Википедия kywiki https://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter Медиа Атайын Талкуу Колдонуучу Колдонуучунун баарлашуулары Википедия Википедияны талкуулоо Файл Файлды талкуулоо МедиаВики МедиаВикини талкуулоо Калып Калыпты талкуулоо Жардам Жардамды талкуулоо Категория Категорияны талкуулоо Макала долбоору Макала долбоорун талкуулоо TimedText TimedText talk Модуль Модулду талкуулоо Event Event talk 0 22224 651827 648640 2026-09-03T00:29:23Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 651827 wikitext text/x-wiki [[Файл:Bundesarchiv Bild 183-B1019-0001-051, Fußballspiel DDR-Ungarn, Ehrengäste Tereschkowa, Gagarin.jpg|thumb|Валентина Терешкова менен [[Юрий Гагарин]] ГДР-Венгрия футбол таймашын көрүү үчүн келгенде шаңдуу кабыл алынышты. 1963-жыл.]] ''' Валентина Владимировна Терешкова''' ({{тил|ru|Валенти́на Влади́мировна Терешко́ва}}, 1937-жылы 6-мартта туулган) ― советтик туңгуч [[космонавт]] айым, учкуч, генерал-майор, коомдук ишмер. Советтер Союзунун Баатыры. == Кыскача өмүр таржымакалы == [[Файл:RIAN archive 612748 Valentina Tereshkova.jpg|thumb|Валентина Терешкова, 1969.]] Валентина Терешкова 1937-жылы 6-мартта Орусиянын Ярослав облусуна караштуу Большое Масленниково кыштагында келгин белорустун үй-бүлөсүндө туулган. Атасы Владимир Аксёнович Могилев облусунун Белиныч районуна караштуу Выйлово кыштагынан болот. Ал совет-финн согушунда курман болгон. Бала чагында Валентина белорусча сүйлөгөн. 1959-жылдан Ярославлда парашют спорту менен алектенет. Ошол эле учурда текстил ишканасында жумушчу болуп иштейт. 1955-60-жылдары Ярославл жеңил өнөр жай техникумунда сырттан окуйт. 1962-жылы 12-мартта космонавттыкка талапкер болуп катталат. 1963-жылы 16-июнда Терешкова "Восток-6" кемеси менен космоско аттанып, анын учуу мөөнөтү үч күн-түнгө созулду. Ошол эле күндөрү космосто Валерий Федорович Ьыковский "Восток-5" кемеси менен космостук орбитада учуп жүрдү. Терешкованын шартуу ысымы "Чайка" ("Акчардак") болгон. Ал 48 жолу Жерди айланып чыккан. Терешкованы жерге түшүргөн жабдык (аппарат) Орусиянын Алтай аймагындагы Баев районуна аман-эсен конгон. == Үй-бүлөсү== [[Файл:RIAN archive 611957 Valentina Tereshkova and Andrian Nikolaev.jpg|thumb|<small>Валентина Терешкова менен Андриян Николаевдин үйлөнүү үлпөтү. Москва, 3-ноябр, 1963-жыл</small>]] Оболу Валентина Терешкова космонавт Андриян Николаев менен баш кошкон (1963-жылдын 3-ноябры). Үлпөткө Н.С.Хрущёв да келген. 1964-жылы 8-июнда Валентина менен Андриян Елена аттуу кыздуу болушкан. 1982-жылы эки космонавт расмий түрдө ажырашкан. Андан соң В.Терешкова медицина кызматынын генерал-майору Юлий Георгиевич Шапошников (1931—1999)менен баш кошкон. Неберелери — Алексей Игоревич Майоров (1996) жана Андрей Андреевич Родионов (2004). == Коомдук активдүүлүк == 2011-жылы Ярославль облустук тизмеси боюнча "Бирдиктүү Орусия" партиясынан Орусиянын Мамлекеттик Думасына депутат болуп шайланган. Терешкова Елена Мизулина, Ирина Яровая жана Андрей Скоч <ref>{{Cite web|url=https://lenta.ru/tags/persons/skoch-andrey/|title=https://lenta.ru/tags/persons/skoch-andrey/|access-date=https://lenta.ru/tags/persons/skoch-andrey/}}</ref><ref>{{Cite web|title=Андрей Скоч: «Если хочешь быть счастливым — обязательно будь добрым»|url=https://www.business-vector.info/andrej-skoch-esli-hochesh-136683/|website=www.business-vector.info|date=2022-02-01|access-date=2023-06-27|language=ru-RU|last=Бизнес-вектор|accessdate=2023-06-28|archivedate=2022-03-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220308230532/https://www.business-vector.info/andrej-skoch-esli-hochesh-136683/}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://pg21.ru/page66932|title=https://pg21.ru/page66932|access-date=https://pg21.ru/page66932}}</ref> менен бирге христиандык баалуулуктарды коргоо боюнча фракциялар аралык депутаттык топтун мүчөсү; бул кызматта ал Орусиянын Конституциясына өзгөртүүлөрдү киргизүүнү колдоду, ага ылайык, "Православие Россиянын улуттук жана маданий өзгөчөлүгүнүн негизи болуп саналат". 2011-жылдын 21-декабрынан тартып Мамлекеттик Думанын Федералдык түзүлүш жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу боюнча комитетинин төрагасынын орун басары. === Сыйлыктары. Наамдары === * Советтер Союзунун Баатыры (1963). * К. Э. Циолковский атындагы алтын медал (СССР ИАсы) === Эмгегинин бааланышы === Терешковага "ХХ кылымдагы чыгаан аял" наамы берилген. Терешкованын ысымы менен: * Айдагы кратер аталган; * "Чайка" деп бир чакан астероид аталган; * [[Орусия]]да, [[Казакстан]]да ж.б. көчөлөр аталган; * Ярославл облусунда бир музей жана Ярославл шаарында планетарий аталган. ==== Фильмдер ==== * «[[Наша Ярославна]]», даректүү тасма, ЦСДФ, [[1963 год]]. Режиссёру — В. Катанян. * «[[Чехословакия «Чайканы» тосуп алууда]]» — СССР, [[Центрнаучфильм]], 1963. * «[[Чайка Эркиндик аралында]]» — СССР, Центрнаучфильм, 1963. * «[[Валентина Терешкова. Звезда космического счастья]]», даректүү тасма, [[2012-жыл]], «Останкино» сыналгы компаниясы. Режиссёру — Надежда Суслова. ==== Музыка ==== * Терешковага арналып абдан көп обондуу ыр чыгарылган: Голландиялык "Stone Oak Kosmonaut" тобунун «Cosmonaut № 6 (Valentina Tereshkova)» ыры, [[София Ротару]] ырдаган «Валентина» ыры (модаван тилинде, 1968-жыл), ж.б. ==== Почтоо маркалары ==== * Дүйнөнүн ар кыл мамлекеттеринин почтоо маркалары Терешковага арналган: <center><gallery perrow="4" widths=180 heights=180> Файл:The Soviet Union 1963 CPA 2890 stamp (Second 'Team' Manned Space Flight. Portrait of Valentina Tereshkova).jpg|<small>Почтовая марка [[СССР]] работы [[Лесегри]],<br />[[1963 год]]</small> Файл:The Soviet Union 1963 CPA 2886 stamp (Second 'Team' Manned Space Flight. Valentina Tereshkova and the 'Vostok 6' spacecraft).jpg|<small>Почтовая марка СССР,<br />1963 год</small> Файл:The Soviet Union 1963 CPA 2888-2889 se-tenant horizontal pair (Second 'Team' Manned Space Flight. Bykovsky and Tereshkova in space helmets).jpg|<small>Сцепка почтовых марок СССР,<br />1963 год</small> Файл:Rus Stamp GSS-Tereshkova_Russia.jpg|<small>Почтовая марка [[Россия|России]],<br />[[2003 год]]</small> Файл:Stamps of Germany (DDR) 1963, MiNr 0993.jpg|<small>Почтовая марка [[ГДР]],<br />1963 год</small> Файл:Stamps of Germany (DDR) 1963, MiNr 0994.jpg|<small>Почтовая марка ГДР, <br /> 1963 год</small> </gallery></center> == Кыскача адабият == * Герои звёздных трасс: Сборник / Составитель Д. Мамлеев. М.: Известия, 1963. - 192 стр. == Интернеттеги шилтемелер == * [http://militera.lib.ru/explo/chertok_be/16.html Ракеталар жана адамдар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121004064707/http://militera.lib.ru/explo/chertok_be/16.html |date=2012-10-04 }} * [http://www.cosmoworld.ru/spaceencyclopedia/tereshkova/index.shtml?tereshkova.html Биография] в энциклопедии «Космонавтика» * [http://www.peoples.ru/military/cosmos/tereshkova/ Биография] на peoples.ru * [http://www.africana.ru/obschestva/RAMS/Tereshkova.htm Валентина Терешкова, президент РАМС] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080206185944/http://www.africana.ru/obschestva/RAMS/Tereshkova.htm |date=2008-02-06 }} * [https://web.archive.org/web/20090318121623/http://www.izvestia.ru/news/news128392/ Терешкова: по просьбе Королёва я не один десяток лет хранила эту тайну] * [http://www.astronaut.ru/bookcase/article/article111.htm?reload_coolmenus Королёв обещал, что мы все полетим в космос] * [http://www.angelina-tihonova.ru/category/valentina_tereshkova/ Валентина Терешкова. Улица Восьмого марта] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120603164429/http://angelina-tihonova.ru/category/valentina_tereshkova/ |date=2012-06-03 }} Воспоминания Валентины Терешковой о военном детстве * [http://www.duma.gov.ru/structure/deputies/131193/ Профиль на сайте Государственной Думы] * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/966992.stm Cosmonaut is Woman of the Century] [[Категория:Космонавттар]] [[Категория:Космонавт аялдар]] [[Категория:СССР]] [[Категория:Коомдук ишмерлер]] [[Категория:Туулгандар 1937-жылы]] [[Категория:Учкуч аялдар]] sngmopeqxitywd4xcdfb5ynnukng1b6 0 52679 651830 650839 2026-09-03T03:37:18Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 651830 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |макамы = айыл |кыргызча аталышы = Казарман |расмий аталышы = Казарман |баш ийгени = |сүрөт = Kirghizistan 2018 - le site de Kazarman.jpg |сүрөт ачыктамасы = Казарман (2018) |өлкө = Кыргызстан |герб = |желек = |гербдин сүрөттөлүшү = |желектин сүрөттөлүшү = |гербдин туурасы = |желектин туурасы = |lat_deg= 41|lat_min=24|lat_sec= 0 |lon_deg= 74|lon_min= 3|lon_sec=0 |CoordAddon = type:city_region:KG |CoordScale = |өлкөнүн картасынын өлчөмү = 300 |облус картасынын өлчөмү = |район картасынын өлчөмү = |облус түрү = |облус = Жалал-Абад облусу |таблицадагы облус = |район түрү = |район = Тогуз-Торо району |таблицадагы район = |коомдун түрү = Айыл аймагы |коом = Каргалык айыл аймагы{{!}}Каргалык |таблицадагы коом = |ички бөлүнүшү = |башчысынын түрү = |башчысы = |негизделген күнү = |биринчи белгиленген = |мурунку аталышы = |статустун берилиши = |аймагы = |бийиктиктин түрү = |ОЖ борборунун бийиктиги = |климаты = |расмий тили = |расмий тили2 = |калкы = 9 486 |элди каттоо жылы = 2009 |жыштыгы = |агломерация = |улуттук курамы = |диний курамы = |этнохороним = |убакыт аралыгы = +6 |DST = |телефон коду = |почта индекси = |почта индекстери = |автоунаа коду = |идентификатордун түрү = |цифралык идентификатор = |Commons түрмөгүндө = |сайты = |сайтынын тили = }} '''Казарман''' — [[Кыргызстан|Кыргызстандын]] [[Жалал-Абад облусу|Жалал-Абад облусунун]] [[Тогуз-Торо району|Тогуз-Торо районундагы]] айыл, райондун административдик борбору. [[Нарын дарыясы|Нарын дарыясынын]] боюнда, деңиз деңгээлинен 1260 м бийикте жайгашкан. [[Манас (шаар)|Манас шаарынан]] - 145 км. Багыш темир жол бекетинен - 106 км. 1916-жылга чейин Ак-Чий, Коён-Токой деп аталган. Калкы 9,1 миң (2009). Төрт орто мектеп, китепкана, кесиптик-техникалык окуу жайы, искусство мектеби, өспүрүмдөр үйү, кинотеатр, маданият үйү, оорукана, парк, базар, сауна бар. Асфальт-бетон, бетон даярдоочу, нан, сүт заводдору, механикалаштырылган көчмө колонна, турмуш-тиричилик кызматынын бөлүмдөрү, соода түйүндөрү иштейт. Кышкысын кар калың убактарда коңшу аймактардан дээрлик кесилип турат. [[Саймалуу-Таш улуттук паркы|Саймалуу-Таштын]] петроглифтерине, б.а. базальтту чоң таш кесектерде чегилген аска сүрөттөр эң көп үйүлгөн жерге, экспедиция үчүн зыярат кылынуучу жер<ref>{{Cite web |title=Саймалуу-Таш или расшитые камни Тянь-Шаня<!-- Заголовок добавлен ботом --> |url=http://rus.azattyk.org/media/soundslide/24386569.html?z=3738&zp=1 |accessdate=2016-06-05 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304142156/http://rus.azattyk.org/media/soundslide/24386569.html?z=3738&zp=1 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Петроглифы :: Наскальные рисунки. Древнее изобразительное искусство<!-- Заголовок добавлен ботом --> |url=http://www.kyrgyzstan.orexca.com/rus/petroglyphs.shtml |accessdate=2016-06-05 |archivedate=2013-01-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130120131456/http://www.kyrgyzstan.orexca.com/rus/petroglyphs.shtml }}</ref>. == Аталышы == Кыштакта 20-кылымдын башында орус падышалыгынын 60тай аскери жайгашып, алар өздөрү турган жерди «Казарма» деп аташкан. Кийинчерээк жергиликтүү калк ал жерди Казарман деп атап калган. == Калкы == Калкы — 9 486 киши.<ref name="Этно2009.Джалал-Абад">{{Cite web |title=Перепись населения Киргизии 2009. Джалал-Абадская область |url=http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%94%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB-%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |access-date=2011-08-10 |archive-date=2011-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810173253/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%94%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB-%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |dead-url=no |accessdate=2016-06-05 |archivedate=2011-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810173253/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%94%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB-%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf }}</ref> {{Kyrgyzstan-stub}} == Инфраструктура == 2025-жылдын 6-июнунда Пекинде Кытай-Кыргызстан-Өзбекстан темир жолун куруу боюнча келишимге расмий түрдө кол коюлду. Долбоор боюнча сүйлөшүүлөр 20 жылга созулду. Кытайдан башталып, Европага багытталган темир жол Борбордук Азия өлкөлөрүн аралап өтөт. Кыргызстандагы бул жол Торугарт-Кош-Дөбө-Казарман-Жалал-Абад каттамы боюнча өтөт деп пландаштырылууда.<ref>{{Cite web |url=https://www.azattyqasia.org/a/32985298.html |title=По территории Кыргызстана пройдут 312 километров. Железнодорожный проект получил благословение трёх президентов |website=Азаттык Азия |publisher=Азаттык Азия |language=ru |date=2024-06-06 |access-date=2026-08-06 }}</ref> == Инсандар == * Исаков Мамбетказы Исакович (1944–1991) – кыргыз коомдук ишмери жана педагогу. ''Казарманда'' ''төрөлгөн.'' * [[Эшимканов, Мелис Асаналиевич]] — кыргыз коомдук ишмери, журналист. ''Казарманда төрөлгөн.'' * [[Мамбетжанов Дүйшөбай Мамбетжанович]] - кыргыз энергетиги, инженер-электрик жана коомдук ишмер. “Тогуз-Торо районунун Ардактуу атуулу” жана [https://nagrada.srs.kg/Site/Awarded/11746 Кыргыз Республикасынын өнөр жайына эмгек сиңирген кызматкери] наамдарынын ээси. 14-ноябрь 1940-жылы ''Казарманда төрөлгөн.'' == Колдонулган адабияттар == * [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074-5 == Шилтемелер == {{Булактар}} {{Тогуз-торо районунун калкконуштары}} [[Категория:Каргалык айыл аймагы]] [[Категория:Айылдар]] 7xiyee79tyn1gw1627i8gposbgtmf5l 0 55432 651839 603924 2026-09-03T07:23:44Z Шабданбек01 48863 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 651839 wikitext text/x-wiki '''Кобан маданияты''' — Түндүк [[Кавказ|Кавказдын]] борбордук бөлүгүндөгү коло кылымынын аягы — темир кылымынын башына таандык (биздин заманга чейинки 1-миң жылдыктын 1-жарымы) археологиялык эстелик. Түндүк Осетиядагы Кобан кыштагынын атынан аталган. Кобан маданияты көрүстөндөр, турак жайлар жана буюм калдыктары менен илимге белгилүү. Кобан маданиятынын адамдары өлүктөрдү бүгүп, таш үкөктөргө салып, ар кандай тиричилик буюмдары — канжар, уңгулуу коло балта, спираль түрүндөгү [[билерик]] жана башкалар менен бирге көмүшкөн. Алар кээ бир буюмдарын «айбандар стили» деп аталган скиф искусствосунун ыкмасында кооздоп жасашкан. Кобан маданиятынын адамдары уруу-уруу болуп, кичинекей кыштакчаларда жашаган. Булардын арасынан Змейский журту айрыкча белгилүү. Мал чарбачылык, аңчылык, кол өнөрчүлүк, дыйканчылык менен кесип кылышып, тоо кендерин да иштете билишкен. Уруу жол башчыларынын колунда байлык топтоло баштаган. Кобан маданиятынын адамдары Алдыңкы Азия жана Днепр бойлорунда жашаган элдер менен маданий, экономикалык байланышта болушкан. [[Категория:Тарых]] [[Категория: Археология]] == Колдонулган адабияттар == * [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9 cma767zi5j36qowlcjjcoeo23kl55d2 0 56329 651836 651798 2026-09-03T07:06:36Z Дилдорбек 10501 651836 wikitext text/x-wiki {{Template:Телеканал |Логотип = [[Файл:Ош өзбек театры.jpg|thumb|300px|Дареги: Ош шаары, Ленин көчөсү, 326 үй]] |Аталышы = Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры ({{lang-uz|Бобур номли Ўш Давлат академик ўзбек мусиқали драма театри}}) |Өлкө = [[Файл:Kyrgyzstanch.png|{{{1|22px}}}|]] [[Кыргызстан]] |Чөлкөмү = [[Файл:Kyrgyzstanch.png|{{{1|22px}}}|]] [[Кыргызстан]]<br /> [[Файл:Rotating earth (large).gif|{{{1|22px}}}|]] [[Жер]] |тилдери = [[Өзбек тили|Өзбек]] |Негизделген = 1914 |Каттоо тууралуу күбөлүгү = |Түптөгөндөр = [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] [[1914]] жылы, [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]] |Кожоюн = [[Кыргыз Республикасы]] [[маданият]], маалымат жана туризм [[Министрлик|министрлиги]] |Президенти = Набижон Мамажонов |Мурдагы аталыштары = Киров атындагы Ош өзбек музыкалуу драма театры |Урааны = Ар дайым биринчи! |Дареги = [[Файл:Kyrgyzstanch.png|{{{1|22px}}}|]] [[Кыргызстан]], [[Ош шаары]], [[Ленин]] көчөсү, 326 +9963222 5-57-85, 2-12-41, 4-94-36 |Ырасмый сайты = '''[http://teatrbabur.kg/index.php/ru// Театрдын ырасмий сайты]''' |lat_dir =N |lat_deg =40.5331 |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =72.7967 |lon_min = |lon_sec = |region = KG |CoordScale =2000 }} '''Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры''' ({{lang-ru|Ошский Государственный академический узбекский музыкально-драматический театр имени Бабура}}) [[Кыргызстан]]да эң байыркы, [[Борбордук Азия]]да экинчи байыркы профессионал театры болуп эсептелет жана [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] тарабынан [[1914]] жылы негизделген. == Тарыхы == [[1914]] жылы '''[[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]]''' жетекчилигинде [[Ош шаары]]нын [[Орус-тузем мектептери|орус-тузем мектеби]] мугалими [[Султанов, Балтакожо|Балтыходжа Султанов]] менен бирге [[театр]]алдык кружок негизделген<ref>{{Cite web |title=Спектакль "Барсбек" будет представлять Кыргызстан на международном фестивале в Турции |url=http://ru.sputnik.kg/culture/20160117/1021630041.html |accessdate=2016-03-19 |archivedate=2016-03-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160310012811/http://ru.sputnik.kg/culture/20160117/1021630041.html }}</ref><ref>{{Cite web |title=Ош старейший театр республики отметил своё 95-летие |url=http://www.knews.kg/culture/39275_osh_stareyshiy_teatr_respubliki_otmetil_svoe_95-letie/ |accessdate=2015-10-01 |archivedate=2015-10-01 |archiveurl=https://archive.today/20151001122051/http://www.knews.kg/culture/39275_osh_stareyshiy_teatr_respubliki_otmetil_svoe_95-letie/ }}</ref>. [[1918]] жылы [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] жетекчилигинде [[Ош уезди]]нын башка агартуу ишмерлери жана мугалимдери Бекназар Назаров, Иброхим Мусабоев, Журахон Зайнобиддинов, Назирхан Камолов, Абдурашид Эшонхонов, А. Саидовдор менен бирге [[Түркстан]] фронти Реввоенсоветине караштуу [[концерт]] бригадасынын базасында [[Кыргызстан]]да биринчи жолу жергиликтүү мусулман элдерден түзүлгөн өз демилгеси менен иштөөчү театралдык кружок негизделген. Театр труппасынын биринчи директору, көркөм жетекчиси жана башкы режиссёру [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] [[Борбордук Азия]]нын жана [[Кыргызстан]]дын театралдык кыймылдын биринчи негиздөөчүсү жана уюштуруучусу болгон<ref>{{Cite web |title=<small>Они стояли у истоков</small> |url=http://www.echoosha.narod.ru/December08/teatr.htm |accessdate=2015-02-03 |archivedate=2015-02-03 |archiveurl=https://archive.is/20150203020116/http://www.echoosha.narod.ru/December08/teatr.htm }}</ref>. Р. Мадазимов Кыргызстандагы маданияттын, искусствонун жана билим берүү системасынын өнүгүшүнө олуттуу салым кошкон, ошондой эле Түштүк Кыргызстандагы жадидизмдин лидери жана идеологу болгон. Ал жаңы мамлекеттүүлүктүн алгачкы мезгилинде, Кара-Кыргыз автономиялуу облусунун түзүлүшүндө активдүү роль ойногон. [[1919]] жылы кружок драма труппасы болуп калыптанды, ал труппага кийин [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]], Абдукодир Исхоков, Исроилжон Исмоилов, Жалил Собитовдор кошулду. 1921-жылы труппа Гулом Зафаринин "Жетим" пьесасын койгон. Жетимдин ролун труппанын көркөм жетекчиси [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимовдун]] 10 жаштагы уулу Уринбой Рахмонов ойногон. Ошондон тартып [[Уринбой Рахмонов]] жаш жигиттердин ролдорун ойноп, ошол эле учурда труппанын актёрлоруна жардам берип, бир нече милдеттерди аткарган. Бул труппа [[Кыргызстан]] түштүгүндө театралдык көркөм өнөрун өнүктүрүүго гана эмес жана кесиптик музыкалык көркөм өнөрун өнүктүрүүго дагы кызмат кылды. Анткени труппанын репертуарында спектакль коюудан тышкары, көптөгөн [[концерт]]тик программалар коюлду. Ошондой эле спектаклдерди коштоогон элдик обондор үчүн музыкалык иштеп чыгуу жүргүзүлгөндүктан музыкант-профессионалдардын калыптанышы жолундо өзгөчө этабы болду. Андан ары бул труппа Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театрынын түзүү үчүн негиз болуп калды<ref>[https://www.centrasia.org/person2.php?st=1386103932 <small>Центразия Персоны</small>]</ref>. Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры [[Борбордук Азия]]да [[Ташкент]] шаарындагы Хамза атындагы өзбек улуттук академиялык драма театрынан ([[1913]]-[[27 февраль]] [[1914]] жылдары негизделген) кийинки экинчи байыркы профессионал театры болуп эсептелет<ref>[http://www.ozodlik.org/content/article/26717554.html <small>Ош театры өзунун 95 жылын майрамдады</small>]</ref>. Театр [[Ош уезди]]нын бардык райондорунда болуп, ал жерде спектаклдер коюп, көркөм өнөр жана [[маданият]] куралы менен Кыргызстандын түштүгүндө Совет бийлигин орнотуу үчүн күрөштү. Театр артисттери [[Ош шаары]]нын [[милиция]]сынын негиздөөчүсү жана биринчи башчысы жана Кыргызстан Улуттук коопсуздук комитетинин негиздөөчүсү жана [[Ош уезди]]нын ЧКнын биринчи башчысы [[Султанов, Балтакожо|Балтыходжа Султанов]] менен бирге Кыргызстандын түштүгүндө Совет бийлигин орнотуу үчүн активдүү катышкан. Театр труппасында [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] тарабынан коюлган Маннон Уйгурдын "[[Түркстан]]дык [[табып]]" пьесасы өз убагында реакционерлердин кескин нааразылыгын келтирди. Ошол кезде труппа курамында аял актрисалар жок эле, анда аялдардын ролун Журахон Зайнобиддинов мыкты аткарган. 20-жылдар аягында сахнада биринчи жолу актриса аялдар көрүндү. Реакционерлер тарабынан таланттуу актрисалар Н. Юлдашева жана Р. Парпиевалар ырайымсыз өлтүрүлгөн<ref>[http://www.open.kg/about-kyrgyzstan/art/theater/115-teatr-kyrgyzstana-v-20-80-godah.html <small>Театр Кыргызстана в 20-80 годах</small>]</ref>. [[Жарандык согуш]]тун убагында [[Ош шаары|Ошко]] чектеш болгон райондор согуш майданына айланды. [[Ош шаары]]нын [[милиция]]сынын башчысы жана [[Ош уезди]]нын ЧКнын биринчи башчысы [[Султанов, Балтакожо|Балтыходжа Султановдун]] сунушу менен театралдык труппа бул фронттун катышуучусу жана [[РКП(б)|большевиктер партиясынын]] үгүтчүүсү болуп калды. Театралдык труппа [[Ош уезди]]нин бардык айылдарында, [[базар]]ларда, аянттарда жана эл көп чогулган башка жерлерде спектаклдер жана [[концерт]]терди коюп, Кыргызстандын көркөм өнөрун жана [[Маданият|маданиятын]] өнүктүрүүго зор салым кошкон. Көрүнүктүү [[революция]] ишмерлери [[Султанов, Балтакожо|Балтыходжа Султанов]] жана [[Касымбеков Мырза Фазылбек|Фазылбек Касымбековдор]] театралдык труппанын жаш жамаатына бутга турууга жардам берди<ref>[http://newspaperarchive.com/uz/uzbekistan/toshkent/toshkent-sovet-uzbekistoni/1990/10-03/page-4 Teatr kutlug 60 yillik tuyini nishonladi]</ref>. [[Султанов, Балтакожо|Б. Султановдун]] кудасы Ош өзбек театрынын биринчи негиздөөчүсү, директору жана көркөм жетекчиси [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] мындай айтып жүргөн: [[Корбашы]] [[Мадаминбек]] [[Анжыян (шаар)|Андижан]]га жакын жерлерде талоончулук кылып, тургундарга куралдуу кол салып жүрдү. [[Ош шаары]]нын [[милиция]]сынын башчысы жана [[Ош уезди]]нын ЧКнын башчысы [[Султанов, Балтакожо|Балтыходжа Султанов]] жана Ош [[гарнизон]]у [[Анжыян (шаар)|Андижан]] аскердик [[гарнизон]]ун [[курал-жарак]] менен камсыз кылуу үчүн жардам берүүнү каалады. Бирок, ал жакка куралды кандай жеткирүүгө болот? Бул көйгөйдү театр артисттери чечти. Арабаны жасалгалашты, анга [[курал-жарак]]ты жайып коюшту, үстүнөн төшөктөр коюшту. Артист [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] грим сыйпоолоп жана чоң "ишан"-диний үгүттөөчү болду. Дагы эки актёр анын "муридтери"-шакирттери болуп калды. Өзүнө жакын мусулмандардын ыйык [[Куран]] китебин коюшту, аны окуп жолго түштү. Араба Ходжаабадга жакындап барганда ок атылганы угулду. Арабаны ондогон [[басмачы]]лар курчооду. Ошондо арабакеч [[басмачы]]ларга бармагы менен "жымжырт" деп белгисин көрсөттү жана парданы тартып койду. [[Басмачы]]лар "ишан" жана анын "шакиртерин" көрүүштү жана жүгүнүүштү. Андан кийин аларды [[Анжыян (шаар)|Андижан]]га чейин урмат менен жеткиришти. [[Курал-жарак]] менен камсыз кылуу үчүн труппанын мындай "постановкалары" бир нече жолу кайталанды. [[Кыргыз АССР Эл Комиссарлар Совети (ЭКС)|Кыргыз АССР эл комиссарлары Кеңешинин]] [[1929]] жылдагы [[Акты (документ)|токтомуна]] ылайык театр өз ишин кесипкөй негизде баштаган. Ошол убакыттан баштап театр сахнасында көйгөйлүү маселелерди чагылдырган чоң пьесалар жана чыгармалар коюлган. Сахнада [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] тарабынан коюлган Камил Яшин жана Музаффар Мухамедовдун "Гулсара" музыкалуу драмасы чоң окуялардын бири болуп калды. [[1929]]-[[1931]]-жылдары театрда [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] тарабынан К. Яшиндын "Лолахон", "Ажи-ажи" пьесалары коюлду. Бул чыгармалар идеялык душмандардын кара ойлорун ачып берди. "Лолахон" спектакли [[Араван]], [[Өзгөн району|Өзгөн]], [[Кара-Суу району|Кара-Суу]], Ходжаабад эмгекчилерин арасында көп жолу коюлуп жатты. Театр кызматкерлерине карата реакциялык элементтер бир катар кол салууларды уюштуруштуу. Театр артисттери [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимовду]], [[Моминова, Разияхан|Розияхон Муминованы]], Тожихон Хасанованы, [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмоновду]] кармап алуу жана көздөрүн чукуу үчүн жалдангычтар даярдалган эле. [[Артист]]тердин коопсуздугун камсыз кылуу үчүн аларга куралдуу сакчылар коюлган эле. [[Файл:Султанов Балтыходжа.jpg|thumb|left|200px|<small>[[Султанов, Балтакожо|Балтыходжа Султанов]]</small>]] [[Файл:Журахон Зайнобиддинов.jpg|thumb|right|350px|<small>[[:ru:Зайнобиддинов, Журахон|Журахон Зайнобиддинов]], элге билим берүү бөлүмүнүн башчысы кесиптик уюмдар кызматкерлерин биринчи съезд катышуучуларын арасында. Сүрөт 1920 ж.</small>]] Уюштуруу кыйынчылыктарга карабастан, Театр өзүнүн репертуарын жаңы идеялык жана чоң көркөм чыгармалардын эсебинен кеңейтти. Театрга бул учун [[СССР]]дин эл артисти Рахим Пирмухамедов, [[Өзбекстан]]дын эл артисттери Хикмат Латипов жана Кудрат Ходжаевдер чоң практикалык жардам көрсөтүштү. Ош театрынын сахнасында [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] тарабынан "Эки коммунист", "Достор", "[[Алишер Навои]]" жана башка чыгармалар коюлду. [[1934]] жылы театр жамааты [[Ленинград]], [[Москва]], [[Ташкент]] шаарларында биринчи гастролдорундо катышты. [[1934]] жылдын августунда театралдык жамааттын курамында 70 адам [[Ленинград]] шаарына гастролдорго барды. Театр репертуары "Фархад менен Ширин", "Лейла менен Маджнун" жана башка өзбек пьесалары тузду. [[Ленинград]]дын искусство сүйүүчүлөрү театр чыгыштарын жакшы кабыл алышты. Ошондуктан узак эмеске пландаштырылган бул гастролдор дээрлик бир айга созулду. Театрдын жамааты чыгармачыл жолугушууларды ишканаларда, окуу жайларында, укмуштуу [[«Аврора» (крейсер)|"Аврора" крейсерда]] жүргүздү. Бардыгы болуп 22 [[концерт]] коюшту. Гастроль аягында артисттерди [[Ленинград]] партия обкомунун биринчи катчысы Сергей Миронович Киров кабыл алды. Ал белгилегендей, коюлган спектаклдер жана концерттер ленинграддыктарга чоң таасир кылды жана алардын эсинде калат. Жолугушууга [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]], А. Насриддинов, Кадыржан Хамидов, З. Умаров, Гуламжан Исраилов, Б. Махмудов, Тожихон Хасанова, [[Маидова, Лайлихан|Лайлихон Моидова]], Р. Ахмедов, Б. Ортиков, И. Худайбердиев, Зиямиддин Шакиров, Лутфулло Ходжаев, Р. Мухаммаджанов, Ж. Юсупжанов, Ж. Мухаммаджанова, Д. Каюмов, П. Салиев жана башкалар катышкан. Жолугушуунун аягында алар С.М. Киров менен сүрөткө түшүүштү. С.М. Киров өлгөндөн кийин [[1937]] жылы драма театрге С.М. Кировдун аты коюлду. [[1934]] жылы [[Ташкент]]те пахтакер алдыңкылардын чогулушу өткөрүлгөн. [[Өзбек ССР]] [[Борбордук аткаруу комитети]] президиумдун төрагасы [[Ахунбабаев Юлдаш|Юлдаш Ахунбабаевдун]] чакыруусу боюнча театрдын жамааты слёт катышуучуларына [[концерт]] коюу үчүн [[Ташкент]]ке барды. Слёт катышуучулары обончу [[Тарак, Абдулла Файзулла|Абдулла тарок Файзуллаевдун]], артисттер [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]]дун, [[Моминова, Разияхан|Р. Муминованын]], Т. Хасанованын, [[Маидова, Лайлихан|Л. Моидованын]], К. Хамидовдун, Ж. Исраиловдун чыгыштарын кулак тундурган кол чабуулар менен кабыл алды. [[1934]] жылы театр [[Москва]] гастролдорунда эле катышкан. 26 май-4 июнь [[1939]] жылы [[Москва]]да кыргыз искусствосунун I декадасында катышкан жана чыгармачылык топ катышуучулары [[Калинин, Михаил Иванович|М.И. Калинин]] менен жолукту<ref>[http://portalus.ru/modules/biographies/rus_readme.php?subaction=showfull&id=1422800665&archive=&start_from=&ucat=1& Биографии знаменитостей]</ref>. [[1939]] жана [[1940]] жылдары [[Бишкек (шаар)|Фрунзе шаарында]] гастролдордо катышкан. [[1939]] жылы театрдын жетекчи артисттери [[Моминова, Разияхан|Розияхан Муминова]] жана [[Тарак, Абдулла Файзулла|Абдулла тарок Файзуллаев]] [[Кыргызстан]]да биринчи болуп Кыргыз ССРинин эмгек сиңирген артисти наамын алышкан<ref>{{Cite web |title=Кыргыздын Гиннес китеби 94 бет |url=http://studydoc.ru/doc/247002/tekst-tolugu-menen-word-formatynda-k%D3%A9ch%D2%AFr%D2%AFls%D2%AFn |accessdate=2016-09-11 |archivedate=2018-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181014203441/http://studydoc.ru/doc/247002/tekst-tolugu-menen-word-formatynda-k%D3%A9ch%D2%AFr%D2%AFls%D2%AFn }}</ref>. [[Улуу Ата-Мекендик согуш]]тун башынан бери театрдын көптөгөн артисттери өз ыктыяры менен согушке барды. Согушта [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]] оор жараат алгандан кийин, [[Ош шаары]]на жиберилди. [[1942]] жылы ал театрдын көркөм жетекчиси болуп дайындалды жана театрды [[1949]] жылга чейин жетектеген<ref>[https://slovo.kg/ru/news-details/ovacii-dlya-babura Овации для Бабура]</ref>. [[Улуу Ата Мекендик согуш]] мезгилинде Ош театрынын [[артист]]тери фронттордо болуп жана жоокерлерге мекенчилдик спектаклдер койду. [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]], Б. Хасанова, Э. Бутаева, М. Атабаев жоокерлерди эрдикке чакырды. Бул жылдары сахнада [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]] тарабынан Камил Яшиндын "Бороон", "Оккупанттерге өлүм!", Сабир Абдулланын "Курбан Умаров", Уйгундын "Жашоо ыры", Билль-Белоцерковскийдын "Чек арачылар" , [[Корнейчук Александр Евдокимович|Корнейчуктун]] "Фронт" чыгармалары коюлду. Театралдык жамаат эмгекчилердин массасын аскердик-патриоттуулук духунда тарбиялоого чоң салымын кошкон. Театралдык жамааттын чыгармачылык потенциалын ачып берүү үчүн сахнага [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]] тарабынан коюлган Хамзанын "Бай жана батрак", "Майсаранын жоруктары", К. Тренёвдун "Любовь Яровая" [[Шиллер Иоган Кристоф Фридрих|Шиллердын]] "Алдоо жана сүйүү", С. Абдулланын "Тахир менен Зухра", М. Ордубадинын "5 сомдук келин", Хуршиддын "Фархад менен Ширин", К. Яшиндын "Гулсара", Уйгундын "Жаз", "Алтынкуль" чыгармалары чоң ролду ойноду<ref>[https://www.centrasia.org/person2.php?st=1386185035 Центразия Персоны]</ref>. Театралдык жамааттын жана театрдын жетектөөчү актёру [[Рахмонов Журахон|Журахон Рахмоновдун]] чыгармачылык көтөрүүда Ош театрынын сахнасында коюлган [[Чыңгыз Айтматов|Ч. Айтматовдун]] "[[Саманчынын жолу (роман)|Саманчынын жолу]]", К. Яшин жана М. Мухамедовдун "Дилором", [[Шекспир]]дын "Отелло" чыгармалары чоң ролду ойноду. Кийинки жылдары Журахон Рахмонов [[Рашидов Шараф Рашидович|Шараф Рашидовдун]] "Кубаттуу толкун" , К. Тренёвдун "Любовь Яровая", "Кизил галстук", [[Шиллер Иоган Кристоф Фридрих|Шиллер]]дын "Алдоо жана сүйүү", [[Гольдони Карло|К. Гольдони]]нын "Эки мырзага малай", [[Островский, Александр Николаевич|Александр Островскийдын]] "Добул", [[Байтемиров, Насирдин|Насриддин Байтемировдун]] «[[Салиева Уркуя|Уркуя]]», "Той алдында дүрбөлөн", "Сүйүү, жаз жана шайтан" чыгармаларында роль ойногон. 14-25 октябрь [[1958]] жылы Ош өзбек драма театрынын жамааты [[Москва]]да кыргыз искусствосу жана адабиятынын экинчи декадасында катышкан. [[1961]] жылы 20 февралында [[Кыргызстан театр ишмерлер союзу|Кыргызстан театралдык коомунун]] I съездинде катышкан. [[1967]] жылы Ош өзбек драма театры [[Тажик ССР]]да гастрольда болчу. Гастролдор чоң ийгилик менен өтүү, жамаат [[Тажик ССР]] [[маданият]] [[Министрлик|министрлигинин]] [[Грамота (сыйбарак)|ардак грамотасы]] менен сыйланды жана театрдын жетектөөчү артисти [[Дилдорбек Рахмонов]]дун ойногон ролдору жогору бааланды. 11-17 июль [[1967]] жылы [[Москва]]да [[Кыргызстан]]дын [[маданият]] жана [[искусство]] күндөрүндө катышкан. 4-14 сентябрь [[1969]] жылы [[Өзбек ССР]]да кыргыз адабияты жана искусство декадасында катышкан. 2-10 апрель [[1970]] жылы В.И. [[Ленин]] 100 жылдыгына арналган [[СССР]] элдеринин [[искусство]] майрамында катышкан<ref>{{Cite web |title=<small>Cоветские актеры кино и театра мужчины</small> |url=http://www.onteatr.ru/aktery/rakhmonov-zhurakhon-rakhmonberdievich |accessdate=2015-12-27 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304095856/http://www.onteatr.ru/aktery/rakhmonov-zhurakhon-rakhmonberdievich }}</ref>. Театрдын жетектөөчү актёру [[Рахмонов Журахон|Журахон Рахмонов]] [[кыргыз тили]]н мыкты билгени учун, ал [[Султан Ибраимов|С. Ибраимов]] атындагы [[Ош кыргыз академиялык драма театры]] (24 ноябрь [[1972]] жылы уюшулган, [[1974]] жылы курулган) ачылганга чейин кыргыз улуттук жазуучулардын классикалык жана заманбап чыгармаларын пропагандалады жана театр сахнасында коюуда активдүү катышкан. Ал кыргыз авторлорунун чыгармаларын аткарууда ролдорду нукура [[кыргыз тили]]нде ойноду. [[1957]] жылы ал [[Кыргыз ССР]]ынын [[маданият]] [[Министрлик|министрлигинин]] [[Грамота (сыйбарак)|ардак грамотасы]] менен, ал эми [[1976]] жылы IX [[Беш жылдык пландар|беш жылдык]] ударниги медалы менен сыйланган. [[Ташкент]]те гастролдор бүткөндөн кийин [[маданият]] жана [[искусство]] пропагандалоо жана өнүктүрүү учун кошкон зор салымы үчүн [[Рахмонов Журахон|Журахон Рахмонов]] [[Өзбек ССР]] Жогорку Совети [[Президиум]]унун 5 июль [[1974]] жылдагы №164 [[Жарлык|Жарлыгы]] менен [[Өзбекстан]] эмгек сиңирген [[артист]]и ([[медаль]] № 877) ардак наам менен сыйланды<ref>{{Cite web |title=<small>Актёрская династия</small> |url=http://www.echoosha.narod.ru/March07/deti.htm |accessdate=2015-02-03 |archivedate=2015-02-03 |archiveurl=https://archive.today/20150203020052/http://www.echoosha.narod.ru/March07/deti.htm }}</ref>. [[Кыргызстан]] [[тарых]]ында эки [[артист]] гана бул ардактуу наам менен сыйланышкан. С.М. Киров атындагы Ош театры [[1992]] жылы Бабур атындагы өзбек музыкалуу-драма театры болуп атын өзгөрттү. [[2004]] жылы Бабур атындагы Ош өзбек музыкалуу-драма театрына «[[Академиялык тeaтp|Академиялык]]» деген статус берилди<ref>[http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/39812?cl=ky-kg <small>Кыргызстан Президентинин Жарлыгы №354 от 14.10.2004 жыл</small>]</ref>. [[2006]] жылы [[Кыргыз Республикасы]]нын [[маданият]] жана маалымат [[Министрлик|министрлигинин]] чечими менен театрга "Мамлекеттик театр" макамы берилди. 29 ноябрь [[2014]] жылы [[Борбордук Азия]]ны байыркы театрынын 95 жылдык юбилейине арналган театрализациялашкан [[концерт]] коюлду. Каржы маселеси чечилбегендигине байланыштуу [[2018]] жылы театр өзүнүн кылымдык юбилейин белгилөө тоюн өткөрө алган эмес<ref>{{Cite web |title=<small>Театру Бабура скоро 100 лет</small> |url=http://www.nlkg.kg/ru/projects/little-kirghizstan/teatru-babura-skoro-100-let |accessdate=2016-01-08 |archivedate=2018-03-03 |archiveurl=https://archive.ph/20180303110207/http://www.nlkg.kg/ru/projects/little-kirghizstan/teatru-babura-skoro-100-let }}</ref>. [[Өзбекстан|Өзбекстандын]] [[Өкмөт|өкмөтү]] театрдын имаратын реконструкциялоого 7 миллион доллар бөлгөн.<ref>[https://24.kg/vlast/252793_remont_oshskogo_teatra_soglashenie_suzbekistanom_ratifitsiruyut_sopozdaniem/ Ремонт Ошского театра, соглашение с Узбекистаном ратифицируют с опозданием]</ref> 2023 жылы театрдын 105 жылдыгын жаңы имаратта өткөрүү пландалууда. == [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]дан көчурмө == '''Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры''' алгач ([[1919]]-жылдан) өз демилгелүү драма ийрими болуп, [[1932]]-ж. профессионал музыкалуу драма театры катары Ош шаарында уюшулган. Театр [[1934]]–[[1992]]-ж. С.М. Кировдун ысмын алып жүргөн, [[1992]]-жылдан [[Бабур Захиреддин Мухаммад|Бабур]]дун атында. Театр концерт программасы менен бирге драма жана музыкалуу драма спектаклдерин коёт. [[1934]]-ж. концерттик программа менен [[Москва]], [[Ленинград]] шаарында гастролдо болгон. Койгон белгилүү спектаклдери: К. Яшен, «Эки коммунист» ([[1933]]); Г. Зафари, «Халима» ([[1933]]); К. Гоцци, «Турандот каныша», Н. Гоголь «Текшерүүчү» ([[1934]]); Ж. Турусбеков, «Ажал ордуна» ([[1936]]); Хамза, «Бай жана батрак» ([[1939]]), «Майсаранын жоруктары» ([[1941]]); И. Акрамов, «Адолат» ([[1950]], [[1975]]); Г. Гулам, «Ташбалта ашык» ([[1960]], [[1974]]); К. Маликов, «Бийик жерде» ([[1960]]); К. Жантөшев, «Тоо бүркүтү» ([[1965]]), Ч. Айтматов, «Саманчынын жолу» ([[1966]]); А. Рахмат, «Абдулла Набиев» ([[1967]]); [[Рашидов Шараф Рашидович|Ш. Рашидов]], «Кубаттуу толкун» ([[1969]]); А. Абдугафуров, «Ач көздүк» ([[1972]]); Т. Абдумомунов, «Ашырбай» ([[1974]]); Н. Байтемиров, «Уркуя» ([[1977]]) ж. б. Алгачкы артисттери: [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]], Бекназар Назаров, [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]], [[Тарак, Абдулла Файзулла|Абдулла тарок Файзуллаев]], [[Рахмонов Журахон|Журахон Рахмонов]], [[Моминова, Разияхан|Разия Муминова]], [[Маидова, Лайлихан|Лайлихан Маидова]] ж. б. Режиссёрлору: Ф.А. Литвинская, С. Юлдашев, Э. Мурадов, С. Умаров, сүрөтчүсү Т. Сафаров, дирижёру Т. Арифхожаев. Театрда Кыргыз ССР эл артисти [[Салиева, Турсунхан|Турсунхон Солиева]], Кыргыз ССР эмгек сиңирген артисттери [[Рахмонов Журахон|Ж. Рахмонов]], Х. Хасанов, Т. Урунова ж. б. иштеген. [[2004]] жылы Бабур атындагы Ош областтык өзбек музыкалуу-драма театрына «академиялык» деген статус берилди<ref>[http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/39812?cl=ky-kg <small>Кыргызстан Президентинин Жарлыгы №354 от 14.10.2004 жыл</small>]</ref>. == Театр артисттерин эскерүү == [[Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары]]нын чечимдери менен [[Ош облусу]]нун көчөлөрүнүн театрдын артисттерин ысымдарын ыйгаруу аркылуу бекемделген. * Театр негиздөөчүсү [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]] урматына [[Ош облусу]], [[Кара-Суу району]]нун, [[Кызыл-Кыштак, Кара-Суу району|Кызыл-Кыштак айылынын]] Беш-Капа участкасы жаңы конуштарын үч көчөсү анын ысмы менен аталган.<ref>[https://ru.wikinews.org/wiki/Увековечена_память_выдающегося_деятеля_культуры_Кыргызстана_Уринбоя_Рахмонова Увековечена память выдающегося деятеля культуры Кыргызстана Уринбоя Рахмонова]</ref> * Театр негиздөөчүлөрүнөн бири Журахон Зайнобиддинов урматына [[Ош шаары]]нын борбордук көчөлөрүнүн бири анын ысмы менен аталып, бирок 2013-жылы ал көчөгө башка адамдын аты коюлган.<ref>{{Cite web |title=Улица Зайнабидинова переименована |url=https://paruskg.info/glavnaya/77085-77085.html |access-date=2019-12-27 |archive-date=2019-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191227180208/https://paruskg.info/glavnaya/77085-77085.html |dead-url=yes |accessdate=2019-12-27 |archivedate=2019-12-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191227180208/https://paruskg.info/glavnaya/77085-77085.html }}</ref> * [[Кыргыз Республикасынын эл артисти|Кыргызстан эл артисттери]] [[Моминова, Разияхан|Розияхон Муминова]], [[Нематов, Нематжан|Нематжон Нематов]] жана [[Маидова, Лайлихан|Лайлихон Моидова]] урматына [[Ош шаары]]нда көчөлөрү алардын аттары коюлган. * 1977 жылы Ош шаардык аткаруу комитетинин төрагасы жана Ош облустук маданият башкармалагы Республиканын эмгек сиңирген артисти [[Рахмонов Журахон|Журахон Рахмонов]] өлгөндөн кийин анын урматына [[Ош шаары]]нын Алебастрова көчөсүнө атын берүү демилгеси менен чыгышкан. == Театрдын негиздөөчүлөрү == # [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] ([[1914]] жылдан) # [[Султанов, Балтакожо|Балтыходжа Султанов]] # Бекназар Назаров # Иброхим Мусабоев # [[:ru:Зайнобиддинов, Журахон|Журахон Зайнобиддинов]] # [[:ru:Камолов, Назирхон|Назирхон Камолов]]<ref>[https://mytashkent.uz/2016/10/26/istoriya-diktorov-televideniya/ Назирхон Камолов]</ref><ref>{{Cite web |title=<small>Ўзбекистон радиосининг биринчи диктори Назирхон Камолов</small> |url=http://fikr.uz/blog/Milliy_goya_va_mafkura_ilmiy-amaliy_markazi/radioning-udratli-ovozi.html |accessdate=2018-09-03 |archivedate=2018-03-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180303105655/http://fikr.uz/blog/Milliy_goya_va_mafkura_ilmiy-amaliy_markazi/radioning-udratli-ovozi.html }}</ref><ref>{{Cite web |title=Дастлабки эшиттиришлар |url=https://uzhurriyat.uz/2017/02/15/ovoz-qudrati/ |accessdate=2019-12-27 |archivedate=2019-12-27 |archiveurl=https://archive.today/20191227172655/https://uzhurriyat.uz/2017/02/15/ovoz-qudrati/ }}</ref><ref>{{Cite web |title=<small>Радиодаги ўзбек бўлимининг дастлабки мудири ва сухандони Назирхон Камолов</small> |url=http://birsafda.uz/index.php/ilm-izlanish-tad-i-od/332-ezhzhzhzhzhzhzhzhzhzhzhzh |accessdate=2018-03-02 |archivedate=2018-03-02 |archiveurl=https://archive.today/20180302164334/http://birsafda.uz/index.php/ilm-izlanish-tad-i-od/332-ezhzhzhzhzhzhzhzhzhzhzhzh }}</ref><ref>{{Cite web |title=Ўзбек журналистикаси тарихидан |url=http://qashqadaryogz.uz/read/zbek-zhurnalistikasi-tarikhidan |accessdate=2019-12-27 |archivedate=2019-12-27 |archiveurl=https://archive.today/20191227173332/http://qashqadaryogz.uz/read/zbek-zhurnalistikasi-tarikhidan }}</ref><ref>{{Cite web |title=История дикторов телевидения |url=https://mytashkent.uz/2016/10/26/istoriya-diktorov-televideniya/ |accessdate=2019-12-27 |archivedate=2019-12-27 |archiveurl=https://archive.today/20191227173202/https://mytashkent.uz/2016/10/26/istoriya-diktorov-televideniya/ }}</ref> # Абдурашид Эшонхонов<ref>{{Cite web |title=<small>Рашид Эшанханов</small> |url=http://www.foto.kg/istoricheskaya-spravka/3659-istoriya-rossiyskogo-obrazovaniya-v-oshe.html |accessdate=2018-03-02 |archivedate=2018-03-02 |archiveurl=https://archive.today/20180302155352/http://www.foto.kg/istoricheskaya-spravka/3659-istoriya-rossiyskogo-obrazovaniya-v-oshe.html }}</ref> # А. Саидов # [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]] ([[1920]] жылдан) # [[Рахмонов Журахон|Журахон Рахмонов]] == [[Театр]] [[артист]]тери == === [[Кыргыз Республикасынын эл артисти|Кыргызстан эл артисттери]] === # [[Тарак, Абдулла Файзулла|Абдулла тарок Файзуллаев]] ([[1940]] жыл)<ref>[https://24.kg/obschestvo/72841_segodnya_vbishkeke_informatsionnaya_karta/ <small>Сегодня в Бишкеке. Информационная карта</small>]</ref><ref>{{Cite web |title=<small>"Ўзбекистонда ижтимоий фанлар" 59 бет, Абдулла тароқ Файзуллаев</small> |url=http://n.ziyouz.com/books/jurnallar/uzbekistonda_ijtimoiy_fanlar/O%27zbekistonda%20ijtimoiy%20fanlar_1984-01.pdf |accessdate=2018-09-03 |archivedate=2021-01-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210122235534/https://n.ziyouz.com/books/jurnallar/uzbekistonda_ijtimoiy_fanlar/O%27zbekistonda%20ijtimoiy%20fanlar_1984-01.pdf }}</ref> # [[Моминова, Разияхан|Розияхон Муминова]] ([[1940]] жыл)<ref>{{Cite web |title=<small>Розияхон Муминова</small> |url=http://m.kino-teatr.ru/teatr/acter/w/sov/370323/bio/?noflex=1 |accessdate=2018-03-02 |archivedate=2018-03-02 |archiveurl=https://archive.today/20180302175249/http://m.kino-teatr.ru/teatr/acter/w/sov/370323/bio/?noflex=1 }}</ref><ref>[http://www.foto.kg/galereya/3092-istoricheskie-lichnosti-roziyahon-muminova.html <small>Розияхон Муминова</small>]</ref><ref>[http://istoriya-teatra.ru/theatre/item/f00/s06/e0006847/index.shtml <small>Муминова Розияхон</small>]</ref> # Тожихон Хасанова ([[1940]] жыл)<ref>{{Cite web |title=<small>Тожихон Хасанова</small> |url=http://m.kino-teatr.ru/teatr/acter/sov/370322/bio/?noflex=1 |accessdate=2018-03-02 |archivedate=2018-03-02 |archiveurl=https://archive.today/20180302175054/http://m.kino-teatr.ru/teatr/acter/sov/370322/bio/?noflex=1 }}</ref><ref>{{Cite web |title=<small>Театральная Энциклопедия стр.309</small> |url=http://lib.co.ua/encyclopedia/unknown/teatralnajaenciklopedija.p309.jsp |accessdate=2018-03-03 |archivedate=2018-03-03 |archiveurl=https://archive.today/20180303062111/http://lib.co.ua/encyclopedia/unknown/teatralnajaenciklopedija.p309.jsp }}</ref><ref>[https://newspaperarchive.com/toshkent-qizil-uzbekistoni-feb-24-1960-p-4/ <small>Газета "Кизил Узбекистон" №46 24.02.1960 г.</small>]</ref> # [[Маидова, Лайлихан|Лайлихон Моидова]] ([[1953]] жыл)<ref>[https://newspaperarchive.com/frunze-sovetnik-kyrgyzstan-dec-05-1966-p-4/ <small>Газета "Советтик Киргизстан" №279 5.12.1966 г.</small>]</ref><ref>{{Cite web |title=<small>Лайлихон Моидова</small> |url=http://tyup.net/page/maidova-lajlihan |accessdate=2018-03-03 |archivedate=2018-03-03 |archiveurl=https://archive.today/20180303074205/http://tyup.net/page/maidova-lajlihan }}</ref> # [[Салиева, Турсунхан|Турсунхон Солиева]] ([[1974]] жыл)<ref>[https://newspaperarchive.com/frunze-sovetnik-kyrgyzstan-may-07-1982-p-4/ <small>Газета "Советтик Киргизстан" №108 7.05.1982 г. стр.4</small>]</ref><ref>{{Cite web |title=<small>Коллектив театра имени Бабура предлагает назвать три улицы Оша именами своих артистов</small> |url=http://www.turmush.kg/ru/news:18199 |accessdate=2018-03-03 |archivedate=2018-03-03 |archiveurl=https://archive.today/20180303075809/http://www.turmush.kg/ru/news:18199 }}</ref> # [[Нематов, Нематжан|Нематжон Нематов]] ([[1979]] жыл)<ref>{{Cite web |title=<small>Нематжон Нематов</small> |url=http://m.kino-teatr.ru/teatr/acter/m/sov/283806/bio/?noflex=1 |accessdate=2018-03-03 |archivedate=2018-03-03 |archiveurl=https://archive.today/20180303081918/http://m.kino-teatr.ru/teatr/acter/m/sov/283806/bio/?noflex=1 }}</ref> # [[Бадинов Толибжон|Толибжон Бадинов]] ([[1988]] жыл)<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=s_kaMf8XkUA <small>Толибжон Бадинов</small>]</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=NuL0EaNGses <small>Толибжон Бадинов</small>]</ref> # [[Шабданова, Айтажи|Ойтожихон Шобдонова]] ([[1988]] жыл)<ref>{{Cite web |title=<small>В Ошском узбекском драмтеатре состоится спектакль "Слёзы Алайской царицы" с участием Народной артистки КР А. Шабдановой</small> |url=http://www.turmush.kg/ru/news:30277 |accessdate=2018-03-03 |archivedate=2018-03-03 |archiveurl=https://archive.today/20180303083805/http://www.turmush.kg/ru/news:30277 }}</ref> # Шавкат Дадажонов ([[1999]] жыл)<ref>{{Cite web |title=<small>Ўзбек саҳнасида "Манаснинг ўғли Семетей"</small> |url=https://www.ozodlik.org/a/25408003.html |accessdate=2018-03-03 |archivedate=2018-03-03 |archiveurl=https://archive.today/20180303084344/https://www.ozodlik.org/a/25408003.html }}</ref> # Абдурасулжон (Расул) Ураимжонов (31 октябрь [[2011]]) жыл<ref>{{Cite web |title=<small>Кыргыз Республикасынын Указы №273 31 октябрь 2011 жыл</small> |url=http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ru-ru/61146?ckwds |accessdate=2015-12-11 |archivedate=2015-12-11 |archiveurl=https://archive.today/20151211170007/http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ru-ru/61146?ckwds }}</ref> === [[Өзбекстан]] эл [[артист]]тери === # Абдулла тарок Файзуллаев ([[1943]] жыл)<ref>{{Cite web |title=<small>Национальная Энциклопедия Узбекистана, (буква А, стр.23) Абдулла ҳофиз Файзуллаев</small> |url=http://buxorolib.uz/wp-content/uploads/2017/03/Ozbekiston-Milliy-Ensiklopediyasi-A-harfi.pdf |access-date=2018-08-28 |archive-date=2018-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180920202753/http://buxorolib.uz/wp-content/uploads/2017/03/Ozbekiston-Milliy-Ensiklopediyasi-A-harfi.pdf |dead-url=yes |accessdate=2018-08-28 |archivedate=2018-09-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180920202753/http://buxorolib.uz/wp-content/uploads/2017/03/Ozbekiston-Milliy-Ensiklopediyasi-A-harfi.pdf }}</ref> # [[:uz:Kifoyat Muslimova|Кифоят Муслимова]]<ref>[http://istoriya-teatra.ru/theatre/item/f00/s06/e0006876/index.shtml Кифоят Муслимова]</ref><ref>{{Cite web |title=Кифоят Муслимова |url=http://www.samteatr.uz/ru/actors/view/%D0%9A%D0%B8%D1%84%D0%BE%D1%8F%D1%82+%D0%9C%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B0 |access-date=2021-08-11 |archive-date=2021-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117223636/http://www.samteatr.uz/ru/actors/view/%D0%9A%D0%B8%D1%84%D0%BE%D1%8F%D1%82+%D0%9C%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B0 |dead-url=yes |accessdate=2021-08-11 |archivedate=2021-01-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210117223636/http://www.samteatr.uz/ru/actors/view/%D0%9A%D0%B8%D1%84%D0%BE%D1%8F%D1%82+%D0%9C%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B0 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Кифоят Муслимова |url=https://qomus.info/encyclopedia/cat-m/muslimova-uz/ |accessdate=2019-12-26 |archivedate=2019-12-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191226150328/https://qomus.info/encyclopedia/cat-m/muslimova-uz/ }}</ref> # [https://web.archive.org/web/20180508090032/http://www.fdculture.com/erkinoy_hatamova Ёркиной Хотамова] === [[Өзбекстан]] эмгек сиңирген [[артист]]тери === # [[Рахмонов Журахон|Журахон Рахмонов]] (5 июль [[1974]] жыл) # Шавкат Дадажонов (5 июль [[1974]] жыл) === [[Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти|Кыргызстан эмгек сиңирген артисттери]] === # Саримсок Каримов # Тупахон Нурбоева # Шаробиддин Тухтасинов # Хошимжон Хасанов # Кодиржон Хамидов # Ганижон Бутаев # Бозорбой Юлдашев # Мавлонжон Курбонов # Ёркиной Хотамова ([[1967]] жыл) # Минура Расулжонова # Мастурахон Усмонова # Жамила Бутабоева ([[1988]] жыл)<ref>{{Cite web |title=Жамила Бўтабоева |url=http://old.yntymak.kg/index.php/tv/munavvar-kun/item/19480-umrini-90-foizini-san-atga-ba-ishlagan-ajol |access-date=2018-09-03 |archive-date=2018-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180830174117/http://old.yntymak.kg/index.php/tv/munavvar-kun/item/19480-umrini-90-foizini-san-atga-ba-ishlagan-ajol |dead-url=yes |accessdate=2018-09-03 |archivedate=2018-08-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180830174117/http://old.yntymak.kg/index.php/tv/munavvar-kun/item/19480-umrini-90-foizini-san-atga-ba-ishlagan-ajol }}</ref> # Рисолатхон Урунова # Нигорой Расулжонова ([[1990]] жыл) # Умаржон Мамиров ([[1990]] жыл) # Режаббой Тожибоев ([[1990]] жыл)<ref>{{Cite web |title=<small>В конце сентября в Ошском театре имени Бабура пройдет премьера нового спектакля"</small> |url=https://www.turmush.kg/ru/news:76614 |accessdate=2018-03-03 |archivedate=2018-03-03 |archiveurl=https://archive.today/20180303103523/https://www.turmush.kg/ru/news:76614 }}</ref> # Махмуджон Рахматов ([[1990]] жыл)<ref>{{Cite web |title=<small>«Ричард III» — жажда власти не будет безнаказанной"</small> |url=http://vlast.kg/art/richard-iii-zhazhda-vlasti-ne-budet-beznakazannoj/ |accessdate=2018-03-03 |archivedate=2018-03-03 |archiveurl=https://archive.today/20180303102946/http://vlast.kg/art/richard-iii-zhazhda-vlasti-ne-budet-beznakazannoj/ }}</ref> # Матлюба Мавлонова ([[1995]] жыл) # Зиёйдин Жалолов ([[1999]] жыл) # Мавлюда Абдужабборова ([[2001]] жыл) # Хамидулло Матхоликов ([[2003]] жыл)<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=e8q1pV48w64 <small>Песни Х. Матхоликова</small>]</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=cR2GYzHwn6Y <small>Песни Х. Матхоликова</small>]</ref> # Дилором Соипова ([[2004]] жыл)<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=c9cj1SHXb1o <small>Песни Д. Соиповой</small>]</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=2vx2LY3mCNk <small>Песни Д. Соиповой</small>]</ref> # Алла Аскарова<ref>{{Cite web |title=<small>В Оше пройдет премьера спектакля «Бунт невест»</small> |url=http://www.turmush.kg/ru/news:43072 |accessdate=2018-03-03 |archivedate=2018-03-03 |archiveurl=https://archive.today/20180303104717/http://www.turmush.kg/ru/news:43072 }}</ref> # Самида Холматова ([[2008]] жыл)<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=816MU9YKMpw <small>Мунаввар кун Самида Холматова </small>]</ref> # Хаётхон Мадрахимова (29.08.