"| 1 260 617 |- | align="center"|Желеги<br>жок<ref name="vb">{{cite web|accessdate=2015-12-26|title=Кыргызстандагы геральдика и символика. 3-март 2015|url=http://www.vb.kg/doc/305199_geraldika_i_simvolika_v_kyrgyzstane.html|publisher="[[Вечерний Бишкек]]" гезити}}</ref> | align="center"| [[Ош облусу]] | align="center"| [[Ош]] | align="center"| 29 200<ref>{{cite web |url = http://www.stat.kg/ru/oshskaya-oblast |publisher=Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети|deadlink=no |title=Ош облусу |accessdate=2020-10-19}}</ref> | align="center"| 1 341 900 | align="center"| 1 368 054 | align="center"| 1 391 649 |- | align="center"| [[Файл:Batken obl flag.svg|center|frameless|upright=0.5]] | align="center"| [[Баткен облусу]] | align="center"| [[Баткен]] | align="center"| 17 000<ref>{{cite web |url = http://www.stat.kg/ru/batkenskaya-oblast |publisher=Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети|deadlink=no |title=Баткен облусу |accessdate=2020-10-19}}</ref> | align="center"| 525 100 | align="center"| 537 365 | align="center"| 548 247 |- | colspan="7" |*Туруктуу калк ― каттоо учурунда убактылуу жок болгондорду кошкондо ушул аймакта туруктуу жашаган калк. |} === Куралдуу күчтөр === {{Негизги макала|Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрү}} Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрү – мамлекеттик эгемендигин, аймактык бүтүндүгүн, конституциялык түзүлүшүн, коомду жана жарандарды ишенимдүү коргоону камсыздоо жана эл аралык келишимдерге ылайык милдеттенмелерди аткаруу үчүн арналган мамлекеттик аскердик уюм. Кыргызстандын Куралдуу Күчтөрү анын аймагында жайгашкан мурдагы Советтер Союзунун Түркстан аскердик аймагына таандык аскер бөлүктөрүнүн 1992-жылдын 29-майында [[Юрисдикция|юрисдикциясына]] өтүшү менен негизделген<ref>https://www.calend.ru/holidays/0/0/1961/</ref>. Кыргызстандын конституциясына ылайык Кыргызстандын куралдуу күчтөрү өзүн-өзү коргоо жана жетиштүү коргоно алуу принциптерине ылайык куралат. Кыргызстанга жана биргелешип коргонуу милдеттенмелери менен байланышкан башка мамлекеттерге каршы жасалган [[баскынчылык]] учурларын кошпогондо, согуш жүргүзүү укугу таанылбайт. Куралдуу күчтөрдүн бөлүктөрүн Кыргызстандын аймагынан тышкары жактарга жиберүүнүн ар бир учуру боюнча уруксат Жогорку Кеңештин депутаттарынын жалпы санынын 2/3 кем эмес көпчүлүк добушу менен кабыл алынат. Аскерди мамлекеттик ички саясий маселелерди чечүү үчүн пайдаланууга тыюу салынган<ref>{{cite web|url=http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/112213?cl=ky-kg|title=Кыргыз Республикасынын Конституциясы. 11-берене|publisher=Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги}}</ref>. [[Файл:Аскердик_машыгуу.jpg|thumb|Кыргыз жоокерлери "Борбор-2019" аскердик машыгуусунда.]] Куралдуу күчтөр төмөнкүлөрдөн турат: * аскердик башкаруу органдарынан; * жөө аскерлер бирикмелеринен, бөлүктөрдөн жана мекемелерден (уюмдардан); * Абадан кол салуудан коргоо күчтөрүнөн; * Улуттук гвардиядан; * Чек ара кызматынан<ref>{{cite web|url=http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/202668?cl=ky-kg|title=2009-жылдын 24-июлдагы № 242 "Коргоо жана Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамы. 6, 10-берене|publisher=Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги}}</ref>. == Калк == {{bar box |title=Туруктуу калктын улуттук курамасы (1.01.2021 карата)<ref name="Улуттук курам"/> |titlebar=#ddd |float=right |bars= {{bar percent|кыргыздар|yellowgreen|73.7}} {{bar percent|[[өзбектер]]|green|14.8}} {{bar percent|[[орустар]]|blue|5.1}} {{bar percent|[[дунгандар]]|pink|1.1}} {{bar percent|[[уйгурлар]]|purple|0.9}} {{bar percent|[[тажиктер]]|purple|0.8}} {{bar percent|башкалар|red|3.4}} }}{{Негизги макала|Кыргызстандын калкы}} [[Файл:Кыргызстандын калкы (1950-жылдан баштап).svg|left|thumb|300x300px|Кыргызстандын калкы (1950―2018)]] Кыргызстандын калкы 6,7 миллиондон ашат<ref name = Калк/>. Бул өлкөдө 1959-жылда (2 065 000), 1970-жылда (2 935 000), 1979-жылда (3 523 000), 1989-жылда (4 258 000), 1999-жылда (4 823 000), 2009-жылда (5 362 793) жашагандардан караганда бир кыйла көбүрөөк. 2015-жылдын 25-ноябрнда Кыргызстандын калкы 6 миллион адамга жетти. Туруктуу калктын көпчүлүгү республиканын түштүк аймактарында турат – Ош, Жалал-Абад, Баткен облустары жана Ош шаары ( 3,4 млн жашоочу же республиканын калкынан 53 %), алардын тургундары негизи Фергананын кыргыз бөлүгүндө турушат. Дагы калктын бир кыйла бөлүгү Чүй өрөөнүндө жашайт (Чүй облусу жана Бишкек шаары; 1,9 млн жашоочу же республикасынын калкынан 31 %). 2019-жылы турукту калктын 34 % шаарларда, 66 % айыл аймактарда жашаган. 2021-жылдын башына карата туруктуу калктын 34,6 % эмгекке жөндөмдүү жашка чейинкилер түзгөн, 57 % ― эмгекке жөндөмдүү жаштагылар, 8,2 % ― эмгекке жөндөмдүү жаштагылардан улуулар<ref>http://www.stat.kg/kg/statistics/download/dynamic/315/</ref>. Калктын орточо курагы аз-аздан өсүп жатат, 2020-жылдын башына карата 27,8 жаш түзгөн, эркектер үчүн ― 26,8 жаш, аялдар үчүн ― 28,7 жаш<ref name = ДЖ/>. Өлкөнүн калктын негизи – 4,89 млн ашуун адам бул кыргыздар, республикасынын бардык аймактарында жашашат. Саны боюнча экинчилер болгондор бул өзбектер – 0,98 млн ашуун адам, көпчүлүгү Өзбекстан менен чектешкен аймактарында жашашат. Үчүнчү орунду орустар ээлешет – 0,34 млн адам, негизи өлкөнүн түндүк аймактарында турушат. Башка улуттардын саны 100 миң кишиден ашпайт<ref name="Улуттук курам">{{cite web |url=http://www.stat.kg/kg/opendata/category/312/|title=Калктын улуттук курамы|website=Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети}}</ref>. === Тилдер === Кыргызстандын мамлекеттик тили ― кыргыз тили, расмий ― орус тили. [[Кыргызстандын Конституциясы|Кыргызстандын конституциясында]] кыргыз тилине карата "мамлекеттик тил", орус тилине карата "расмий тил" түшүнүктөрүн колдонушу Конституциялык палатасынын (2021-жылдан Конституциялык сот) чечиминде ачыкталган:{{Цитатанын башы}}Кыргызстандын калкынын этникалык көп түрдүүлүгүн жана тарыхый түзүлгөн жагдайларды эске алуу менен, Конституция расмий тил катары орус тилин алдын ала караган. «Мамлекеттик тил» жана «расмий тил» түшүнүктөрү Конституциянын маанисинен алып караганда, жакын милдеттерди аткарышат, бирок окшош болуп саналбайт. «Мамлекеттик тил» жана «расмий тил» түшүнүктөрүнүн терминологиялык кесилиштери, ушул эки тил тең мамлекеттик расмий баарлашуу, иш кагаздарын жүргүзүү, мыйзам чыгаруу жана сот өндүрүш тармактарында керектөөлөрдү камсыз кылгандыгы менен шартталган. Бирок, мамлекеттик жана расмий тилдер тарабынан аткарылып жаткан иш-милдеттердин көлөмү жана аларды колдонуу чөйрөлөрү айырмаланышы мүмкүн. Мыйзам чыгаруучу расмий тилдин макамын аныктоодо, анын коомдук турмушта, мамлекеттик бийлик органдарынын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын иш чөйрөлөрүндө колдонулушу, маанилүү себептер боюнча мамлекеттик тилди колдонуу татаалдыкты туудурган учурларда жүзөгө ашырылат деп белгилейт.{{Цитатанын аягы|булак=2013-жылдын 28-ноябрындагы № 12-р Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун Конституциялык палатасынын чечиминен үзүндү<ref>{{cite web|url= http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/9620/10?cl=ky-kg&mode=tekst|title =2013-жылдын 28-ноябрындагы № 12-р Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун Конституциялык палатасынын чечими|publisher=Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги}}</ref>}}[[Файл:Орус тилдин макамы бар мамлекеттер жана аймактар.png|thumb|Кыргызстан ― орус тилге макам берген мамлекеттердин бири]] 2020-жылдын Пушкин атындагы орус тилдин институтунун постсоветтик өлкөлөрдөгү (СССРдин мурдагы 15 республикасы) орус тилдин туруктуулук индекси изилдөөсүндө Кыргызстан [[Беларусь|Беларустан]] кийин экинчи орунду ээлеген. Индекс үч көрсөткүчтүн натыйжасында түзүлгөн, алар өз кезегинде башка көрсөткөчтүрдү камтышат: * орус тили мамлекеттик-коомдук чөйрөсүндө (орус тилдин конституциядагы макамы, мамлекеттик сайттардын орус тилиндеги версиясы, мамлекеттик кызмат көрсөтүү порталы орус тилинде болушу); * орус тили билим берүү чөйрөсүндө (2018-жылында орус тилинде билим алган мектеп окуучулардын %, 2019-жылында орус тилинде окууга мүмкүнчүлүгү бар мектептердин %, 2018-жылында башталгыч жана орто кесиптик билим берүү жайларынын студенттердин %, 2019-жылында орус тилинде окууга мүмкүнчүлүгү бар орто кесиптик билим берүү жайлардын %, 2018-жылында жогорку окуу жайлардын студенттеринин %, 2019-жылында орус тилинде окууга мүмкүнчүлүгү бар жогорку окуу жайлардын %); * орус тили илимий катнаштарда (Scopus cайтындагы орус тилинде басылмалардын үлүшү (%), Web of Science сайтындагы орус тилинде басылмалардын үлүшү (%))<ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://www.pushkin.institute/news/index1.pdf |accessdate=2021-05-27 |archivedate=2021-05-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210527131852/https://www.pushkin.institute/news/index1.pdf }}</ref>. СССРдин кулаганынан бери Кыргызстанда Борбордук Азиянын өлкөлөрүнө караганда орус тилдин пайдалануу чөйрөсү кеңейип жатканы белгиленет. Башка факторлорду эсептебегинде бул көрүнүшкө Кыргызстандын Орусияга экономика жагынан көз карандыгы себептүү<ref>https://cabar.asia/ru/polozhenie-russkogo-yazyka-v-stranah-tsentralnoj-azii#_ftn38</ref>. == Билим берүү== {{Негизги макала|Кыргызстандын билим берүүсү}}{{Section-stub}} === Жогорку окуу жайлар === * Кыргыз авиациялык институту * [[Махмуд Кашгари атындагы Чыгыш университети (Кыргыз-Кувейт университети)|Чыгыш университети]] * [["Ала-Тоо" Эл аралык университети|"Ала-Тоо" эл аралык университети]] *[[Борбордук Азиядагы Америка университети]] * [[Жалал-Абад эл аралык университети]] * Бишкек каржы-экономикалык академиясы * [[Бишкек гуманитардык университети]] * Кыргыз экономикалык университети * Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Кыргыз мамлекеттик юридикалык академиясы * [[Kыргыз мамлекеттик медициналык академиясы|Кыргыз мамлекеттик медициналык академиясы]] *[[Кыргыз мамлекеттик дене тарбия жана спорт академиясы (КМДТСА)|Кыргыз мамлекеттик дене-тарбия жана спорт академиясы]] * [[Кыргыз улуттук агрардык университети]] * [[Ысык-Көл мамлекеттик университети]] * [[Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети]] * [[Нарын мамлекеттик университети]] * [[Ош мамлекеттик университети]] * [[Ош технологиялык университети|Ош технологиялык универститети]] * Ош педагогикалык институту * Ош мамлекеттик социалдык университети * Ош Борбордук Азия университети * [[Кыргыз мамлекеттик юридикалык академиясы]] * [[Кыргыз мамлекеттик курулуш, транспорт жана архитектура университети]] * [[Кыргыз улуттук университети]] * [[Кыргыз-Россия славян университети Б. Ельцин атындагы (КРСУ)|Кыргыз-Россия славян университети]] * [[Кыргыз мамлекеттик техникалык университети]] * Борбордук Азиядагы эл аралык университети * [[Кыргызстан эл аралык университети]] * [[Кыргыз-Түрк "Манас" университети]] * [[Жалал-Абад мамлекеттик университети]] * Т.Садыков атындагы Көркөм сүрөт академиясы == Маданият == {{Негизги макала|Кыргызстандын маданияты}} {{Section-stub}} === Майрам күндөрү === {| class="wikitable" |+'''Майрам күндөрү'''<ref>{{cite web|url=http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/1505/310?cl=ky-kg|title=11-Глава. Эс алуу убактысы. 113-берене|author=|website=Кыргыз Республикасынын Эмгек кодекси|date=|publisher=}}</ref> !Датасы !Майрам |- |1-январь |[[Жаңы жыл]] |- |7-январь |Иса пайгамбардын туулган күнү |- |23-февраль |Ата-Журтту коргоочунун күнү |- |8-март |[[Аялдардын эл аралык майрамы|Аялдардын эл аралык күнү]] |- |21-март |[[Нооруз]] |- |7-апрель |[[Апрель революциясы|Элдик Апрель революциясы күнү]] |- |1-май |[[Биринчи май|Эмгек майрамы]] |- |5-май |Кыргыз Республикасынын Конституциясы күнү |- |9-май |[[Жеңиш күнү]] |- |31-август |Кыргыз Республикасынын көз карандысыздыгы күнү |- | rowspan="2" |[[Ай календары]] менен аныкталат |[[Орозо айт]] |- |[[Курман Айт|Курман айт]] |- |7 жана 8-ноябрь |Тарых жана ата-бабаларды эскерүү күндөрү |} == Транспорт == === Аба майдандар === Кеңештер мезгилинин аягында Кыргызстанда 50гө жакын абабекет жана учуу-конуу тилкелери бар болчу, алардын көпчүлүгү негизинен Кытайга жакын жайгашкан чек ара аймагындагы аскердик максаттар үчүн курулган{{Булагы жок}}. === Темир жол байланышы === Коңшу өлкөлөр менен темир жол байланышы: * [[Казакстан]] менен бар – Бишкек бутагы; * [[Өзбекстан]] менен бар – Ош бутагы; * [[Тажикстан]] менен жок; * [[Кытай]] менен жок. === Жолдор === Азия өнүктүрүү банкынын колдоосу менен жакында түндүктү жана түштүк-батышты байланыштырган [[Бишкек|Бишкектен]] [[Ош|Ошко]] маанилүү жол аяктап калды. Бул өлкөнүн эки негизги калктуу пункттарынын – түндүктөгү [[Чүй өрөөнү|Чүй өрөөнүнүн]] жана түштүктөгү [[Фергана өрөөнү|Фергана өрөөнүнүн]] ортосундагы байланышты кыйла жеңилдетет. Бул жолдун кесиндиси узундугу 3500 метр болгон [[Ашуу|ашуудан]] кийин түндүк-батышта [[Талас өрөөнү|Талас өрөөнүнө]] бөлүнүп чыгат{{Булагы жок}}. == Булактар == {{булактар}} == Тышкы шилтемелер == === Мамлекеттик сайттар === * [http://kenesh.kg/ Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин расмий сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201129115900/http://kenesh.kg/ |date=2020-11-29 }} *[http://www.president.kg/kg/ Кыргыз Республикасынын Президентинин расмий сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200304083107/http://president.kg/kg/ |date=2020-03-04 }} * [https://www.gov.kg/ky Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн расмий сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121222125830/http://www.gov.kg/?page_id=263 |date=2012-12-22 }} * [http://sot.kg Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун расмий сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220402083616/http://www.sot.kg/ |date=2022-04-02 }} *[http://www.stat.kg/kg/ Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитетинин расмий сайты] {{Түркий мамлекеттер}} {{Азия өлкөлөрү}} {{Түрк кеңеши}} {{Постсоветтик аймактын мамлекеттери}} [[Категория:Кыргызстан| ]] [[Категория:Евразия]] [[Категория:Азия өлкөлөрү]] [[Категория:Борбордук Азия]] [[Категория:Унитардык республикалар]] [[Категория:Кыргыздар]] [[Категория:Постсоветтик аймактын мамлекеттери]] ayxrovwiytaq0gnktzkq7mipuw99vbl 0 6418 651472 501801 2026-08-21T18:05:03Z InternetArchiveBot 27717 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260821sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 651472 wikitext text/x-wiki [[Файл:Haeckel Lichenes.jpg|thumb|[[Эңилчектер|Геккель, Эрнст Генрих|Эрнст Генрих Геккель]], <br /> [[Kunstformen der Natur|«Жаратылыштагы формалардын кооздугу»]].]] '''Эңилчектер''' ([[Латын тили|лат.]] Lichenes) — [[козу-карындар]] менен микроскоптук жашыл [[балырлар|балырлардын]] жана/же [[цианобактериялар|цианобактериялардын]] ('''фотобионт''', же '''фикобионт''') [[симбиоз|симбиозу]]. Микобионт катмарларды ([[таллом]]) түзөт, талломдун ичинде фотобионттордун клеткалары жайгашкан. Тайрада болжол менен 17000 дөн 26000 [[Түр|түрлөр]], 400 тукум бар. == Изидлөө тарыхы, систематикасы == [[Файл:Barbe-de-Jupiter.JPG|thumb|[[Уснея]] — [[Теофраст]] тарабынан сүрөттөлгөн эңилчектердин бири.]] Биринчи жазуулар [[Теофраст]]ын "Өсүмдүктөрдүн тарыхы" деген эмгегинде - ''[[Usnea]]'' жана ''[[Rocella]]'' эңилчектер тууралуу жазылган, ошол кезде эле аларды [[боёк]] алууда колдонуп келишкен. Теофрастын божомолу боюнча эңилчектер балырлардын же дарактардын өсүндүлөрү деп айтылган. [[XVII кылым]]да эңилчектердин 28 гана түрү белгилүү болчу. Француз ботаниги [[Питтон де Турнефор, Жозеф|Жозеф Питтон де Турнефор]] эңилчектерди өзүнчө тайпага бөлүп [[мохтор]] менен бириктирип койгон. Өз кезегинде [[Карл Линней]] эңилчекткрдин 80 түрүн ачып, аларды "өсүмдүктөрдүн кедейлери" деп атап кургактыкта өсүүчү "балырлардын" курамына киргизип койгон. '''[[Лихенология|Лихенологиянын]]''' (эңилчектер тууралуу илим) башаты болуп Карла Линнейдин окуучусу Эрик Ахариустун чыккан эмгеги «Methodus, qua omnes detectos lichenes ad genera redigere tentavit» («Эңмлчектерди аныктоонун методу») саналат ([[1803-жыл]]). Эрик өз эмгегинде эңилчектерди өзүнчө тайпага бөлүп, алардын денесине жараша системалаган. Ошол кезде тайпага 906 түр кирген. Эңилчектердин [[симбиоз|симбиоздук жаратылышы]] тууралуу биринчилерден болуп 1866-жылы, врач жана [[микология|миколог]] Антон де Бари көрсөткөн. 1869-жылы [[ботаника|ботаник]] Симон Швенденер [[симбиоз|симбиоздук жаратылыш]] бардык эңилчектерде бар деген<ref>Heribert Schöller: ''Flechten — Geschichte, Biologie, Systematik, Ökologie, Naturschutz und kulturelle Bedeutung''. Schweizerbartsche Verlagsbuchhandlung, Frankfurt am Main 1997, ISBN 3-7829-1151-2, S. 3-10</ref>. Ошол эле жылы орус ботаниктери Андрей Сергеевич Фаминцын жана Осип Васильевич Баранецкий эңидчектердеги жашыл клеткалар - бир клеткалуу [[балырлар]] экенин аныкташкан. Бул ачылыштар замандаштары тарабынан чоң колдоого алынып, кызыгууну туудурган. Учурда лихенология өз алдынча дисциплина катары каралып, [[микология]] жана [[ботаника]] менен теңдеш окутулат. <gallery> Tournefort Joseph Pitton de 1656-1708.jpg|[[Жозеф Питтон де Турнефор]] — биринчилерден болуп эңилчектерди мохторго кошкон Erik Acharius.jpg|[[Эрик Ахариус]] — «лихенологиянын атасы», биринчилерден болуп эңилчектерди өзүнчө тайпага бөлүп системалаштырган Schwendener.jpg|[[Симон Швенденер]] — эңилчектердин симбиотикалык жаратылышын биринчилерден ачкан </gallery> == Келип чыгышы == Эңилчектердин жашоо чөйрөсү таш доору менен башланышкан эмес<ref>[http://www.ucmp.berkeley.edu/fungi/lichens/lichenfr.html (University of California at Berkeley) Fossil Records of Lichens].</ref>. Анын эски өкүлү [[кремний сланеци|кремний сланцинде]] табылып [[Девон доору|девонго]] (жашы болжолдуу 400 млн жыл) таандык<ref name=Taylor1995>{{cite journal | author = Taylor, T.N. | coauthors = Hass, H.; Remy, W.; Kerp, H. | year = 1995 | title = The oldest fossil lichen | journal = Nature | volume = 378 | issue = 6554 | pages = 244–244 | url = http://www.uni-muenster.de/GeoPalaeontologie/Palaeo/Palbot/nature.html | doi = 10.1038/378244a0 | access-date = 2011-06-11 | archivedate = 2007-01-11 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070111022833/http://www.uni-muenster.de/GeoPalaeontologie/Palaeo/Palbot/nature.html | deadurl = yes }}</ref>. Андан байыркы өкүлү ''[[Spongiophyton]]'', морфологиялык жактан эңилчек деп таанылган<ref>{{cite journal|journal=Int. J Plant Sci |doi=10.1086/422129 |url=http://www.journals.uchicago.edu/doi/full/10.1086/422129?cookieSet=1 |title=SEM Analysis of Spongiophyton Interpreted as a Fossil Lichen |author=Wilson A. Taylor; Chris Free; Carolyn Boyce; Rick Helgemo; Jaime Ochoada |year=2004 |volume=165 |pages=875–881 }}</ref>, ошондой эле [[изотопиялык]] өкүлү катары<ref name=Jahren2003>{{cite journal | author = Jahren, A.H. | coauthors = Porter, S.; Kuglitsch, J.J. | year = 2003 | title = Lichen metabolism identified in Early Devonian terrestrial organisms | url = https://archive.org/details/sim_geology_2003-02_31_2/page/n4 | journal = Geology | volume = 31 | issue = 2 | pages = 99–102 | doi = 10.1130/0091-7613(2003)031<0099:LMIIED>2.0.CO;2 }}</ref> бирок бул жерде ал болжолдуу каралат<ref name=Fletcher2004>{{cite journal | author = Fletcher, B.J. | coauthors = Beerling, D.J.; Chaloner, W.G. | year = 2004 | title = Stable carbon isotopes and the metabolism of the terrestrial Devonian organism Spongiophyton | journal = Geobiology | volume = 2 | issue = 2 | pages = 107–119 | doi = 10.1111/j.1472-4677.2004.00026.x }}</ref>. Тактала элек изилдөөлөргө караганда ''[[Nematothallus]]'' да эңилчек болуп саналат<ref name=Retallack2007>{{cite journal | author = Retallack, G.J. | year = 2007 | title = Growth, decay and burial compaction of Dickinsonia, an iconic Ediacaran fossil | journal = Alcheringa: an Australasian Journal of Palaeontology | volume = 31 | issue = 3 | pages = 215–240 | url = http://www.informaworld.com/index/781217204.pdf | accessdate = 2008-02-04 }}</ref>. == Булактар == <references/> == Тышкы шилтемелер == * [http://www.lichenhouse.narod.ru/ Лихенологиялык сайт] орусча * [http://www.ecosystema.ru/08nature/lich/index.htm Орусиянын эңилчектери] орусча * [http://www.lichenfield.com/ Лихенологиялык ресурстар] орусча * [http://www.redbook.ru/bookuncat-14.html Челябинск облусунун Кызыл Китебиндеги эңилчектер] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130731055007/http://www.redbook.ru/bookuncat-14.html |date=2013-07-31 }} орусча [[Категория:Ботаника]] m57ami7rni9qzh178hxb8vxiccum3zi 0 63704 651481 614012 2026-08-22T01:48:20Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 651481 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = муниципалитет |кыргызча аталышы = Мюлангер |расмий аталышы = Mühlanger |сурөтү = |баш ийгени = |өлкө = Германия |герб = |желек = |гербдин сүрөттөлүшү = |желектин сүрөттөлүшү = |гербдин туурасы = |желектин туурасы = |lat_dir=N |lat_deg=51 |lat_min=51 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=12 |lon_min=45 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |чек аранын түрү = |таблицадагы чек ара = |өлкөнүн картасынын өлчөмү = |облус картасынын өлчөмү = |район картасынын өлчөмү = |облус түрү = Германия жерлери{{!}}Жер |облус = Саксония-Анхальт |таблицадагы облус = Саксония-Анхальт |район түрү = Германиянын райондору{{!}}Район |район = Виттенберг |таблицадагы район = Виттенберг (район){{!}}Виттенберг |коомдун түрү = |коом = |таблицадагы коом = |ички бөлүнүшү = |башчысынын түрү = |башчысы = Томас Ясковиак |негизделген күнү = |биринчи белгиленген = |мурунку аталышы = |статустун берилиши = |аймагы = 12,21 |бийиктиктин түрү = |ОЖ борборунун бийиктиги = 69 |климаты = |расмий тили = |калкы = 1435 |элди каттоо жылы = 2006 |жыштыгы = |агломерация = |улуттук курамы = |диний курамы = |этнохороним = |убакыт аралыгы = +1 |DST = бар |телефон коду = 034922 |почта индекси = 6888 |почта индекстери = |автоунаа коду = WB |идентификатордун түрү = Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду{{!