[[2019]] yil)<ref>[http://agro.kg/ru/news/22191/ <small>Фамилии. Кого наградил президент Жээнбеков?</small>]</ref> === [[Кыргыз ССРнин маданиятка эмгек сиңирген кызматкери|Кыргызстан маданиятка эмгек сиңирген ишмерлери]] === # Таврис Мутыкович Сафаров # Фаина Анатольевна Литвинская<ref>{{Cite web |title=<small>Ф.А. Литвинская - Записки режиссёра: Театры и актёры</small> |url=https://search.rsl.ru/ru/record/01001379227 |accessdate=2018-09-03 |archivedate=2018-08-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180830142339/https://search.rsl.ru/ru/record/01001379227 }}</ref> # Салохиддин Умаров ([[1990]]) # Зокиржон Шокиров ([[1990]])<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=A8ofzBNoqKw <small>Зокиржон Шокиров</small>]</ref> # [https://uz.wikipedia.org/wiki/Mugʻanniy_(Gʻanijon_Xolmatov) Ганижон Холматов]<ref>{{Cite web |title=Муғанний |url=http://ziyouz.uz/ozbek-sheriyati/ozbek-zamonaviy-sheriyati/muganniy/ |accessdate=2018-03-06 |archivedate=2018-03-06 |archiveurl=https://archive.today/20180306103306/http://ziyouz.uz/ozbek-sheriyati/ozbek-zamonaviy-sheriyati/muganniy/ }}</ref> # Набижон Мамажонов (5.06.[[2017]])<ref>{{Cite web |title=<small>Указ Президента КР О награждении Мамаджанова Набижана званием заслуженного деятеля культуры Кыргызстана</small> |url=http://www.president.kg/files/docs/award/kyirgyiz_respublikasyinyin_mamlekettik_syiylyiktaryi_menen_syiyloo_jnnd_jarlyik.pdf |accessdate=2018-08-28 |archivedate=2017-07-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170716163721/http://www.president.kg/files/docs/award/kyirgyiz_respublikasyinyin_mamlekettik_syiylyiktaryi_menen_syiyloo_jnnd_jarlyik.pdf }}</ref> === [[Кыргызстан]] маданиятын мыктылери === # Нуржахон Гапирова<ref>{{Cite web |title=Раққосалар мураббийси |url=http://old.yntymak.kg/index.php/zhanylyktar/uzbekche/item/17116-ra-osalar-murabbijsi |access-date=2018-09-03 |archive-date=2018-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180830142309/http://old.yntymak.kg/index.php/zhanylyktar/uzbekche/item/17116-ra-osalar-murabbijsi |dead-url=yes |accessdate=2018-09-03 |archivedate=2018-08-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180830142309/http://old.yntymak.kg/index.php/zhanylyktar/uzbekche/item/17116-ra-osalar-murabbijsi }}</ref> # Олимжон Комилов # Зиёйдин Камолов # Дилшод Курчиев # Ойбек Юлдашев # Бахтиёр Хурбоев<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=fNwjIDQUau4 <small>Бахтиёр Хурбоев ижодидан: "Хандон писта"</small>]</ref> # Дилшод Азимов<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=vH5l3eJAYak <small>Дилшод Азимов 2015 сарҳисоби</small>]</ref> # Хаётхон Мадрахимова # Одина Аббосова (2014)<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=girGq6KYz6Y Одина Аббосова концерт]</ref> # Маъмура Аскарова (2014) # Бахтиёрхон Хайитмухамадова (2017)<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=tTcDucTr-BA <small>Мунаввар кун Бахтиёрхон Хайитмухаммедова</small>]</ref> # Илхом Ахмад (Маматохунов)<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=3Af8WCOFiBg Илхом Ахмад концерт]</ref> # Ёкутой Шаропова<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=buw5NH3jHxc <small>Титаник Ёкутой Шарапова</small>]</ref> == Театрдын репертуары<ref>[https://ru.wikipedia.org/wiki/Репертуар_театра_имени_Бабура_(города_Ош,_Киргизия)<small>Репертуар театра имени Бабура</small>]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Театр түзүүлгон күндөн тартып сахнасында 600 ашык чыгармалар коюлду. {| class="wikitable sortable" |- ! Год ! Название ! Оригинальное название {{lang-uz}} ! Автор |- | 1919 || Отцеубийца || Падаркуш || [[Бехбудий Махмудкожо|М. Бехбудий]] |- | 1919 || Лекарь из Туркестана || Туркистонлик табиб || [[:ru:Уйгур-Маджидов, Маннон|Маннон Уйгур]] |- | 1920 || Отравленная жизнь || Заҳарли ҳаёт || [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] |- | 1920 || Сирота || Етим || [https://web.archive.org/web/20190823130559/https://ziyouz.uz/ozbek-ziyolilari/gulom-zafariy/ Гулом Зафарий] |- | 1922 || Наказание клеветников || Туҳматчилар жазоси || [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] |- | 1923 || Лолахон || Лолахон || [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] |- | 1924 || Рапорт с юга || Жанубдан рапорт || Махмуд Рахмон |- | 1925 || Гулсара || Гулсара || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] жана [http://people.ziyonet.uz/ru/person/view/muhamedov_muzaffar_ М. Мухамедов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180826214822/http://people.ziyonet.uz/ru/person/view/muhamedov_muzaffar_ |date=2018-08-26 }} |- | 1926 || Два коммуниста || Икки коммунист || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1927 || Друзья || Ўртоқлар || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1928 || Внутри || Ичкарида || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1929 || Халима || Ҳалима || [https://web.archive.org/web/20190823130559/https://ziyouz.uz/ozbek-ziyolilari/gulom-zafariy/ Гулом Зафарий] |- | 1929 || Ажи-ажи || Ажи-ажи || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1930 || Истории на хлопковом поле || Пахта шумғиялари || Умаржон Исмоилов |- | 1931 || [[:ru:Женитьба (пьеса)|Женитьба]] || Уйланиш || [[Гоголь, Николай Васильевич|Н.В. Гоголь]] |- | 1932 || Переводчик || Тилмоч || [[:ru:Уйгур-Маджидов, Маннон|Маннон Уйгур]] |- | 1933 || [[:ru:Аршин мал алан]] || Аршин мол олон || [[Узеир Гажибеков]] |- | 1934 || [[:ru:Ревизор (комедия)|Ревизор]] || Ревизор || [[Гоголь, Николай Васильевич|Н.В. Гоголь]] |- | 1935 || История заговорила || Тарих тилга кирди || [[:ru:Сафаров, Назир Сафарович|Назир Сафаров]], Зиё Саид |- | 1935 || Сожжём || Ёндирамиз || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1936 || Вместо смерти || Ўлим ўрнига || [[:ky:Жусуп Турусбеков|Ж. Турусбеков]] |- | 1936 || [[:ru:Любовь Яровая (спектакль, 1951)|Любовь Яровая]] || Любов Яровая || [[:ru:Тренёв, Константин Андреевич|К. Тренёв]] |- | 1936 || Комсомольский взвод || Комсомол взводи || Тожизода |- | 1937 || Обман и любовь || Макр ва муҳаббат || [[Фридрих Шиллер]] |- | 1937 || Фархад и Ширин || [[«Фархад менен Ширин»]] || Ш. Хуршид |- | 1938 || Слуга двух господ || Икки хўжайинга бир қул || [[Гольдони Карло|К.Гольдони]] |- | 1938 || Сабля Узбекистана || Ўзбекистон қиличи || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1939 || Пограничники || Чегарачилар || [[:ru:Билль-Белоцерковский, Владимир Наумович|Билль-Белоцерковский]] |- | 1939 || Бай и батрак || Бой ила хизматчи || [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] |- | 1939 || [[:ru:Тахир и Зухра|Тахир и Зухра]] || Тоҳир ва Зуҳра || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1940 || Холисхон || Холисхон || [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] |- | 1940 || Буран || Бўрон || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1941 || Гулсара || Гулсара || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] жана [http://people.ziyonet.uz/ru/person/view/muhamedov_muzaffar_ М.Мухамедов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180826214822/http://people.ziyonet.uz/ru/person/view/muhamedov_muzaffar_ |date=2018-08-26 }} |- | 1941 || [[:ru:Лейли и Маджнун|Лейла и Маджнун]] || Лайли ва Мажнун || Хуршид |- | 1941 || Курбан Умаров || Қурбон Умаров || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1942 || Смерть захватчикам! || Ўлим босқинчиларга! || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1942 || Проделки Майсары || Майсаранинг иши || [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] |- | 1942 || [[:ru:Фронт (пьеса)|Фронт]] || Фронт || [[:ru:Корнейчук, Александр Евдокимович|Корнейчук]] |- | 1943 || Даврон ата || Даврон ота || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1943 || Зафар || Зафар || Умаржон Исмоилов |- | 1944 || Нурхон || Нурхон || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1944 || Невеста за 5 сом || Беш сўмлик келин || [[:ru:Ордубади, Мамед Саид|М. Ордубади]] |- | 1945 || Песня жизни || Ҳаёт қўшиғи || [[:ru:Уйгун]] |- | 1946 || Честь женщины || Аёл номуси || Мухтаров |- | 1947 || Весна || Навбаҳор || [[:ru:Уйгун]] |- | 1947 ||Фархад и Ширин || [[«Фархад менен Ширин»]] || Хуршид |- | 1948 || Красный галстук || Қизил галстук || [[:ru:Тренёв, Константин Андреевич|К. Тренёв]] |- | 1948 || Песня жизни || Ҳаёт қўшиғи || [[:ru:Уйгун]] |- | 1948 || Алтынкуль || Олтинкўл || [[:ru:Уйгун]] |- | 1949 || Лепестки || Ғунчалар || Зиннат Фатхуллин |- | 1949 || [[Зымырык куш|Семург]] || [[Зымырык куш|Семурғ]] || Хамид Алимджан |- | 1950 || Адолат || Адолат || Исмоил Акрам |- | 1950 || [[«Алпамыш» эпосу|Алпамыш]] || [[«Алпамыш» эпосу|Алпомиш]] || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1951 || [[Токтогул Сатылганов|Токтогул]] || [[Токтогул Сатылганов|Тўқтағул]] || [[Бөкөнбаев, Жоомарт|Ж. Бөкөнбаев]] |- | 1951 || Лейли и Меджнун || Лайли ва Мажнун || Хуршид |- | 1952 || Ёрилтош || Ёрилтош || [https://archive.today/20180306123216/http://ijod.uz/?p=5306 Шукур Саъдулла] |- | 1952 || Радость || Шодлик || Махмуд Рахмон |- | 1952 || Шёлковое сюзане || Шоҳи сўзана || Абдулла Каххар |- | 1953 || [[Алишер Навои]] || Алишер Навоий || [[Иззат Султанов|Иззат Султан]] |- | 1953 || Наталка Полтавка || Наталка Полтавка || [[Лысенко, Николай Витальевич|Н. Лысенко]] |- | 1953 || Нурхон || Нурхон || [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] |- | 1954 || Праздник на поле || Далада байрам || [https://archive.today/20180306123216/http://ijod.uz/?p=5306 Шукур Саъдулла] |- | 1954 || Сердечные секреты || Юрак сирлари || Бахром Рахмонов |- | 1955 || Офтобхон || Офтобхон || [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] |- | 1955 || Девушка реки Ганг || Ганг дарёсининг қизи || [[Рабиндранат Тагор]] |- | 1956 || Равшан и Зулхумор || Равшан ва Зулҳумор || [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] |- | 1956 || Любовь к Родине || Ватан ишқи || Зиннат Фатхуллин |- | 1956 || Сундук секретов || Сирли сандиқ || И. Ахмедов |- | 1957 || [[«Алпамыш» эпосу|Алпамыш]] || [[«Алпамыш» эпосу|Алпомиш]] || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1957 || Юлдуз || Юлдуз || [[Самед Вургун]] |- | 1958 || Ойгул и Бахтияр || Ойгул ва Бахтиёр || Хамид Алимджан |- | 1958 || Именем революции || Революция номи билан || М. Шатров |- | 1959 || Орзигул || Орзигул || Турсун Собиров |- | 1959 || Ашик Гариб и Шахсанам||Ошиқ Ғариб ва Шоҳсанам|| Ахмад Бобожон |- | 1959 || Тайфун || Тайфун || Ахмад Бобожон |- | 1959 || Секреты паранджи || Паранжи сирлари || [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] |- | 1960 || На высокой земле || Баланд ерда || [[Кубанычбек Маликов]] |- | 1960 || Ташбалта влюблён ||Тошболта ошиқ || Хамид Гулям |- | 1960 || Принцесса Турандот ||Малика Турандот || Карло Гоцци |- | 1961 || Если твоя голова кривая || Башаранг қийшиқ бўлса || Рихси Орифжонов |- | 1961 || Дилором|| Дилором || [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] |- | 1962 || Два браслета || Икки билакузук || [https://archive.li/gDgg2 Шукур Саъдулла] |- | 1962 || [[Б.Жакиевдин "Атанын тагдыры" драмасы|Судьба отца]] || [[Б.Жакиевдин "Атанын тагдыры" драмасы|Отанинг тақдири]] || [[Жакиев Бексултан|Бексултан Жакиев]] |- | 1963 || Дитя || Фарзанд || Мухаммаджон Хайруллаев |- | 1963 || Голос из гроба || Тобутдан товуш || Абдулла Каххар |- | 1963 || Мели хоббон, Наби товон || Мели ҳаббону Наби товон || Яхёхон Маматхонов |- | 1964 || Трагедия поэмы || Ғазал фожиаси || Ахмад Бобожон |- | 1964 || Дорогие девушки || Жон қизлар || Байсеитов, Шангитбоев |- | 1964 || Отелло || Отелло || [[Уильям Шекспир]] |- | 1964 || Чертова девушка || Шайтон қиз || [[Касымалы Жантөшев]] |- | 1964 || Нимми ||Нимми || [[Премчанд]] |- | 1965 || Гули сиёх || Гули сиёҳ || Сахиб Жамал |- | 1965 || Любовь в молодости || Ёшликда берган кўнгил || Зиннат Фатхуллин |- | 1965 || Горный беркут || Тоғ бургути || [[Касымалы Жантөшев]] |- | 1965 || Полёт беркута || Бургутнинг парвози || [[Иззат Султанов|Иззат Султан]] |- | 1966 || Неизвестный человек || Номаълум киши || [[Иззат Султанов|Иззат Султан]] |- | 1966 || Гул и Навруз ||Гул ва Наврўз || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1966 || Материнское поле ||Момо ер|| [[Чыңгыз Айтматов]] |- | 1966 || Парвона || Парвона|| Уйгун |- | 1967 || Дилором || Дилором || [[Алишер Навои]] |- | 1967 || Абдулла Набиев || Абдулла Набиев|| [https://www.centrasia.org/person2.php?st=1095202218 Адхам Рахмат] |- | 1967 || Сваты ||Қудалар || [https://web.archive.org/web/20190221064815/http://taqvim.uz/uzc/event/view/2167 Уткир Рашид] |- | 1967 || Девушка с усами || Мўйловли қиз || [[Касымалы Жантөшев]] |- | 1968 || Скорпион из алтаря || Меҳробдан чаён|| [[Абдулла Кадыри]] |- | 1968 || Стряпуха замужем || Пазанда куёвга чиқди || Анатолий Софронов |- | 1968 || Новая невеста || Янги келин|| [[Тойбаев, Мырзабек Раевич|Мырзабек Тойбаев]] |- | 1968 || Меж двух огней || Икки ўт орасида|| Бекниёзов, Исмаилов |- | 1968 || Сожаление || Пушаймон|| [[Абдугани Абдугафуров]] |- | 1969 || Женитьба || Уйланиш|| [[Гоголь, Николай Васильевич|Н. В. Гоголь]] |- | 1969 || Странные вещи || Ажаб савдолар|| Хамид Гулям |- | 1969 || Могучая волна || Қудратли тўлқин|| [[Рашидов Шараф Рашидович|Шараф Рашидов]] |- | 1969 || Когда заря взойдёт над Ферганой || Фарғонада тонг отгунча|| Мирзакалон Исмоилий |- | 1970 || Кто смеётся последним || Йиқилган тойганга кулар|| [[Абдумомунов, Токтоболот|Т. Абдумомунов]] |- | 1970 || Невеста за 5 сом || Беш сўмлик келин|| Мамед Саид Ордубади |- | 1970 || Дешёвый жених || Арзон куёв|| [https://web.archive.org/web/20180317092810/http://e-adabiyot.uz/kitoblar/malumot/515-antologiya.html Шухрат] |- | 1970 || Требуется лжец || Ёлғончи даркор|| Димитрис Псафас |- | 1971 || Приключения Чанду || Чандунинг саргузаштлари|| А.Д. Иловайский |- | 1971 || Обман по шариату || Ҳийлаи шаръий|| [[Решат Нури Гүнтекин]] |- | 1971 || Рустам || Рустам|| Умаржон Исмаилов |- | 1971 || Перед рассветом || Тонг олдидан|| [[:ru:Сивцев, Дмитрий Кононович|Суорун Омоллоон]] |- | 1972 || Чертовое поколение || Шайтон авлод|| Мухтаров |- | 1972 || Девушка Атабека || Отабекнинг қизи|| [[Абдумомунов, Токтоболот|Токтоболот Абдумомунов]] |- | 1972 || Зло от аппетита || Балойи нафс || [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] |- | 1973 || Начало жизни || Ҳаётнинг бошланиши|| Абдукаххор Маннонов |- | 1973 || Гроза || Момақалдироқ|| [[Островский, Александр Николаевич|Александр Островский]] |- | 1973 || Ташбалта влюблён || Тошболта ошиқ|| Хамид Гулям |- | 1973 || Горная красавица || Тоғ гўзали|| Саидмуродов |- | 1974 || Куйдирмаган кундош || Куйдирмаган кундош|| [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] |- | 1974 || Красавица || Соҳибжамол|| Жура Махмудов |- | 1974 || Аширбой || Аширбой|| [[Токомбаев, Аалы|Аалы Токомбаев]] |- | 1974 || Преступление без наказания || Жазосиз жиноят|| Рихси Орифжонов |- | 1974 || Бунт невесток || Келинлар қўзғолони|| Саид Ахмад |- | 1975 || Орзигул || Орзигул|| Турсун Собиров |- | 1975 || Ревизор || Ревизор|| [[Гоголь, Николай Васильевич|Н.В. Гоголь]] |- | 1975 || Человек издалека || Узоқдаги одам|| Умарахунов |- | 1975 || Старики с молодыми душами || Кўнгли ёш қариялар|| Хутаев |- | 1975 || Адолат || Адолат|| Исмаил Акрам |- | 1976 || Рука друга || Дўстим қўли|| Мехрибон Назаров |- | 1976 || Никому не говори || Ҳеч кимга айтма|| [[Абдумомунов, Токтоболот|Т. Абдумомунов]] |- | 1976 || Шутник Али || Масхарабоз Али|| Бабаханов |- | 1976 || Сундук секретов || Сирли сандиқ|| Ахмедов |- | 1977 || Переполох перед свадьбой || Тўй олдидан тўполон|| Папаян |- | 1977 || Уркуя || Урқуя|| [[Байтемиров, Насирдин|Насридин Байтемиров]] |- | 1977 || Наследство отцов || Оталар мероси|| [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] |- | 1977 || Жалость к животному || Армонли жонивор|| [[Токомбаев, Аалы|Аалы Токомбаев]] |- | 1978 || Легендарная личность || Афсонавий шахс|| Сахиб Джамал |- | 1978 || Разбойник и гончар || Қароқчи билан кулол|| [http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880940 Мехмон Бахти] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180307151019/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880940 |date=2018-03-07 }} |- | 1978 || [[:ru:Симург|Семург]] || Семурғ|| [[:ru:Зульфия (поэтесса)|Зульфия]] |- | 1978 || Святой город || Муқаддас шаҳар|| [[:ru:Арбузов, Алексей Николаевич|А.Н. Арбузов]] |- | 1978 || Любовь к Родине || Ватан ишқи|| [[:ru:Фатхуллин, Зиннат Равилович|З. Фатхуллин]] |- | 1979 || Старый холостяк || Қари бўйдоқ|| [[Тойбаев, Мырзабек Раевич|Мирзабек Тойбаев]] |- | 1979 || Гул и Навруз || Гул ва Наврўз|| [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1979 || [:ru:[Васса Железнова]] || Васса Железнова|| [[Максим Горький]] |- | 1979 || Весна || Баҳор|| [[:ru:Тахмасиб, Мамедгусейн Абасгули оглы|М. Тахмасиб]] |- | 1979 || [[:ru:Бунт невесток (фильм)|Бунт невесток]] || Келинлар қўзғолони|| [[:ru:Хусанходжаев, Саид Ахмад|Саид Ахмад]] |- | 1980 || Два браслета || Икки билакузук|| [https://archive.today/20180306123216/http://ijod.uz/?p=5306 Шукур Саъдулла] |- | 1980 || Гипноз-2 || Гипноз-2|| [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] |- | 1980 || Неркес || Неркес|| [[:ru:Кербабаев, Берды Мурадович|Берди Кербабаев]] |- | 1980 || [[:ru:Мещанин во дворянстве]] || Сохта оқсуяк|| [[Мольер]] |- | 1981 || Белый жеребец || Оқ тулпор|| [[Садыбакасов, Шатман|Шатман Садыбакасов]] |- | 1981 || Посмертный долг || Қиёмат қарз|| [[:ru:Умарбеков, Ульмас Рахимбекович|Улмас Умарбеков]] |- | 1981 || Дорога в Чаткал || Чотқолга йўл|| Максим Каримов |- | 1981 || Дешёвый зять || Арзон куёв|| [https://web.archive.org/web/20180317092810/http://e-adabiyot.uz/kitoblar/malumot/515-antologiya.html Шухрат] |- | 1982 || Приглашаем на свадьбу || Тўйлар муборак|| [[Хашимов, Уткир|Уткир Хашимов]] |- | 1982 || [[:ru:Медея]] || Медея|| [[:ru:Эврипид]] |- | 1982 || [[Омар Хайям]] || Умар Хайём|| [[Решат Нури Гүнтекин|Гүнтекин]] |- | 1982 || Не зная наступил колючку || Билмайин босдим тиконни|| [[Иззат Султанов|Иззат Султан]] |- | 1983 || Изобретательный Талмас || Топқир Толмас|| [[:ky:Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] |- | 1983 || Кровавый мираж || Қонли сароб|| [[:ru:Азимов, Сарвар Алимджанович|Сарвар Азимов]] |- | 1983 || [[:ru:Тахир и Зухра]] || Тоҳир ва Зуҳра|| [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1983 || [[:ru:Первый учитель]] || Биринчи ўқитувчи|| [[:ru:Айтматов, Чингиз Торекулович|Чингиз Айтматов]] |- | 1983 || [[:ru:В ночь лунного затмения (пьеса)|В ночь лунного затмения]] || Ой тутилган кунда|| [[Мустай Карим]] |- | 1984 || Конец традиций || Одат ҳалокати|| Мехрибон Назаров |- | 1984 || Дорогие девушки || Жон қизлар|| Байсеитов, Шангитбаев |- | 1985 || [[:ru:Похождения Насреддина]] || Хўжа Насриддин|| [[:ru:Виткович, Виктор Станиславович|В. Виткович]] |- | 1985 || Путешествие в мир тайн || Сирлар дунёсига саёҳат|| Умаржон Алимжанов |- | 1985 || Зебунисо || Зебунисо|| [[:ru:Уйгун]] |- | 1985 || [[:ru:Мещанин во дворянстве]] || Сохта оқсуяк|| [[Мольер]] |- | 1985 || Наследство || Мерос|| [[:ky:Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] |- | 1986 || Если не я, то кто? || Мен бўлмасам ким?|| [[:ky:Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] |- | 1986 || Полёт || Парвоз|| [[:ru:Уйгун]] |- | 1986 || Проделки Майсары || Майсаранинг иши|| [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] |- | 1987 || Кровавый мираж || Қонли сароб|| [[:ru:Азимов, Сарвар Алимджанович|Сарвар Азимов]] |- | 1987 || Конфета дружбы || Дўстлик конфети|| Умаржон Алимжанов |- | 1987 || Семетей сын [[Манас]]а || Манаснинг ўғли Семетей|| [[Садыков, Жалил|Жалил Садиков]] |- | 1987 || Весна двадцать первого || 21-йил баҳори|| [[:ru:Штейн, Александр Петрович|Штейн]] |- | 1988 || Врата судьбы || Тақдир эшиги|| [[:uz:Sharof Boshbekov|Шараф Башбеков]] |- | 1989 || Прекрасная принцесса Ташкента || Тошкентнинг нозанин маликаси|| Хайдар Мухаммад |- | 1989 || Зять || Куёв|| [[:ru:Хусанходжаев, Саид Ахмад|Саид Ахмад]] |- | 1989 || Ёрилтош || Ёрилтош|| [https://archive.today/20180306123216/http://ijod.uz/?p=5306 Шукур Саъдулла] |- | 1989 || Адолат || Адолат|| Исмаил Акрам |- | 1990 || Враг народа || Халқ душмани|| [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] |- | 1990 || Согдиана || Суғдиёна|| Умаржон Алимжанов |- | 1990 || Равшан и Зулхумор || Равшан ва Зулхумор|| [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1991 || Упрямый зять || Қайсар куёв|| [http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880940 Мехмон Бахти] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180307151019/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880940 |date=2018-03-07 }} |- | 1991 || [[Курманжан Датка]] || Қурмонжон Додхо|| [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] |- | 1992 || 5 жён [[:ru:Ходжа Насреддин|Афанди]] || Афандининг беш хотини|| Иброхим Содиков |- | 1992 || Соляная степь || Шўр макон|| [[Гапаров Мурза|Мурза Гапаров]] |- | 1992 || Нодира || Нодира|| Хошимжон Раззоков |- | 1993 || Путь в рай || Жаннатга йўл|| [[:ru:Арипов, Абдулла|Абдулла Орипов]] |- | 1993 || Кто смеётся последним || Йиқилган тойга кулар|| [[Абдумомунов, Токтоболот|Токтоболот Абдумомунов]] |- | 1993 || Таинственный колос || Сирли бошоқ|| Равшан Ёриев |- | 1993 || Когда земля горит || Ер ёнганда|| [[:ru:Умарбеков, Ульмас Рахимбекович|Улмас Умарбеков]] |- | 1994 || Современные зятья || Замонавий куёвлар|| Камилжан Нишанов |- | 1994 || Хасан-Хусан разборщики || Ҳасан-Ҳусан разборчилар|| Умаржон Алимжанов |- | 1995 || Ташбалта влюблён || Тошболта ошиқ|| [[:ru:Хамид Гулям]] |- | 1995 || Семетей сын [[Манас]]а || Манаснинг ўғли Семетей|| [[Садыков, Жалил|Жалил Садиков]] |- | 1995 || Могучая волна || Қудратли тўлқин|| [[:ru:Рашидов, Шараф Рашидович|Шараф Рашидов]] |- | 1996 || Сохибкирон (Венценосец) || Соҳибқирон|| [[:ru:Арипов, Абдулла|Абдулла Орипов]] |- | 1996 || Хочу умереть, нужен спонсор || Ўлмоқчиман, ҳомий керак|| [[:ky:Гапаров Мурза|Мурза Гапаров]] |- | 1996 || [[:ru:Симург|Семург]] || Семурғ|| [[:ru:Зульфия (поэтесса)|Зульфия]] |- | 1997 || [[:ru:Чулпан, Абдулхамид Сулейман угли|Чулпан]] || Чўлпон|| [https://web.archive.org/web/20141106221003/http://ijod.uz/?p=1933 Тулан Низам] |- | 1998 || Когда выйдет получше || Зўрдан зўр чиқса|| [[:uz:Sharof Boshbekov|Шараф Башбеков]] |- | 1998 || Камчибек || Қамчибек|| [[:ky:Жетимишов, Суранчы|Суранчи Жетимишев]] |- | 1998 || Золотой кувшин || Олтин кўза|| [https://web.archive.org/web/20180115032801/http://www.nlkg.kg/ru/projects/little-kirghizstan/vsya-nasha-zhizn-%E2%80%93-teatr Эркин Байназаров] |- | 1999 || Процентщик Ланкабай || Процентчи Ланкабой|| [[:ky:Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] |- | 1999 || [[:ru:Макбет (пьеса)|Макбет]] || Макбет|| У.[[Шекспир]] |- | 2000 || Песня о [[Бабур]]е || Бобур ҳақида қўшиқ|| [[Садыков, Жалил|Жалил Садиков]] |- | 2001 || Ёрилтош || Ёрилтош|| [https://archive.today/20180306123216/http://ijod.uz/?p=5306 Шукур Саъдулла] |- | 2001 || Одолжи супруга || Эрингни бериб тур|| Сайлавбай Джумагулов |- | 2002 || Тайна, унесённая [[:ru:Чингизхан]]ом || Чингизхон олиб кетган сир|| [[Мухтар Шаханов]] |- | 2002 || Жизнь || Оби ҳаёт|| Джамал Акматалиев |- | 2003 || Когда выйдет получше || Зўрдан зўр чиқса|| [[:uz:Sharof Boshbekov|Шараф Башбеков]] |- | 2003 || [[:ru:Чулпан, Абдулхамид Сулейман угли|Чулпан]] || Чўлпон|| [https://web.archive.org/web/20141106221003/http://ijod.uz/?p=1933 Тулан Низам] |- | 2004 || Соляная степь || Шўр макон|| [[Гапаров Мурза|Мурза Гапаров]] |- | 2004 || [[Улугбек|“Любовь Улугбека”]] || Улуғбек муҳаббати||[[:ru:Шейхзаде, Максуд|Максуд Шайхзада]] |- | 2005 || Песня о [[Бабур]]е || Бобур ҳақида қўшиқ|| [[Садыков, Жалил|Жалил Садиков]] |- | 2005 || Золотая девушка || Олтин қиз|| [https://web.archive.org/web/20190824063626/https://saviya.uz/hayot/tarjimai-hol/hayitmat-rasul-1937/ Хайитмат Расул] |- | 2006 || Слёзы царицы || Маликанинг кўз ёши|| [[Раев Султан Акимович|Султан Раев]] |- | 2006 || Эгривой и Тўгривой || Эгривой ва Тўғривой|| Айбек Юлдашев |- | 2007 || Лес чудес || Ғаройиботлар ўрмони|| Иномжон Турсунов |- | 2007 || Исповедь || Муножот|| [[:ru:Зульфикаров, Тимур Касимович|Тимур Зулфикаров]] |- | 2008 || [[:ru:Лейла и Меджнун]] || Лайли ва Мажнун|| Хуршид |- | 2008 || Друзья петушатники || Хўрозбоз жўралар|| [https://web.archive.org/web/20180115032801/http://www.nlkg.kg/ru/projects/little-kirghizstan/vsya-nasha-zhizn-%E2%80%93-teatr Эркин Байназаров] |- | 2008 || Вечные судороги || Мангу талваса|| У. [[Шекспир]], А.С. [[Пушкин]] |- | 2009 || Далёкий путь в Мекку || Макка сари олис йўл|| [[Раев Султан Акимович|Султан Раев]] |- | 2009 || Старики озорники || Бу чоллар ёмон чоллар|| [http://people.ziyonet.uz/ru/person/view/hakimov_oxunjon Охунжон Хакимов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180821160549/http://people.ziyonet.uz/ru/person/view/hakimov_oxunjon |date=2018-08-21 }} |- | 2009 || Неблагодарные || Ношукурлар|| Насрулла Кабул |- | 2009 || Волшебный мешок || Сеҳрли қоп|| [[:uz:Olimjon Salimov|Олимжон Салимов]] |- | 2010 || [[:ru:Плаха (роман)|Плаха]] || Қиёмат|| [[:ru:Айтматов, Чингиз Торекулович|Чингиз Айтматов]] |- | 2010 || Слёзы царицы || Маликанинг кўз ёши|| [[Раев Султан Акимович|Султан Раев]] |- | 2010 || Ловушка || Фитна|| Насрулла Кабул |- | 2010 || Жаркынай || Ёрқинойим|| [[:ky:Иманалиев, Кайрат|Кайрат Иманалиев]] |- | 2011 || Далёкий путь в Мекку || Макка сари олис йўл|| [[Раев Султан Акимович|Султан Раев]] |- | 2011 || Слёзы царицы || Маликанинг кўз ёши|| [[Раев Султан Акимович|Султан Раев]] |- | 2011 || [[:ru:Лейла и Меджнун]] || Лайли ва Мажнун|| Хуршид |- | 2011 || Старики озорники || Бу чоллар ёмон чоллар|| [http://people.ziyonet.uz/ru/person/view/hakimov_oxunjon Охунжон Хакимов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180821160549/http://people.ziyonet.uz/ru/person/view/hakimov_oxunjon |date=2018-08-21 }} |- | 2012 || Царица змей || Илонлар маликаси|| Ином Турсунов |- | 2012 || Боль болью не лечат || Қалбга озор етмасин|| [[Жакиев Бексултан|Б. Жакиев]] |- | 2012 || Разум и Алчность || Ақл ва Очкўзлик|| [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] |- | 2012 || Путешествие в империю Лжи || Ёлғон империясига саёҳат|| [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] |- | 2013 || Слёзы царицы || Маликанинг кўз ёши|| [[Раев Султан Акимович|Султан Раев]] |- | 2013 || Далёкий путь в Мекку || Макка сари олис йўл|| [[Раев Султан Акимович|Султан Раев]] |- | 2013 || [[:ru:Лейла и Меджнун]] || Лайли ва Мажнун|| Хуршид |- | 2013 || Боль болью не лечат || Қалбга озор етмасин|| [[Жакиев Бексултан|Б. Жакиев]] |- | 2013 || Исповедь || Муножот|| [[:ru:Зульфикаров, Тимур Касимович|Тимур Зулфикаров]] |- | 2014 || Семетей сын [[Манас]]а || Манаснинг ўғли Семетей|| [[Садыков, Жалил|Жалил Садиков]] |- | 2014 || [[:ru:Слуга двух господ]] || Икки хўжайинга бир қул|| [[:ru:Гольдони, Карло|К.Гольдони]] |- | 2014 || [[:ru:Плаха (роман)|Плаха]] (Плач волчицы) || Қиёмат|| [[:ru:Айтматов, Чингиз Торекулович|Чингиз Айтматов]] |- | 2014 || Часы времени || Вақт соати|| |- | 2014 || Прости меня || Кечир мени|| Гуласал Алиева |- | 2015 || Барсбек [[:ru:каган]] || Барсбек хоқон|| [[Раев Султан Акимович|Султан Раев]] |- | 2015 || 5 жён [[:ru:Ходжа Насреддин|Афанди]] || Афандининг беш хотини|| Иброхим Содиков |- | 2015 || Боль болью не лечат || Қалбга озор етмасин|| [[Жакиев Бексултан|Б. Жакиев]] |- | 2015 || Шесть жён на одного вдовца || Бир бевага олти хотин|| |- | 2015 || [[:ru:Маугли (персонаж)|Маугли]] || Маугли|| [[:ru:Киплинг, Редьярд|Д.Р.Киплинг]] |- | 2016 || Барсбек || Барсбек || [[Раев Султан Акимович|Султан Раев]] |- | 2016 || Сердце матери || Она юраги || М. Камилжанов |- | 2016 || Шесть жён на одного вдовца || Бир бевага олти хотин|| |- | 2016 || [[:ru:Манас]] Великодушный || Саҳоватли Манас|| [[Садыков, Жалил|Жалил Садиков]] |- | 2017 || Душевные смятения Бабура || Бобур туғёни|| [[:ru:Кадыров, Пиримкул|П. Кодиров]] |- | 2017 || Тайны зеркала || Кўзгу сири|| [[:kk:Рахымжан Отарбаев|Р. Отарбаев]] |- | 2017 || [[:ru:Ричард III (пьеса)|Ричард III]] || Ричард III || [[Уильям Шекспир]] |- | 2017 || Зумрад и Киммат || Зумрад ва Қиммат|| Узбекская народная сказка |- | 2018 || Звезда надежды ([[:ru:Пегий пёс, бегущий краем моря (повесть)|Пегий пёс, бегущий краем моря]]) || Умид юлдузи|| [[:ru:Айтматов, Чингиз Торекулович|Чингиз Айтматов]] |- | 2018 || Небеса полны милосердия || Осмоннинг бағри кенг || Сирожиддин Салохиддинов |- | 2018 || Дураки || Жиннилар || Иранская народная сказка |- | 2019 || [[:ru:Король Лир]] || Қирол Лир || [[Уильям Шекспир]] |- | 2020 || Корона || Тож || [[Раев Султан Акимович|Султан Раев]] |- | 2020 || К старухе пришла прачка || Кир ювувчи кампирнинг олдига келди || Мукаддас Мамадалиева |- | 2020 || Крик аистов || Лайлакларнинг йиғиси || [[Раев Султан Акимович|Султан Раев]] |- | 2021 || Коркут || Қўрқут || [[Кайрат Иманалиев]] |- | 2021 || Надежда || Умид || [[Кайрат Иманалиев]] |- | 2021 || Тоска по Бабуру || Бобур соғинчи || [[:ru:Хуршид Даврон]] |- | 2021 || Последняя жертва войны || Урушнинг сўнгги қурбони || [[:ru:Хашимов, Уткир|Уткир Хашимов]] |- | 2022 || Самар Бону || Самар Бону || Сохибахон Хошимова |- | 2022 || Немая невеста || Соқов келин || Рихсивой Муҳаммаджонов |- | 2022 || Буратино и Джек Воробей || Буратино ва Жек Воробей || Эркин Бойназаров |- | 2023 || [[:ru:Аттила (опера)|Аттила]] || Аттила || Юнус Огуз |- | 2023 || Поменяю своё сердце || Юрагимни алмаштираман || Халима Ахмедова |- | 2023 || Напрасная клятва || Беҳуда қасам || Эркин Бойназаров |- | 2023 || Катастрофа и разум || Офат ва ақл || |- | 2023 || [[:ru:Приключения Чиполлино|Чипполино]] || Чипполино || [[:ru:Родари, Джанни|Джанни Родари]] |- |} * [[1919]] жыл - [[Бехбудий Махмудкожо|М.Бехбудий]] «Падаркуш», [[:ru:Уйгур-Маджидов, Маннон|Маннон Уйгур]] "[[Түркстан]]дык [[табып]]". * [[1920]] жыл - [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] «Уулануулган өмүр». * [[1920]] жыл - [https://web.archive.org/web/20190823130559/https://ziyouz.uz/ozbek-ziyolilari/gulom-zafariy/ Гулом Зафарий] «Жетим». * [[1922]] жыл - [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] «Ушакчылардын жазасы». * [[1923]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] «Лолахон». * [[1924]] жыл - Махмуд Рахмон «Түштүктөн рапорт». * [[1925]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|К. Яшин]] жана [http://people.ziyonet.uz/ru/person/view/muhamedov_muzaffar_ М. Мухамедов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180826214822/http://people.ziyonet.uz/ru/person/view/muhamedov_muzaffar_ |date=2018-08-26 }} «Гулсара». * [[1926]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|К. Яшин]] «Эки коммунист». * [[1927]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|К. Яшин]] «Достор». * [[1928]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|К. Яшин]] «Ичиндеги». * [[1929]] жыл - [https://web.archive.org/web/20190823130559/https://ziyouz.uz/ozbek-ziyolilari/gulom-zafariy/ Гулом Зафарий] «Халима», К. Яшин «Ажи-ажи». * [[1930]] жыл - Умаржон Исмоилов «[[Пахтачылык|Пахта]] талаасындеги тарыхтар». * [[1931]] жыл - [[Гоголь, Николай Васильевич|Н.В. Гоголь]] «Үйлөнүү». * [[1932]] жыл - [[:ru:Уйгур-Маджидов, Маннон|Маннон Уйгур]] «Котормочу». * [[1933]] жыл - [[Узеир Гажибеков]] "Аршин мал алан". * [[1934]] жыл - [[Гоголь, Николай Васильевич|Н.В. Гоголь]] "Текшеруучу". * [[1935]] жыл - Назир Сафаров, Зиё Саид «Тарых сүйлөөйт», [[:ru:Яшен, Камиль|К. Яшин]] «Өрттөөйбуз». * [[1936]] жыл - [[Турусбеков Жусуп|Ж. Турусбеков]] [[Ажал ордуна (драма)|«Ажал ордуна»]], [[:ru:Тренёв, Константин Андреевич|К. Тренёв]] [[:ru:Любовь Яровая (спектакль, 1951)|"Любовь Яровая"]], Тожизода «Комсомолдук взвод». * [[1937]] жыл - [[Шиллер Иоган Кристоф Фридрих|Шиллер]] «Алдоо жана сүйүү», Ш. Хуршид [[«Фархад менен Ширин»]]. * [[1938]] жыл - [[Гольдони Карло|К.Гольдони]] «Эки мырзанын малайы», [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] «[[Өзбекстан]] кылычы». * [[1939]] жыл - [[:ru:Билль-Белоцерковский, Владимир Наумович|Билль-Белоцерковский]] «Чек арачылар», [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] «Бай жана батрак», [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] [[:ru:Тахир и Зухра|"Тахир менен Зухра"]]. * [[1940]] жыл - [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] «Холисхон», [[:ru:Яшен, Камиль|К. Яшин]] «Бороон». * [[1941]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|К. Яшин]] жана М.Мухамедов «Гулсара», Хуршид [[:ru:Лейли и Маджнун|"Лейли менен Меджнун"]], [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] «Курбан Умаров». * [[1942]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|К. Яшин]] «Оккупанттарга өлум!», [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] «Майсаранын жоруктары», [[Корнейчук Александр Евдокимович|Корнейчук]] "Фронт". * [[1943]] жыл - [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] «Даврон ата», Умаржон Исмоилов «Зафар». * [[1944]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|К. Яшин]] «Нурхон», Мамед Саид Ордубади «5 сомдук келин». * [[1945]] жыл - Уйгун «Жашоо ыры». * [[1946]] жыл - Мухтаров «Аялдын абийири». * [[1947]] жыл - Уйгун «Жаз», Хуршид [[«Фархад менен Ширин»]]. * [[1948]] жыл - [[:ru:Тренёв, Константин Андреевич|К. Тренёв]] «Кызыл галстук», Уйгун «Жашоо ыры», Уйгун «Алтынкуль». * [[1949]] жыл - З. Фатхуллин «Желекчелер», Хамид Алимджан [[Зымырык|«Семург»]]. * [[1950]] жыл - Исмоил Акрам «Адилеттүүлүк», [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] [[«Алпамыш» эпосу|"Алпамыш"]]. * [[1951]] жыл - [[Бөкөнбаев, Жоомарт|Ж. Бөкөнбаев]] «[[Токтогул Сатылганов|Токтогул]]», Хуршид «Лейли менен Меджнун». * [[1952]] жыл - Шукур Саъдулла «Ёрилтош», Махмуд Рахмон «Кубаныч», Абдулла Каххар «Жибек сузана». * [[1953]] жыл - [[Иззат Султанов|Иззат Султан]] «[[Алишер Навои]]», [[Лысенко, Николай Витальевич|Н. Лысенко]] «Наталка Полтавка», [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] «Нурхон». * [[1954]] жыл - Шукур Саъдулла «Талаада майрам», Бахром Рахмонов «Жүрөк сыры». * [[1955]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] «Офтобхон», [[Тагор Рабиндранат|Рабиндранат Тагор]] «Ганг дарыясынын кызы». * [[1956]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] «Равшан жана Зулхумор», З .Фатхуллин «Ата-Мекенди сүйүү», И. Ахмедов «Сырлар сандыгы». * [[1957]] жыл - Сабир Абдулла [[«Алпамыш» эпосу|"Алпамыш"]], [[Вургун Самед|Самад Вургун]] «Юлдуз». * [[1958]] жыл - Хамид Алимджан «Ойгул жана Бахтиёр», М. Шатров «Революция аты менен». * [[1959]] жыл - Турсун Собиров «Орзигул», Ахмад Бобожон «Ашик Гариб менен Шахсанам», А. Бобожон «Тайфун», [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] «[[Паранжы]] сырлары». * [[1960]] жыл - [[Кубанычбек Маликов]] «Бийик жерде», Хамид Гулям «Ташбалта ашык», Карло Гоцци «Каныша Турандот». * [[1961]] жыл - Рихси Орифжонов «Эгерде башы кыйшык болсо», [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] «Дилором». * [[1962]] жыл - Шукур Саъдулла «Эки билерик», [[Бексултан Жакиев]] [[Б.Жакиевдин "Атанын тагдыры" драмасы|«Атанын тагдыры»]]. * [[1963]] жыл - Мухаммаджон Хайруллаев «Бала», Абдулла Каххар «Табыттан добуш», Яхёхон Маматхонов «Мели хоббон, Наби товон». * [[1964]] жыл - Ахмад Бобожон «Поэма трагедиясы», Байсеитов, Шаңгытбаев «Бали, бали, кыздар ай», [[Шекспир]] «Отелло», [[Жантөшев, Касымалы|Касымали Жантөшев]] «Шайтан кыз», [[Премчанд]] «Нимми». * [[1965]] жыл - Сахиб Жамал «Гули сиёх», З. Фатхуллин «Жаштыктагы сүйүү», [[Жантөшев, Касымалы|Касымали Жантөшев]] «Тоо бүркүтү», [[Иззат Султанов|Иззат Султан]] «Бүркүт учушу». * [[1966]] жыл - [[Иззат Султанов|Иззат Султан]] «Белгисиз киши», [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] «Гул менен [[Нооруз]]», [[Чыңгыз Айтматов]] «[[Саманчынын жолу (роман)|Саманчынын жолу]]», Уйгун «Парвона». * [[1967]] жыл - [[Алишер Навои]] «Дилором», Адхам Рахмат «Абдулла Набиев», Уткир Рашид «Жуучу», [[Жантөшев, Касымалы|Касымали Жантөшев]] «Кыз муруту менен». * [[1968]] жыл - [[Абдулла Кадыри]] «Төркүнөн чаян», Анатолий Софронов «Ашпозчу аял эрге тийди», [[Тойбаев, Мырзабек Раевич|Мирзабек Тойбаев]] «Жаңы келин», [[Бекниязов Жайлообек|Ж. Бекниязов]], Исмаилов «Эки от ортосунда», [[Абдугани Абдугафуров]] «Өкүнүч». * [[1969]] жыл - [[Гоголь, Николай Васильевич|Н.В. Гоголь]] "Үйлөнүү", Хамид Гулям «Укмуштуу нерсе», [[Рашидов Шараф Рашидович|Шараф Рашидов]] «Кубаттуу толкун», Мирзакалон Исмоилий «Ферганада таң чыкты". * [[1970]] жыл - [[Абдумомунов, Токтоболот|Токтоболот Абдумомунов]] «Жыгылган оогонго күлөт», Мамед Саид Ордубади «5 сомдук келин», Шухрат «Арзан куйөө», Димитрас Псафас «Жалганчы керек». * [[1971]] жыл - А.Д. Иловайский «Чандунун укмуштуу окуясы», [[Решат Нури Гүнтекин|Гүнтекин]] «Шариат менен алдоо», Умаржон Исмаилов «Рустам», [[:ru:Сивцев, Дмитрий Кононович|Суорун Омоллоон]] «Таң алдында». * [[1972]] жыл - Мухтаров «Шайтан муун», [[Абдумомунов, Токтоболот|Токтоболот Абдумомунов]] «Атабектын кызы», [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] «Балойи нафс». * [[1973]] жыл - Абдукаххор Маннонов «Жашоонун башталышы», [[Островский, Александр Николаевич|Александр Островский]] "Добул", Хамид Гулям «Ташбалта ашык», Саидмуродов «Тоо сулуусу». * [[1974]] жыл - [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] «Куйдирмаган кундош», Жура Махмудов «Сулуу», [[Токомбаев, Аалы|Аалы Токомбаев]] «Ашырбай», Рихси Орифжонов «Жазасы жок кылмыш», Саид Ахмад «Келиндер козголоңу». * [[1975]] жыл - Турсун Сабиров «Орзигул», [[Гоголь, Николай Васильевич|Н.В. Гоголь]] "Текшерүчү", Умарахунов «Алыстагы адам», Хутаев «Карыялар жаш жаны менен», Исмаил Акрам «Адилеттүүлүк». * [[1976]] жыл - Мехрибон Назаров "Достун колу", [[Абдумомунов, Токтоболот|Т. Абдумомунов]] «Эч кимге айтпа», Бабаханов «Тамашакөй Али», Ахмедов «Сырлар сандыгы». * [[1977]] жыл - Папаян «Той алдында дүрбөлөн", [[Байтемиров, Насирдин|Насриддин Байтемиров]] «[[Салиева Уркуя|Уркуя]]», [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] «Аталардын мурасы», [[Токомбаев, Аалы|Аалы Токомбаев]] «Жаныбарга боор ооруу». Мындан тышкары, театр сахнасында көптөгөн [[концерт]]тик программалар коюлган. == Башкы [[режиссёр]]лор == # [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] ([[1914]]-[[1932]] жылдары) # Болта Махмудов ([[1941]] жылга чейин) # [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]] ([[1942]]-[[1949]] жылдары) # Гуломжон Исроилов # Фаина Анатольевна Литвинская ([[1957]]-[[1967]] жылдары) # Собиржон Юлдашев # Эркин Муродов # Журабой Махмудов ([[1971]]-[[1975]] жылдары) # Салохиддин Умаров # Махмуджон Гуломов # [[Ибраев, Бообек|Бообек Ибраев]] # Абдурашид Бойтемиров # [https://uz.wikipedia.org/wiki/Mugʻanniy_(Gʻanijon_Xolmatov) Ганижон Холматов]<ref>{{Cite web |title=<small>Ўшда Муғанний хотираси ёдга олинмоқда</small> |url=https://www.ozodlik.org/a/26833044.html |accessdate=2018-03-03 |archivedate=2018-03-03 |archiveurl=https://archive.today/20180303112330/https://www.ozodlik.org/a/26833044.html }}</ref> ([[2007]] жылга чейин) # Каримжон Юлдашев # Набижон Мамажонов == Театрдын көркөм жетекчилери == # [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] ( [[1914]]-[[1932]] жылдары) # Болта Махмудов ([[1941]] жылга чейин) # С. Григорьян ([[1941]]-[[1942]] жылдары) # [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]] ([[1942]]-[[1949]] жылдары) # Зиёйдин Камолов ([[2016]]-[[2018]] жылдары) # Равшан Турсунов [[2018]] жылдан. == Театрдын [[директор]]лору == # [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] ( [[1914]]-[[1932]] жылдары) # Солихон Ахмаджонов # Бобохон Ортиков # Абдугани Нурбоев # Салимжон Ёдгоров # Фаттох Мансуров # Лутфулла Исаков # Махмуджон Умаров # Алихон Жураев # Нурмамат Солиев # Солижон Розиков # Мухаммадусмон Азизов # Комилжон Восилов # Хошимжон Юлдашев # Набижон Мамажонов (4 май [[2015]]-1 июль [[2019]]) #Азам Абдуразаков (2019 жылдан) == Колдонулган [[адабият]]тар == # [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 5 том, 763 бет. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: [[Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору]], [[2014]]. илл. ISBN 978 9967-14-111 -7 # Энциклопедия Ошской области, Академия Наук Киргизской ССР. Раздел Театральная жизнь, [[1987]] жыл. # Национальная Энциклопедия Узбекистана, Академия Наук Республики Узбекистан, г. [[Ташкент]], [[2000]]-[[2006]] годы (буква Ў, стр.219), Государственное научное издательство ««Узбекская национальная энциклопедия», [[Ташкент]]<ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/O%27zbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20O%27%20harfi.pdf |accessdate=2015-12-11 |archivedate=2021-08-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210830225628/https://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/O%27zbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20O%27%20harfi.pdf }}</ref>. # [[Кадыров Ысмайыл (М.Жаныбек)|Ысмайыл Кадыров]] [[«Кыргыздын гиннесс китеби»]], [[Бишкек]], "Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору", [[2008]] жыл. 216 б., 94 бет — ISBN 978-9967-14-059-2. (кирг.)<ref>{{Cite web |title=<small>«Кыргыздын Гиннес китеби» 94 бет</small> |url=http://studydoc.ru/doc/247002/tekst-tolugu-menen-word-formatynda-k%D3%A9ch%D2%AFr%D2%AFls%D2%AFn |accessdate=2016-09-11 |archivedate=2018-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181014203441/http://studydoc.ru/doc/247002/tekst-tolugu-menen-word-formatynda-k%D3%A9ch%D2%AFr%D2%AFls%D2%AFn }}</ref>. # [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] "Ошский узбекский музыкальный театр", Фрунзе шаары: Кыргызстан, [[1980]] жыл. - 59 с. 21 см, ББК 85.4. (узб.), (рус.) и (кирг.)<ref>[http://search.rsl.ru/ru/record/01001001622 Ошский узбекский музыкальный театр]</ref>. # [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] «Видные сыновья Оша», [[Ош шаары]]: Ошская областная типография, [[2000]] жыл — 176 с. (узб.) и (рус.) # [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] «Ошский академический театр», [[Ош шаары]], "Азия Принт", [[2010]] жыл, — 52 с. (узб.) # [["Кыргызстандын гүлдөп-өсүшү үчүн" энциклопедиясы]] ("Во имя процветания Кыргызстана" Энциклопедическое издание о выдающихся узбеках Кыргызстана) Под рук. Жураева Б.Ж. ([[:ky:Абдугани Абдугафуров|Абдугафуров А.]], Рахманов Д.Д. и др.), Ош, "Ризван", 2017, страницы 27-32, 287-309, страниц 336| ISBN= 978-9967-18-344-5 УДК 351/354. ББК 66,3(2Ки). # Театральная энциклопедия, Том IV / Глав. ред. С.С. Мокульский, П.А. Марков. — Москва: Гос. науч. изд-во "Сов. энциклопедия", 1965. — С. 241. — 1152 с. # Киргизская Советская Социалистическая Республика: энциклопедия / глав. ред. Орузбаева Б.О. Институт истории АН Кирг. ССР. — Фрунзе: Глав. ред. Киргизской сов. энциклопедии, 1982. — С. 432, 443. — 488 с. # Энциклопедия Ошской области, Раздел "Театральная жизнь" / гл. ред. Орузбаева Б.О. Академия Наук Киргизской ССР. — Фрунзе (Бишкек): Глав. ред. Киргизской сов. энциклопедии, 1987. — С. 109-111. — 445 с. ББК 92я2 (рус.). # Национальная энциклопедия Узбекистана / Государственное научное издательство "Ўзбекистон миллий энциклопедияси" Академии наук Республики Узбекистан. — Ташкент: Государственное научное издательство "Ўзбекистон миллий энциклопедияси", 2000-2006. — С. 219, буква "Ў". (узб.) # Национальная энциклопедия «Кыргызстан», 5 том / гл. ред. Асанов Ү.А. Центр Государственного языка и энциклопедии Национальной академии наук Киргизской Республики. — Бишкек: Центр Государственного языка и энциклопедии, 2014. — С. 763. — ISBN 978-9967-14-111-7. (кирг.) # Кыргызстан: энциклопедия / глав. ред. О. Ибраимов Центр Гос. языка и энциклопедии АН КР. — Фрунзе: Центр Гос. языка и энциклопедии, 2001. — С. 485, 520. — 546 с. # Искусство советской Киргизии. — Москва; Ленинград: Государственное издательство "Искусство", 1939. — С. 41, 42, 44. — 173 с. Мат-лы к декаде кирг. искусства в Москве. 1939 г. # Киргизский театр: очерк истории / Львов Н.И. — Москва: Искусство, 1953. — С. 129. — 227 с. # Культурное строительство в Киргизии: ч. 1. 1930-1941 гг.: Народное образование / Каниметов А.К. Институт истории АН Кирг.ССР. — Фрунзе: Киргизское государственное издательство, 1957. — С. 18, 47. # Искусство Киргизской ССР / Новиченко Е.И, Сальникова О.И.. — Фрунзе, 1958. — С. 40, 70. — 142 с. # "Розияхон Муминова "Декада киргизского искусства и литературы в Москве" / Ф.А. Литвинская. — Фрунзе: Киргизгосиздат, 1958. -16 с.: ил.; 20 см. # Таджихон Хасанова: Нар. артистка Киргиз. ССР / Ф.А. Литвинская. — Фрунзе: Киргизгосиздат, 1958. -20 с.: ил.; 20 см. # Вопросы коммунистического воспитания / Глав. ред. Алтмышбаев А.А. Институт философия и права АН Кирг. ССР. — Фрунзе: Изд-во Академии наук Киргизской ССР, 1963. — С. 86, 98. — 99 с. # Нация и национальные отношения / Глав. ред. Алтмышбаев А.А. Институт философия и права АН Кирг. ССР. — Фрунзе: Илим, 1966. — С. 91, 92. — 142 с. # Киргизская ССР в ... году: указатель литературы / Государственная республиканская библиотека Киргизской ССР им. Н.Г. Чернышевского. — Фрунзе: Библиотека, 1966. — С. 467, 468. # История Киргизской ССР / Глав. ред. Джамгерчинов Б.Д. Институт истории АН Кирг. ССР. — Фрунзе: Кыргызстан, 1968. — С. 64. — 708 с. УДК 9(С54) # Библиография Киргизии (Том 4,Выпуск 6) / Ж.Л. Амитин-Шапиро. — Фрунзе: Киргизстан, 1970. — С. 177. # История советского драматического театра, Том 6 / Москов Институт истории искусств. — Москва: Наука, 1971. — С. 324, 326. # История киргизского искусства / Салиев А.А. Институт философии и права АН Кирг. ССР. — Фрунзе: Илим, 1971. — С. 76, 108. — 407 с. # История советского крестьянства Киргизстана / Шерстобитов В.П. Институт истории АН Кирг. ССР. — Фрунзе: Илим, 1972. — С. 156, 522. — 610 с. # Вопросы истории Коммунистической партии Киргизии, том 11 / Институт истории партии при ЦК КП Киргизии. — Фрунзе: Кыргызстан, 1975. — С. 251. # Путешествие по Южной Киргизии / Картавов М.М. Исаев. А.. — Фрунзе: Кыргызстан, 1978. — С. 21. — 45 с. # Второй Всесоюзный фестиваль драматургии и театрального искусства народов СССР: сборник справочных и библиографических материалов / Государственная центральная театральная библиотека, Управление театров (Руссия). — Москва: Гос. центр. театральная библиотека, 1979. — С. 10. — 80 с. # Культурное строительство в Киргизской ССР в годы довоенных пятилеток / Данияров С.С. Институт истории АН Кирг. ССР. — Фрунзе: Изд-во Илим, 1980. — С. 243. — 281 с. # "Годы и роли: Творч. портр. нар. артистки Кирг. ССР Т. Салиевой" / Ф.А. Литвинская. — Фрунзе: Кыргызстан, 1981. — 76 с. 4 л. ил.; 16 см. # "Народное движение в ирригационном строительстве Киргизии, 1939-1941 гг." / Будянский Д.М.. — Бишкек: Илим, 1991. — С. 130. — 164 с. # "Эпос "Манас" и эпическое наследие народов мира" / Аскаров Т.А., Койчуев Т.К.. — Бишкек: Кыргызстан, 1995. — С. 192. — 207 с. # История милиции Кыргызстана, том 1 / Асаналиев Т.А. Бишкекская высшая школа милиции МВД КР. — Бишкек, 1996. — С. 100-101. (рус.) # "Социальные тенденции Кыргызской Республики 1999-2003: 2001-2005" / Абдыкалыков О.. — Бишкек: Национальный статкомитет, 2007. — С. 136. # "Проблематика поэтического слова в кыргызском зарубежье" / Сабирова В.К., Сарыбаева Г., Эрназарова Г.Б.. — Ош: ОшГУ, 2018. — С. 3. (рус.) # [["Кыргызстандын гүлдөп-өсүшү үчүн" энциклопедиясы]] ("Во имя процветания Кыргызстана" Энциклопедическое издание о выдающихся узбеках Кыргызстана) Под рук. Жураева Б.Ж. ([[:ky:Абдугани Абдугафуров|Абдугафуров А.]], Рахманов Д.Д. и др.), Ош, "Ризван", 2017, страницы 27-32, 287-309, страниц 336| ISBN= 978-9967-18-344-5 УДК 351/354. ББК 66,3(2Ки). # Одилжон Дадажонов "Тарыхка кайрылып" (узб. "Мозийға қайтиб"), [[Ош шаары]], "Ризван" [[2021]] жыл, - 398 с. ISBN=978-9967-9258-6-1 УДК 821,51. ББК 84.УЗ7-4. Д14. (узб.)<ref>[https://www.facebook.com/odiljon.dadajonov/posts/pfbid025nNihddoY4Pzje6RaHwiNdD5pTXkUBPt78ScpgzJNaoxbuvS8SW6kfBkqMhJD6Fql]</ref> == Ошондой эле кароо == * [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] * [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]] * [[Журахон Рахмонов]] == Тиркемелер == {{Reflist|colwidth=30em}} == Интернеттеги шилтемелер == * [https://web.archive.org/web/20160310012811/http://ru.sputnik.kg/culture/20160117/1021630041.html Спектакль "Барсбек" будет представлять Кыргызстан на международном фестивале в Турции] * [https://web.archive.org/web/20150202215028/http://www.echoosha.narod.ru/March07/deti.htm <small>Актёрская династия</small>] * [https://web.archive.org/web/20150202205819/http://www.echoosha.narod.ru/December08/teatr.htm <small>Они стояли у истоков</small>] * [http://www.alliance-press.kg/ru/news/view/717 <small>27 марта – Всемирный день театра</small>] * [http://rus.kg/news_rus/interesno_rus/50898-k-100-letiyu-stareyshego-teatra-kyrgyzstana.html <small>К 100 летию старейшего театра Кыргызстана</small>]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180606231549/http://rus.kg/news_rus/interesno_rus/50898-k-100-letiyu-stareyshego-teatra-kyrgyzstana.html |date=2018-06-06 }} * [http://slovo.kg/?p=96889 <small>Старейшему театру Кыргызстана — 100 лет</small>] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180426064100/http://slovo.kg/?p=96889 |date=2018-04-26 }} * [https://daryo.uz/k/2018/03/30/markaziy-osiyodagi-eng-keksa-professional-teatr-100-yoshga-toldi/ <small>Марказий Осиёдаги энг кекса профессионал театр 100 ёшга тўлди</small>] * [https://24.kg/obschestvo/60162_segodnya_vbishkeke_informatsionnaya_karta/ Люди, которые меняли мир] * [https://24.kg/obschestvo/77551_segodnya_vbishkeke_informatsionnaya_karta/ <small>Люди, которые меняли мир</small>] * [https://web.archive.org/web/20190403110620/https://www.peoplelife.ru/174413 Биографии известных людей] * [https://web.archive.org/web/20151222091305/http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/39812?cl=ru-ru <small>Указ Президента Кыргызстана №354 от 14.10.2004 года</small>] * [https://web.archive.org/web/20151001122051/http://www.knews.kg/culture/39275_osh_stareyshiy_teatr_respubliki_otmetil_svoe_95-letie/ <small>Ош старейший театр республики отметил своё 95-летие</small>] * [http://www.24kg.org/kultura/2757/ <small>В Кыргызстане Ошскому узбекскому театру музыкальной драмы 95 лет</small>] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160425211706/http://www.24kg.org/kultura/2757/ |date=2016-04-25 }} * [http://www.osh.turmush.kg/ru/news:93883 <small>Ошский академический узбекский музыкально-драматический театр имени Бабура 29 ноября отметит своё 95-летие</small>] * [http://www.for.kg/news-298789-ru.html <small>В Ошском театре имени Бабура за 95-летний период работы поставлено около 600 спектаклей</small>] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180826150333/http://www.for.kg/news-298789-ru.html |date=2018-08-26 }} * [http://www.ozodlik.org/content/article/26717554.html <small>Ўш ўзбек академик театри 95-йиллигини нишонлади</small>] * [http://moodle.pharmi.uz/library/books/ensiklopediya/O'zbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20O'%20harfi.pdf <small>Национальная энциклопедия Узбекистана</small>]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180712190834/http://moodle.pharmi.uz/library/books/ensiklopediya/O%27zbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20O%27%20harfi.pdf |date=2018-07-12 }} * [https://web.archive.org/web/20170705040903/https://www.open.kg/about-kyrgyzstan/art/theater/115-teatr-kyrgyzstana-v-20-80-godah.html <small>Театр Кыргызстана в 20-80 годах</small>] * [https://ru.sputnik.kg/culture/20170120/1031370028/vice-premer-uzbekistana-poobeshchal-50-tys-starejshemu-teatru-kr.html <small>Директор ошского театра: вице-премьер Узбекистана пообещал нам $50 тыс.</small>] * [http://slovo.kg/?p=52879 "Барсбек" покажут на международном фестивале] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190402181655/http://slovo.kg/?p=52879 |date=2019-04-02 }} * [http://www.ehoosha.com/?module=articles&action=view&id=1131 Из истории старейшего театра страны] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180810205404/http://www.ehoosha.com/?module=articles&action=view&id=1131 |date=2018-08-10 }} * [http://uza.uz/ru/culture/demonstratsiya-druzhby-i-sotrudnichestva-16-02-2017 <small>Демонстрация дружбы и сотрудничества</small>] * [http://uza.uz/ru/culture/kollektiv-oshskogo-teatra-v-andizhane-14-02-2017<small>Коллектив Ошского театра - в Андижане</small>]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://web.archive.org/web/20151117023421/http://teatrbabur.kg/index.php/ru/istoriya-2 <small>Официальный сайт театра</small>] * [http://www.alliance-press.kg/uz/news/view/35 <small>Открылся 97-сезон театра</small>] * [http://www.nlkg.kg/ru/society/grimasy-i-kaprizy-obezyany <small>Гримасы и капризы Обезьяны</small>] * [http://tyup.net/page/babur-atyndagy-osh-mamlekettik-akademik-oacutecopyzbek-muzykaluu-drama-teatry Бабур атындагы Ош Мамлекеттик Академиялык өзбек музыкалуу драма театры] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180810210123/http://tyup.net/page/babur-atyndagy-osh-mamlekettik-akademik-oacutecopyzbek-muzykaluu-drama-teatry |date=2018-08-10 }} * [https://24.kg/obschestvo/60162_segodnya_vbishkeke_informatsionnaya_karta/ Люди, которые меняли мир] * [http://www.bbc.com/uzbek/uzbekistan-40191001 "Жайдари келин" чегара оша томоша кўрсатди] * [https://centre1.com/kyrgyzstan/v-oshe-postavili-dushevnye-smyateniya-babura-s-pomoshhyu-uzbekistana/ <small>В Оше поставили «Душевные смятения Бабура» с помощью Узбекистана</small>] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180828203242/https://centre1.com/kyrgyzstan/v-oshe-postavili-dushevnye-smyateniya-babura-s-pomoshhyu-uzbekistana/ |date=2018-08-28 }} * [https://web.archive.org/web/20180210202307/http://www.alliance-press.kg/ru/news/view/614 <small>Пред юбилейный сезон театра имени Бабура</small>] * [https://web.archive.org/web/20171028185017/http://vlast.kg/art/teatr-imeni-babura-100-let-na-sluzhbe-u-mul-tikul-turalizma-i-polie-tnichnosti/ <small>Театр имени Бабура: 100 лет на службе у мультикультурализма и полиэтничности</small>] * [https://newspaperarchive.com/frunze-sovetnik-kyrgyzstan-aug-29-1972-p-4/ <small>Газета "Советтик Киргизстан" №203 29.08.1972 г. стр.4</small>] * [https://www.youtube.com/watch?v=264L-aepbFQ <small>Документальный фильм студия "Кыргызтелефильм" "Ошский государственный узбекский музыкально-драматический театр имени Бабура"</small>] * [https://yug.kg/item/teatr-imeni-babura-g-osh/ Театр имени Бабура] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190616115840/https://yug.kg/item/teatr-imeni-babura-g-osh/ |date=2019-06-16 }} * [http://oshshamy.kg/index.php/kg/component/k2/item/2989-kylym-karytkan-babur-teatry Кылым карыткан Бабур театры] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803182343/http://oshshamy.kg/index.php/kg/component/k2/item/2989-kylym-karytkan-babur-teatry |date=2020-08-03 }} * [https://www.facebook.com/odiljon.dadajonov/posts/2375693446001652 "Мозийға қараб иш кўрмоғлиқ хайрлиқдир"] * [https://www.youtube.com/watch?v=FM0JXUMCmDM <small>Рахмонберди Мадазимов ҳақида /"Мозийга қараб иш кўрмоқлик хайрлидир!" 1- қисм</small>] * [https://web.archive.org/web/20171107023829/http://procella.ru/index.php?do=person&view=9730 Мадазимов Рахмонберди Мадазимович] * [https://archive.today/20191213144347/http://teatrjurnali.uz/yangiliklar/296-zbek-millij-akademik-drama-teatri-ir-iziston-respublikasiga-tashrif-buyuradi <small>Ўзбек Миллий академик драма театри Қирғизистон Республикасига ташриф буюради</small>] * [https://www.youtube.com/watch?v=iDEHczRIbHo Известные узбеки из Кыргызстана] * [https://www.facebook.com/odiljon.dadajonov/posts/2331239363780394 "Мозийға қараб иш кўрмоғлиқ хайрлидир"] * [http://www.zamonaviy.uz/yangiliklar/markaziy_osiyodagi_eng_keksa_professional_teatr_100_yoshga_to_ldi/2018-03-30-1949 Markaziy Osiyodagi eng keksa professional teatr 100 yoshga to‘ldi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191219150233/http://www.zamonaviy.uz/yangiliklar/markaziy_osiyodagi_eng_keksa_professional_teatr_100_yoshga_to_ldi/2018-03-30-1949 |date=2019-12-19 }} * [https://www.facebook.com/odiljon.dadajonov/posts/2381326545438342 "Мозийға қараб иш кўрмоғлиқ хайрлидир"] * [https://www.youtube.com/watch?v=w2m4NYRxYyI <small>Болтихожи Султонов ҳақида /"Мозийга қараб иш кўрмоқлик хайрлидир!" 2- қисм</small>] * [https://zen.yandex.ru/media/id/5e8af4a47dce0e10edfc9675/osh-akademik-zbek-muzykaluu-drama-teatry-kyrgyzstanda-e-baiyrky-borborduk-aziiada-ekinchi-baiyrky-teatry-5eb550d4d86ce72cb4b1908a <small>Ош академик өзбек музыкалуу драма театры - Кыргызстанда эң байыркы, Борбордук Азияда экинчи байыркы театры</small>] * [https://slovo.kg/ru/news-details/kak-pervaya-lastochka-stala-zolotym-solovyom Как первая ласточка стала золотым соловьём] * [https://slovo.kg/ru/news-details/ovacii-dlya-babura Овации для Бабура] [[Категория:Кыргыз маданияты]] [[Категория: Ош шаары]] [[Категория: Кыргыз театры]] [[Категория:Ош шаарынын Бабур театры| ]] [[Категория: Кыргыз драматургиясы]] [[Категория: СССР]] [[Категория:Кыргыз тарыхы]] [[Категория:1914-жыл]] fg67xt1betl2sypbb9vtrjaoyrewava 651838 651836 2026-09-03T07:12:00Z Дилдорбек 10501 651838 wikitext text/x-wiki {{Template:Телеканал |Логотип = [[Файл:Ош өзбек театры.jpg|thumb|300px|Дареги: Ош шаары, Ленин көчөсү, 326 үй]] |Аталышы = Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры ({{lang-uz|Бобур номли Ўш Давлат академик ўзбек мусиқали драма театри}}) |Өлкө = [[Файл:Kyrgyzstanch.png|{{{1|22px}}}|]] [[Кыргызстан]] |Чөлкөмү = [[Файл:Kyrgyzstanch.png|{{{1|22px}}}|]] [[Кыргызстан]]<br /> [[Файл:Rotating earth (large).gif|{{{1|22px}}}|]] [[Жер]] |тилдери = [[Өзбек тили|Өзбек]] |Негизделген = 1914 |Каттоо тууралуу күбөлүгү = |Түптөгөндөр = [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] [[1914]] жылы, [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]] |Кожоюн = [[Кыргыз Республикасы]] [[маданият]], маалымат жана туризм [[Министрлик|министрлиги]] |Президенти = Набижон Мамажонов |Мурдагы аталыштары = Киров атындагы Ош өзбек музыкалуу драма театры |Урааны = Ар дайым биринчи! |Дареги = [[Файл:Kyrgyzstanch.png|{{{1|22px}}}|]] [[Кыргызстан]], [[Ош шаары]], [[Ленин]] көчөсү, 326 +9963222 5-57-85, 2-12-41, 4-94-36 |Ырасмый сайты = '''[http://teatrbabur.kg/index.php/ru// Театрдын ырасмий сайты]''' |lat_dir =N |lat_deg =40.5331 |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =72.7967 |lon_min = |lon_sec = |region = KG |CoordScale =2000 }} '''Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры''' ({{lang-ru|Ошский Государственный академический узбекский музыкально-драматический театр имени Бабура}}) [[Кыргызстан]]да эң байыркы, [[Борбордук Азия]]да экинчи байыркы профессионал театры болуп эсептелет жана [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] тарабынан [[1914]] жылы негизделген. == Тарыхы == [[1914]] жылы '''[[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]]''' жетекчилигинде [[Ош шаары]]нын [[Орус-тузем мектептери|орус-тузем мектеби]] мугалими [[Султанов, Балтакожо|Балтыходжа Султанов]] менен бирге [[театр]]алдык кружок негизделген<ref>{{Cite web |title=Спектакль "Барсбек" будет представлять Кыргызстан на международном фестивале в Турции |url=http://ru.sputnik.kg/culture/20160117/1021630041.html |accessdate=2016-03-19 |archivedate=2016-03-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160310012811/http://ru.sputnik.kg/culture/20160117/1021630041.html }}</ref><ref>{{Cite web |title=Ош старейший театр республики отметил своё 95-летие |url=http://www.knews.kg/culture/39275_osh_stareyshiy_teatr_respubliki_otmetil_svoe_95-letie/ |accessdate=2015-10-01 |archivedate=2015-10-01 |archiveurl=https://archive.today/20151001122051/http://www.knews.kg/culture/39275_osh_stareyshiy_teatr_respubliki_otmetil_svoe_95-letie/ }}</ref>. [[1918]] жылы [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] жетекчилигинде [[Ош уезди]]нын башка агартуу ишмерлери жана мугалимдери Бекназар Назаров, Иброхим Мусабоев, Журахон Зайнобиддинов, Назирхан Камолов, Абдурашид Эшонхонов, А. Саидовдор менен бирге [[Түркстан]] фронти Реввоенсоветине караштуу [[концерт]] бригадасынын базасында [[Кыргызстан]]да биринчи жолу жергиликтүү мусулман элдерден түзүлгөн өз демилгеси менен иштөөчү театралдык кружок негизделген. Театр труппасынын биринчи директору, көркөм жетекчиси жана башкы режиссёру [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] [[Борбордук Азия]]нын жана [[Кыргызстан]]дын театралдык кыймылдын биринчи негиздөөчүсү жана уюштуруучусу болгон<ref>{{Cite web |title=<small>Они стояли у истоков</small> |url=http://www.echoosha.narod.ru/December08/teatr.htm |accessdate=2015-02-03 |archivedate=2015-02-03 |archiveurl=https://archive.is/20150203020116/http://www.echoosha.narod.ru/December08/teatr.htm }}</ref>. Р. Мадазимов Кыргызстандагы маданияттын, искусствонун жана билим берүү системасынын өнүгүшүнө олуттуу салым кошкон, ошондой эле Түштүк Кыргызстандагы жадидизмдин лидери жана идеологу болгон. Ал жаңы мамлекеттүүлүктүн алгачкы мезгилинде, Кара-Кыргыз автономиялуу облусунун түзүлүшүндө активдүү роль ойногон. [[1919]] жылы кружок драма труппасы болуп калыптанды, ал труппага кийин [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]], Абдукодир Исхоков, Исроилжон Исмоилов, Жалил Собитовдор кошулду. 1920-жылы труппа Гулом Зафаринин “Көрүстөнда” чыгармасы негизинде “Жетим” пьесасын койгон. Жетимдин ролун труппанын көркөм жетекчиси [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимовдун]] 10 жаштагы уулу [[Уринбой Рахмонов]] ойногон. 10 жаштагы артист [[Уринбой Рахмонов|Уринбой Рахмоновдун]] апасы Бибихан жана чоң энеси Биби Солиха ошол кезде каза болуп калышкан, ал эми Уринбой пьесада энесинин мүрзөсүндөгү жетим баланын ыйын жана онтоосун так чагылдырган. Эненин мүрзөдөн чыккан үндөрүн жана ыйын курч драмалык түрдө чагылдырылган. Бул сахналык пьеса көрүүчүлөргө абдан күчтүү таасир этип, алардын сезимдерин козгогон. Бул пьеса аркылуу автор коомдогу социалдык теңсиздик жана жетимдер көйгөйүн сахнага алып чыгып, аларды агартуу идеялары менен байланыштырган. Ошондон тартып [[Уринбой Рахмонов]] жаш жигиттердин ролдорун ойноп, ошол эле учурда труппанын актёрлоруна жардам берип, бир нече милдеттерди аткарган. Бул труппа [[Кыргызстан]] түштүгүндө театралдык көркөм өнөрун өнүктүрүүго гана эмес жана кесиптик музыкалык көркөм өнөрун өнүктүрүүго дагы кызмат кылды. Анткени труппанын репертуарында спектакль коюудан тышкары, көптөгөн [[концерт]]тик программалар коюлду. Ошондой эле спектаклдерди коштоогон элдик обондор үчүн музыкалык иштеп чыгуу жүргүзүлгөндүктан музыкант-профессионалдардын калыптанышы жолундо өзгөчө этабы болду. Андан ары бул труппа Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театрынын түзүү үчүн негиз болуп калды<ref>[https://www.centrasia.org/person2.php?st=1386103932 <small>Центразия Персоны</small>]</ref>. Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры [[Борбордук Азия]]да [[Ташкент]] шаарындагы Хамза атындагы өзбек улуттук академиялык драма театрынан ([[1913]]-[[27 февраль]] [[1914]] жылдары негизделген) кийинки экинчи байыркы профессионал театры болуп эсептелет<ref>[http://www.ozodlik.org/content/article/26717554.html <small>Ош театры өзунун 95 жылын майрамдады</small>]</ref>. Театр [[Ош уезди]]нын бардык райондорунда болуп, ал жерде спектаклдер коюп, көркөм өнөр жана [[маданият]] куралы менен Кыргызстандын түштүгүндө Совет бийлигин орнотуу үчүн күрөштү. Театр артисттери [[Ош шаары]]нын [[милиция]]сынын негиздөөчүсү жана биринчи башчысы жана Кыргызстан Улуттук коопсуздук комитетинин негиздөөчүсү жана [[Ош уезди]]нын ЧКнын биринчи башчысы [[Султанов, Балтакожо|Балтыходжа Султанов]] менен бирге Кыргызстандын түштүгүндө Совет бийлигин орнотуу үчүн активдүү катышкан. Театр труппасында [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] тарабынан коюлган Маннон Уйгурдын "[[Түркстан]]дык [[табып]]" пьесасы өз убагында реакционерлердин кескин нааразылыгын келтирди. Ошол кезде труппа курамында аял актрисалар жок эле, анда аялдардын ролун Журахон Зайнобиддинов мыкты аткарган. 20-жылдар аягында сахнада биринчи жолу актриса аялдар көрүндү. Реакционерлер тарабынан таланттуу актрисалар Н. Юлдашева жана Р. Парпиевалар ырайымсыз өлтүрүлгөн<ref>[http://www.open.kg/about-kyrgyzstan/art/theater/115-teatr-kyrgyzstana-v-20-80-godah.html <small>Театр Кыргызстана в 20-80 годах</small>]</ref>. [[Жарандык согуш]]тун убагында [[Ош шаары|Ошко]] чектеш болгон райондор согуш майданына айланды. [[Ош шаары]]нын [[милиция]]сынын башчысы жана [[Ош уезди]]нын ЧКнын биринчи башчысы [[Султанов, Балтакожо|Балтыходжа Султановдун]] сунушу менен театралдык труппа бул фронттун катышуучусу жана [[РКП(б)|большевиктер партиясынын]] үгүтчүүсү болуп калды. Театралдык труппа [[Ош уезди]]нин бардык айылдарында, [[базар]]ларда, аянттарда жана эл көп чогулган башка жерлерде спектаклдер жана [[концерт]]терди коюп, Кыргызстандын көркөм өнөрун жана [[Маданият|маданиятын]] өнүктүрүүго зор салым кошкон. Көрүнүктүү [[революция]] ишмерлери [[Султанов, Балтакожо|Балтыходжа Султанов]] жана [[Касымбеков Мырза Фазылбек|Фазылбек Касымбековдор]] театралдык труппанын жаш жамаатына бутга турууга жардам берди<ref>[http://newspaperarchive.com/uz/uzbekistan/toshkent/toshkent-sovet-uzbekistoni/1990/10-03/page-4 Teatr kutlug 60 yillik tuyini nishonladi]</ref>. [[Султанов, Балтакожо|Б. Султановдун]] кудасы Ош өзбек театрынын биринчи негиздөөчүсү, директору жана көркөм жетекчиси [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] мындай айтып жүргөн: [[Корбашы]] [[Мадаминбек]] [[Анжыян (шаар)|Андижан]]га жакын жерлерде талоончулук кылып, тургундарга куралдуу кол салып жүрдү. [[Ош шаары]]нын [[милиция]]сынын башчысы жана [[Ош уезди]]нын ЧКнын башчысы [[Султанов, Балтакожо|Балтыходжа Султанов]] жана Ош [[гарнизон]]у [[Анжыян (шаар)|Андижан]] аскердик [[гарнизон]]ун [[курал-жарак]] менен камсыз кылуу үчүн жардам берүүнү каалады. Бирок, ал жакка куралды кандай жеткирүүгө болот? Бул көйгөйдү театр артисттери чечти. Арабаны жасалгалашты, анга [[курал-жарак]]ты жайып коюшту, үстүнөн төшөктөр коюшту. Артист [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] грим сыйпоолоп жана чоң "ишан"-диний үгүттөөчү болду. Дагы эки актёр анын "муридтери"-шакирттери болуп калды. Өзүнө жакын мусулмандардын ыйык [[Куран]] китебин коюшту, аны окуп жолго түштү. Араба Ходжаабадга жакындап барганда ок атылганы угулду. Арабаны ондогон [[басмачы]]лар курчооду. Ошондо арабакеч [[басмачы]]ларга бармагы менен "жымжырт" деп белгисин көрсөттү жана парданы тартып койду. [[Басмачы]]лар "ишан" жана анын "шакиртерин" көрүүштү жана жүгүнүүштү. Андан кийин аларды [[Анжыян (шаар)|Андижан]]га чейин урмат менен жеткиришти. [[Курал-жарак]] менен камсыз кылуу үчүн труппанын мындай "постановкалары" бир нече жолу кайталанды. [[Кыргыз АССР Эл Комиссарлар Совети (ЭКС)|Кыргыз АССР эл комиссарлары Кеңешинин]] [[1929]] жылдагы [[Акты (документ)|токтомуна]] ылайык театр өз ишин кесипкөй негизде баштаган. Ошол убакыттан баштап театр сахнасында көйгөйлүү маселелерди чагылдырган чоң пьесалар жана чыгармалар коюлган. Сахнада [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] тарабынан коюлган Камил Яшин жана Музаффар Мухамедовдун "Гулсара" музыкалуу драмасы чоң окуялардын бири болуп калды. [[1929]]-[[1931]]-жылдары театрда [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] тарабынан К. Яшиндын "Лолахон", "Ажи-ажи" пьесалары коюлду. Бул чыгармалар идеялык душмандардын кара ойлорун ачып берди. "Лолахон" спектакли [[Араван]], [[Өзгөн району|Өзгөн]], [[Кара-Суу району|Кара-Суу]], Ходжаабад эмгекчилерин арасында көп жолу коюлуп жатты. Театр кызматкерлерине карата реакциялык элементтер бир катар кол салууларды уюштуруштуу. Театр артисттери [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимовду]], [[Моминова, Разияхан|Розияхон Муминованы]], Тожихон Хасанованы, [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмоновду]] кармап алуу жана көздөрүн чукуу үчүн жалдангычтар даярдалган эле. [[Артист]]тердин коопсуздугун камсыз кылуу үчүн аларга куралдуу сакчылар коюлган эле. [[Файл:Султанов Балтыходжа.jpg|thumb|left|200px|<small>[[Султанов, Балтакожо|Балтыходжа Султанов]]</small>]] [[Файл:Журахон Зайнобиддинов.jpg|thumb|right|350px|<small>[[:ru:Зайнобиддинов, Журахон|Журахон Зайнобиддинов]], элге билим берүү бөлүмүнүн башчысы кесиптик уюмдар кызматкерлерин биринчи съезд катышуучуларын арасында. Сүрөт 1920 ж.</small>]] Уюштуруу кыйынчылыктарга карабастан, Театр өзүнүн репертуарын жаңы идеялык жана чоң көркөм чыгармалардын эсебинен кеңейтти. Театрга бул учун [[СССР]]дин эл артисти Рахим Пирмухамедов, [[Өзбекстан]]дын эл артисттери Хикмат Латипов жана Кудрат Ходжаевдер чоң практикалык жардам көрсөтүштү. Ош театрынын сахнасында [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] тарабынан "Эки коммунист", "Достор", "[[Алишер Навои]]" жана башка чыгармалар коюлду. [[1934]] жылы театр жамааты [[Ленинград]], [[Москва]], [[Ташкент]] шаарларында биринчи гастролдорундо катышты. [[1934]] жылдын августунда театралдык жамааттын курамында 70 адам [[Ленинград]] шаарына гастролдорго барды. Театр репертуары "Фархад менен Ширин", "Лейла менен Маджнун" жана башка өзбек пьесалары тузду. [[Ленинград]]дын искусство сүйүүчүлөрү театр чыгыштарын жакшы кабыл алышты. Ошондуктан узак эмеске пландаштырылган бул гастролдор дээрлик бир айга созулду. Театрдын жамааты чыгармачыл жолугушууларды ишканаларда, окуу жайларында, укмуштуу [[«Аврора» (крейсер)|"Аврора" крейсерда]] жүргүздү. Бардыгы болуп 22 [[концерт]] коюшту. Гастроль аягында артисттерди [[Ленинград]] партия обкомунун биринчи катчысы Сергей Миронович Киров кабыл алды. Ал белгилегендей, коюлган спектаклдер жана концерттер ленинграддыктарга чоң таасир кылды жана алардын эсинде калат. Жолугушууга [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]], А. Насриддинов, Кадыржан Хамидов, З. Умаров, Гуламжан Исраилов, Б. Махмудов, Тожихон Хасанова, [[Маидова, Лайлихан|Лайлихон Моидова]], Р. Ахмедов, Б. Ортиков, И. Худайбердиев, Зиямиддин Шакиров, Лутфулло Ходжаев, Р. Мухаммаджанов, Ж. Юсупжанов, Ж. Мухаммаджанова, Д. Каюмов, П. Салиев жана башкалар катышкан. Жолугушуунун аягында алар С.М. Киров менен сүрөткө түшүүштү. С.М. Киров өлгөндөн кийин [[1937]] жылы драма театрге С.М. Кировдун аты коюлду. [[1934]] жылы [[Ташкент]]те пахтакер алдыңкылардын чогулушу өткөрүлгөн. [[Өзбек ССР]] [[Борбордук аткаруу комитети]] президиумдун төрагасы [[Ахунбабаев Юлдаш|Юлдаш Ахунбабаевдун]] чакыруусу боюнча театрдын жамааты слёт катышуучуларына [[концерт]] коюу үчүн [[Ташкент]]ке барды. Слёт катышуучулары обончу [[Тарак, Абдулла Файзулла|Абдулла тарок Файзуллаевдун]], артисттер [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]]дун, [[Моминова, Разияхан|Р. Муминованын]], Т. Хасанованын, [[Маидова, Лайлихан|Л. Моидованын]], К. Хамидовдун, Ж. Исраиловдун чыгыштарын кулак тундурган кол чабуулар менен кабыл алды. [[1934]] жылы театр [[Москва]] гастролдорунда эле катышкан. 26 май-4 июнь [[1939]] жылы [[Москва]]да кыргыз искусствосунун I декадасында катышкан жана чыгармачылык топ катышуучулары [[Калинин, Михаил Иванович|М.И. Калинин]] менен жолукту<ref>[http://portalus.ru/modules/biographies/rus_readme.php?subaction=showfull&id=1422800665&archive=&start_from=&ucat=1& Биографии знаменитостей]</ref>. [[1939]] жана [[1940]] жылдары [[Бишкек (шаар)|Фрунзе шаарында]] гастролдордо катышкан. [[1939]] жылы театрдын жетекчи артисттери [[Моминова, Разияхан|Розияхан Муминова]] жана [[Тарак, Абдулла Файзулла|Абдулла тарок Файзуллаев]] [[Кыргызстан]]да биринчи болуп Кыргыз ССРинин эмгек сиңирген артисти наамын алышкан<ref>{{Cite web |title=Кыргыздын Гиннес китеби 94 бет |url=http://studydoc.ru/doc/247002/tekst-tolugu-menen-word-formatynda-k%D3%A9ch%D2%AFr%D2%AFls%D2%AFn |accessdate=2016-09-11 |archivedate=2018-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181014203441/http://studydoc.ru/doc/247002/tekst-tolugu-menen-word-formatynda-k%D3%A9ch%D2%AFr%D2%AFls%D2%AFn }}</ref>. [[Улуу Ата-Мекендик согуш]]тун башынан бери театрдын көптөгөн артисттери өз ыктыяры менен согушке барды. Согушта [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]] оор жараат алгандан кийин, [[Ош шаары]]на жиберилди. [[1942]] жылы ал театрдын көркөм жетекчиси болуп дайындалды жана театрды [[1949]] жылга чейин жетектеген<ref>[https://slovo.kg/ru/news-details/ovacii-dlya-babura Овации для Бабура]</ref>. [[Улуу Ата Мекендик согуш]] мезгилинде Ош театрынын [[артист]]тери фронттордо болуп жана жоокерлерге мекенчилдик спектаклдер койду. [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]], Б. Хасанова, Э. Бутаева, М. Атабаев жоокерлерди эрдикке чакырды. Бул жылдары сахнада [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]] тарабынан Камил Яшиндын "Бороон", "Оккупанттерге өлүм!", Сабир Абдулланын "Курбан Умаров", Уйгундын "Жашоо ыры", Билль-Белоцерковскийдын "Чек арачылар" , [[Корнейчук Александр Евдокимович|Корнейчуктун]] "Фронт" чыгармалары коюлду. Театралдык жамаат эмгекчилердин массасын аскердик-патриоттуулук духунда тарбиялоого чоң салымын кошкон. Театралдык жамааттын чыгармачылык потенциалын ачып берүү үчүн сахнага [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]] тарабынан коюлган Хамзанын "Бай жана батрак", "Майсаранын жоруктары", К. Тренёвдун "Любовь Яровая" [[Шиллер Иоган Кристоф Фридрих|Шиллердын]] "Алдоо жана сүйүү", С. Абдулланын "Тахир менен Зухра", М. Ордубадинын "5 сомдук келин", Хуршиддын "Фархад менен Ширин", К. Яшиндын "Гулсара", Уйгундын "Жаз", "Алтынкуль" чыгармалары чоң ролду ойноду<ref>[https://www.centrasia.org/person2.php?st=1386185035 Центразия Персоны]</ref>. Театралдык жамааттын жана театрдын жетектөөчү актёру [[Рахмонов Журахон|Журахон Рахмоновдун]] чыгармачылык көтөрүүда Ош театрынын сахнасында коюлган [[Чыңгыз Айтматов|Ч. Айтматовдун]] "[[Саманчынын жолу (роман)|Саманчынын жолу]]", К. Яшин жана М. Мухамедовдун "Дилором", [[Шекспир]]дын "Отелло" чыгармалары чоң ролду ойноду. Кийинки жылдары Журахон Рахмонов [[Рашидов Шараф Рашидович|Шараф Рашидовдун]] "Кубаттуу толкун" , К. Тренёвдун "Любовь Яровая", "Кизил галстук", [[Шиллер Иоган Кристоф Фридрих|Шиллер]]дын "Алдоо жана сүйүү", [[Гольдони Карло|К. Гольдони]]нын "Эки мырзага малай", [[Островский, Александр Николаевич|Александр Островскийдын]] "Добул", [[Байтемиров, Насирдин|Насриддин Байтемировдун]] «[[Салиева Уркуя|Уркуя]]», "Той алдында дүрбөлөн", "Сүйүү, жаз жана шайтан" чыгармаларында роль ойногон. 14-25 октябрь [[1958]] жылы Ош өзбек драма театрынын жамааты [[Москва]]да кыргыз искусствосу жана адабиятынын экинчи декадасында катышкан. [[1961]] жылы 20 февралында [[Кыргызстан театр ишмерлер союзу|Кыргызстан театралдык коомунун]] I съездинде катышкан. [[1967]] жылы Ош өзбек драма театры [[Тажик ССР]]да гастрольда болчу. Гастролдор чоң ийгилик менен өтүү, жамаат [[Тажик ССР]] [[маданият]] [[Министрлик|министрлигинин]] [[Грамота (сыйбарак)|ардак грамотасы]] менен сыйланды жана театрдын жетектөөчү артисти [[Дилдорбек Рахмонов]]дун ойногон ролдору жогору бааланды. 11-17 июль [[1967]] жылы [[Москва]]да [[Кыргызстан]]дын [[маданият]] жана [[искусство]] күндөрүндө катышкан. 4-14 сентябрь [[1969]] жылы [[Өзбек ССР]]да кыргыз адабияты жана искусство декадасында катышкан. 2-10 апрель [[1970]] жылы В.И. [[Ленин]] 100 жылдыгына арналган [[СССР]] элдеринин [[искусство]] майрамында катышкан<ref>{{Cite web |title=<small>Cоветские актеры кино и театра мужчины</small> |url=http://www.onteatr.ru/aktery/rakhmonov-zhurakhon-rakhmonberdievich |accessdate=2015-12-27 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304095856/http://www.onteatr.ru/aktery/rakhmonov-zhurakhon-rakhmonberdievich }}</ref>. Театрдын жетектөөчү актёру [[Рахмонов Журахон|Журахон Рахмонов]] [[кыргыз тили]]н мыкты билгени учун, ал [[Султан Ибраимов|С. Ибраимов]] атындагы [[Ош кыргыз академиялык драма театры]] (24 ноябрь [[1972]] жылы уюшулган, [[1974]] жылы курулган) ачылганга чейин кыргыз улуттук жазуучулардын классикалык жана заманбап чыгармаларын пропагандалады жана театр сахнасында коюуда активдүү катышкан. Ал кыргыз авторлорунун чыгармаларын аткарууда ролдорду нукура [[кыргыз тили]]нде ойноду. [[1957]] жылы ал [[Кыргыз ССР]]ынын [[маданият]] [[Министрлик|министрлигинин]] [[Грамота (сыйбарак)|ардак грамотасы]] менен, ал эми [[1976]] жылы IX [[Беш жылдык пландар|беш жылдык]] ударниги медалы менен сыйланган. [[Ташкент]]те гастролдор бүткөндөн кийин [[маданият]] жана [[искусство]] пропагандалоо жана өнүктүрүү учун кошкон зор салымы үчүн [[Рахмонов Журахон|Журахон Рахмонов]] [[Өзбек ССР]] Жогорку Совети [[Президиум]]унун 5 июль [[1974]] жылдагы №164 [[Жарлык|Жарлыгы]] менен [[Өзбекстан]] эмгек сиңирген [[артист]]и ([[медаль]] № 877) ардак наам менен сыйланды<ref>{{Cite web |title=<small>Актёрская династия</small> |url=http://www.echoosha.narod.ru/March07/deti.htm |accessdate=2015-02-03 |archivedate=2015-02-03 |archiveurl=https://archive.today/20150203020052/http://www.echoosha.narod.ru/March07/deti.htm }}</ref>. [[Кыргызстан]] [[тарых]]ында эки [[артист]] гана бул ардактуу наам менен сыйланышкан. С.М. Киров атындагы Ош театры [[1992]] жылы Бабур атындагы өзбек музыкалуу-драма театры болуп атын өзгөрттү. [[2004]] жылы Бабур атындагы Ош өзбек музыкалуу-драма театрына «[[Академиялык тeaтp|Академиялык]]» деген статус берилди<ref>[http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/39812?cl=ky-kg <small>Кыргызстан Президентинин Жарлыгы №354 от 14.10.2004 жыл</small>]</ref>. [[2006]] жылы [[Кыргыз Республикасы]]нын [[маданият]] жана маалымат [[Министрлик|министрлигинин]] чечими менен театрга "Мамлекеттик театр" макамы берилди. 29 ноябрь [[2014]] жылы [[Борбордук Азия]]ны байыркы театрынын 95 жылдык юбилейине арналган театрализациялашкан [[концерт]] коюлду. Каржы маселеси чечилбегендигине байланыштуу [[2018]] жылы театр өзүнүн кылымдык юбилейин белгилөө тоюн өткөрө алган эмес<ref>{{Cite web |title=<small>Театру Бабура скоро 100 лет</small> |url=http://www.nlkg.kg/ru/projects/little-kirghizstan/teatru-babura-skoro-100-let |accessdate=2016-01-08 |archivedate=2018-03-03 |archiveurl=https://archive.ph/20180303110207/http://www.nlkg.kg/ru/projects/little-kirghizstan/teatru-babura-skoro-100-let }}</ref>. [[Өзбекстан|Өзбекстандын]] [[Өкмөт|өкмөтү]] театрдын имаратын реконструкциялоого 7 миллион доллар бөлгөн.<ref>[https://24.kg/vlast/252793_remont_oshskogo_teatra_soglashenie_suzbekistanom_ratifitsiruyut_sopozdaniem/ Ремонт Ошского театра, соглашение с Узбекистаном ратифицируют с опозданием]</ref> 2023 жылы театрдын 105 жылдыгын жаңы имаратта өткөрүү пландалууда. == [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]дан көчурмө == '''Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры''' алгач ([[1919]]-жылдан) өз демилгелүү драма ийрими болуп, [[1932]]-ж. профессионал музыкалуу драма театры катары Ош шаарында уюшулган. Театр [[1934]]–[[1992]]-ж. С.М. Кировдун ысмын алып жүргөн, [[1992]]-жылдан [[Бабур Захиреддин Мухаммад|Бабур]]дун атында. Театр концерт программасы менен бирге драма жана музыкалуу драма спектаклдерин коёт. [[1934]]-ж. концерттик программа менен [[Москва]], [[Ленинград]] шаарында гастролдо болгон. Койгон белгилүү спектаклдери: К. Яшен, «Эки коммунист» ([[1933]]); Г. Зафари, «Халима» ([[1933]]); К. Гоцци, «Турандот каныша», Н. Гоголь «Текшерүүчү» ([[1934]]); Ж. Турусбеков, «Ажал ордуна» ([[1936]]); Хамза, «Бай жана батрак» ([[1939]]), «Майсаранын жоруктары» ([[1941]]); И. Акрамов, «Адолат» ([[1950]], [[1975]]); Г. Гулам, «Ташбалта ашык» ([[1960]], [[1974]]); К. Маликов, «Бийик жерде» ([[1960]]); К. Жантөшев, «Тоо бүркүтү» ([[1965]]), Ч. Айтматов, «Саманчынын жолу» ([[1966]]); А. Рахмат, «Абдулла Набиев» ([[1967]]); [[Рашидов Шараф Рашидович|Ш. Рашидов]], «Кубаттуу толкун» ([[1969]]); А. Абдугафуров, «Ач көздүк» ([[1972]]); Т. Абдумомунов, «Ашырбай» ([[1974]]); Н. Байтемиров, «Уркуя» ([[1977]]) ж. б. Алгачкы артисттери: [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]], Бекназар Назаров, [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]], [[Тарак, Абдулла Файзулла|Абдулла тарок Файзуллаев]], [[Рахмонов Журахон|Журахон Рахмонов]], [[Моминова, Разияхан|Разия Муминова]], [[Маидова, Лайлихан|Лайлихан Маидова]] ж. б. Режиссёрлору: Ф.А. Литвинская, С. Юлдашев, Э. Мурадов, С. Умаров, сүрөтчүсү Т. Сафаров, дирижёру Т. Арифхожаев. Театрда Кыргыз ССР эл артисти [[Салиева, Турсунхан|Турсунхон Солиева]], Кыргыз ССР эмгек сиңирген артисттери [[Рахмонов Журахон|Ж. Рахмонов]], Х. Хасанов, Т. Урунова ж. б. иштеген. [[2004]] жылы Бабур атындагы Ош областтык өзбек музыкалуу-драма театрына «академиялык» деген статус берилди<ref>[http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/39812?cl=ky-kg <small>Кыргызстан Президентинин Жарлыгы №354 от 14.10.2004 жыл</small>]</ref>. == Театр артисттерин эскерүү == [[Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары]]нын чечимдери менен [[Ош облусу]]нун көчөлөрүнүн театрдын артисттерин ысымдарын ыйгаруу аркылуу бекемделген. * Театр негиздөөчүсү [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]] урматына [[Ош облусу]], [[Кара-Суу району]]нун, [[Кызыл-Кыштак, Кара-Суу району|Кызыл-Кыштак айылынын]] Беш-Капа участкасы жаңы конуштарын үч көчөсү анын ысмы менен аталган.<ref>[https://ru.wikinews.org/wiki/Увековечена_память_выдающегося_деятеля_культуры_Кыргызстана_Уринбоя_Рахмонова Увековечена память выдающегося деятеля культуры Кыргызстана Уринбоя Рахмонова]</ref> * Театр негиздөөчүлөрүнөн бири Журахон Зайнобиддинов урматына [[Ош шаары]]нын борбордук көчөлөрүнүн бири анын ысмы менен аталып, бирок 2013-жылы ал көчөгө башка адамдын аты коюлган.<ref>{{Cite web |title=Улица Зайнабидинова переименована |url=https://paruskg.info/glavnaya/77085-77085.html |access-date=2019-12-27 |archive-date=2019-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191227180208/https://paruskg.info/glavnaya/77085-77085.html |dead-url=yes |accessdate=2019-12-27 |archivedate=2019-12-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191227180208/https://paruskg.info/glavnaya/77085-77085.html }}</ref> * [[Кыргыз Республикасынын эл артисти|Кыргызстан эл артисттери]] [[Моминова, Разияхан|Розияхон Муминова]], [[Нематов, Нематжан|Нематжон Нематов]] жана [[Маидова, Лайлихан|Лайлихон Моидова]] урматына [[Ош шаары]]нда көчөлөрү алардын аттары коюлган. * 1977 жылы Ош шаардык аткаруу комитетинин төрагасы жана Ош облустук маданият башкармалагы Республиканын эмгек сиңирген артисти [[Рахмонов Журахон|Журахон Рахмонов]] өлгөндөн кийин анын урматына [[Ош шаары]]нын Алебастрова көчөсүнө атын берүү демилгеси менен чыгышкан. == Театрдын негиздөөчүлөрү == # [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] ([[1914]] жылдан) # [[Султанов, Балтакожо|Балтыходжа Султанов]] # Бекназар Назаров # Иброхим Мусабоев # [[:ru:Зайнобиддинов, Журахон|Журахон Зайнобиддинов]] # [[:ru:Камолов, Назирхон|Назирхон Камолов]]<ref>[https://mytashkent.uz/2016/10/26/istoriya-diktorov-televideniya/ Назирхон Камолов]</ref><ref>{{Cite web |title=<small>Ўзбекистон радиосининг биринчи диктори Назирхон Камолов</small> |url=http://fikr.uz/blog/Milliy_goya_va_mafkura_ilmiy-amaliy_markazi/radioning-udratli-ovozi.html |accessdate=2018-09-03 |archivedate=2018-03-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180303105655/http://fikr.uz/blog/Milliy_goya_va_mafkura_ilmiy-amaliy_markazi/radioning-udratli-ovozi.html }}</ref><ref>{{Cite web |title=Дастлабки эшиттиришлар |url=https://uzhurriyat.uz/2017/02/15/ovoz-qudrati/ |accessdate=2019-12-27 |archivedate=2019-12-27 |archiveurl=https://archive.today/20191227172655/https://uzhurriyat.uz/2017/02/15/ovoz-qudrati/ }}</ref><ref>{{Cite web |title=<small>Радиодаги ўзбек бўлимининг дастлабки мудири ва сухандони Назирхон Камолов</small> |url=http://birsafda.uz/index.php/ilm-izlanish-tad-i-od/332-ezhzhzhzhzhzhzhzhzhzhzhzh |accessdate=2018-03-02 |archivedate=2018-03-02 |archiveurl=https://archive.today/20180302164334/http://birsafda.uz/index.php/ilm-izlanish-tad-i-od/332-ezhzhzhzhzhzhzhzhzhzhzhzh }}</ref><ref>{{Cite web |title=Ўзбек журналистикаси тарихидан |url=http://qashqadaryogz.uz/read/zbek-zhurnalistikasi-tarikhidan |accessdate=2019-12-27 |archivedate=2019-12-27 |archiveurl=https://archive.today/20191227173332/http://qashqadaryogz.uz/read/zbek-zhurnalistikasi-tarikhidan }}</ref><ref>{{Cite web |title=История дикторов телевидения |url=https://mytashkent.uz/2016/10/26/istoriya-diktorov-televideniya/ |accessdate=2019-12-27 |archivedate=2019-12-27 |archiveurl=https://archive.today/20191227173202/https://mytashkent.uz/2016/10/26/istoriya-diktorov-televideniya/ }}</ref> # Абдурашид Эшонхонов<ref>{{Cite web |title=<small>Рашид Эшанханов</small> |url=http://www.foto.kg/istoricheskaya-spravka/3659-istoriya-rossiyskogo-obrazovaniya-v-oshe.html |accessdate=2018-03-02 |archivedate=2018-03-02 |archiveurl=https://archive.today/20180302155352/http://www.foto.kg/istoricheskaya-spravka/3659-istoriya-rossiyskogo-obrazovaniya-v-oshe.html }}</ref> # А. Саидов # [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]] ([[1920]] жылдан) # [[Рахмонов Журахон|Журахон Рахмонов]] == [[Театр]] [[артист]]тери == === [[Кыргыз Республикасынын эл артисти|Кыргызстан эл артисттери]] === # [[Тарак, Абдулла Файзулла|Абдулла тарок Файзуллаев]] ([[1940]] жыл)<ref>[https://24.kg/obschestvo/72841_segodnya_vbishkeke_informatsionnaya_karta/ <small>Сегодня в Бишкеке. Информационная карта</small>]</ref><ref>{{Cite web |title=<small>"Ўзбекистонда ижтимоий фанлар" 59 бет, Абдулла тароқ Файзуллаев</small> |url=http://n.ziyouz.com/books/jurnallar/uzbekistonda_ijtimoiy_fanlar/O%27zbekistonda%20ijtimoiy%20fanlar_1984-01.pdf |accessdate=2018-09-03 |archivedate=2021-01-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210122235534/https://n.ziyouz.com/books/jurnallar/uzbekistonda_ijtimoiy_fanlar/O%27zbekistonda%20ijtimoiy%20fanlar_1984-01.pdf }}</ref> # [[Моминова, Разияхан|Розияхон Муминова]] ([[1940]] жыл)<ref>{{Cite web |title=<small>Розияхон Муминова</small> |url=http://m.kino-teatr.ru/teatr/acter/w/sov/370323/bio/?noflex=1 |accessdate=2018-03-02 |archivedate=2018-03-02 |archiveurl=https://archive.today/20180302175249/http://m.kino-teatr.ru/teatr/acter/w/sov/370323/bio/?noflex=1 }}</ref><ref>[http://www.foto.kg/galereya/3092-istoricheskie-lichnosti-roziyahon-muminova.html <small>Розияхон Муминова</small>]</ref><ref>[http://istoriya-teatra.ru/theatre/item/f00/s06/e0006847/index.shtml <small>Муминова Розияхон</small>]</ref> # Тожихон Хасанова ([[1940]] жыл)<ref>{{Cite web |title=<small>Тожихон Хасанова</small> |url=http://m.kino-teatr.ru/teatr/acter/sov/370322/bio/?noflex=1 |accessdate=2018-03-02 |archivedate=2018-03-02 |archiveurl=https://archive.today/20180302175054/http://m.kino-teatr.ru/teatr/acter/sov/370322/bio/?noflex=1 }}</ref><ref>{{Cite web |title=<small>Театральная Энциклопедия стр.309</small> |url=http://lib.co.ua/encyclopedia/unknown/teatralnajaenciklopedija.p309.jsp |accessdate=2018-03-03 |archivedate=2018-03-03 |archiveurl=https://archive.today/20180303062111/http://lib.co.ua/encyclopedia/unknown/teatralnajaenciklopedija.p309.jsp }}</ref><ref>[https://newspaperarchive.com/toshkent-qizil-uzbekistoni-feb-24-1960-p-4/ <small>Газета "Кизил Узбекистон" №46 24.02.1960 г.</small>]</ref> # [[Маидова, Лайлихан|Лайлихон Моидова]] ([[1953]] жыл)<ref>[https://newspaperarchive.com/frunze-sovetnik-kyrgyzstan-dec-05-1966-p-4/ <small>Газета "Советтик Киргизстан" №279 5.12.1966 г.</small>]</ref><ref>{{Cite web |title=<small>Лайлихон Моидова</small> |url=http://tyup.net/page/maidova-lajlihan |accessdate=2018-03-03 |archivedate=2018-03-03 |archiveurl=https://archive.today/20180303074205/http://tyup.net/page/maidova-lajlihan }}</ref> # [[Салиева, Турсунхан|Турсунхон Солиева]] ([[1974]] жыл)<ref>[https://newspaperarchive.com/frunze-sovetnik-kyrgyzstan-may-07-1982-p-4/ <small>Газета "Советтик Киргизстан" №108 7.05.1982 г. стр.4</small>]</ref><ref>{{Cite web |title=<small>Коллектив театра имени Бабура предлагает назвать три улицы Оша именами своих артистов</small> |url=http://www.turmush.kg/ru/news:18199 |accessdate=2018-03-03 |archivedate=2018-03-03 |archiveurl=https://archive.today/20180303075809/http://www.turmush.kg/ru/news:18199 }}</ref> # [[Нематов, Нематжан|Нематжон Нематов]] ([[1979]] жыл)<ref>{{Cite web |title=<small>Нематжон Нематов</small> |url=http://m.kino-teatr.ru/teatr/acter/m/sov/283806/bio/?noflex=1 |accessdate=2018-03-03 |archivedate=2018-03-03 |archiveurl=https://archive.today/20180303081918/http://m.kino-teatr.ru/teatr/acter/m/sov/283806/bio/?noflex=1 }}</ref> # [[Бадинов Толибжон|Толибжон Бадинов]] ([[1988]] жыл)<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=s_kaMf8XkUA <small>Толибжон Бадинов</small>]</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=NuL0EaNGses <small>Толибжон Бадинов</small>]</ref> # [[Шабданова, Айтажи|Ойтожихон Шобдонова]] ([[1988]] жыл)<ref>{{Cite web |title=<small>В Ошском узбекском драмтеатре состоится спектакль "Слёзы Алайской царицы" с участием Народной артистки КР А. Шабдановой</small> |url=http://www.turmush.kg/ru/news:30277 |accessdate=2018-03-03 |archivedate=2018-03-03 |archiveurl=https://archive.today/20180303083805/http://www.turmush.kg/ru/news:30277 }}</ref> # Шавкат Дадажонов ([[1999]] жыл)<ref>{{Cite web |title=<small>Ўзбек саҳнасида "Манаснинг ўғли Семетей"</small> |url=https://www.ozodlik.org/a/25408003.html |accessdate=2018-03-03 |archivedate=2018-03-03 |archiveurl=https://archive.today/20180303084344/https://www.ozodlik.org/a/25408003.html }}</ref> # Абдурасулжон (Расул) Ураимжонов (31 октябрь [[2011]]) жыл<ref>{{Cite web |title=<small>Кыргыз Республикасынын Указы №273 31 октябрь 2011 жыл</small> |url=http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ru-ru/61146?ckwds |accessdate=2015-12-11 |archivedate=2015-12-11 |archiveurl=https://archive.today/20151211170007/http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ru-ru/61146?ckwds }}</ref> === [[Өзбекстан]] эл [[артист]]тери === # Абдулла тарок Файзуллаев ([[1943]] жыл)<ref>{{Cite web |title=<small>Национальная Энциклопедия Узбекистана, (буква А, стр.23) Абдулла ҳофиз Файзуллаев</small> |url=http://buxorolib.uz/wp-content/uploads/2017/03/Ozbekiston-Milliy-Ensiklopediyasi-A-harfi.pdf |access-date=2018-08-28 |archive-date=2018-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180920202753/http://buxorolib.uz/wp-content/uploads/2017/03/Ozbekiston-Milliy-Ensiklopediyasi-A-harfi.pdf |dead-url=yes |accessdate=2018-08-28 |archivedate=2018-09-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180920202753/http://buxorolib.uz/wp-content/uploads/2017/03/Ozbekiston-Milliy-Ensiklopediyasi-A-harfi.pdf }}</ref> # [[:uz:Kifoyat Muslimova|Кифоят Муслимова]]<ref>[http://istoriya-teatra.ru/theatre/item/f00/s06/e0006876/index.shtml Кифоят Муслимова]</ref><ref>{{Cite web |title=Кифоят Муслимова |url=http://www.samteatr.uz/ru/actors/view/%D0%9A%D0%B8%D1%84%D0%BE%D1%8F%D1%82+%D0%9C%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B0 |access-date=2021-08-11 |archive-date=2021-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117223636/http://www.samteatr.uz/ru/actors/view/%D0%9A%D0%B8%D1%84%D0%BE%D1%8F%D1%82+%D0%9C%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B0 |dead-url=yes |accessdate=2021-08-11 |archivedate=2021-01-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210117223636/http://www.samteatr.uz/ru/actors/view/%D0%9A%D0%B8%D1%84%D0%BE%D1%8F%D1%82+%D0%9C%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B0 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Кифоят Муслимова |url=https://qomus.info/encyclopedia/cat-m/muslimova-uz/ |accessdate=2019-12-26 |archivedate=2019-12-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191226150328/https://qomus.info/encyclopedia/cat-m/muslimova-uz/ }}</ref> # [https://web.archive.org/web/20180508090032/http://www.fdculture.com/erkinoy_hatamova Ёркиной Хотамова] === [[Өзбекстан]] эмгек сиңирген [[артист]]тери === # [[Рахмонов Журахон|Журахон Рахмонов]] (5 июль [[1974]] жыл) # Шавкат Дадажонов (5 июль [[1974]] жыл) === [[Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти|Кыргызстан эмгек сиңирген артисттери]] === # Саримсок Каримов # Тупахон Нурбоева # Шаробиддин Тухтасинов # Хошимжон Хасанов # Кодиржон Хамидов # Ганижон Бутаев # Бозорбой Юлдашев # Мавлонжон Курбонов # Ёркиной Хотамова ([[1967]] жыл) # Минура Расулжонова # Мастурахон Усмонова # Жамила Бутабоева ([[1988]] жыл)<ref>{{Cite web |title=Жамила Бўтабоева |url=http://old.yntymak.kg/index.php/tv/munavvar-kun/item/19480-umrini-90-foizini-san-atga-ba-ishlagan-ajol |access-date=2018-09-03 |archive-date=2018-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180830174117/http://old.yntymak.kg/index.php/tv/munavvar-kun/item/19480-umrini-90-foizini-san-atga-ba-ishlagan-ajol |dead-url=yes |accessdate=2018-09-03 |archivedate=2018-08-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180830174117/http://old.yntymak.kg/index.php/tv/munavvar-kun/item/19480-umrini-90-foizini-san-atga-ba-ishlagan-ajol }}</ref> # Рисолатхон Урунова # Нигорой Расулжонова ([[1990]] жыл) # Умаржон Мамиров ([[1990]] жыл) # Режаббой Тожибоев ([[1990]] жыл)<ref>{{Cite web |title=<small>В конце сентября в Ошском театре имени Бабура пройдет премьера нового спектакля"</small> |url=https://www.turmush.kg/ru/news:76614 |accessdate=2018-03-03 |archivedate=2018-03-03 |archiveurl=https://archive.today/20180303103523/https://www.turmush.kg/ru/news:76614 }}</ref> # Махмуджон Рахматов ([[1990]] жыл)<ref>{{Cite web |title=<small>«Ричард III» — жажда власти не будет безнаказанной"</small> |url=http://vlast.kg/art/richard-iii-zhazhda-vlasti-ne-budet-beznakazannoj/ |accessdate=2018-03-03 |archivedate=2018-03-03 |archiveurl=https://archive.today/20180303102946/http://vlast.kg/art/richard-iii-zhazhda-vlasti-ne-budet-beznakazannoj/ }}</ref> # Матлюба Мавлонова ([[1995]] жыл) # Зиёйдин Жалолов ([[1999]] жыл) # Мавлюда Абдужабборова ([[2001]] жыл) # Хамидулло Матхоликов ([[2003]] жыл)<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=e8q1pV48w64 <small>Песни Х. Матхоликова</small>]</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=cR2GYzHwn6Y <small>Песни Х. Матхоликова</small>]</ref> # Дилором Соипова ([[2004]] жыл)<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=c9cj1SHXb1o <small>Песни Д. Соиповой</small>]</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=2vx2LY3mCNk <small>Песни Д. Соиповой</small>]</ref> # Алла Аскарова<ref>{{Cite web |title=<small>В Оше пройдет премьера спектакля «Бунт невест»</small> |url=http://www.turmush.kg/ru/news:43072 |accessdate=2018-03-03 |archivedate=2018-03-03 |archiveurl=https://archive.today/20180303104717/http://www.turmush.kg/ru/news:43072 }}</ref> # Самида Холматова ([[2008]] жыл)<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=816MU9YKMpw <small>Мунаввар кун Самида Холматова </small>]</ref> # Хаётхон Мадрахимова (29.08.[[2019]] yil)<ref>[http://agro.kg/ru/news/22191/ <small>Фамилии. Кого наградил президент Жээнбеков?</small>]</ref> === [[Кыргыз ССРнин маданиятка эмгек сиңирген кызматкери|Кыргызстан маданиятка эмгек сиңирген ишмерлери]] === # Таврис Мутыкович Сафаров # Фаина Анатольевна Литвинская<ref>{{Cite web |title=<small>Ф.А. Литвинская - Записки режиссёра: Театры и актёры</small> |url=https://search.rsl.ru/ru/record/01001379227 |accessdate=2018-09-03 |archivedate=2018-08-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180830142339/https://search.rsl.ru/ru/record/01001379227 }}</ref> # Салохиддин Умаров ([[1990]]) # Зокиржон Шокиров ([[1990]])<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=A8ofzBNoqKw <small>Зокиржон Шокиров</small>]</ref> # [https://uz.wikipedia.org/wiki/Mugʻanniy_(Gʻanijon_Xolmatov) Ганижон Холматов]<ref>{{Cite web |title=Муғанний |url=http://ziyouz.uz/ozbek-sheriyati/ozbek-zamonaviy-sheriyati/muganniy/ |accessdate=2018-03-06 |archivedate=2018-03-06 |archiveurl=https://archive.today/20180306103306/http://ziyouz.uz/ozbek-sheriyati/ozbek-zamonaviy-sheriyati/muganniy/ }}</ref> # Набижон Мамажонов (5.06.[[2017]])<ref>{{Cite web |title=<small>Указ Президента КР О награждении Мамаджанова Набижана званием заслуженного деятеля культуры Кыргызстана</small> |url=http://www.president.kg/files/docs/award/kyirgyiz_respublikasyinyin_mamlekettik_syiylyiktaryi_menen_syiyloo_jnnd_jarlyik.pdf |accessdate=2018-08-28 |archivedate=2017-07-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170716163721/http://www.president.kg/files/docs/award/kyirgyiz_respublikasyinyin_mamlekettik_syiylyiktaryi_menen_syiyloo_jnnd_jarlyik.pdf }}</ref> === [[Кыргызстан]] маданиятын мыктылери === # Нуржахон Гапирова<ref>{{Cite web |title=Раққосалар мураббийси |url=http://old.yntymak.kg/index.php/zhanylyktar/uzbekche/item/17116-ra-osalar-murabbijsi |access-date=2018-09-03 |archive-date=2018-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180830142309/http://old.yntymak.kg/index.php/zhanylyktar/uzbekche/item/17116-ra-osalar-murabbijsi |dead-url=yes |accessdate=2018-09-03 |archivedate=2018-08-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180830142309/http://old.yntymak.kg/index.php/zhanylyktar/uzbekche/item/17116-ra-osalar-murabbijsi }}</ref> # Олимжон Комилов # Зиёйдин Камолов # Дилшод Курчиев # Ойбек Юлдашев # Бахтиёр Хурбоев<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=fNwjIDQUau4 <small>Бахтиёр Хурбоев ижодидан: "Хандон писта"</small>]</ref> # Дилшод Азимов<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=vH5l3eJAYak <small>Дилшод Азимов 2015 сарҳисоби</small>]</ref> # Хаётхон Мадрахимова # Одина Аббосова (2014)<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=girGq6KYz6Y Одина Аббосова концерт]</ref> # Маъмура Аскарова (2014) # Бахтиёрхон Хайитмухамадова (2017)<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=tTcDucTr-BA <small>Мунаввар кун Бахтиёрхон Хайитмухаммедова</small>]</ref> # Илхом Ахмад (Маматохунов)<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=3Af8WCOFiBg Илхом Ахмад концерт]</ref> # Ёкутой Шаропова<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=buw5NH3jHxc <small>Титаник Ёкутой Шарапова</small>]</ref> == Театрдын репертуары<ref>[https://ru.wikipedia.org/wiki/Репертуар_театра_имени_Бабура_(города_Ош,_Киргизия)<small>Репертуар театра имени Бабура</small>]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Театр түзүүлгон күндөн тартып сахнасында 600 ашык чыгармалар коюлду. {| class="wikitable sortable" |- ! Год ! Название ! Оригинальное название {{lang-uz}} ! Автор |- | 1919 || Отцеубийца || Падаркуш || [[Бехбудий Махмудкожо|М. Бехбудий]] |- | 1919 || Лекарь из Туркестана || Туркистонлик табиб || [[:ru:Уйгур-Маджидов, Маннон|Маннон Уйгур]] |- | 1920 || Отравленная жизнь || Заҳарли ҳаёт || [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] |- | 1920 || Сирота || Етим || [https://web.archive.org/web/20190823130559/https://ziyouz.uz/ozbek-ziyolilari/gulom-zafariy/ Гулом Зафарий] |- | 1922 || Наказание клеветников || Туҳматчилар жазоси || [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] |- | 1923 || Лолахон || Лолахон || [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] |- | 1924 || Рапорт с юга || Жанубдан рапорт || Махмуд Рахмон |- | 1925 || Гулсара || Гулсара || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] жана [http://people.ziyonet.uz/ru/person/view/muhamedov_muzaffar_ М. Мухамедов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180826214822/http://people.ziyonet.uz/ru/person/view/muhamedov_muzaffar_ |date=2018-08-26 }} |- | 1926 || Два коммуниста || Икки коммунист || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1927 || Друзья || Ўртоқлар || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1928 || Внутри || Ичкарида || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1929 || Халима || Ҳалима || [https://web.archive.org/web/20190823130559/https://ziyouz.uz/ozbek-ziyolilari/gulom-zafariy/ Гулом Зафарий] |- | 1929 || Ажи-ажи || Ажи-ажи || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1930 || Истории на хлопковом поле || Пахта шумғиялари || Умаржон Исмоилов |- | 1931 || [[:ru:Женитьба (пьеса)|Женитьба]] || Уйланиш || [[Гоголь, Николай Васильевич|Н.В. Гоголь]] |- | 1932 || Переводчик || Тилмоч || [[:ru:Уйгур-Маджидов, Маннон|Маннон Уйгур]] |- | 1933 || [[:ru:Аршин мал алан]] || Аршин мол олон || [[Узеир Гажибеков]] |- | 1934 || [[:ru:Ревизор (комедия)|Ревизор]] || Ревизор || [[Гоголь, Николай Васильевич|Н.В. Гоголь]] |- | 1935 || История заговорила || Тарих тилга кирди || [[:ru:Сафаров, Назир Сафарович|Назир Сафаров]], Зиё Саид |- | 1935 || Сожжём || Ёндирамиз || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1936 || Вместо смерти || Ўлим ўрнига || [[:ky:Жусуп Турусбеков|Ж. Турусбеков]] |- | 1936 || [[:ru:Любовь Яровая (спектакль, 1951)|Любовь Яровая]] || Любов Яровая || [[:ru:Тренёв, Константин Андреевич|К. Тренёв]] |- | 1936 || Комсомольский взвод || Комсомол взводи || Тожизода |- | 1937 || Обман и любовь || Макр ва муҳаббат || [[Фридрих Шиллер]] |- | 1937 || Фархад и Ширин || [[«Фархад менен Ширин»]] || Ш. Хуршид |- | 1938 || Слуга двух господ || Икки хўжайинга бир қул || [[Гольдони Карло|К.Гольдони]] |- | 1938 || Сабля Узбекистана || Ўзбекистон қиличи || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1939 || Пограничники || Чегарачилар || [[:ru:Билль-Белоцерковский, Владимир Наумович|Билль-Белоцерковский]] |- | 1939 || Бай и батрак || Бой ила хизматчи || [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] |- | 1939 || [[:ru:Тахир и Зухра|Тахир и Зухра]] || Тоҳир ва Зуҳра || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1940 || Холисхон || Холисхон || [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] |- | 1940 || Буран || Бўрон || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1941 || Гулсара || Гулсара || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] жана [http://people.ziyonet.uz/ru/person/view/muhamedov_muzaffar_ М.