}}Расмий коду |цифралык идентификатор = 15 0 91 230 |Commons түрмөгүндө = |сайты = http://www.muehlanger.com |сайтынын тили = de }} '''Мюлангер''' ({{lang-de|Mühlanger}}) — [[Германия|Германия Федеративдик Республикасынын]] [[Саксония-Анхальт|Саксония-Анхальт жеринде]] жайгашкан [[муниципалитет]]. [[Виттенберг (район)|Виттенберг]] районуна кирет. Калкы — 1435 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты — 12,21 км². Мамлекет ичинде бекитилген [[Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду|расмий коду]] — ''15 0 91 230''. Муниципалитеттин башчысы — Томас Ясковиак. == Булактар == {{Булактар}} ==Тышкы шилтемелер== * [http://www.muehlanger.com Расмий сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200320005811/http://www.muehlanger.com/ |date=2020-03-20 }} {{Саксония-Анхальт райондору}} {{Германия:Виттенберг Район:Шаарлар}} {{SaxonyAnhalt-geo-stub}} [[Категория:Саксония-Анхальт шаарлары]] l5km5opap9wuxv2z05kq013a414pxx9 0 120583 651479 648894 2026-08-22T00:30:38Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 651479 wikitext text/x-wiki [[Файл:Global population cartogram.png|thumb|upright=2|2018-жылдагы дүйнө калкынын картограммасы (ар бир тик бурчтук 500 000 кишини билдирет)]] Бул калкынын саны боюнча өлкөлөрдүн жана көз каранды аймактардын тизмеси. ISO 3166-1 стандартына негизделген тизме эгемендүү мамлекеттерди, эл жашаган көз каранды аймактарды жана эгемендүү мамлекеттердин курамына кирген башка өлкөлөрдү камтыйт. Мисалы, Улуу Британия бир бүтүндүк катары каралса, Нидерланддын курамына кирген башка өлкөлөр өзүнчө каралат. Мындан тышкары, бул тизмеде ISO 3166-1 стандартында жок жарым-жартылай таанылган айрым мамлекеттер дагы кирген. 2024-жылга карата Бириккен Улуттар уюмунун эсеби боюнча, дүйнө калкынын саны 8,119 миллиард адамга жеткен<ref name=":0">[https://www.unfpa.org/data/world-population-dashboard United Nations Population Fund. UNFPA. 2024. World Population Dashboard]</ref>. == Эгемендүү мамлекеттердин жана көз каранды аймактардын калкынын саны == Эскертүү: Бул тизмеде көрсөтүлгөн Бириккен Улуттар Уюмуна мүчө болгон 193 мамлекетке жана Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясына байкоочу болгон эки мамлекетке «№» мамычасында номер берилген. Көз каранды аймактарга жана эгемендүү мамлекеттердин курамына кирген башка өлкөлөргө жана эгемендүүлүгү жарым-жартылай же толугу менен таанылбаган мамлекеттерге «№» мамычасында номер берилген эмес. {| class="wikitable sortable" !№ !Өлкө (же көз каранды аймак) !Калкынын саны !Дүйнө калкынын% !Дата !Булактар !Кошумча маалымат |- |– |'''Дүйнө''' |8 119 000 000 |100% |[[1-июль]] [[2024]] |БУУнун божомолдоосу<ref name=":0" /><ref>[https://web.archive.org/web/20190205234912/https://population.un.org/wpp/ United Nations. World Population Prospects 2022]</ref> | |- | rowspan="2" |1/2 |{{Өлкө желеги|Кытай}} |1 408 280 000 |17.3% |[[31-декабрь]] [[2024]] |Расмий баалоо<ref>[https://www.stats.gov.cn/english/PressRelease/202501/t20250117_1958330.html National Economy Witnessed Steady Progress amidst Stability with Major Development Targets Achieved Successfully in 2024]</ref> | |- |{{Өлкө желеги|Индия}} |1 402 737 000 |17.2% |[[1-июль]] [[2024]] |Расмий божомолдор<ref>[https://geographicinsights.iq.harvard.edu/files/geographicinsights2/files/report_population_projection_2019.pdf Ministry of Health and Family Welfare. Projected total Population by sex as on 1st July, 2011–2036: India, States and Union Territories]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | |- |3 |{{Өлкө желеги|Америка Кошмо Штаттары}} |340 110 988 |4.2% |[[1-июль]] [[2024]] |Расмий баалоо<ref>[https://www.census.gov/ United States Census Bureau. National Population Totals and Components of Change: April 1, 2020 to July 1, 2024]</ref> | |- |4 |{{Өлкө желеги|Индонезия}} |282 477 584 |3.5% |[[30-июнь]] [[2024]] |Улуттук жылдык божомолдоо<ref>[https://dispendukcapil.acehtimurkab.go.id/berita/kategori/berita-nasional/rilis-data-kependudukan-semester-i-tahun-2024-potret-demografi-dan-implikasinya-bagi-pembangunan-nasional Ministry of Home Affairs (Indonesia). Indonesian Population June 2024]</ref> | |- |5 |{{Өлкө желеги|Пакистан}} |241 499 431 |3.0% |[[1-март]] [[2023]] |2023 эл каттоонун жыйынтыгы<ref>[https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/Pakistan.pdf Announcement of Results of 7th Population and Housing Census-2023]</ref> | |- |6 |{{Өлкө желеги|Нигерия}} |223 800 000 |2.7% |[[1-июль]] [[2023]] |Расмий божомолдор<ref>[https://cdn.sanity.io/files/5otlgtiz/production/d7fb94a5c16220cd7559ac066f95f9d53a433ac8.pdf National Population Commission – NPC Nigeria. The annual population lecture series – APLS]</ref> | |- |7 |{{Өлкө желеги|Бразилия}} |212 583 750 |2.6% |[[1-июль]] [[2024]] |Расмий божомолдор<ref>[https://www.ibge.gov.br/en/statistics/social/population/18176-population-projection.html?lang=en-GB&t=resultados Population Projection]</ref> | |- |8 |{{Өлкө желеги|Бангладеш}} |169 828 911 |2.1% |[[14-июнь]] [[2022]] |2022 эл каттоонун жыйынтыгы<ref>[https://bbs.portal.gov.bd/sites/default/files/files/bbs.portal.gov.bd/page/b343a8b4_956b_45ca_872f_4cf9b2f1a6e0/2023-04-18-08-42-4f13d316f798b9e5fd3a4c61eae4bfef.pdf Bangladesh Bureau of Statistics. Population & Housing Census 2022 – Post Enumeration Check (PEC) Adjusted Population]</ref> | |- |9 |{{Өлкө желеги|Орусия}} |146 150 789 |1.8% |[[1-январь]] [[2024]] |Расмий баалоо<ref>{{Cite web |title=Оценка численности постоянного населения на 1 января 2024 г. и в среднем за 2023 |url=https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/OkPopul_Comp2024_Site.xlsx |accessdate=2025-01-21 |archivedate=2024-04-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406215805/https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/OkPopul_Comp2024_Site.xlsx }}</ref> | |- |10 |{{Өлкө желеги|Мексика}} |130 154 247 |1.6% |[[30-сентябрь]] [[2024]] |Улуттук кварталдык баалоо<ref>[https://www.economy.com/mexico/population/not-seasonally-adjusted National quarterly estimate. Mexico Population]</ref> | |- |11 |{{Өлкө желеги|Жапония}} |123 740 000 |1.5% |[[1-декабрь]] [[2024]] |Улуттук айлык баалоо<ref>[https://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/tsuki/index.htm Statistics Bureau of Japan. Population Estimates by Age (Five-Year Groups) and Sex]</ref> | |- |12 |{{Өлкө желеги|Филиппин}} |114 163 719 |1.4% |[[1-июль]] [[2024]] |Расмий божомолдор<ref>[https://psa.gov.ph/sites/default/files/dhsd/Statistical%20Tables%20CBPP_0.pdf Philippine Statistics Authority. Projected Population, by Age group, Sex, and single-Year interval, Philippines: 2020 - 2030]</ref> | |- |13 |{{Өлкө желеги|Эфиопия}} |109 499 000 |1.3% |[[1-июль]] [[2024]] |Улуттук жылдык божомолдоо<ref>{{Cite web |title=Population Size by Sex, Area and Density by Region, Zone and Wereda: July 2024 |url=https://www.statsethiopia.gov.et/wp-content/uploads/2024/07/Projected_Population-2024.pdf |accessdate=2025-01-21 |archivedate=2024-07-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240707022122/https://www.statsethiopia.gov.et/wp-content/uploads/2024/07/Projected_Population-2024.pdf }}</ref> | |- |14 |{{Өлкө желеги|Конго Демократиялык Республикасы}} |109 276 000 |1.3% |[[1-июль]] [[2024]] |БУУнун баалоосу<ref name=":1" /> | |- |15 |{{Өлкө желеги|Египет}} |105 914 499 |1.3% |[[1-январь]] [[2024]] |Расмий баалоо<ref>[https://www.capmas.gov.eg/Admin/Pages%20Files/20245121324361-%20pop_new.pdf Egypt in Figures 2024 – Population Estimates By Sex & Governorate]</ref> | |- |16 |{{Өлкө желеги|Вьетнам}} |101 300 000 |1.2% |[[1-июль]] [[2024]] |Расмий баалоо<ref>[https://www.gso.gov.vn/en/px-web/?pxid=E0201&theme=Population%20and%20Employment General Statistics Office of Vietnam. Population]</ref> | |- |17 |{{Өлкө желеги|Иран}} |85 961 000 |1.1% |[[20-март]] [[2024]] |Расмий баалоо<ref>{{Cite web |title=Iran Open Data (IOD). Estimated population in Iran by province in 2024 |url=https://iranopendata.org/en/dataset/iod-06124-estimated-population-iran-province-2024/ |accessdate=2025-01-21 |archivedate=2025-05-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250508011504/https://iranopendata.org/en/dataset/iod-06124-estimated-population-iran-province-2024/ }}</ref> | |- |18 |{{Өлкө желеги|Түркия}} |85 372 377 |1.0% |[[31-декабрь]] [[2023]] |Расмий баалоо<ref>[https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=The-Results-of-Address-Based-Population-Registration-System-2023-49684&dil=2 Turkish Statistical Institute. The Results of Address Based Population Registration System, 2023]</ref> | |- |19 |{{Өлкө желеги|Германия}} |83 465 411 |1.0% |[[31-март]] [[2024]] |Улуттук кварталдык баалоо<ref>[https://www.destatis.de/EN/Themes/Society-Environment/Population/Current-Population/Tables/liste-current-population-basis-2022.html Federal Statistical Office of Germany. Population by nationality and sex (quarterly figures)]</ref> | |- |20 |{{Өлкө желеги|Франция}} |68 567 000 |0.8% |[[1-декабрь]] [[2024]] |Улуттук айлык баалоо | |- |21 |{{Өлкө желеги|Улуу Британия}} |68 265 209 |0.8% |[[1-июль]] [[2023]] |Расмий баалоо | |- |22 |{{Өлкө желеги|Таиланд}} |65 960 724 |0.8% |[[1-ноябрь]] [[2024]] |Улуттук айлык баалоо<ref>[https://stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statMONTH/statmonth/#/mainpage The Bureau of Registration Administration (BORA). สถิติประชากรทางการทะเบียนราษฎร(รายเดือน)]</ref> | |- |23 |{{Өлкө желеги|ТАР}} |63 015 904 |0.8% |[[30-июль]] [[2024]] |Расмий баалоо<ref>[https://www.gov.za/sites/default/files/P03014_Census_2022_Statistical_Release.pdf Government of South Africa. Census 2022 – Statistical Release]</ref> | |- |24 |{{Өлкө желеги|Танзания}} |61 741 120 |0.8% |[[23-август]] [[2022]] |2022 эл каттоонун жыйынтыгы<ref>{{Cite web |title=National Bureau of Statistics. Population Size in Tanzania |url=https://sensa.nbs.go.tz/ |accessdate=2025-01-21 |archivedate=2022-10-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221031164518/https://sensa.nbs.go.tz/ }}</ref> | |- |25 |{{Өлкө желеги|Италия}} |58 958 131 |0.7% |[[31-октябрь]] [[2024]] |Улуттук айлык баалоо<ref>[https://demo.istat.it/app/?i=D7B Istituto Nazionale di Statistica. ISTAT – Bilancio Demografico Mensile]</ref> | |- |26 |{{Өлкө желеги|Колумбия}} |52 695 952 |0.6% |[[1-январь]] [[2024]] |Расмий божомолдор<ref>[https://www.dane.gov.co/files/censo2018/proyecciones-de-poblacion/Nacional/DCD-area-proypoblacion-Nac-2020-2070.xlsx Proyecciones de Población DANE]</ref> | |- |27 |{{Өлкө желеги|Кения}} |52 428 290 |0.6% |[[1-январь]] [[2024]] |Расмий божомолдор<ref>[https://www.knbs.or.ke/download/2019-kphc-analytical-report-on-population-projections-vol-xvi/ 2019 Kenya Population and Housing Census Results: Analytical Report on Population Projections]</ref> | |- |28 |{{Өлкө желеги|Мьянма}} |51 316 756 |0.6% |[[15-октябрь]] [[2024]] |2024 эл каттоонун жыйынтыгы<ref>[https://www.moi.gov.mm/moi:eng/news/16583 Myanmar Ministry of Information. Myanmar's 2024 Census Provisional Results: Population]</ref> | |- |29 |{{Өлкө желеги|Корея Республикасы}} |51 248 233 |0.6% |[[30-сентябрь]] [[2024]] |Улуттук айлык баалоо<ref>[https://kosis.kr/statHtml/statHtml.do?orgId=101&tblId=DT_1B040A3&conn_path=I2&language=en Statistics Korea (KOSTAT). Resident population by City, County, and District]</ref> | |- |30 |{{Өлкө желеги|Судан}} |50 448 963 |0.6% |[[1-июль]] [[2024]] |БУУнун божомолдоосу<ref name=":1">United Nations. [https://population.un.org/wpp/ Department of Economic and Social Affairs. Population Division. World Population Prospects 2024]</ref> | |- |31 |{{Өлкө желеги|Испания}} |48 946 035 |0.6% |[[1-октябрь]] [[2024]] |Улуттук кварталдык баалоо<ref>[https://www.ine.es/dyngs/INEbase/en/operacion.htm?c=Estadistica_C&cid=1254736177095&menu=ultiDatos&idp=1254735572981 Continuous Population Statistics (CPS). 1st october 2024. Provisional data]</ref> | |- |32 |{{Өлкө желеги|Алжир}} |47 400 000 |0.6% |[[1-январь]] [[2025]] |Улуттук жылдык божомолдоо<ref>[https://www.ons.dz/IMG/pdf/Demographie_Algerienne2020_2023.pdf National Office of Statistics. DEMOGRAPHIE ALGERIENNE 2020 à 2025]</ref> | |- |33 |{{Өлкө желеги|Аргентина}} |47 067 641 |0.6% |[[1-июль]] [[2024]] |Улуттук жылдык божомолдоо<ref>[https://www.indec.gob.ar/indec/web/Nivel3-Tema-2-24 National Institute of Statistics and Census of Argentina. Proyecciones y estimaciones |publisher]</ref> | |- |34 |{{Өлкө желеги|Уганда}} |45 935 046 |0.6% |[[10-май]] [[2024]] |2024 эл каттоонун жыйынтыгы<ref>[https://www.ubos.org/wp-content/uploads/publications/National-Population-and-Housing-Census-2024-Preliminary-Report.pdf NPHC 2024 – Preliminary Results. 2024 census result]</ref> | |- |35 |{{Өлкө желеги|Ирак}} |44 414 800 |0.5% |[[1-июль]] [[2024]] |Расмий баалоо<ref>[http://cosit.gov.iq/ar/2013-01-31-08-43-38 Estimated population of Iraq for the period (2015–2030)]</ref> | |- |36 |{{Өлкө желеги|Канада}} |41 465 298 |0.5% |[[1-октябрь]] [[2024]] |Улуттук кварталдык баалоо<ref>[https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=1710000901 National quarterly estimate.Population estimates, quarterly]</ref> | |- |37 |{{Өлкө желеги|Өзбекстан}} |37 543 167 |0.5% |[[1-январь]] [[2025]] |Улуттук кварталдык баалоо<ref>[https://stat.uz/en/ Uzbekistan by the Numbers]</ref> | |- |38 |{{Өлкө желеги|Польша}} |37 519 000 |0.5% |[[31-октябрь]] [[2024]] |Улуттук айлык баалоо<ref>[https://stat.gov.pl/en/topics/other-studies/informations-on-socio-economic-situation/statistical-bulletin-no-112024,4,169.html Statistical Bulletin No 11/2024 → Population]</ref> | |- |39 |{{Өлкө желеги|Марокко}} |36 828 330 |0.5% |[[1-сентябрь]] [[2024]] |2024 эл каттоонун жыйынтыгы<ref>[https://www.hcp.ma/Population-legale-du-Royaume-du-Maroc-repartie-par-regions-provinces-et-prefectures-et-communes-selon-les-resultats-du_a3974.html Recensement général de la population et de l'habitat 2024]</ref> | |- |40 |{{Өлкө желеги|Ооганстан}} |35 695 527 |0.4% |[[1-июль]] [[2024]] |Расмий баалоо<ref>{{Cite web |title=National Statistics and Information Authority. Estimated population of Afghanistan by provinces and districts (July 2024) |url=https://nsia.gov.af/library |accessdate=2025-01-21 |archivedate=2022-03-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220323031521/https://nsia.gov.af/library }}</ref> | |- |41 |{{Өлкө желеги|Ангола}} |35 121 734 |0.4% |[[1-июнь]] [[2024]] |Улуттук жылдык божомолдоо<ref>[https://www.ine.gov.ao Início. National annual projection]</ref> | |- |42 |{{Өлкө желеги|Малайзия}} |34 112 400 |0.4% |[[30-сентябрь]] [[2024]] |Улуттук кварталдык баалоо<ref>[https://www.dosm.gov.my/portal-main/release-content/demographic-statistics-third-quarter-2024 Demographic Statistics, Third Quarter 2024]</ref> | |- |43 |{{Өлкө желеги|Перу}} |34 038 457 |0.4% |[[1-июль]] [[2024]] |Улуттук жылдык божомолдоо<ref>[https://www.inei.gob.pe/media/MenuRecursivo/publicaciones_digitales/Est/Lib1665/index.html Instituto Nacional de Estadística e Informática. Estimaciones y Proyecciones de la Población Nacional]</ref> | |- |44 |{{Өлкө желеги|Украина}} |33 443 000 |0.4% |[[1-январь]] [[2024]] |IMF баалоосу<ref>[https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=926,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,LP,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 Population of Ukraine – Population (by estimate) as of 2024]</ref> | |- |45 |{{Өлкө желеги|Мозамбик}} |33 244 414 |0.4% |[[1-июль]] [[2024]] |Улуттук жылдык божомолдоо<ref>[http://www.ine.gov.mz National annual projection. População 2024]</ref> | |- |46 |{{Өлкө желеги|Гана}} |33 007 618 |0.4% |[[1-июль]] [[2024]] |Улуттук жылдык божомолдоо<ref>[https://statsghana.gov.gh/ Ghana Statistical Service. Population Projection 2021 – 2050]</ref> | |- |47 |{{Өлкө желеги|Йемен}} |32 305 264 |0.4% |[[1-июль]] [[2022]] |Расмий баалоо<ref>{{Cite web |title=Yemeni Ministry Of Health. Annual Statistical Health Report 2022 |url=https://moh.gov.ye/storage/1900/%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%82%D8%B1%D9%8A%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%AD%D8%B5%D8%A7%D8%A6%D9%8A-2022_%D9%A0%D9%A5%D9%A3%D9%A5%D9%A3%D9%A9.pdf |accessdate=2025-01-21 |archivedate=2024-12-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241203112119/https://moh.gov.ye/storage/1900/%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%82%D8%B1%D9%8A%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%AD%D8%B5%D8%A7%D8%A6%D9%8A-2022_%D9%A0%D9%A5%D9%A3%D9%A5%D9%A3%D9%A9.pdf }}</ref> | |- |48 |{{Өлкө желеги|Сауд Арабиясы}} |32 175 224 |0.4% |[[10-май]] [[2022]] |2022 эл каттоонун жыйынтыгы<ref>{{Cite web |title=General Statistics Authority – Kingdom of Saudi Arabia. Overall count of population |url=https://portal.saudicensus.sa/portal |accessdate=2025-01-21 |archivedate=2023-07-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230728002753/https://portal.saudicensus.sa/portal }}</ref> | |- |49 |{{Өлкө желеги|Мадагаскар}} |30 811 969 |0.4% |[[1-июль]] [[2024]] |Улуттук жылдык божомолдоо<ref>[https://www.instat.mg/documents/upload/main/INSTAT-RGPH3_Projectionsdemographiques.pdf Projections démographiques]</ref> | |- |50 |{{Өлкө желеги|Кот-д’Ивуар}} |29 389 150 |0.4% |[[14-декабрь]] [[2021]] |2021 эл каттоонун жыйынтыгы<ref>[http://www.ins.ci/ Institut National de la Statistique (INS) – RGPH-2021 Résultats globaux]</ref> | |- |51 |{{Өлкө желеги|Непал}} |29 164 578 |0.4% |[[25-ноябрь]] [[2021]] |2021 эл каттоонун жыйынтыгы<ref>[https://censusnepal.cbs.gov.np/results National Population and Housing Census 2021]</ref> | |- |52 |{{Өлкө желеги|Камерун}} |28 758 503 |0.4% |[[1-июль]] [[2024]] |Улуттук жылдык божомолдоо<ref>[https://ins-cameroun.cm/document/projections-demographiques-et-estimations-des-cibles-prioritaires-des-differents-programmes-et-interventions-de-sante/ Projections demographiques et estimations des cibles prioritaires des differents programmes et interventions de sante]</ref> | |- |53 |{{Өлкө желеги|Венесуэла}} |28 405 543 |0.3% |[[1-июль]] [[2024]] |БУУнун божомолдоосу<ref name=":1" /> | |- |54 |{{Өлкө желеги|Австралия}} |27 204 800 |0.3% |[[30-июнь]] [[2024]] |Расмий божомолдор<ref>[http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0 National, state and territory population]</ref> | |- |55 |{{Өлкө желеги|Нигер}} |26 312 034 |0.3% |[[1-июль]] [[2024]] |Улуттук жылдык божомолдоо<ref>[https://www.stat-niger.org/projections/ Projections démographiques du Niger Horizon 2012–2024 (extraction de donnees)]</ref> | |- |56 |{{Өлкө желеги|КЭДР}} |25 950 000 |0.3% |[[1-июль]] [[2021]] |Улуттук жылдык божомолдоо<ref>[http://www.searo.who.int/dprkorea/documents/population-projection-dprk-2014-50.pdf Democratic People's Republic of Korea Population Projection (2014–2050)]</ref> | |- |57 |{{Өлкө желеги|Сирия}} |24 672 760 |0.3% |[[1-июль]] [[2024]] |БУУнун божомолдоосу<ref name=":1" /> | |- |58 |{{Өлкө желеги|Буркина-Фасо}} |23 409 015 |0.3% |[[1-июль]] [[2024]] |Улуттук божомолдоо<ref>[https://www.insd.bf/sites/default/files/2023-02/VOLUME%204%20PROJECTIONS%20DEMOGRAPHIQUES%202020%202035%20RGPH%20%C3%A9dition%202-%2006-02-2023.pdf PROJECTIONS DEMOGRAPHIQUES 2020–2035]</ref> | |- |– |{{Өлкө желеги|Тайвань}} |23 400 220 |0.3% |[[31-декабрь]] [[2024]] |Расмий баалоо<ref>{{Cite web |title=National Statistics, Taiwan |url=https://eng.stat.gov.tw/point.asp?index=9 |accessdate=2025-01-21 |archivedate=2020-01-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200131125043/https://eng.stat.gov.tw/point.asp?index=9 }}</ref> | |- |59 |{{Өлкө желеги|Мали}} |22 395 489 |0.3% |[[15-июнь]] [[2022]] |2022 эл каттоонун жыйынтыгы<ref>[https://instat-mali.org/fr TAILLE DE LA POPULATION EN 2022 (HBTS) (SOURCE RÉSULTATS RGPH5)]</ref> | |- |60 |{{Өлкө желеги|Шри-Ланка}} |21 916 000 |0.3% |[[1-июль]] [[2024]] |Расмий баалоо<ref>[http://www.statistics.gov.lk/Population/StaticalInformation/VitalStatistics/ByDistrictandSex2024 Mid-year Population Estimates by District & Sex, 2014 – 2024]</ref> | |- |61 |{{Өлкө желеги|Малави}} |20 270 568 |0.2% |[[1-июль]] [[2024]] |Улуттук жылдык божомолдоо<ref>{{Cite web |title=Population Projections 2018–2050 |url=https://www.nsomalawi.mw/images/stories/data_on_line/demography/census_2018/Thematic_Reports/Population%20Projections%202018-2050.pdf |accessdate=2025-01-21 |archivedate=2024-02-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240214154949/http://www.nsomalawi.mw/images/stories/data_on_line/demography/census_2018/Thematic_Reports/Population%20Projections%202018-2050.pdf }}</ref> | |- |62 |{{Өлкө желеги|Казакстан}} |20 265 320 |0.2% |[[1-декабрь]] [[2024]] |Расмий баалоо<ref>[https://stat.gov.kz/en/ QAZSTAT. Population]</ref> | |- |63 |{{Өлкө желеги|Чили}} |20 086 377 |0.2% |[[30-июнь]] [[2024]] |Улуттук жылдык божомолдоо<ref>[https://www.ine.cl/estadisticas/sociales/demografia-y-vitales/proyecciones-de-poblacion Proyecciones de población]</ref> | |- |64 |{{Өлкө желеги|Замбия}} |19 610 769 |0.2% |[[14-сентябрь]] [[2022]] |2022 эл каттоонун жыйынтыгы<ref>[https://www.lusakatimes.com/2022/12/24/preliminary-data-shows-population-grew-from-13-1-million-in-2010-to-19-6-million-in-2022/ Preliminary data shows Population grew from 13.1 million in 2010 to 19.6 million in 2022]</ref> | |- |65 |{{Өлкө желеги|Румыния}} |19 064 409 |0.2% |[[1-январь]] [[2024]] |Расмий баалоо<ref>[https://insse.ro/cms/sites/default/files/com_presa/com_pdf/poprez_ian2024e.pdf On 1st January 2024, the usually resident population amounted to 19064409 persons, a growth of 9.9 thousand persons compared to 1st January 2023]</ref> | |- |66 |{{Өлкө желеги|Сомали}} |19 009 151 |0.2% |[[1-июль]] [[2024]] |БУУнун божомолдоосу<ref name=":1" /> | |- |67 |{{Өлкө желеги|Чад}} |18 675 547 |0.2% |[[1-июль]] [[2024]] |Улуттук жылдык божомолдоо<ref>[https://www.inseed.td/ Institut National de la Statistique, des Etudes Economiques et Démographiques. Population 2024]</ref> | |- |68 |{{Өлкө желеги|Сенегал}} |18 126 390 |0.2% |[[15-май]] [[2023]] |2023 эл каттоонун жыйынтыгы<ref>[https://www.ansd.sn/sites/default/files/recensements/rapport/rapport_national/RGPH-5_Rapport%20global-Prov-juillet2024_0.pdf RAPPORT PROVISOIRE, PGPH-5, 2023]</ref> | |- |69 |{{Өлкө желеги|Нидерланд}} |18 045 683 |0.2% |[[30-ноябрь]] [[2024]] |Расмий баалоо<ref>[https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/en/dataset/83474ENG/table?ts=1712804860730 Centraal Bureau voor de Statistiek. Population dynamics – month and year]</ref> | |- |70 |{{Өлкө желеги|Гватемала}} |17 843 132 |0.2% |[[1-июль]] [[2024]] |Улуттук жылдык божомолдоо<ref>[https://www.censopoblacion.gt/archivos/Estimaciones_y_proyecciones_nacionales_de_poblacion.pdf Instituto Nacional de Estadística Guatemala]</ref> | |- |71 |{{Өлкө желеги|Камбоджа}} |17 336 307 |0.2% |[[1-июль]] [[2024]] |Расмий божомолдор<ref>[https://www.nis.gov.kh/nis/Census2019/Population%20Projection.pdf National Institute of Statistics. Population Projection]</ref> | |- |72 |{{Өлкө желеги|Эквадор}} |16 938 986 |0.2% |[[1-октябрь]] [[2022]] |2022 эл каттоонун жыйынтыгы<ref>[https://www.censoecuador.gob.ec/ Inicio – Censo Ecuador. 