Мухамедов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180826214822/http://people.ziyonet.uz/ru/person/view/muhamedov_muzaffar_ |date=2018-08-26 }} |- | 1941 || [[:ru:Лейли и Маджнун|Лейла и Маджнун]] || Лайли ва Мажнун || Хуршид |- | 1941 || Курбан Умаров || Қурбон Умаров || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1942 || Смерть захватчикам! || Ўлим босқинчиларга! || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1942 || Проделки Майсары || Майсаранинг иши || [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] |- | 1942 || [[:ru:Фронт (пьеса)|Фронт]] || Фронт || [[:ru:Корнейчук, Александр Евдокимович|Корнейчук]] |- | 1943 || Даврон ата || Даврон ота || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1943 || Зафар || Зафар || Умаржон Исмоилов |- | 1944 || Нурхон || Нурхон || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1944 || Невеста за 5 сом || Беш сўмлик келин || [[:ru:Ордубади, Мамед Саид|М. Ордубади]] |- | 1945 || Песня жизни || Ҳаёт қўшиғи || [[:ru:Уйгун]] |- | 1946 || Честь женщины || Аёл номуси || Мухтаров |- | 1947 || Весна || Навбаҳор || [[:ru:Уйгун]] |- | 1947 ||Фархад и Ширин || [[«Фархад менен Ширин»]] || Хуршид |- | 1948 || Красный галстук || Қизил галстук || [[:ru:Тренёв, Константин Андреевич|К. Тренёв]] |- | 1948 || Песня жизни || Ҳаёт қўшиғи || [[:ru:Уйгун]] |- | 1948 || Алтынкуль || Олтинкўл || [[:ru:Уйгун]] |- | 1949 || Лепестки || Ғунчалар || Зиннат Фатхуллин |- | 1949 || [[Зымырык куш|Семург]] || [[Зымырык куш|Семурғ]] || Хамид Алимджан |- | 1950 || Адолат || Адолат || Исмоил Акрам |- | 1950 || [[«Алпамыш» эпосу|Алпамыш]] || [[«Алпамыш» эпосу|Алпомиш]] || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1951 || [[Токтогул Сатылганов|Токтогул]] || [[Токтогул Сатылганов|Тўқтағул]] || [[Бөкөнбаев, Жоомарт|Ж. Бөкөнбаев]] |- | 1951 || Лейли и Меджнун || Лайли ва Мажнун || Хуршид |- | 1952 || Ёрилтош || Ёрилтош || [https://archive.today/20180306123216/http://ijod.uz/?p=5306 Шукур Саъдулла] |- | 1952 || Радость || Шодлик || Махмуд Рахмон |- | 1952 || Шёлковое сюзане || Шоҳи сўзана || Абдулла Каххар |- | 1953 || [[Алишер Навои]] || Алишер Навоий || [[Иззат Султанов|Иззат Султан]] |- | 1953 || Наталка Полтавка || Наталка Полтавка || [[Лысенко, Николай Витальевич|Н. Лысенко]] |- | 1953 || Нурхон || Нурхон || [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] |- | 1954 || Праздник на поле || Далада байрам || [https://archive.today/20180306123216/http://ijod.uz/?p=5306 Шукур Саъдулла] |- | 1954 || Сердечные секреты || Юрак сирлари || Бахром Рахмонов |- | 1955 || Офтобхон || Офтобхон || [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] |- | 1955 || Девушка реки Ганг || Ганг дарёсининг қизи || [[Рабиндранат Тагор]] |- | 1956 || Равшан и Зулхумор || Равшан ва Зулҳумор || [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] |- | 1956 || Любовь к Родине || Ватан ишқи || Зиннат Фатхуллин |- | 1956 || Сундук секретов || Сирли сандиқ || И. Ахмедов |- | 1957 || [[«Алпамыш» эпосу|Алпамыш]] || [[«Алпамыш» эпосу|Алпомиш]] || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1957 || Юлдуз || Юлдуз || [[Самед Вургун]] |- | 1958 || Ойгул и Бахтияр || Ойгул ва Бахтиёр || Хамид Алимджан |- | 1958 || Именем революции || Революция номи билан || М. Шатров |- | 1959 || Орзигул || Орзигул || Турсун Собиров |- | 1959 || Ашик Гариб и Шахсанам||Ошиқ Ғариб ва Шоҳсанам|| Ахмад Бобожон |- | 1959 || Тайфун || Тайфун || Ахмад Бобожон |- | 1959 || Секреты паранджи || Паранжи сирлари || [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] |- | 1960 || На высокой земле || Баланд ерда || [[Кубанычбек Маликов]] |- | 1960 || Ташбалта влюблён ||Тошболта ошиқ || Хамид Гулям |- | 1960 || Принцесса Турандот ||Малика Турандот || Карло Гоцци |- | 1961 || Если твоя голова кривая || Башаранг қийшиқ бўлса || Рихси Орифжонов |- | 1961 || Дилором|| Дилором || [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] |- | 1962 || Два браслета || Икки билакузук || [https://archive.li/gDgg2 Шукур Саъдулла] |- | 1962 || [[Б.Жакиевдин "Атанын тагдыры" драмасы|Судьба отца]] || [[Б.Жакиевдин "Атанын тагдыры" драмасы|Отанинг тақдири]] || [[Жакиев Бексултан|Бексултан Жакиев]] |- | 1963 || Дитя || Фарзанд || Мухаммаджон Хайруллаев |- | 1963 || Голос из гроба || Тобутдан товуш || Абдулла Каххар |- | 1963 || Мели хоббон, Наби товон || Мели ҳаббону Наби товон || Яхёхон Маматхонов |- | 1964 || Трагедия поэмы || Ғазал фожиаси || Ахмад Бобожон |- | 1964 || Дорогие девушки || Жон қизлар || Байсеитов, Шангитбоев |- | 1964 || Отелло || Отелло || [[Уильям Шекспир]] |- | 1964 || Чертова девушка || Шайтон қиз || [[Касымалы Жантөшев]] |- | 1964 || Нимми ||Нимми || [[Премчанд]] |- | 1965 || Гули сиёх || Гули сиёҳ || Сахиб Жамал |- | 1965 || Любовь в молодости || Ёшликда берган кўнгил || Зиннат Фатхуллин |- | 1965 || Горный беркут || Тоғ бургути || [[Касымалы Жантөшев]] |- | 1965 || Полёт беркута || Бургутнинг парвози || [[Иззат Султанов|Иззат Султан]] |- | 1966 || Неизвестный человек || Номаълум киши || [[Иззат Султанов|Иззат Султан]] |- | 1966 || Гул и Навруз ||Гул ва Наврўз || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1966 || Материнское поле ||Момо ер|| [[Чыңгыз Айтматов]] |- | 1966 || Парвона || Парвона|| Уйгун |- | 1967 || Дилором || Дилором || [[Алишер Навои]] |- | 1967 || Абдулла Набиев || Абдулла Набиев|| [https://www.centrasia.org/person2.php?st=1095202218 Адхам Рахмат] |- | 1967 || Сваты ||Қудалар || [https://web.archive.org/web/20190221064815/http://taqvim.uz/uzc/event/view/2167 Уткир Рашид] |- | 1967 || Девушка с усами || Мўйловли қиз || [[Касымалы Жантөшев]] |- | 1968 || Скорпион из алтаря || Меҳробдан чаён|| [[Абдулла Кадыри]] |- | 1968 || Стряпуха замужем || Пазанда куёвга чиқди || Анатолий Софронов |- | 1968 || Новая невеста || Янги келин|| [[Тойбаев, Мырзабек Раевич|Мырзабек Тойбаев]] |- | 1968 || Меж двух огней || Икки ўт орасида|| Бекниёзов, Исмаилов |- | 1968 || Сожаление || Пушаймон|| [[Абдугани Абдугафуров]] |- | 1969 || Женитьба || Уйланиш|| [[Гоголь, Николай Васильевич|Н. В. Гоголь]] |- | 1969 || Странные вещи || Ажаб савдолар|| Хамид Гулям |- | 1969 || Могучая волна || Қудратли тўлқин|| [[Рашидов Шараф Рашидович|Шараф Рашидов]] |- | 1969 || Когда заря взойдёт над Ферганой || Фарғонада тонг отгунча|| Мирзакалон Исмоилий |- | 1970 || Кто смеётся последним || Йиқилган тойганга кулар|| [[Абдумомунов, Токтоболот|Т. Абдумомунов]] |- | 1970 || Невеста за 5 сом || Беш сўмлик келин|| Мамед Саид Ордубади |- | 1970 || Дешёвый жених || Арзон куёв|| [https://web.archive.org/web/20180317092810/http://e-adabiyot.uz/kitoblar/malumot/515-antologiya.html Шухрат] |- | 1970 || Требуется лжец || Ёлғончи даркор|| Димитрис Псафас |- | 1971 || Приключения Чанду || Чандунинг саргузаштлари|| А.Д. Иловайский |- | 1971 || Обман по шариату || Ҳийлаи шаръий|| [[Решат Нури Гүнтекин]] |- | 1971 || Рустам || Рустам|| Умаржон Исмаилов |- | 1971 || Перед рассветом || Тонг олдидан|| [[:ru:Сивцев, Дмитрий Кононович|Суорун Омоллоон]] |- | 1972 || Чертовое поколение || Шайтон авлод|| Мухтаров |- | 1972 || Девушка Атабека || Отабекнинг қизи|| [[Абдумомунов, Токтоболот|Токтоболот Абдумомунов]] |- | 1972 || Зло от аппетита || Балойи нафс || [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] |- | 1973 || Начало жизни || Ҳаётнинг бошланиши|| Абдукаххор Маннонов |- | 1973 || Гроза || Момақалдироқ|| [[Островский, Александр Николаевич|Александр Островский]] |- | 1973 || Ташбалта влюблён || Тошболта ошиқ|| Хамид Гулям |- | 1973 || Горная красавица || Тоғ гўзали|| Саидмуродов |- | 1974 || Куйдирмаган кундош || Куйдирмаган кундош|| [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] |- | 1974 || Красавица || Соҳибжамол|| Жура Махмудов |- | 1974 || Аширбой || Аширбой|| [[Токомбаев, Аалы|Аалы Токомбаев]] |- | 1974 || Преступление без наказания || Жазосиз жиноят|| Рихси Орифжонов |- | 1974 || Бунт невесток || Келинлар қўзғолони|| Саид Ахмад |- | 1975 || Орзигул || Орзигул|| Турсун Собиров |- | 1975 || Ревизор || Ревизор|| [[Гоголь, Николай Васильевич|Н.В. Гоголь]] |- | 1975 || Человек издалека || Узоқдаги одам|| Умарахунов |- | 1975 || Старики с молодыми душами || Кўнгли ёш қариялар|| Хутаев |- | 1975 || Адолат || Адолат|| Исмаил Акрам |- | 1976 || Рука друга || Дўстим қўли|| Мехрибон Назаров |- | 1976 || Никому не говори || Ҳеч кимга айтма|| [[Абдумомунов, Токтоболот|Т. Абдумомунов]] |- | 1976 || Шутник Али || Масхарабоз Али|| Бабаханов |- | 1976 || Сундук секретов || Сирли сандиқ|| Ахмедов |- | 1977 || Переполох перед свадьбой || Тўй олдидан тўполон|| Папаян |- | 1977 || Уркуя || Урқуя|| [[Байтемиров, Насирдин|Насридин Байтемиров]] |- | 1977 || Наследство отцов || Оталар мероси|| [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] |- | 1977 || Жалость к животному || Армонли жонивор|| [[Токомбаев, Аалы|Аалы Токомбаев]] |- | 1978 || Легендарная личность || Афсонавий шахс|| Сахиб Джамал |- | 1978 || Разбойник и гончар || Қароқчи билан кулол|| [http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880940 Мехмон Бахти] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180307151019/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880940 |date=2018-03-07 }} |- | 1978 || [[:ru:Симург|Семург]] || Семурғ|| [[:ru:Зульфия (поэтесса)|Зульфия]] |- | 1978 || Святой город || Муқаддас шаҳар|| [[:ru:Арбузов, Алексей Николаевич|А.Н. Арбузов]] |- | 1978 || Любовь к Родине || Ватан ишқи|| [[:ru:Фатхуллин, Зиннат Равилович|З. Фатхуллин]] |- | 1979 || Старый холостяк || Қари бўйдоқ|| [[Тойбаев, Мырзабек Раевич|Мирзабек Тойбаев]] |- | 1979 || Гул и Навруз || Гул ва Наврўз|| [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1979 || [:ru:[Васса Железнова]] || Васса Железнова|| [[Максим Горький]] |- | 1979 || Весна || Баҳор|| [[:ru:Тахмасиб, Мамедгусейн Абасгули оглы|М. Тахмасиб]] |- | 1979 || [[:ru:Бунт невесток (фильм)|Бунт невесток]] || Келинлар қўзғолони|| [[:ru:Хусанходжаев, Саид Ахмад|Саид Ахмад]] |- | 1980 || Два браслета || Икки билакузук|| [https://archive.today/20180306123216/http://ijod.uz/?p=5306 Шукур Саъдулла] |- | 1980 || Гипноз-2 || Гипноз-2|| [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] |- | 1980 || Неркес || Неркес|| [[:ru:Кербабаев, Берды Мурадович|Берди Кербабаев]] |- | 1980 || [[:ru:Мещанин во дворянстве]] || Сохта оқсуяк|| [[Мольер]] |- | 1981 || Белый жеребец || Оқ тулпор|| [[Садыбакасов, Шатман|Шатман Садыбакасов]] |- | 1981 || Посмертный долг || Қиёмат қарз|| [[:ru:Умарбеков, Ульмас Рахимбекович|Улмас Умарбеков]] |- | 1981 || Дорога в Чаткал || Чотқолга йўл|| Максим Каримов |- | 1981 || Дешёвый зять || Арзон куёв|| [https://web.archive.org/web/20180317092810/http://e-adabiyot.uz/kitoblar/malumot/515-antologiya.html Шухрат] |- | 1982 || Приглашаем на свадьбу || Тўйлар муборак|| [[Хашимов, Уткир|Уткир Хашимов]] |- | 1982 || [[:ru:Медея]] || Медея|| [[:ru:Эврипид]] |- | 1982 || [[Омар Хайям]] || Умар Хайём|| [[Решат Нури Гүнтекин|Гүнтекин]] |- | 1982 || Не зная наступил колючку || Билмайин босдим тиконни|| [[Иззат Султанов|Иззат Султан]] |- | 1983 || Изобретательный Талмас || Топқир Толмас|| [[:ky:Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] |- | 1983 || Кровавый мираж || Қонли сароб|| [[:ru:Азимов, Сарвар Алимджанович|Сарвар Азимов]] |- | 1983 || [[:ru:Тахир и Зухра]] || Тоҳир ва Зуҳра|| [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1983 || [[:ru:Первый учитель]] || Биринчи ўқитувчи|| [[:ru:Айтматов, Чингиз Торекулович|Чингиз Айтматов]] |- | 1983 || [[:ru:В ночь лунного затмения (пьеса)|В ночь лунного затмения]] || Ой тутилган кунда|| [[Мустай Карим]] |- | 1984 || Конец традиций || Одат ҳалокати|| Мехрибон Назаров |- | 1984 || Дорогие девушки || Жон қизлар|| Байсеитов, Шангитбаев |- | 1985 || [[:ru:Похождения Насреддина]] || Хўжа Насриддин|| [[:ru:Виткович, Виктор Станиславович|В. Виткович]] |- | 1985 || Путешествие в мир тайн || Сирлар дунёсига саёҳат|| Умаржон Алимжанов |- | 1985 || Зебунисо || Зебунисо|| [[:ru:Уйгун]] |- | 1985 || [[:ru:Мещанин во дворянстве]] || Сохта оқсуяк|| [[Мольер]] |- | 1985 || Наследство || Мерос|| [[:ky:Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] |- | 1986 || Если не я, то кто? || Мен бўлмасам ким?|| [[:ky:Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] |- | 1986 || Полёт || Парвоз|| [[:ru:Уйгун]] |- | 1986 || Проделки Майсары || Майсаранинг иши|| [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] |- | 1987 || Кровавый мираж || Қонли сароб|| [[:ru:Азимов, Сарвар Алимджанович|Сарвар Азимов]] |- | 1987 || Конфета дружбы || Дўстлик конфети|| Умаржон Алимжанов |- | 1987 || Семетей сын [[Манас]]а || Манаснинг ўғли Семетей|| [[Садыков, Жалил|Жалил Садиков]] |- | 1987 || Весна двадцать первого || 21-йил баҳори|| [[:ru:Штейн, Александр Петрович|Штейн]] |- | 1988 || Врата судьбы || Тақдир эшиги|| [[:uz:Sharof Boshbekov|Шараф Башбеков]] |- | 1989 || Прекрасная принцесса Ташкента || Тошкентнинг нозанин маликаси|| Хайдар Мухаммад |- | 1989 || Зять || Куёв|| [[:ru:Хусанходжаев, Саид Ахмад|Саид Ахмад]] |- | 1989 || Ёрилтош || Ёрилтош|| [https://archive.today/20180306123216/http://ijod.uz/?p=5306 Шукур Саъдулла] |- | 1989 || Адолат || Адолат|| Исмаил Акрам |- | 1990 || Враг народа || Халқ душмани|| [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] |- | 1990 || Согдиана || Суғдиёна|| Умаржон Алимжанов |- | 1990 || Равшан и Зулхумор || Равшан ва Зулхумор|| [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1991 || Упрямый зять || Қайсар куёв|| [http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880940 Мехмон Бахти] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180307151019/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880940 |date=2018-03-07 }} |- | 1991 || [[Курманжан Датка]] || Қурмонжон Додхо|| [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] |- | 1992 || 5 жён [[:ru:Ходжа Насреддин|Афанди]] || Афандининг беш хотини|| Иброхим Содиков |- | 1992 || Соляная степь || Шўр макон|| [[Гапаров Мурза|Мурза Гапаров]] |- | 1992 || Нодира || Нодира|| Хошимжон Раззоков |- | 1993 || Путь в рай || Жаннатга йўл|| [[:ru:Арипов, Абдулла|Абдулла Орипов]] |- | 1993 || Кто смеётся последним || Йиқилган тойга кулар|| [[Абдумомунов, Токтоболот|Токтоболот Абдумомунов]] |- | 1993 || Таинственный колос || Сирли бошоқ|| Равшан Ёриев |- | 1993 || Когда земля горит || Ер ёнганда|| [[:ru:Умарбеков, Ульмас Рахимбекович|Улмас Умарбеков]] |- | 1994 || Современные зятья || Замонавий куёвлар|| Камилжан Нишанов |- | 1994 || Хасан-Хусан разборщики || Ҳасан-Ҳусан разборчилар|| Умаржон Алимжанов |- | 1995 || Ташбалта влюблён || Тошболта ошиқ|| [[:ru:Хамид Гулям]] |- | 1995 || Семетей сын [[Манас]]а || Манаснинг ўғли Семетей|| [[Садыков, Жалил|Жалил Садиков]] |- | 1995 || Могучая волна || Қудратли тўлқин|| [[:ru:Рашидов, Шараф Рашидович|Шараф Рашидов]] |- | 1996 || Сохибкирон (Венценосец) || Соҳибқирон|| [[:ru:Арипов, Абдулла|Абдулла Орипов]] |- | 1996 || Хочу умереть, нужен спонсор || Ўлмоқчиман, ҳомий керак|| [[:ky:Гапаров Мурза|Мурза Гапаров]] |- | 1996 || [[:ru:Симург|Семург]] || Семурғ|| [[:ru:Зульфия (поэтесса)|Зульфия]] |- | 1997 || [[:ru:Чулпан, Абдулхамид Сулейман угли|Чулпан]] || Чўлпон|| [https://web.archive.org/web/20141106221003/http://ijod.uz/?p=1933 Тулан Низам] |- | 1998 || Когда выйдет получше || Зўрдан зўр чиқса|| [[:uz:Sharof Boshbekov|Шараф Башбеков]] |- | 1998 || Камчибек || Қамчибек|| [[:ky:Жетимишов, Суранчы|Суранчи Жетимишев]] |- | 1998 || Золотой кувшин || Олтин кўза|| [https://web.archive.org/web/20180115032801/http://www.nlkg.kg/ru/projects/little-kirghizstan/vsya-nasha-zhizn-%E2%80%93-teatr Эркин Байназаров] |- | 1999 || Процентщик Ланкабай || Процентчи Ланкабой|| [[:ky:Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] |- | 1999 || [[:ru:Макбет (пьеса)|Макбет]] || Макбет|| У.[[Шекспир]] |- | 2000 || Песня о [[Бабур]]е || Бобур ҳақида қўшиқ|| [[Садыков, Жалил|Жалил Садиков]] |- | 2001 || Ёрилтош || Ёрилтош|| [https://archive.today/20180306123216/http://ijod.uz/?p=5306 Шукур Саъдулла] |- | 2001 || Одолжи супруга || Эрингни бериб тур|| Сайлавбай Джумагулов |- | 2002 || Тайна, унесённая [[:ru:Чингизхан]]ом || Чингизхон олиб кетган сир|| [[Мухтар Шаханов]] |- | 2002 || Жизнь || Оби ҳаёт|| Джамал Акматалиев |- | 2003 || Когда выйдет получше || Зўрдан зўр чиқса|| [[:uz:Sharof Boshbekov|Шараф Башбеков]] |- | 2003 || [[:ru:Чулпан, Абдулхамид Сулейман угли|Чулпан]] || Чўлпон|| [https://web.archive.org/web/20141106221003/http://ijod.uz/?p=1933 Тулан Низам] |- | 2004 || Соляная степь || Шўр макон|| [[Гапаров Мурза|Мурза Гапаров]] |- | 2004 || [[Улугбек|“Любовь Улугбека”]] || Улуғбек муҳаббати||[[:ru:Шейхзаде, Максуд|Максуд Шайхзада]] |- | 2005 || Песня о [[Бабур]]е || Бобур ҳақида қўшиқ|| [[Садыков, Жалил|Жалил Садиков]] |- | 2005 || Золотая девушка || Олтин қиз|| [https://web.archive.org/web/20190824063626/https://saviya.uz/hayot/tarjimai-hol/hayitmat-rasul-1937/ Хайитмат Расул] |- | 2006 || Слёзы царицы || Маликанинг кўз ёши|| [[Раев Султан Акимович|Султан Раев]] |- | 2006 || Эгривой и Тўгривой || Эгривой ва Тўғривой|| Айбек Юлдашев |- | 2007 || Лес чудес || Ғаройиботлар ўрмони|| Иномжон Турсунов |- | 2007 || Исповедь || Муножот|| [[:ru:Зульфикаров, Тимур Касимович|Тимур Зулфикаров]] |- | 2008 || [[:ru:Лейла и Меджнун]] || Лайли ва Мажнун|| Хуршид |- | 2008 || Друзья петушатники || Хўрозбоз жўралар|| [https://web.archive.org/web/20180115032801/http://www.nlkg.kg/ru/projects/little-kirghizstan/vsya-nasha-zhizn-%E2%80%93-teatr Эркин Байназаров] |- | 2008 || Вечные судороги || Мангу талваса|| У. [[Шекспир]], А.С. [[Пушкин]] |- | 2009 || Далёкий путь в Мекку || Макка сари олис йўл|| [[Раев Султан Акимович|Султан Раев]] |- | 2009 || Старики озорники || Бу чоллар ёмон чоллар|| [http://people.ziyonet.uz/ru/person/view/hakimov_oxunjon Охунжон Хакимов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180821160549/http://people.ziyonet.uz/ru/person/view/hakimov_oxunjon |date=2018-08-21 }} |- | 2009 || Неблагодарные || Ношукурлар|| Насрулла Кабул |- | 2009 || Волшебный мешок || Сеҳрли қоп|| [[:uz:Olimjon Salimov|Олимжон Салимов]] |- | 2010 || [[:ru:Плаха (роман)|Плаха]] || Қиёмат|| [[:ru:Айтматов, Чингиз Торекулович|Чингиз Айтматов]] |- | 2010 || Слёзы царицы || Маликанинг кўз ёши|| [[Раев Султан Акимович|Султан Раев]] |- | 2010 || Ловушка || Фитна|| Насрулла Кабул |- | 2010 || Жаркынай || Ёрқинойим|| [[:ky:Иманалиев, Кайрат|Кайрат Иманалиев]] |- | 2011 || Далёкий путь в Мекку || Макка сари олис йўл|| [[Раев Султан Акимович|Султан Раев]] |- | 2011 || Слёзы царицы || Маликанинг кўз ёши|| [[Раев Султан Акимович|Султан Раев]] |- | 2011 || [[:ru:Лейла и Меджнун]] || Лайли ва Мажнун|| Хуршид |- | 2011 || Старики озорники || Бу чоллар ёмон чоллар|| [http://people.ziyonet.uz/ru/person/view/hakimov_oxunjon Охунжон Хакимов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180821160549/http://people.ziyonet.uz/ru/person/view/hakimov_oxunjon |date=2018-08-21 }} |- | 2012 || Царица змей || Илонлар маликаси|| Ином Турсунов |- | 2012 || Боль болью не лечат || Қалбга озор етмасин|| [[Жакиев Бексултан|Б. Жакиев]] |- | 2012 || Разум и Алчность || Ақл ва Очкўзлик|| [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] |- | 2012 || Путешествие в империю Лжи || Ёлғон империясига саёҳат|| [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] |- | 2013 || Слёзы царицы || Маликанинг кўз ёши|| [[Раев Султан Акимович|Султан Раев]] |- | 2013 || Далёкий путь в Мекку || Макка сари олис йўл|| [[Раев Султан Акимович|Султан Раев]] |- | 2013 || [[:ru:Лейла и Меджнун]] || Лайли ва Мажнун|| Хуршид |- | 2013 || Боль болью не лечат || Қалбга озор етмасин|| [[Жакиев Бексултан|Б. Жакиев]] |- | 2013 || Исповедь || Муножот|| [[:ru:Зульфикаров, Тимур Касимович|Тимур Зулфикаров]] |- | 2014 || Семетей сын [[Манас]]а || Манаснинг ўғли Семетей|| [[Садыков, Жалил|Жалил Садиков]] |- | 2014 || [[:ru:Слуга двух господ]] || Икки хўжайинга бир қул|| [[:ru:Гольдони, Карло|К.Гольдони]] |- | 2014 || [[:ru:Плаха (роман)|Плаха]] (Плач волчицы) || Қиёмат|| [[:ru:Айтматов, Чингиз Торекулович|Чингиз Айтматов]] |- | 2014 || Часы времени || Вақт соати|| |- | 2014 || Прости меня || Кечир мени|| Гуласал Алиева |- | 2015 || Барсбек [[:ru:каган]] || Барсбек хоқон|| [[Раев Султан Акимович|Султан Раев]] |- | 2015 || 5 жён [[:ru:Ходжа Насреддин|Афанди]] || Афандининг беш хотини|| Иброхим Содиков |- | 2015 || Боль болью не лечат || Қалбга озор етмасин|| [[Жакиев Бексултан|Б. Жакиев]] |- | 2015 || Шесть жён на одного вдовца || Бир бевага олти хотин|| |- | 2015 || [[:ru:Маугли (персонаж)|Маугли]] || Маугли|| [[:ru:Киплинг, Редьярд|Д.Р.Киплинг]] |- | 2016 || Барсбек || Барсбек || [[Раев Султан Акимович|Султан Раев]] |- | 2016 || Сердце матери || Она юраги || М. Камилжанов |- | 2016 || Шесть жён на одного вдовца || Бир бевага олти хотин|| |- | 2016 || [[:ru:Манас]] Великодушный || Саҳоватли Манас|| [[Садыков, Жалил|Жалил Садиков]] |- | 2017 || Душевные смятения Бабура || Бобур туғёни|| [[:ru:Кадыров, Пиримкул|П. Кодиров]] |- | 2017 || Тайны зеркала || Кўзгу сири|| [[:kk:Рахымжан Отарбаев|Р. Отарбаев]] |- | 2017 || [[:ru:Ричард III (пьеса)|Ричард III]] || Ричард III || [[Уильям Шекспир]] |- | 2017 || Зумрад и Киммат || Зумрад ва Қиммат|| Узбекская народная сказка |- | 2018 || Звезда надежды ([[:ru:Пегий пёс, бегущий краем моря (повесть)|Пегий пёс, бегущий краем моря]]) || Умид юлдузи|| [[:ru:Айтматов, Чингиз Торекулович|Чингиз Айтматов]] |- | 2018 || Небеса полны милосердия || Осмоннинг бағри кенг || Сирожиддин Салохиддинов |- | 2018 || Дураки || Жиннилар || Иранская народная сказка |- | 2019 || [[:ru:Король Лир]] || Қирол Лир || [[Уильям Шекспир]] |- | 2020 || Корона || Тож || [[Раев Султан Акимович|Султан Раев]] |- | 2020 || К старухе пришла прачка || Кир ювувчи кампирнинг олдига келди || Мукаддас Мамадалиева |- | 2020 || Крик аистов || Лайлакларнинг йиғиси || [[Раев Султан Акимович|Султан Раев]] |- | 2021 || Коркут || Қўрқут || [[Кайрат Иманалиев]] |- | 2021 || Надежда || Умид || [[Кайрат Иманалиев]] |- | 2021 || Тоска по Бабуру || Бобур соғинчи || [[:ru:Хуршид Даврон]] |- | 2021 || Последняя жертва войны || Урушнинг сўнгги қурбони || [[:ru:Хашимов, Уткир|Уткир Хашимов]] |- | 2022 || Самар Бону || Самар Бону || Сохибахон Хошимова |- | 2022 || Немая невеста || Соқов келин || Рихсивой Муҳаммаджонов |- | 2022 || Буратино и Джек Воробей || Буратино ва Жек Воробей || Эркин Бойназаров |- | 2023 || [[:ru:Аттила (опера)|Аттила]] || Аттила || Юнус Огуз |- | 2023 || Поменяю своё сердце || Юрагимни алмаштираман || Халима Ахмедова |- | 2023 || Напрасная клятва || Беҳуда қасам || Эркин Бойназаров |- | 2023 || Катастрофа и разум || Офат ва ақл || |- | 2023 || [[:ru:Приключения Чиполлино|Чипполино]] || Чипполино || [[:ru:Родари, Джанни|Джанни Родари]] |- |} * [[1919]] жыл - [[Бехбудий Махмудкожо|М.Бехбудий]] «Падаркуш», [[:ru:Уйгур-Маджидов, Маннон|Маннон Уйгур]] "[[Түркстан]]дык [[табып]]". * [[1920]] жыл - [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] «Уулануулган өмүр». * [[1920]] жыл - [https://web.archive.org/web/20190823130559/https://ziyouz.uz/ozbek-ziyolilari/gulom-zafariy/ Гулом Зафарий] «Жетим». * [[1922]] жыл - [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] «Ушакчылардын жазасы». * [[1923]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] «Лолахон». * [[1924]] жыл - Махмуд Рахмон «Түштүктөн рапорт». * [[1925]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|К. Яшин]] жана [http://people.ziyonet.uz/ru/person/view/muhamedov_muzaffar_ М. Мухамедов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180826214822/http://people.ziyonet.uz/ru/person/view/muhamedov_muzaffar_ |date=2018-08-26 }} «Гулсара». * [[1926]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|К. Яшин]] «Эки коммунист». * [[1927]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|К. Яшин]] «Достор». * [[1928]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|К. Яшин]] «Ичиндеги». * [[1929]] жыл - [https://web.archive.org/web/20190823130559/https://ziyouz.uz/ozbek-ziyolilari/gulom-zafariy/ Гулом Зафарий] «Халима», К. Яшин «Ажи-ажи». * [[1930]] жыл - Умаржон Исмоилов «[[Пахтачылык|Пахта]] талаасындеги тарыхтар». * [[1931]] жыл - [[Гоголь, Николай Васильевич|Н.В. Гоголь]] «Үйлөнүү». * [[1932]] жыл - [[:ru:Уйгур-Маджидов, Маннон|Маннон Уйгур]] «Котормочу». * [[1933]] жыл - [[Узеир Гажибеков]] "Аршин мал алан". * [[1934]] жыл - [[Гоголь, Николай Васильевич|Н.В. Гоголь]] "Текшеруучу". * [[1935]] жыл - Назир Сафаров, Зиё Саид «Тарых сүйлөөйт», [[:ru:Яшен, Камиль|К. Яшин]] «Өрттөөйбуз». * [[1936]] жыл - [[Турусбеков Жусуп|Ж. Турусбеков]] [[Ажал ордуна (драма)|«Ажал ордуна»]], [[:ru:Тренёв, Константин Андреевич|К. Тренёв]] [[:ru:Любовь Яровая (спектакль, 1951)|"Любовь Яровая"]], Тожизода «Комсомолдук взвод». * [[1937]] жыл - [[Шиллер Иоган Кристоф Фридрих|Шиллер]] «Алдоо жана сүйүү», Ш. Хуршид [[«Фархад менен Ширин»]]. * [[1938]] жыл - [[Гольдони Карло|К.Гольдони]] «Эки мырзанын малайы», [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] «[[Өзбекстан]] кылычы». * [[1939]] жыл - [[:ru:Билль-Белоцерковский, Владимир Наумович|Билль-Белоцерковский]] «Чек арачылар», [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] «Бай жана батрак», [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] [[:ru:Тахир и Зухра|"Тахир менен Зухра"]]. * [[1940]] жыл - [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] «Холисхон», [[:ru:Яшен, Камиль|К. Яшин]] «Бороон». * [[1941]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|К. Яшин]] жана М.Мухамедов «Гулсара», Хуршид [[:ru:Лейли и Маджнун|"Лейли менен Меджнун"]], [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] «Курбан Умаров». * [[1942]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|К. Яшин]] «Оккупанттарга өлум!», [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] «Майсаранын жоруктары», [[Корнейчук Александр Евдокимович|Корнейчук]] "Фронт". * [[1943]] жыл - [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] «Даврон ата», Умаржон Исмоилов «Зафар». * [[1944]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|К. Яшин]] «Нурхон», Мамед Саид Ордубади «5 сомдук келин». * [[1945]] жыл - Уйгун «Жашоо ыры». * [[1946]] жыл - Мухтаров «Аялдын абийири». * [[1947]] жыл - Уйгун «Жаз», Хуршид [[«Фархад менен Ширин»]]. * [[1948]] жыл - [[:ru:Тренёв, Константин Андреевич|К. Тренёв]] «Кызыл галстук», Уйгун «Жашоо ыры», Уйгун «Алтынкуль». * [[1949]] жыл - З. Фатхуллин «Желекчелер», Хамид Алимджан [[Зымырык|«Семург»]]. * [[1950]] жыл - Исмоил Акрам «Адилеттүүлүк», [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] [[«Алпамыш» эпосу|"Алпамыш"]]. * [[1951]] жыл - [[Бөкөнбаев, Жоомарт|Ж. Бөкөнбаев]] «[[Токтогул Сатылганов|Токтогул]]», Хуршид «Лейли менен Меджнун». * [[1952]] жыл - Шукур Саъдулла «Ёрилтош», Махмуд Рахмон «Кубаныч», Абдулла Каххар «Жибек сузана». * [[1953]] жыл - [[Иззат Султанов|Иззат Султан]] «[[Алишер Навои]]», [[Лысенко, Николай Витальевич|Н. Лысенко]] «Наталка Полтавка», [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] «Нурхон». * [[1954]] жыл - Шукур Саъдулла «Талаада майрам», Бахром Рахмонов «Жүрөк сыры». * [[1955]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] «Офтобхон», [[Тагор Рабиндранат|Рабиндранат Тагор]] «Ганг дарыясынын кызы». * [[1956]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] «Равшан жана Зулхумор», З .Фатхуллин «Ата-Мекенди сүйүү», И. Ахмедов «Сырлар сандыгы». * [[1957]] жыл - Сабир Абдулла [[«Алпамыш» эпосу|"Алпамыш"]], [[Вургун Самед|Самад Вургун]] «Юлдуз». * [[1958]] жыл - Хамид Алимджан «Ойгул жана Бахтиёр», М. Шатров «Революция аты менен». * [[1959]] жыл - Турсун Собиров «Орзигул», Ахмад Бобожон «Ашик Гариб менен Шахсанам», А. Бобожон «Тайфун», [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] «[[Паранжы]] сырлары». * [[1960]] жыл - [[Кубанычбек Маликов]] «Бийик жерде», Хамид Гулям «Ташбалта ашык», Карло Гоцци «Каныша Турандот». * [[1961]] жыл - Рихси Орифжонов «Эгерде башы кыйшык болсо», [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] «Дилором». * [[1962]] жыл - Шукур Саъдулла «Эки билерик», [[Бексултан Жакиев]] [[Б.Жакиевдин "Атанын тагдыры" драмасы|«Атанын тагдыры»]]. * [[1963]] жыл - Мухаммаджон Хайруллаев «Бала», Абдулла Каххар «Табыттан добуш», Яхёхон Маматхонов «Мели хоббон, Наби товон». * [[1964]] жыл - Ахмад Бобожон «Поэма трагедиясы», Байсеитов, Шаңгытбаев «Бали, бали, кыздар ай», [[Шекспир]] «Отелло», [[Жантөшев, Касымалы|Касымали Жантөшев]] «Шайтан кыз», [[Премчанд]] «Нимми». * [[1965]] жыл - Сахиб Жамал «Гули сиёх», З. Фатхуллин «Жаштыктагы сүйүү», [[Жантөшев, Касымалы|Касымали Жантөшев]] «Тоо бүркүтү», [[Иззат Султанов|Иззат Султан]] «Бүркүт учушу». * [[1966]] жыл - [[Иззат Султанов|Иззат Султан]] «Белгисиз киши», [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] «Гул менен [[Нооруз]]», [[Чыңгыз Айтматов]] «[[Саманчынын жолу (роман)|Саманчынын жолу]]», Уйгун «Парвона». * [[1967]] жыл - [[Алишер Навои]] «Дилором», Адхам Рахмат «Абдулла Набиев», Уткир Рашид «Жуучу», [[Жантөшев, Касымалы|Касымали Жантөшев]] «Кыз муруту менен». * [[1968]] жыл - [[Абдулла Кадыри]] «Төркүнөн чаян», Анатолий Софронов «Ашпозчу аял эрге тийди», [[Тойбаев, Мырзабек Раевич|Мирзабек Тойбаев]] «Жаңы келин», [[Бекниязов Жайлообек|Ж. Бекниязов]], Исмаилов «Эки от ортосунда», [[Абдугани Абдугафуров]] «Өкүнүч». * [[1969]] жыл - [[Гоголь, Николай Васильевич|Н.В. Гоголь]] "Үйлөнүү", Хамид Гулям «Укмуштуу нерсе», [[Рашидов Шараф Рашидович|Шараф Рашидов]] «Кубаттуу толкун», Мирзакалон Исмоилий «Ферганада таң чыкты". * [[1970]] жыл - [[Абдумомунов, Токтоболот|Токтоболот Абдумомунов]] «Жыгылган оогонго күлөт», Мамед Саид Ордубади «5 сомдук келин», Шухрат «Арзан куйөө», Димитрас Псафас «Жалганчы керек». * [[1971]] жыл - А.Д. Иловайский «Чандунун укмуштуу окуясы», [[Решат Нури Гүнтекин|Гүнтекин]] «Шариат менен алдоо», Умаржон Исмаилов «Рустам», [[:ru:Сивцев, Дмитрий Кононович|Суорун Омоллоон]] «Таң алдында». * [[1972]] жыл - Мухтаров «Шайтан муун», [[Абдумомунов, Токтоболот|Токтоболот Абдумомунов]] «Атабектын кызы», [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] «Балойи нафс». * [[1973]] жыл - Абдукаххор Маннонов «Жашоонун башталышы», [[Островский, Александр Николаевич|Александр Островский]] "Добул", Хамид Гулям «Ташбалта ашык», Саидмуродов «Тоо сулуусу». * [[1974]] жыл - [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] «Куйдирмаган кундош», Жура Махмудов «Сулуу», [[Токомбаев, Аалы|Аалы Токомбаев]] «Ашырбай», Рихси Орифжонов «Жазасы жок кылмыш», Саид Ахмад «Келиндер козголоңу». * [[1975]] жыл - Турсун Сабиров «Орзигул», [[Гоголь, Николай Васильевич|Н.В. Гоголь]] "Текшерүчү", Умарахунов «Алыстагы адам», Хутаев «Карыялар жаш жаны менен», Исмаил Акрам «Адилеттүүлүк». * [[1976]] жыл - Мехрибон Назаров "Достун колу", [[Абдумомунов, Токтоболот|Т. Абдумомунов]] «Эч кимге айтпа», Бабаханов «Тамашакөй Али», Ахмедов «Сырлар сандыгы». * [[1977]] жыл - Папаян «Той алдында дүрбөлөн", [[Байтемиров, Насирдин|Насриддин Байтемиров]] «[[Салиева Уркуя|Уркуя]]», [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] «Аталардын мурасы», [[Токомбаев, Аалы|Аалы Токомбаев]] «Жаныбарга боор ооруу». Мындан тышкары, театр сахнасында көптөгөн [[концерт]]тик программалар коюлган. == Башкы [[режиссёр]]лор == # [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] ([[1914]]-[[1932]] жылдары) # Болта Махмудов ([[1941]] жылга чейин) # [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]] ([[1942]]-[[1949]] жылдары) # Гуломжон Исроилов # Фаина Анатольевна Литвинская ([[1957]]-[[1967]] жылдары) # Собиржон Юлдашев # Эркин Муродов # Журабой Махмудов ([[1971]]-[[1975]] жылдары) # Салохиддин Умаров # Махмуджон Гуломов # [[Ибраев, Бообек|Бообек Ибраев]] # Абдурашид Бойтемиров # [https://uz.wikipedia.org/wiki/Mugʻanniy_(Gʻanijon_Xolmatov) Ганижон Холматов]<ref>{{Cite web |title=<small>Ўшда Муғанний хотираси ёдга олинмоқда</small> |url=https://www.ozodlik.org/a/26833044.html |accessdate=2018-03-03 |archivedate=2018-03-03 |archiveurl=https://archive.today/20180303112330/https://www.ozodlik.org/a/26833044.html }}</ref> ([[2007]] жылга чейин) # Каримжон Юлдашев # Набижон Мамажонов == Театрдын көркөм жетекчилери == # [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] ( [[1914]]-[[1932]] жылдары) # Болта Махмудов ([[1941]] жылга чейин) # С. Григорьян ([[1941]]-[[1942]] жылдары) # [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]] ([[1942]]-[[1949]] жылдары) # Зиёйдин Камолов ([[2016]]-[[2018]] жылдары) # Равшан Турсунов [[2018]] жылдан. == Театрдын [[директор]]лору == # [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] ( [[1914]]-[[1932]] жылдары) # Солихон Ахмаджонов # Бобохон Ортиков # Абдугани Нурбоев # Салимжон Ёдгоров # Фаттох Мансуров # Лутфулла Исаков # Махмуджон Умаров # Алихон Жураев # Нурмамат Солиев # Солижон Розиков # Мухаммадусмон Азизов # Комилжон Восилов # Хошимжон Юлдашев # Набижон Мамажонов (4 май [[2015]]-1 июль [[2019]]) #Азам Абдуразаков (2019 жылдан) == Колдонулган [[адабият]]тар == # [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 5 том, 763 бет. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: [[Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору]], [[2014]]. илл. ISBN 978 9967-14-111 -7 # Энциклопедия Ошской области, Академия Наук Киргизской ССР. Раздел Театральная жизнь, [[1987]] жыл. # Национальная Энциклопедия Узбекистана, Академия Наук Республики Узбекистан, г. [[Ташкент]], [[2000]]-[[2006]] годы (буква Ў, стр.219), Государственное научное издательство ««Узбекская национальная энциклопедия», [[Ташкент]]<ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/O%27zbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20O%27%20harfi.pdf |accessdate=2015-12-11 |archivedate=2021-08-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210830225628/https://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/O%27zbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20O%27%20harfi.pdf }}</ref>. # [[Кадыров Ысмайыл (М.Жаныбек)|Ысмайыл Кадыров]] [[«Кыргыздын гиннесс китеби»]], [[Бишкек]], "Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору", [[2008]] жыл. 216 б., 94 бет — ISBN 978-9967-14-059-2. (кирг.)<ref>{{Cite web |title=<small>«Кыргыздын Гиннес китеби» 94 бет</small> |url=http://studydoc.ru/doc/247002/tekst-tolugu-menen-word-formatynda-k%D3%A9ch%D2%AFr%D2%AFls%D2%AFn |accessdate=2016-09-11 |archivedate=2018-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181014203441/http://studydoc.ru/doc/247002/tekst-tolugu-menen-word-formatynda-k%D3%A9ch%D2%AFr%D2%AFls%D2%AFn }}</ref>. # [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] "Ошский узбекский музыкальный театр", Фрунзе шаары: Кыргызстан, [[1980]] жыл. - 59 с. 21 см, ББК 85.4. (узб.), (рус.) и (кирг.)<ref>[http://search.rsl.ru/ru/record/01001001622 Ошский узбекский музыкальный театр]</ref>. # [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] «Видные сыновья Оша», [[Ош шаары]]: Ошская областная типография, [[2000]] жыл — 176 с. (узб.) и (рус.) # [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] «Ошский академический театр», [[Ош шаары]], "Азия Принт", [[2010]] жыл, — 52 с. (узб.) # [["Кыргызстандын гүлдөп-өсүшү үчүн" энциклопедиясы]] ("Во имя процветания Кыргызстана" Энциклопедическое издание о выдающихся узбеках Кыргызстана) Под рук. Жураева Б.Ж. ([[:ky:Абдугани Абдугафуров|Абдугафуров А.]], Рахманов Д.Д. и др.), Ош, "Ризван", 2017, страницы 27-32, 287-309, страниц 336| ISBN= 978-9967-18-344-5 УДК 351/354. ББК 66,3(2Ки). # Театральная энциклопедия, Том IV / Глав. ред. С.С. Мокульский, П.А. Марков. — Москва: Гос. науч. изд-во "Сов. энциклопедия", 1965. — С. 241. — 1152 с. # Киргизская Советская Социалистическая Республика: энциклопедия / глав. ред. Орузбаева Б.О. Институт истории АН Кирг. ССР. — Фрунзе: Глав. ред. Киргизской сов. энциклопедии, 1982. — С. 432, 443. — 488 с. # Энциклопедия Ошской области, Раздел "Театральная жизнь" / гл. ред. Орузбаева Б.О. Академия Наук Киргизской ССР. — Фрунзе (Бишкек): Глав. ред. Киргизской сов. энциклопедии, 1987. — С. 109-111. — 445 с. ББК 92я2 (рус.). # Национальная энциклопедия Узбекистана / Государственное научное издательство "Ўзбекистон миллий энциклопедияси" Академии наук Республики Узбекистан. — Ташкент: Государственное научное издательство "Ўзбекистон миллий энциклопедияси", 2000-2006. — С. 219, буква "Ў". (узб.) # Национальная энциклопедия «Кыргызстан», 5 том / гл. ред. Асанов Ү.А. Центр Государственного языка и энциклопедии Национальной академии наук Киргизской Республики. — Бишкек: Центр Государственного языка и энциклопедии, 2014. — С. 763. — ISBN 978-9967-14-111-7. (кирг.) # Кыргызстан: энциклопедия / глав. ред. О. Ибраимов Центр Гос. языка и энциклопедии АН КР. — Фрунзе: Центр Гос. языка и энциклопедии, 2001. — С. 485, 520. — 546 с. # Искусство советской Киргизии. — Москва; Ленинград: Государственное издательство "Искусство", 1939. — С. 41, 42, 44. — 173 с. Мат-лы к декаде кирг. искусства в Москве. 1939 г. # Киргизский театр: очерк истории / Львов Н.И. — Москва: Искусство, 1953. — С. 129. — 227 с. # Культурное строительство в Киргизии: ч. 1. 1930-1941 гг.: Народное образование / Каниметов А.К. Институт истории АН Кирг.ССР. — Фрунзе: Киргизское государственное издательство, 1957. — С. 18, 47. # Искусство Киргизской ССР / Новиченко Е.И, Сальникова О.И.. — Фрунзе, 1958. — С. 40, 70. — 142 с. # "Розияхон Муминова "Декада киргизского искусства и литературы в Москве" / Ф.А. Литвинская. — Фрунзе: Киргизгосиздат, 1958. -16 с.: ил.; 20 см. # Таджихон Хасанова: Нар. артистка Киргиз. ССР / Ф.А. Литвинская. — Фрунзе: Киргизгосиздат, 1958. -20 с.: ил.; 20 см. # Вопросы коммунистического воспитания / Глав. ред. Алтмышбаев А.А. Институт философия и права АН Кирг. ССР. — Фрунзе: Изд-во Академии наук Киргизской ССР, 1963. — С. 86, 98. — 99 с. # Нация и национальные отношения / Глав. ред. Алтмышбаев А.А. Институт философия и права АН Кирг. ССР. — Фрунзе: Илим, 1966. — С. 91, 92. — 142 с. # Киргизская ССР в ... году: указатель литературы / Государственная республиканская библиотека Киргизской ССР им. Н.Г. Чернышевского. — Фрунзе: Библиотека, 1966. — С. 467, 468. # История Киргизской ССР / Глав. ред. Джамгерчинов Б.Д. Институт истории АН Кирг. ССР. — Фрунзе: Кыргызстан, 1968. — С. 64. — 708 с. УДК 9(С54) # Библиография Киргизии (Том 4,Выпуск 6) / Ж.Л. Амитин-Шапиро. — Фрунзе: Киргизстан, 1970. — С. 177. # История советского драматического театра, Том 6 / Москов Институт истории искусств. — Москва: Наука, 1971. — С. 324, 326. # История киргизского искусства / Салиев А.А. Институт философии и права АН Кирг. ССР. — Фрунзе: Илим, 1971. — С. 76, 108. — 407 с. # История советского крестьянства Киргизстана / Шерстобитов В.П. Институт истории АН Кирг. ССР. — Фрунзе: Илим, 1972. — С. 156, 522. — 610 с. # Вопросы истории Коммунистической партии Киргизии, том 11 / Институт истории партии при ЦК КП Киргизии. — Фрунзе: Кыргызстан, 1975. — С. 251. # Путешествие по Южной Киргизии / Картавов М.М. Исаев. А.. — Фрунзе: Кыргызстан, 1978. — С. 21. — 45 с. # Второй Всесоюзный фестиваль драматургии и театрального искусства народов СССР: сборник справочных и библиографических материалов / Государственная центральная театральная библиотека, Управление театров (Руссия). — Москва: Гос. центр. театральная библиотека, 1979. — С. 10. — 80 с. # Культурное строительство в Киргизской ССР в годы довоенных пятилеток / Данияров С.С. Институт истории АН Кирг. ССР. — Фрунзе: Изд-во Илим, 1980. — С. 243. — 281 с. # "Годы и роли: Творч. портр. нар. артистки Кирг. ССР Т. Салиевой" / Ф.А. Литвинская. — Фрунзе: Кыргызстан, 1981. — 76 с. 4 л. ил.; 16 см. # "Народное движение в ирригационном строительстве Киргизии, 1939-1941 гг." / Будянский Д.М.. — Бишкек: Илим, 1991. — С. 130. — 164 с. # "Эпос "Манас" и эпическое наследие народов мира" / Аскаров Т.А., Койчуев Т.К.. — Бишкек: Кыргызстан, 1995. — С. 192. — 207 с. # История милиции Кыргызстана, том 1 / Асаналиев Т.А. Бишкекская высшая школа милиции МВД КР. — Бишкек, 1996. — С. 100-101. (рус.) # "Социальные тенденции Кыргызской Республики 1999-2003: 2001-2005" / Абдыкалыков О.. — Бишкек: Национальный статкомитет, 2007. — С. 136. # "Проблематика поэтического слова в кыргызском зарубежье" / Сабирова В.К., Сарыбаева Г., Эрназарова Г.Б.. — Ош: ОшГУ, 2018. — С. 3. (рус.) # [["Кыргызстандын гүлдөп-өсүшү үчүн" энциклопедиясы]] ("Во имя процветания Кыргызстана" Энциклопедическое издание о выдающихся узбеках Кыргызстана) Под рук. Жураева Б.Ж. ([[:ky:Абдугани Абдугафуров|Абдугафуров А.]], Рахманов Д.Д. и др.), Ош, "Ризван", 2017, страницы 27-32, 287-309, страниц 336| ISBN= 978-9967-18-344-5 УДК 351/354. ББК 66,3(2Ки). # Одилжон Дадажонов "Тарыхка кайрылып" (узб. "Мозийға қайтиб"), [[Ош шаары]], "Ризван" [[2021]] жыл, - 398 с. ISBN=978-9967-9258-6-1 УДК 821,51. ББК 84.УЗ7-4. Д14. (узб.)<ref>[https://www.facebook.com/odiljon.dadajonov/posts/pfbid025nNihddoY4Pzje6RaHwiNdD5pTXkUBPt78ScpgzJNaoxbuvS8SW6kfBkqMhJD6Fql]</ref> == Ошондой эле кароо == * [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] * [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]] * [[Журахон Рахмонов]] == Тиркемелер == {{Reflist|colwidth=30em}} == Интернеттеги шилтемелер == * [https://web.archive.org/web/20160310012811/http://ru.sputnik.kg/culture/20160117/1021630041.html Спектакль "Барсбек" будет представлять Кыргызстан на международном фестивале в Турции] * [https://web.archive.org/web/20150202215028/http://www.echoosha.narod.ru/March07/deti.htm <small>Актёрская династия</small>] * [https://web.archive.org/web/20150202205819/http://www.echoosha.narod.ru/December08/teatr.htm <small>Они стояли у истоков</small>] * [http://www.alliance-press.kg/ru/news/view/717 <small>27 марта – Всемирный день театра</small>] * [http://rus.kg/news_rus/interesno_rus/50898-k-100-letiyu-stareyshego-teatra-kyrgyzstana.html <small>К 100 летию старейшего театра Кыргызстана</small>]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180606231549/http://rus.kg/news_rus/interesno_rus/50898-k-100-letiyu-stareyshego-teatra-kyrgyzstana.html |date=2018-06-06 }} * [http://slovo.kg/?p=96889 <small>Старейшему театру Кыргызстана — 100 лет</small>] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180426064100/http://slovo.kg/?p=96889 |date=2018-04-26 }} * [https://daryo.uz/k/2018/03/30/markaziy-osiyodagi-eng-keksa-professional-teatr-100-yoshga-toldi/ <small>Марказий Осиёдаги энг кекса профессионал театр 100 ёшга тўлди</small>] * [https://24.kg/obschestvo/60162_segodnya_vbishkeke_informatsionnaya_karta/ Люди, которые меняли мир] * [https://24.kg/obschestvo/77551_segodnya_vbishkeke_informatsionnaya_karta/ <small>Люди, которые меняли мир</small>] * [https://web.archive.org/web/20190403110620/https://www.peoplelife.ru/174413 Биографии известных людей] * [https://web.archive.org/web/20151222091305/http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/39812?cl=ru-ru <small>Указ Президента Кыргызстана №354 от 14.10.2004 года</small>] * [https://web.archive.org/web/20151001122051/http://www.knews.kg/culture/39275_osh_stareyshiy_teatr_respubliki_otmetil_svoe_95-letie/ <small>Ош старейший театр республики отметил своё 95-летие</small>] * [http://www.24kg.org/kultura/2757/ <small>В Кыргызстане Ошскому узбекскому театру музыкальной драмы 95 лет</small>] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160425211706/http://www.24kg.org/kultura/2757/ |date=2016-04-25 }} * [http://www.osh.turmush.kg/ru/news:93883 <small>Ошский академический узбекский музыкально-драматический театр имени Бабура 29 ноября отметит своё 95-летие</small>] * [http://www.for.kg/news-298789-ru.html <small>В Ошском театре имени Бабура за 95-летний период работы поставлено около 600 спектаклей</small>] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180826150333/http://www.for.kg/news-298789-ru.html |date=2018-08-26 }} * [http://www.ozodlik.org/content/article/26717554.html <small>Ўш ўзбек академик театри 95-йиллигини нишонлади</small>] * [http://moodle.pharmi.uz/library/books/ensiklopediya/O'zbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20O'%20harfi.pdf <small>Национальная энциклопедия Узбекистана</small>]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180712190834/http://moodle.pharmi.uz/library/books/ensiklopediya/O%27zbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20O%27%20harfi.pdf |date=2018-07-12 }} * [https://web.archive.org/web/20170705040903/https://www.open.kg/about-kyrgyzstan/art/theater/115-teatr-kyrgyzstana-v-20-80-godah.html <small>Театр Кыргызстана в 20-80 годах</small>] * [https://ru.sputnik.kg/culture/20170120/1031370028/vice-premer-uzbekistana-poobeshchal-50-tys-starejshemu-teatru-kr.html <small>Директор ошского театра: вице-премьер Узбекистана пообещал нам $50 тыс.</small>] * [http://slovo.kg/?p=52879 "Барсбек" покажут на международном фестивале] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190402181655/http://slovo.kg/?p=52879 |date=2019-04-02 }} * [http://www.ehoosha.com/?module=articles&action=view&id=1131 Из истории старейшего театра страны] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180810205404/http://www.ehoosha.com/?module=articles&action=view&id=1131 |date=2018-08-10 }} * [http://uza.uz/ru/culture/demonstratsiya-druzhby-i-sotrudnichestva-16-02-2017 <small>Демонстрация дружбы и сотрудничества</small>] * [http://uza.uz/ru/culture/kollektiv-oshskogo-teatra-v-andizhane-14-02-2017<small>Коллектив Ошского театра - в Андижане</small>]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://web.archive.org/web/20151117023421/http://teatrbabur.kg/index.php/ru/istoriya-2 <small>Официальный сайт театра</small>] * [http://www.alliance-press.kg/uz/news/view/35 <small>Открылся 97-сезон театра</small>] * [http://www.nlkg.kg/ru/society/grimasy-i-kaprizy-obezyany <small>Гримасы и капризы Обезьяны</small>] * [http://tyup.net/page/babur-atyndagy-osh-mamlekettik-akademik-oacutecopyzbek-muzykaluu-drama-teatry Бабур атындагы Ош Мамлекеттик Академиялык өзбек музыкалуу драма театры] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180810210123/http://tyup.net/page/babur-atyndagy-osh-mamlekettik-akademik-oacutecopyzbek-muzykaluu-drama-teatry |date=2018-08-10 }} * [https://24.kg/obschestvo/60162_segodnya_vbishkeke_informatsionnaya_karta/ Люди, которые меняли мир] * [http://www.bbc.com/uzbek/uzbekistan-40191001 "Жайдари келин" чегара оша томоша кўрсатди] * [https://centre1.com/kyrgyzstan/v-oshe-postavili-dushevnye-smyateniya-babura-s-pomoshhyu-uzbekistana/ <small>В Оше поставили «Душевные смятения Бабура» с помощью Узбекистана</small>] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180828203242/https://centre1.com/kyrgyzstan/v-oshe-postavili-dushevnye-smyateniya-babura-s-pomoshhyu-uzbekistana/ |date=2018-08-28 }} * [https://web.archive.org/web/20180210202307/http://www.alliance-press.kg/ru/news/view/614 <small>Пред юбилейный сезон театра имени Бабура</small>] * [https://web.archive.org/web/20171028185017/http://vlast.kg/art/teatr-imeni-babura-100-let-na-sluzhbe-u-mul-tikul-turalizma-i-polie-tnichnosti/ <small>Театр имени Бабура: 100 лет на службе у мультикультурализма и полиэтничности</small>] * [https://newspaperarchive.com/frunze-sovetnik-kyrgyzstan-aug-29-1972-p-4/ <small>Газета "Советтик Киргизстан" №203 29.08.1972 г. стр.4</small>] * [https://www.youtube.com/watch?v=264L-aepbFQ <small>Документальный фильм студия "Кыргызтелефильм" "Ошский государственный узбекский музыкально-драматический театр имени Бабура"</small>] * [https://yug.kg/item/teatr-imeni-babura-g-osh/ Театр имени Бабура] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190616115840/https://yug.kg/item/teatr-imeni-babura-g-osh/ |date=2019-06-16 }} * [http://oshshamy.kg/index.php/kg/component/k2/item/2989-kylym-karytkan-babur-teatry Кылым карыткан Бабур театры] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803182343/http://oshshamy.kg/index.php/kg/component/k2/item/2989-kylym-karytkan-babur-teatry |date=2020-08-03 }} * [https://www.facebook.com/odiljon.dadajonov/posts/2375693446001652 "Мозийға қараб иш кўрмоғлиқ хайрлиқдир"] * [https://www.youtube.com/watch?v=FM0JXUMCmDM <small>Рахмонберди Мадазимов ҳақида /"Мозийга қараб иш кўрмоқлик хайрлидир!" 1- қисм</small>] * [https://web.archive.org/web/20171107023829/http://procella.ru/index.php?do=person&view=9730 Мадазимов Рахмонберди Мадазимович] * [https://archive.today/20191213144347/http://teatrjurnali.uz/yangiliklar/296-zbek-millij-akademik-drama-teatri-ir-iziston-respublikasiga-tashrif-buyuradi <small>Ўзбек Миллий академик драма театри Қирғизистон Республикасига ташриф буюради</small>] * [https://www.youtube.com/watch?v=iDEHczRIbHo Известные узбеки из Кыргызстана] * [https://www.facebook.com/odiljon.dadajonov/posts/2331239363780394 "Мозийға қараб иш кўрмоғлиқ хайрлидир"] * [http://www.zamonaviy.uz/yangiliklar/markaziy_osiyodagi_eng_keksa_professional_teatr_100_yoshga_to_ldi/2018-03-30-1949 Markaziy Osiyodagi eng keksa professional teatr 100 yoshga to‘ldi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191219150233/http://www.zamonaviy.uz/yangiliklar/markaziy_osiyodagi_eng_keksa_professional_teatr_100_yoshga_to_ldi/2018-03-30-1949 |date=2019-12-19 }} * [https://www.facebook.com/odiljon.dadajonov/posts/2381326545438342 "Мозийға қараб иш кўрмоғлиқ хайрлидир"] * [https://www.youtube.com/watch?v=w2m4NYRxYyI <small>Болтихожи Султонов ҳақида /"Мозийга қараб иш кўрмоқлик хайрлидир!" 2- қисм</small>] * [https://zen.yandex.ru/media/id/5e8af4a47dce0e10edfc9675/osh-akademik-zbek-muzykaluu-drama-teatry-kyrgyzstanda-e-baiyrky-borborduk-aziiada-ekinchi-baiyrky-teatry-5eb550d4d86ce72cb4b1908a <small>Ош академик өзбек музыкалуу драма театры - Кыргызстанда эң байыркы, Борбордук Азияда экинчи байыркы театры</small>] * [https://slovo.kg/ru/news-details/kak-pervaya-lastochka-stala-zolotym-solovyom Как первая ласточка стала золотым соловьём] * [https://slovo.kg/ru/news-details/ovacii-dlya-babura Овации для Бабура] [[Категория:Кыргыз маданияты]] [[Категория: Ош шаары]] [[Категория: Кыргыз театры]] [[Категория:Ош шаарынын Бабур театры| ]] [[Категория: Кыргыз драматургиясы]] [[Категория: СССР]] [[Категория:Кыргыз тарыхы]] [[Категория:1914-жыл]] rgkmbg7oxvnc6qp70kdzdg771okvi1w 0 57373 651820 612314 2026-09-02T12:47:11Z Gliwi 15757 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Hohenfels.png]] → [[File:DEU Hohenfels (B.W.) COA.svg]] PNG → SVG 651820 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = муниципалитет |кыргызча аталышы = Хоэнфельс (Штоках) |расмий аталышы = Hohenfels (bei Stockach) |сурөтү = |баш ийгени = |өлкө = Германия |герб = DEU Hohenfels (B.W.) COA.svg |желек = |гербдин сүрөттөлүшү = |желектин сүрөттөлүшү = |гербдин туурасы = |желектин туурасы = |lat_dir=N |lat_deg=47 |lat_min=53 |lat_sec=8 |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=6 |lon_sec=34 |CoordAddon = |CoordScale = |чек аранын түрү = |таблицадагы чек ара = |өлкөнүн картасынын өлчөмү = |облус картасынын өлчөмү = |район картасынын өлчөмү = |облус түрү = Германия жерлери{{!