2022 census result]</ref> | |- |73 |{{Өлкө желеги|Зимбабве}} |16 751 469 |0.2% |[[1-июль]] [[2024]] |Расмий божомолдор<ref>[http://www.zimstat.co.zw/sites/default/files/img/publications/Census/population_projection.pdf Zimbabwe National Statistics Agency. Population Projections Thematic Report]</ref> | |- |74 |{{Өлкө желеги|Түштүк Судан}} |15 254 268 |0.2% |[[1-июль]] [[2023]] |Улуттук жылдык божомолдоо<ref>{{Cite web |title=National Bureau of Statistics – South Sudan (NBSS). South Sudan Population Projections, 2020–2040 |url=https://nbs.gov.ss/wp-content/uploads/2022/05/Population-projections-for-South-Sudan-2020-2040-1.pdf |accessdate=2025-01-21 |archivedate=2025-04-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250416211927/https://nbs.gov.ss/wp-content/uploads/2022/05/Population-projections-for-South-Sudan-2020-2040-1.pdf }}</ref> | |- |75 |{{Өлкө желеги|Руанда}} |13 798 561 |0.2% |[[1-июль]] [[2024]] |Улуттук жылдык божомолдоо<ref>{{Cite web |title=National annual projection. Size of the resident population |url=http://statistics.gov.rw/publication/size-resident-population |accessdate=2025-01-21 |archivedate=2024-05-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240515193613/https://statistics.gov.rw/publication/size-resident-population }}</ref> | |- |76 |{{Өлкө желеги|Гвинея}} |13 261 638 |0.2% |[[1-июль]] [[2022]] |Улуттук жылдык божомолдоо<ref>[http://www.stat-guinee.org/ Institut National de la Statistique. National annual projection]</ref> | |- |77 |{{Өлкө желеги|Бенин}} |12 910 087 |0.2% |[[1-июль]] [[2024]] |Улуттук жылдык божомолдоо<ref>[https://instad.bj/images/docs/Actualit%C3%A9s/Projection%20r%C3%A9vis%C3%A9e.pdf PROJECTIONS DEMOGRAPHIQUES DE 2014 A 2063 ET PERSPECTIVES DE LA DEMANDE SOCIALE DE 2014 A 2030 AU BENIN]</ref> | |- |78 |{{Өлкө желеги|Бурунди}} |12 837 740 |0.2% |[[1-июль]] [[2022]] |Улуттук жылдык божомолдоо<ref>{{Cite web |title=Projections de la population au Burundi |url=https://isteebu.bi/projection-de-la-population/ |accessdate=2025-01-21 |archivedate=2023-05-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230525150948/https://isteebu.bi/projection-de-la-population/ }}</ref> | |- |79 |{{Өлкө желеги|Гаити}} |12 394 537 |0.2% |[[1-июль]] [[2024]] |Улуттук жылдык божомолдоо<ref>[https://ihsi.gouv.ht/public/statistiques/statistiques_demographiques_et_sociales/projections_et_estimations_de_la_population Projections et estimations de la population 2024]</ref> | |- |80 |{{Өлкө желеги|Тунис}} |11 887 412 |0.1% |[[1-январь]] [[2024]] |Улуттук баалоо<ref>[https://www.ins.tn/en/statistiques/111 National estimate. Population]</ref> | |- |81 |{{Өлкө желеги|Бельгия}} |11 872 024 |0.1% |[[1-ноябрь]] [[2024]] |Расмий баалоо<ref>[https://www.ibz.rrn.fgov.be/fr/population/statistiques-de-population/ Federal Public Service Interior. Statistiques de population]</ref> | |- |82 |{{Өлкө желеги|Папуа — Жаңы Гвинея}} |11 781 559 |0.1% |[[1-июль]] [[2021]] |Улуттук баалоо<ref>[https://www.nso.gov.pg/statistics/population/ Population Estimates 2021]</ref> | |- |83 |{{Өлкө желеги|Иордания}} |11 516 000 |0.1% |[[31-декабрь]] [[2023]] |Улуттук баалоо<ref>[https://dosweb.dos.gov.jo/DataBank/Population/Population_Estimares/PopulationEstimates.pdf Department of Statistics (DOS). Estimated population of 2023 and some of selected data]</ref> | |- |84 |{{Өлкө желеги|Боливия}} |11 312 620 |0.1% |[[23-март]] [[2024]] |2024 эл каттоонун жыйынтыгы<ref>[https://censo.ine.gob.bo/ National Institute of Statistics of Bolivia. 2024 census result]</ref> | |- |85 |{{Өлкө желеги|Куба}} |11 089 511 |0.1% |[[31-декабрь]] [[2022]] |Расмий баалоо<ref>[http://www.onei.gob.cu/node/13815 Indicadores Demográficos por provincias y municipios 2022]</ref> | |- |86 |{{Өлкө желеги|Чехия}} |10 897 237 |0.1% |[[30-сентябрь]] [[2024]] |Расмий баалоо<ref>[https://csu.gov.cz/home Czech Statistical Office. Official estimate. Population]</ref> | |- |87 |{{Өлкө желеги|Доминика Республикасы}} |10 771 504 |0.1% |[[10-ноябрь]] [[2022]] |2022 эл каттоонун жыйынтыгы<ref>[https://www.one.gob.do/datos-y-estadisticas/temas/censos/poblacion-y-vivienda/2022/ Oficina Nacional de Estadística (ONE). Población por sexo, según provincia de residencia]</ref> | |- |88 |{{Өлкө желеги|Бириккен Араб Эмирликтери}} |10 678 556 |0.1% |[[31-декабрь]] [[2023]] |Расмий баалоо<ref>[https://fcsa.gov.ae/ar-ae/Pages/Statistics/Statistics-by-Subject.aspx#/%3Fyear=&folder=%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%83%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9%20%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%D9%8A%D8%A9/%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%83%D8%A7%D9%86/%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%83%D8%A7%D9%86%20%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%AA%20%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%83%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9&subject=%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%83%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9%20%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%D9%8A%D8%A9 بيانات متعلقة بالسكان والتعليم والصحة والأحوال المدنية وغيرها من المؤشرات الاجتماعية]</ref> | |- |89 |{{Өлкө желеги|Португалия}} |10 639 726 |0.1% |[[31-декабрь]] [[2023]] |2023 баалоо<ref>[https://www.ine.pt/xportal/xmain?xpid=INE&xpgid=ine_destaques&DESTAQUESdest_boui=645507713&DESTAQUESmodo=2 Instituto Nacional de Estatística (Portugal)]</ref> | |- |90 |{{Өлкө желеги|Швеция}} |10 588 230 |0.1% |[[30-ноябрь]] [[2024]] |Улуттук айлык баалоо<ref>[http://www.scb.se/en/finding-statistics/statistics-by-subject-area/population/population-composition/population-statistics Population statistics Sweden]</ref> | |- |91 |{{Өлкө желеги|Греция}} |10 400 720 |0.1% |[[1-январь]] [[2024]] |Расмий баалоо<ref>[https://www.statistics.gr/documents/20181/b248e72c-2917-bdae-1d15-98d22787adb7 Estimated Population and Migration Flows, 2024]</ref> | |- |92 |{{Өлкө желеги|Тажикстан}} |10 277 100 |0.1% |[[1-январь]] [[2024]] |Расмий баалоо<ref>[https://www.stat.tj/ Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]</ref> | |- |93 |{{Өлкө желеги|Азербайжан}} |10 214 441 |0.1% |[[1-октябрь]] [[2024]] |Улуттук айлык баалоо<ref>[https://www.azstat.gov.az/portal/?lang=en State Statistics Committee|Azerbaijan Statistical Information Service (ASIS)]</ref> | |- |94 |{{Өлкө желеги|Израиль}} |10 027 000 |0.1% |[[31-декабрь]] [[2024]] |Улуттук айлык баалоо<ref>[https://www.cbs.gov.il/en/Statistics/Pages/Generators/Time-Series-DataBank.aspx?r=ea3bd53b-b8ef-4c4a-8f6f-8eb5e8cdb84f&uptodate=1 Time Series DataBank]</ref> | |- |95 |{{Өлкө желеги|Гондурас}} |9 892 632 |0.1% |[[1-июль]] [[2024]] |Улуттук жылдык божомолдоо<ref>[https://www.ine.gob.hn/publicaciones/Censos/Censo_2013/09Tomo-IX-Proyecciones-de-Poblacion/Cuadros%20xls/1.pdf TOMO: HONDURAS: PROYECCIONES DE POBLACIÓN 2013–2050]</ref> | |- |96 |{{Өлкө желеги|Венгрия}} |9 584 627 |0.1% |[[1-январь]] [[2024]] |Расмий баалоо<ref>[https://www.ksh.hu/stadat_files/nep/en/nep0001.html Hungarian Central Statistical Office (KSH)]</ref> | |- |97 |{{Өлкө желеги|Австрия}} |9 198 124 |0.1% |[[1-октябрь]] [[2024]] |Улуттук кварталдык баалоо<ref>[https://www.statistik.at/statistiken/bevoelkerung-und-soziales/bevoelkerung/bevoelkerungsstand/bevoelkerung-zu-jahres-/-quartalsanfang Statistik Austria. Bevölkerung am 01.01.2024]</ref> | |- |98 |{{Өлкө желеги|Беларусь}} |9 155 978 |0.1% |[[1-январь]] [[2024]] |Расмий баалоо<ref>[https://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/solialnaya-sfera/naselenie-i-migratsiya/naselenie/ Национальный статистический комитет Республики Беларусь.]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [https://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/solialnaya-sfera/naselenie-i-migratsiya/naselenie/ Население]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | |- |99 |{{Өлкө желеги|Швейцария}} |9 027 859 |0.1% |[[30-сентябрь]] [[2024]] |Улуттук кварталдык баалоо<ref>[https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung.gnpdetail.2024-0542.html Bundesamt für Statistik. Bevölkerungsstand am Ende des 3. Quartals 2024]</ref> | |- |100 |{{Өлкө желеги|Сьерра-Леоне}} |8 884 032 |0.1% |[[1-июль]] [[2024]] |Улуттук жылдык божомолдоо<ref>[https://www.statistics.sl/images/StatisticsSL/Documents/Census/2015/sl_2015_phc_thematic_report_on_population_projections.pdf Sierra Leone 2015 Population and Housing Census – Thematic Report on Population Projections]</ref> | |- |101 |{{Өлкө желеги|Того}} |8 095 498 |0.10% |[[8-ноябрь]] [[2022]] |2022 эл каттоонун жыйынтыгы<ref>[https://inseed.tg/wp-content/uploads/2023/04/Communique_de_presse_Resultats_RGPH5_20230404.pdf Resultats RGPH5]</ref> | |- |102 |{{Өлкө желеги|Лаос}} |7 546 000 |0.09% |[[1-июль]] [[2023]] |Улуттук жылдык божомолдоо<ref>[https://laosis.lsb.gov.la/majorIndicators.do?paramGrpId=all LAOSIS. Distribution of citizens by gender and age group]</ref> | |- |– |{{Өлкө желеги|Гонконг}} |7 531 800 |0.09% |[[30-июнь]] [[2024]] |Улуттук баалоо<ref>[https://www.censtatd.gov.hk/sc/page_8000.html 统计数字 - 按主题. Population and Households]</ref> | |- |103 |{{Өлкө желеги|Ливия}} |7 381 023 |0.09% |[[1-июль]] [[2024]] |БУУнун божомолдоосу<ref name=":1" /> | |- |104 |{{Өлкө желеги|Кыргызстан}} |7 161 900 |0.09% |[[1-январь]] [[2024]] |Улуттук расмий баалоо<ref>[https://stat.gov.kg/kg/statistics/download/operational/769/ Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети. 2024-жылдын 1 январына карата Кыргыз Республикасынын калкынын саны]</ref> | |- |105 |{{Өлкө желеги|Түркмөнстан}} |7 057 841 |0.09% |[[17-декабрь]] [[2022]] |2022 эл каттоонун жыйынтыгы<ref>[https://www.stat.gov.tm/ Итоги сплошной переписи населения и жилищного фонда Туркменистана 2022 года]</ref> | |- |106 |{{Өлкө желеги|Никарагуа}} |6 803 886 |0.08% |[[30-июнь]] [[2023]] |Расмий баалоо<ref>[https://www.inide.gob.ni/docs/Anuarios/Anuario2022/ANUARIO_ESTADISTICO2022.pdf Instituto Nacional de Información de Desarrollo - INIDE. Anuario Estadístico 2022]</ref> | |- |107 |{{Өлкө желеги|Сербия}} |6 605 168 |0.08% |[[1-январь]] [[2024]] |Расмий баалоо<ref>[https://stat.gov.rs/en-US Statistical Office of the Republic of Serbia (РЗС)]</ref> | |- |108 |{{Өлкө желеги|БАР}} |6 470 307 |0.08% |[[1-июль]] [[2024]] |Улуттук жылдык божомолдоо<ref>{{Cite web |title=Population of the central African Republic in 2021 and 2024 |url=https://www.icasees.org/index.php/actualites/population-de-la-republique-centrafricaine-en-2021-et-2024 |accessdate=2025-01-22 |archivedate=2024-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240529142921/https://www.icasees.org/index.php/actualites/population-de-la-republique-centrafricaine-en-2021-et-2024 }}</ref> | |- |109 |{{Өлкө желеги|Болгария}} |6 445 481 |0.08% |[[31-декабрь]] [[2023]] |Расмий жылдык баалоо<ref>[https://www.nsi.bg/bg/content/19806/%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81%D1%8A%D0%BE%D0%B1%D1%89%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5/%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5-%D0%BA%D1%8A%D0%BC-7-%D1%81%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B2%D1%80%D0%B8-2021-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 Република България. Национален статистически институт]</ref> | |- |110 |{{Өлкө желеги|Сальвадор}} |6 351 000 |0.08% |[[30-июнь]] [[2024]] |Улуттук жылдык божомолдоо<ref>[http://www.digestyc.gob.sv/index.php/temas/des/ehpm/publicaciones-ehpm.html?download=488%3Aestimaciones-y-proyecciones-de-poblacion El Salvador: Estimatciones y proyecciones de población nacional 2005–2050 departamental 2005–2025]</ref> | |- |111 |{{Өлкө желеги|Конго Республикасы}} |6 142 180 |0.08% |[[17-май]] [[2023]] |2023 эл каттоонун жыйынтыгы<ref>{{Cite web |title=Le cinquième Recensement Général de la Population et de l'habitation du Congo (RGPH-5) |url=https://ins-congo.cg/download/resultats-preliminaires/?wpdmdl=4068&refresh=65af84d0d8a631706001616 |accessdate=2026-08-22 |archivedate=2025-12-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251228082210/https://ins-congo.cg/download/resultats-preliminaires/?wpdmdl=4068&refresh=65af84d0d8a631706001616 }}</ref> | |- |112 |{{Өлкө желеги|Парагвай}} |6 109 644 |0.07% |[[10-ноябрь]] [[2022]] |Эл каттоонун алдын ала жыйынтыгы<ref>[https://www.abc.com.py/nacionales/2023/08/31/paraguay-tiene-6109644-de-habitantes-segun-el-ultimo-censo-de-poblacion-y-viviendas/ Paraguay has 6,109,644 inhabitants, according to the last Census]</ref> | |- |113 |{{Өлкө желеги|Сингапур}} |6 036 900 |0.07% |[[30-июнь]] [[2024]] |Расмий баалоо<ref>{{Cite web |title=Singapore Department of Statistics (DOS) |url=https://www.singstat.gov.sg/find-data/search-by-theme/population/population-and-population-structure/latest-data |accessdate=2025-01-22 |archivedate=2018-05-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180512142010/https://www.singstat.gov.sg/find-data/search-by-theme/population/population-and-population-structure/latest-data }}</ref> | |- |114 |{{Өлкө желеги|Дания}} |5 989 985 |0.07% |[[1-октябрь]] [[2024]] |Улуттук кварталдык баалоо<ref>[https://www.dst.dk/da/Statistik/emner/borgere/befolkning/befolkningstal Danmarks Statistik. Befolkningstal]</ref> | |- |115 |{{Өлкө желеги|Финляндия}} |5 636 521 |0.07% |[[30-ноябрь]] [[2024]] |Улуттук айлык баалоо<ref>{{Cite web |title=Statistics Finland – Population – Preliminary population statistics |url=https://pxdata.stat.fi/PXWeb/pxweb/en/StatFin/StatFin__vamuu/statfin_vamuu_pxt_11lj.px |accessdate=2025-01-22 |archivedate=2025-05-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250522153952/https://pxdata.stat.fi/PxWeb/pxweb/en/StatFin/StatFin__vamuu/statfin_vamuu_pxt_11lj.px/ }}</ref> | |- |116 |{{Өлкө желеги|Норвегия}} |5 585 044 |0.07% |[[30-сентябрь]] [[2024]] |Улуттук кварталдык баалоо<ref>[https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning Statistics Norway. Population in Norway]</ref> | |- |117 |{{Өлкө желеги|Ливан}} |5 490 000 |0.07% |[[1-июль]] [[2021]] |Расмий баалоо<ref>[https://www.citypopulation.de/en/lebanon/cities/ The population of the governorates of Lebanon]</ref> | |- |118 |{{Өлкө желеги|Палестина}} |5 483 450 |0.07% |[[1-январь]] [[2023]] |Улуттук жылдык божомолдоо<ref>[https://pcbs.gov.ps/statisticsIndicatorsTables.aspx?lang=ar&table_id=676 دد السكان المقدر في فلسطين منتصف العام حسب المحافظة، 1997–2026]</ref> | |- |119 |{{Өлкө желеги|Словакия}} |5 421 272 |0.07% |[[30-сентябрь]] [[2024]] |Улуттук кварталдык баалоо<ref>{{Cite web |title=Statistical Office of the SR. Stock of population in the SR on 30 September 2024 |url=https://slovak.statistics.sk/wps/portal/ext/products/informationmessages/inf_sprava_detail/!ut/p/z1/tVLLktowEPyWHHyUNbYkS-RmtoIxUFQM2IAuKT8EKIDsNY7J5utjJ1uVyiYLm0PmMjp0q6dnGku8wdKkrd6njS5NesITLHV2tq_52QabCw6Ec0FdOvAYIR1665uMiD2WtdqpWtX2obw0eKOMfdVHXalCp3ZZ7_-G_FKf8ObQNNXlvQUWvKRY0ItL71PEQzEcOj7AcEYgnEyX8_HDyA1i1v-qPz8-Sh_LvDSN-tpJl9klPSBlkDY7lB4bC7pHWZ87R61R6FLVaftkQXtRzbHrRKUuLTKBGM89RBXNUMYIQ8Cg6DopKBd4i7eSvzqIw_ESSyyrXBd4W-x24KjCQ4OCCkRdUqBUMIJcjw-YGrhOLgCvW62uODb9XCe8VKa3ctvr-h6g3xW8Uj685Ith4kLI5wtnGkXB1KE_-H4URctZkkCQuCMIiRPAPI47Me-Zf0PgTfyHwB9TPgMQs4BB6I_jxSAiBHzyNv6v-eeLDxCu_I_BYkIdoOz3rPxp7yf_hsCdrCX9iXPTVM0Bb_9HyP4xQT3-hqGV9wy4tfF7mRkDrs5r0Ygn8m21Gx9Oo74m7RwdF8J_9x2gbZaf/dz/d5/L2dBISEvZ0FBIS9nQSEh/ |accessdate=2025-01-22 |archivedate=2025-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250304062241/https://slovak.statistics.sk/wps/portal/ext/products/informationmessages/inf_sprava_detail/!ut/p/z1/tVLLktowEPyWHHyUNbYkS-RmtoIxUFQM2IAuKT8EKIDsNY7J5utjJ1uVyiYLm0PmMjp0q6dnGku8wdKkrd6njS5NesITLHV2tq_52QabCw6Ec0FdOvAYIR1665uMiD2WtdqpWtX2obw0eKOMfdVHXalCp3ZZ7_-G_FKf8ObQNNXlvQUWvKRY0ItL71PEQzEcOj7AcEYgnEyX8_HDyA1i1v-qPz8-Sh_LvDSN-tpJl9klPSBlkDY7lB4bC7pHWZ87R61R6FLVaftkQXtRzbHrRKUuLTKBGM89RBXNUMYIQ8Cg6DopKBd4i7eSvzqIw_ESSyyrXBd4W-x24KjCQ4OCCkRdUqBUMIJcjw-YGrhOLgCvW62uODb9XCe8VKa3ctvr-h6g3xW8Uj685Ith4kLI5wtnGkXB1KE_-H4URctZkkCQuCMIiRPAPI47Me-Zf0PgTfyHwB9TPgMQs4BB6I_jxSAiBHzyNv6v-eeLDxCu_I_BYkIdoOz3rPxp7yf_hsCdrCX9iXPTVM0Bb_9HyP4xQT3-hqGV9wy4tfF7mRkDrs5r0Ygn8m21Gx9Oo74m7RwdF8J_9x2gbZaf/dz/d5/L2dBISEvZ0FBIS9nQSEh/ }}</ref> | |- |120 |{{Өлкө желеги|Ирландия}} |5 380 300 |0.07% |[[1-апрель]] [[2024]] |Улуттук баалоо<ref>[https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-pme/populationandmigrationestimatesapril2024/ Central Statistics Office. Population and Migration Estimates, April 2024]</ref> | |- |121 |{{Өлкө желеги|Жаңы Зеландия}} |5 348 600 |0.07% |[[30-сентябрь]] [[2024]] |Улуттук кварталдык баалоо<ref>[https://www.stats.govt.nz/indicators/population-of-nz/ Estimated population of NZ]</ref> | |- |122 |{{Өлкө желеги|Коста-Рика}} |5 309 625 |0.07% |[[30-июнь]] [[2024]] |Улуттук жылдык божомолдоо<ref>{{Cite web |title=Estadísticas demográficas. 2011 – 2025. Proyecciones nacionales. Población total proyectada al 30 de junio por grupos de edades, según región de planificación y sexo |url=https://inec.cr/es/tematicas/listado?topics=91%252C646 |accessdate=2025-01-23 |archivedate=2023-09-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230920124541/https://inec.cr/es/tematicas/listado?topics=91%252C646 }}</ref> | |- |125 |{{Өлкө желеги|Оман}} |5 259 612 |0.06% |[[30-ноябрь]] [[2024]] |Улуттук айлык баалоо<ref>{{Cite web |title=Monthly Statistical Bulletin: December 2024 |url=https://www.ncsi.gov.om/Elibrary/LibraryContentDoc/bar_24-11-2024%20indd-Final_2eaa78d5-e5c8-4338-a9d6-b8989665769c.pdf |accessdate=2025-01-23 |archivedate=2024-12-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241225114324/https://www.ncsi.gov.om/Elibrary/LibraryContentDoc/bar_24-11-2024%20indd-Final_2eaa78d5-e5c8-4338-a9d6-b8989665769c.pdf }}</ref> | |- |124 |{{Өлкө желеги|Либерия}} |5 248 621 |0.06% |[[10-ноябрь]] [[2022]] |2022 эл каттоонун жыйынтыгы<ref>{{Cite web |title=Liberia announces provisional results of its 5th National Population and Housing Census |url=https://liberia.un.org/en/220493-liberia-announces-provisional-results-its-5th-national-population-and-housing-census |accessdate=2025-01-23 |archivedate=2023-03-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230324043346/https://liberia.un.org/en/220493-liberia-announces-provisional-results-its-5th-national-population-and-housing-census }}</ref> | |- |125 |{{Өлкө желеги|Мавритания}} |4 927 532 |0.06% |[[25-декабрь]] [[2023]] |2023 эл каттоонун жыйынтыгы<ref>[https://ansade.mr/wp-content/uploads/2024/09/Depliant-RGPH5-1.pdf Recensement Général de la Population et de l'Habitat (RGPH-5 2023)]</ref> | |- |126 |{{Өлкө желеги|Кувейт}} |4 913 271 |0.06% |[[1-январь]] [[2024]] |Расмий баалоо<ref>[https://www.csb.gov.kw/Default_EN Population Estimates at the beginning of 2024]</ref> | |- |127 |{{Өлкө желеги|Панама}} |4 064 780 |0.05% |[[8-январь]] [[2023]] |2023 эл каттоонун жыйынтыгы<ref>[https://www.inec.gob.pa/archivos/P053342420231009161532Comentarios_Poblacion%20RFB%202023%20VF.pdf Instituto Nacional de Estadística y Censo (Panamá). Censos década – 2023]</ref> | |- |128 |{{Өлкө желеги|Хорватия}} |3 859 686 |0.05% |[[1-июль]] [[2023]] |Расмий баалоо<ref>[https://podaci.dzs.hr/2024/en/76805 POPULATION ESTIMATE OF THE REPUBLIC OF CROATIA, 2023]</ref> | |- |129 |{{Өлкө желеги|Грузия}} |3 694 600 |0.05% |[[1-январь]] [[2024]] |Расмий баалоо<ref>[http://geostat.ge/en National Statistics Office of Georgia]</ref> | |- |130 |{{Өлкө желеги|Эритрея}} |3 535 603 |0.04% |[[1-июль]] [[2024]] |БУУнун божомолдоосу<ref name=":1" /> | |- |131 |{{Өлкө желеги|Монголия}} |3 504 741 |0.04% |[[31-декабрь]] [[2023]] |Улуттук жылдык божомолдоо<ref>[http://www.nso.mn/ Unified Database of Statistics]</ref> | |- |132 |{{Өлкө желеги|Уругвай}} |3 444 263 |0.04% |[[27-ноябрь]] [[2023]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2">[https://population.un.org/wpp/ БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл]</ref><ref name=":3">[https://population.un.org/dataportal/home?df=6e5e64be-98a3-4483-9901-30d9e5aca7a2 БУУнун калк бөлүмүнүн маалымат порталы. Дүйнөлүк демографиялык көрсөткүчтөргө интерактивдүү индикаторлору]</ref> | |- |133 |{{Өлкө желеги|Босния жана Герцеговина}} |3 264 873 |0.04% |[[1-июль]] [[2023]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Пуэрто-Рико}} |3 203 295 |0.04% |[[1-июль]] [[2024]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |134 |{{Өлкө желеги|Армения}} |3 067 400 |0.04% |[[1-январь]] [[2024]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |135 |{{Өлкө желеги|Намибия}} |3 022 401 |0.04% |[[24-сентябрь]] [[2023]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |136 |{{Өлкө желеги|Литва}} |2 897 430 |0.04% |[[1-январь]] [[2025]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |137 |{{Өлкө желеги|Катар}} |2 857 822 |0.04% |[[30-июнь]] [[2024]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |138 |{{Өлкө желеги|Ямайка}} |2 825 544 |0.03% |[[1-июль]] [[2019]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |139 |{{Өлкө желеги|Молдова}} |2 423 300 |0.03% |[[1-январь]] [[2024]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |140 |{{Өлкө желеги|Гамбия}} |2 417 471 |0.03% |[[1-июль]] [[2022]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |141 |{{Өлкө желеги|Ботсвана}} |2 410 338 |0.03% |[[1-июль]] [[2021]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |142 |{{Өлкө желеги|Габон}} |2 408 586 |0.03% |[[1-июль]] [[2024]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |143 |{{Өлкө желеги|Албания}} |2 402 113 |0.03% |[[18-сентябрь]] [[2023]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |144 |{{Өлкө желеги|Лесото}} |2 306 000 |0.03% |[[1-июль]] [[2023]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |145 |{{Өлкө желеги|Словения}} |2 126 324 |0.03% |[[1-июль]] [[2024]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |146 |{{Өлкө желеги|Латвия}} |1 854 900 |0.02% |[[1-ноябрь]] [[2024]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |147 |{{Өлкө желеги|Түндүк Македония}} |1 826 247 |0.02% |[[31-декабрь]] [[2023]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |148 |{{Өлкө желеги|Гвинея-Бисау}} |1 781 308 |0.02% |[[1-июль]] [[2023]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |149 |{{Өлкө желеги|Бахрейн}} |1 588 670 |0.02% |[[1-июль]] [[2024]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Косово}} |1 585 566 |0.02% |[[4-апрель]] [[2024]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |150 |{{Өлкө желеги|Экваториалдык Гвинея}} |1 558 160 |0.02% |[[1-июль]] [[2022]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |151 |{{Өлкө желеги|Эстония}} |1 374 687 |0.02% |[[1-январь]] [[2024]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |152 |{{Өлкө желеги|Чыгыш Тимор}} |1 373 024 |0.02% |[[1-июль]] [[2024]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |153 |{{Өлкө желеги|Тринидад жана Тобаго}} |1 368 333 |0.02% |[[30-июнь]] [[2024]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |154 |{{Өлкө желеги|Маврикий}} |1 259 509 |0.02% |[[1-июль]] [[2024]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |155 |{{Өлкө желеги|Эсватини}} |1 235 549 |0.02% |[[1-июль]] [[2024]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |156 |{{Өлкө желеги|Жибути}} |1 066 809 |0.01% |[[20-май]] [[2024]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |157 |{{Өлкө желеги|Кипр}} |918 100 |0.01% |[[1-октябрь]] [[2021]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |158 |{{Өлкө желеги|Фижи}} |900 869 |0.01% |[[1-январь]] [[2025]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |159 |{{Өлкө желеги|Комор Аралдары}} |900 141 |0.01% |[[2024]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |160 |{{Өлкө желеги|Бутан}} |777 224 |0.010% |[[2024]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |161 |{{Өлкө желеги|Гайана}} |772 975 |0.009% |[[1-июль]] [[2021]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |162 |{{Өлкө желеги|Соломон Аралдары}} |750 325 |0.009% |[[1-июль]] [[2024]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Макао}} |686 600 |0.008% |[[30-сентябрь]] [[2024]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |163 |{{Өлкө желеги|Люксембург}} |672 050 |0.008% |[[1-январь]] [[2024]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |164 |{{Өлкө желеги|Черногория}} |623 633 |0.008% |[[31-октябрь]] [[2023]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |165 |{{Өлкө желеги|Суринам}} |616 500 |0.008% |[[1-июль]] [[2021]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Сахара Араб Демократиялык Республикасы}} |590 506 |0.007% |[[1-июль]] [[2024]] |БУУнун божомолдоосу<ref name=":1" /> | |- |166 |{{Өлкө желеги|Мальта}} |542 051 |0.007% |[[31-декабрь]] [[2022]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |167 |{{Өлкө желеги|Мальдивдер}} |515 132 |0.006% |[[13-сентябрь]] [[2022]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |168 |{{Өлкө желеги|Кабо-Верде}} |491 233 |0.006% |[[16-июнь]] [[2021]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Түндүк Кипр}} |476 214 |0.006% |[[31-декабрь]] [[2023]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |169 |{{Өлкө желеги|Бруней}} |450 500 |0.006% |[[1-июль]] [[2023]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |170 |{{Өлкө желеги|Белиз}} |410 919 |0.005% |[[1-июль]] [[2024]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |171 |{{Өлкө желеги|Багам Аралдары}} |398 165 |0.005% |[[4-апрель]] [[2022]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |172 |{{Өлкө желеги|Исландия}} |388 790 |0.005% |[[1-октябрь]] [[2024]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Приднестров Молдова Республикасы}} |360 938 |0.004% |[[31-декабрь]] [[2022]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |173 |{{Өлкө желеги|Вануату}} |321 409 |0.004% |[[1-июль]] [[2024]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Француз Полинезиясы}} |279 890 |0.003% |[[1-июль]] [[2021]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Жаңы Каледония}} |268 510 |0.003% |[[1-январь]] [[2023]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |174 |{{Өлкө желеги|Барбадос}} |267 800 |0.003% |[[31-декабрь]] [[2022]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Абхазия}} |244 236 |0.003% |[[1-январь]] [[2022]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |175 |{{Өлкө желеги|Сан-Томе жана Принсипи}} |228 319 |0.003% |[[1-июль]] [[2024]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |176 |{{Өлкө желеги|Самоа}} |205 557 |0.003% |[[6-ноябрь]] [[2021]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |177 |{{Өлкө желеги|Сент-Люсия}} |184 100 |0.002% |[[1-июль]] [[2023]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Кюрасао}} |155 826 |0.002% |[[2-сентябрь]] [[2023]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Гуам}} |153 836 |0.002% |[[1-апрель]] [[2020]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |178 |{{Өлкө желеги|Сейшел аралдары}} |121 355 |0.001% |[[30-июнь]] [[2024]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |179 |{{Өлкө желеги|Кирибати}} |120 740 |0.001% |[[1-июль]] [[2021]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |180 |{{Өлкө желеги|Гренада}} |112 579 |0.001% |[[1-июль]] [[2019]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |181 |{{Өлкө желеги|Сент-Винсент жана Гренадиндер}} |110 872 |0.001% |[[1-июль]] [[2022]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Аруба}} |107 566 |0.001% |[[31-декабрь]] [[2023]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |182 |{{Өлкө желеги|Микронезия}} |105 754 |0.001% |[[1-июль]] [[2021]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |183 |{{Өлкө желеги|Антигуа жана Барбуда}} |103 603 |0.001% |[[1-январь]] [[2024]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Жерси}} |103 267 |0.001% |[[21-март]] [[2021]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |184 |{{Өлкө желеги|Тонга}} |100 179 |0.001% |[[1-январь]] [[2022]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Америкалык Виржин аралдары}} |87 146 |0.001% |[[1-апрель]] [[2020]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |185 |{{Өлкө желеги|Андорра}} |86 931 |0.001% |[[30-ноябрь]] [[2024]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Кайман аралдары}} |84 738 |0.001% |[[31-декабрь]] [[2023]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Мэн аралы}} |84 530 |0.001% |[[1-апрель]] [[2023]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |186 |{{Өлкө желеги|Доминика}} |67 408 |0.0008% |[[31-декабрь]] [[2017]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Гернси}} |64 781 |0.0008% |[[31-декабрь]] [[2023]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Бермуд аралдары}} |64 055 |0.0008% |[[1-июль]] [[2021]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Гренландия}} |56 865 |0.0007% |[[1-июль]] [[2023]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Түштүк Осетия}} |56 520 |0.0007% |[[31-декабрь]] [[2021]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Фарер аралдары}} |54 675 |0.0007% |[[1-декабрь]] [[2024]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |187 |{{Өлкө желеги|Сент-Китс жана Невис}} |51 320 |0.0006% |[[2022]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Америка Самоасы}} |49 710 |0.0006% |[[1-апрель]] [[2020]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Теркс жана Кайкос}} |49 309 |0.0006% |[[1-июль]] [[2023]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Түндүк Мариана аралдары}} |47 329 |0.0006% |[[1-апрель]] [[2020]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |188 |{{Өлкө желеги|Маршалл аралдары}} |42 418 |0.0005% |[[30-сентябрь]] [[2021]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Синт-Мартен}} |41 349 |0.0005% |[[1-январь]] [[2024]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |189 |{{Өлкө желеги|Лихтенштейн}} |40 232 |0.0005% |[[30-июнь]] [[2024]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |190 |{{Өлкө желеги|Монако}} |38 367 |0.0005% |[[31-декабрь]] [[2023]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Гибралтар}} |38 |0.0005% |[[14-ноябрь]] [[2022]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |191 |{{Өлкө желеги|Сан-Марино}} |33 987 |0.0004% |[[31-октябрь]] [[2024]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Сен-Мартен}} |32 358 |0.0004% |[[1-январь]] [[2020]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Британия Виржин аралдары}} |31 538 |0.0004% |[[1-июль]] [[2023]] |БУУнун божомолдоосу<ref name=":1" /> | |- |192 |{{Өлкө желеги|Палау}} |16 733 |0.0002% |[[1-июль]] [[2021]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Ангилья}} |15 931 |0.0002% |[[31-декабрь]] [[2023]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Кук аралдары}} |15 04 |0.0002% |[[1-июль]] [[2021]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |193 |{{Өлкө желеги|Науру}} |11 68 |0.0001% |[[30-октябрь]] [[2021]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Уоллис жана Футуна}} |11 62 |0.0001% |[[24-июль]] [[2023]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |194 |{{Өлкө желеги|Тувалу}} |10 679 |0.0001% |[[1-июль]] [[2021]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Сен-Бартелеми}} |10 585 |0.0001% |[[1-январь]] [[2020]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Сенпьер жана Микелон}} |6 092 |0% |[[1-январь]] [[2020]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Ыйык Елена, Асенсьон жана Тристан-да-Кунья аралдары}} |5 651 |0% |[[1-июль]] [[2021]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Монтсеррат}} |4 386 |0% |[[23-сентябрь]] [[2023]] |БУУ. Дүйнө калкынын саны. 2024-жыл<ref name=":2" /><ref name=":3" /> | |- |– |{{Өлкө желеги|Фолкленд (Мальвина) аралдары}} |3 662 |0% |[[10-октябрь]] [[2021]] |2021 эл каттоонун жыйынтыгы<ref>[https://www.falklands.gov.fk/policy/2021-census/census Falkland Islands 2021 Census Report]</ref> | |- |– |{{Өлкө желеги|Норфолк аралы}} |2 188 |0% |[[1-январь]] [[2021]] |2021 Эл каттоо<ref>[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/SAL90004 2021 Norfolk Island, Census All persons QuickStats]</ref> | |- |– |{{Өлкө желеги|Рождество аралы}} |1 692 |0% |[[1-январь]] [[2021]] |2021 Эл каттоо<ref>[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/LGA51710 2021 Christmas Island, Census All persons QuickStats]</ref> | |- |– |{{Өлкө желеги|Ниуэ }} |1 681 |0% |[[11-ноябрь]] [[2022]] |2022 Эл каттоо<ref>[https://niuestatistics.nu/population/niue-census-of-population-and-housing-2022/ Niue Census of Population and Housing, 2022]</ref> | |- |– |{{Өлкө желеги|Токелау}} |1 647 |0% |[[1-январь]] [[2019]] |2019 Эл каттоо<ref>{{Cite web |title=Tokelau National Statistics Office. Census |url=https://www.tokelau.org.nz/Stats.html |accessdate=2025-01-22 |archivedate=2019-08-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190830214712/https://www.tokelau.org.nz/Stats.html }}</ref> | |- |195 |{{Өлкө желеги|Ватикан}} |764 |0% |[[26-июнь]] [[2023]] |Расмий маалымат<ref>[https://www.vaticanstate.va/it/stato-governo/note-generali/popolazione.html Vatican City State. Popolazione]</ref> | |- |– |{{Өлкө желеги|Кокос аралдары}} |593 |0% |[[30-июнь]] [[2020]] |2021 Эл каттоо<ref>[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/LGA51860 2021 Cocos Islands, Census All persons QuickStats]</ref> | |- |– |{{Өлкө желеги|Питкэрн аралы}} |35 |0% |[[1-июль]] [[2023]] |Расмий баалоо<ref>{{Cite web |title=Government of the Pitcairn Islands. Life on Pitcairn — Pitcairn Island Immigration |url=https://www.immigration.pn/life-on-pitcairn-island |accessdate=2025-01-21 |archivedate=2024-12-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241227154807/https://www.immigration.pn/life-on-pitcairn-island }}</ref> | |} == Дагы окуңуз == * [[Аянты боюнча көз карандысыз мамлекеттердин тизмеси]] * [[Өлкөлөрдүн борбор шаарларынын тизмеси]] * [[Мамлекеттердин тизмеси]] == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [https://www.unfpa.org/data/world-population-dashboard Бириккен Улуттар Уюмунун калк фонду] * [https://population.un.org/wpp/ Бириккен Улуттар Уюмунун экономикалык жана социалдык иштер департаменти] [[Категория:Калк]] 46up1axlbygz40iugk4yg0jygpa5dxc 0 132564 651476 642351 2026-08-21T21:09:08Z PaulLim11 47759 Clean up 651476 wikitext text/x-wiki {{Персона |ысымы = Джонни Депп |нукура ысымы = Джон Кристофер Депп II |сүрөт = Johnny Depp 2020.jpg |төрөлгөндөгү аты = |ишмердүүлүк тармагы = |туулган датасы = 9 июнь 1963 жылы |туулган жери = Оуэнсборо |өлгөн жери = |атасы = Джона Кристофера |апасы = Бетти Сью Палмер |күйөөсү = |жубайы = |балдары = Лили-Роуз жана Джек |сыйлыктары = |сайт = |уикиказына = |түшүндүрмө=Джонни Депп 2020}} '''Джонни Депп'''-Америкалык актер, кинорежиссёр, музыкант, сценарист жана продюсер. == Үй-бүлө == Джонни Депптин атасы, ошондой эле уулунун аты Джон Кристофер Депп курулуш инженери болгон. Джонни Депптин апасы Бетти-Сью Уиллс Палмер официант болуп иштеген. Өгөй агасы жана эжеси-Дэниел жана Дебби Бир тууган эжеси-Кристи == Балалык == Джон Кристофер Депп II 1963-жылы 9-июнда Американын [[Оуэнсборо]] шаарында төрөлгөн жана анын зодиак белгиси Эгиздер. Джонни үй-бүлөнүн баласы деп айтууга болбойт, мунун себептери бар: атасы ээнбаш жашоо образын карманчу, ичимдик ичкенди жакшы көрчү, апасын ур-токмокко алган, анын балдары, эки уулу жана эки кызы да ушундай болгон. Жонни улуу агасы Даниелге жакын болгон эмес, шаардын көчөлөрүндө убакыт өткөрүүнү артык көрчү. == Карьерасы == '''1984–1989: Алгачкы ролдор жана "21 Jump Street"''' 20 жашында Депп тобу менен Лос-Анжелеске көчүп барган. Топ тарагандан кийин Депптин ошол кездеги жубайы Лори Энн Эллисон аны актёр [[Николас Кейдж]] менен тааныштырган. Алар ичкен достору болгондон кийин, Кейдж аны актёрдук кесипти аркалоого үндөгөн. Депп актерлукка кызыгып, [[Жеймс Диндин]] өмүр баянын окуп, [["Себеби жок козголоңчу"]] тасмасын көргөндөн кийин пайда болгон. Кейж Деппке [[Уэс Крейвендин ]] "Элм көчөсүндөгү түн" үчүн кастингине жардам берди; Актёрлук тажрыйбасы жок Депп "актёрлукка кокусунан келип калганын" айтты. Крэйвендин кызынын көңүлүн бурганынын аркасында Депп башкы каармандын, Фредди Крюгердин курмандыктарынын бири болгон жигиттин ролуна тартылган. Депп "актер болууну каалабайм" деп айтканы менен, ал музыкалык карьерасында төлөнбөй калган кээ бир төлөмдөрдү жабууга жетиштүү акча таап, тасмаларга тартыла берген. 1985-жылы "Жеке курорт" комедиясында роль жараткандан кийин Депп 1986-жылы "Кагылышуу" драмасында башкы ролго тартылган, бирок продюсер бул чечимди жокко чыгарган. Анын ордуна Депп 1986-жылы [[Оливер Стоундун]] "Взвод" драмасында вьетнамча сүйлөгөн катардагы жоокердин ролун аткарган. Актёр 1980-жылдардын аягында 1987-жылы бет ачары болгон Fox телесериалы [[21 Jump Street]] сериалында орто мектептин жашыруун полиция кызматкеринин ролун ойногондо өспүрүмдөрдүн кумирине айланган. Ал ролду ага шыктандырган актер [[Фредерик Форрест]] менен иштешүү үчүн алган. '''''1990–2002: Көз карандысыз тасмалар жана Тим Бертон менен биринчи кызматташуу''''' Анын 1990-жылы чыккан биринчи тасмасы 1950-жылдары тартылган [[Жон Уотерстин]] "Ыйлап балам" музыкалык комедиясы болгон. Тасма кассада ийгиликке жетпесе да, жылдар бою культ классикалык статуска ээ болду. Ошондой эле 1990-жылы Депп [[Тим Бертондун]] "Эдуард Кайчы колдору" романтикалык фантазиясында [[Дайан Виест]] жана [[Винона Райдер]] менен бирге башкы каармандын ролун аткарган. Тасма 53 миллион доллар киреше алып, коммерциялык жана критикалык ийгиликке жетишкен. Бул ролго даярдануу учурунда Депп диалогсуз симпатия жаратуу жолун үйрөнүү үчүн [[Чарли Чаплиндин]] көптөгөн тасмаларын көргөн. "Rolling Stone" тобунан [[Питер Треверс Депптин]] ишмердүүлүгүн жогору баалап, ал "жумшак Эдварддын каардуу каалоосун чеберчилик менен билдирет; Бул укмуштуудай спектакль». Бул тасмасы үчүн Депп биринчи жолу [["Алтын глобус"]] сыйлыгын алган. Депп кийинки эки жылда тасмаларга тартылган жок, анын кыскача эпизоддук эпизодду кошпогондо, Карагай көчөсүндөгү түн 6: Фредди өлдү (1991), Карагай көчөсүндөгү түнт франшизасынын алтынчы бөлүгү. 1993-жылы үч тасмада роль жараткан. "Бенни менен Жун" романтикалык комедиясында.Бул ролу үчүн Депп [["Алтын глобустун"]] экинчи номинациясын алган. 1993-жылдын экинчи тасмасы Лассе Холлстремдин "Эмне жеп жатат Гилберт Грейп" тасмасы болгон, ал [[Леонардо Ди Каприо]] менен [[Джульетта Льюис]] катышкан дисфункциялуу үй-бүлө тууралуу драма. Депптин 1993-жылдагы акыркы тасмасы Эмир Кустурицанын Берлин кинофестивалында оң бааланган жана "Күмүш аюу" алган сюрреалдуу комедия-драма-драмасы Аризона кыялы болгон.1994-жылы Депп Бертон менен кайрадан биригип, Эд Вуд тасмасында роль жараткан.Кийинки жылы Депп үч тасмага тартылган. Ал [[Марлон Брандо]] менен кассада хит болгон Дон Жуан де Маркону дүйнөдөгү эң чоң сүйгөн Дон Жуан деп эсептеген адам катары ойногон. Ал толугу менен ак жана кара түстө тартылган [[Джим Жармуштун]] "Өлгөн адам" аттуу Батыш тасмасында роль жараткан; Ал эми акыркы мүнөттө каржылык жана критикалык ийгиликсиздикте Депп уурдалган кызын сактап калуу үчүн саясатчыны өлтүрүү милдетин алган бухгалтердин ролун аткарган. '''''2000-е''''' 2000-жылы Депп көз карандысыз кинодолбоорго - Куба акыны Рейнальдо Аренастын мемуарларынын негизинде тартылган [[Жулиан Шнабелдин]] "Түн түшкөнгө чейин" тасмасына катышкан. Депп тасмада эки экинчи пландагы ролду ойногон: түрмөнүн кроссdresser Бон-Бон жана садист түрмө сакчысы, лейтенант Виктор. Аренастын ролун испаниялык Хавьер Бардем өзү аткарган.Тасма 2000-жылы декабрда экранга чыгып, сынчылар тарабынан жылуу кабыл алынган. Ошол эле жылы Депп [[Лассе Холстремдин]] "Шоколад" тасмасына катышып, француз актрисасы [[Жульет Бинош]] менен өнөктөш болгон. Бул тасмада Депп цыгандын ролун ойногон. Миң жылдыктын аягындагы Депптин дагы бир долбоору [[Салли Поттердин]] "Ыйлаган адам" тасмасы болгон. Бул тасмада Депп актриса [[Кристина Риччи]] менен үчүнчү жолу роль жараткан (Депп менен Ричинин мурунку кызматташтыгы "Лас-Вегастагы коркуу жана жийиркеничтүү" жана "Уйкулуу көңдөй" тасмалары болгон). "Ыйлаган адамда" Депп дагы бир аз роль ойнойт: ал Ричинин каарманына ашык болгон цыган жылкы ууру Сезардын ролун ойнойт. 2001-жылдын 25-майы, кассадагы хиттерге туш келген "Лара Крофт: Tomb Raider" жана "Мумия кайтып келет". 2001-жылы Депп атактуу "Оскар" сыйлыгын алган режиссер [[Жонатан Демменин]] жээни Тед Демме тарткан "Кокаин" тасмасында да роль жараткан. Бул фильм Джордж Янгдын чыныгы окуясына негизделген, ал Депп ролго даярдануу учурунда түрмөдө да барган. 2004-жылы Депп "Кариб деңизинин каракчылары: Кара берметтин каргышы" блокбастериндеги капитан Жек Таранчы ролу үчүн "Оскар" сыйлыгына көрсөтүлгөн. Ал экинчи номинациясын 2005-жылы "Сыйкырдуу жер" тасмасындагы башкы ролу үчүн алган. Ал 2008-жылы "Свини Тодд, Флит Стриттин жин чачтарачы" тасмасы үчүн үчүнчү номинацияга ээ болгон. 2005-жылы Депп "Чарли жана шоколад фабрикасы" тасмасында шоколад фабрикасынын ээси Вилли Вонканын ролун аткарып, кийинки жылы "Алтын глобуска" талапкер болгон. Джонни Депп 2011-жылдын апрелинде Жалпысынан Депп үч жолу «Оскар» сыйлыгына жана сегиз жолу «Алтын глобуска» көрсөтүлгөн. 1999-жылы Францияда Ардактуу Сезар сыйлыгын алган. 2007-жылы Депп "Суини Тодд: Флит Стриттеги жин чачтарач" тасмасындагы башкы ролу үчүн "Алтын глобус" менен сыйланган, бирок [[Голливуддагы жазуучулардын иш таштоосунан улам]] сыйлык тапшыруу аземи өтпөй калган. 2008-жылдын 2-июнунда MTV Movie Awards аземинде Депп "Суини Тодд" тасмасында Суининин ролун аткарганы үчүн "Эң мыкты экрандагы каарман" жана Капитан Жек Таранчы ролун аткарганы үчүн "Эң мыкты комедиялык ролу" номинацияларында эки сыйлыкка ээ болгон. "Кариб деңизинин каракчылары" тасмасы: Дүйнөнүн четинде. '''''2010-е''''' 2010-жылы Депп [[Анжелина Жоли]] менен бирге "Оскар" сыйлыгын алган режиссёр [[Флориан Хенкел фон Доннерсмарк]] тарткан "Турист" тасмасында роль жараткан. Бул ролу үчүн актёр Teen Choice Awards жана People's Choice сыйлыктарын алган, ошондой эле [["Алтын глобус"]]https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Golden_Globe.jpg?uselang=ru#:~:text=%5B%5BFile%3AGolden%20Globe.jpg%7Cthumb%7CGolden%20Globe%5D%5D сыйлыгына көрсөтүлгөн. 2011-жылдын 11-майында ал [[Пенелопа Круз]] жана [[Джерри Брукхаймер]] менен бирге Москвада "Кариб деңизинин каракчылары: Бейтааныш толкундарда" пираттык дастанын төртүнчү бөлүгүн тартуулаган. 2011-жылы Депп Жоннинин жакын досу Хантер Стоктон Томпсондун ушундай аталыштагы китебинин негизинде тартылган "Рум күндөлүгү" тасмасында ойногон. 