}}Жер |облус = Баден-Вюртемберг |таблицадагы облус = Баден-Вюртемберг |район түрү = Германиянын райондору{{!}}Район |район = |таблицадагы район = |коомдун түрү = |коом = |таблицадагы коом = |ички бөлүнүшү = |башчысынын түрү = |башчысы = Ханс Файт |негизделген күнү = |биринчи белгиленген = |мурунку аталышы = |статустун берилиши = |аймагы = 30,50 |бийиктиктин түрү = |ОЖ борборунун бийиктиги = 654 |климаты = |расмий тили = |калкы = 2008 |элди каттоо жылы = 2010 |жыштыгы = |агломерация = |улуттук курамы = |диний курамы = |этнохороним = |убакыт аралыгы = +1 |DST = бар |телефон коду = 07557, 07775, 07771 |почта индекси = 78355 |почта индекстери = |автоунаа коду = KN |идентификатордун түрү = Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду{{!}}Расмий коду |цифралык идентификатор = 08 3 35 096 |Commons түрмөгүндө = Hohenfels (bei Stockach) |сайты = http://www.hohenfels.de/ |сайтынын тили = de }} '''Хоэнфельс (Штоках)''' ({{lang-de|Hohenfels (bei Stockach)}}) — [[Германия|Германия Федеративдик Республикасынын]] [[Баден-Вюртемберг]] [[Германия жерлери|жеринде]] жайгашкан [[муниципалитет]]. Калкы — 2008 киши(2013-ж.). .<ref>{{Cite web |title=Bevölkerungsentwicklung in den Gemeinden Baden-Württembergs 2010 |url=http://www.statistik-bw.de/Veroeffentl/Statistische_Berichte/3126_10001.pdf |access-date=2015-09-03 |archive-date=2013-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130501053941/http://www.statistik-bw.de/Veroeffentl/Statistische_Berichte/3126_10001.pdf |dead-url=yes |accessdate=2015-09-03 |archivedate=2013-05-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130501053941/http://www.statistik-bw.de/Veroeffentl/Statistische_Berichte/3126_10001.pdf }}</ref> Аянты — 30,50 км². Мамлекет ичинде бекитилген [[Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду|расмий коду]] — ''08 3 35 096''. Мэр — Ханс Файт. == Булактар == {{Булактар}} ==Тышкы шилтемелер== * [http://www.hohenfels.de/ Расмий сайты] {{Баден-Вюртемберг Жерине караган райондор}} {{BadenWürttemberg-geo-stub}} [[Категория:Баден-Вюртемберг шаарлары]] de90i8gk6m9tdm3bkzqpta5syzdk973 0 57425 651845 612576 2026-09-03T11:11:30Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 651845 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = муниципалитет |кыргызча аталышы = Эльцталь (Оденвальд) |расмий аталышы = Elztal (Odenwald) |сурөтү = [[Сүрөт:S-Bahn RheinNeckar Netzplan Neckartal.png|330px]] |баш ийгени = |өлкө = Германия |герб = DEU Elztal COA.svg |желек = |гербдин сүрөттөлүшү = |желектин сүрөттөлүшү = |гербдин туурасы = |желектин туурасы = |lat_dir=N |lat_deg=49 |lat_min=23 |lat_sec=9 |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=11 |lon_sec=25 |CoordAddon = |CoordScale = |чек аранын түрү = |таблицадагы чек ара = |өлкөнүн картасынын өлчөмү = |облус картасынын өлчөмү = |район картасынын өлчөмү = |облус түрү = Германия жерлери{{!}}Жер |облус = Баден-Вюртемберг |таблицадагы облус = Баден-Вюртемберг |район түрү = Германиянын райондору{{!}}Район |район = Неккар-Оденвальд |таблицадагы район = Неккар-Оденвальд (район){{!}}Неккар-Оденвальд |коомдун түрү = |коом = |таблицадагы коом = |ички бөлүнүшү = 5 ички район |башчысынын түрү = |башчысы = Вильхельм Гёц |негизделген күнү = |биринчи белгиленген = |мурунку аталышы = |статустун берилиши = |аймагы = 46,63 |бийиктиктин түрү = |ОЖ борборунун бийиктиги = 198 |климаты = |расмий тили = |калкы = 5969 |элди каттоо жылы = 2010 |жыштыгы = |агломерация = |улуттук курамы = |диний курамы = |этнохороним = |убакыт аралыгы = +1 |DST = бар |телефон коду = 06261, 06293, 06267 |почта индекси = 74834 |почта индекстери = |автоунаа коду = MOS |идентификатордун түрү = Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду{{!}}Расмий коду |цифралык идентификатор = 08 2 25 117 |Commons түрмөгүндө = Elztal (Odenwald) |сайты = http://www.elztal.de/ |сайтынын тили = de }} '''Эльцталь (Оденвальд)''' ({{lang-de|Elztal (Odenwald)}}) — [[Германия|Германия Федеративдик Республикасынын]] [[Баден-Вюртемберг]] [[Германия жерлери|жеринде]] жайгашкан [[муниципалитет]]. [[Карлсруэ (округ)|Карлсруэ]] [[Административдик округ (Германия)|административдик округуна]] карайт. [[Неккар-Оденвальд (район)|Неккар-Оденвальд]] районуна кирет. Калкы — 5969 киши(2013-ж.). .<ref>{{Cite web |title=Bevölkerungsentwicklung in den Gemeinden Baden-Württembergs 2010 |url=http://www.statistik-bw.de/Veroeffentl/Statistische_Berichte/3126_10001.pdf |access-date=2015-09-03 |archive-date=2013-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130501053941/http://www.statistik-bw.de/Veroeffentl/Statistische_Berichte/3126_10001.pdf |dead-url=yes |accessdate=2015-09-03 |archivedate=2013-05-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130501053941/http://www.statistik-bw.de/Veroeffentl/Statistische_Berichte/3126_10001.pdf }}</ref> Аянты — 46,63 км². Мамлекет ичинде бекитилген [[Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду|расмий коду]] — ''08 2 25 117''. Мэр — Вильхельм Гёц. Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 Шаардык районго бөлүнөт. == Булактар == {{Булактар}} ==Тышкы шилтемелер== * [http://www.elztal.de/ Расмий сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070224185100/http://www.elztal.de/ |date=2007-02-24 }} {{Баден-Вюртемберг Жерине караган райондор}} {{Германия:Неккар-Оденвальд Район:Шаарлар}} {{BadenWürttemberg-geo-stub}} [[Категория:Баден-Вюртемберг шаарлары]] 3s99q4n2v1lmml15qf630vac9f0gbbf 0 72591 651825 263421 2026-09-02T21:55:04Z Диляра Саипова 48860 я добавила что он стал Почетным академиком Национальной академии наук Кыргызской Республики (10 ноября 2023 г.) 651825 wikitext text/x-wiki '''Саипов Борошил''' (27. 8. 1937-жылы туулган, Ош) - айыл чарба илимдердин доктору (1998), профессор (1998). К. И. Скрябин атынан КАЧИни (1962), Бүткүл союздук пахтачылык институтунун аспирантурасын (1968) бүтүргөн. 1962-72-жылдары Республикасы пахтачылык боюнча тажрыйба чарбасында бөлүм башчы. 1972-жылдан КРдин дыйканчылык ИИИде бөлүм башчы, 1982-98-жылдары ген. директордун орун басары. 1998-2002-жылдары КААда илим бөлүмүнүн башчысы, КАУда декан (2002-05), 2005-жылдан КУАУда илим боюнча башкармалыктын башчы. Айыл чарба мелиорациясы боюнча адис. Тоолуу региондо (мисалы, Чүй жана Нарын облусу) сугат жерлердин сууга болгон талабынын параметрин иштеп чыгуу долбоорунун жетекчиси. Арал денизинин маселелери боюнча «ВАРМАП» программасынын илимий консультанты. КРдин а. ч-сына эмгек сиңирген кызматкери (2000), КРдын билим берүүсүнүн отличниги (2007). 340тай илимий эмг., анын ичинде 8 методикалык көрсөтмөсү, 7 монография, 2 ойлоп табуунун автору. «Ардак Белгиси» ордени жана медалдар менен сыйланган. Кыргыз Республикасынын Улуттук Илимдер Академиясынын Ардактуу Академиги (2023-жылдын 10-ноябры). ==Эмгектери== Перспективные технологии, система машин для комплексной механизации растениеводства Кырг. ССР. Б., 1992. ==Колдонулган адабияттар== * [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117 -9 [[Категория:Инсандар]] [[Категория:Окумуштуулар]] 58oxh3njorjvqv50zq095fac9ccladl 0 72679 651835 651799 2026-09-03T07:04:03Z Дилдорбек 10501 651835 wikitext text/x-wiki {{Кинематографчы |ысымы = Уринбой Рахмонов |нукура ысымы = Ўринбой Раҳмонов |сүрөт =|Urinb |туурасы = 200px |сүрөттүн баяндамасы = Уринбой Рахмонов театрдын негиздөөчүсү |төрөлгөндөгү ысымы = Ўринбой Раҳмонбердиевич (Шерғозиевич) Раҳмонов |туулган датасы = 1910 |өлгөн датасы = 1980 |туулган жери = [[Ош шаары]], [[Ош уезди]], [[Түркстан]] |өлгөн жери = [[Ош шаары]], [[Ош облусу]], [[Кыргыз ССР]] |кесиби = [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры]]нын негиздөөчүсү, көркөм жетекчиси, башкы режиссёру, [[артист]]и жана [[акын]] |жарандыгы = {{Өлкө желеги|Орусия империясы}}<br />{{Өлкө желеги|СССР}} |активдүү жылдары = [[1920]] — [[1958]] жылдары |багыты = Театр [[артист]]и |киностудия = |сыйлыктары = |imdb_id = |сайт = }} '''Уринбой Рахмонбердиевич Рахмонов''' ({{lang-uz|Ўринбой Раҳмонов}}; ([[1910]]-[[1980]]), [[Ош шаары]], [[Ош уезди]], [[Түркстан]] - [[Ош шаары]], [[Ош облусу]], [[Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы|Кыргыз ССР]] - [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры]]нын негиздөөчүсү, көркөм жетекчиси, башкы режиссёру, [[Кыргызстан|кыргызстандык]] [[артист]], театралдык ишмер жана [[акын]], ал [[Кыргызстан]]дын маданиятын жана көркөм өнөрүн өнүктүрүүгө зор салым кошкон, Кызыл-Кыштак айылдык кеңешинин төрагасы. == Өмүр баяны == '''Уринбой Рахмонов''' 4 март [[1910]] жылы [[Ош шаары]]нда, кызматчыларды үй-бүлөсундө төрөлгөн. Анын атасы [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] [[Кыргызстан]]дын театралдык кыймылынын негиздөөчүсү болчу, [[Ош шаары]]нын [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театрынын]] биринчи негиздөөчүсү, уюштуруучусу, биринчи директору жана корком жетекчиси, Кыргызстанда жаңы мамлекеттүүлүктүн түптөлүшүнүн башында [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] [[Кара кыргыз автономиялуу областы|Кара-Кыргыз автономиялуу областын]] түзүүдө активдүү роль ойногон. Уринбой Рахмонов 10 жашга толгондо, ал [[1920]] жылы өзүнүн чыгармачылыгын [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Ош театрында]] баштаган. 1920-жылы труппа Гулом Зафаринин “Көрүстөнда” чыгармасы негизинде “Жетим” пьесасын койгон. Жетимдин ролун труппанын көркөм жетекчиси [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимовдун]] 10 жаштагы уулу Уринбой Рахмонов ойногон. 10 жаштагы артист Уринбой Рахмоновдун апасы Бибихан жана чоң энеси Биби Солиха ошол кезде каза болуп калышкан, ал эми Уринбой пьесада энесинин мүрзөсүндөгү жетим баланын ыйын жана онтоосун так чагылдырган. Эненин мүрзөдөн чыккан үндөрүн жана ыйын курч драмалык түрдө чагылдырылган. Бул сахналык пьеса көрүүчүлөргө абдан күчтүү таасир этип, алардын сезимдерин козгогон. Бул пьеса аркылуу автор коомдогу социалдык теңсиздик жана жетимдер көйгөйүн сахнага алып чыгып, аларды агартуу идеялары менен байланыштырган. Ошондон тартып Уринбой Рахмонов жаш жигиттердин ролдорун ойноп, ошол эле учурда труппанын актёрлоруна жардам берип, бир нече милдеттерди аткарган. [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Ош драма театрында]] артист болуп иштеген, мындан тышкары, [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театрды]] калыптануу жана уюштуруу оор жылдарда кошумча он кызмат ордун аткарган: режиссер жардамчысы, [[драматург]], обончу, музыкант, суфлёр, [[сүрөтчү]], гримёр, [[ырчы]], [[акын]], ал чакан пьесалар жана обондор учун ырлар жазган. Ошол обондорга [[Кыргыз ССР]]инин эл артисти, биринчи аял бийчи [[Моминова, Разияхан|Розия Муминова]] бийлеген<ref>{{cite web|title=Они стояли у истоков|url=[https://archive.is/ZiH72]|accessdate= 20 сентября 2015|publisher=ЭхоОша|date=2011-06-11 |author=Рахмонов, Д.|archiveurl= |archivedate=|quote=}}</ref>. [[1934]] жылы [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театр]] жамаатын курамында [[Ленинград]], [[Москва]], [[Ташкент]] шаарларында биринчи гастролдорундо катышкан. [[1934]] жылдын августунда театралдык жамааттын курамында 70 адам [[Ленинград]] шаарына гастролдорго барды. [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Театр]] репертуары "Фархад менен Ширин", "Лейла менен Маджнун" жана башка өзбек пьесалары тузду. [[Ленинград]]дын искусство сүйүүчүлөру [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театр]] чыгыштарын жакшы кабыл алышты, ошондуктан узак эмеске пландаштырылган бул гастролдор дээрлик бир айга созулдуу. [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Театрдын]] жамааты чыгармачыл жолугушууларды ишканаларда, окуу жайларында, укмуштуу [[«Аврора» (крейсер)|"Аврора" крейсерда]] жүргүздү. Бардыгы болуп 22 [[концерт]] беришти. Гастроль аягында артисттерди [[Ленинград]] партия обкомунун биринчи катчысы Сергей Миронович Киров кабыл алды, ал белгилегендей, коюлган спектаклдер жана концерттер [[ленинград]]дыктарга чоң таасир кылды жана алардын эсинде калат. Жолугушууга Уринбой Рахмонов, А. Насриддинов, Кадыржан Хамидов, З. Умаров, Гуламжан Исраилов, Б. Махмудов, Тожихон Хасанова, [[Маидова, Лайлихан|Лайлихон Моидова]], Р. Ахмедов, Б. Ортиков, И. Худайбердиев, Зиямиддин Шакиров, Лутфулло Ходжаев, Р. Мухаммаджанов, Ж. Юсупжанов, Ж. Мухаммаджанова, Д. Каюмов, П. Салиев жана башкалар катышкан. Жолугушуунун аягында алар С.М. Киров менен сүрөткө түшүүштү. С.М Киров өлгөндөн кийин [[1936]] жылы [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театрге]] С.М. Кировдун аты коюлду. [[1934]] жылы [[Ташкент]]те пахтакер алдыңкылардын чогулушу өткөрүлгөн. [[Өзбек ССР]] [[Борбордук аткаруу комитети]] президиумдун төрагасы [[Ахунбабаев Юлдаш|Юлдаш Ахунбабаевтын]] чакыруусу боюнча [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театрдын]] жамааты слёт катышуучуларыне [[концерт]] коюу үчүн [[Ташкент]]ке барды. Слёт катышуучулары обончу [[Тарак, Абдулла Файзулла|Абдулла тарок Файзуллаевдун]], артисттер Уринбой Рахмоновдун, [[Моминова, Разияхан|Р. Муминованын]], Т. Хасанованын, [[Маидова, Лайлихан|Л. Моидованын]], К. Хамидовдун, Ж. Исраиловдун чыгыштарын кулак тундурган кол чабуулар менен кабыл алды. [[1934]] жылы Уринбой Рахмонов [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театр]] курамында [[Москва]] гастролдорунда эле катышкан. 26 май-4 июнь [[1939]] жылы [[Москва]]да кыргыз искусствосунун I декадасында катышкан жана чыгармачылык топ катышуучулары [[Калинин, Михаил Иванович|М.И. Калинин]] менен жолукту<ref>[http://portalus.ru/modules/biographies/rus_readme.php?subaction=showfull&id=1422800665&archive=&start_from=&ucat=1& Биографии знаменитостей]</ref>. [[1939]] жана [[1940]] жылдары [[Бишкек (шаар)|Фрунзе шаарында]] гастролдордо катышкан. [[Улуу Ата-Мекендик согуш]]тун башынан бери театрдын көптөгөн артисттери өз ыктыяры менен согушке барды. Согушта Уринбой Рахмонов оор жараат алгандан кийин, [[Ош шаары]]на жиберилди. Ал 1942-жылы театрдын көркөм жетекчиси болуп дайындалды жана театрды 1949-жылга чейин жетектеген. [[Улуу Ата Мекендик согуш]] мезгилинде [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Ош театрынын]] [[артист]]тери фронттордо болуп жана жоокерлерге мекенчилдик спектаклдер койду. Уринбой Рахмонов, Б. Хасанова, Э. Бутаева, М. Атабаев жоокерлерди эрдикке чакырды. Бул жылдары сахнада Уринбой Рахмонов тарабынан Камил Яшиндын "Бороон", "Оккупанттерге өлүм!", Сабир Абдулланын "Курбан Умаров", Уйгундын "Жашоо ыры", Билль-Белоцерковскийдын "Чек арачылар" , [[Корнейчук Александр Евдокимович|Корнейчуктун]] "Фронт" чыгармалары коюлду. Театралдык жамаат эмгекчилердин массасын аскердик-патриоттуулук духунда тарбиялоого чоң салымын кошкон. Театралдык жамааттын чыгармачылык потенциалын ачып берүү үчүн сахнага Уринбой Рахмонов тарабынан коюлган Хамзанын "Бай жана батрак", "Майсаранын жоруктары", [[:ru:Тренёв, Константин Андреевич|К. Тренёвдун]] "Любовь Яровая" [[Шиллер Иоган Кристоф Фридрих|Шиллердын]] "Алдоо жана сүйүү", С. Абдулланын "Тахир менен Зухра", М. Ордубадинын "5 сомдук келин", Хуршидтын "Фархад менен Ширин", К. Яшиндын "Гулсара", Уйгундын "Жаз", "Алтынкуль" чыгармалары чоң ролду ойноду<ref>[https://www.centrasia.org/person2.php?st=1386185035 Центразия Персоны]</ref>. Уринбой Рахмонов [[1949]]-[[1954]] жылдары [[Кара-Суу району]]нун [[Кызыл-Кыштак, Кара-Суу району|Кызыл-Кыштак айылдык]] кеңешинин төрагасы [[1954]]-[[1965]] жылдары [[Кызыл-Кыштак, Кара-Суу району|Кызыл-Кыштак айылында]] [[Почта байланыш түйүнү|почтанын]] башчысы болуп иштеген. [[1965]] жылдан соода системасында иштеген. Бирок, [[1949]] жылы ал [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театрдан]] жумуштан кеткен болсо да, буга карабастан [[1958]] жылгача штаттан тышкары, жумуштан кийин [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театрда]] башкы жана эпизодик ролдорду ойноду. Көрүүчүлөр жана сынчылар ал аткарган "5 сомдук келин" драмасындагы ата, немец офицеринын жана башка чыгармалардагы ойногон башкы ролдорун белгилеп кетишкен. Уринбой Рахмоновдун [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Ош театрынын]] түзүүгө жана [[искусство]]го кызмат кылууга сиңирген эмгеги [[2010]] жылы чыккан [[Абдугани Абдугафуров]]тун "Ош академик театры" китебинде 1 жана 3-беттеринде чагылдырылган, 42 бетте [[1940]] жылдагы театр афишасынын актёрлор тизмесинде № 19 астында анын аты жана фамилиясы көрсөтүлгөн. Бош убактысында ал озу туулган жана өмүрүнүн аягына чейин жащшаган [[Ош шаары]]ны жана [[Сулайман-Тоо]]ну атагын чыгарган ырларды жазган. Анын көпчүлүк туугандары [[искусство]] жана [[маданият]] ишмерлери болуу себеби, акын Ходжаназар Хувайдо ([[1704]]-[[1780]]) алардын тууганы. Уринбой Рахмонов карылык убагында [[Ош шаары]]ндагы [[Сулайман-Тоо]]сунда жайгашкан [[Бабур Захиреддин Мухаммад|Бабур]]дун уйун карачу жана аны жайлуу кылды. [[Сулайман-Тоо]]суна качан көтөрүлгөндө ар жолу, ал өзу менен эки челек сууну алып жана өзу отургузгон дарактарды сугарган. Көп ырлары гезиттерде жарыяланган. 12 баланы тарбиялады. Улук уулу [[Рахмонов, Дилдорбек Уринбоевич|Дилдорбек ажы Рахмонов]] эле [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Киров атындагы Ош драма театрында]] иштеди жана үч кинофильмда эпизодик роль ойногон. Башка уулу [[Рахмонов, Дарвишбек Уринбоевич|Дарвишбек палван Рахмоновда]] жашоосун [[искусство]]го кызмат кылууга багыштады жана ал [[Өзбекстан]]дагы [[Калдиргоч цирк труппасы|"Калдиргоч" (Чабалекей) үлгүлүү цирктик труппанын]] көркөм жетекчиси болуп иштейт<ref>{{Cite web |title=Актёрская династия |url=http://www.echoosha.narod.ru/March07/deti.htm |accessdate=2015-02-03 |archivedate=2015-02-03 |archiveurl=https://archive.today/20150203020052/http://www.echoosha.narod.ru/March07/deti.htm }}</ref>. Кызыл-Кыштак айылдык кеңешинин төрагасы, кийин Кызыл-Кыштак айылындагы почта бөлүмүнүн башчысы Уринбой Рахмоновдун сунушу менен 1953-жылы 3 айылдык кеңеш - Кызыл-Кыштак, Шуро жана Ишкаван бириктирилген. Бириктирилген Кызыл-Кыштак айылдык кеңешинин төрагасы болуп Уринбой Рахмонов 1954 жылга чейин башкарган. Кызыл-Кыштак айылдык кеңешин «Шоро» колхозунун төрагасы Эшонхон Рахмонов 1954 жылдан 1968 жылга чейин башкарган. Кызыл-Кыштак айылдык кеңешинин төрагасы Уринбой Рахмоновдун сунушу менен жана анын жетекчилигинде Кызыл-Кыштак айыл аймагынын [[Жаңы-Турмуш (Кара-Суу району)|Жаңы-Турмуш]], Сураташ, Бешкапа, [[Коммунист, Кара-Суу району|Коммунист]], Керме-Тоо, [[Кызыл-Байрак (Кара-Суу району)|Кызыл-Байрак]], Ишкаван айылдарында жаңы жерлер өздөштүрүлгөн. Азыр ал жерлерде он миңдеген адамдар жашайт. [[Кыргыз Республикасынын президенти|Кыргыз Республикасынын Президентинин]] 2023-жылдын 29-декабрындагы жарлыгы менен Кызыл-Кыштак айыл аймагынын аймагы [[Ош|Ош шаарынын]] курамына киргизилген. Уринбой Рахмонов [[Ош облусу]]нун, [[Ош шаары]]нын, [[Кара-Суу району]]нун Кенештеринин [[депутат]]ы жана бир нече жолу [[Кызыл-Кыштак, Кара-Суу району|Кызыл-Кыштак айылдык]] Кеңешинин [[депутат]]ы, Ош облусунун обкомунун, Кара-Суу райкомунун бюросунун мүчөсү болуп шайланган. == Театрдагы чыгармачылыгы == {| class="wikitable sortable" |- ! Год ! Название ! Оригинальное название {{lang-uz}} ! Автор |- | 1920 || Сирота || Етим || [https://web.archive.org/web/20190823130559/https://ziyouz.uz/ozbek-ziyolilari/gulom-zafariy/ Гулом Зафарий] |- | 1922 || Наказание клеветников || Туҳматчилар жазоси || [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] |- | 1923 || Лолахон || Лолахон || [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] |- | 1924 || Рапорт с юга || Жанубдан рапорт || Махмуд Рахмон |- | 1925 || Гулсара || Гулсара || К. Яшен и М. Музаффаров |- | 1926 || Два коммуниста || Икки коммунист || К. Яшен |- | 1927 || Друзья || Ўртоқлар || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1928 || Внутри || Ичкарида || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1929 || Халима || Ҳалима || [https://web.archive.org/web/20190823130559/https://ziyouz.uz/ozbek-ziyolilari/gulom-zafariy/ Гулом Зафарий] |- | 1929 || Ажи-ажи || Ажи-ажи || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1930 || Истории на хлопковом поле || Пахта шумғиялари || Умаржон Исмоилов |- | 1931 || [[:ru:Женитьба (пьеса)|Женитьба]] || Уйланиш || [[Гоголь, Николай Васильевич|Н.В. Гоголь]] |- | 1932 || Переводчик || Тилмоч || [[:ru:Уйгур-Маджидов, Маннон|Маннон Уйгур]] |- | 1933 || [[:ru:Аршин мал алан]] || Аршин мол олон || [[Узеир Гажибеков]] |- | 1934 || [[:ru:Ревизор (комедия)|Ревизор]] || Ревизор || [[Гоголь, Николай Васильевич|Н.В. Гоголь]] |- | 1935 || История заговорила || Тарих тилга кирди || [[:ru:Сафаров, Назир Сафарович|Назир Сафаров]], Зиё Саид |- | 1935 || Сожжём || Ёндирамиз || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1936 || Вместо смерти || Ўлим ўрнига || [[:ky:Жусуп Турусбеков|Ж. Турусбеков]] |- | 1936 || [[:ru:Любовь Яровая (спектакль, 1951)|Любовь Яровая]] || Любов Яровая || [[:ru:Тренёв, Константин Андреевич|К. Тренёв]] |- | 1936 || Комсомольский взвод || Комсомол взводи || Тожизода |- | 1937 || Обман и любовь || Макр ва муҳаббат || [[Фридрих Шиллер]] |- | 1937 || Фархад и Ширин || [[«Фархад менен Ширин»]] || Ш. Хуршид |- | 1938 || Слуга двух господ || Икки хўжайинга бир қул || [[Гольдони Карло|К.Гольдони]] |- | 1938 || Сабля Узбекистана || Ўзбекистон қиличи || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1939 || Пограничники || Чегарачилар || [[:ru:Билль-Белоцерковский, Владимир Наумович|Билль-Белоцерковский]] |- | 1939 || Бай и батрак || Бой ила хизматчи || [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] |- | 1939 || [[:ru:Тахир и Зухра|Тахир и Зухра]] || Тоҳир ва Зуҳра || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1940 || Холисхон || Холисхон || [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] |- | 1940 || Буран || Бўрон || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1941 || Гулсара || Гулсара || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] жана [http://people.ziyonet.uz/ru/person/view/muhamedov_muzaffar_ М.Мухамедов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180826214822/http://people.ziyonet.uz/ru/person/view/muhamedov_muzaffar_ |date=2018-08-26 }} |- | 1941 || [[:ru:Лейли и Маджнун|Лейла и Маджнун]] || Лайли ва Мажнун || Хуршид |- | 1941 || Курбан Умаров || Қурбон Умаров || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1942 || Смерть захватчикам! || Ўлим босқинчиларга! || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1942 || Проделки Майсары || Майсаранинг иши || [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] |- | 1942 || [[:ru:Фронт (пьеса)|Фронт]] || Фронт || [[:ru:Корнейчук, Александр Евдокимович|Корнейчук]] |- | 1943 || Даврон ата || Даврон ота || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1943 || Зафар || Зафар || Умаржон Исмоилов |- | 1944 || Нурхон || Нурхон || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1944 || Невеста за 5 сом || Беш сўмлик келин || [[:ru:Ордубади, Мамед Саид|М. Ордубади]] |- | 1945 || Песня жизни || Ҳаёт қўшиғи || [[:ru:Уйгун]] |- | 1946 || Честь женщины || Аёл номуси || Мухтаров |- | 1947 || Весна || Навбаҳор || [[:ru:Уйгун]] |- | 1947 ||Фархад и Ширин || [[«Фархад менен Ширин»]] || Хуршид |- | 1948 || Красный галстук || Қизил галстук || [[:ru:Тренёв, Константин Андреевич|К. Тренёв]] |- | 1948 || Песня жизни || Ҳаёт қўшиғи || [[:ru:Уйгун]] |- | 1948 || Алтынкуль || Олтинкўл || [[:ru:Уйгун]] |- | 1949 || Лепестки || Ғунчалар || Зиннат Фатхуллин |- | 1949 || [[Зымырык куш|Семург]] || [[Зымырык куш|Семурғ]] || Хамид Алимджан |- | 1950 || Адолат || Адолат || Исмоил Акрам |- | 1950 || [[«Алпамыш» эпосу|Алпамыш]] || [[«Алпамыш» эпосу|Алпомиш]] || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1951 || [[Токтогул Сатылганов|Токтогул]] || [[Токтогул Сатылганов|Тўқтағул]] || [[Бөкөнбаев, Жоомарт|Ж. Бөкөнбаев]] |- | 1951 || Лейли и Меджнун || Лайли ва Мажнун || Хуршид |- | 1952 || Ёрилтош || Ёрилтош || [https://archive.today/20180306123216/http://ijod.uz/?p=5306 Шукур Саъдулла] |- | 1952 || Радость || Шодлик || Махмуд Рахмон |- | 1952 || Шёлковое сюзане || Шоҳи сўзана || Абдулла Каххар |- | 1953 || [[Алишер Навои]] || Алишер Навоий || [[Иззат Султанов|Иззат Султан]] |- | 1953 || Наталка Полтавка || Наталка Полтавка || [[Лысенко, Николай Витальевич|Н. Лысенко]] |- | 1953 || Нурхон || Нурхон || [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] |- | 1954 || Праздник на поле || Далада байрам || [https://archive.li/gDgg2 Шукур Саъдулла] |- | 1954 || Сердечные секреты || Юрак сирлари || Бахром Рахмонов |- | 1955 || Офтобхон || Офтобхон || [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] |- | 1955 || Девушка реки Ганг || Ганг дарёсининг қизи || [[Рабиндранат Тагор]] |- | 1956 || Равшан и Зулхумор || Равшан ва Зулҳумор || [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] |- | 1956 || Любовь к Родине || Ватан ишқи || Зиннат Фатхуллин |- | 1956 || Сундук секретов || Сирли сандиқ || И. Ахмедов |- | 1957 || [[«Алпамыш» эпосу|Алпамыш]] || [[«Алпамыш» эпосу|Алпомиш]] || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1957 || Юлдуз || Юлдуз || [[Самед Вургун]] |- | 1958 || Ойгул и Бахтияр || Ойгул ва Бахтиёр || Хамид Алимджан |- | 1958 || Именем революции || Революция номи билан || М. Шатров |- |} * [[1920]] жыл - [https://web.archive.org/web/20190823130559/https://ziyouz.uz/ozbek-ziyolilari/gulom-zafariy/ Гулом Зафарий] «Жетим». * [[1922]] жыл - [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] «Ушакчылардын жазасы». * [[1923]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] «Лолахон». * [[1924]] жыл - Махмуд Рахмон «Түштүктөн рапорт». * [[1925]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|К. Яшин]] жана [http://people.ziyonet.uz/ru/person/view/muhamedov_muzaffar_ М. Мухамедов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180826214822/http://people.ziyonet.uz/ru/person/view/muhamedov_muzaffar_ |date=2018-08-26 }} «Гулсара». * [[1926]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|К. Яшин]] «Эки коммунист». * [[1927]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] «Достор». * [[1928]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] «Ичиндеги». * [[1929]] жыл - [https://web.archive.org/web/20190823130559/https://ziyouz.uz/ozbek-ziyolilari/gulom-zafariy/ Гулом Зафарий] «Халима», [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] «Ажи-ажи». * [[1930]] жыл - Умаржон Исмоилов «[[Пахтачылык|Пахта]] талаасындеги тарыхтар». * [[1931]] жыл - [[Гоголь, Николай Васильевич|Н.В. Гоголь]] «Үйлөнүү». * [[1932]] жыл - [[:ru:Уйгур-Маджидов, Маннон|Маннон Уйгур]] «Котормочу». * [[1933]] жыл - [[Узеир Гажибеков]] "Аршин мал алан". * [[1934]] жыл - [[Гоголь, Николай Васильевич|Н.В. Гоголь]] "Текшеруучу". * [[1935]] жыл - Назир Сафаров, Зиё Саид «Тарых сүйлөөйт», [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] «Өрттөөйбуз». * [[1936]] жыл - [[Турусбеков Жусуп|Ж.Турусбеков]] [[Ажал ордуна (драма)|«Ажал ордуна»]], [[:ru:Тренёв, Константин Андреевич|К. Тренёв]] [[:ru:Любовь Яровая (спектакль, 1951)|"Любовь Яровая"]], Тожизода «Комсомолдук взвод». * [[1937]] жыл - [[Шиллер Иоган Кристоф Фридрих|Шиллер]] «Алдоо жана сүйүү», Ш.Хуршид [[«Фархад менен Ширин»]]. * [[1938]] жыл - [[Гольдони Карло|К.Гольдони]] «Эки мырзанын малайы», [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] «[[Өзбекстан]] кылычы». * [[1939]] жыл - [[:ru:Билль-Белоцерковский, Владимир Наумович|Билль-Белоцерковский]] «Чек арачылар», [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] «Бай жана батрак», [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] [[:ru:Тахир и Зухра|"Тахир менен Зухра"]]. * [[1940]] жыл - [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] «Холисхон», [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] «Бороон». * [[1941]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] жана М.Мухамедов «Гулсара», Хуршид [[:ru:Лейли и Маджнун|"Лейли менен Меджнун"]], [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] «Курбан Умаров». * [[1942]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] «Оккупанттарга өлум!», [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] «Майсаранын жоруктары», [[Корнейчук Александр Евдокимович|Корнейчук]] "Фронт". * [[1943]] жыл - [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] «Даврон ата», Умаржон Исмоилов «Зафар». * [[1944]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] «Нурхон», Мамед Саид Ордубади «5 сомдук келин». * [[1945]] жыл - Уйгун «Жашоо ыры». * [[1946]] жыл - Мухтаров «Аялдын абийири». * [[1947]] жыл - Уйгун «Жаз», Хуршид [[«Фархад менен Ширин»]]. * [[1948]] жыл - [[:ru:Тренёв, Константин Андреевич|К. Тренёв]] «Кызыл галстук», Уйгун «Жашоо ыры», Уйгун «Алтынкуль». * [[1949]] жыл - З.Фатхуллин «Желекчелер», Хамид Алимджан [[Зымырык|«Семург»]]. * [[1950]] жыл - Исмоил Акрам «Адилеттүүлүк», [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] [[«Алпамыш» эпосу|"Алпамыш"]]. * [[1951]] жыл - [[Бөкөнбаев, Жоомарт|Ж.Бөкөнбаев]] «[[Токтогул Сатылганов|Токтогул]]», Хуршид «Лейли менен Меджнун». * [[1952]] жыл - Шукур Саъдулла «Ёрилтош», Махмуд Рахмон «Кубаныч», Абдулла Каххар «Жибек сузана». * [[1953]] жыл - [[Иззат Султанов|Иззат Султан]] «[[Алишер Навои]]», [[Лысенко, Николай Витальевич|Н. Лысенко]] «Наталка Полтавка», [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] «Нурхон». * [[1954]] жыл - Шукур Саъдулла «Талаада майрам», Бахром Рахмонов «Жүрөк сыры». * [[1955]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] «Офтобхон», [[Тагор Рабиндранат|Рабиндранат Тагор]] «Ганг дарыясынын кызы». * [[1956]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] «Равшан жана Зулхумор», З.Фатхуллин «Ата-Мекенди сүйүү», И.Ахмедов «Сырлар сандыгы». * [[1957]] жыл - Сабир Абдулла [[«Алпамыш» эпосу|"Алпамыш"]], [[Вургун Самед|Самад Вургун]] «Юлдуз». * [[1958]] жыл - Хамид Алимджан «Ойгул жана Бахтиёр», М.Шатров «Революция аты менен». Мындан тышкары, ал көп сандагы [[концерт]]тик программаларда катышкан. == Жеке жашоосу == * Атасы - [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди ажы Мадазимов]] ([[1875]]-[[1933]]) - [[Кыргызстан]]дын театралдык кыймылын негиздөөчүсү жана уюштуруучусу, [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры]]н негиздөөчүсү, биринчи директору, көркөм жетекчиси, башкы режиссёру, [[Кыргызстан|кыргызстандык]] [[артист]] жана [[жазуучу]]. * Энеси - Бибихон ([[1884]]-[[1920]]) Уратепа шаарында төрөлгөн. * Жубайы - Турсунхон Туйчибоева ([[1918]]—[[1954]]) [[Анжыян (шаар)|Андижан шаарында]] төрөлгөн. * Балдары: [[Рахмонов, Дилдорбек Уринбоевич|Дилдорбек ажы]] ([[1941]]-2021), Дилоромхон ([[1943]]), [[Рахмонов, Давлатбек Уринбоевич|Давлатбек]] ([[1949]]—[[2006]]), [[Рахмонов, Дарвишбек Уринбоевич|Дарвишбек]] ([[1952]]), Бахридилхон ([[1954]]), Донишбек ([[1957]]-2023), Дилфузахон ([[1960]]), Сталин ([[1962]]), Махфузахон ([[1964]]), Дилрабо ([[1971]]). * Жээндери: [[:uz:Azizullo Izzatullayev|Азизулло Иззатуллаев]], [[:ru:Касымов, Анвар Махмудович|Анвар Косимов]], ырчы Мухаммадкарим Соипов. * Туугандары: [[:ru:Ходжаназар Хувайдо|Хужаназар Хувайдо]], [[Абдуллаев, Хабиб Мухамедович|Хабиб Абдуллаев]] * Кудалары тарабынан туугандары: [https://24.kg/obschestvo/73205_segodnya_vbishkeke_informatsionnaya_karta/ Султан жана Кудрат Таирбаевдер]<ref>{{Cite web |title=Памирские письма капитана Зайцова |url=http://www.boris-belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html |access-date=2019-12-25 |archive-date=2020-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201026061427/http://www.boris-belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html |dead-url=yes |accessdate=2019-12-25 |archivedate=2020-10-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201026061427/http://www.boris-belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html }}</ref><ref>[https://www.facebook.com/odiljon.dadajonov/posts/2351438128427184 Тоирбоев Султон мингбоши]</ref>, [[Балтакожо Султанов]], [[Иззат Султанов|Иззат Султан]], [[Султанов Мухтар Насруллаевич|Мухтар Султанов]], [[Мамадали Курбанов]], [[:ru:Косимов, Махмуд Тожикулович|Махмуд Косимов]], [[:ru:Отабоев, Алишер Абдужалилович|Алишер Отабоев]], [https://web.archive.org/web/20181115013301/https://upl.uz/policy/6897-news.html Кодир Рахматович Парпиев], [http://www.sayasat.kg/society-mobile/57115-known-and-unknown-wife-of-the-president-of-uzbekistan-ziroathon-hoshimova.html Зироатхон (Ойхон) Хошимова], [[:uz:Erkin Komilov|Эркин Комилов]], Мурод Зайнобиддинович Салохиддинов - "Узвторцветмет" ААК мурдагы төрагасы, Ахмаджон Давидов - [[Ош шаары]]нын аткаруу комитетинин төрагасы. == Театр артистин элесине == * Театр негиздөөчүсү Уринбой Рахмонов урматына [[Ош шаары]], [[Кызыл-Кыштак, Кара-Суу району|Кызыл-Кыштак айылынын]] Беш-Капа участкасы жаңы конуштарын үч көчөсү анын ысмы менен аталган. == Колдонулган адабияттар == # [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] "Ошский узбекский музыкальный театр", Фрунзе шаары: Кыргызстан, [[1980]] жыл. С. 7, 11. — 59 с. 21 см, ББК 85.4. (узб.), (рус.) и (кирг.)<ref>[http://search.rsl.ru/ru/record/01001001622 Ошский узбекский музыкальный театр]</ref>. # [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] «Ошский академический театр», 1, 3, 42 беттер. [[Ош шаары]]: "Азия Принт", [[2010]] жыл. — С. 1, 3, 42. — 52 с. (узб.) # [["Кыргызстандын гүлдөп-өсүшү үчүн" энциклопедиясы]] ("Во имя процветания Кыргызстана" Энциклопедическое издание о выдающихся узбеках Кыргызстана) Под рук. Жураева Б.Ж. ([[:ky:Абдугани Абдугафуров|Абдугафуров А.]], Рахманов Д.Д. и др.), Ош, "Ризван", 2017, страницы 27-32, 287-309, страниц 336| ISBN= 978-9967-18-344-5 УДК 351/354. ББК 66,3(2Ки). (узб.), (рус.) и (кирг.) # "Проблематика поэтического слова в кыргызском зарубежье" / Сабирова В.К., Сарыбаева Г., Эрназарова Г.Б. — Ош: ОшГУ, 2018. — С. 3. (рус.) == Булактар == {{Булактар}} == Шилтемелер == * [http://tyup.net/page/rahmonov-urinboj Уринбой Рахмонов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180903183214/http://tyup.net/page/rahmonov-urinboj |date=2018-09-03 }} * [https://web.archive.org/web/20150202215028/http://www.echoosha.narod.ru/March07/deti.htm <small>Актёрская династия</small>] * [https://web.archive.org/web/20150202205819/http://www.echoosha.narod.ru/December08/teatr.htm <small>Они стояли у истоков</small>] * [https://centrasia.org/person2.php?st=1386185035 <small>Центразия Персоны</small>] * [https://24.kg/obschestvo/60162_segodnya_vbishkeke_informatsionnaya_karta/ Люди, которые меняли мир] * [https://24.kg/obschestvo/77551_segodnya_vbishkeke_informatsionnaya_karta/ <small>Люди, которые меняли мир</small>] * [http://www.alliance-press.kg/ru/news/view/717 <small>27 марта – Всемирный день театра</small>] * [http://rus.kg/news_rus/interesno_rus/50898-k-100-letiyu-stareyshego-teatra-kyrgyzstana.html <small>К 100 летию старейшего театра Кыргызстана</small>]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180606231549/http://rus.kg/news_rus/interesno_rus/50898-k-100-letiyu-stareyshego-teatra-kyrgyzstana.html |date=2018-06-06 }} * [http://slovo.kg/?p=96889 <small>Старейшему театру Кыргызстана — 100 лет</small>] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180426064100/http://slovo.kg/?p=96889 |date=2018-04-26 }} * [http://www.ehoosha.com/?module=articles&action=view&id=1131 Из истории старейшего театра страны] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180810205404/http://www.ehoosha.com/?module=articles&action=view&id=1131 |date=2018-08-10 }} * [https://daryo.uz/k/2018/03/30/markaziy-osiyodagi-eng-keksa-professional-teatr-100-yoshga-toldi/ <small>Марказий Осиёдаги энг кекса профессионал театр 100 ёшга тўлди</small>] * [http://portalus.ru/modules/biographies/rus_readme.php?subaction=showfull&id=1422800665&archive=&start_from=&ucat=& <small>Биографии знаменитостей</small>] * [http://moypolk.ru/node/448125 Бессмертный полк]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://archive.today/20180305075544/https://www.peoplelife.ru/239830 Биографии знаменитых людей]* [https://www.peoplelife.ru/239830_2 Биографии известных людей]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190716081449/https://www.peoplelife.ru/239830 |date=2019-07-16 }} * [http://www.gpedia.com/uz/w/index.php?title=O%CA%BBzbek_adabiyoti&variant=uz-cyrl Ўзбек адабиёти Ўринбой Раҳмонов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170804141118/http://www.gpedia.com/uz/w/index.php?title=O%CA%BBzbek_adabiyoti&variant=uz-cyrl |date=2017-08-04 }} * [https://web.archive.org/web/20160214200725/http://dunyouzbeklari.com/archives/128142 <small>Стихи Уринбоя Рахмонова на узбекском языке</small>] * [https://web.archive.org/web/20160415102045/http://dunyouzbeklari.com/archives/133399 <small>Стихи Уринбоя Рахмонова на узбекском языке</small>] * [https://archive.li/20171105161309/http://www.uzbekona.uz/blog/ming_monti_sotib_bir_manti_edim/2017-04-30-661 <small>Стихи Уринбоя Рахмонова на узбекском языке</small>] * [https://web.archive.org/web/20181122193122/http://www.qiziqarli.com/foydali_maslahatlar_sms_sherlar/sms_sherlar/sms_sherlar_sms_stikhi_sms_sherlar/gwzal_wsh/2-1-0-1022 <small>Стихи Уринбоя Рахмонова на узбекском языке</small>] * [http://sherlaruz.com/news/wlmaskhon/2016-02-07-2047 <small>Стихи Уринбоя Рахмонова на узбекском языке</small>] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160415114129/http://sherlaruz.com/news/wlmaskhon/2016-02-07-2047 |date=2016-04-15 }} * [https://web.archive.org/web/20160407125542/http://referaty.in.ua/index.php?newsid=1547539 <small>Реферат</small>] * [https://www.youtube.com/watch?v=264L-aepbFQ <small>Документальный фильм студия "Кыргызтелефильм" "Ошский государственный узбекский музыкально-драматический театр имени Бабура"</small>] * [https://web.archive.org/web/20151117023421/http://teatrbabur.kg/index.php/ru/istoriya-2 <small>История театра</small>] * [https://yug.kg/item/teatr-imeni-babura-g-osh/ Театр имени Бабура] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190616115840/https://yug.kg/item/teatr-imeni-babura-g-osh/ |date=2019-06-16 }} * [http://oshshamy.kg/index.php/kg/component/k2/item/2989-kylym-karytkan-babur-teatry Кылым карыткан Бабур театры] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803182343/http://oshshamy.kg/index.php/kg/component/k2/item/2989-kylym-karytkan-babur-teatry |date=2020-08-03 }} * [https://www.facebook.com/odiljon.dadajonov/posts/2375693446001652 "Мозийға қараб иш кўрмоғлиқ хайрлиқдир"] [[Категория:Инсандар]] [[Категория:Кыргызстан]] [[Категория:Ош облусу]] [[Категория:Ош шаары]] [[Категория:Актерлор]] [[Категория:Коом]] [[Категория: Кыргыз обончулары]] [[Категория:Борбордук Азия]] [[Категория:Чөлкөм таануу]] [[Категория:Кыргыз тарыхы]] [[Категория:Көркөм өнөр]] [[Категория: Музыка]] [[Категория: Кыргыз таануу]] [[Категория: Искусство]] [[Категория: Маданият]] [[Категория: Кыргыз маданияты]] [[Категория:Кыргыз акындары]] [[Категория:Кыргыз ырчылары]] [[Категория:Кыргыз театры]] [[Категория:Ош шаарынын Бабур театры]] [[Категория:Маданият ишмерлер]] [[Категория:Кыргызстанда театралдык кыймылдын негиздөөчүлөрү]] [[Категория:Кыргызстанда театралдык кыймылдын уюштуруучулөру]] nsh2fh6yortr9ornnoygqyp3clahmvo 651837 651835 2026-09-03T07:08:37Z Дилдорбек 10501 651837 wikitext text/x-wiki {{Кинематографчы |ысымы = Уринбой Рахмонов |нукура ысымы = Ўринбой Раҳмонов |сүрөт =|Urinb |туурасы = 200px |сүрөттүн баяндамасы = Уринбой Рахмонов театрдын негиздөөчүсү |төрөлгөндөгү ысымы = Ўринбой Раҳмонбердиевич (Шерғозиевич) Раҳмонов |туулган датасы = 1910 |өлгөн датасы = 1980 |туулган жери = [[Ош шаары]], [[Ош уезди]], [[Түркстан]] |өлгөн жери = [[Ош шаары]], [[Ош облусу]], [[Кыргыз ССР]] |кесиби = [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры]]нын негиздөөчүсү, көркөм жетекчиси, башкы режиссёру, [[артист]]и жана [[акын]] |жарандыгы = {{Өлкө желеги|Орусия империясы}}<br />{{Өлкө желеги|СССР}} |активдүү жылдары = [[1920]] — [[1958]] жылдары |багыты = Театр [[артист]]и |киностудия = |сыйлыктары = |imdb_id = |сайт = }} '''Уринбой Рахмонбердиевич Рахмонов''' ({{lang-uz|Ўринбой Раҳмонов}}; ([[1910]]-[[1980]]), [[Ош шаары]], [[Ош уезди]], [[Түркстан]] - [[Ош шаары]], [[Ош облусу]], [[Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы|Кыргыз ССР]] - [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры]]нын негиздөөчүсү, көркөм жетекчиси, башкы режиссёру, [[Кыргызстан|кыргызстандык]] [[артист]], театралдык ишмер жана [[акын]], ал [[Кыргызстан]]дын маданиятын жана көркөм өнөрүн өнүктүрүүгө зор салым кошкон, Кызыл-Кыштак айылдык кеңешинин төрагасы. == Өмүр баяны == '''Уринбой Рахмонов''' 4 март [[1910]] жылы [[Ош шаары]]нда, кызматчыларды үй-бүлөсундө төрөлгөн. Анын атасы [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] [[Кыргызстан]]дын театралдык кыймылынын негиздөөчүсү болчу, [[Ош шаары]]нын [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театрынын]] биринчи негиздөөчүсү, уюштуруучусу, биринчи директору жана корком жетекчиси, Кыргызстанда жаңы мамлекеттүүлүктүн түптөлүшүнүн башында [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимов]] [[Кара кыргыз автономиялуу областы|Кара-Кыргыз автономиялуу областын]] түзүүдө активдүү роль ойногон. Уринбой Рахмонов 10 жашга толгондо, ал [[1920]] жылы өзүнүн чыгармачылыгын [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Ош театрында]] баштаган. 1920-жылы труппа Гулом Зафаринин “Көрүстөнда” чыгармасы негизинде “Жетим” пьесасын койгон. Жетимдин ролун труппанын көркөм жетекчиси [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди Мадазимовдун]] 10 жаштагы уулу Уринбой Рахмонов ойногон. 10 жаштагы артист Уринбой Рахмоновдун апасы Бибихан жана чоң энеси Биби Солиха ошол кезде каза болуп калышкан, ал эми Уринбой пьесада энесинин мүрзөсүндөгү жетим баланын ыйын жана онтоосун так чагылдырган. Эненин мүрзөдөн чыккан үндөрүн жана ыйын курч драмалык түрдө чагылдырылган. Бул сахналык пьеса көрүүчүлөргө абдан күчтүү таасир этип, алардын сезимдерин козгогон. Бул пьеса аркылуу автор коомдогу социалдык теңсиздик жана жетимдер көйгөйүн сахнага алып чыгып, аларды агартуу идеялары менен байланыштырган. Ошондон тартып Уринбой Рахмонов жаш жигиттердин ролдорун ойноп, ошол эле учурда труппанын актёрлоруна жардам берип, бир нече милдеттерди аткарган. [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Ош драма театрында]] артист болуп иштеген, мындан тышкары, [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театрды]] калыптануу жана уюштуруу оор жылдарда кошумча он кызмат ордун аткарган: режиссер жардамчысы, [[драматург]], обончу, музыкант, суфлёр, [[сүрөтчү]], гримёр, [[ырчы]], [[акын]], ал чакан пьесалар жана обондор учун ырлар жазган. Ошол обондорга [[Кыргыз ССР]]инин эл артисти, биринчи аял бийчи [[Моминова, Разияхан|Розия Муминова]] бийлеген<ref>{{cite web|title=Они стояли у истоков|url=[https://archive.is/ZiH72]|accessdate= 20 сентября 2015|publisher=ЭхоОша|date=2011-06-11 |author=Рахмонов, Д.|archiveurl= |archivedate=|quote=}}</ref>. [[1934]] жылы [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театр]] жамаатын курамында [[Ленинград]], [[Москва]], [[Ташкент]] шаарларында биринчи гастролдорундо катышкан. [[1934]] жылдын августунда театралдык жамааттын курамында 70 адам [[Ленинград]] шаарына гастролдорго барды. [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Театр]] репертуары "Фархад менен Ширин", "Лейла менен Маджнун" жана башка өзбек пьесалары тузду. [[Ленинград]]дын искусство сүйүүчүлөру [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театр]] чыгыштарын жакшы кабыл алышты, ошондуктан узак эмеске пландаштырылган бул гастролдор дээрлик бир айга созулдуу. [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Театрдын]] жамааты чыгармачыл жолугушууларды ишканаларда, окуу жайларында, укмуштуу [[«Аврора» (крейсер)|"Аврора" крейсерда]] жүргүздү. Бардыгы болуп 22 [[концерт]] беришти. Гастроль аягында артисттерди [[Ленинград]] партия обкомунун биринчи катчысы Сергей Миронович Киров кабыл алды, ал белгилегендей, коюлган спектаклдер жана концерттер [[ленинград]]дыктарга чоң таасир кылды жана алардын эсинде калат. Жолугушууга Уринбой Рахмонов, А. Насриддинов, Кадыржан Хамидов, З. Умаров, Гуламжан Исраилов, Б. Махмудов, Тожихон Хасанова, [[Маидова, Лайлихан|Лайлихон Моидова]], Р. Ахмедов, Б. Ортиков, И. Худайбердиев, Зиямиддин Шакиров, Лутфулло Ходжаев, Р. Мухаммаджанов, Ж. Юсупжанов, Ж. Мухаммаджанова, Д. Каюмов, П. Салиев жана башкалар катышкан. Жолугушуунун аягында алар С.М. Киров менен сүрөткө түшүүштү. С.М Киров өлгөндөн кийин [[1936]] жылы [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театрге]] С.М. Кировдун аты коюлду. [[1934]] жылы [[Ташкент]]те пахтакер алдыңкылардын чогулушу өткөрүлгөн. [[Өзбек ССР]] [[Борбордук аткаруу комитети]] президиумдун төрагасы [[Ахунбабаев Юлдаш|Юлдаш Ахунбабаевтын]] чакыруусу боюнча [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театрдын]] жамааты слёт катышуучуларыне [[концерт]] коюу үчүн [[Ташкент]]ке барды. Слёт катышуучулары обончу [[Тарак, Абдулла Файзулла|Абдулла тарок Файзуллаевдун]], артисттер Уринбой Рахмоновдун, [[Моминова, Разияхан|Р. Муминованын]], Т. Хасанованын, [[Маидова, Лайлихан|Л. Моидованын]], К. Хамидовдун, Ж. Исраиловдун чыгыштарын кулак тундурган кол чабуулар менен кабыл алды. [[1934]] жылы Уринбой Рахмонов [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театр]] курамында [[Москва]] гастролдорунда эле катышкан. 26 май-4 июнь [[1939]] жылы [[Москва]]да кыргыз искусствосунун I декадасында катышкан жана чыгармачылык топ катышуучулары [[Калинин, Михаил Иванович|М.И. Калинин]] менен жолукту<ref>[http://portalus.ru/modules/biographies/rus_readme.php?subaction=showfull&id=1422800665&archive=&start_from=&ucat=1& Биографии знаменитостей]</ref>. [[1939]] жана [[1940]] жылдары [[Бишкек (шаар)|Фрунзе шаарында]] гастролдордо катышкан. [[Улуу Ата-Мекендик согуш]]тун башынан бери театрдын көптөгөн артисттери өз ыктыяры менен согушке барды. Согушта Уринбой Рахмонов оор жараат алгандан кийин, [[Ош шаары]]на жиберилди. Ал 1942-жылы театрдын көркөм жетекчиси болуп дайындалды жана театрды 1949-жылга чейин жетектеген. [[Улуу Ата Мекендик согуш]] мезгилинде [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Ош театрынын]] [[артист]]тери фронттордо болуп жана жоокерлерге мекенчилдик спектаклдер койду. Уринбой Рахмонов, Б. Хасанова, Э. Бутаева, М. Атабаев жоокерлерди эрдикке чакырды. Бул жылдары сахнада Уринбой Рахмонов тарабынан Камил Яшиндын "Бороон", "Оккупанттерге өлүм!", Сабир Абдулланын "Курбан Умаров", Уйгундын "Жашоо ыры", Билль-Белоцерковскийдын "Чек арачылар" , [[Корнейчук Александр Евдокимович|Корнейчуктун]] "Фронт" чыгармалары коюлду. Театралдык жамаат эмгекчилердин массасын аскердик-патриоттуулук духунда тарбиялоого чоң салымын кошкон. Театралдык жамааттын чыгармачылык потенциалын ачып берүү үчүн сахнага Уринбой Рахмонов тарабынан коюлган Хамзанын "Бай жана батрак", "Майсаранын жоруктары", [[:ru:Тренёв, Константин Андреевич|К. Тренёвдун]] "Любовь Яровая" [[Шиллер Иоган Кристоф Фридрих|Шиллердын]] "Алдоо жана сүйүү", С. Абдулланын "Тахир менен Зухра", М. Ордубадинын "5 сомдук келин", Хуршидтын "Фархад менен Ширин", К. Яшиндын "Гулсара", Уйгундын "Жаз", "Алтынкуль" чыгармалары чоң ролду ойноду<ref>[https://www.centrasia.org/person2.php?st=1386185035 Центразия Персоны]</ref>. Уринбой Рахмонов [[1949]]-[[1954]] жылдары [[Кара-Суу району]]нун [[Кызыл-Кыштак, Кара-Суу району|Кызыл-Кыштак айылдык]] кеңешинин төрагасы [[1954]]-[[1965]] жылдары [[Кызыл-Кыштак, Кара-Суу району|Кызыл-Кыштак айылында]] [[Почта байланыш түйүнү|почтанын]] башчысы болуп иштеген. [[1965]] жылдан соода системасында иштеген. Бирок, [[1949]] жылы ал [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театрдан]] жумуштан кеткен болсо да, буга карабастан [[1958]] жылгача штаттан тышкары, жумуштан кийин [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театрда]] башкы жана эпизодик ролдорду ойноду. Көрүүчүлөр жана сынчылар ал аткарган "5 сомдук келин" драмасындагы ата, немец офицеринын жана башка чыгармалардагы ойногон башкы ролдорун белгилеп кетишкен. Уринбой Рахмоновдун [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Ош театрынын]] түзүүгө жана [[искусство]]го кызмат кылууга сиңирген эмгеги [[2010]] жылы чыккан [[Абдугани Абдугафуров]]тун "Ош академик театры" китебинде 1 жана 3-беттеринде чагылдырылган, 42 бетте [[1940]] жылдагы театр афишасынын актёрлор тизмесинде № 19 астында анын аты жана фамилиясы көрсөтүлгөн. Бош убактысында ал озу туулган жана өмүрүнүн аягына чейин жащшаган [[Ош шаары]]ны жана [[Сулайман-Тоо]]ну атагын чыгарган ырларды жазган. Анын көпчүлүк туугандары [[искусство]] жана [[маданият]] ишмерлери болуу себеби, акын Ходжаназар Хувайдо ([[1704]]-[[1780]]) алардын тууганы. Уринбой Рахмонов карылык убагында [[Ош шаары]]ндагы [[Сулайман-Тоо]]сунда жайгашкан [[Бабур Захиреддин Мухаммад|Бабур]]дун уйун карачу жана аны жайлуу кылды. [[Сулайман-Тоо]]суна качан көтөрүлгөндө ар жолу, ал өзу менен эки челек сууну алып жана өзу отургузгон дарактарды сугарган. Көп ырлары гезиттерде жарыяланган. 12 баланы тарбиялады. Улук уулу [[Рахмонов, Дилдорбек Уринбоевич|Дилдорбек ажы Рахмонов]] эле [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Киров атындагы Ош драма театрында]] иштеди жана үч кинофильмда эпизодик роль ойногон. Башка уулу [[Рахмонов, Дарвишбек Уринбоевич|Дарвишбек палван Рахмоновда]] жашоосун [[искусство]]го кызмат кылууга багыштады жана ал [[Өзбекстан]]дагы [[Калдиргоч цирк труппасы|"Калдиргоч" (Чабалекей) үлгүлүү цирктик труппанын]] көркөм жетекчиси болуп иштейт<ref>{{Cite web |title=Актёрская династия |url=http://www.echoosha.narod.ru/March07/deti.htm |accessdate=2015-02-03 |archivedate=2015-02-03 |archiveurl=https://archive.today/20150203020052/http://www.echoosha.narod.ru/March07/deti.htm }}</ref>. Кызыл-Кыштак айылдык кеңешинин төрагасы, кийин Кызыл-Кыштак айылындагы почта бөлүмүнүн башчысы Уринбой Рахмоновдун сунушу менен 1953-жылы 3 айылдык кеңеш - Кызыл-Кыштак, Шуро жана Ишкаван бириктирилген. Бириктирилген Кызыл-Кыштак айылдык кеңешинин төрагасы болуп Уринбой Рахмонов 1954 жылга чейин башкарган. Кызыл-Кыштак айылдык кеңешин «Шоро» колхозунун төрагасы Эшонхон Рахмонов 1954 жылдан 1968 жылга чейин башкарган. Кызыл-Кыштак айылдык кеңешинин төрагасы Уринбой Рахмоновдун сунушу менен жана анын жетекчилигинде Кызыл-Кыштак айыл аймагынын [[Жаңы-Турмуш (Кара-Суу району)|Жаңы-Турмуш]], Сураташ, Бешкапа, [[Коммунист, Кара-Суу району|Коммунист]], Керме-Тоо, [[Кызыл-Байрак (Кара-Суу району)|Кызыл-Байрак]], Ишкаван айылдарында жаңы жерлер өздөштүрүлгөн. Азыр ал жерлерде он миңдеген адамдар жашайт. [[Кыргыз Республикасынын президенти|Кыргыз Республикасынын Президентинин]] 2023-жылдын 29-декабрындагы жарлыгы менен Кызыл-Кыштак айыл аймагынын аймагы [[Ош|Ош шаарынын]] курамына киргизилген. Уринбой Рахмонов [[Ош облусу]]нун, [[Ош шаары]]нын, [[Кара-Суу району]]нун Кенештеринин [[депутат]]ы жана бир нече жолу [[Кызыл-Кыштак, Кара-Суу району|Кызыл-Кыштак айылдык]] Кеңешинин [[депутат]]ы, Ош облусунун обкомунун, Кара-Суу райкомунун бюросунун мүчөсү болуп шайланган. == Театрдагы чыгармачылыгы == {| class="wikitable sortable" |- ! Год ! Название ! Оригинальное название {{lang-uz}} ! Автор |- | 1920 || Сирота || Етим || [https://web.archive.org/web/20190823130559/https://ziyouz.uz/ozbek-ziyolilari/gulom-zafariy/ Гулом Зафарий] |- | 1922 || Наказание клеветников || Туҳматчилар жазоси || [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] |- | 1923 || Лолахон || Лолахон || [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] |- | 1924 || Рапорт с юга || Жанубдан рапорт || Махмуд Рахмон |- | 1925 || Гулсара || Гулсара || К. Яшен и М. Музаффаров |- | 1926 || Два коммуниста || Икки коммунист || К. Яшен |- | 1927 || Друзья || Ўртоқлар || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1928 || Внутри || Ичкарида || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1929 || Халима || Ҳалима || [https://web.archive.org/web/20190823130559/https://ziyouz.uz/ozbek-ziyolilari/gulom-zafariy/ Гулом Зафарий] |- | 1929 || Ажи-ажи || Ажи-ажи || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1930 || Истории на хлопковом поле || Пахта шумғиялари || Умаржон Исмоилов |- | 1931 || [[:ru:Женитьба (пьеса)|Женитьба]] || Уйланиш || [[Гоголь, Николай Васильевич|Н.