2012-жылы [[Пол Маккартнинин]] Kisses on the Bottom студиялык альбомун түзүүгө катышкан. Натали Портман менен бирге "Менин Валентиним" ырынын клибине тартылган. 2015-жылы Депп Элис Купер жана Жо Перри менен Голливуд Вампирлерин түзгөн. Ошол эле жылы "Black Mass" криминалдык драмасы жарык көргөн, тасма атактуу бостондук гангстер Джеймс "Уайти" Булгердин окуясын баяндайт. Тасма сынчылардын оң баасын алып, Депп Screen Actors Guild Award номинациясын алган. == Жеке жашоо == 1983-1985-жылдары Депп визажист Лори Энн Эллисонго турмушка чыккан. 1980-жылдардын аягында ал актрисалар Женнифер Грей жана Шерилин Фенн менен кудалашып, 1990-жылы "Эдуард Scissorhands" тасмасындагы өнөктөшү Уинона Райдерге турмушка чыгууну сунуштап, 1994-1998-жылдары англиялык модель [[Кейт Мосс]] менен мамиледе болгон. Мосс менен бөлүнгөндөн кийин Депп 1998-жылы Францияда "Тогузунчу дарбаза" тасмасын тартып жатканда таанышкан француз актрисасы жана ырчысы Ванесса Паради менен мамиле түзө баштаган. Алардын эки баласы бар - кызы [[Лили-Роз Мелоди Депп]] жана уулу Джек. Депп менен Паради 2012-жылы июнда ажырашканын жарыялашкан. 2015-жылдын 3-февралында Депп менен [[Эмбер Херд]] баш кошушкан, бирок кийинки май айында Эмбер келишпестиктерди шылтоолоп ажырашууга арыз берген. 2017-жылдын январында ажырашуу расмий түрдө берилген. b6jl1dv8kixco2d09ol835tuvofzeoy 651477 651476 2026-08-21T21:20:31Z PaulLim11 47759 651477 wikitext text/x-wiki {{Персона |ысымы = Джонни Депп |нукура ысымы = Джон Кристофер Депп II |сүрөт = Johnny Depp 2020.jpg |төрөлгөндөгү аты = |ишмердүүлүк тармагы = |туулган датасы = 9 июнь 1963 жылы |туулган жери = Оуэнсборо |өлгөн жери = |атасы = Джона Кристофера |апасы = Бетти Сью Палмер |күйөөсү = |жубайы = |балдары = Лили-Роуз жана Джек |сыйлыктары = |сайт = |уикиказына = |түшүндүрмө=Джонни Депп 2020}} '''Джонни Депп'''-Америкалык актер, кинорежиссёр, музыкант, сценарист жана продюсер. == Үй-бүлө == Джонни Депптин атасы, ошондой эле уулунун аты Джон Кристофер Депп курулуш инженери болгон. Джонни Депптин апасы Бетти-Сью Уиллс Палмер официант болуп иштеген. Өгөй агасы жана эжеси-Дэниел жана Дебби Бир тууган эжеси-Кристи == Балалык == Джон Кристофер Депп II 1963-жылы 9-июнда Американын [[Оуэнсборо]] шаарында төрөлгөн жана анын зодиак белгиси Эгиздер. Джонни үй-бүлөнүн баласы деп айтууга болбойт, мунун себептери бар: атасы ээнбаш жашоо образын карманчу, ичимдик ичкенди жакшы көрчү, апасын ур-токмокко алган, анын балдары, эки уулу жана эки кызы да ушундай болгон. Жонни улуу агасы Даниелге жакын болгон эмес, шаардын көчөлөрүндө убакыт өткөрүүнү артык көрчү. == Карьерасы == '''1984–1989: Алгачкы ролдор жана "21 Jump Street"''' 20 жашында Депп тобу менен Лос-Анжелеске көчүп барган. Топ тарагандан кийин Депптин ошол кездеги жубайы Лори Энн Эллисон аны актёр [[Николас Кейдж]] менен тааныштырган. Алар ичкен достору болгондон кийин, Кейдж аны актёрдук кесипти аркалоого үндөгөн. Депп актерлукка кызыгып, [[Жеймс Диндин]] өмүр баянын окуп, [["Себеби жок козголоңчу"]] тасмасын көргөндөн кийин пайда болгон. Кейж Деппке [[Уэс Крейвендин ]]"Элм көчөсүндөгү түн" үчүн кастингине жардам берди; Актёрлук тажрыйбасы жок Депп "актёрлукка кокусунан келип калганын" айтты. Крэйвендин кызынын көңүлүн бурганынын аркасында Депп башкы каармандын, Фредди Крюгердин курмандыктарынын бири болгон жигиттин ролуна тартылган. Депп "актер болууну каалабайм" деп айтканы менен, ал музыкалык карьерасында төлөнбөй калган кээ бир төлөмдөрдү жабууга жетиштүү акча таап, тасмаларга тартыла берген. 1985-жылы "Жеке курорт" комедиясында роль жараткандан кийин Депп 1986-жылы "Кагылышуу" драмасында башкы ролго тартылган, бирок продюсер бул чечимди жокко чыгарган. Анын ордуна Депп 1986-жылы "Взвод" драмасында вьетнамча сүйлөгөн катардагы жоокердин ролун аткарган. Актёр 1980-жылдардын аягында 1987-жылы бет ачары болгон Fox телесериалы [[21 Jump Street]] сериалында орто мектептин жашыруун полиция кызматкеринин ролун ойногондо өспүрүмдөрдүн кумирине айланган. Ал ролду ага шыктандырган актер [[Фредерик Форрест]] менен иштешүү үчүн алган. '''''1990–2002: Көз карандысыз тасмалар жана Тим Бертон менен биринчи кызматташуу''''' Анын 1990-жылы чыккан биринчи тасмасы 1950-жылдары тартылган [[Жон Уотерстин]] "Ыйлап балам" музыкалык комедиясы болгон. Тасма кассада ийгиликке жетпесе да, жылдар бою культ классикалык статуска ээ болду. Ошондой эле 1990-жылы Депп [[Тим Бертондун]] "Эдуард Кайчы колдору" романтикалык фантазиясында [[Дайан Виест]] жана [[Винона Райдер]] менен бирге башкы каармандын ролун аткарган. Тасма 53 миллион доллар киреше алып, коммерциялык жана критикалык ийгиликке жетишкен. Бул ролго даярдануу учурунда Депп диалогсуз симпатия жаратуу жолун үйрөнүү үчүн көптөгөн тасмаларын көргөн. "Rolling Stone" тобунан [[Питер Треверс Депптин]] ишмердүүлүгүн жогору баалап, ал "жумшак Эдварддын каардуу каалоосун чеберчилик менен билдирет; Бул укмуштуудай спектакль». Бул тасмасы үчүн Депп биринчи жолу [["Алтын глобус"]] сыйлыгын алган. Депп кийинки эки жылда тасмаларга тартылган жок, анын кыскача эпизоддук эпизодду кошпогондо, Карагай көчөсүндөгү түн 6: Фредди өлдү (1991), Карагай көчөсүндөгү түнт франшизасынын алтынчы бөлүгү. 1993-жылы үч тасмада роль жараткан. "Бенни менен Жун" романтикалык комедиясында.Бул ролу үчүн Депп [["Алтын глобустун"]] экинчи номинациясын алган. 1993-жылдын экинчи тасмасы Лассе Холлстремдин "Эмне жеп жатат Гилберт Грейп" тасмасы болгон, ал [[Леонардо Ди Каприо]] менен [[Джульетта Льюис]] катышкан дисфункциялуу үй-бүлө тууралуу драма. Депптин 1993-жылдагы акыркы тасмасы Эмир Кустурицанын Берлин кинофестивалында оң бааланган жана "Күмүш аюу" алган сюрреалдуу комедия-драма-драмасы Аризона кыялы болгон.1994-жылы Депп Бертон менен кайрадан биригип, Эд Вуд тасмасында роль жараткан.Кийинки жылы Депп үч тасмага тартылган. Ал [[Марлон Брандо]] менен кассада хит болгон Дон Жуан де Маркону дүйнөдөгү эң чоң сүйгөн Дон Жуан деп эсептеген адам катары ойногон. Ал толугу менен ак жана кара түстө тартылган [[Джим Жармуштун]] "Өлгөн адам" аттуу Батыш тасмасында роль жараткан; Ал эми акыркы мүнөттө каржылык жана критикалык ийгиликсиздикте Депп уурдалган кызын сактап калуу үчүн саясатчыны өлтүрүү милдетин алган бухгалтердин ролун аткарган. '''''2000-е''''' 2000-жылы Депп көз карандысыз кинодолбоорго - Куба акыны Рейнальдо Аренастын мемуарларынын негизинде тартылган [[Жулиан Шнабелдин]] "Түн түшкөнгө чейин" тасмасына катышкан. Депп тасмада эки экинчи пландагы ролду ойногон: түрмөнүн кроссdresser Бон-Бон жана садист түрмө сакчысы, лейтенант Виктор. Аренастын ролун испаниялык Хавьер Бардем өзү аткарган.Тасма 2000-жылы декабрда экранга чыгып, сынчылар тарабынан жылуу кабыл алынган. Ошол эле жылы Депп [[Лассе Холстремдин]] "Шоколад" тасмасына катышып, француз актрисасы [[Жульет Бинош]] менен өнөктөш болгон. Бул тасмада Депп цыгандын ролун ойногон. Миң жылдыктын аягындагы Депптин дагы бир долбоору [[Салли Поттердин]] "Ыйлаган адам" тасмасы болгон. Бул тасмада Депп актриса [[Кристина Риччи]] менен үчүнчү жолу роль жараткан (Депп менен Ричинин мурунку кызматташтыгы "Лас-Вегастагы коркуу жана жийиркеничтүү" жана "Уйкулуу көңдөй" тасмалары болгон). "Ыйлаган адамда" Депп дагы бир аз роль ойнойт: ал Ричинин каарманына ашык болгон цыган жылкы ууру Сезардын ролун ойнойт. 2001-жылдын 25-майы, кассадагы хиттерге туш келген "Лара Крофт: Tomb Raider" жана "Мумия кайтып келет". 2001-жылы Депп атактуу "Оскар" сыйлыгын алган режиссер [[Жонатан Демменин]] жээни Тед Демме тарткан "Кокаин" тасмасында да роль жараткан. Бул фильм Джордж Янгдын чыныгы окуясына негизделген, ал Депп ролго даярдануу учурунда түрмөдө да барган. 2004-жылы Депп "Кариб деңизинин каракчылары: Кара берметтин каргышы" блокбастериндеги капитан Жек Таранчы ролу үчүн "Оскар" сыйлыгына көрсөтүлгөн. Ал экинчи номинациясын 2005-жылы "Сыйкырдуу жер" тасмасындагы башкы ролу үчүн алган. Ал 2008-жылы "Свини Тодд, Флит Стриттин жин чачтарачы" тасмасы үчүн үчүнчү номинацияга ээ болгон. 2005-жылы Депп "Чарли жана шоколад фабрикасы" тасмасында шоколад фабрикасынын ээси Вилли Вонканын ролун аткарып, кийинки жылы "Алтын глобуска" талапкер болгон. Джонни Депп 2011-жылдын апрелинде Жалпысынан Депп үч жолу «Оскар» сыйлыгына жана сегиз жолу «Алтын глобуска» көрсөтүлгөн. 1999-жылы Францияда Ардактуу Сезар сыйлыгын алган. 2007-жылы Депп "Суини Тодд: Флит Стриттеги жин чачтарач" тасмасындагы башкы ролу үчүн "Алтын глобус" менен сыйланган, бирок [[Голливуддагы жазуучулардын иш таштоосунан улам]] сыйлык тапшыруу аземи өтпөй калган. 2008-жылдын 2-июнунда MTV Movie Awards аземинде Депп "Суини Тодд" тасмасында Суининин ролун аткарганы үчүн "Эң мыкты экрандагы каарман" жана Капитан Жек Таранчы ролун аткарганы үчүн "Эң мыкты комедиялык ролу" номинацияларында эки сыйлыкка ээ болгон. "Кариб деңизинин каракчылары" тасмасы: Дүйнөнүн четинде. '''''2010-е''''' 2010-жылы Депп [[Анжелина Жоли]] менен бирге "Оскар" сыйлыгын алган режиссёр [[Флориан Хенкел фон Доннерсмарк]] тарткан "Турист" тасмасында роль жараткан. Бул ролу үчүн актёр Teen Choice Awards жана People's Choice сыйлыктарын алган, ошондой эле [["Алтын глобус"]] сыйлыгына көрсөтүлгөн. 2011-жылдын 11-майында ал [[Пенелопа Круз]] жана [[Джерри Брукхаймер]] менен бирге Москвада "Кариб деңизинин каракчылары: Бейтааныш толкундарда" пираттык дастанын төртүнчү бөлүгүн тартуулаган. 2011-жылы Депп Жоннинин жакын досу Хантер Стоктон Томпсондун ушундай аталыштагы китебинин негизинде тартылган "Рум күндөлүгү" тасмасында ойногон. 2012-жылы [[Пол Маккартнинин]] Kisses on the Bottom студиялык альбомун түзүүгө катышкан. Натали Портман менен бирге "Менин Валентиним" ырынын клибине тартылган. 2015-жылы Депп Элис Купер жана Жо Перри менен Голливуд Вампирлерин түзгөн. Ошол эле жылы "Black Mass" криминалдык драмасы жарык көргөн, тасма атактуу бостондук гангстер Джеймс "Уайти" Булгердин окуясын баяндайт. Тасма сынчылардын оң баасын алып, Депп Screen Actors Guild Award номинациясын алган. == Жеке жашоо == 1983-1985-жылдары Депп визажист Лори Энн Эллисонго турмушка чыккан. 1980-жылдардын аягында ал актрисалар Женнифер Грей жана Шерилин Фенн менен кудалашып, 1990-жылы "Эдуард Scissorhands" тасмасындагы өнөктөшү Уинона Райдерге турмушка чыгууну сунуштап, 1994-1998-жылдары англиялык модель [[Кейт Мосс]] менен мамиледе болгон. Мосс менен бөлүнгөндөн кийин Депп 1998-жылы Францияда "Тогузунчу дарбаза" тасмасын тартып жатканда таанышкан француз актрисасы жана ырчысы Ванесса Паради менен мамиле түзө баштаган. Алардын эки баласы бар - кызы [[Лили-Роз Мелоди Депп]] жана уулу Джек. Депп менен Паради 2012-жылы июнда ажырашканын жарыялашкан. 2015-жылдын 3-февралында Депп менен [[Эмбер Херд]] баш кошушкан, бирок кийинки май айында Эмбер келишпестиктерди шылтоолоп ажырашууга арыз берген. 2017-жылдын январында ажырашуу расмий түрдө берилген. 02z192gt2movdezcwap6pemnl3atbmm 0 135954 651471 651047 2026-08-21T17:53:51Z InternetArchiveBot 27717 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260821sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 651471 wikitext text/x-wiki {{Китеп | аталышы = Өзбекстан Совет Энциклопедиясы | сүрөтү = [[Файл:Uzbek Soviet Encyclopedia.JPG|thumb]] | сүрөттүн_баяндамасы = Өзбек Совет Энциклопедиясынын негизги томдору | автору = | нукура_аталышы = {{lang-uz|Ўзбек совет энциклопедияси}} | которгон = | сүрөтчүсү = | мукабанын_автору = | өлкөсү = [[Өзбек Советтик Социалисттик Республикасы|ӨзбекССР]] | тили = [[өзбек тили|өзбек]] | сериясы = | темасы = [[Энциклопедия]] | жанры = илимий-маалымдама | басма = [[:uz:Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi Davlat ilmiy nashriyoti|«Өзбек совет энциклопедиясы» мамлекеттик илимий басмасы]] | басма2 = | чыккан_жылы = 1971—1980 | англисче чыкан жылы = | медианын түрү = китеп | беттери = | сыйлыктары = | isbn = | oclc = | dewey = | congress = | мурункусу = | кийинкиси = [[Өзбекстан улуттук энциклопедиясы]] }} '''Өзбек Совет Энциклопедиясы''' ({{lang-uz|Ўзбек совет энциклопедияси}}) — 14 томдон турган [[өзбек тили|өзбек тилиндеги]] эң чоң жана толук энциклопедия. Бул өзбек тилиндеги биринчи жалпы билим энциклопедиясы<ref>[http://www.vedu.ru/BigEncDic/64913 Өзбек Совет Энциклопедиясы]</ref>. == Тарыхы == Өзбек Совет Энциклопедиясы 1971-1980-жылдар аралыгында Өзбек совет энциклопедиясынын башкы редакциясы тарабынан [[Ташкен|Ташкент]] басмасынан жарык көргөн<ref name="Kara">{{cite journal|title=Reclaiming National Literary Heritage: the Rehabilitation of Abdurauf Fitrat and Abdulhamid Sulaymon Cholpan in Uzbekistan|url=https://archive.org/details/sim_europe-asia-studies_2002-01_54_1/page/123|first=Harim|last=Kara|date=January 2002|volume=54|issue=1|page=123-142|journal=Europe-Asia Studies|doi=10.1080/09668130120098278|s2cid=153778721}}</ref>. 1-9 томдун башкы редактору болуп философия илимдеринин доктору, Өзбек ССР Илимдер академиясынын академиги Ибрагим Муминович Муминов, андан кийинки 10-14 томдордун башкы редактору академик Камилджан Ахмеджанович Зуфаров болгон.<ref>[http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc3p/301362 Өзбек Совет Энциклопедиясы] (орусча)</ref> Өзбек Совет Энциклопедиясы [[орус тили|орус тилинде]] жок болчу <ref name="Ramet">{{Cite book|title=Religion and Nationalism in Soviet and East European Politics|url=https://archive.org/details/religionnational0000unse_b0z3|first=Sabrina|last=Ramet|publisher=Duke University Press|year=1989|page=[https://archive.org/details/religionnational0000unse_b0z3/page/215 215]}}</ref>. Ошондой эле негизги томдордун материалдары боюнча 1981-жылы орус тилинде "Өзбекстан ССР" деген аталышта бир томдук басылма чыгарылган, андан жети жыл өткөндөн кийин, 1988-жылы өзбек тилинде да жарык көргөн. == Мазмуну == Өзбек Совет Энциклопедиясы — социалдык-экономикалык изилдөөлөр жана прикладдык илимдер тармагындагы билимдердин комплекстүү булагы. Энциклопедиянын башкы мааниси — анын жалпысынан [[Кеңештер Бирлиги|КСРБ]] жана өзгөчө [[Өзбек Советтик Социалисттик Республикасы|Өзбек ССРи]] жөнүндөгү ар тараптуу маалыматтар. Советтик Өзбекстандын турмушунун бардык жактары, анын ичинде тарых, экономика, илим, искусство жана маданият системалуу турде чагылдырылган. [[Өзбекстан|Өзбекстандын]] чегинен тышкары жерде анчалык белгилүү болбогон көрүнүктүү өзбек маданият жана илим ишмерлеринин толук өмүр баяны бар. Өзбек Совет Энциклопедиясында [[суфизм]] боюнча кеңири эмгектер камтылган жана [[Ахмед Яссави]] сыяктуу өзбек суфий философтору жөнүндө жалпысынан позитивдүү чагылдырылган <ref name="Ramet"/>. Энциклопедияда [[:en:Abdurauf Fitrat|Абдулрауф Фитрат]], [[:en:Choʻlpon|Чолпон]] сыяктуу антисоветтик жазуучулар [[:en:Bourgeois nationalism|буржуазиялык улутчулдар]] катары сындалат, бирок бул ишмерлер [[:en:Glasnost|гласноста]] учурунда реабилитацияланган<ref name="Kara"/>. == Булактар == {{булактар}} [[Категория:Өзбекстан]] [[Категория:Энциклопедия]] 023f38p9ualbpreokt3xni3o1t4kg8f 0 136744 651474 651333 2026-08-21T20:10:28Z Qx55 39024 новая роль в сериале 651474 wikitext text/x-wiki {{Маданият ишмери | Ысымы = Леонид Хромов | Сүрөт = LeonidKhromov.jpg | Туурасы = 220px | Сүрөттүн аталышы = | Туулгандагы ысымы = Леонид Александрович Хромов | Туулган жылы = 29.10.1980 | Туулган жери = [[Фрунзе шаары]], [[Кыргызстан]] | Каза болгон жылы = | Каза болгон жери = | Ишмердүүлүгү = [[Продюсер]]<br />[[Директор]]<br />[[Сценарист]]<br />[[Актер]]<br />[[Композитор]] | Жарандыгы = {{Орусия желеги}} [[Орусия]] | Кайман аты = | Амплуа = | Театр = | Ролдору = | Спектаклдери = | Сыйлыктары = | imdb_id = 10980676 |Активдүүлүк жылы=2012-жылдан — учурга чейин}} '''Леонид Александрович Хромов —''' ({{lang-en|Leonid Khromov}}; [[29-октябрь]] [[1976|1980-жылы]], [[Бишкек|Фрунзе шаары]], [[Кыргызстан]]) — орусиялык [[продюсер]], [[сценарист]], [[директор]], [[актёр|актер]], электрондук музыканын композитору жана эл аралык ''O29 Production'' продюсерлик компаниясынын негиздөөчүсү. == Өмүр баяны == 1980-жылы 29-октябрда Кыргыз ССРинин Фрунзе шаарында (азыркы [[Бишкек]], [[Кыргызстан]]) туулган. 2002-жылы [[Липецк]] мамлекеттик техникалык университетинин транспорт инженерлери факультетин инженер-механик адистиги боюнча аяктаган. Ал продюсердик карьерасын 2012-жылы «Липецк облусунун сулуусу-2012»<ref>https://gorod48.ru/news/109134/</ref><ref>https://fashionbank.ru/news/news3853.html</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=NhpdqyTUB9o</ref> аймактык сулуулук сынагын уюштуруу менен баштаган. Бул сынактын калыстар тобунун курамына француз ырчысы Мурад Бурауи (Mourad Bouraoui)<ref>https://imperiyazvezd.ru/news/198</ref> чакырылган. [[Файл:Beauty of Lipetsk Region 2012.jpg|thumb|Леонид Хромовдун биринчи сулуулук сынагы. "Липецк областынын сулуулугу 2012" сулуулук сынагы. Калыстар тобунун мүчөлөрү кыздарга белектерди беришет.|270x270px]] Ошондой эле ал 2011-жылы ''Leonid Khromov Production'' компаниясын негиздеген. Бул уюм 2014-жылдан тарта ''Queen Runet''<ref>https://rg.ru/2014/11/24/reg-cfo/konkurs.html</ref><ref>https://www.kem.kp.ru/daily/26572/3587675/</ref>, ''Beauty of Universe<ref>https://www.eureporter.co/frontpage/2018/01/12/flag-of-beauty-contest-beauty-of-universe-conquers-antarctica/</ref><ref>https://aif.ru/event/arhiv/v_rossii_mozhet_poyavitsya_svoy_mezhdunarodnyy_konkurs_krasoty</ref><ref>https://tverigrad.ru/publication/devushka-iz-tveri-zavoevala-titul-krasa-vselennojj-2020/</ref>'' жана ''Smile Universe<ref>https://www.yorkpress.co.uk/news/17340599.york-woman-third-best-smile-universe/</ref><ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://www.woman.ru/beauty/medley2/article/226169/ |accessdate=2025-03-29 |archivedate=2023-02-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230207153610/https://www.woman.ru/beauty/medley2/article/226169/ }}</ref><ref>[https://www.facebook.com/comedyclub.tnt/videos/comedyguest/1978222895614021/?locale=ru_RU https://www.facebook.com/comedyclub.tnt/videos/comedyguest/1978222895614021/]</ref><ref>https://vesti-yamal.ru/ru/vjesti_jamal/zhitelnica_yamala_stala_obladatelnicei_titula_ulybka_vselennoi_-_2021/</ref>.'' сыяктуу эл аралык сулуулук сынактарын уюштуруп келет. [[Файл:Прощение фильм 001.jpg|left|thumb|250x250px|Леонид Хромов. Кыска метраждуу "Кечиримдүүлүк" тасмасынан кадр (2021)]] [[Файл:Beauty of Universe 2017.jpg|thumb|270x270px|Леонид Хромов «Аалам сулуусу-2017»<ref>https://tj.sputniknews.ru/20171113/tadzhichka-anna-muminova-stala-samoy-krasivoy-devushkoy-vselennoy-1023871233.html</ref> эл аралык сулуулук сынагынын жеңүүчүсү тажикстандык Анна Муминованын жанында турат. Sochi Casino & Resort.]] 2013-жылы ал ''Leonardo Velconte''<ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://www.shazam.com/ru/artist/43329378/leonardo-velconte |accessdate=2025-03-29 |archivedate=2022-10-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221026104929/https://www.shazam.com/ru/artist/43329378/leonardo-velconte }}</ref><ref>https://music.yandex.ru/artist/2683830</ref> каймана аты менен транс жанрындагы ''The First Experience''<ref>https://music.apple.com/us/album/the-first-experience/1791531358</ref> аттуу дебюттук музыкалык альбомун санариптик платформаларда чыгарган. Ал эми 2016–2018-жылдары анын дагы бир нече музыкалык тректери жарык көргөн. 2019-жылдан баштап ал кыска жана толук метраждуу кинодолбоорлордун үстүнөн режиссёр жана сценарист катары иштей баштаган<ref>https://www.vb.kg/doc/395770_rossiyskiy_produser_planiryet_sniat_v_fantasticheskiy_film_v_ala_arche.html</ref><ref>https://www.tumen.kp.ru/daily/27145.5/4240081/</ref><ref>https://aif.kg/culture/movie/rossiyskiy_prodyuser_peredumal_snimat_gollivudskiy_film_v_ala-arche</ref><ref>https://asianmoviepulse.com/2024/03/producer-leonid-khromov-is-planning-to-make-a-film-tetralogy-for-1-billion/</ref><ref>https://rb.ru/news/prodyuser-hromov/</ref>. 2020-жылы ал ''O29 Production''<ref>https://www.o29.pro/about/</ref> продюсердик компаниясын, ошондой эле ''Long Key International Film Awards (LKIFA)''<ref>https://www.imdb.com/event/ev0023266/overview/</ref><ref>https://www.kino-teatr.ru/kino/news/y2021/5-16/24624/</ref><ref>https://asianmoviepulse.com/2024/10/indian-thriller-fear-wins-top-prize-at-long-key-awards-2024-in-new-york/</ref><ref>https://akipress.com/news:800282:Kyrgyz_film_included_in_list_of_finalists_of_Long_Key_Awards/</ref> эл аралык кино сыйлыгын негиздеген. 2021-жылы ал профессионал актрисалар үчүн жаңы эл аралык ''[[Актриса Аалам|Actress Universe]]''<ref>https://www.haberyildizi.com/magazin/sitare-akbas-a-moskova-dan-odul-h41576.html</ref><ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://correiodosacores.pt/NewsDetail/ArtMID/383/ArticleID/43188/Actriz-Ana-Lopes-cria-base-de-dados-de-actores-a231orianos-Islanders-Productions |accessdate=2025-03-29 |archivedate=2023-03-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230326184838/https://correiodosacores.pt/NewsDetail/ArtMID/383/ArticleID/43188/Actriz-Ana-Lopes-cria-base-de-dados-de-actores-a231orianos-Islanders-Productions }}</ref><ref>https://tvi.iol.pt/bigbrother/videos/marta-gil-e-surpreendida-com-premio-internacional-de-cinema/61edea3e0cf21a10a41b4e91</ref> кино сыйлыгын негиздеген. 2022–2025-жылдары Леонид Хромов Fooxoo эл аралык стриминг платформасынын стартап-долбоорун иштеп чыгуу менен алектенген, бирок 2025-жылдын май айында долбоор белгисиз мөөнөткө жылдырылган<ref>https://www.vokrug.tv/article/show/16533892361/</ref><ref>https://www.dizidoktoru.com/dunya/turk-yonetmenler-ve-yapimcilar-yeni-uluslararasi-yayin-platformuna-h37783.html</ref><ref>https://www.vb.kg/doc/431895_rejissery_iz_kr_mogyt_polychit_dostyp_k_novoy_strimingovoy_platforme.html</ref>. 