В. Гоголь]] |- | 1932 || Переводчик || Тилмоч || [[:ru:Уйгур-Маджидов, Маннон|Маннон Уйгур]] |- | 1933 || [[:ru:Аршин мал алан]] || Аршин мол олон || [[Узеир Гажибеков]] |- | 1934 || [[:ru:Ревизор (комедия)|Ревизор]] || Ревизор || [[Гоголь, Николай Васильевич|Н.В. Гоголь]] |- | 1935 || История заговорила || Тарих тилга кирди || [[:ru:Сафаров, Назир Сафарович|Назир Сафаров]], Зиё Саид |- | 1935 || Сожжём || Ёндирамиз || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1936 || Вместо смерти || Ўлим ўрнига || [[:ky:Жусуп Турусбеков|Ж. Турусбеков]] |- | 1936 || [[:ru:Любовь Яровая (спектакль, 1951)|Любовь Яровая]] || Любов Яровая || [[:ru:Тренёв, Константин Андреевич|К. Тренёв]] |- | 1936 || Комсомольский взвод || Комсомол взводи || Тожизода |- | 1937 || Обман и любовь || Макр ва муҳаббат || [[Фридрих Шиллер]] |- | 1937 || Фархад и Ширин || [[«Фархад менен Ширин»]] || Ш. Хуршид |- | 1938 || Слуга двух господ || Икки хўжайинга бир қул || [[Гольдони Карло|К.Гольдони]] |- | 1938 || Сабля Узбекистана || Ўзбекистон қиличи || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1939 || Пограничники || Чегарачилар || [[:ru:Билль-Белоцерковский, Владимир Наумович|Билль-Белоцерковский]] |- | 1939 || Бай и батрак || Бой ила хизматчи || [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] |- | 1939 || [[:ru:Тахир и Зухра|Тахир и Зухра]] || Тоҳир ва Зуҳра || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1940 || Холисхон || Холисхон || [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] |- | 1940 || Буран || Бўрон || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1941 || Гулсара || Гулсара || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] жана [http://people.ziyonet.uz/ru/person/view/muhamedov_muzaffar_ М.Мухамедов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180826214822/http://people.ziyonet.uz/ru/person/view/muhamedov_muzaffar_ |date=2018-08-26 }} |- | 1941 || [[:ru:Лейли и Маджнун|Лейла и Маджнун]] || Лайли ва Мажнун || Хуршид |- | 1941 || Курбан Умаров || Қурбон Умаров || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1942 || Смерть захватчикам! || Ўлим босқинчиларга! || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1942 || Проделки Майсары || Майсаранинг иши || [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] |- | 1942 || [[:ru:Фронт (пьеса)|Фронт]] || Фронт || [[:ru:Корнейчук, Александр Евдокимович|Корнейчук]] |- | 1943 || Даврон ата || Даврон ота || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1943 || Зафар || Зафар || Умаржон Исмоилов |- | 1944 || Нурхон || Нурхон || [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] |- | 1944 || Невеста за 5 сом || Беш сўмлик келин || [[:ru:Ордубади, Мамед Саид|М. Ордубади]] |- | 1945 || Песня жизни || Ҳаёт қўшиғи || [[:ru:Уйгун]] |- | 1946 || Честь женщины || Аёл номуси || Мухтаров |- | 1947 || Весна || Навбаҳор || [[:ru:Уйгун]] |- | 1947 ||Фархад и Ширин || [[«Фархад менен Ширин»]] || Хуршид |- | 1948 || Красный галстук || Қизил галстук || [[:ru:Тренёв, Константин Андреевич|К. Тренёв]] |- | 1948 || Песня жизни || Ҳаёт қўшиғи || [[:ru:Уйгун]] |- | 1948 || Алтынкуль || Олтинкўл || [[:ru:Уйгун]] |- | 1949 || Лепестки || Ғунчалар || Зиннат Фатхуллин |- | 1949 || [[Зымырык куш|Семург]] || [[Зымырык куш|Семурғ]] || Хамид Алимджан |- | 1950 || Адолат || Адолат || Исмоил Акрам |- | 1950 || [[«Алпамыш» эпосу|Алпамыш]] || [[«Алпамыш» эпосу|Алпомиш]] || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1951 || [[Токтогул Сатылганов|Токтогул]] || [[Токтогул Сатылганов|Тўқтағул]] || [[Бөкөнбаев, Жоомарт|Ж. Бөкөнбаев]] |- | 1951 || Лейли и Меджнун || Лайли ва Мажнун || Хуршид |- | 1952 || Ёрилтош || Ёрилтош || [https://archive.today/20180306123216/http://ijod.uz/?p=5306 Шукур Саъдулла] |- | 1952 || Радость || Шодлик || Махмуд Рахмон |- | 1952 || Шёлковое сюзане || Шоҳи сўзана || Абдулла Каххар |- | 1953 || [[Алишер Навои]] || Алишер Навоий || [[Иззат Султанов|Иззат Султан]] |- | 1953 || Наталка Полтавка || Наталка Полтавка || [[Лысенко, Николай Витальевич|Н. Лысенко]] |- | 1953 || Нурхон || Нурхон || [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] |- | 1954 || Праздник на поле || Далада байрам || [https://archive.li/gDgg2 Шукур Саъдулла] |- | 1954 || Сердечные секреты || Юрак сирлари || Бахром Рахмонов |- | 1955 || Офтобхон || Офтобхон || [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] |- | 1955 || Девушка реки Ганг || Ганг дарёсининг қизи || [[Рабиндранат Тагор]] |- | 1956 || Равшан и Зулхумор || Равшан ва Зулҳумор || [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] |- | 1956 || Любовь к Родине || Ватан ишқи || Зиннат Фатхуллин |- | 1956 || Сундук секретов || Сирли сандиқ || И. Ахмедов |- | 1957 || [[«Алпамыш» эпосу|Алпамыш]] || [[«Алпамыш» эпосу|Алпомиш]] || [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] |- | 1957 || Юлдуз || Юлдуз || [[Самед Вургун]] |- | 1958 || Ойгул и Бахтияр || Ойгул ва Бахтиёр || Хамид Алимджан |- | 1958 || Именем революции || Революция номи билан || М. Шатров |- |} * [[1920]] жыл - [https://web.archive.org/web/20190823130559/https://ziyouz.uz/ozbek-ziyolilari/gulom-zafariy/ Гулом Зафарий] «Жетим». * [[1922]] жыл - [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] «Ушакчылардын жазасы». * [[1923]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] «Лолахон». * [[1924]] жыл - Махмуд Рахмон «Түштүктөн рапорт». * [[1925]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|К. Яшин]] жана [http://people.ziyonet.uz/ru/person/view/muhamedov_muzaffar_ М. Мухамедов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180826214822/http://people.ziyonet.uz/ru/person/view/muhamedov_muzaffar_ |date=2018-08-26 }} «Гулсара». * [[1926]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|К. Яшин]] «Эки коммунист». * [[1927]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] «Достор». * [[1928]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] «Ичиндеги». * [[1929]] жыл - [https://web.archive.org/web/20190823130559/https://ziyouz.uz/ozbek-ziyolilari/gulom-zafariy/ Гулом Зафарий] «Халима», [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] «Ажи-ажи». * [[1930]] жыл - Умаржон Исмоилов «[[Пахтачылык|Пахта]] талаасындеги тарыхтар». * [[1931]] жыл - [[Гоголь, Николай Васильевич|Н.В. Гоголь]] «Үйлөнүү». * [[1932]] жыл - [[:ru:Уйгур-Маджидов, Маннон|Маннон Уйгур]] «Котормочу». * [[1933]] жыл - [[Узеир Гажибеков]] "Аршин мал алан". * [[1934]] жыл - [[Гоголь, Николай Васильевич|Н.В. Гоголь]] "Текшеруучу". * [[1935]] жыл - Назир Сафаров, Зиё Саид «Тарых сүйлөөйт», [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] «Өрттөөйбуз». * [[1936]] жыл - [[Турусбеков Жусуп|Ж.Турусбеков]] [[Ажал ордуна (драма)|«Ажал ордуна»]], [[:ru:Тренёв, Константин Андреевич|К. Тренёв]] [[:ru:Любовь Яровая (спектакль, 1951)|"Любовь Яровая"]], Тожизода «Комсомолдук взвод». * [[1937]] жыл - [[Шиллер Иоган Кристоф Фридрих|Шиллер]] «Алдоо жана сүйүү», Ш.Хуршид [[«Фархад менен Ширин»]]. * [[1938]] жыл - [[Гольдони Карло|К.Гольдони]] «Эки мырзанын малайы», [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] «[[Өзбекстан]] кылычы». * [[1939]] жыл - [[:ru:Билль-Белоцерковский, Владимир Наумович|Билль-Белоцерковский]] «Чек арачылар», [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] «Бай жана батрак», [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] [[:ru:Тахир и Зухра|"Тахир менен Зухра"]]. * [[1940]] жыл - [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] «Холисхон», [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] «Бороон». * [[1941]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] жана М.Мухамедов «Гулсара», Хуршид [[:ru:Лейли и Маджнун|"Лейли менен Меджнун"]], [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] «Курбан Умаров». * [[1942]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] «Оккупанттарга өлум!», [[Хамза Хакимзаде Ниязи|Хамза]] «Майсаранын жоруктары», [[Корнейчук Александр Евдокимович|Корнейчук]] "Фронт". * [[1943]] жыл - [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] «Даврон ата», Умаржон Исмоилов «Зафар». * [[1944]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|К.Яшин]] «Нурхон», Мамед Саид Ордубади «5 сомдук келин». * [[1945]] жыл - Уйгун «Жашоо ыры». * [[1946]] жыл - Мухтаров «Аялдын абийири». * [[1947]] жыл - Уйгун «Жаз», Хуршид [[«Фархад менен Ширин»]]. * [[1948]] жыл - [[:ru:Тренёв, Константин Андреевич|К. Тренёв]] «Кызыл галстук», Уйгун «Жашоо ыры», Уйгун «Алтынкуль». * [[1949]] жыл - З.Фатхуллин «Желекчелер», Хамид Алимджан [[Зымырык|«Семург»]]. * [[1950]] жыл - Исмоил Акрам «Адилеттүүлүк», [[:ru:Абдулла, Сабир|Сабир Абдулла]] [[«Алпамыш» эпосу|"Алпамыш"]]. * [[1951]] жыл - [[Бөкөнбаев, Жоомарт|Ж.Бөкөнбаев]] «[[Токтогул Сатылганов|Токтогул]]», Хуршид «Лейли менен Меджнун». * [[1952]] жыл - Шукур Саъдулла «Ёрилтош», Махмуд Рахмон «Кубаныч», Абдулла Каххар «Жибек сузана». * [[1953]] жыл - [[Иззат Султанов|Иззат Султан]] «[[Алишер Навои]]», [[Лысенко, Николай Витальевич|Н. Лысенко]] «Наталка Полтавка», [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] «Нурхон». * [[1954]] жыл - Шукур Саъдулла «Талаада майрам», Бахром Рахмонов «Жүрөк сыры». * [[1955]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] «Офтобхон», [[Тагор Рабиндранат|Рабиндранат Тагор]] «Ганг дарыясынын кызы». * [[1956]] жыл - [[:ru:Яшен, Камиль|Комил Яшин]] «Равшан жана Зулхумор», З.Фатхуллин «Ата-Мекенди сүйүү», И.Ахмедов «Сырлар сандыгы». * [[1957]] жыл - Сабир Абдулла [[«Алпамыш» эпосу|"Алпамыш"]], [[Вургун Самед|Самад Вургун]] «Юлдуз». * [[1958]] жыл - Хамид Алимджан «Ойгул жана Бахтиёр», М.Шатров «Революция аты менен». Мындан тышкары, ал көп сандагы [[концерт]]тик программаларда катышкан. == Жеке жашоосу == * Атасы - [[Мадазимов Рахмонберди|Рахмонберди ажы Мадазимов]] ([[1875]]-[[1933]]) - [[Кыргызстан]]дын театралдык кыймылын негиздөөчүсү жана уюштуруучусу, [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры]]н негиздөөчүсү, биринчи директору, көркөм жетекчиси, башкы режиссёру, [[Кыргызстан|кыргызстандык]] [[артист]] жана [[жазуучу]]. * Энеси - Бибихон ([[1884]]-[[1920]]) Уратепа шаарында төрөлгөн. * Жубайы - Турсунхон Туйчибоева ([[1918]]—[[1954]]) [[Анжыян (шаар)|Андижан шаарында]] төрөлгөн. * Балдары: [[Рахмонов, Дилдорбек Уринбоевич|Дилдорбек ажы]] ([[1941]]-2021), Дилоромхон ([[1943]]), [[Рахмонов, Давлатбек Уринбоевич|Давлатбек]] ([[1949]]—[[2006]]), [[Рахмонов, Дарвишбек Уринбоевич|Дарвишбек]] ([[1952]]), Бахридилхон ([[1954]]), Донишбек ([[1957]]-2023), Дилфузахон ([[1960]]), Сталин ([[1962]]), Махфузахон ([[1964]]), Дилрабо ([[1971]]). * Жээндери: [[:uz:Azizullo Izzatullayev|Азизулло Иззатуллаев]], [[:ru:Касымов, Анвар Махмудович|Анвар Косимов]], ырчы Мухаммадкарим Соипов. * Туугандары: [[:ru:Ходжаназар Хувайдо|Хужаназар Хувайдо]], [[Абдуллаев, Хабиб Мухамедович|Хабиб Абдуллаев]] * Кудалары тарабынан туугандары: [https://24.kg/obschestvo/73205_segodnya_vbishkeke_informatsionnaya_karta/ Султан жана Кудрат Таирбаевдер]<ref>{{Cite web |title=Памирские письма капитана Зайцова |url=http://www.boris-belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html |access-date=2019-12-25 |archive-date=2020-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201026061427/http://www.boris-belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html |dead-url=yes |accessdate=2019-12-25 |archivedate=2020-10-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201026061427/http://www.boris-belogolovy.ru/zaycev/zaycev27.html }}</ref><ref>[https://www.facebook.com/odiljon.dadajonov/posts/2351438128427184 Тоирбоев Султон мингбоши]</ref>, [[Балтакожо Султанов]], [[Иззат Султанов|Иззат Султан]], [[Султанов Мухтар Насруллаевич|Мухтар Султанов]], [[Мамадали Курбанов]], [[:ru:Косимов, Махмуд Тожикулович|Махмуд Косимов]], [[:ru:Отабоев, Алишер Абдужалилович|Алишер Отабоев]], [https://web.archive.org/web/20181115013301/https://upl.uz/policy/6897-news.html Кодир Рахматович Парпиев], [http://www.sayasat.kg/society-mobile/57115-known-and-unknown-wife-of-the-president-of-uzbekistan-ziroathon-hoshimova.html Зироатхон (Ойхон) Хошимова], [[:uz:Erkin Komilov|Эркин Комилов]], Мурод Зайнобиддинович Салохиддинов - "Узвторцветмет" ААК мурдагы төрагасы, Ахмаджон Давидов - [[Ош шаары]]нын аткаруу комитетинин төрагасы. == Театр артистин элесине == * Театр негиздөөчүсү Уринбой Рахмонов урматына [[Ош шаары]], [[Кызыл-Кыштак, Кара-Суу району|Кызыл-Кыштак айылынын]] Беш-Капа участкасы жаңы конуштарын үч көчөсү анын ысмы менен аталган. == Колдонулган адабияттар == # [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] "Ошский узбекский музыкальный театр", Фрунзе шаары: Кыргызстан, [[1980]] жыл. С. 7, 11. — 59 с. 21 см, ББК 85.4. (узб.), (рус.) и (кирг.)<ref>[http://search.rsl.ru/ru/record/01001001622 Ошский узбекский музыкальный театр]</ref>. # [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуров]] «Ошский академический театр», 1, 3, 42 беттер. [[Ош шаары]]: "Азия Принт", [[2010]] жыл. — С. 1, 3, 42. — 52 с. (узб.) # [["Кыргызстандын гүлдөп-өсүшү үчүн" энциклопедиясы]] ("Во имя процветания Кыргызстана" Энциклопедическое издание о выдающихся узбеках Кыргызстана) Под рук. Жураева Б.Ж. ([[:ky:Абдугани Абдугафуров|Абдугафуров А.]], Рахманов Д.Д. и др.), Ош, "Ризван", 2017, страницы 27-32, 287-309, страниц 336| ISBN= 978-9967-18-344-5 УДК 351/354. ББК 66,3(2Ки). (узб.), (рус.) и (кирг.) # "Проблематика поэтического слова в кыргызском зарубежье" / Сабирова В.К., Сарыбаева Г., Эрназарова Г.Б. — Ош: ОшГУ, 2018. — С. 3. (рус.) == Булактар == {{Булактар}} == Шилтемелер == * [http://tyup.net/page/rahmonov-urinboj Уринбой Рахмонов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180903183214/http://tyup.net/page/rahmonov-urinboj |date=2018-09-03 }} * [https://web.archive.org/web/20150202215028/http://www.echoosha.narod.ru/March07/deti.htm <small>Актёрская династия</small>] * [https://web.archive.org/web/20150202205819/http://www.echoosha.narod.ru/December08/teatr.htm <small>Они стояли у истоков</small>] * [https://centrasia.org/person2.php?st=1386185035 <small>Центразия Персоны</small>] * [https://24.kg/obschestvo/60162_segodnya_vbishkeke_informatsionnaya_karta/ Люди, которые меняли мир] * [https://24.kg/obschestvo/77551_segodnya_vbishkeke_informatsionnaya_karta/ <small>Люди, которые меняли мир</small>] * [http://www.alliance-press.kg/ru/news/view/717 <small>27 марта – Всемирный день театра</small>] * [http://rus.kg/news_rus/interesno_rus/50898-k-100-letiyu-stareyshego-teatra-kyrgyzstana.html <small>К 100 летию старейшего театра Кыргызстана</small>]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180606231549/http://rus.kg/news_rus/interesno_rus/50898-k-100-letiyu-stareyshego-teatra-kyrgyzstana.html |date=2018-06-06 }} * [http://slovo.kg/?p=96889 <small>Старейшему театру Кыргызстана — 100 лет</small>] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180426064100/http://slovo.kg/?p=96889 |date=2018-04-26 }} * [http://www.ehoosha.com/?module=articles&action=view&id=1131 Из истории старейшего театра страны] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180810205404/http://www.ehoosha.com/?module=articles&action=view&id=1131 |date=2018-08-10 }} * [https://daryo.uz/k/2018/03/30/markaziy-osiyodagi-eng-keksa-professional-teatr-100-yoshga-toldi/ <small>Марказий Осиёдаги энг кекса профессионал театр 100 ёшга тўлди</small>] * [http://portalus.ru/modules/biographies/rus_readme.php?subaction=showfull&id=1422800665&archive=&start_from=&ucat=& <small>Биографии знаменитостей</small>] * [http://moypolk.ru/node/448125 Бессмертный полк]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://archive.today/20180305075544/https://www.peoplelife.ru/239830 Биографии знаменитых людей]* [https://www.peoplelife.ru/239830_2 Биографии известных людей]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190716081449/https://www.peoplelife.ru/239830 |date=2019-07-16 }} * [http://www.gpedia.com/uz/w/index.php?title=O%CA%BBzbek_adabiyoti&variant=uz-cyrl Ўзбек адабиёти Ўринбой Раҳмонов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170804141118/http://www.gpedia.com/uz/w/index.php?title=O%CA%BBzbek_adabiyoti&variant=uz-cyrl |date=2017-08-04 }} * [https://web.archive.org/web/20160214200725/http://dunyouzbeklari.com/archives/128142 <small>Стихи Уринбоя Рахмонова на узбекском языке</small>] * [https://web.archive.org/web/20160415102045/http://dunyouzbeklari.com/archives/133399 <small>Стихи Уринбоя Рахмонова на узбекском языке</small>] * [https://archive.li/20171105161309/http://www.uzbekona.uz/blog/ming_monti_sotib_bir_manti_edim/2017-04-30-661 <small>Стихи Уринбоя Рахмонова на узбекском языке</small>] * [https://web.archive.org/web/20181122193122/http://www.qiziqarli.com/foydali_maslahatlar_sms_sherlar/sms_sherlar/sms_sherlar_sms_stikhi_sms_sherlar/gwzal_wsh/2-1-0-1022 <small>Стихи Уринбоя Рахмонова на узбекском языке</small>] * [http://sherlaruz.com/news/wlmaskhon/2016-02-07-2047 <small>Стихи Уринбоя Рахмонова на узбекском языке</small>] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160415114129/http://sherlaruz.com/news/wlmaskhon/2016-02-07-2047 |date=2016-04-15 }} * [https://web.archive.org/web/20160407125542/http://referaty.in.ua/index.php?newsid=1547539 <small>Реферат</small>] * [https://www.youtube.com/watch?v=264L-aepbFQ <small>Документальный фильм студия "Кыргызтелефильм" "Ошский государственный узбекский музыкально-драматический театр имени Бабура"</small>] * [https://web.archive.org/web/20151117023421/http://teatrbabur.kg/index.php/ru/istoriya-2 <small>История театра</small>] * [https://yug.kg/item/teatr-imeni-babura-g-osh/ Театр имени Бабура] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190616115840/https://yug.kg/item/teatr-imeni-babura-g-osh/ |date=2019-06-16 }} * [http://oshshamy.kg/index.php/kg/component/k2/item/2989-kylym-karytkan-babur-teatry Кылым карыткан Бабур театры] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803182343/http://oshshamy.kg/index.php/kg/component/k2/item/2989-kylym-karytkan-babur-teatry |date=2020-08-03 }} * [https://www.facebook.com/odiljon.dadajonov/posts/2375693446001652 "Мозийға қараб иш кўрмоғлиқ хайрлиқдир"] [[Категория:Инсандар]] [[Категория:Кыргызстан]] [[Категория:Ош облусу]] [[Категория:Ош шаары]] [[Категория:Актерлор]] [[Категория:Коом]] [[Категория: Кыргыз обончулары]] [[Категория:Борбордук Азия]] [[Категория:Чөлкөм таануу]] [[Категория:Кыргыз тарыхы]] [[Категория:Көркөм өнөр]] [[Категория: Музыка]] [[Категория: Кыргыз таануу]] [[Категория: Искусство]] [[Категория: Маданият]] [[Категория: Кыргыз маданияты]] [[Категория:Кыргыз акындары]] [[Категория:Кыргыз ырчылары]] [[Категория:Кыргыз театры]] [[Категория:Ош шаарынын Бабур театры]] [[Категория:Маданият ишмерлер]] [[Категория:Кыргызстанда театралдык кыймылдын негиздөөчүлөрү]] [[Категория:Кыргызстанда театралдык кыймылдын уюштуруучулөру]] fzfttsyrguxcwccwqjcfyvlnp9vm0wv 0 81665 651841 539959 2026-09-03T10:16:22Z Adilet01101992 48864 Жаны жетекчилер, жаны маалыматтар кошулду 651841 wikitext text/x-wiki '''Чаткал райондук билим берүү бөлүмү''' мектепке чейинки тарбиялоо, жалпы билим берүү мекемелеринин иштерине жетекчилик жүргүзөт. * [[1935]]-жылдан Эл агартуу бөлүмү, 1980-жылдан азыркы аталышта. * Учурда 18 мектеп, анын ичинде 17 орто, 1 негизги жалпы мектеп, * 21 мектепке чейинки билим берүү уюмдары, 1 мектептен тышкары мекеме карайт. * Мектептерде 677 мугалим эмгектенип, 7000ге жакын окуучу билим алууда (2025-2026). * Эл агартуу бөлүмүн алгач Байсалов (1935-?), Жолдошбай Сооронбаев (1940-?), Абды Раимбердиев (1946), билим берүү бөлүмүн С.Рысбеков ( 1980-81, 2001-04) Ж.Алиев (1982), С.Нурдинов (1982-85), О.Чоңатаев (1985-86), К.Баймырзаев (1986-91), Ө.Карашов (1991-94), А.Өтөмбаев (199496), Ш.Айымбетов (1996-2000), .Кудайбердиев (2004-15) жетектеген. * Учурда Салимбай уулу Адилет билим берүү бөлүмүнүн башчысы кызматын аркалап келүүдө. == Колдонулган адабияттар == Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6 [[Категория:Чаткал району]] qsu5qnm9n6omdq145gr4fkl6tquxgmm 651842 651841 2026-09-03T10:18:08Z Adilet01101992 48864 маалымат кошумчаланды 651842 wikitext text/x-wiki '''Чаткал райондук билим берүү бөлүмү''' мектепке чейинки тарбиялоо, жалпы билим берүү мекемелеринин иштерине жетекчилик жүргүзөт. * [[1935]]-жылдан Эл агартуу бөлүмү, 1980-жылдан азыркы аталышта. * Учурда 18 мектеп, анын ичинде 17 орто, 1 негизги жалпы мектеп, * 21 мектепке чейинки билим берүү уюмдары, 1 мектептен тышкары мекеме карайт. * Мектептерде 677 мугалим эмгектенип, 7000ге жакын окуучу билим алууда (2025-2026). * Эл агартуу бөлүмүн алгач Байсалов (1935-?), Жолдошбай Сооронбаев (1940-?), Абды Раимбердиев (1946), билим берүү бөлүмүн С.Рысбеков ( 1980-81, 2001-04) Ж.Алиев (1982), С.Нурдинов (1982-85), О.Чоңатаев (1985-86), К.Баймырзаев (1986-91), Ө.Карашов (1991-94), А.Өтөмбаев (199496), Ш.Айымбетов (1996-2000), .Кудайбердиев (2004-15) жетектеген. Андан ары Т.Тынышев, Т.Эмилбек уулу, М.Надырбеков жетекчилик кылган. * Учурда Салимбай уулу Адилет (2026-жылдын 27-апрелинен тартып) билим берүү бөлүмүнүн башчысы кызматын аркалап келүүдө. == Колдонулган адабияттар == Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6 [[Категория:Чаткал району]] lvf1b2ohanzqhhhsr2729hngp8m8cgu 0 126433 651828 646831 2026-09-03T01:40:01Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 651828 wikitext text/x-wiki {{Персона |ысымы = Диана Светличная |нукура ысымы = {{lang-ru|Диана Светличная}} |сүрөт =Диана Светличная.jpg |туурасы = 230px |сүрөткө баяндама = |төрөлгөндөгү аты = Юлия Горяйнова |ишмердүүлүк тармагы = [[журналист]], [[жазуучу]], фотограф |туулган датасы = 29.05.1979 |туулган жери = [[Томск]], [[РСФСР]], [[СССР]] ([[Орусия]]) |жарандыгы = {{СССР желеги}} [[СССР]] → {{Өлкө желеги|Кыргызстан}} |өлгөн датасы = |өлгөн жери = |атасы = |апасы = |жубайы = |балдары = |сыйлыктары = |сайт = |уикиказына = }} '''Диана Светличная''' (нукура ысымы Юлия Горяйнова, төр. 29-май, 1979, [[Томск]]) — жазуучу, журналист, фотограф<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://ru.sputnik.kg/20211121/mezhdu-strok-diana-svetlichnaya-1054678445.html|title="Между строк": беседа с кыргызстанской писательницей Дианой Светличной|author=Радио Sputnik Кыргызстан|website=https://ru.sputnik.kg/|date=2021-15-12|publisher=МИА «Россия сегодня»}}</ref>. == Өмүр баяны == Томск шаарында туулган. Кыргыз мамлекеттик улуттук университетинин журналистика факультетин, Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын Философия жана укук институтун бүтүргөн. Телевидениеде, радиодо жана гезиттерде журналист болуп иштеген. Учурда Кыргыз-Орус Славян университетинде окутуучу болуп эмгектенет<ref name=":1">{{Cite web|url=http://xn--80alhdjhdcxhy5hl.xn--p1ai/avtor/svetlichnaya-diana|title=Светличная Диана {{!}} Журнальный мир|website=xn--80alhdjhdcxhy5hl.xn--p1ai|access-date=2021-12-19}}</ref>. Диананын биринчи макаласы 17 жашында “Блиц-Инфого” жарыяланган. Түрмөк “Диана менен бетме-бет” деп аталган<ref name="автоссылка1">{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://rus.ruhaniat.kg/?p=1057|title=Диана Светличная. Её улыбка – как китайская кухня {{!}} Международная ассоциация содействия духовному возрождению "Руханият"|access-date=2021-12-19|accessdate=2022-02-23|archivedate=2021-12-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211219184018/http://rus.ruhaniat.kg/?p=1057}}</ref>. “Дружба народов” (Москва), “Восток” (Воронеж), “Простор” (Алматы), “Литературная Киргизия” (Бишкек), “Культура” (Бишкек), “Идиот” (Санкт-Петербург) журналдарына, адабий альманахтарга, ар кайсы өлкөлөрдүн тармактык жана жалтырак журналдарына макалалары чыгып турган . Бишкекте жашайт<ref name=":1" />. <blockquote>''— “Өзүң жөнүндө жазгандан да кызыксыз бир иш барбы? Томск шаарында төрөлгөм. Ата-энем дүйнөнү кыдырып жүрүшчү, мен алар менен көчүп-конуп жүрүп өстүм. Билимим боюнча журналистмин. Табиятым болсо жомокчу. Жашоого жана өз тексттериме жеңил карайм. Акылдуу адамдарды жакшы көрөм”, — Диана Светличная.''</blockquote> == Адабий фестивалдар жана конкурстар == • 2013-жылы Бишкекте өткөн “Жибек жолу” аттуу Борбор Азиянын биринчи искусство фестивалынын катышуучусу<ref name="автоссылка1" />. • “Тармактык адабият” сынагынын жеңүүчүсү – “Бокалдагы эмен жангагы” аңгемелер сериясы үчүн (2010)[https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%B0%D1%8F,_%D0%94%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B0#cite_note-:2-4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241215200952/https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%B0%D1%8F%2C_%D0%94%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B0#cite_note-:2-4 |date=2024-12-15 }}. • “Мекен үчүн!” аңгемеси үчүн “Мекенге болгон сүйүү жөнүндө” сынагында калыстар тобунун атайын байгеси менен сыйланган (2010) [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%B0%D1%8F,_%D0%94%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B0#cite_note-:2-4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241215200952/https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%B0%D1%8F%2C_%D0%94%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B0#cite_note-:2-4 |date=2024-12-15 }}.   • “Open Central Asia Book Forum” Биринчи Борбор Азия форумунун финалисти – “Шахноза” повести (2012)[https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%B0%D1%8F,_%D0%94%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B0#cite_note-:2-4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241215200952/https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%B0%D1%8F%2C_%D0%94%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B0#cite_note-:2-4 |date=2024-12-15 }} • Татьяна Толстой менен Мария Голованивскаянын “Жакшы текст” Адабий чеберчилик мектебинин бүтүрүүчүсү [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%B0%D1%8F,_%D0%94%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B0#cite_note-%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%BA%D0%B02-5] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241215200952/https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%B0%D1%8F%2C_%D0%94%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B0#cite_note-%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%BA%D0%B02-5 |date=2024-12-15 }} • OECABF (Open Eurasian Book Forum & Literature Festival) I Борбор Азия адабий сынагында “Проза” номинациясынын финалисти<ref name=":2" />. За рассказ «Шахноза» (2012) вышла в финал Первого Центрально-Азиатского форума «Open Central Asia Book Forum»<ref name=":2">{{Cite web|url=http://artbuhta.ru/indexsvetlichnaya-diana.html|title=Артбухта {{!}} Светличная Диана|website=artbuhta.ru|access-date=2021-12-19}}</ref>. Выпускница Школы литературного мастерства Татьяны Толстой и Марии Голованивской «Хороший текст»<ref name="автоссылка2">{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://guru-art.com/user/diana_svetlichnaia/articles/|title=https://guru-art.com/user/diana_svetlichnaia/articles/|website=гУрУ|access-date=2021-12-19}}</ref>. Финалистка I Центральноазиатского литературного конкурса OЕCABF (Open Eurasian Book Forum & Literature Festival) в номинации «Проза». == Кыргызстан жөнүндө циклдер == Диана Светличная “Иштин көзүн тапкандар” жана [[Жомоктогудай Кыргызстан|“Жомоктогудай Кыргызстан”]] мультимедиялык лонгриддердин  сериясын чыгарган. Кыргызстандын булуң-бурчун кыдырып, эң алыскы аймактарда болуп, сыналгыдан көрүнбөгөн, дайыма көмүскөдө калган адамдар менен жолугушкан. Светличная Кыргызстан үчүн эң маанилүү кесиптер тууралуу жандуу окуялары менен таанылган. [https://govori.tv/longreads/fermer-kesibi/ 1. Фермер кесиби. Нарындын тоолорундагы, топоздордун арасындагы, куурдак жыттанган жашоо тууралуу лонгрид] [https://govori.tv/longreads/shahter/ 2. Кесиби — шахтёр. Жаратылышы ажайып жана турмушу катаал Жыргалаңдын жашоосу жөнүндө лонгрид.] 3. [https://govori.tv/longreads/kesibi/ Кесиби – мамлекеттик кызматкер. Социалдык фонддун райондук бөлүмүндө өткөн бир күн.] 4. [https://govori.tv/longreads/pochtochu-kesibi/ Почточу кесиби. Ош облусунун алыскы айылындагы аялдардын жашоосу жөнүндө] [https://govori.tv/longreads/pochtochu-kesibi/ 5. Медайым кесиби. Өзбекстан менен чектеш алыскы Дейрес-Сай айылынын күнүмдүк турмушу] 6. [https://govori.tv/longreads/uchkuch-kesibi/ Учкуч кесиби. Ырым-жырымдар, кыялдар жана асманга болгон сүйүү жөнүндө] 7[https://govori.tv/longreads/povar-kesibi/ . Ашпозчук есиби. Пхукеттеги чайканада иштөөгө аргасыз болгон Захиданын окуясы] == Чыгармалары == • Банкадагы балыктар • Аяз ата • Рождество • Зина үчүн көйнөк • Бир кашык бал [http://www.literatura.kg/articles/?aid=2606] • Жаңы дүйнө • Молдавандын кызы • Көтөрүлүү • Деңиз жана таш бакалар • Музыка сабактары • Шахноза • Шырдак • Окуялар • [http://www.literatura.kg/articles/?aid=2607 Нанды майга сүйкөгөндөй] • Жомоктогудай Кыргызстан • Тоскоолдук жараткан фонтан • Кокусунан жолуккан адамдар ж.б.[http://www.literatura.kg/persons/?aid=630] == Берилген баа == 2022 жылы Диана Светличная "[https://govori.tv/treshchina/ Трещина (Жарака")] Эмне үчүн Кыргызстандагы балдар экстремалдык шарттарда билим алышат[https://pk.kg/news/inner/23501/] дата-баян үчүн долбоордун башка катышуучулары менен бирге [[Уланбек Эгизбаев]] атындагы сыйлыктын өзгөчө байгесине ээ болду [https://pk.kg/news/inner/23501/] [https://internews.kg/zhurnalistskie-rassledovaniya/kto-poluchil-nagrady-za-luchshee-zhurnalistskoe-rassledovanie-2021-goda/?lang=kg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220222130641/https://internews.kg/zhurnalistskie-rassledovaniya/kto-poluchil-nagrady-za-luchshee-zhurnalistskoe-rassledovanie-2021-goda/?lang=kg |date=2022-02-22 }} 2021-жылы “Жаңы дүйнө” журналынын версиясы боюнча Эрнест Хемингуэйдин атындагы сыйлыкка талапкер болгон. Эрнест Хемингуэйдин атындагы сыйлык — чыгармаларында жаңы көркөм формаларды издөө, тилдик жана семантикалык чектерди кеңейтүү каалоосун чагылдырган орус тилдүү авторлорду колдоо максатында түзүлгөн эл аралык адабий сыйлык. Бул сыйлык 2015-жылы Торонтодо (Канада) белгилүү канадалык Litsvet басма үйү тарабынан негизделген.[https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D1%8B%D0%B9_%D0%A1%D0%B2%D0%B5%D1%82_(%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB)] == Эскермелер == {{Эскертмелер}} == Шилтемелер == [https://24.kg/obschestvo/217809_kyirgyizstanka_stala_nominantom_napremiyu_imeni_ernesta_hemingueya/ Кыргызстандык жазуучу Эрнест Хемингуэйдин атындагы сыйлыктын номинанты болду] [http://www.literatura.kg/persons/?aid=630 Диана Светличная. Кыргызстандын жаңы адабияты] [https://ru.sputnik.kg/20211121/mezhdu-strok-diana-svetlichnaya-1054678445.html Радио Sputnik Кыргызстан''.''«Саптардын ортосунда»: Кыргыз жазуучусу Диана Светличная менен маек.] [http://xn--80alhdjhdcxhy5hl.xn--p1ai/avtor/svetlichnaya-diana Журнальный мир. Светличная Диана] [https://magazines.gorky.media/druzhba/2019/10/rasskazy-511.html Диана Светличная.Аңгемелер. Дружба народов.№10, 2019] [https://www.opendemocracy.net/en/odr/the-crack-why-children-in-kyrgyzstan-study-in-extreme-conditions/ The Crack. Why Children in Kyrgyzstan Study In Extreme Conditions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220222130638/https://www.opendemocracy.net/en/odr/the-crack-why-children-in-kyrgyzstan-study-in-extreme-conditions/ |date=2022-02-22 }} Диана Светличная социалдык тармактарда: [https://www.facebook.com/diana.svetlichnaya Facebook] [https://www.instagram.com/diana.svetlichnaya/ Instagram] [https://www.instagram.com/faces_of_kyrgyzstan/ Диана Светличная. Кыргызстан элинин турмушун чагылдырган сүрөттөр. Карапайым адамдар жөнүндө жөнөкөй окуялар]. [[Категория:Журналистика]] [[Категория:Орус жазуучулары]] [[Категория:Кыргыз Республикасынын жазуучулары]] [[Категория:Фотография]] [[Категория:Кыргызстандын журналисттери]] [[Категория:Кыргызстандын айымдары]] ht485qdlwm2l5ii9wqh67ccosgew7jc 0 135873 651821 517373 2026-09-02T13:49:04Z Prodijal son 37841 /* Тасмаграфиясы */ 651821 wikitext text/x-wiki {{Музыкант <!-- Толтуруу боюнча: http://ky.wikipedia.org/wiki/Калып:Музыкант --> | Ысымы = Бегимай Турусбекова | Нукура ысымы = | Сүрөт =Бегимай_Турусбекова.jpg | Туурасы = | Сүрөткө баяндама =Ынтымак паркында ырдап жаткан Б. Турусбекованын фан-арты | Фон = | Төрөлгөндөгү ысымы = | Толук ысымы = | Туулган датасы =15.02.1989 | Туулган жери =Тогуз Торо | Өлгөн датасы = | Өлгөн жери = | Активдүү жылдары =2022 — азыркы учурда | Өлкө ={{Өлкө желеги|Кыргызстан}} | Кесиптери =ырчы, актриса | Ырчылык үнү = | Аспаптары = | Жанрлары = | Лакап аттары = | Жамааты = | Кызматташтык = | Лейблдар = | Сыйлыктары = | Альма-матер = | Уикиказына = | Сайты = | учурдагы_мүчөлөр = | мурдагы_мүчөлөр = }} '''Бегимай Турусбекова''' — кыргызстандык ырчы жана [[Актёр|актриса]]. == Өмүр баяны== Тогузунчу классты аяктагандан кийин Турусбекова Бишкекке келип, Мураталы Күрөңкеев атындагы Кыргыз мамлекеттик музыкалык окуу жайынын бюджеттик бөлүмүнө тапшырган. Эки жарым жыл окугандан кийин, ал окуусун таштап койгон. 2022-жылдын июнь айында Бишкекке үй-бүлөсү менен дарыланууга келген. Ынтымак паркындагы сахнада Селин Диондун "My Heart Will Go On" жана Уитни Хьюстондун "I Will Always Love You" ырларын аткарып, эмоционалдуу жана күчтүү аткаруусу менен элдин назарын бурган. Анын аткаруусундагы видеолор социалдык тармактарда кеңири талкуу жаратып, ал күтүүсүз атакка ээ болгон. 2024-жылы ноябрда Турусбекова Ольга Картункова алып барган "Царина" аттуу орус музыкалык шоуга катышкан. Ал жерде белгилүү калыстардан жогорку баа алып, карьерасын ийгиликтүү улантууда.<ref>[https://kaktus.media/doc/513858_begimay_tyrysbekova_na_shoy_carica_ispolnila_pesnu_siniy_iney.html Бегимай Турусбекова на шоу "Царица" исполнила песню "Синий иней".] ''Кактус.Медиа.'' </ref> == Тасмаграфиясы == {{Тасмада (үстүндө)}} {{Тасмада|2023|[[Апам кайра студент]]<ref>{{cite web|url=https://www.super.kg/kabar/news/435473| title=Режиссёр: "Мен аялдардын ички сезимин түшүндүргүм келди". "Апам кайра студент" тасмасынын бет ачар аземи болду| work=[[super.kg]]|date=2023-10-27|accessdate=04.08.2025}}</ref>||}} {{Тасмада|2024|Абысынки||абсындардын улуусу, Назира}} {{Тасмада|2025|Кыргызбай|Кыргызбай|Зуля}} {{Тасмада (түбүндө)}} == Сыйлыктары жана наамдары == == Булактар == {{Булактар}} == Шилтемелер == * [https://24smi.org/celebrity/216974-begimai-turusbekova.html Бегимай Турусбекова] tl3q7686he9gnczfqkbqhq7ccjk3p64 4 136776 651817 651804 2026-09-02T12:02:21Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 651817 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:Chaoborus|Chaoborus]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25689}}]] || {{Permissions|Chaoborus}} |- | 2 || [[User:Bosogo|<span style="color:gray">Bosogo</span>]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18491}}]] || {{Permissions|Bosogo}} |- | 3 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:14105}}]] || {{Permissions|Artelow}} |- | 4 || [[User:Chorobek|<span style="color:gray">Chorobek</span>]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}} |- | 5 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12821}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}} |- | 6 || [[User:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11074}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}} |- | 7 || [[User:Baydastann|Baydastann]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7970}}]] || {{Permissions|Baydastann}} |- | 8 || [[User:Элден|<span style="color:gray">Элден</span>]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}} |- | 9 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:6011}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}} |- | 10 || [[User:UlutSoft3|<span style="color:gray">UlutSoft3</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}} |- | 11 || [[User:Чагылган|<span style="color:gray">Чагылган</span>]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}} |- | 12 || [[User:Эльза Мамбетакунова|<span style="color:gray">Эльза Мамбетакунова</span>]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}} |- | 13 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4965}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}} |- | 14 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4519}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 15 || [[User:ImeNtrav|<span style="color:gray">ImeNtrav</span>]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}} |- | 16 || [[User:Maksat|<span style="color:gray">Maksat</span>]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}} |- | 17 || [[User:Shchb|<span style="color:gray">Shchb</span>]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}} |- | 18 || [[User:Kmaksat|<span style="color:gray">Kmaksat</span>]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}} |- | 19 || [[User:Үрүйэ|<span style="color:gray">Үрүйэ</span>]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}} |- | 20 || [[User:Kgbek|<span style="color:gray">Kgbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}} |- | 21 || [[User:Connexxx|<span style="color:gray">Connexxx</span>]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}} |- | 22 || [[User:Elebayev|<span style="color:gray">Elebayev</span>]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}} |- | 23 || [[User:Aidabishkek|<span style="color:gray">Aidabishkek</span>]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}} |- | 24 || [[User:Askar Nazyrov|<span style="color:gray">Askar Nazyrov</span>]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}} |- | 25 || [[User:Umut|<span style="color:gray">Umut</span>]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}} |- | 26 || [[User:QECUB|<span style="color:gray">QECUB</span>]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2264}}]] || {{Permissions|QECUB}} |- | 27 || [[User:Бахтияр Толукбаев|<span style="color:gray">Бахтияр Толукбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}} |- | 28 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|<span style="color:gray">Roman, Alexej and Vładimir</span>]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}} |- | 29 || [[User:Kairat Zamirbekov|<span style="color:gray">Kairat Zamirbekov</span>]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1601}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}} |- | 30 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1459}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 31 || [[User:Meri|<span style="color:gray">Meri</span>]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}} |- | 32 || [[User:Asankozhoevas|<span style="color:gray">Asankozhoevas</span>]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}} |- | 33 || [[User:Adinai|<span style="color:gray">Adinai</span>]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}} |- | 34 || [[User:Friendwip.kg|<span style="color:gray">Friendwip.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}} |- | 35 || [[User:Kglive|<span style="color:gray">Kglive</span>]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}} |- | 36 || [[User:UlutSoft6|<span style="color:gray">UlutSoft6</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}} |- | 37 || [[User:TarPas|<span style="color:gray">TarPas</span>]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}} |- | 38 || [[User:Gulzhana|<span style="color:gray">Gulzhana</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}} |- | 39 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:885}}]] || {{Permissions|Arsensky}} |- | 40 || [[User:Aida23a|<span style="color:gray">Aida23a</span>]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}} |- | 41 || [[User:Dnes1302|<span style="color:gray">Dnes1302</span>]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}} |- | 42 || [[User:Элдин беги|<span style="color:gray">Элдин беги</span>]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}} |- | 43 || [[User:UlutSoft1|<span style="color:gray">UlutSoft1</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}} |- | 44 || [[User:Rotlink|<span style="color:gray">Rotlink</span>]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}} |- | 45 || [[User:Chris die Seele|<span style="color:gray">Chris die Seele</span>]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}} |- | 46 || [[User:Дилдорбек|Дилдорбек]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:704}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}} |- | 47 || [[User:Aiylchy|<span style="color:gray">Aiylchy</span>]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}} |- | 48 || [[User:Estebesovdastan|<span style="color:gray">Estebesovdastan</span>]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}} |- | 49 || [[User:Jakshysapa|<span style="color:gray">Jakshysapa</span>]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}} |- | 50 || [[User:Lirchik|<span style="color:gray">Lirchik</span>]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}} |- | 51 || [[User:Ch|Ch]] || [[Special:Contributions/Ch|{{formatnum:626}}]] || {{Permissions|Ch}} |- | 52 || [[User:Amantur r|<span style="color:gray">Amantur r</span>]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}} |- | 53 || [[User:Cekli829|<span style="color:gray">Cekli829</span>]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}} |- | 54 || [[User:Табалдыев Ысламбек|<span style="color:gray">Табалдыев Ысламбек</span>]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}} |- | 55 || [[User:S(uz)ak|<span style="color:gray">S(uz)ak</span>]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}} |- | 56 || [[User:Firespeaker|<span style="color:gray">Firespeaker</span>]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}} |- | 57 || [[User:Gulzat05|<span style="color:gray">Gulzat05</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}} |- | 58 || [[User:Канымбу|<span style="color:gray">Канымбу</span>]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}} |- | 59 || [[User:Zhanyl90|<span style="color:gray">Zhanyl90</span>]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}} |- | 60 || [[User:Aladobot|<span style="color:gray">Aladobot</span>]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}} |- | 61 || [[User:Gulaiym001|<span style="color:gray">Gulaiym001</span>]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}} |- | 62 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:528}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 63 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|<span style="color:gray">Орозобек Түгөлбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}} |- | 64 || [[User:Кайып Пайзылдаев|<span style="color:gray">Кайып Пайзылдаев</span>]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}} |- | 65 || [[User:Бегаим|<span style="color:gray">Бегаим</span>]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}} |- | 66 || [[User:Rartat|<span style="color:gray">Rartat</span>]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}} |- | 67 || [[User:Fornax|<span style="color:gray">Fornax</span>]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}} |- | 68 || [[User:PlanespotterA320|<span style="color:gray">PlanespotterA320</span>]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}} |- | 69 || [[User:UlutSoft4|<span style="color:gray">UlutSoft4</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}} |- | 70 || [[User:ДолбоЯщер|ДолбоЯщер]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:439}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 71 || [[User:Hugo.arg|<span style="color:gray">Hugo.arg</span>]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}} |- | 72 || [[User:Pathoschild|<span style="color:gray">Pathoschild</span>]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 73 || [[User:Ksc~ruwiki|<span style="color:gray">Ksc~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}} |- | 74 || [[User:Алтынбек Касымов|<span style="color:gray">Алтынбек Касымов</span>]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}} |- | 75 || [[User:Εὐθυμένης|<span style="color:gray">Εὐθυμένης</span>]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}} |- | 76 || [[User:Namir|<span style="color:gray">Namir</span>]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}} |- | 77 || [[User:NurlanKG Bishkek editor|NurlanKG Bishkek editor]] || [[Special:Contributions/NurlanKG Bishkek editor|{{formatnum:367}}]] || {{Permissions|NurlanKG Bishkek editor}} |- | 78 || [[User:Госфонд ИС|<span style="color:gray">Госфонд ИС</span>]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}} |- | 79 || [[User:V3~kywiki|<span style="color:gray">V3~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}} |- | 80 || [[User:AdemazAlmaz|<span style="color:gray">AdemazAlmaz</span>]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}} |- | 81 || [[User:Ырысгул|<span style="color:gray">Ырысгул</span>]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}} |- | 82 || [[User:Nurjamal|<span style="color:gray">Nurjamal</span>]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}} |- | 83 || [[User:Nursultan|<span style="color:gray">Nursultan</span>]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}} |- | 84 || [[User:Aymira|<span style="color:gray">Aymira</span>]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}} |- | 85 || [[User:Ptbotgourou|<span style="color:gray">Ptbotgourou</span>]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}} |- | 86 || [[User:Symbat92|<span style="color:gray">Symbat92</span>]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}} |- | 87 || [[User:Andrew J.Kurbiko|<span style="color:gray">Andrew J.Kurbiko</span>]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}} |- | 88 || [[User:Орозгул|<span style="color:gray">Орозгул</span>]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}} |- | 89 || [[User:Ziv|<span style="color:gray">Ziv</span>]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:305}}]] || {{Permissions|Ziv}} |- | 90 || [[User:Atlikta|<span style="color:gray">Atlikta</span>]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}} |- | 91 || [[User:Abiyoyo|<span style="color:gray">Abiyoyo</span>]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}} |- | 92 || [[User:Росул|<span style="color:gray">Росул</span>]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}} |- | 93 || [[User:Elya3|<span style="color:gray">Elya3</span>]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}} |- | 94 || [[User:Baronnet|<span style="color:gray">Baronnet</span>]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}} |- | 95 || [[User:Ahmadi~ruwiki|<span style="color:gray">Ahmadi~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}} |- | 96 || [[User:Rakutai|<span style="color:gray">Rakutai</span>]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}} |- | 97 || [[User:Minorax|<span style="color:gray">Minorax</span>]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:283}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 98 || [[User:Peri~kywiki|<span style="color:gray">Peri~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}} |- | 99 || [[User:Ashirov Maksatbek|<span style="color:gray">Ashirov Maksatbek</span>]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}} |- | 100 || [[User:Asel90|<span style="color:gray">Asel90</span>]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}} |- | 101 || [[User:Belekoff|<span style="color:gray">Belekoff</span>]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}} |- | 102 || [[User:Jol004u|<span style="color:gray">Jol004u</span>]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}} |- | 103 || [[User:Janyzak|<span style="color:gray">Janyzak</span>]] || [[Special:Contributions/Janyzak|{{formatnum:255}}]] || {{Permissions|Janyzak}} |- | 104 || [[User:Машъал|<span style="color:gray">Машъал</span>]] || [[Special:Contributions/Машъал|{{formatnum:254}}]] || {{Permissions|Машъал}} |- | 105 || [[User:Fatim|<span style="color:gray">Fatim</span>]] || [[Special:Contributions/Fatim|{{formatnum:253}}]] || {{Permissions|Fatim}} |- | 106 || [[User:Баха Исаев|<span style="color:gray">Баха Исаев</span>]] || [[Special:Contributions/Баха Исаев|{{formatnum:249}}]] || {{Permissions|Баха Исаев}} |- | 107 || [[User:Noloun|<span style="color:gray">Noloun</span>]] || [[Special:Contributions/Noloun|{{formatnum:248}}]] || {{Permissions|Noloun}} |- | 108 || [[User:Чоко Бой|<span style="color:gray">Чоко Бой</span>]] || [[Special:Contributions/Чоко Бой|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Чоко Бой}} |- | 109 || [[User:Tynchtykbek|<span style="color:gray">Tynchtykbek</span>]] || [[Special:Contributions/Tynchtykbek|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Tynchtykbek}} |- | 110 || [[User:Dutcman|<span style="color:gray">Dutcman</span>]] || [[Special:Contributions/Dutcman|{{formatnum:242}}]] || {{Permissions|Dutcman}} |- | 111 || [[User:Ulan A|<span style="color:gray">Ulan A</span>]] || [[Special:Contributions/Ulan A|{{formatnum:241}}]] || {{Permissions|Ulan A}} |- | 112 || [[User:DragonBot|<span style="color:gray">DragonBot</span>]] || [[Special:Contributions/DragonBot|{{formatnum:235}}]] || {{Permissions|DragonBot}} |- | 113 || [[User:Таалай Берен|<span style="color:gray">Таалай Берен</span>]] || [[Special:Contributions/Таалай Берен|{{formatnum:231}}]] || {{Permissions|Таалай Берен}} |- | 114 || [[User:Adilet15|<span style="color:gray">Adilet15</span>]] || [[Special:Contributions/Adilet15|{{formatnum:223}}]] || {{Permissions|Adilet15}} |- | 115 || [[User:Dostojewskij|<span style="color:gray">Dostojewskij</span>]] || [[Special:Contributions/Dostojewskij|{{formatnum:220}}]] || {{Permissions|Dostojewskij}} |- | 116 || [[User:MauritsBot|<span style="color:gray">MauritsBot</span>]] || [[Special:Contributions/MauritsBot|{{formatnum:218}}]] || {{Permissions|MauritsBot}} |- | 117 || [[User:タチコマ robot|<span style="color:gray">タチコマ robot</span>]] || [[Special:Contributions/タチコマ robot|{{formatnum:216}}]] || {{Permissions|タチコマ robot}} |- | 118 || [[User:Adamboluu|<span style="color:gray">Adamboluu</span>]] || [[Special:Contributions/Adamboluu|{{formatnum:213}}]] || {{Permissions|Adamboluu}} |- | 119 || [[User:Dr.atakulov|<span style="color:gray">Dr.atakulov</span>]] || [[Special:Contributions/Dr.atakulov|{{formatnum:211}}]] || {{Permissions|Dr.atakulov}} |- | 120 || [[User:Dinamik-bot|<span style="color:gray">Dinamik-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Dinamik-bot|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Dinamik-bot}} |- | 121 || [[User:Kyrgyzchala|<span style="color:gray">Kyrgyzchala</span>]] || [[Special:Contributions/Kyrgyzchala|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Kyrgyzchala}} |- | 122 || [[User:Anara|<span style="color:gray">Anara</span>]] || [[Special:Contributions/Anara|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Anara}} |- | 123 || [[User:UlutSoft2|<span style="color:gray">UlutSoft2</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft2|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|UlutSoft2}} |- | 124 || [[User:YFdyh-bot|<span style="color:gray">YFdyh-bot</span>]] || [[Special:Contributions/YFdyh-bot|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|YFdyh-bot}} |- | 125 || [[User:A.djan|<span style="color:gray">A.djan</span>]] || [[Special:Contributions/A.djan|{{formatnum:206}}]] || {{Permissions|A.djan}} |- | 126 || [[User:Robbot|<span style="color:gray">Robbot</span>]] || [[Special:Contributions/Robbot|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Robbot}} |- | 127 || [[User:Chingis|<span style="color:gray">Chingis</span>]] || [[Special:Contributions/Chingis|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Chingis}} |- | 128 || [[User:Foggy kub|<span style="color:gray">Foggy kub</span>]] || [[Special:Contributions/Foggy kub|{{formatnum:204}}]] || {{Permissions|Foggy kub}} |- | 129 || [[User:Чръный человек|<span style="color:gray">Чръный человек</span>]] || [[Special:Contributions/Чръный человек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Чръный человек}} |- | 130 || [[User:Мыктыбек|<span style="color:gray">Мыктыбек</span>]] || [[Special:Contributions/Мыктыбек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Мыктыбек}} |- | 131 || [[User:Adamantine|<span style="color:gray">Adamantine</span>]] || [[Special:Contributions/Adamantine|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|Adamantine}} |- | 132 || [[User:BakytTalas|<span style="color:gray">BakytTalas</span>]] || [[Special:Contributions/BakytTalas|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|BakytTalas}} |- | 133 || [[User:Zorrobot|<span style="color:gray">Zorrobot</span>]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:200}}]] || {{Permissions|Zorrobot}} |- | 134 || [[User:Мастер теней|<span style="color:gray">Мастер теней</span>]] || [[Special:Contributions/Мастер теней|{{formatnum:198}}]] || {{Permissions|Мастер теней}} |- | 135 || [[User:Amirobot|<span style="color:gray">Amirobot</span>]] || [[Special:Contributions/Amirobot|{{formatnum:197}}]] || {{Permissions|Amirobot}} |- | 136 || [[User:HerculeBot|<span style="color:gray">HerculeBot</span>]] || [[Special:Contributions/HerculeBot|{{formatnum:195}}]] || {{Permissions|HerculeBot}} |- | 137 || [[User:GhalyBot|<span style="color:gray">GhalyBot</span>]] || [[Special:Contributions/GhalyBot|{{formatnum:187}}]] || {{Permissions|GhalyBot}} |- | 138 || [[User:DARIO SEVERI|<span style="color:gray">DARIO SEVERI</span>]] || [[Special:Contributions/DARIO SEVERI|{{formatnum:172}}]] || {{Permissions|DARIO SEVERI}} |- | 139 || [[User:Temir21|<span style="color:gray">Temir21</span>]] || [[Special:Contributions/Temir21|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Temir21}} |- | 140 || [[User:Nasihat.kg|<span style="color:gray">Nasihat.