2026-жылдын июнь айында Хромовдун O29 Production продюсердик компаниясы Кыргызстанда Keeoto Entertainment өндүрүштүк хабын ачкандыгын жарыялаган. Учурда хабдын алгачкы долбоорлору катары Missis Beauty of Earth психологиялык драмасынын кыска метраждуу версиясы (жумушчу аталышы Road to the Dream) жана [[Элсиз аралдагы асман тиреген имарат|Skyscraper on an Uninhabited Island]] илимий-фантастикалык тасмасы өндүрүшкө даярдоо (пре-продакшн) стадиясында турат<ref>{{cite web |url=https://economist.kg/biznes/2026/06/26/o29-production-headquarters-kyrgyzstan/ |title=O29 Production эл аралык кинобренди Кыргызстанда штаб-квартирасын ачат |publisher=Economist.kg |date=2026-06-26 |accessdate=2026-06-27 |lang=ky}}</ref>. == Банктык долбоорлор == 2015-жылдын 2-июнунда «Beauty of Universe» сынагынын бет ачарында Леонид Хромов «Пробизнесбанк» кирген орусиялык «Лайф» каржы тобу менен биргеликте «QueenRunet» жаңы банк картасын тартуулаган. Ошол эле жылдын 15-июнунан тарта бул каржы тобу атайын лоялдуулук программасы менен «Visa Gold PayWave QueenRunet»<ref>https://aif.ru/event/arhiv/v_rossii_mozhet_poyavitsya_svoy_mezhdunarodnyy_konkurs_krasoty</ref> дебеттик жана кредиттик карталарын чыгара баштаган. Бирок, 2015-жылдын 12-августунда Орусиянын Борбордук банкы «Пробизнесбанктын»<ref>https://www.cbr.ru/press/pr/?file=12082015_085127ik2015-08-12t08_46_23.htm</ref> лицензиясын алып койгондугуна байланыштуу, долбоор ишин токтоткон. == Социалдык долбоорлор == 2014–2016-жылдары продюсер социалдык иштерге активдүү катышкан. Ал 2014-жылы РФ Ички иштер министрлигинин Жол кыймылынын коопсуздугун камсыздоо башкы башкармалыгынын (ГИБДД) колдоосу менен Орусиянын бир катар аймактарында өткөрүлгөн «Алтын Зебра»<ref>https://www.yuga.ru/news/349426/</ref><ref>https://transportryazan.ru/news/2014-11-02-787</ref><ref>https://48.мвд.рф/news/item/2941986{{Жеткиликсиз шилтеме|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>https://rutube.ru/video/d41923433df0f7baf89b5b445be6ceda/</ref> федералдык жол коопсуздугу долбоорун негиздеген. == Фильмография == === '''Көркөм тасмалар, сериалдар жана клиптер''' === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Жыл !! Аталышы !! Продюсер !! Режиссёр !! Сценарист !! Форматы / Статусу |- | 2021 || Кечиримдүүлүк || Ооба|| || || Кыска метраждуу тасма |- | '''''2026'''''|| Leonardo Velconte: Violin Dance || Ооба || Ооба || Ооба || Музыкалык видеоклип (Пост-продакшн) |- | '''''2026'''''|| Ex-Boyfriend || Ооба || Ооба || Ооба || Кыска метраждуу тасма (Пре-продакшн) |- | '''''2027'''''|| 57 мүнөт || Ооба || Ооба || Ооба || Кыска метраждуу тасма (Пре-продакшн) |- | '''''2027'''''|| Skyscraper on an Uninhabited Island: Short story || Ооба || Ооба || Ооба || Кыска метраждуу тасма (Пре-продакшн) |- | '''''2027'''''|| Miss Life || Ооба || Ооба || Ооба || Толук метраждуу тасма (Анонс) |- | '''''2027'''''|| Missis Beauty of Earth || Ооба || Ооба || Ооба || Толук метраждуу тасма (Пре-продакшн) |- | '''''2028'''''|| [[Чөл аралдагы асман тиреген имарат|Skyscraper on an Uninhabited Island]] || Ооба || Ооба || Ооба || Толук метраждуу тасма (Пре-продакшн) |- | '''''2028'''''|| Smile of New York || Ооба || Ооба || Ооба || Толук метраждуу тасма (Анонс) |} === '''Актер''' === {| class="wikitable" !Жыл !Аталышы !Роль !Статусу |- |2019 |Триада (телесериал) |Жумушчу | |- |2021 |Евгенич (телесериал) |Мончо кызматкери | |- |2021 |Кечиримдүүлүк (кыска метраждуу тасма) |Маалымат берүүчү | |- |2022 |Эки адыр (телесериал) |Примат | |- |2026 |Баары сиздин колуңузда (телесериал) |Учак жүргүнчүсү | |- |'''''2026''''' |Кара сүйүү (телесериал) |Жүктөөчү |Өндүрүштө |- |'''''2026''''' |Чат (телесериал) |Парктагы бир киши |Өндүрүштө |- |'''''2026''''' |Leonardo Velconte: Violin Dance (Radio Edit) (музыкалык видео клип) |Leonardo Velconte |Пост-продакшн |- |'''''2026''''' |Артка кылчайбай |Жүк ташуучу унаанын айдоочусу |Өндүрүштө |- |'''''2026''''' |Нан бөлүмү (телесериал) |Гүл дүкөнүнүн ээси |Өндүрүштө |- |'''''2026''''' |Бурчтагы жашыруун сыр-3 (телесериал) |Оперативник |Өндүрүштө |- |'''''2026''''' |Койчу (телесериал) |Оперативник |Өндүрүштө |- |'''''2026''''' |ИИнга (телесериал) |Ички иштер кызматкери |Өндүрүштө |- |'''''2026''''' |Чыгыш жолу (телесериал) |Теке-адам |Өндүрүштө |- |'''''2026''''' |Тверская-4 (телесериал) |Санитар |Өндүрүштө |- |'''''2026''''' |Демис и Марина-2 (телесериал) |Жумушчу |Өндүрүштө |- |'''''2026''''' |Акыркы тамчы (телесериал) |Оперативник |Өндүрүштө |- |'''''2026''''' |Капканда (телесериал) |Жасалма |Өндүрүштө |- |'''''2027''''' |Согуш жана тынчтык |Жоокер |Өндүрүштө |- |'''''2027''''' |Гудовы-2 (телесериал) |Ички иштер кызматкери |Өндүрүштө |- |'''''2027''''' |57 мүнөт (кыска метраждуу тасма) |Бизнесмен |Өндүрүштө |} == Дискография == === Студия альбомдору === {|class="wikitable" style="font-size: 100% |- ! Аталышы ! Маалымат ! Эскертүү |- ! scope="row" | '''''The First Experience''''' | * Релиз: 4-август, 2013-жыл<ref>https://music.apple.com/ru/album/the-first-experience/1791531358</ref> * Долбоор: Leonardo Velconte * Лейбл: Leonardo Velconte * Формат: Санариптик дистрибуция | {{tracklist | headline = Трек тизмеси | collapsed = yes | title1 = Experience | length1 = 8:27 | title2 = Experience (Short Edit) | length2 = 6:18 | title3 = Guitar Dance | length3 = 3:48 | title4 = Energy of Dance | length4 = 4:03 | title5 = The Trance Mutation | length5 = 4:00 | title6 = Energy of Life | length6 = 6:25 | title7 = Music | length7 = 4:39 | title8 = Ha | length8 = 4:29 | title9 = The House Mission | length9 = 4:22 | total_length = 46:31 }} |} === Синглдер === {|class="wikitable" style="font-size: 100% |- ! Аталышы ! Маалымат !Эскертүү |- ! scope="row" | '''''New Life''''' | * Релиз: 28-ноябрь, 2017-жыл<ref>https://music.apple.com/ru/album/new-life-single/1790841392</ref> * Долбоор: Leonardo Velconte * Лейбл: Leonardo Velconte * Формат: Санариптик дистрибуция |Созулушу: 3:49 |- !''Fashion'' | * Релиз: 28-сентябрь, 2018-жыл<ref>https://www.amazon.com/dp/B0FBL7X6V4</ref> * Долбоор: Leonardo Velconte * Лейбл: Leonardo Velconte * Формат: Санариптик дистрибуция |Созулушу: 5:41 |- !''Violin Dance'' | *Релиз: 28-январь, 2025-жыл<ref>https://music.apple.com/ru/album/violin-dance-single/1793049948</ref> * Долбоор: Leonardo Velconte * Лейбл: Leonardo Velconte * Формат: Санариптик дистрибуция |Созулушу: 4:48 |- !''Violin Dance (Radio Edit)'' | * Релиз: 1-июнь, 2025-жыл<ref>https://music.apple.com/us/album/violin-dance-radio-edit-single/1814290870</ref> * Долбоор: Leonardo Velconte * Лейбл: Leonardo Velconte * Формат: Санариптик дистрибуция |Созулушу: 2:37 |- !''From the Start'' | * Релиз: 3-июнь, 2025-жыл<ref name=":0">https://music.apple.com/us/album/exit-go-single/1855853626</ref> * Долбоор: Leonardo Velconte * Лейбл: Leonardo Velconte * Формат: Санариптик дистрибуция |Созулушу: 3:23 |- !''Я буду'' | *Релиз: 22-август, 2025-жыл<ref>https://music.apple.com/us/album/я-буду-feat-елена-станиславская-single/1834408376</ref> * Долбоор: Leonardo Velconte (feat. Елена Станиславская) * Лейбл: Leonardo Velconte * Формат: Санариптик дистрибуция |Созулушу: 3:43 |- !''Exit & Go'' | *Релиз: 26-ноябрь, 2025-жыл<ref>https://music.apple.com/us/album/exit-go-single/1855853626</ref> * Долбоор: Leonardo Velconte * Лейбл: Leonardo Velconte * Формат: Санариптик дистрибуция |Созулушу: 3:25 |} == Сыйлыктары жана номинациялары == {| class="wikitable" |+ !Жыл !Сыйлыктын аталышы !Категория !Долбоор !Жыйынтыгы |- |2016 |III Luxury Lifestyle Awards<ref>https://lrnews.ru/news-1/62915-.html</ref> |Жылдын мода долбоору |Липецк облусунун сулуулугу 2016 |{{Won}} |- |2026 |Gates of Siberia International Film Festival<ref>https://vratasibirifest.ru/finalists2026</ref> |Best Short Film |Forgiveness (2021) |{{Nom}} |} == Булактар == {{булактар|2}} == Шилтемелер == * {{imdb name|id=10980676|name=Леонид Хромов}} * [https://www.kinopoisk.ru/name/6487579 Кинопоиск] сайтындагы баракча * [https://www.kino-teatr.ru/kino/acter/m/ros/586687/bio Kino-teatr.ru] сайтындагы баракча [[Категория:Кино жылдыздары]] [[Категория:Туулгандар 29-октябрь]] [[Категория:Туулгандар 1980-жылы]] [[Категория:Орусиянын кинорежиссёрлору]] [[Категория:Орусиянын кинопродюсерлери]] [[Категория:Орусиянын сценаристтери]] oieruja045pxwfpjinqcvypqznxv0ve 4 136776 651459 651424 2026-08-21T12:01:34Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 651459 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:Chaoborus|Chaoborus]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25689}}]] || {{Permissions|Chaoborus}} |- | 2 || [[User:Bosogo|<span style="color:gray">Bosogo</span>]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18491}}]] || {{Permissions|Bosogo}} |- | 3 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:14052}}]] || {{Permissions|Artelow}} |- | 4 || [[User:Chorobek|<span style="color:gray">Chorobek</span>]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}} |- | 5 || [[User:Mirzoulugʻbek|<span style="color:gray">Mirzoulugʻbek</span>]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12819}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}} |- | 6 || [[User:Абдырашит Сатылганов|<span style="color:gray">Абдырашит Сатылганов</span>]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11073}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}} |- | 7 || [[User:Baydastann|Baydastann]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7970}}]] || {{Permissions|Baydastann}} |- | 8 || [[User:Элден|<span style="color:gray">Элден</span>]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}} |- | 9 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:6002}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}} |- | 10 || [[User:UlutSoft3|<span style="color:gray">UlutSoft3</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}} |- | 11 || [[User:Чагылган|<span style="color:gray">Чагылган</span>]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}} |- | 12 || [[User:Эльза Мамбетакунова|<span style="color:gray">Эльза Мамбетакунова</span>]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}} |- | 13 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4965}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}} |- | 14 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4519}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 15 || [[User:ImeNtrav|<span style="color:gray">ImeNtrav</span>]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}} |- | 16 || [[User:Maksat|<span style="color:gray">Maksat</span>]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}} |- | 17 || [[User:Shchb|<span style="color:gray">Shchb</span>]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}} |- | 18 || [[User:Kmaksat|<span style="color:gray">Kmaksat</span>]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}} |- | 19 || [[User:Үрүйэ|<span style="color:gray">Үрүйэ</span>]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}} |- | 20 || [[User:Kgbek|<span style="color:gray">Kgbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}} |- | 21 || [[User:Connexxx|<span style="color:gray">Connexxx</span>]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}} |- | 22 || [[User:Elebayev|<span style="color:gray">Elebayev</span>]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}} |- | 23 || [[User:Aidabishkek|<span style="color:gray">Aidabishkek</span>]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}} |- | 24 || [[User:Askar Nazyrov|<span style="color:gray">Askar Nazyrov</span>]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}} |- | 25 || [[User:Umut|<span style="color:gray">Umut</span>]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}} |- | 26 || [[User:QECUB|<span style="color:gray">QECUB</span>]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2264}}]] || {{Permissions|QECUB}} |- | 27 || [[User:Бахтияр Толукбаев|<span style="color:gray">Бахтияр Толукбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}} |- | 28 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|<span style="color:gray">Roman, Alexej and Vładimir</span>]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}} |- | 29 || [[User:Kairat Zamirbekov|Kairat Zamirbekov]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1601}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}} |- | 30 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1455}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 31 || [[User:Meri|<span style="color:gray">Meri</span>]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}} |- | 32 || [[User:Asankozhoevas|<span style="color:gray">Asankozhoevas</span>]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}} |- | 33 || [[User:Adinai|<span style="color:gray">Adinai</span>]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}} |- | 34 || [[User:Friendwip.kg|<span style="color:gray">Friendwip.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}} |- | 35 || [[User:Kglive|<span style="color:gray">Kglive</span>]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}} |- | 36 || [[User:UlutSoft6|<span style="color:gray">UlutSoft6</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}} |- | 37 || [[User:TarPas|<span style="color:gray">TarPas</span>]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}} |- | 38 || [[User:Gulzhana|<span style="color:gray">Gulzhana</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}} |- | 39 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:885}}]] || {{Permissions|Arsensky}} |- | 40 || [[User:Aida23a|<span style="color:gray">Aida23a</span>]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}} |- | 41 || [[User:Dnes1302|<span style="color:gray">Dnes1302</span>]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}} |- | 42 || [[User:Элдин беги|<span style="color:gray">Элдин беги</span>]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}} |- | 43 || [[User:UlutSoft1|<span style="color:gray">UlutSoft1</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}} |- | 44 || [[User:Rotlink|<span style="color:gray">Rotlink</span>]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}} |- | 45 || [[User:Chris die Seele|<span style="color:gray">Chris die Seele</span>]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}} |- | 46 || [[User:Дилдорбек|Дилдорбек]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:702}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}} |- | 47 || [[User:Aiylchy|<span style="color:gray">Aiylchy</span>]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}} |- | 48 || [[User:Estebesovdastan|<span style="color:gray">Estebesovdastan</span>]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}} |- | 49 || [[User:Jakshysapa|<span style="color:gray">Jakshysapa</span>]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}} |- | 50 || [[User:Lirchik|<span style="color:gray">Lirchik</span>]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}} |- | 51 || [[User:Ch|Ch]] || [[Special:Contributions/Ch|{{formatnum:626}}]] || {{Permissions|Ch}} |- | 52 || [[User:Amantur r|<span style="color:gray">Amantur r</span>]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}} |- | 53 || [[User:Cekli829|<span style="color:gray">Cekli829</span>]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}} |- | 54 || [[User:Табалдыев Ысламбек|<span style="color:gray">Табалдыев Ысламбек</span>]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}} |- | 55 || [[User:S(uz)ak|<span style="color:gray">S(uz)ak</span>]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}} |- | 56 || [[User:Firespeaker|<span style="color:gray">Firespeaker</span>]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}} |- | 57 || [[User:Gulzat05|<span style="color:gray">Gulzat05</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}} |- | 58 || [[User:Канымбу|<span style="color:gray">Канымбу</span>]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}} |- | 59 || [[User:Zhanyl90|<span style="color:gray">Zhanyl90</span>]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}} |- | 60 || [[User:Aladobot|<span style="color:gray">Aladobot</span>]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}} |- | 61 || [[User:Gulaiym001|<span style="color:gray">Gulaiym001</span>]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}} |- | 62 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:528}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 63 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|<span style="color:gray">Орозобек Түгөлбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}} |- | 64 || [[User:Кайып Пайзылдаев|<span style="color:gray">Кайып Пайзылдаев</span>]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}} |- | 65 || [[User:Бегаим|<span style="color:gray">Бегаим</span>]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}} |- | 66 || [[User:Rartat|<span style="color:gray">Rartat</span>]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}} |- | 67 || [[User:Fornax|<span style="color:gray">Fornax</span>]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}} |- | 68 || [[User:PlanespotterA320|<span style="color:gray">PlanespotterA320</span>]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}} |- | 69 || [[User:UlutSoft4|<span style="color:gray">UlutSoft4</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}} |- | 70 || [[User:ДолбоЯщер|ДолбоЯщер]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:439}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 71 || [[User:Hugo.arg|<span style="color:gray">Hugo.arg</span>]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}} |- | 72 || [[User:Pathoschild|Pathoschild]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 73 || [[User:Ksc~ruwiki|<span style="color:gray">Ksc~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}} |- | 74 || [[User:Алтынбек Касымов|<span style="color:gray">Алтынбек Касымов</span>]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}} |- | 75 || [[User:Εὐθυμένης|<span style="color:gray">Εὐθυμένης</span>]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}} |- | 76 || [[User:Namir|<span style="color:gray">Namir</span>]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}} |- | 77 || [[User:Госфонд ИС|<span style="color:gray">Госфонд ИС</span>]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}} |- | 78 || [[User:V3~kywiki|<span style="color:gray">V3~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}} |- | 79 || [[User:NurlanKG Bishkek editor|NurlanKG Bishkek editor]] || [[Special:Contributions/NurlanKG Bishkek editor|{{formatnum:349}}]] || {{Permissions|NurlanKG Bishkek editor}} |- | 80 || [[User:AdemazAlmaz|<span style="color:gray">AdemazAlmaz</span>]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}} |- | 81 || [[User:Ырысгул|<span style="color:gray">Ырысгул</span>]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}} |- | 82 || [[User:Nurjamal|<span style="color:gray">Nurjamal</span>]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}} |- | 83 || [[User:Nursultan|<span style="color:gray">Nursultan</span>]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}} |- | 84 || [[User:Aymira|<span style="color:gray">Aymira</span>]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}} |- | 85 || [[User:Ptbotgourou|<span style="color:gray">Ptbotgourou</span>]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}} |- | 86 || [[User:Symbat92|<span style="color:gray">Symbat92</span>]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}} |- | 87 || [[User:Andrew J.Kurbiko|<span style="color:gray">Andrew J.Kurbiko</span>]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}} |- | 88 || [[User:Орозгул|<span style="color:gray">Орозгул</span>]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}} |- | 89 || [[User:Ziv|<span style="color:gray">Ziv</span>]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:305}}]] || {{Permissions|Ziv}} |- | 90 || [[User:Atlikta|<span style="color:gray">Atlikta</span>]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}} |- | 91 || [[User:Abiyoyo|<span style="color:gray">Abiyoyo</span>]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}} |- | 92 || [[User:Росул|<span style="color:gray">Росул</span>]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}} |- | 93 || [[User:Elya3|<span style="color:gray">Elya3</span>]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}} |- | 94 || [[User:Baronnet|<span style="color:gray">Baronnet</span>]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}} |- | 95 || [[User:Ahmadi~ruwiki|<span style="color:gray">Ahmadi~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}} |- | 96 || [[User:Rakutai|<span style="color:gray">Rakutai</span>]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}} |- | 97 || [[User:Minorax|<span style="color:gray">Minorax</span>]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:283}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 98 || [[User:Peri~kywiki|<span style="color:gray">Peri~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}} |- | 99 || [[User:Ashirov Maksatbek|<span style="color:gray">Ashirov Maksatbek</span>]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}} |- | 100 || [[User:Asel90|<span style="color:gray">Asel90</span>]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}} |- | 101 || [[User:Belekoff|<span style="color:gray">Belekoff</span>]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}} |- | 102 || [[User:Jol004u|<span style="color:gray">Jol004u</span>]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}} |- | 103 || [[User:Janyzak|<span style="color:gray">Janyzak</span>]] || [[Special:Contributions/Janyzak|{{formatnum:255}}]] || {{Permissions|Janyzak}} |- | 104 || [[User:Машъал|<span style="color:gray">Машъал</span>]] || [[Special:Contributions/Машъал|{{formatnum:254}}]] || {{Permissions|Машъал}} |- | 105 || [[User:Fatim|<span style="color:gray">Fatim</span>]] || [[Special:Contributions/Fatim|{{formatnum:253}}]] || {{Permissions|Fatim}} |- | 106 || [[User:Баха Исаев|<span style="color:gray">Баха Исаев</span>]] || [[Special:Contributions/Баха Исаев|{{formatnum:249}}]] || {{Permissions|Баха Исаев}} |- | 107 || [[User:Noloun|<span style="color:gray">Noloun</span>]] || [[Special:Contributions/Noloun|{{formatnum:248}}]] || {{Permissions|Noloun}} |- | 108 || [[User:Чоко Бой|<span style="color:gray">Чоко Бой</span>]] || [[Special:Contributions/Чоко Бой|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Чоко Бой}} |- | 109 || [[User:Tynchtykbek|<span style="color:gray">Tynchtykbek</span>]] || [[Special:Contributions/Tynchtykbek|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Tynchtykbek}} |- | 110 || [[User:Dutcman|<span style="color:gray">Dutcman</span>]] || [[Special:Contributions/Dutcman|{{formatnum:242}}]] || {{Permissions|Dutcman}} |- | 111 || [[User:Ulan A|Ulan A]] || [[Special:Contributions/Ulan A|{{formatnum:241}}]] || {{Permissions|Ulan A}} |- | 112 || [[User:DragonBot|<span style="color:gray">DragonBot</span>]] || [[Special:Contributions/DragonBot|{{formatnum:235}}]] || {{Permissions|DragonBot}} |- | 113 || [[User:Таалай Берен|<span style="color:gray">Таалай Берен</span>]] || [[Special:Contributions/Таалай Берен|{{formatnum:231}}]] || {{Permissions|Таалай Берен}} |- | 114 || [[User:Adilet15|<span style="color:gray">Adilet15</span>]] || [[Special:Contributions/Adilet15|{{formatnum:223}}]] || {{Permissions|Adilet15}} |- | 115 || [[User:Dostojewskij|<span style="color:gray">Dostojewskij</span>]] || [[Special:Contributions/Dostojewskij|{{formatnum:220}}]] || {{Permissions|Dostojewskij}} |- | 116 || [[User:MauritsBot|<span style="color:gray">MauritsBot</span>]] || [[Special:Contributions/MauritsBot|{{formatnum:218}}]] || {{Permissions|MauritsBot}} |- | 117 || [[User:タチコマ robot|<span style="color:gray">タチコマ robot</span>]] || [[Special:Contributions/タチコマ robot|{{formatnum:216}}]] || {{Permissions|タチコマ robot}} |- | 118 || [[User:Adamboluu|<span style="color:gray">Adamboluu</span>]] || [[Special:Contributions/Adamboluu|{{formatnum:213}}]] || {{Permissions|Adamboluu}} |- | 119 || [[User:Dr.atakulov|<span style="color:gray">Dr.atakulov</span>]] || [[Special:Contributions/Dr.atakulov|{{formatnum:211}}]] || {{Permissions|Dr.atakulov}} |- | 120 || [[User:Dinamik-bot|<span style="color:gray">Dinamik-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Dinamik-bot|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Dinamik-bot}} |- | 121 || [[User:Kyrgyzchala|<span style="color:gray">Kyrgyzchala</span>]] || [[Special:Contributions/Kyrgyzchala|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Kyrgyzchala}} |- | 122 || [[User:Anara|<span style="color:gray">Anara</span>]] || [[Special:Contributions/Anara|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Anara}} |- | 123 || [[User:UlutSoft2|<span style="color:gray">UlutSoft2</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft2|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|UlutSoft2}} |- | 124 || [[User:YFdyh-bot|<span style="color:gray">YFdyh-bot</span>]] || [[Special:Contributions/YFdyh-bot|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|YFdyh-bot}} |- | 125 || [[User:A.djan|<span style="color:gray">A.djan</span>]] || [[Special:Contributions/A.djan|{{formatnum:206}}]] || {{Permissions|A.djan}} |- | 126 || [[User:Robbot|<span style="color:gray">Robbot</span>]] || [[Special:Contributions/Robbot|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Robbot}} |- | 127 || [[User:Chingis|<span style="color:gray">Chingis</span>]] || [[Special:Contributions/Chingis|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Chingis}} |- | 128 || [[User:Foggy kub|<span style="color:gray">Foggy kub</span>]] || [[Special:Contributions/Foggy kub|{{formatnum:204}}]] || {{Permissions|Foggy kub}} |- | 129 || [[User:Чръный человек|<span style="color:gray">Чръный человек</span>]] || [[Special:Contributions/Чръный человек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Чръный человек}} |- | 130 || [[User:Мыктыбек|<span style="color:gray">Мыктыбек</span>]] || [[Special:Contributions/Мыктыбек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Мыктыбек}} |- | 131 || [[User:Adamantine|<span style="color:gray">Adamantine</span>]] || [[Special:Contributions/Adamantine|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|Adamantine}} |- | 132 || [[User:BakytTalas|<span style="color:gray">BakytTalas</span>]] || [[Special:Contributions/BakytTalas|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|BakytTalas}} |- | 133 || [[User:Zorrobot|<span style="color:gray">Zorrobot</span>]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:200}}]] || {{Permissions|Zorrobot}} |- | 134 || [[User:Мастер теней|<span style="color:gray">Мастер теней</span>]] || [[Special:Contributions/Мастер теней|{{formatnum:198}}]] || {{Permissions|Мастер теней}} |- | 135 || [[User:Amirobot|<span style="color:gray">Amirobot</span>]] || [[Special:Contributions/Amirobot|{{formatnum:197}}]] || {{Permissions|Amirobot}} |- | 136 || [[User:HerculeBot|<span style="color:gray">HerculeBot</span>]] || [[Special:Contributions/HerculeBot|{{formatnum:195}}]] || {{Permissions|HerculeBot}} |- | 137 || [[User:GhalyBot|<span style="color:gray">GhalyBot</span>]] || [[Special:Contributions/GhalyBot|{{formatnum:187}}]] || {{Permissions|GhalyBot}} |- | 138 || [[User:DARIO SEVERI|<span style="color:gray">DARIO SEVERI</span>]] || [[Special:Contributions/DARIO SEVERI|{{formatnum:172}}]] || {{Permissions|DARIO SEVERI}} |- | 139 || [[User:Temir21|<span style="color:gray">Temir21</span>]] || [[Special:Contributions/Temir21|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Temir21}} |- | 140 || [[User:Nasihat.kg|<span style="color:gray">Nasihat.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Nasihat.kg|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Nasihat.kg}} |- | 141 || [[User:Vasit|<span style="color:gray">Vasit</span>]] || [[Special:Contributions/Vasit|{{formatnum:166}}]] || {{Permissions|Vasit}} |- | 142 || [[User:CarsracBot|<span style="color:gray">CarsracBot</span>]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|CarsracBot}} |- | 143 || [[User:HiW-Bot|<span style="color:gray">HiW-Bot</span>]] || [[Special:Contributions/HiW-Bot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|HiW-Bot}} |- | 144 || [[User:JYBot|<span style="color:gray">JYBot</span>]] || [[Special:Contributions/JYBot|{{formatnum:162}}]] || {{Permissions|JYBot}} |- | 145 || [[User:NKOzi|<span style="color:gray">NKOzi</span>]] || [[Special:Contributions/NKOzi|{{formatnum:159}}]] || {{Permissions|NKOzi}} |- | 146 || [[User:Кичинекей Поллианна|<span style="color:gray">Кичинекей Поллианна</span>]] || [[Special:Contributions/Кичинекей Поллианна|{{formatnum:158}}]] || {{Permissions|Кичинекей Поллианна}} |- | 147 || [[User:Samatq|<span style="color:gray">Samatq</span>]] || [[Special:Contributions/Samatq|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Samatq}} |- | 148 || [[User:Sampo.Kuusi|<span style="color:gray">Sampo.Kuusi</span>]] || [[Special:Contributions/Sampo.Kuusi|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Sampo.Kuusi}} |- | 149 || [[User:Azamat Omar|<span style="color:gray">Azamat Omar</span>]] || [[Special:Contributions/Azamat Omar|{{formatnum:155}}]] || {{Permissions|Azamat Omar}} |- | 150 || [[User:Kaiyr|<span style="color:gray">Kaiyr</span>]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:154}}]] || {{Permissions|Kaiyr}} {{/end}} ds6ucwxwtquz66uquiwvd4e6dvnfx58 4 137589 651461 651426 2026-08-21T12:01:36Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 651461 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:115217}}]] |- | 2 || [[User:ChoRusBot|<span style="color:gray">ChoRusBot</span>]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]] |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:35816}}]] |- | 4 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8511}}]] |- | 5 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7219}}]] |- | 6 || [[User:VertexBot|<span style="color:gray">VertexBot</span>]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]] |- | 7 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]] |- | 8 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]] |- | 9 || [[User:Legobot|<span style="color:gray">Legobot</span>]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]] |- | 10 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]] |- | 11 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3201}}]] |- | 12 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]] |- | 13 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]] |- | 14 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]] |- | 15 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]] |- | 16 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]] |- | 17 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]] |- | 18 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]] |- | 19 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1224}}]] |- | 20 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1138}}]] |- | 21 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]] |- | 22 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]] |- | 23 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]] |- | 24 || [[User:TjBot|<span style="color:gray">TjBot</span>]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]] |- | 25 || [[User:AlleborgoBot|<span style="color:gray">AlleborgoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]] |- | 26 || [[User:Thijs!bot|<span style="color:gray">Thijs!bot</span>]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]] |- | 27 || [[User:Idioma-bot|<span style="color:gray">Idioma-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]] |- | 28 || [[User:RedBot|<span style="color:gray">RedBot</span>]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]] |- | 29 || [[User:JackieBot|<span style="color:gray">JackieBot</span>]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]] |- | 30 || [[User:MastiBot|<span style="color:gray">MastiBot</span>]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]] |- | 31 || [[User:Synthebot|<span style="color:gray">Synthebot</span>]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]] |- | 32 || [[User:Mjbmrbot|<span style="color:gray">Mjbmrbot</span>]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]] |- | 33 || [[User:HRoestBot|<span style="color:gray">HRoestBot</span>]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]] |- | 34 || [[User:Ripchip Bot|<span style="color:gray">Ripchip Bot</span>]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]] |- | 35 || [[User:Alexbot|<span style="color:gray">Alexbot</span>]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]] |- | 36 || [[User:AvocatoBot|<span style="color:gray">AvocatoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]] |- | 37 || [[User:KamikazeBot|<span style="color:gray">KamikazeBot</span>]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]] |- | 38 || [[User:LaaknorBot|<span style="color:gray">LaaknorBot</span>]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]] |- | 39 || [[User:Movses-bot|<span style="color:gray">Movses-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]] |- | 40 || [[User:YiFeiBot|<span style="color:gray">YiFeiBot</span>]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]] |- | 41 || [[User:Rubinbot|<span style="color:gray">Rubinbot</span>]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]] |- | 42 || [[User:PipepBot|<span style="color:gray">PipepBot</span>]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]] |- | 43 || [[User:Vagobot|<span style="color:gray">Vagobot</span>]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]] |- | 44 || [[User:AvicBot|<span style="color:gray">AvicBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]] |- | 45 || [[User:SilvonenBot|<span style="color:gray">SilvonenBot</span>]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]] |- | 46 || [[User:Gerakibot|<span style="color:gray">Gerakibot</span>]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]] |- | 47 || [[User:Purbo T|<span style="color:gray">Purbo T</span>]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]] |- | 48 || [[User:Makecat-bot|<span style="color:gray">Makecat-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]] |- | 49 || [[User:BotMultichill|<span style="color:gray">BotMultichill</span>]] || [[Special:Contributions/BotMultichill|{{formatnum:233}}]] |- | 50 || [[User:PixelBot|<span style="color:gray">PixelBot</span>]] || [[Special:Contributions/PixelBot|{{formatnum:106}}]] |- | 51 || [[User:Loveless|<span style="color:gray">Loveless</span>]] || [[Special:Contributions/Loveless|{{formatnum:99}}]] |- | 52 || [[User:MediaWiki default|<span style="color:gray">MediaWiki default</span>]] || [[Special:Contributions/MediaWiki default|{{formatnum:21}}]] |- | 53 || [[User:Maintenance script|<span style="color:gray">Maintenance script</span>]] || [[Special:Contributions/Maintenance script|{{formatnum:13}}]] |- | 54 || [[User:Flow talk page manager|<span style="color:gray">Flow talk page manager</span>]] || [[Special:Contributions/Flow talk page manager|{{formatnum:8}}]] {{/end}} aw9v6grvqzwcxybsrffrppac7f17i74 4 137601 651460 651425 2026-08-21T12:01:35Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 651460 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:115217}}]] || {{Permissions|JigildikBot}} |- | 2 || [[User:ChoRusBot|<span style="color:gray">ChoRusBot</span>]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]] || {{Permissions|ChoRusBot}} |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:35816}}]] || {{Permissions|InternetArchiveBot}} |- | 4 || [[User:Chaoborus|Chaoborus]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25689}}]] || {{Permissions|Chaoborus}} |- | 5 || [[User:Bosogo|<span style="color:gray">Bosogo</span>]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18491}}]] || {{Permissions|Bosogo}} |- | 6 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:14052}}]] || {{Permissions|Artelow}} |- | 7 || [[User:Chorobek|<span style="color:gray">Chorobek</span>]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}} |- | 8 || [[User:Mirzoulugʻbek|<span style="color:gray">Mirzoulugʻbek</span>]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12819}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}} |- | 9 || [[User:Абдырашит Сатылганов|<span style="color:gray">Абдырашит Сатылганов</span>]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11073}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}} |- | 10 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8511}}]] || {{Permissions|EmausBot}} |- | 11 || [[User:Baydastann|Baydastann]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7970}}]] || {{Permissions|Baydastann}} |- | 12 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7219}}]] || {{Permissions|Xqbot}} |- | 13 || [[User:VertexBot|<span style="color:gray">VertexBot</span>]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]] || {{Permissions|VertexBot}} |- | 14 || [[User:Элден|<span style="color:gray">Элден</span>]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}} |- | 15 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:6002}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}} |- | 16 || [[User:UlutSoft3|<span style="color:gray">UlutSoft3</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}} |- | 17 || [[User:Чагылган|<span style="color:gray">Чагылган</span>]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}} |- | 18 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]] || {{Permissions|MerlIwBot}} |- | 19 || [[User:Эльза Мамбетакунова|<span style="color:gray">Эльза Мамбетакунова</span>]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}} |- | 20 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4965}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}} |- | 21 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4519}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 22 || [[User:ImeNtrav|<span style="color:gray">ImeNtrav</span>]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}} |- | 23 || [[User:Maksat|<span style="color:gray">Maksat</span>]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}} |- | 24 || [[User:Shchb|<span style="color:gray">Shchb</span>]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}} |- | 25 || [[User:Kmaksat|<span style="color:gray">Kmaksat</span>]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}} |- | 26 || [[User:Үрүйэ|<span style="color:gray">Үрүйэ</span>]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}} |- | 27 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]] || {{Permissions|VolkovBot}} |- | 28 || [[User:Kgbek|<span style="color:gray">Kgbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}} |- | 29 || [[User:Connexxx|<span style="color:gray">Connexxx</span>]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}} |- | 30 || [[User:Elebayev|<span style="color:gray">Elebayev</span>]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}} |- | 31 || [[User:Legobot|<span style="color:gray">Legobot</span>]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]] || {{Permissions|Legobot}} |- | 32 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]] || {{Permissions|TXiKiBoT}} |- | 33 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3201}}]] || {{Permissions|CommonsDelinker}} |- | 34 || [[User:Aidabishkek|<span style="color:gray">Aidabishkek</span>]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}} |- | 35 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]] || {{Permissions|SieBot}} |- | 36 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]] || {{Permissions|Luckas-bot}} |- | 37 || [[User:Askar Nazyrov|<span style="color:gray">Askar Nazyrov</span>]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}} |- | 38 || [[User:Umut|<span style="color:gray">Umut</span>]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}} |- | 39 || [[User:QECUB|<span style="color:gray">QECUB</span>]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2264}}]] || {{Permissions|QECUB}} |- | 40 || [[User:Бахтияр Толукбаев|<span style="color:gray">Бахтияр Толукбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}} |- | 41 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]] || {{Permissions|ZéroBot}} |- | 42 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]] || {{Permissions|WikitanvirBot}} |- | 43 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|<span style="color:gray">Roman, Alexej and Vładimir</span>]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}} |- | 44 || [[User:Kairat Zamirbekov|Kairat Zamirbekov]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1601}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}} |- | 45 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]] || {{Permissions|Addbot}} |- | 46 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]] || {{Permissions|ArthurBot}} |- | 47 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1455}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 48 || [[User:Meri|<span style="color:gray">Meri</span>]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}} |- | 49 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]] || {{Permissions|JAnDbot}} |- | 50 || [[User:Asankozhoevas|<span style="color:gray">Asankozhoevas</span>]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}} |- | 51 || [[User:Adinai|<span style="color:gray">Adinai</span>]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}} |- | 52 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1224}}]] || {{Permissions|Jembot}} |- | 53 || [[User:Friendwip.kg|<span style="color:gray">Friendwip.