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Nasihat.kg|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Nasihat.kg}} |- | 141 || [[User:Vasit|<span style="color:gray">Vasit</span>]] || [[Special:Contributions/Vasit|{{formatnum:166}}]] || {{Permissions|Vasit}} |- | 142 || [[User:CarsracBot|<span style="color:gray">CarsracBot</span>]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|CarsracBot}} |- | 143 || [[User:HiW-Bot|<span style="color:gray">HiW-Bot</span>]] || [[Special:Contributions/HiW-Bot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|HiW-Bot}} |- | 144 || [[User:JYBot|<span style="color:gray">JYBot</span>]] || [[Special:Contributions/JYBot|{{formatnum:162}}]] || {{Permissions|JYBot}} |- | 145 || [[User:NKOzi|<span style="color:gray">NKOzi</span>]] || [[Special:Contributions/NKOzi|{{formatnum:159}}]] || {{Permissions|NKOzi}} |- | 146 || [[User:Кичинекей Поллианна|<span style="color:gray">Кичинекей Поллианна</span>]] || [[Special:Contributions/Кичинекей Поллианна|{{formatnum:158}}]] || {{Permissions|Кичинекей Поллианна}} |- | 147 || [[User:Samatq|<span style="color:gray">Samatq</span>]] || [[Special:Contributions/Samatq|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Samatq}} |- | 148 || [[User:Sampo.Kuusi|<span style="color:gray">Sampo.Kuusi</span>]] || [[Special:Contributions/Sampo.Kuusi|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Sampo.Kuusi}} |- | 149 || [[User:Azamat Omar|<span style="color:gray">Azamat Omar</span>]] || [[Special:Contributions/Azamat Omar|{{formatnum:155}}]] || {{Permissions|Azamat Omar}} |- | 150 || [[User:Kaiyr|<span style="color:gray">Kaiyr</span>]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:154}}]] || {{Permissions|Kaiyr}} {{/end}} 1zcxv0qzn5sak8hlxp98lumc3xpi8pa 4 137589 651819 651806 2026-09-02T12:02:25Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 651819 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:115329}}]] |- | 2 || [[User:ChoRusBot|<span style="color:gray">ChoRusBot</span>]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]] |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:35860}}]] |- | 4 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8513}}]] |- | 5 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7219}}]] |- | 6 || [[User:VertexBot|<span style="color:gray">VertexBot</span>]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]] |- | 7 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]] |- | 8 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]] |- | 9 || [[User:Legobot|<span style="color:gray">Legobot</span>]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]] |- | 10 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]] |- | 11 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3205}}]] |- | 12 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]] |- | 13 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]] |- | 14 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]] |- | 15 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]] |- | 16 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]] |- | 17 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]] |- | 18 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]] |- | 19 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1256}}]] |- | 20 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1140}}]] |- | 21 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]] |- | 22 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]] |- | 23 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]] |- | 24 || [[User:TjBot|<span style="color:gray">TjBot</span>]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]] |- | 25 || [[User:AlleborgoBot|<span style="color:gray">AlleborgoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]] |- | 26 || [[User:Thijs!bot|<span style="color:gray">Thijs!bot</span>]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]] |- | 27 || [[User:Idioma-bot|<span style="color:gray">Idioma-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]] |- | 28 || [[User:RedBot|<span style="color:gray">RedBot</span>]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]] |- | 29 || [[User:JackieBot|<span style="color:gray">JackieBot</span>]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]] |- | 30 || [[User:MastiBot|<span style="color:gray">MastiBot</span>]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]] |- | 31 || [[User:Synthebot|<span style="color:gray">Synthebot</span>]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]] |- | 32 || [[User:Mjbmrbot|<span style="color:gray">Mjbmrbot</span>]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]] |- | 33 || [[User:HRoestBot|<span style="color:gray">HRoestBot</span>]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]] |- | 34 || [[User:Ripchip Bot|<span style="color:gray">Ripchip Bot</span>]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]] |- | 35 || [[User:Alexbot|<span style="color:gray">Alexbot</span>]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]] |- | 36 || [[User:AvocatoBot|<span style="color:gray">AvocatoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]] |- | 37 || [[User:KamikazeBot|<span style="color:gray">KamikazeBot</span>]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]] |- | 38 || [[User:LaaknorBot|<span style="color:gray">LaaknorBot</span>]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]] |- | 39 || [[User:Movses-bot|<span style="color:gray">Movses-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]] |- | 40 || [[User:YiFeiBot|<span style="color:gray">YiFeiBot</span>]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]] |- | 41 || [[User:Rubinbot|<span style="color:gray">Rubinbot</span>]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]] |- | 42 || [[User:PipepBot|<span style="color:gray">PipepBot</span>]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]] |- | 43 || [[User:Vagobot|<span style="color:gray">Vagobot</span>]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]] |- | 44 || [[User:AvicBot|<span style="color:gray">AvicBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]] |- | 45 || [[User:SilvonenBot|<span style="color:gray">SilvonenBot</span>]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]] |- | 46 || [[User:Gerakibot|<span style="color:gray">Gerakibot</span>]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]] |- | 47 || [[User:Purbo T|<span style="color:gray">Purbo T</span>]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]] |- | 48 || [[User:Makecat-bot|<span style="color:gray">Makecat-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]] |- | 49 || [[User:BotMultichill|<span style="color:gray">BotMultichill</span>]] || [[Special:Contributions/BotMultichill|{{formatnum:233}}]] |- | 50 || [[User:PixelBot|<span style="color:gray">PixelBot</span>]] || [[Special:Contributions/PixelBot|{{formatnum:106}}]] |- | 51 || [[User:Loveless|<span style="color:gray">Loveless</span>]] || [[Special:Contributions/Loveless|{{formatnum:99}}]] |- | 52 || [[User:MediaWiki default|<span style="color:gray">MediaWiki default</span>]] || [[Special:Contributions/MediaWiki default|{{formatnum:21}}]] |- | 53 || [[User:Maintenance script|<span style="color:gray">Maintenance script</span>]] || [[Special:Contributions/Maintenance script|{{formatnum:13}}]] |- | 54 || [[User:Flow talk page manager|<span style="color:gray">Flow talk page manager</span>]] || [[Special:Contributions/Flow talk page manager|{{formatnum:8}}]] {{/end}} swdzdp9b44j3m5q00plag4ilrcevblc 4 137601 651818 651805 2026-09-02T12:02:23Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 651818 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:115329}}]] || {{Permissions|JigildikBot}} |- | 2 || [[User:ChoRusBot|<span style="color:gray">ChoRusBot</span>]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]] || {{Permissions|ChoRusBot}} |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:35860}}]] || {{Permissions|InternetArchiveBot}} |- | 4 || [[User:Chaoborus|Chaoborus]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25689}}]] || {{Permissions|Chaoborus}} |- | 5 || [[User:Bosogo|<span style="color:gray">Bosogo</span>]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18491}}]] || {{Permissions|Bosogo}} |- | 6 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:14105}}]] || {{Permissions|Artelow}} |- | 7 || [[User:Chorobek|<span style="color:gray">Chorobek</span>]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}} |- | 8 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12821}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}} |- | 9 || [[User:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11074}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}} |- | 10 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8513}}]] || {{Permissions|EmausBot}} |- | 11 || [[User:Baydastann|Baydastann]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7970}}]] || {{Permissions|Baydastann}} |- | 12 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7219}}]] || {{Permissions|Xqbot}} |- | 13 || [[User:VertexBot|<span style="color:gray">VertexBot</span>]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]] || {{Permissions|VertexBot}} |- | 14 || [[User:Элден|<span style="color:gray">Элден</span>]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}} |- | 15 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:6011}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}} |- | 16 || [[User:UlutSoft3|<span style="color:gray">UlutSoft3</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}} |- | 17 || [[User:Чагылган|<span style="color:gray">Чагылган</span>]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}} |- | 18 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]] || {{Permissions|MerlIwBot}} |- | 19 || [[User:Эльза Мамбетакунова|<span style="color:gray">Эльза Мамбетакунова</span>]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}} |- | 20 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4965}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}} |- | 21 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4519}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 22 || [[User:ImeNtrav|<span style="color:gray">ImeNtrav</span>]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}} |- | 23 || [[User:Maksat|<span style="color:gray">Maksat</span>]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}} |- | 24 || [[User:Shchb|<span style="color:gray">Shchb</span>]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}} |- | 25 || [[User:Kmaksat|<span style="color:gray">Kmaksat</span>]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}} |- | 26 || [[User:Үрүйэ|<span style="color:gray">Үрүйэ</span>]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}} |- | 27 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]] || {{Permissions|VolkovBot}} |- | 28 || [[User:Kgbek|<span style="color:gray">Kgbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}} |- | 29 || [[User:Connexxx|<span style="color:gray">Connexxx</span>]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}} |- | 30 || [[User:Elebayev|<span style="color:gray">Elebayev</span>]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}} |- | 31 || [[User:Legobot|<span style="color:gray">Legobot</span>]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]] || {{Permissions|Legobot}} |- | 32 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]] || {{Permissions|TXiKiBoT}} |- | 33 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3205}}]] || {{Permissions|CommonsDelinker}} |- | 34 || [[User:Aidabishkek|<span style="color:gray">Aidabishkek</span>]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}} |- | 35 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]] || {{Permissions|SieBot}} |- | 36 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]] || {{Permissions|Luckas-bot}} |- | 37 || [[User:Askar Nazyrov|<span style="color:gray">Askar Nazyrov</span>]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}} |- | 38 || [[User:Umut|<span style="color:gray">Umut</span>]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}} |- | 39 || [[User:QECUB|<span style="color:gray">QECUB</span>]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2264}}]] || {{Permissions|QECUB}} |- | 40 || [[User:Бахтияр Толукбаев|<span style="color:gray">Бахтияр Толукбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}} |- | 41 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]] || {{Permissions|ZéroBot}} |- | 42 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]] || {{Permissions|WikitanvirBot}} |- | 43 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|<span style="color:gray">Roman, Alexej and Vładimir</span>]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}} |- | 44 || [[User:Kairat Zamirbekov|<span style="color:gray">Kairat Zamirbekov</span>]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1601}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}} |- | 45 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]] || {{Permissions|Addbot}} |- | 46 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]] || {{Permissions|ArthurBot}} |- | 47 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1459}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 48 || [[User:Meri|<span style="color:gray">Meri</span>]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}} |- | 49 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]] || {{Permissions|JAnDbot}} |- | 50 || [[User:Asankozhoevas|<span style="color:gray">Asankozhoevas</span>]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}} |- | 51 || [[User:Adinai|<span style="color:gray">Adinai</span>]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}} |- | 52 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1256}}]] || {{Permissions|Jembot}} |- | 53 || [[User:Friendwip.kg|<span style="color:gray">Friendwip.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}} |- | 54 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1140}}]] || {{Permissions|MediaWiki message delivery}} |- | 55 || [[User:Kglive|<span style="color:gray">Kglive</span>]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}} |- | 56 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]] || {{Permissions|Escarbot}} |- | 57 || [[User:UlutSoft6|<span style="color:gray">UlutSoft6</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}} |- | 58 || [[User:TarPas|<span style="color:gray">TarPas</span>]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}} |- | 59 || [[User:Gulzhana|<span style="color:gray">Gulzhana</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}} |- | 60 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]] || {{Permissions|MelancholieBot}} |- | 61 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]] || {{Permissions|FoxBot}} |- | 62 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:885}}]] || {{Permissions|Arsensky}} |- | 63 || [[User:Aida23a|<span style="color:gray">Aida23a</span>]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}} |- | 64 || [[User:Dnes1302|<span style="color:gray">Dnes1302</span>]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}} |- | 65 || [[User:Элдин беги|<span style="color:gray">Элдин беги</span>]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}} |- | 66 || [[User:UlutSoft1|<span style="color:gray">UlutSoft1</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}} |- | 67 || [[User:TjBot|<span style="color:gray">TjBot</span>]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]] || {{Permissions|TjBot}} |- | 68 || [[User:Rotlink|<span style="color:gray">Rotlink</span>]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}} |- | 69 || [[User:Chris die Seele|<span style="color:gray">Chris die Seele</span>]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}} |- | 70 || [[User:Дилдорбек|Дилдорбек]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:704}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}} |- | 71 || [[User:Aiylchy|<span style="color:gray">Aiylchy</span>]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}} |- | 72 || [[User:AlleborgoBot|<span style="color:gray">AlleborgoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|AlleborgoBot}} |- | 73 || [[User:Estebesovdastan|<span style="color:gray">Estebesovdastan</span>]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}} |- | 74 || [[User:Thijs!bot|<span style="color:gray">Thijs!bot</span>]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]] || {{Permissions|Thijs!bot}} |- | 75 || [[User:Jakshysapa|<span style="color:gray">Jakshysapa</span>]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}} |- | 76 || [[User:Idioma-bot|<span style="color:gray">Idioma-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]] || {{Permissions|Idioma-bot}} |- | 77 || [[User:Lirchik|<span style="color:gray">Lirchik</span>]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}} |- | 78 || [[User:Ch|Ch]] || [[Special:Contributions/Ch|{{formatnum:626}}]] || {{Permissions|Ch}} |- | 79 || [[User:Amantur r|<span style="color:gray">Amantur r</span>]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}} |- | 80 || [[User:Cekli829|<span style="color:gray">Cekli829</span>]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}} |- | 81 || [[User:RedBot|<span style="color:gray">RedBot</span>]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|RedBot}} |- | 82 || [[User:Табалдыев Ысламбек|<span style="color:gray">Табалдыев Ысламбек</span>]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}} |- | 83 || [[User:S(uz)ak|<span style="color:gray">S(uz)ak</span>]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}} |- | 84 || [[User:Firespeaker|<span style="color:gray">Firespeaker</span>]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}} |- | 85 || [[User:Gulzat05|<span style="color:gray">Gulzat05</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}} |- | 86 || [[User:Канымбу|<span style="color:gray">Канымбу</span>]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}} |- | 87 || [[User:Zhanyl90|<span style="color:gray">Zhanyl90</span>]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}} |- | 88 || [[User:Aladobot|<span style="color:gray">Aladobot</span>]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}} |- | 89 || [[User:JackieBot|<span style="color:gray">JackieBot</span>]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]] || {{Permissions|JackieBot}} |- | 90 || [[User:Gulaiym001|<span style="color:gray">Gulaiym001</span>]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}} |- | 91 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:528}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 92 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|<span style="color:gray">Орозобек Түгөлбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}} |- | 93 || [[User:MastiBot|<span style="color:gray">MastiBot</span>]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]] || {{Permissions|MastiBot}} |- | 94 || [[User:Кайып Пайзылдаев|<span style="color:gray">Кайып Пайзылдаев</span>]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}} |- | 95 || [[User:Synthebot|<span style="color:gray">Synthebot</span>]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]] || {{Permissions|Synthebot}} |- | 96 || [[User:Mjbmrbot|<span style="color:gray">Mjbmrbot</span>]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]] || {{Permissions|Mjbmrbot}} |- | 97 || [[User:Бегаим|<span style="color:gray">Бегаим</span>]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}} |- | 98 || [[User:Rartat|<span style="color:gray">Rartat</span>]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}} |- | 99 || [[User:Fornax|<span style="color:gray">Fornax</span>]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}} |- | 100 || [[User:PlanespotterA320|<span style="color:gray">PlanespotterA320</span>]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}} |- | 101 || [[User:HRoestBot|<span style="color:gray">HRoestBot</span>]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]] || {{Permissions|HRoestBot}} |- | 102 || [[User:UlutSoft4|<span style="color:gray">UlutSoft4</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}} |- | 103 || [[User:ДолбоЯщер|ДолбоЯщер]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:439}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 104 || [[User:Ripchip Bot|<span style="color:gray">Ripchip Bot</span>]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]] || {{Permissions|Ripchip Bot}} |- | 105 || [[User:Hugo.arg|<span style="color:gray">Hugo.arg</span>]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}} |- | 106 || [[User:Pathoschild|<span style="color:gray">Pathoschild</span>]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 107 || [[User:Ksc~ruwiki|<span style="color:gray">Ksc~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}} |- | 108 || [[User:Alexbot|<span style="color:gray">Alexbot</span>]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]] || {{Permissions|Alexbot}} |- | 109 || [[User:Алтынбек Касымов|<span style="color:gray">Алтынбек Касымов</span>]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}} |- | 110 || [[User:Εὐθυμένης|<span style="color:gray">Εὐθυμένης</span>]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}} |- | 111 || [[User:AvocatoBot|<span style="color:gray">AvocatoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]] || {{Permissions|AvocatoBot}} |- | 112 || [[User:Namir|<span style="color:gray">Namir</span>]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}} |- | 113 || [[User:NurlanKG Bishkek editor|NurlanKG Bishkek editor]] || [[Special:Contributions/NurlanKG Bishkek editor|{{formatnum:367}}]] || {{Permissions|NurlanKG Bishkek editor}} |- | 114 || [[User:KamikazeBot|<span style="color:gray">KamikazeBot</span>]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]] || {{Permissions|KamikazeBot}} |- | 115 || [[User:Госфонд ИС|<span style="color:gray">Госфонд ИС</span>]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}} |- | 116 || [[User:V3~kywiki|<span style="color:gray">V3~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}} |- | 117 || [[User:LaaknorBot|<span style="color:gray">LaaknorBot</span>]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|LaaknorBot}} |- | 118 || [[User:AdemazAlmaz|<span style="color:gray">AdemazAlmaz</span>]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}} |- | 119 || [[User:Ырысгул|<span style="color:gray">Ырысгул</span>]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}} |- | 120 || [[User:Nurjamal|<span style="color:gray">Nurjamal</span>]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}} |- | 121 || [[User:Nursultan|<span style="color:gray">Nursultan</span>]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}} |- | 122 || [[User:Movses-bot|<span style="color:gray">Movses-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]] || {{Permissions|Movses-bot}} |- | 123 || [[User:Aymira|<span style="color:gray">Aymira</span>]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}} |- | 124 || [[User:Ptbotgourou|<span style="color:gray">Ptbotgourou</span>]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}} |- | 125 || [[User:Symbat92|<span style="color:gray">Symbat92</span>]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}} |- | 126 || [[User:YiFeiBot|<span style="color:gray">YiFeiBot</span>]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]] || {{Permissions|YiFeiBot}} |- | 127 || [[User:Rubinbot|<span style="color:gray">Rubinbot</span>]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Rubinbot}} |- | 128 || [[User:Andrew J.Kurbiko|<span style="color:gray">Andrew J.Kurbiko</span>]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}} |- | 129 || [[User:Орозгул|<span style="color:gray">Орозгул</span>]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}} |- | 130 || [[User:PipepBot|<span style="color:gray">PipepBot</span>]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]] || {{Permissions|PipepBot}} |- | 131 || [[User:Ziv|<span style="color:gray">Ziv</span>]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:305}}]] || {{Permissions|Ziv}} |- | 132 || [[User:Atlikta|<span style="color:gray">Atlikta</span>]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}} |- | 133 || [[User:Abiyoyo|<span style="color:gray">Abiyoyo</span>]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}} |- | 134 || [[User:Росул|<span style="color:gray">Росул</span>]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}} |- | 135 || [[User:Vagobot|<span style="color:gray">Vagobot</span>]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Vagobot}} |- | 136 || [[User:Elya3|<span style="color:gray">Elya3</span>]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}} |- | 137 || [[User:AvicBot|<span style="color:gray">AvicBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]] || {{Permissions|AvicBot}} |- | 138 || [[User:Baronnet|<span style="color:gray">Baronnet</span>]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}} |- | 139 || [[User:Ahmadi~ruwiki|<span style="color:gray">Ahmadi~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}} |- | 140 || [[User:Rakutai|<span style="color:gray">Rakutai</span>]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}} |- | 141 || [[User:Minorax|<span style="color:gray">Minorax</span>]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:283}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 142 || [[User:SilvonenBot|<span style="color:gray">SilvonenBot</span>]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|SilvonenBot}} |- | 143 || [[User:Gerakibot|<span style="color:gray">Gerakibot</span>]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|Gerakibot}} |- | 144 || [[User:Purbo T|<span style="color:gray">Purbo T</span>]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]] || {{Permissions|Purbo T}} |- | 145 || [[User:Makecat-bot|<span style="color:gray">Makecat-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]] || {{Permissions|Makecat-bot}} |- | 146 || [[User:Peri~kywiki|<span style="color:gray">Peri~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}} |- | 147 || [[User:Ashirov Maksatbek|<span style="color:gray">Ashirov Maksatbek</span>]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}} |- | 148 || [[User:Asel90|<span style="color:gray">Asel90</span>]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}} |- | 149 || [[User:Belekoff|<span style="color:gray">Belekoff</span>]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}} |- | 150 || [[User:Jol004u|<span style="color:gray">Jol004u</span>]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}} {{/end}} qz12g6yp7jp0jau10x0v7ilumwdcl31 0 137758 651834 650596 2026-09-03T06:43:51Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 651834 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Ысымы = Низам DRedd |Нукура ысымы = {{lang-en|Nizam DRedd}} |Сүрөт = Низам_DRedd_на_KZ_Form_2023.jpg |Туурасы = |Сүрөттүн баяндамасы = Низам DRedd, 2023-жыл |Фон = solo_singer |Төрөлгөндөгү ысымы = Низам Русланович |Толук ысымы = Низам Русланович Маметалиев |Туулган датасы = 1.08.1989 |Туулган жери = [[Алматы]], [[Казак ССР]] |Активдүү жылдары = [[2007]] — азыркы учурда |Өлкө = {{Казакстан желеги}} [[Казакстан]] |Кесиптери = [[музыкант]] {{Ырчы|Казакстандын}}, {{Актёр|Казакстандын}} |Жанрлары = [[альтернативдик хип-хоп]], [[хип-хоп]], [[трэп]], [[трип-хоп]], [[R&B]] [[рэп-рок]] |Лакап аттары = DRedd <small>(мурдагы)</small> |Жамааты = «Almaty Legion», [[Believe Digital|Believe]] | сыйлыктар = {{YouTube Серебряная кнопка}} | веб-сайт = [https://www.nizamdredd.com/ Расмий сайт] | логотип = Низам_DRedd_(Logo).png | автограф = Низам DRedd's signature.svg | Викикытай = Category:Низам_DRedd }} '''Низам Русланович Маметалиев''' — [[Казакстан|Казакстандын]] [[уйгурлар|уйгур]] тектүү {{nobr|[[рэп]]-аткаруучу}}, көбүнчө '''Низам DRedd'''<ref name=":0">{{Cite web|url=https://hypestar.ru/person/nizam-dredd/|title=Низам DRedd — Биография, творчество и личная жизнь рэпера|website=hypestar.ru|access-date=2023-07-15|archive-date=2022-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20230430201712/https://hypestar.ru/person/nizam-dredd/|url-status=live|accessdate=2025-10-11|archivedate=2023-04-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230430201712/https://hypestar.ru/person/nizam-dredd/}}</ref><ref>{{cite web|url=https://hiphop4real.com/artist/nizam-dredd/|title=Низам DRedd / Биография / Дискография / Слушать Низам DRedd онлайн — HipHop4Real|website=hiphop4real.com|access-date=2023-10-17|archive-date=2024-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20240618152411/https%3A%2F%2Fhiphop4real.com%2Fartist%2Fnizam-dredd%2F|url-status=live}}</ref> жана '''DRedd'''<ref>{{cite web|url=https://rap-music.ru/artist/nizam-dredd/|title=Рэп артист «‎Низам DRedd» — бардык тректер / Орус рэп аткаруучулары|website=rap-music.ru|access-date=2022-10-01|archive-date=2023-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230327174252/https://rap-music.ru/artist/nizam-dredd/|url-status=live}}</ref> деген сахналык ысымдар менен белгилүү. Ал [[1989-жылдын 1-августунда]] [[Алматы]] шаарында, [[Казак ССР]]де, [[СССР]] аймагында төрөлгөн. [[Hip-hop.ru]] жана [[InDaRnB]] сыяктуу онлайн-баттлдарга бир нече жолу катышкан. Низам DRedd «Страха нет», «Грусти по-счастливому»<ref name=":2">{{Cite web|url=https://music.yandex.ru/artist/7269177|title=Низам DRedd|website=Яндекс.Музыка|access-date=2023-07-15|archive-date=2023-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230715161637/https://music.yandex.ru/artist/7269177|url-status=live}}</ref> сыяктуу ырлары аркылуу белгилүү болгон. Ал ошондой эле [[YouTube]] платформасындагы «'''MNC Motivation'''» каналынын негиздөөчүсү жана ээси болуп саналат. == Өмүр баяны == Низам Русланович Маметалиев [[1989-жылдын 1-августунда]] [[Алматы]] шаарында төрөлгөн.<ref>{{cite web|title=Nizam DRedd /// Internet Movie Database|url=https://www.imdb.com/name/nm14766078|publisher=imdb.com|access-date=2022-03-22}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://zhizn-zvezd.ru/nizam-dredd-biografiya-muzykalnogo-ispolnitelya/|title=Низам DRedd: биография музыкального исполнителя|website=zhizn-zvezd.ru|access-date=2023-07-18|archive-date=07-06-2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230607161736/https://zhizn-zvezd.ru/nizam-dredd-biografiya-muzykalnogo-ispolnitelya/|url-status=live}}</ref> Атасы — Руслан Маметалиев уйгур улутунан, апасы — Анисат Маметалиева лач улутунан. Жаш кезинен эле рэп музыкасына кызыккан. Алматы шаарындагы №69 орто мектептин тогузунчу классын аяктап, окуу учурунда спорт менен активдүү түрдө алектенген жана мелдештерге катышкан. [[2013-жыл]]дын октябрь айында Алматы шаарында армрестлинг боюнча мелдеш өткөн. Бул турнирге өлкөнүн ар кайсы аймагынан 200дөн ашуун спортчу катышып, Низам супертяж салмак категориясында (100 кг жогору) биринчи орунду ээлеп, Алматы шаарынын чемпиону болгон.<ref>{{cite web|title=Низам Маметалиев стал чемпионом Алматы по армрестлингу|url=https://nizamdredd.com/publ/nizam_dredd/smi/nizam_mametaliev_stal_chempionom_almaty_po_armrestlingu_v_2013_gоду/17-1-0-46|publisher=nizamdredd.com|access-date=2013-10-20}}</ref> Орто мектепти аяктагандан кийин «Архитектура, дизайн жана инженерия колледжине» тапшырып, аны [[2009-жыл]]ы бүтүргөн.<ref name=":3">{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://100biografiy.ru/muzyka/rep/nizam-dredd|title=Низам DRedd: биография и личная жизнь, жена, карьера и успех, Инстаграм и фото|website=100biografiy.ru|access-date=2023-07-17|archive-date=05-04-2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230405165359/https://100biografiy.ru/muzyka/rep/nizam-dredd|url-status=live}}</ref> [[2010-жыл]]дан тартып видеография менен алектене баштаган,<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://toppeoples.ru/nizam-dredd/ |title=Низам DRedd — биография, карьера и личная жизнь |website=toppeoples.ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726211540/https://toppeoples.ru/nizam-dredd/ |archive-date=2023-07-27 |access-date=2023-07-10 |url-status=live}}</ref> кийинчерээк [[Toyota]], [[Lexus]], [[Coca-Cola]], [[Visa]], [[Servier]], [[Abbott Laboratories|Abbott]] сыяктуу ири бренддер үчүн жарнамалык видеолорду тарткан. Музыкалык карьерасын баштаганда «DRedd» деген сахналык ысымды алган.<ref name=":4">{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://journalisti.ru/?p=25102|title=DRedd: Rap из Алматы|website=journalisti.ru|access-date=2023-07-17|archive-date=05-04-2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230405170225/http://journalisti.ru/?p=25102|url-status=dead|accessdate=2025-10-11|archivedate=2023-04-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230405170225/http://journalisti.ru/?p=25102}}</ref> Низамдын айтымында, **DRedd** — бул анын ички үнү. Ал өзүнүн ырлары жана клиптери аркылуу [[Социалдык тармактар]]да белгилүү болгон. Алгачкы чыгармаларынын ичинен эң белгилүүсү — «Города» аттуу ыры. Кийинчерээк Низам DRedd [[Казакстан]]да гана эмес, [[постсоветтик мейкиндик]]теги башка өлкөлөрдө да таанымал болгон.<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://www.rap.ru/artist/%D0%9D%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC%20DRedd |title=Низам DRedd профиль артиста |website=rap.ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528010352/https://www.rap.ru/artist/%D0%9D%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC%20DRedd |archive-date=2023-05-28 |access-date=2023-07-20 |url-status=live |accessdate=2025-10-11 |archivedate=2023-05-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230528010352/https://www.rap.ru/artist/%D0%9D%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC%20DRedd }}</ref> == Чыгармачылык жол == Низам DRedd музыкалык карьерасын [[2007-жыл]]дан баштап, андерграунд деңгээлдеги баттл-тректерди жаратуу менен активдүү түрдө өнүгүп баштаган. Музыкага чейин ал [[кинофильм]]дерге абдан кызыгып, бул анын чыгармачылык жолуна түрткү болгон. [[2010-жылдын 29-октябрында]] ал биринчи жолу өзүнүн туулган шаары [[Алматы]]дагы концерттик иш-чарада сахнага чыккан.<ref name=":5">{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://www.last.fm/festival/1730132++ЕЖЕГОДНЫЙ+ХИП-ХОП+ФЕСТИВАЛЬ+Крик+Души|title=ЕЖЕГОДНЫЙ ХИП-ХОП ФЕСТИВАЛЬ Крик Души|website=last.fm|access-date=2023-07-17|archive-date=2023-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230717162956/https://www.last.fm/festival/1730132++%D0%95%D0%96%D0%95%D0%93%D0%9E%D0%94%D0%9D%D0%AB%D0%99+%D0%A5%D0%98%D0%9F-%D0%A5%D0%9E%D0%9F+%D0%A4%D0%95%D0%A1%D0%A2%D0%98%D0%92%D0%90%D0%9B%D0%AC+%D0%9A%D1%80%D0%B8%D0%BA+%D0%94%D1%83%D1%88%D0%B8|url-status=live}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://www.hip-hop.ru/forum/dredd-mc-tanir-gms-bld-i-t-d-334127/|title=DRedd Mc, Tanir, GMS, BLD, жана башкалар @ Фестиваль "Крик Души" 29.10.2010|website=hip-hop.ru|access-date=2023-07-17|archive-date=2023-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230717163419/https://www.hip-hop.ru/forum/dredd-mc-tanir-gms-bld-i-t-d-334127/|url-status=live|accessdate=2025-10-11|archivedate=2023-07-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230717163419/https://www.hip-hop.ru/forum/dredd-mc-tanir-gms-bld-i-t-d-334127/}}</ref> [[2016-жыл]]ы Низам DRedd [[SLOVO]]: Казахстан рэп-баттлынын экинчи сезонуна [[Калыстар тобу|калыс]] катары катышкан.<ref>{{cite web|title=SLOVO / Казахстан - 2 сезон, Jas Hofman VS Юрий Дым (отбор)|url=https://www.youtube.com/watch?v=pKzHzTIZsUc|publisher=youtube.com|access-date=2016-08-17}}</ref> Низамдын өзгөчө жетишкендиктеринин бири — программалоо тилдерин өздөштүрүү болуп саналат. Бул ага [[2008-жыл]]ы өзүнүн жеке веб-сайтын — ''nizaika.ru'' долбоорун ишке киргизүүгө мүмкүнчүлүк берген.<ref>{{cite web|url=https://nizamdredd.com/index/biographe/0-2 |title=Низам DRedd - биография, личная жизнь, фото, новости, песни, клипы 2023 |website=nizamdredd.com |access-date=2024-11-28}}</ref> Аталган сайт он жылдан ашуун убакыт бою жогорку баруучулугу менен популярдуулукка ээ болгон. Анын ишмердүүлүгү учурунда платформада болжол менен **65 миңден ашуун материал** жарыяланган. Бул долбоордун масштабы жана өз тармагындагы таасиринин чоңдугун көрсөтөт. === 2007—2010: Башталышы === [[2009-жыл]]ы Низам GMS жана Offside аттуу аткаруучулар менен таанышкандан кийин, алар биргелешип «'''Almaty Legion'''» аттуу топту түзүшкөн.<ref name=":8">{{Cite web|url=https://mir-znamenitostej.ru/nizam-dredd-biografiya-muzykalnogo-ispolnitelya/|title=Низам DRedd: биография музыкального исполнителя|website=mir-znamenitostej.ru|access-date=2023-07-15|archive-date=2023-06-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20230607164713/https://mir-znamenitostej.ru/nizam-dredd-biografiya-muzykalnogo-ispolnitelya/|url-status=live}}</ref> Топ тарагандан кийин «'''Almaty Legion'''» аталышы лейбл катары Низамдын колунда калган. [[2010-жыл]]ы Низам өзүнүн биринчи жеке микстейбин — ''Я против'' чыгарат.<ref>{{cite web|title=DRedd - Я против|url=https://rapfan.ru/1958-dredd-ya-protiv-ep.html|publisher=rapfan.ru|access-date=2010-05-10}}</ref> === 2010—2012: Чыгармачылык === [[2012-жыл]]ы '''''Колонизация''''' аттуу микстейп жарык көргөн. Бул чыгармада Shot, Dessar, T1One жана башка аткаруучулар катышкан.<ref>{{cite web|url=https://nizamdredd.com/news/nizam_dredd_kolonizacija_the_mixtape/2012-01-10-265 |title=Низам DRedd - Колонизация (The Mixtape) |website=nizamdredd.com |access-date=2022-03-22}}</ref> Бул мезгилде Низам DRedd өзүнүн тректеринде бир катар рэп аткаруучулар менен айтышып, чыгармаларында алардын ысымдарын тийгизе өткөн. Ошол эле учурда ал AL Hammer, Dessar, RZN Coast, Micfire [Mafyo], Shot, Кто Proтив, T1one, Нагора, Чудо, Mr. Hyde, [[Лок Дог]], [[Рем Дигга]], Dom1no, [[Elvira T]], Tanir, Q-Fast, [[СД (музыкант)|СД]], El Paso жана башка көптөгөн артисттер менен биргелешкен тректерди жараткан.<ref>{{cite web |url=https://muzwi.ru/artist/nizamdredd |title=Низам DRedd: Глубокий и эмоциональный рэп-исполнитель |website=muzwi.ru |access-date=2024-10-28 |accessdate=2025-10-11 |archivedate=2024-11-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241125152349/https://muzwi.ru/artist/nizamdredd }}</ref> === 2013—2016: Чыгармачылыктын багытынын өзгөрүшү === [[2013-жыл]]дан тартып Низамдын музыкалык карьерасында активдүү учур башталган — көптөгөн жаңы тректер жазылган. Бирок белгисиз себептерден улам айрым чыгармалар жоголуп кеткен. [[2015-жыл]]ы жарык көргөн '''''Реабилитация''''' аттуу альбом<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://aboutan.ru/muzyka/nizam-dredd.html |title=Низам DRedd: биография и творчество популярного рэп-исполнителя |archive-url=https://web.archive.org/web/20230724032918/https://aboutan.ru/muzyka/nizam-dredd.html |archive-date=2023-07-24 |access-date=2023-04-12 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title="Реабилитация" — новый релиз |url=https://music.apple.com/ua/album/реабилитация/1548484806|publisher=music.apple.com|access-date=2022-03-22}}</ref><ref>{{Cite web |lang=ru |url=http://rapdb.ru/icd-002-nizam-dredd-reabilitaciya-2015-rapdb-ru/ |title=Низам DRedd • Реабилитация • 2015 • RAP Data Base 1990–2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240518073329/http%3A%2F%2Frapdb.ru%2Ficd-002-nizam-dredd-reabilitaciya-2015-rapdb-ru%2F |archive-date=2024-05-18 |access-date=2024-05-25 |url-status=live}}</ref> — 24 композициядан турган чыгарма болгон. Алардын жарымын Низам өзү жеке аткарган. «Давай, вставай!», «Моя свобода», «Кем мы были раньше» сыяктуу ырлар Низамдын күйөрмандары арасында эң белгилүү жана бааланган чыгармалардын катарына кирет. === 2017—2021: Беш альбом === [[2017-жыл]]ы Низам DRedd өзүнүн жаңы альбому — '''''Пик''''' аттуу чыгарманы жарыкка чыгарган.<ref>{{Cite web |url=https://nizamdredd.com/news/nizam_dredd_pik_2017/2017-03-22-269 |title=Низам DRedd — «Пик». Премьера нового альбома.|website=nizamdredd.com|access-date=2022-03-22}}</ref> Бул альбомдогу «'''Уставшие люди'''» аттуу трек телеканал **MuzzOne** аркылуу көрсөтүлүп, ырчыга кеңири таанымалдуулук алып келген. Ал бул тууралуу [[YouTube]]дагы *BackStage Media Academy* программасына берген маегинде айткан.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=_0QjlibqB1s Интервью программы BackStage. Media Academy]</ref> [[2018-жыл]]ы жарык көргөн альбом — '''''Прорвёмся'''''<ref>[https://music.apple.com/ru/album/прорвемся/1554574952 Низам DRedd — «Прорвёмся». music.apple.com]</ref><ref>[http://rapdb.ru/icd-014-nizam-dredd-prorvyomsya-2018-rapdb-ru/ Низам DRedd • Прорвёмся • 2018 • RAPDB: Russian RAP Data Base 1990–2024]</ref> — анын чыгармачылыгындагы маанилүү кадамдардын бири болгон. [[2019-жыл]]ы Низам '''''Все в твоих руках''''' аттуу жаңы альбомун чыгарат.<ref>[https://music.yandex.ru/album/13989762 Низам DRedd — «Все в твоих руках». music.yandex.ru]</ref><ref>[https://musicbrainz.org/release/490b638c-8511-4e29-9808-ad320c763242 Release “Все в твоих руках” by Низам DRedd — MusicBrainz. musicbrainz.org]</ref> {{quote box |align=right |width=30% |quote= Мына дагы бир тажрыйбалуу рэпер, быйылкы жылдын башкы рэп-ачылышы наамына татыктуу аткаруучу. Ал — казак хип-хопунун жаркын өкүлү, анын чыгармаларында лирикалык да, баттл-сабактуу да тректер бар. Низам биз менен маегинде өзүнүн жашоосунан көп кызыктуу жана күлкүлүү учурларды бөлүштү. Мисалы, бир нече жыл мурун [[Скриптонит]] менен бирге өткөн концертте көрүүчүлөрдүн саны сахнадагы рэперлерден аз болгон<ref name=":10">{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://100biografiy.ru/muzyka/rep/nizam-dredd|title=Низам DRedd: биография и личная жизнь, жена, карьера и успех, Инстаграм и фото|website=100biografiy.ru|access-date=2023-07-17|archive-date=05-04-2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230405165359/https://100biografiy.ru/muzyka/rep/nizam-dredd|url-status=live}}</ref>, ал эми Низам ооруканага түшкөндө аны көрүүгө келгендердин арасында [[Oxxxymiron]] жана [[СД (музыкант)|СД]] сыяктуу белгилүү рэперлер болгон.<ref>{{Cite web|url=https://nizamdredd.com/publ/nizam_dredd/smi/nizam_dredd_popal_v_bolnicu_s_oslozhneniem_na_ushi/17-1-0-40|title=Низам DRedd ооруканага кулак оорулары менен түшкөн|website=nizamdredd.com|access-date=2023-07-18|archive-date=2023-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20230718173819/https://nizamdredd.com/publ/nizam_dredd/smi/nizam_dredd_popal_v_bolnicu_s_oslozhneniem_na_ushi/17-1-0-40|url-status=live}}</ref> }} [[2020-жылдын 22-сентябрында]] Низам DRedd «'''Холодный как лёд'''» аттуу клибин жарыялайт.<ref>[https://nizamdredd.com/blog/nizam_dredd_kholodnyj_kak_led_official_music_video/2012-09-22-37 Низам DRedd — «Холодный как лёд». nizamdredd.com]</ref> Клиптин режиссёру жана оператору — [[Пязок, Алина Вячеславовна|Алина Пязок]], [[Little Big]] тобунун негиздөөчүлөрүнүн бири. Анын эпатаждуу клиптери [[YouTube]] платформасында миллиондогон көрүүлөрдү топтогон. [[2020-жылдын 3-мартында]] Низам DRedd «'''Раньше было по-другому'''» аттуу альбомун чыгарат.<ref>{{cite web|title="Раньше было по-другому" — жаңы релиз алматылык баттл-рэперден|url=https://open.spotify.com/album/25O66MxYev5y9DBHLmEvo5|publisher=spotify.com|access-date=2022-03-22}}</ref> Бул альбомдо көптөгөн биргелешкен тректер орун алган. [[2021-жылдын апрелинде]] Низам DRedd өзүнүн алтынчы сольный альбому — '''''Белладонна''''' аттуу чыгарма менен көрүүчүлөргө кайрылган.<ref>{{cite web|title=Низам DRedd – Белладонна|url=https://www.deezer.com/ru/album/245333202|publisher=deezer.com|access-date=2022-03-22}}</ref> === 2022—2024: Кайтып келүү === [[2022-жылдын июнь айында]] Низам DRedd жана Molodoi Ra биргеликте жаңы сингл — «'''Вечное сияние'''» чыгарышат.<ref>{{cite web|title=Низам DRedd feat. Molodoi Ra - Вечное сияние|url=https://nizamdredd.com/news/nizam_dredd_feat_molodoi_ra_vechnoe_sijanie/2022-08-22-270|publisher=nizamdredd.com|access-date=2022-08-22}}</ref> [[2022-жылдын август айында]] жарык көргөн кийинки сингл — «'''Сверхгигант'''».<ref>{{Cite web|url=https://www.discogs.com/ru/release/25812142-Низам-Dredd-Сверхгигант|title=Низам DRedd – Сверхгигант|website=discogs.com|access-date=2023-07-18|archive-date=2023-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20230718173819/https://www.discogs.com/ru/release/25812142-Низам-Dredd-Сверхгигант|url-status=live}}</ref> [[2023-жылдын апрелинде]] чыккан «'''Две тысячи масок'''» аттуу сингл<ref>{{Cite web|url=https://artmoskovia.ru/dve-tysyachi-masok-almatinskij-reper-nizam-dredd-vypustil-novuyu-pesnyu.html|title=«Две тысячи масок»: алматинский рэпер Низам DRedd выпустил новую песню|website=artmoskovia.ru|access-date=2023-07-01|archive-date=2023-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20230718173819/https://artmoskovia.ru/dve-tysyachi-masok-almatinskij-reper-nizam-dredd-vypustil-novuyu-pesnyu.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://life-24.com/post/123072|title=Низам DRedd возвращается на музыкальную сцену после пятилетнего перерыва|website=life-24.com|access-date=2023-05-18|archive-date=2023-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230420202759/https://life-24.com/post/123072|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://news.myseldon.com/ru/news/index/299711143 |title=Низам DRedd возвращается на музыкальную сцену после пятилетнего перерыва |website=myseldon.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20231107135731/https://news.myseldon.com/ru/news/index/299711143 |archive-date=2023-11-08 |access-date=2023-11-08 |url-status=live}}</ref> анын чыгармачылыктагы маанилүү кайтып келүүсүн белгилеген. Ырдын клиби да [[YouTube]] платформасында жарык көргөн.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=qmJ-Qyb5Oac Низам DRedd — Две тысячи масок (Official Music Video)]</ref> [[2023-жылдын ноябрында]] Низам DRedd өзүнүн жаңы альбому — '''''Левиафан''''' чыгарат.<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://artmoskovia.ru/nizam-dredd-smi-pishut-o-ne-ponyatnyh-lyudyah-i-ih-sekundnom-uspehe-a-o-nas-zabyvayut.html |title=Интервью с Низам DRedd для АртМосковия |archive-url=https://web.archive.org/web/20231108121049/https://artmoskovia.ru/nizam-dredd-smi-pishut-o-ne-ponyatnyh-lyudyah-i-ih-sekundnom-uspehe-a-o-nas-zabyvayut.html |archive-date=2023-11-08 |access-date=2023-11-08 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Низам DRedd - Левиафан|url=https://www.hip-hop.ru/forum/nizam-dredd-leviafan-2023-p-u-sd-this-567552/|publisher=hip-hop.ru|access-date=2023-11-07|accessdate=2025-10-11|archivedate=2025-05-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250527205926/https://www.hip-hop.ru/forum/nizam-dredd-leviafan-2023-p-u-sd-this-567552/}}</ref><ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://specialradio.ru/1000-albomov/nizam-dredd-albom-leviafan/ |title=Низам DRedd – альбом Левиафан |archive-url=https://web.archive.org/web/20231108121222/https://specialradio.ru/1000-albomov/nizam-dredd-albom-leviafan/ |archive-date=2023-11-08 |access-date=2023-11-08 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Низам DRedd - Левиафан - Reviews - Album of The Year|url=https://www.albumoftheyear.org/album/785068--dredd-.php|publisher=albumoftheyear.org|access-date=2023-11-10}}</ref> Альбом [[СД (музыкант)|СД]] жана This Blind менен биргеликте жазылган. {{quote box |align=right |width=30% |quote= Күчтүү биттер, сапаттуу припевдер, терең жана жетилген тексттер, ошондой эле жалпы концепциясы менен «Левиафан» альбому олуттуу чыгарма катары кабыл алынат. Бирок ага карабастан, ал таптакыр жаңы доордун эмгеги эмес, тескерисинче, Низам DRedd’дин мурунку релиздеринин логикалык уландысы катары көрүнөт.