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}} |- | 54 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1138}}]] || {{Permissions|MediaWiki message delivery}} |- | 55 || [[User:Kglive|<span style="color:gray">Kglive</span>]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}} |- | 56 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]] || {{Permissions|Escarbot}} |- | 57 || [[User:UlutSoft6|<span style="color:gray">UlutSoft6</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}} |- | 58 || [[User:TarPas|<span style="color:gray">TarPas</span>]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}} |- | 59 || [[User:Gulzhana|<span style="color:gray">Gulzhana</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}} |- | 60 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]] || {{Permissions|MelancholieBot}} |- | 61 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]] || {{Permissions|FoxBot}} |- | 62 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:885}}]] || {{Permissions|Arsensky}} |- | 63 || [[User:Aida23a|<span style="color:gray">Aida23a</span>]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}} |- | 64 || [[User:Dnes1302|<span style="color:gray">Dnes1302</span>]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}} |- | 65 || [[User:Элдин беги|<span style="color:gray">Элдин беги</span>]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}} |- | 66 || [[User:UlutSoft1|<span style="color:gray">UlutSoft1</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}} |- | 67 || [[User:TjBot|<span style="color:gray">TjBot</span>]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]] || {{Permissions|TjBot}} |- | 68 || [[User:Rotlink|<span style="color:gray">Rotlink</span>]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}} |- | 69 || [[User:Chris die Seele|<span style="color:gray">Chris die Seele</span>]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}} |- | 70 || [[User:Дилдорбек|Дилдорбек]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:702}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}} |- | 71 || [[User:Aiylchy|<span style="color:gray">Aiylchy</span>]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}} |- | 72 || [[User:AlleborgoBot|<span style="color:gray">AlleborgoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|AlleborgoBot}} |- | 73 || [[User:Estebesovdastan|<span style="color:gray">Estebesovdastan</span>]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}} |- | 74 || [[User:Thijs!bot|<span style="color:gray">Thijs!bot</span>]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]] || {{Permissions|Thijs!bot}} |- | 75 || [[User:Jakshysapa|<span style="color:gray">Jakshysapa</span>]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}} |- | 76 || [[User:Idioma-bot|<span style="color:gray">Idioma-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]] || {{Permissions|Idioma-bot}} |- | 77 || [[User:Lirchik|<span style="color:gray">Lirchik</span>]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}} |- | 78 || [[User:Ch|Ch]] || [[Special:Contributions/Ch|{{formatnum:626}}]] || {{Permissions|Ch}} |- | 79 || [[User:Amantur r|<span style="color:gray">Amantur r</span>]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}} |- | 80 || [[User:Cekli829|<span style="color:gray">Cekli829</span>]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}} |- | 81 || [[User:RedBot|<span style="color:gray">RedBot</span>]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|RedBot}} |- | 82 || [[User:Табалдыев Ысламбек|<span style="color:gray">Табалдыев Ысламбек</span>]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}} |- | 83 || [[User:S(uz)ak|<span style="color:gray">S(uz)ak</span>]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}} |- | 84 || [[User:Firespeaker|<span style="color:gray">Firespeaker</span>]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}} |- | 85 || [[User:Gulzat05|<span style="color:gray">Gulzat05</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}} |- | 86 || [[User:Канымбу|<span style="color:gray">Канымбу</span>]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}} |- | 87 || [[User:Zhanyl90|<span style="color:gray">Zhanyl90</span>]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}} |- | 88 || [[User:Aladobot|<span style="color:gray">Aladobot</span>]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}} |- | 89 || [[User:JackieBot|<span style="color:gray">JackieBot</span>]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]] || {{Permissions|JackieBot}} |- | 90 || [[User:Gulaiym001|<span style="color:gray">Gulaiym001</span>]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}} |- | 91 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:528}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 92 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|<span style="color:gray">Орозобек Түгөлбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}} |- | 93 || [[User:MastiBot|<span style="color:gray">MastiBot</span>]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]] || {{Permissions|MastiBot}} |- | 94 || [[User:Кайып Пайзылдаев|<span style="color:gray">Кайып Пайзылдаев</span>]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}} |- | 95 || [[User:Synthebot|<span style="color:gray">Synthebot</span>]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]] || {{Permissions|Synthebot}} |- | 96 || [[User:Mjbmrbot|<span style="color:gray">Mjbmrbot</span>]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]] || {{Permissions|Mjbmrbot}} |- | 97 || [[User:Бегаим|<span style="color:gray">Бегаим</span>]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}} |- | 98 || [[User:Rartat|<span style="color:gray">Rartat</span>]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}} |- | 99 || [[User:Fornax|<span style="color:gray">Fornax</span>]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}} |- | 100 || [[User:PlanespotterA320|<span style="color:gray">PlanespotterA320</span>]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}} |- | 101 || [[User:HRoestBot|<span style="color:gray">HRoestBot</span>]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]] || {{Permissions|HRoestBot}} |- | 102 || [[User:UlutSoft4|<span style="color:gray">UlutSoft4</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}} |- | 103 || [[User:ДолбоЯщер|ДолбоЯщер]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:439}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 104 || [[User:Ripchip Bot|<span style="color:gray">Ripchip Bot</span>]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]] || {{Permissions|Ripchip Bot}} |- | 105 || [[User:Hugo.arg|<span style="color:gray">Hugo.arg</span>]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}} |- | 106 || [[User:Pathoschild|Pathoschild]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 107 || [[User:Ksc~ruwiki|<span style="color:gray">Ksc~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}} |- | 108 || [[User:Alexbot|<span style="color:gray">Alexbot</span>]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]] || {{Permissions|Alexbot}} |- | 109 || [[User:Алтынбек Касымов|<span style="color:gray">Алтынбек Касымов</span>]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}} |- | 110 || [[User:Εὐθυμένης|<span style="color:gray">Εὐθυμένης</span>]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}} |- | 111 || [[User:AvocatoBot|<span style="color:gray">AvocatoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]] || {{Permissions|AvocatoBot}} |- | 112 || [[User:Namir|<span style="color:gray">Namir</span>]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}} |- | 113 || [[User:KamikazeBot|<span style="color:gray">KamikazeBot</span>]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]] || {{Permissions|KamikazeBot}} |- | 114 || [[User:Госфонд ИС|<span style="color:gray">Госфонд ИС</span>]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}} |- | 115 || [[User:V3~kywiki|<span style="color:gray">V3~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}} |- | 116 || [[User:LaaknorBot|<span style="color:gray">LaaknorBot</span>]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|LaaknorBot}} |- | 117 || [[User:NurlanKG Bishkek editor|NurlanKG Bishkek editor]] || [[Special:Contributions/NurlanKG Bishkek editor|{{formatnum:349}}]] || {{Permissions|NurlanKG Bishkek editor}} |- | 118 || [[User:AdemazAlmaz|<span style="color:gray">AdemazAlmaz</span>]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}} |- | 119 || [[User:Ырысгул|<span style="color:gray">Ырысгул</span>]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}} |- | 120 || [[User:Nurjamal|<span style="color:gray">Nurjamal</span>]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}} |- | 121 || [[User:Nursultan|<span style="color:gray">Nursultan</span>]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}} |- | 122 || [[User:Movses-bot|<span style="color:gray">Movses-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]] || {{Permissions|Movses-bot}} |- | 123 || [[User:Aymira|<span style="color:gray">Aymira</span>]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}} |- | 124 || [[User:Ptbotgourou|<span style="color:gray">Ptbotgourou</span>]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}} |- | 125 || [[User:Symbat92|<span style="color:gray">Symbat92</span>]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}} |- | 126 || [[User:YiFeiBot|<span style="color:gray">YiFeiBot</span>]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]] || {{Permissions|YiFeiBot}} |- | 127 || [[User:Rubinbot|<span style="color:gray">Rubinbot</span>]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Rubinbot}} |- | 128 || [[User:Andrew J.Kurbiko|<span style="color:gray">Andrew J.Kurbiko</span>]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}} |- | 129 || [[User:Орозгул|<span style="color:gray">Орозгул</span>]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}} |- | 130 || [[User:PipepBot|<span style="color:gray">PipepBot</span>]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]] || {{Permissions|PipepBot}} |- | 131 || [[User:Ziv|<span style="color:gray">Ziv</span>]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:305}}]] || {{Permissions|Ziv}} |- | 132 || [[User:Atlikta|<span style="color:gray">Atlikta</span>]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}} |- | 133 || [[User:Abiyoyo|<span style="color:gray">Abiyoyo</span>]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}} |- | 134 || [[User:Росул|<span style="color:gray">Росул</span>]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}} |- | 135 || [[User:Vagobot|<span style="color:gray">Vagobot</span>]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Vagobot}} |- | 136 || [[User:Elya3|<span style="color:gray">Elya3</span>]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}} |- | 137 || [[User:AvicBot|<span style="color:gray">AvicBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]] || {{Permissions|AvicBot}} |- | 138 || [[User:Baronnet|<span style="color:gray">Baronnet</span>]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}} |- | 139 || [[User:Ahmadi~ruwiki|<span style="color:gray">Ahmadi~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}} |- | 140 || [[User:Rakutai|<span style="color:gray">Rakutai</span>]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}} |- | 141 || [[User:Minorax|<span style="color:gray">Minorax</span>]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:283}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 142 || [[User:SilvonenBot|<span style="color:gray">SilvonenBot</span>]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|SilvonenBot}} |- | 143 || [[User:Gerakibot|<span style="color:gray">Gerakibot</span>]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|Gerakibot}} |- | 144 || [[User:Purbo T|<span style="color:gray">Purbo T</span>]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]] || {{Permissions|Purbo T}} |- | 145 || [[User:Makecat-bot|<span style="color:gray">Makecat-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]] || {{Permissions|Makecat-bot}} |- | 146 || [[User:Peri~kywiki|<span style="color:gray">Peri~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}} |- | 147 || [[User:Ashirov Maksatbek|<span style="color:gray">Ashirov Maksatbek</span>]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}} |- | 148 || [[User:Asel90|<span style="color:gray">Asel90</span>]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}} |- | 149 || [[User:Belekoff|<span style="color:gray">Belekoff</span>]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}} |- | 150 || [[User:Jol004u|<span style="color:gray">Jol004u</span>]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}} {{/end}} ldetnv5q72ahsu6w8l6ac40cmwdhl8v 3 150119 651468 639001 2026-08-21T15:49:49Z Manchiu 45662 Manchiu "[[Колдонуучунун баарлашуулары:吉国章吾]]" барагын "[[Колдонуучунун баарлашуулары:Teixun]]" деп кайра атады: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/吉国章吾|吉国章吾]]" to "[[Special:CentralAuth/Teixun|Teixun]]" 639001 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 07:02, 25 январь 2026 (UTC) 31xrhpsjk7s20cq5rtv5kbzoz304aiw 0 151472 651473 643556 2026-08-21T20:06:11Z InternetArchiveBot 27717 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260821sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 651473 wikitext text/x-wiki '''Ботай маданияты''' — тарыхка чейинки Борбордук Азиянын түндүк бөлүгүндөгү [[археологиялык маданият]] (болжол менен б.з.ч. 3700–3100-жж.).<ref name="MairHickman">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=mflvBAAAQBAJ|title=Reconfiguring the Silk Road: New Research on East-West Exchange in Antiquity|last1=Mair|first1=Victor H.|last2=Hickman|first2=Jane|date=8 September 2014|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|isbn=978-1-934536-69-8|page=15|author-link1=Victor H. Mair|access-date=13 June 2015}}</ref> Ал азыркы Түндүк Казакстандагы Ботай конушунун атынан аталган. Ботай маданиятынын дагы эки ири объектиси бар: Красный Яр жана Васильковка.<ref name="Olsen-2006">{{Cite book|title=Beyond the Steppe and the Sown: proceedings of the 2002 University of Chicago Conference on Eurasian Archaeology|last1=Olsen|first1=Sandra|last2=Bradley|first2=Bruce|last3=Maki|first3=David|last4=Outram|first4=Alan|publisher=Brill|year=2006|isbn=978-90-04-14610-5|editor-last1=Peterson|editor-first1=D. L. L.M.|series=Colloquia Pontica #13|location=Leiden|pages=89–111|chapter=Community organisation among Copper Age sedentary horse pastoralists of Kazakhstan|editor-last2=Popova|editor-first2=L. M.|editor-last3=Smith|editor-first3=A. T.}}</ref> Ботай объектиси Ишим дарыясынын куймасы болгон Иманбурлук дарыясынын жээгинде жайгашкан. Бул жерде кеминде 153 [[Жер төлө|жер төлө-үй]] табылган. Конуштун бир бөлүгү дарыянын эрозиясынан улам талкаланган (бул процесс дагы деле уланууда) жана токойлорду иштетүү учурунда зыян тарткан. == Археология == Ботай маданияты жапайы айбандарды уулап, көчүп-конуп жүргөн көчмөн жашоо образынан, негизинен [[Жылкы эти|жылкы этине]] таянган [[Отурукташуу|отурукташкан]] жашоо образына өтүү менен пайда болгон. Ботайлыктардын конуштары жер төлө-үйлөрдөн турган жана салыштырмалуу чоң, туруктуу болгон; эң чоңу — 160тан ашык үйү бар Ботай конушу. Ботай маданияты жылкы багуунун эң алгачкы далилдери менен байланыштырылат. Ботай конуштарынын ичинде жана айланасында өтө көп сандагы жылкы сөөктөрү, короого окшогон тосмолор жана көп өлчөмдөгү жылкынын кыгы табылган, бул ботайлыктар жылкыларды кармап, атүгүл аларды колго үйрөткөнүн ишарат кылат. Археологиялык маалыматтар ботайлыктар отурукташкан малчылар болгонун жана иттерди да колго үйрөтүшкөнүн көрсөтөт.<ref name="Olsen">{{Cite web|last=Olsen|first=Sandra|date=27 June 2014|title=The Early Horse Herders of Botai|url=https://biodiversity.ku.edu/archaeology/research/early-horse-herders|url-status=live|access-date=16 September 2021|website=KU Biodiversity Institute & Natural History Museum|language=en}}</ref> Бир катар изилдөөчүлөр жылкылар эң алгач Ботайда колго үйрөтүлгөн деп ырасташат.<ref name="Science5919_06032009">{{cite journal|last1=Outram|first1=Alan K.|last2=Stear|first2=Natalie A.|last3=Bendrey|first3=Robin|last4=Olsen|first4=Sandra|last5=Kasparov|first5=Alexei|last6=Zaibert|first6=Victor|last7=Thorpe|first7=Nick|last8=Evershed|first8=Richard P.|display-authors=1|date=6 March 2009|title=The Earliest Horse Harnessing and Milking|url=https://archive.org/details/sim_science_2009-03-06_323_5919/page/1332|journal=Science|volume=323|issue=5919|pages=1332–35|doi=10.1126/science.1168594}}</ref> Мурда жылкы сөөктөрүнүн көбү жапайы түргө (''Equus ferus'') таандык жана жаа, жебе, найза менен ууланган деп эсептелчү. Бирок, 2009-жылы жарыяланган маалыматтар боюнча, карапа идиштерде бээнин сүтүнүн калдыктары жана жылкы сөөктөрүндө колго үйрөтүлгөндөн кийинки өзгөчө белгилер табылган. Бул Ботай маданияты б.з.ч. 3500-жылдары эле колго үйрөтүлгөн жылкыларды колдонгонун далилдейт — бул мурдагы илимий консенсустан дээрлик 1000 жылга эрте. Ботай жылкылары негизинен Пржевальский жылкыларынын ата-бабалары болгон жана азыркы үй жылкыларынын генофондуна 2,7% гана салым кошкон. Демек, азыркы жылкылар башка борборлордо колго үйрөтүлгөн болушу мүмкүн. [[Файл:Illustration_of_Botai_house_structure.png|thumb|Ботай үйүнүн түзүлүшүнүн иллюстрациясы.]] Бирок, тиш таштарын анализдеген соңку изилдөөлөр Ботай маданиятынын өкүлдөрү сүт азыктарын колдонбогонун көрсөтүүдө. Бул ачылыш карапалардагы жаныбарлардын майына таянып чыгарылган жылкы сааган деген тыянактарды жокко чыгарышы мүмкүн (эгерде сааган сүт башка максаттарда, мисалы, жаш жаныбарларды багуу үчүн колдонулбаса). Дамгаард жана башкалар (2018) Ботай жылкылары азыркы кадимки жылкынын (''Equus caballus'') ата-бабалары эмес экенин ырасташкан, бирок алар баары бир колго үйрөтүлгөн деп эсептешет. Ботай жылкыларынын жаак сөөктөрүндөгү тиштердин жешилүүсү ооздуктар (тизгин же жүгөн) колдонулганын көрсөтөт. Ошондой эле, жылкылардын калдыктарынан "леопард-тактуу" түстү пайда кылган TRPM1 гени табылган. Мындай жылкылар табиятта түнкүсүн көрө албай, жапайы шартта аман калышы кыйын болмок, демек, аларды адамдар багып, коргоп келишкен. Ботай конуштарында [[Металлургия|металлургиянын]] далилдери табылган эмес. Куралдар таштан жана жылкы сөөгүнөн жасалган. Карапа идиштери жөнөкөй формада, негизинен боз түстө жана жылтыратылган эмес (глазурсуз). Кооздуктары геометриялык оймолордон, анын ичинде үч бурчтуктардан жана ромбдордон турган. == Булактар == {{Булактар|2}} 898qsqvual98fppx1htwxy46qhmqpqn 3 153711 651462 2026-08-21T12:59:11Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 651462 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 12:59, 21 август 2026 (UTC) 8wfzml06lb5e69jxbc715ka9dvyytqi 3 153712 651463 2026-08-21T12:59:21Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 651463 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 12:59, 21 август 2026 (UTC) 8wfzml06lb5e69jxbc715ka9dvyytqi 3 153713 651464 2026-08-21T12:59:31Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 651464 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 12:59, 21 август 2026 (UTC) 8wfzml06lb5e69jxbc715ka9dvyytqi 0 153714 651465 2026-08-21T13:19:16Z ~2026-45775-34 48740 Жаңы барак: "‎{{Тамак|Аталышы=Сүт шербет|Нукура аталышы={{lang-en|milkshake}}|Сүрөт=Strawberry milk shake (cropped).jpg|Сүрөттүн баяндамасы=Кулпунай сүт шербети|Пайда болгон өлкөсү=АКШ|Негизги курамы=Сүт, балмуздак, жана даам таттуулагычтар}} '''Сүт шербет''' же '''милкшейк''' ({{Lang-en|milkshake}}) — бул Сүт..." 651465 wikitext text/x-wiki {{Тамак|Аталышы=Сүт шербет|Нукура аталышы={{lang-en|milkshake}}|Сүрөт=Strawberry milk shake (cropped).jpg|Сүрөттүн баяндамасы=Кулпунай сүт шербети|Пайда болгон өлкөсү=АКШ|Негизги курамы=Сүт, балмуздак, жана даам таттуулагычтар}} '''Сүт шербет''' же '''милкшейк''' ({{Lang-en|milkshake}}) — бул [[Сүт|сүттү]], [[Балмуздак|балмуздакты]] жана момпосуй, [[карамель]] чыгы, шоколад сиробу же мөмө сиробу сыяктуу даамдарды же таттууларды коюу, таттуу, муздак аралашмага аралаштырып жасалган таттуу суусундук<ref>{{Cite news|title=The Diner Secret to Making the Absolute Best Milkshakes at Home|url=https://www.thekitchn.com/milkshake-recipe-23048077|archive-url=https://web.archive.org/web/20260116175954/https://www.thekitchn.com/milkshake-recipe-23048077|archive-date=2026-01-16|access-date=2026-01-18|work=Kitchn|language=en}}</ref>. Ал ошондой эле сүт эмес азыктардан жасалган негизден, анын ичинде бадам сүтү, кокос сүтү же соя сүтү сыяктуу өсүмдүк сүтүнөн жасалышы мүмкүн. Кээде бүтүн жемиштер, жаңгактар, үрөндөр, момпосуйлар же печеньелер сыяктуу кургак ингредиенттер кошулат. Сүт шербеттер болжол менен XX кылымдын башында Америка Кошмо Штаттарында пайда болгон жана кийинки он жылдыктарда электрдик аралашкычтар киргизилгенден кийин кеңири таанымалдыкка ээ болгон<ref>{{Cite web|title=Wait, Milkshakes Were Invented at… Walgreens?|url=https://www.allrecipes.com/milkshakes-were-invented-at-walgreens-7559140|access-date=2026-01-18|website=Allrecipes|language=en}}</ref>. Бул мезгилде балмуздак дүкөндөрү жаштардын таанымал социалдык чогулуш жерлерине айланып, сүт шербеттер жаштар маданиятынын жөнөкөйлүгүн жана ак ниеттүүлүгүн символдоштурган<ref>{{Cite web|last=Reporter|first=Online|date=2025-10-31|title=The curious case of the chocolate milkshake: from tonic to treat|url=https://www.heraldonline.co.zw/the-curious-case-of-the-chocolate-milkshake-from-tonic-to-treat/|access-date=2026-01-18|website=herald|language=en-US}}</ref>. == Даярдануусу == Толук тейлөөчү ресторандар, балмуздак дүкөндөрү, сода фонтандары жана тамактануучулар көбүнчө шербетти сүт шербет машинесинде даярдашат. Үй шартында көбүнчө аралашкыч иштетилет<ref>{{Cite web|last=CooksInfo|title=Milkshakes|url=https://www.cooksinfo.com/milkshakes|access-date=2026-01-18|website=CooksInfo|language=en-US}}</ref>. Сүт шербеттер кашык менен кол менен да аралаштырууга болот. Сүт шербеттер балмуздактын ар кандай даамынан жасалышы мүмкүн; кошумча жыпар жыттар, мисалы, шоколад сиробу, уют сиробу же уют сүт күкүмү көбүнчө аралаштыруудан мурун кошулат. == Булактары == <references /> [[Категория:Суусундуктар]] [[Категория:Сүт азыктары]] 5hrj9w3xy733a81wyh9lac0zwu4fuv0 3 153715 651466 2026-08-21T13:59:43Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 651466 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 13:59, 21 август 2026 (UTC) oi9pzv7imociyp4zh49zyj8548lqmfr 3 153716 651467 2026-08-21T13:59:53Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 651467 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 13:59, 21 август 2026 (UTC) oi9pzv7imociyp4zh49zyj8548lqmfr 3 153717 651469 2026-08-21T15:49:49Z Manchiu 45662 Manchiu "[[Колдонуучунун баарлашуулары:吉国章吾]]" барагын "[[Колдонуучунун баарлашуулары:Teixun]]" деп кайра атады: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/吉国章吾|吉国章吾]]" to "[[Special:CentralAuth/Teixun|Teixun]]" 651469 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Колдонуучунун баарлашуулары:Teixun]] 8o6fq67kexnv3revnzkcf3ntfsp4i0a 3 153718 651470 2026-08-21T16:00:17Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 651470 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 16:00, 21 август 2026 (UTC) epyfq0d315kcffd9qy811dkuybhstc0 3 153719 651475 2026-08-21T21:01:16Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 651475 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 21:01, 21 август 2026 (UTC) gnm74ggs8zcm7upj0g43ux3d6sheg72 3 153720 651478 2026-08-21T22:01:28Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 651478 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 22:01, 21 август 2026 (UTC) dd6bd8vjma0mfi0im6llqtfj41cndju 3 153721 651482 2026-08-22T10:03:32Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 651482 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 10:03, 22 август 2026 (UTC) btqx1l3z9ebhfb0p96a3hmtk34ug7qe