<ref>{{cite web|title=Рецензия: Низам DRedd — «Левиафан» / HipHop4Real|url=https://hiphop4real.com/review-nizam-dredd-leviafan/|publisher=hiphop4real.com|access-date=2024-11-14}}</ref> }} === 2024—2025: Жаңы чыгармалар жана адабий дебют === [[2024-жылдын 5-апрелинде]] Низам DRedd орус рэп-аткаруучу **bllack-santa** менен биргеликте жаңы сингл — «'''Святая вера'''» чыгарат.<ref>{{cite web|title=Низам DRedd – Святая вера (2024, File)|url=https://www.discogs.com/ru/release/30601549-Низам-DRedd-Святая-вера|publisher=discogs.com|access-date=2024-04-10}}</ref> [[2024-жылдын 1-июнунда]] жарык көргөн сингл — «'''Завтра уже поздно'''» (''Tomorrow is already too late'').<ref>{{cite web|title=Release “Завтра уже поздно” by Низам DRedd - MusicBrainz|url=https://musicbrainz.org/release/c75ba98c-2762-4309-b1db-f180966339de|publisher=musicbrainz.org|access-date=2024-06-09}}</ref><ref>{{cite web|title=Низам DRedd (KAZ) – Завтра уже поздно (Tomorrow is already too late) Lyrics / Genius Lyrics|url=https://genius.com/Dredd-kaz-tomorrow-is-already-too-late-lyrics|publisher=genius.com|access-date=2024-06-10}}</ref> [[2024-жылдын 6-июнунда]] Низам өзүнүн биринчи поэтикалык китебин жарыялайт — '''''Низам DRedd. Стихи'''''.<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://artmoskovia.ru/vyshla-v-svet-kniga-nizama-mametalieva-nizam-dredd-stihi.html |title=Вышла в свет книга Низама Маметалиева «Низам DRedd. Стихи» — ARTMOSKOVIA.RU |archive-url=https://web.archive.org/web/20240622072252/https://artmoskovia.ru/vyshla-v-svet-kniga-nizama-mametalieva-nizam-dredd-stihi.html |archive-date=2024-06-22 |access-date=2024-06-21 |url-status=dead |accessdate=2025-10-11 |archivedate=2024-06-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240622072252/https://artmoskovia.ru/vyshla-v-svet-kniga-nizama-mametalieva-nizam-dredd-stihi.html }}</ref><ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://ridero.ru/books/nizam_dredd_stikhi/ |title=Низам DRedd. Стихи. Сборник лучших стихов — автор Низам Маметалиев — Ridero |archive-url=https://web.archive.org/web/20240607052100/https%3A%2F%2Fridero.ru%2Fbooks%2Fnizam_dredd_stikhi%2F |archive-date=2024-06-07 |access-date=2024-06-07 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://nizamdredd.com/publ/nizam_dredd/smi/premera_knigi_nizam_dredd_stikhi_sbornik_luchshikh_stikhov/17-1-0-47 |title=Премьера книги: Низам DRedd. Стихи (Сборник лучших стихов) |archive-url=https://web.archive.org/web/20240611070012/https://nizamdredd.com/publ/nizam_dredd/smi/premera_knigi_nizam_dredd_stikhi_sbornik_luchshikh_stikhov/17-1-0-47 |archive-date=2024-06-11 |access-date=2024-06-11 |url-status=live}}</ref> Бул адабий долбоор рэпердин ыр тексттерине негизделген. Китеп — Низамдын ырларынан түзүлгөн поэтикалык жыйнак болуп, ага чыгарманын эмоционалдык жана көркөм маңызын баса белгилеген иллюстрациялар кошулган. [[2024-жылдын 15-октябрында]] Низам DRedd рэпер **AlvinToday** менен биргеликте «'''Прекрасное далёко'''» синглин чыгарат.<ref>{{cite web|title=Release “Низам DRedd - «Прекрасное далёко» (feat. AlvinToday) — HipHop4Real|url=https://hiphop4real.com/audio-nizam-dredd-prekrasnoe-dalyoko/|publisher=hiphop4real.com|access-date=2024-10-18}}</ref> AlvinToday — [[SLOVO: Казахстан]] долбоорунун катышуучусу, [[Jah Khalib]] жана Liili үчүн ырлардын автору катары да белгилүү. [[2024-жылдын 1-ноябрында]] жарык көргөн жаңы сингл — «'''Только Бог нас осудит'''».<ref>{{cite web|title=Только Бог нас осудит — Низам DRedd — Zvuk.com|url=https://zvuk.com/track/140698882|publisher=zvuk.com|access-date=2024-11-02}}</ref> {{quote box |align=right |width=30% |quote=[[2024-жылдын 15-ноябрында]] Низам өзүнүн жаңы бруталдык чыгармасын — «'''Высота'''» аттуу синглин чыгарат. Бул — узак жолду басып өткөн, максатка умтулган артистти кайрадан ачууга эң сонун мүмкүнчүлүк. |подпись=[[Rap.ru]] Низам DRedd’дин чыгармачылыгы жана жаңы релиз тууралуу<ref>{{cite web|title=В ритме Низама DRedd. Цели и мотивация в творчестве казахстанского музыканта / RAP.RU|url=https://www.rap.ru/reading/20585|publisher=rap.ru|access-date=2024-11-24|accessdate=2025-10-11|archivedate=2024-11-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241126210259/https://www.rap.ru/reading/20585}}</ref> }} [[2024-жылдын 15-ноябрында]] Низам DRedd жаңы синглин — «'''Высота'''» чыгарат.<ref>{{cite web|title=Низам DRedd - «Высота» / HipHop4Real|url=https://hiphop4real.com/audio-nizam-dredd-vysota/|publisher=hiphop4real.com|access-date=2024-11-17}}</ref><ref>{{cite web|title=Низам DRedd представил новый трек «Высота» / RAP.RU|url=https://www.rap.ru/news/17055|publisher=rap.ru|access-date=2024-11-16|accessdate=2025-10-11|archivedate=2024-12-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241202164228/https://www.rap.ru/news/17055}}</ref> === 2025 — Азыркы мезгил === [[2025-жылдын 1-январында]] Низам DRedd Германиялык рэпер **K.R.A.** менен биргеликте жаңы сингл — «'''Уставший зритель'''» чыгарат.<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://hiphop4real.com/audio-nizam-dredd-ustavshij-zritel/ |title=Низам DRedd & K.R.A. — «Уставший зритель» — HipHop4Real |publisher=hiphop4real.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20250102212543/https://hiphop4real.com/audio-nizam-dredd-ustavshij-zritel/ |archive-date=2025-01-03 |access-date=2025-01-02 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://www.discogs.com/ru/release/32720130-Низам-DRedd-Уставший-зритель |title=Низам DRedd – Уставший зритель – File (WAV, Single, Stereo), 2025 |publisher=discogs.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20250102213027/https://www.discogs.com/ru/release/32720130-%D0%9D%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC-DRedd-%D0%A3%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%88%D0%B8%D0%B9-%D0%B7%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C |archive-date=2025-01-03 |access-date=2025-01-02 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://thehustle.ru/news/nizam_dredd_k_r_a_ustavshij_zritel/2025-01-01-51 |title=Низам DRedd & K.R.A. — Уставший зритель — TheHusle.ru |publisher=thehustle.ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20250310115429/https://thehustle.ru/news/nizam_dredd_k_r_a_ustavshij_zritel/2025-01-01-51 |archive-date=2025-03-10 |access-date=2025-01-01 |url-status=live}}</ref> Бул чыгарма өзгөчө кызыгуу менен кабыл алынган,<ref>{{cite web|title=K.R.A. OFFicial|url=https://vk.com/kraofficial?w=wall-177167424_4842|publisher=vk.com|access-date=2025-01-01}}</ref> анткени күйөрмандар Германиялык рэпердин жаңы материалын бир нече жылдан бери күтүп келишкен. [[2025-жылдын 12-апрелинде]] Низам DRedd «'''Война, Мор, Голод, Смерть'''» аттуу синглин чыгарат.<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://thehustle.ru/news/nizam_dredd_vypuskaet_trek_vojna_mor_golod_smert_vzgljad_v_lico_sovremennoj_realnosti/2025-04-12-119 |title=Низам DRedd выпускает трек “Война, Мор, Голод, Смерть” — взгляд в лицо современной реальности — TheHusle |publisher=thehustle.ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20250412104652/https://thehustle.ru/news/nizam_dredd_vypuskaet_trek_vojna_mor_golod_smert_vzgljad_v_lico_sovremennoj_realности/2025-04-12-119 |archive-date=2025-04-12 |access-date=2025-04-12 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://hiphop4real.com/audio-nizam-dredd-vojna-mor-golod-smert/ |title=Низам DRedd - «Война, Мор, Голод, Смерть» — HipHop4Real |publisher=hiphop4real.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20250424093625/https://hiphop4real.com/audio-nizam-dredd-vojna-mor-golod-smert/ |archive-date=2025-04-24 |access-date=2025-04-24 |url-status=live}}</ref> Бул чыгарма — коомдук жана моралдык чындыктарды чагылдырган, философиялык мазмундагы трек катары бааланган. Ырдын темасы — адамзаттын руханий абалы жана зомбулук менен кайгыга толгон дүйнө. [https://www.youtube.com/watch?v=t0UtEPg9F9I] [[2025-жылдын 1-майында]] жарык көргөн кийинки сингл — «'''В глазах смотрящего'''».<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://hiphop4real.com/audio-nizam-dredd-v-glazah-smotryashhego/ |title=Низам DRedd — «В глазах смотрящего» — HipHop4Real |website=hiphop4real.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20250504080335/https://hiphop4real.com/audio-nizam-dredd-v-glazah-smotryashhego/ |archive-date=2025-05-04 |access-date=2025-05-04 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Низам DRedd – В глазах смотрящего – File (WAV, Single, Stereo), 2025 – Discogs |url=https://www.discogs.com/ru/release/33857556-%D0%9D%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC-DRedd-%D0%92-%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%85-%D1%81%D0%BC%D0%BE%D1%82%D1%80%D1%8F%D1%89%D0%B5%D0%B3%D0%BE |publisher=discogs.com|access-date=2025-05-01}}</ref><ref>{{cite web|title=Release “В глазах смотрящего” by Низам DRedd - MusicBrainz |url=https://musicbrainz.org/release-group/e464a812-d7bb-480f-aca9-bdb83c42b5a1 |publisher=musicbrainz.org|access-date=2025-05-01}}</ref> Бул ыр адамдын ички дүйнөсүнө жана жашоонун маанисине терең философиялык көз карашты чагылдырат. Низам DRedd 2025-жылдагы чыгармалары аркылуу кайрадан активдүү чыгармачылык фазада экенин көрсөттү. Анын ырлары мурдагыдай эле коомдук темаларды, ички руханий күрөштү жана мотивацияны айкалыштырат. [[2025-жылдын 1-августунда]] Низам DRedd жаңы синглин — «'''Единственный выход со дна'''» чыгарат.<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://pikabu.ru/story/edinstvennyiy_vyikhod_so_dna_ot_nizam_dredd_2025_13025404 |title=“Единственный выход со дна” от Низам DRedd (2025) / Пикабу |website=pikabu.ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20250504080335/https://pikabu.ru/story/edinstvennyiy_vyikhod_so_dna_ot_nizam_dredd_2025_13025404 |archive-date=2025-09-09 |access-date=2025-08-01 |url-status=live}}</ref> [[2025-жылдын 1-сентябрында]] жарык көргөн кийинки сингл — «'''Всегда может быть хуже'''» (''It can always be worse'').<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://genius.com/Dredd-kaz-it-can-always-be-worse-lyrics |title=Низам DRedd (KAZ) – Всегда может быть хуже (It can always be worse) Lyrics / Genius Lyrics |website=genius.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20250908203259/https://genius.com/Dredd-kaz-it-can-always-be-worse-lyrics |archive-date=2025-09-09 |access-date=2025-09-01 |url-status=live}}</ref> === YouTube каналынын тарыхы === Низам [[2019-жылдын ноябрь айында]], 30 жаш курагында, өзүнүн жеке [[YouTube]] каналын ачып, ага «'''MNC Motivation'''» деген ат койгон.<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://mncmotivation.fandom.com/ru/wiki/MNC_Motivation |title=MNC Motivation Вики |website=fandom.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228124215/https://mncmotivation.fandom.com/ru/wiki/MNC_Motivation |archive-date=2024-02-28 |access-date=2024-03-02 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://timesnews.kz/index.php?newsid=94216 |title=Низам DRedd возвращается на музыкальную сцену после пятилетнего перерыва |website=timesnews.kz |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405163828/https://timesnews.kz/index.php?newsid=94216 |archive-date=2023-05-04 |access-date=2023-07-19 |url-status=dead |accessdate=2025-10-11 |archivedate=2023-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230405163828/https://timesnews.kz/index.php?newsid=94216 }}</ref> Канал негизинен мотивациялык видеолорго арналган. Бирок анын видеолору көпкө чейин кеңири белгилүү болгон эмес — 2020-жылы жарык көргөн «'''Жизнь коротка'''» аттуу ролик чыккандан кийин гана канал популярдуулукка жеткен. Видео миллиондогон көрүүлөрдү топтогон. [[2022-жыл]]ы Низам YouTube тарабынан берилген [[YouTube сыйлыктары|күмүш баскыч]] менен сыйланган — 100 000 жазылуучу чеги үчүн.<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://nizamdredd.com/publ/nizam_dredd/smi/nizam_dredd_poluchil_serebrjanuju_knopku_youtubecreatorawards/17-1-0-41 |title=Низам DRedd получил серебряную кнопку #YouTubeCreatorAwards |website=nizamdredd.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20230719173447/https://nizamdredd.com/publ/nizam_dredd/smi/nizam_dredd_poluchil_serebrjanuju_knopku_youtubecreatorawards/17-1-0-41 |archive-date=2023-07-19 |access-date=2023-07-19 |url-status=live}}</ref> [[2025-жыл]]га карата каналда **332 миңден ашуун жазылуучу** жана **80 миллиондон ашуун көрүү** катталган. === Жеке жашоосу === [[2018-жылдын 5-октябрында]] Низам менен жубайы **Мадина**нын уулу жарык дүйнөгө келген — анын ысымы **Атлант**.<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://www.kinopoisk.ru/name/7157394/ |title=Атлант Маметалиев (Atlant Mametaliyev): фильмы, биография, семья, фильмография — Кинопоиск |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720033204/https://www.kinopoisk.ru/name/7157394/ |archive-date=2023-07-20 |access-date=2022-05-12 |url-status=live}}</ref> [[2019-жыл]]ы Атлант режиссёр [[Сатаев, Акан Каргамбаевич|Акан Сатаев]] тарткан «'''Рассвет великой степи'''» көркөм тасмасында роль жараткан — анда ал койчунын уулунун образын аткарган.<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://nizamdredd.com/publ/nizam_dredd/smi/syn_nizama_mametalieva_uzhe_stal_akterom_v_2_goda/17-1-0-44 |title=Сын Низама Маметалиева уже стал актером в 2 года |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720032745/https://nizamdredd.com/publ/nizam_dredd/smi/syn_nizama_mametalieva_uzhe_stал_akterом_v_2_goda/17-1-0-44 |archive-date=2023-07-20 |access-date=2019-06-10 |url-status=live}}</ref> 2025-жылдын июнь айында Низам экинчи жолу ата болуп, кызы Дея жарык дүйнөгө келди.<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://thehustle.ru/news/rehper_nizam_dredd_stal_otcom_vo_vtoroj_raz/2025-10-19-135 |title=Рэпер Низам DRedd стал отцом во второй раз — TheHusle.ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20251029152943/https://thehustle.ru/news/rehper_nizam_dredd_stal_otcom_vo_vtoroj_raz/2025-10-19-135 |archive-date=2025-10-29 |access-date=2025-10-19 |url-status=live}}</ref> == Дискография == === Студиялык альбомдор === {| class="wikitable" !style="background-color:{{Цвет|Альбом}};"|Аталышы !style="background-color:{{Цвет|Альбом}};"|Маалымат |- |'''«Реабилитация»''' | * Релиз: 2015-жылдын 1-январы * Формат: Санарип жүктөө, [[Агымдык медиа|стриминг]] * Лейбл: Almaty Legion |- |'''«Пик»''' | * Релиз: 2017-жылдын 2-декабры * Формат: Санарип жүктөө, [[Агымдык медиа|стриминг]] * Лейбл: Almaty Legion |- |'''«Прорвёмся»''' | * Релиз: 2018-жылдын 2-апрели * Формат: Санарип жүктөө, [[Агымдык медиа|стриминг]] * Лейбл: Almaty Legion |- |'''«Все в твоих руках»''' | * Релиз: 2019-жылдын 14-марты * Формат: Санарип жүктөө, [[Агымдык медиа|стриминг]] * Лейбл: Almaty Legion |- |'''«Раньше было по-другому»''' | * Релиз: 2020-жылдын 3-марты * Формат: Санарип жүктөө, [[Агымдык медиа|стриминг]] * Лейбл: Almaty Legion |- |'''«Белладонна»''' | * Релиз: 2021-жылдын 4-январы * Формат: Санарип жүктөө, [[Агымдык медиа|стриминг]] * Лейбл: Almaty Legion |- |'''«Левиафан»'''<ref>{{cite web|url=https://hiphop4real.com/nizam-dredd-leviafan/|title=Низам DRedd — «Левиафан» — HipHop4Real|website=hiphop4real.com|access-date=2024-01-10|archive-date=2024-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20240618151943/https%3A%2F%2Fhiphop4real.com%2Fnizam-dredd-leviafan%2F|url-status=live}}</ref> | * Релиз: 2023-жылдын 11-январы * Формат: Санарип жүктөө, [[Агымдык медиа|стриминг]] * Лейбл: Almaty Legion |} === Микстейптер === * 2012 — «Колонизация» (Кыргызча: «Колонизация») === Синглдер === * 2011 — «Города» (BriZ менен) (Кыргызча: «Шаарлар») * 2020 — «Я Видел» (Вова PRIME менен) (Кыргызча: «Мен көрдүм») * 2022 — «Вечное сияние» (Molodoi Ra менен) (Кыргызча: «Түбөлүк жаркыраш») * 2022 — «Сверхгигант» (Кыргызча: «Супергигант») * 2023 — «Две тысячи масок» (Кыргызча: «Эки миң маска») * 2023 — «Секунда до рая» (Кыргызча: «Жеңилдикке бир секунда калды») * 2023 — «Забытые люди» (Кыргызча: «Унутулган адамдар») * 2024 — «Жизнь» (This Blind менен) (Кыргызча: «Өмүр») * 2024 — «Святая вера» (bllack-santa менен) (Кыргызча: «Касиеттүү ишеним») * 2024 — «Завтра уже поздно» (Кыргызча: «Эртең кеч болот») * 2024 — «Только Бог нас осудит» (Кыргызча: «Бог гана бизди соттойт») * 2024 — «Высота» (Кыргызча: «Бийиктик») * 2025 — «Уставший зритель» (K.R.A. менен) (Кыргызча: «Ыйлаган көрүүчү») * 2025 — «Война, Мор, Голод, Смерть» (Кыргызча: «Согуш, Мор, Ачкачылык, Өлүм») * 2025 — «В глазах смотрящего» (Кыргызча: «Көрүүчүнүн көзүндө») * 2025 — «Единственный выход со дна» (Кыргызча: «Төмөндөн жалгыз чыгуу») * 2025 — «Всегда может быть хуже» (Кыргызча: «Ар дайым жаман болоору мүмкүн») * 2026 — «В мире забытых мечтаний» (Кыргызча: «Унутулган кыялдар дүйнөсүндө») * 2026 — «На исходе» (VITAMIN менен) (Кыргызча: «Аяк ченде») '''Кызматташтык''' * 2017 — «BOOK ONE» (MORRALLES альбому) == Библиография == * 2024-жыл — «Низам DRedd. Стихи. Сборник лучших стихов» — 2024. — 128 с. — ISBN 978-5-0064-0460-1. == Сыйлыктар жана наамдар == {| class="wikitable" ! Жыл ! Сыйлык ! Номинация ! Натыйжа |- |align="center"| 2015 | Евразиялык Музыкалык Премия «EMA» / EMA Eurasian Music Award | «Эң мыкты хип-хоп долбоор»<ref name="Низам DRedd занял 2 место на Евразийской Музыкальной Премии ЕМА!">{{cite web|url=https://nizamdredd.com/publ/nizam_dredd/smi/nizam_dredd_zanjal_2_mesto_na_evrazijskoj_muzykalnoj_premii_ema/17-1-0-48|title=Низам DRedd занял 2 место на Евразийской Музыкальной Премии ЕМА!|publisher=nizamdredd.com|date=2015-05-16|access-date=2015-05-20|archive-date=2025-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20250115123240/https://nizamdredd.com/publ/nizam_dredd/smi/nizam_dredd_zanjal_2_mesto_na_evrazijskoj_muzykalnoj_premii_ema/17-1-0-48|url-status=live}}</ref> | {{nom}} |} == Видеография == {| class="wikitable" |+ !Жыл !Клип !Режиссёр !Эскертүү |- |2014 |«Не держи, отпусти» (This Blind) |М. Низам |[[Файл:YouTube Logo (2013-2017).svg|30px|center|link=https://youtube.com/watch?v=QIxyc70BEbs]] |- |2014 |«Уставшие люди» (This Blind) |Т. Кристина |[[Файл:YouTube Logo (2013-2017).svg|30px|center|link=https://youtube.com/watch?v=Yd5smPcDnOM]] |- |2015 |«Кем мы были раньше» |Т. Солт |[[Файл:YouTube Logo (2013-2017).svg|30px|center|link=https://youtube.com/watch?v=yzltvU2HeW0]] |- | rowspan="2" |2016 |«Холодный как лёд» |П. Алина |[[Файл:YouTube Logo (2013-2017).svg|30px|center|link=https://youtube.com/watch?v=tqwUhxy4TYI]] |- |«Бумеранг» (Topsy Kretzzz, Разиэль) |М. Низам |[[Файл:YouTube Logo (2013-2017).svg|30px|center|link=https://youtube.com/watch?v=2GmkfcLEBxA]] |- |2023 |«Две тысячи масок»<ref>{{cite web|title=Низам DRedd: Две тысячи масок|url=https://www.imdb.com/title/tt27540598/|publisher=imdb.com|access-date=2023-06-12}}</ref> |Т. Солт |[[Файл:YouTube Logo (2013-2017).svg|30px|center|link=https://youtube.com/watch?v=qmJ-Qyb5Oac]] |- |2025 |«Уставший зритель» (K.R.A.) |М. Низам |[[Файл:YouTube Logo (2013-2017).svg|30px|center|link=https://youtube.com/watch?v=m8LdlvaqDQ8]] |- |2025 |«Завтра уже поздно» |Т. Солт |[[Файл:YouTube Logo (2013-2017).svg|30px|center|link=https://youtube.com/watch?v=d3y4CSaV_sI]] |} == Булактар == * [https://www.rap.ru/reading/20585 rap.ru: Низам DRedd чыгармачылыгындагы максаттар жана мотивация] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241126210259/https://www.rap.ru/reading/20585 |date=2024-11-26 }} * [https://web.archive.org/web/20230405170225/http://journalisti.ru/?p=25102 Низам DRedd менен маек] — Журналисты.ru * [https://artmoskovia.ru/nizam-dredd-smi-pishut-o-ne-ponyatnyh-lyudyah-i-ih-sekundnom-uspehe-a-o-nas-zabyvayut.html Низам DRedd менен маек] — АртМосковия * [https://ssl60.ru/nizam-dredd/ Низам DRedd менен маек] — ssl60.ru * [https://muzsmi.ru/2023/11/16/низам-dredd-победа-в-том-что-я-не-останови/ Низам DRedd менен маек] — Музыкальное СМИ * [https://nizamdredd.com/publ/nizam_dredd/smi/nizam_dredd_intervju_dlja_trufm_ru/17-1-0-34 Маек] — trufm.ru * [https://nizamdredd.com/publ/nizam_dredd/smi/nizam_dredd_intervju_dlja_make_rap_ru/17-1-0-36 Маек] — make-rap.ru * [https://nizamdredd.com/publ/nizam_dredd/smi/nizam_dredd_intervju_dlja_raptusa_com/17-1-0-37 Маек] — raptusa.com == Рецензиялар == * [http://prorap.ru/nizam-dredd-albom-reabilitaciya/ prorap.ru: «Реабилитация» альбомуна сын-пикир] * [https://www.rap.ru/review/669 rap.ru: «Пик» альбомуна рецензия] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230604040836/https://www.rap.ru/review/669 |date=2023-06-04 }} * [https://artmoskovia.ru/leviafan-horoshij-albom-dolzhen-nesti-sobstvennuyu-istoriyu.html artmoskovia.ru: «Левиафан» альбомуна рецензия] * [https://hiphop4real.com/review-nizam-dredd-leviafan/ hiphop4real.com: «Левиафан» альбому боюнча обзор] * [https://hiphop4real.com/review-nizam-dredd-ranshe-bylo-po-drugomu/ hiphop4real.com: «Раньше было по-другому» альбому боюнча обзор] == Рейтингдер жана чарттар == * «'''Уставший зритель'''» чыгармасы релизден кийин Bandlink платформасындагы эң популярдуу 100 баракчанын ичинен 34-орунга чыккан.<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://band.link/chart/daily/2025-01-02 |title=Дневной чарт / Bandlink |publisher=band.link |archive-url=https://web.archive.org/web/20250102085337/https%3A%2F%2Fband.link%2Fchart%2Fdaily%2F2025-01-02 |archive-date=2025-01-02 |access-date=2025-01-02 |url-status=dead}}</ref> === Видео булактар === [https://www.youtube.com/watch?v=Kk0Xpmtg2tg Низам DRedd ким?: RapNews үчүн маек] == Эскертмелер == {{примечания|2}} == Ссылкалар == * [https://nizamdredd.com/ nizamdredd.com] — Низам DRedd’дин расмий сайты * [https://www.discogs.com/ru/artist/11984081 Низам DRedd] — Discogs сайтында * [https://nizamdredd.bandcamp.com Низам DRedd] — Bandcampта * [https://www.rap.ru/artist/Низам%20DRedd Низам DRedd] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230528010352/https://www.rap.ru/artist/%D0%9D%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC%20DRedd |date=2023-05-28 }} — Rap.ru сайтында * [https://genius.com/artists/Dredd-kaz Низам DRedd] — Genius сайтында * [https://hiphop4real.com/artist/nizam-dredd/ Низам DRedd] — HipHop4Real сайтында [[Категория:Ырчылар]] [[Категория:Туулгандар 1989-жылы]] [[Категория:Арип боюнча актёрлор]] [[Категория:Казакстандын ырчылары]] t439utp78c78ffanbcz4ole402wxaea 0 153846 651822 2026-09-02T13:53:39Z Prodijal son 37841 Жаңы барак: "‎{{Тасма | КыргызчаАталышы = Апам кайра студент | Жанры = [[Кинокомедия|комедия]] | Режиссёру = Регина Суранова | Продюсери = Регина Суранова | Сценарийи = Александр Еренко<br />Регина Суранова | Актёрлор = Бегимай Турусбекова | Өлкө = {{Өлкө желеги|Кыргызстан}} | Узакты..." 651822 wikitext text/x-wiki {{Тасма | КыргызчаАталышы = Апам кайра студент | Жанры = [[Кинокомедия|комедия]] | Режиссёру = Регина Суранова | Продюсери = Регина Суранова | Сценарийи = Александр Еренко<br />Регина Суранова | Актёрлор = Бегимай Турусбекова | Өлкө = {{Өлкө желеги|Кыргызстан}} | Узактыгы = 91 мүнөт | Жыл = 2023 }} '''«Апам кайра студент»''' — продюсер жана режиссёр Регина Суранова тарткан 2023-жылкы кыргыз [[Кинокомедия|комедиялык тасмасы]]<ref name="azattyk">{{Cite web |url=https://www.azattyk.org/a/teskeri-propagandanyn-kesepeti-oor-bunker-kozgogon-tema-talkuuda-/32544204.html |title="Тескери пропаганданын кесепетин көрсөттүк". "Бункер" козгогон тема |author=Жангазиев, Максат |website=Азаттык |date=2023-08-12 |lang=ky |access-date=2026-09-02 }}</ref><ref name="kinoafisha">{{Cite web |url=https://www.kinoafisha.info/movies/8372827/ |title=Апам кайра студент |website=Киноафиша |lang=ru |access-date=2026-09-02 }}</ref>. Башкы ролду ырчы Бегимай Турусбекова аткарып, бул тасма анын кинодогу дебюту болгон<ref name="weproject">{{Cite web |url=https://weproject.media/articles/detail/kto-est-kto-begimay-turusbekova/ |title=Кто есть кто: Бегимай Турусбекова |website=WE Project |date=2025-01-31 |lang=ru |access-date=2026-09-02 }}</ref>. Суранова «Апам кайра студентти» биринчи кезекте социалдык тасма деп мүнөздөгөн. Тасманын негизги темаларынын бири — көп жылдык кесиптик ишмердиктен кийин бойго жеткен аялдын кайрадан билим алуусу. Режиссёр тасманын идеясын аялдардын илимге жана технологияларга катышуусу, билим алуунун мааниси жана каржылык өз алдынчалуулук менен байланыштырган<ref name="azattyk" />. Тасма Кыргызстанда 2023-жылдын 26-октябрында кинотеатрларга чыккан<ref name="release">{{Cite web |url=https://kg.kinoafisha.info/releases/archive/2023/ |title=Все премьеры, архив за 2023 год |website=Киноафиша |lang=ru |access-date=2026-09-02 }}</ref>. == Мазмуну == Ажырашкандан кийин Бегимай жалгыз кызы менен калып, бүт көңүлүн анын тарбиясына бурат. Аялдын жогорку техникалык билими бар. Ал чакан шаардагы заводдо жыйырма жыл бою иштеп чыгуучу инженер болуп эмгектенет. Анын күнүмдүк жашоосу жумуштан, үй тиричилигинен жана үй-бүлөсүнө кам көрүүдөн турат. Ишканага жаңы инвесторлор келгенден кийин кадр саясаты өзгөрүп, көп жылдык кесиптик тажрыйбасына карабастан Бегимай жумуштан бошотулат. Жумушунан айрылышы аны көнүмүш жашоо образын кайра карап чыгууга мажбурлайт. Ал [[Бишкек]]ке көчүп келип, билимин улантууну чечет жана университеттин магистратурасына тапшырат. Ошентип, биринчи жогорку билимин алгандан көп жыл өткөн соң каарман кайрадан студент болот. Окууга кайтуу ал үчүн кесиптик билимин жаңылоонун да, жашоосунун жаңы этабын баштоонун да жолу болуп калат. == Каармандарда == Тасмада төмөнкү актёрлор тартылган<ref name="cast">{{Cite web |url=https://www.kinoafisha.info/movies/8372827/credits/ |title=Актёры из фильма «Апам кайра студент» (2023): актёрский состав и съёмочная группа |website=Киноафиша |lang=ru |access-date=2026-09-02 }}</ref>: * Бегимай Турусбекова * Элиза Рыскулова * Дильшод Мамажанов * Асан Аманов<ref name="amanov">{{Cite web |url=https://www.super.kg/index.php/article/show/60383 |title=Асан Аманов, Кыргыз Республикасынын Эмгек сиңирген артисти: «Театрды таштап айылга кетип калгам» |website=Super.kg |date=2023-10-27 |lang=ky |access-date=2026-09-02 }}</ref> * Жээнбек Моношев * Назима Радбекова<ref name="radbekova">{{Cite web |url=https://www.super.kg/article/show/61116 |title=Назима Радбекова, ырчы: «Сынды жүрөккө жакын кабыл алам» |website=Super.kg |date=2024-07-18 |lang=ky |access-date=2026-09-02 }}</ref> == Тартуу иштери == === Ойдун жаралышы === 2023-жылдын августунда Суранова «Апам кайра студент» аттуу жаңы толук метраждуу социалдык тасманын үстүндө иштеп жатканын билдирген. Ошол учурда тасманы тартуу иштери дагы эле уланып жаткан, ал эми анын прокатка чыгышы 26-октябрга пландалган. Режиссёр технологияларга жана илимге кызыккан аялдар тууралуу тасма тартууну көптөн бери каалап жүргөнүн айткан. Теманы тандоосунун себептеринин бири катары ал билим аялдарга өзүн өз алдынча камсыз кылууга жана кесиптик жактан өнүгүүнү улантууга мүмкүнчүлүк бериши керек деген ишенимин атаган. Суранова тасманын негизги оюн билим алуу үчүн жаш курак тоскоолдук болбошу керек деген чакырык катары түшүндүргөн<ref name="azattyk" />. Башкы каармандын кесиби бул концепция менен түздөн-түз байланыштуу. Бегимай кесиптик жолун башынан баштабайт: жумуштан бошотулган учурда анын жогорку техникалык билими жана инженер болуп иштеген жыйырма жылдык тажрыйбасы бар. Негизги конфликт узакка созулган практикалык карьерадан кийин системалуу окууга кайра кайтуу зарылдыгынын тегерегинде курулган<ref name="kinoafisha" />. === Башкы ролдун аткаруучусун тандоо === «Апам кайра студентке» чейин Бегимай Турусбекова негизинен ырчы катары белгилүү болгон. Ал [[Кыргызстан]]да 2022-жылы Бишкектеги «Ынтымак» паркындагы караоке аянтчасында кокустан ырдап чыккандан кийин кеңири таанылган<ref name="weproject" /><ref name="24kg">{{Cite web |url=https://24.kg/obschestvo/279354_okyirgyizstanskoy_pevitse_begimay_turusbekovoy_snyala_film_rossiyskiy_rejisser/amp/ |title=О кыргызстанской певице Бегимай Турусбековой сняла фильм российский режиссер |author=Осмоналиева, Бактыгуль |website=24.kg |date=2023-11-10 |lang=ru |access-date=2026-09-02 }}</ref>. 2025-жылдагы маегинде Турусбекова башында өзүнүн актёрдук жөндөмүнө күмөн санаганын айткан. Ал буга чейин режиссёр Ырыс Жоомартованын сунушунан баш тарткан, бирок Суранова ырчыга өзү телефон чалып, кинодо күчүн сынап көрүүгө көндүргөн. Турусбекова жолдошу менен кеңешкенден кийин сунушка макул болгон, андан соң ага жаңы ролдорду үзгүлтүксүз сунуштай башташкан<ref name="begimai">{{Cite web |url=https://www.super.kg/article/show/61884 |title=Бегимай Турусбекова, ырчы: «Бир окуядан кийин маек берүүдөн качып калдым» |author=Жийдебаева, Нуржамал |website=Super.kg |date=2025-05-23 |lang=ky |access-date=2026-09-02 }}</ref>. == Прокат == «Апам кайра студент» тасмасы Кыргызстанда 2023-жылдын 26-октябрында кинотеатрларга чыккан<ref name="kinoafisha" /><ref name="release" />. Тасма Кыргызстандын ички кино рыногу олуттуу кеңейип жаткан мезгилде жарык көргөн. Режиссёр Сүйүн Өткеев 2023-жылдын аягында өлкөдө бир жыл ичинде 42 тасма тартылып, кинотеатрларда көрсөтүү үчүн расмий катталганын билдирген. Анын баамында, жергиликтүү кинотеатрлардын репертуарында ата мекендик тасмалар барган сайын көбүрөөк орун ээлей баштаган<ref name="sputnik">{{Cite web |url=https://sputnik.kg/20231230/otkeev-byjyl-bizde-42-tasma-tartyldy-1081641278.html |title=Режиссер: кыргыз тасмалары түрлүү жанрда тартыла баштады |website=Sputnik Кыргызстан |date=2023-12-30 |lang=ky |access-date=2026-09-02 }}</ref>. Кыргызстандын Улуттук статистика комитети кийинчерээк 2023-жылы өлкөдө 42 кинотеатр иштегенин, аларда 254 миңден ашык сеанс өтүп, жалпы көрүүчүлөрдүн саны үч миллиондон ашканын билдирген<ref name="stat">{{Cite web |url=https://stat.gov.kg/ru/news/kultura--iskusstvo-cifry-i-fakty/ |title=Культура и искусство. Цифры и факты |website=Национальный статистический комитет Кыргызской Республики |date=2024-11-02 |lang=ru |access-date=2026-09-02 }}</ref>. Мамлекеттик «Кыргызтасмасы» кино борборунун маалыматтарына да таянган ''ПолитКлиника'' басылмасынын изилдөөсүндө көрүүчүлөрдүн саны кескин өскөнү белгиленген: сатылган билеттердин саны 2022-жылдагы болжол менен 2,4 миллиондон 2023-жылы 3,3 миллионго чейин көбөйгөн<ref name="politcinema">{{Cite web |url=https://pk.kg/news/inner/gollivudga-ataandashuu-zhana-kadrlardyn-zhetishsizdigi-kyrgyz-kinematografynyn-azyrky-abaly/ |title=Голливудга атаандашуу жана кадрлардын жетишсиздиги. Кыргыз кинематографынын азыркы абалы |website=ПолитКлиника |lang=ky |access-date=2026-09-02 }}</ref>. Кыргызстан кинематографисттер союзунун башкармалыгынын мүчөсү Талантбек Толобеков «Апам кайра студент» тасмасын 2023-жылы улуттук кино өндүрүшү өскөн мезгилде жарык көргөн кыргыз тасмалары тууралуу серебине киргизген<ref name="akipress">{{Cite web |url=https://mnenie.akipress.org/unews/un_post:40601 |title=Кыргызское кино бьет рекорды: 2023 год становится годом феноменального роста! |author=Толобеков, Талантбек |website=АКИpress |date=2024-07-22 |lang=ru |access-date=2026-09-02 }}</ref>. == Эскертүүлөр == {{Эскертүүлөр}} [[Категория:Кыргызстандын тасмалары]] [[Категория:Кинокомедиялар]] 2r5814udp3he7w02ka4ayo1txm9gwdo 3 153847 651823 2026-09-02T14:23:19Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 651823 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 14:23, 2 сентябрь 2026 (UTC) obog6fh5rofkuz4xk2zko5t0vi9wzti 3 153848 651824 2026-09-02T17:23:57Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 651824 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 17:23, 2 сентябрь 2026 (UTC) r2c6n0ypg7aws5ttu5ty4f37ewkx4z9 3 153849 651826 2026-09-02T22:25:01Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 651826 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 22:25, 2 сентябрь 2026 (UTC) 7b8hdd40fcn3tw2fotdv47aoxwqoq1q 3 153850 651829 2026-09-03T02:25:48Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 651829 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 02:25, 3 сентябрь 2026 (UTC) 96oevw87uwlnnd5c32hr1imgp53dl11 0 153851 651831 2026-09-03T05:14:30Z Born Nomad 47370 "[[:ru:Special:Redirect/revision/149343487|Генерация электроэнергии]]" барагынан которулуп түзүлдү 651831 wikitext text/x-wiki [[Файл:Turbogenerator01.jpg|thumb|300x300px| [[Турбогенератор]]]] '''Электр энергиясын өндүрүү''' – бул баштапкы энергия булактарынан электр энергиясын алуу процесси. Электр энергиясынын өзгөчөлүгү – ал жаратылышта олуттуу көлөмдө эркин түрдө кездешүүчү баштапкы энергия түрү эмес, ошондуктан аны өндүрүү зарыл. Өнөр жай максаттары үчүн электр энергиясы электр станцияларында өндүрүлөт жана алар көп учурда бирдиктүү электр тармагына бириктирилет. Тармактын кубаттуулугу жетишсиз болгон учурда, ага туташуу мүмкүн болбогондо же экономикалык жактан максатка ылайыксыз болгон учурда, электр энергиясы автономдуу электр станцияларында өндүрүлөт. Энергетика тармагында электр энергиясын өндүрүү керектөөчүлөргө электр энергиясын жеткирүүнүн биринчи этабы болуп саналат, ал эми калган этаптары – энергияны берүү, бөлүштүрүү, ошондой эле гидроаккумуляциялоочу элект станцияларында энергияны топтоо жана кайра пайдалануу кирет. == Тарыхы == Электр энергиясын өндүрүүнүн негизги принциби 1820-жылдары жана 1830-жылдардын башында британиялык окумуштуу [[Майкл Фарадей]] тарабынан ачылган. Анын бүгүнкү күнгө чейин колдонулуп келе жаткан ыкмасы [[Магнит|магниттин уюлдарынын ортосунда кыймылдаган]] жабык өткөргүч чынжырда электр тогун пайда кылууну камтыйт. Технологиянын өнүгүшү менен электр энергиясын өндүрүүнүн төмөнкү схемасы экономикалык жактан пайдалуу болуп калды. Электр станциясында орнотулган электр генераторлору борборлоштурулган түрдө өзгөрмө ток түрүндө электр энергиясын өндүрөт. Күч [[Трансформатор|трансформаторлорунун]] жардамы менен өндүрүлгөн өзгөрмө токтун электр чыңалуусу жогорулайт, бул аны аз жоготуулар менен зымдар аркылуу өткөрүүгө мүмкүндүк берет. Электр энергиясын керектөө учурунда өзгөрмө токтун чыңалуусу төмөндөтүүчү трансформаторлор аркылуу азайтылып, керектөөчүлөргө берилет. Электрлештирүү, Бессемердин болот эритүү процесси менен бирге, Экинчи өнөр жай революциясынын пайдубалы болуп калган. Электр энергиясын жалпыга жеткиликтүү жана күнүмдүк жашоодо зарыл болгон ресурс катары пайдаланууга жол ачкан негизги ойлоп табуулар [[Томас Эдисон|Томас Альва Эдисон]] жана [[Никола Тесла]] тарабынан иштелип чыккан. Борбордук электр станцияларында электр энергиясын өндүрүү 1882-жылы, [[Нью-Йорк|Нью-Йорк шаарындагы]] Перл-стрит станциясында <ref>{{Cite web|url=http://ethw.org/Pearl_Street_Station|title=Pearl Street Station - Engineering and Technology History Wiki}}</ref> [[Буу машинасы|буу кыймылдаткычы]] Перл-стрит чырактарын күйгүзүү үчүн [[туруктуу ток]] өндүргөн динамо-машинаны кыймылга келтиргенде башталган. Жаңы технология дүйнө жүзү боюнча көптөгөн шаарларда тез арада колдонулуп, көчө чырактарын электр энергиясына айландырышкан. Көп өтпөй электр лампалары коомдук имараттарда, өнөр жай ишканаларында жана коомдук транспортту (трамвайларды жана поезддерди) электр энергиясы менен камсыздоо үчүн кеңири колдонула баштаган. Ошондон бери дүйнөдө электр энергиясын өндүрүү тынымсыз өсүп келе жатат. == Электр энергиясын өндүрүү ыкмалары == [[Файл:Electricity_grid_simple-_North_America.svg|thumb|300x300px| Электр энергиясын өндүрүү жана берүү схемасы. Өндүрүү системасы кызыл түс менен белгиленген]] Электр энергиясын өндүрүүнүн негизги ыкмасы — [[турбина]] менен бир окто жайгашкан жана турбинанын кинетикалык энергисын электр энергиясына айландырган электр генератору тарабынан өндүрүлгөг кубаттуулук. Турбинаны айландыруучу агрегаттын түрүнө жараша электр станциялары гидравликалык жана жылуулук (анын ичинде атомдук) электр станциялары болуп бөлүнөт. === Гидроэнергетика === [[Файл:СШ_ГЭС.jpg|thumb|300x300px| Саян-Шушен ГЭСи - Россиядагы эң ири гидроэлектр станциясы]] Гидроэнергетика – бул кайра жаралуучу энергия булагы катары суу агымынын кинетикалык энергиясын электр энергиясын өндүрүү үчүн пайдаланган электр энергетикасынын тармагы. Бул тармакта энергия өндүрүүчү негизги объекттер – дарыяларга курулган [[Гидроэлектр станция|гидроэлектр станциялар]] (ГЭСтер). Дарыялардагы [[Плотина|дамбалардын]] жардамы менен гидроэлектр станцияны курууда суунун үстүнкү деңгээлиндеги айырмачылык (жогорку жана төмөнкү [[Бьеф|көлмөлөр]]) жасалма жол менен түзүлөт. Гравитациянын таасири астында суу үстүнкү көлмөдөн ылдыйкы бассейнге суу турбиналары жайгашкан атайын өткөргүчтөр аркылуу агат, анын пычактары суу агымы аркылуу ийрилет. Турбина электр генераторунун коаксиалдык роторун айлантат. [[Файл:Hydroelectric_dam_without_text.jpg|center|thumb|450x450px| Гидроэлектр станциясынын структуралык өзгөчөлүктөрү: A — [[суу сактагыч]], B — ГЭС имаратынын машина залы, C — гидравликалык турбина, D — электр генератору, E — суу кабыл алуучу курулма, F — басымдуу суу өткоргүч, G — электр берүү линиясы, H — дарыянын нугу]] ГЭСтердин өзгөчө түрүнө - [[Гидроаккумулятор электр станциясы (ГАЭС)|гидроаккумулятор электр станциясылары]] (ГАЭС) кирет. Аларды таза өндүрүш кубаттуулугу катары кароого болбойт, анткени алар дээрлик өздөрү өндүргөндөй эле көлөмдөгү электр энергиясын керектешет. Бирок мындай станциялар электр тармагындагы жүктөм эң жогорку деңгээлге жеткен учурларда аны натыйжалуу жөнгө салууга мүмкүндүк берет. === Жылуулук энергетикасы === [[Файл:Surgut-2_Power_Station.jpg|thumb|300x300px| Сургут ГРЭС-2 - Россиядагы эң ири жылуулук электр станциясы]] Жылуулук электр станциялары (ЖЭС) – бул органикалык отунду жагуудан алынган жылуулук энергиясын электр энергиясына айландырып өндүргөн энергетикалык ишканалар. Жылуулук электр станцияларынын эки негизги түрү бар: ''Конденсациялык электр станциялары (КЭС)'' — мурда бул түрдөгү станциялар үчүн ГРЭС (мамлекеттик райондук электр станциясы) аббревиатурасы да колдонулган. Конденсациялык электр станциясы электр энергиясын гана өндүрүүгө арналган жылуулук электр станциясы болуп саналат. КЭСте отунду жагуудан алынган жылуулук буу генераторлорунда сууну ысытат, ал эми пайда болгон өтө ысытылган суу буусу [[электр генератору]] менен бир окто жайгашкан буу турбинасына берилет. Турбинада буунун ички энергиясы механикалык энергияга айланат, ал эми электр генераторунда электр тогу өндүрүлүпЮ, электр тармагына берилет. Иштетилген буу конденсаторго багытталат. Ал жерден конденсацияланып сууга айлангандан кийин, насостор аркылуу кайрадан буу генераторуна жөнөтүлөт. ''Жылуулук менен камсыз кылуучу электр станциялары'' (айкалыштырылган жылуулук электр станциялары, ЖЭБ) — бул жылуулук энергиясынын бир бөлүгү электр энергиясын өндүрүүгө, ал эми экинчи бөлүгү жакын жайгашкан турак жайларды жылытууга багытталган жылуулук электр станциялары. ЖЭБтерде жылуулук жана электр энергиясын айкалыштырып өндүрүү, конденсациялык электр станцияларында электр энергиясын өз алдынча өндүрүүгө жана үй шартында жылытуу үчүн жылуулукту өндүрүүгө салыштырмалуу отундун натыйжалуулугун бир топ жогорулатат. КЭС менен ЖЭБдин технологиялык схемалары окшош. ЖЭБдин КЭСтен негизги айырмасы — казанда пайда болгон буунун бир бөлүгү жылытуу максатында колдонулат. === Ядердик энергетика === [[Файл:BalakovoNPP1.jpg|thumb|300x300px| Балаково атомдук электр станциясы - Орусиядагы эң ири атомдук электр станциясы]] Ядердик энергетикада электр жана жылуулук энергиясын өндүрүү үчүн [[Ядро энергиясы|ядро энергияны]] колдонулат. Ядролук энергетиканын негизги ишканалары — бул [[Атомдук электр станциясы|атомдук электр станциялары]] (АЭС). АЭСте электр энергиясын өндүрүү принциби жылуулук электр станциясындагыдай эле. Бирок бул учурда жылуулук энергиясы органикалык отунду жагуудан эмес, ядролук реактордогу ядролук реакциянын натыйжасында бөлүнүп чыгат. Электр энергиясын өндүрүүнүн андан аркы процесси ЖЭБтин технологиялык схемасынан көп айырмаланбайт: буу генератору реактордон жылуулукту алып, буу өндүрөт, ал буу турбинасына берилет жана андан ары электр генераторунун жардамы менен электр энергиясы өндүрүлөт. Атомдук электр станцияларынын айрым конструкциялык өзгөчөлүктөрүнөн улам, алар электр энергиясын өндүрүүдө гана үнөмдүү, бирок атомдук жылуулук менен камсыздоо тармагында айрым эксперименттер да жүргүзүлгөн. [[Файл:PressurizedWaterReactor_ru.gif|center|thumb|500x500px| Атомдук электр станциясынын иштөө тартиби]] === Кайра жаралуучу энергия === [[Файл:Turbine_aalborg.jpg|right|thumb| Шамал турбиналары, адатта, башка электр энергиясын өндүрүү ыкмалары менен айкалыштырып, электр энергиясын өндүрүүнү камсыз кылат.]] Альтернативдик энергияга кайра жаралуучу энергия булактарын пайдалануу аркылуу электр энергиясын өндүрүү ыкмалары кирет. Алар жогоруда айтылган "салттуу" энергия өндүрүү ыкмаларына салыштырмалуу бир катар артыкчылыктарга ээ. Кайра жаралуучу энергиянын негизги түрлөрүнө төмөнкүлөр кирет:: [[Шамал энергетикасы]] — электр энергиясын өндүрүү үчүн шамалдын кинетикалык энергиясын пайдалануу. Бетцтин мыйзамына ылайык, шамал турбинасынын пайдалуу аракет коэффиценти 59,3 %дан жогору болушу мүмкүн эмес. Күн энергетикасы (гелиоэнергетика) — фотоэлектрикалык ыкма аркылуу күн нурунун энергиясынан электр энергиясын өндүрүү. Күн батареялары күн нурун түздөн-түз электр энергиясына айлантат. Күн нуру акысыз жана мол болгондугуна карабастан, күн электр станцияларында электр энергиясын ири көлөмдө өндүрүү электр генераторлорунун жардамы менен өндүрүүгө салыштырмалуу кымбатыраак. Бул негизинен күн батареяларынын жогорку баасына байланыштуу, бирок алардын наркы тынымсыз төмөндөөдө. Учурда энергияны айландыруу натыйжалуулугу дээрлик 30% га жеткен күн батареялары коммерциялык жактан жеткиликтүү. Эксперименталдык системаларда 40% дан ашык натыйжалуулук көрсөтүлгөн<ref name=":0">[http://www.doe.gov/news/4503.htm ''New World Record Achieved in Solar Cell Technology''] {{Wayback|url=http://www.doe.gov/news/4503.htm}} {{Wayback|url=http://www.doe.gov/news/4503.htm}} (пресс-релиз, 2006-12-05), Министерство энергетики США.</ref>. Жакынкы убакка чейин фотоэлектрдик түзүлүштөр көбүнчө космостук станцияларда, коммерциялык электр тармагына жетүүгө мүмкүнчүлүгү жок калкы аз аймактарда же жеке үйлөр жана ишканалар үчүн кошумча энергия булагы катары колдонулуп келген. Акыркы учурда өндүрүштүн натыйжалуулугу жана фотоэлектрикалык технология жаатындагы жетишкендиктер, экологиялык көйгөйлөрдөн улам субсидиялар менен бирге, күн батареяларын жайылтууну бир топ тездетти. Марокко<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/vert-fut-38664506|title=Будущее мировой энергетики – в Африке?|author=Сандрин Курстемон}}</ref>, Германия, Кытай, Япония жана АКШда күн энергетикасынын өнүгүшүнүн эсебинен орнотулган кубаттуулуктар жыл сайын 40% га өсүүдө. Шамал жана күн энергетикасынын жалпы кемчиликтери — тиешелүүлүгүнө жараша шамалсыз жана түнкү мезгилдерде электр энергиясы менен камсыз кылуу үчүн энергияны топтоочу кубаттуулуктарды түзүү зарылдыгы. Геотермалдык энергетика – ысык булактардан жана жер астындагы термалдык суулардан, анын ичинде электр энергиясын өнөр жайлык масштабда алуу тармагы. Негизинен, геотермалдык электр станциялары кадимки жылуулук электр станцияларына окшош. Бирок мындай станцияларда бууну ысытуу үчүн казан же ядролук реактор эмес, Жердин ички катмарларынан алынган жер астындагы жылуулук булактары пайдаланылат. Мындай станциялардын кемчилиги — аларды колдонуунун географиялык жактан чектелгендиги. Геотермалдык станцияларды куруу тектоникалык активдүүлүк жогору болгон аймактарда гана үнөмдүү, анткени бул табигый жылуулук булактарын эң оңой жеткиликтүү. Суутек энергетикасы — суутекти энергетикалык отун катары пайдаланууга негизделген энергетиканын келечектүү багыттарынын бири. Суутек жогорку энергиялык натыйжалуулукка ээ, анын ресурстары дээрлик чексиз жана суутек күйгөндө экологияга зыян келтирбейт: кычкылтек чөйрөсүндө күйгөндө негизги продукт катары суу пайда болот. Бирок, учурда таза суутекти өндүрүүнүн кымбаттыгы жана аны чоң көлөмдө ташуудагы техникалык көйгөйлөрдөн улам, суутек энергетикасы адамзаттын энергияга болгон муктаждыгын толук камсыздай албайт. Ошондой эле гидроэнергетиканын альтернативдүү түрлөрүнө ташкын жана толкун энергиясы кирет. Мындай учурларда электр энергиясын өндүрүү үчүн тиешелүүгүнө жараша деңиздеги ташкын-кайтуулардын жана шамалдан пайда болгон толкундардын табигый кинетикалык энергиясы пайдаланылат. Энергетиканын бул түрлөрүнүн кеңири жайылышына электр станцияларын куруу үчүн көптөгөн табигый шарттардын дал келиши зарыл болгону тоскоолдук кылат. Атап айтканда, деңиз ташкыны же толкундар жетиштүү деңгээлде күчтүү жана туруктуу болгон ылайыктуу жээк тилкеси талап кылынат. === Электрохимия === Электрохимиялык жол менен электр энергиясын өндүрүү химиялык байланыштардын энергиясын электр-энергиясына түздөн-түз айландыруу процессинде ишке ашат. Буга, мисалы,[[Батарея|батареялардын]] иштөө принциби мисал боло алат. Электрохимиялык жол менен электр энергиясын өндүрүү көчмө жана мобилдик түзүлүштөрдө өзгөчө маанилүү. Учурда электрохимиялык энергиянын көпчүлүк бөлүгү батареялардан алынат <ref>[http://www.eere.energy.gov/news/archive.cfm/pubDate=%7Bd%20'2003-09-24'%7D#6490 Крупнейшая в мире система аккумуляторных батарей установлена на Аляске] {{Wayback|url=http://www.eere.energy.gov/news/archive.cfm/pubDate%3D%7Bd%20%272003-09-24%27%7D#6490|date=20080627023319}} (пресс-релиз, 2003-09-24), Министерство энергетики США. ''«13 670 никель-кадмиевых аккумуляторных батарей для выработки до 40 мегаватт энергии в течение приблизительно 7 минут или 27 мегаватт в течение 15 минут».''</ref> . Кадимки цинк-көмүртектүү батареялар сыяктуу баштапкы элементтер түздөн-түз энергия булагы катары иштейт, ал эми экинчилик элементтер (аккумулятордук батареялар) электр энергиясын өндүрүү үчүн эмес, аны топтоо жана сактоо үчүн колдонулат. Ачык электрохимиялык системалар катары белгилүү болгон отун элементтеритабигый же синтетикалык отундан энергия алуу үчүн колдонулушу мүмкүн. Туздуу жана тузсуз суу мол болгон жерлерде осмостук электр станцияларын курууга мүмкүнчүлүк бар. == Электр энергиясын өндүрүүнүн экономикасы == [[Файл:U.S._2014_Electricity_Generation_By_Type.png|thumb|300x300px| АКШ, 2014-жыл: Электр энергиясын түрлөрү боюнча өндүрүү <ref>{{Cite web|url=http://www.eia.gov/electricity/monthly/epm_table_grapher.cfm?t=epmt_1_01|title=EIA - Electricity Data}}</ref>]] Энергетикалык объектилерди куруу ири чыгымдарды талап кылат жана алардын өзүн актоо мөөнөтү узак болот. Электр энергиясын өндүрүүнүн тигил же бул ыкмасынын экономикалык натыйжалуулугу көптөгөн факторлорго, биринчи кезекте электр энергиясына болгон суроо-талапка жана аймактын өзгөчөлүктөрүнө жараша болот. Бул көрсөткүчтөрдүн өз ара катышына жараша электр энергиясынын сатуу баасы да айырмаланат. Мисалы, Венесуэлада электр энергиясынын баасы 1 кВт·саат үчүн 3 центти түзсө, Данияда 40 центке жетет. Электр станциясынын түрүн тандоо да биринчи кезекте электр энергиясына болгон жергиликтүү керектөөлөрдү жана суроо-талаптын өзгөрүүсүн эске алуу менен жүргүзүлөт. Мындан тышкары, бардык электр тармактарында жүктөмдөр ар кандай болот, бирок тармакка туташкан жана үзгүлтүксүз иштеген электр станциялары базалык жүктөмдү — сутка ичиндеги электр энергиясын керектөөнүн минималдуу деңгээлин камсыз кылышы керек. Базалык жүктөмдү кубаттуулугун белгилүү бир чектерде жөнгө салууга мүмкүн болгон ири жылуулук жана атомдук электр станциялары гана камсыздай алат. Гидроэлект станцияларында болсо кубаттулукту жөнгө салуу мүмкүнчүлүгү кыйоа чектелүү. Жылуулук электр станцияларын өнөр жай керектөөчүлөрдүн жыштыгы жогору болгон аймактарда куруу максатка ылайыктуу. Электр станциялары, адатта, турак жай аймактарынан алыс жайгашкандыктан, айлана-чөйрөнүн өндүрүш калдыктары менен булганышын мүмкүн болушунча азайтууга болот. Жылуулук электр станциялары үчүн күйүүчү отундун түрү да чоң мааниге ээ. Адатта, жылуулук электр станциялары үчүн эң арзан отун катары көмүр эсептелет. Бирок жаратылыш газынын баасы белгилүү бир деңгээлден төмөндөгөн учурда, электр энергиясын өндүрүүдө көмүргө караганда жаратылыш газын пайдалануу экономикалык жактан кыйла пайдалуу болот.<ref>{{Cite news|title=Will Natural Gas Stay Cheap Enough To Replace Coal And Lower Us Carbon Emissions|url=https://www.forbes.com/sites/modeledbehavior/2013/03/22/will-natural-gas-stay-cheap-enough-replace-coal-and-lower-us-carbon-emissions/}}</ref> Атомдук электр станцияларынын негизги артыкчылыгы — ар бир энергоблоктун салыштырмалуу чакан көлөмдө жогорку кубаттуулукка ээ болушу жана бардык эксплуатациялык эрежелер так сакталган шартта экологиялык жактан таасиринин төмөн болушу. Бирок, атомдук электр станциялардын иштен чыгуу коркунучу өтө жогору. Гидроэлектр станциялары, адатта, алыскы аймактарда курулат жана экологиялык жактан эң таза энергия булактарынын бири болуп саналат. Бирок алардын кубаттуулугу жыл мезгилине жараша кескин өзгөрүп турат жана электр тармагына берилүүчү энергияны кеңири чектерде жөнгө салуу мүмкүнчүлүгү чектелүү. Акыркы жылдары кайра жаралуучу энергия булактарынан (гидроэнергетикадан тышкары) электр энергиясын өндүрүүнүн наркы бир топ төмөндөдү. Күн, шамал жана ташкын энергиясынан өндүрүлгөн электр энергиясынын баасы көп учурларда жылуулук электр станцияларында өндүрүлгөн электр энергиясынын наркы менен тең атаандаша баштады. Мамлекеттик субсидияларды эске алуу менен кайра жаралуучу энергия булактары менен иштеген электр станцияларын куруу экономикалык жактан максатка ылайыктуу. Бирок мындай электр станцияларынын негизги кемчилиги — алардын үзгүлтүксүз иштеши жана кубаттуулугун жөнгө сала албагандыгы. 2018-жылы деңизде жайгашкан шамал электр станцияларында элект энергиясын өндүрүүнүн наркы атомдук электр станцияларында электр энергиясын өндүрүүнүн наркынан төмөн болгон.<ref>{{Cite web|author=|url=https://orsted.com/en/Explore/Making-green-energy-affordable|title=How the offshore wind energy industry matured|lang=en|publisher=[[Ørsted|Ørsted A/S]]|date=}}</ref> == Экологиялык көйгөйлөр == Электр энергиясын өндүрүүчү өлкөлөрдүн ортосундагы айырмачылыктар айлана-чөйрөнүн абалына байланыштуу көйгөйлөргө да таасирин тийгизет. Францияда электр энергиясынын болгону 10%ы казылып алынуучу отундан өндүрүлсө, АКШда бул көрсөткүч 70%га, Кытайда 80%га чейин жетет<ref name="Statistics and Balances">[http://www.iea.org/stats/index.asp Statistics and Balances] {{Wayback|url=http://www.iea.org/stats/index.asp}} восстановлены 2011-5-8</ref>. Электр энергиясын өндүрүүнүн экологиялык жактан коопсуздугу электр станциясынын түрүнө жараша болот. Көпчүлүк окумуштуулардын пикири боюнча, казылып алынуучу отундун негизинде электр энергиясын өндүрүүдөн келип чыккан булгоочу заттардын жана парник газдарынын чыгындылары дүйнөлүк парник газдарынын жалпы көлөмүнүн олуттуу бөлүгүн түзөт. АКШда электр энергиясын өндүрүү жалпы чыгындылардын дээрлик 40 %ын түзүп, бардык булактардын ичинен эң чоң көрсөткүч болуп саналат. Транспорт секторунун чыгындылары мындан кыйла төмөн болуп, АКШдагы көмүр кычкыл газынын жалпы көлөмүнүн болжол менен үчтөн бирин түзөт<ref>{{Cite news|title=Carbon-emissions culprit? Coal|url=http://seattletimes.nwsource.com/html/nationworld/2003732690_carbon03.html}}</ref>. АКШда электр энергиясын өндүрүү үчүн казылып алынуучу отунду жагуу бардык күкүрт диоксидинин чыгындыларынын 65 %ына себеп болот. Күкүрт диоксиди кислоталык жаандын негизги компоненттеринин бири болуп саналат<ref>{{Cite web|url=http://www.epa.gov/air/sulfurdioxide/|title=Sulfur Dioxide|publisher=US Environmental Protection Agency}}</ref>. Электр энергиясын өндүрүү АКШдагы азот кычкылдарынын (NOx), көмүртек кычкылынын жана катуу бөлүкчөлөрдүн чыгындыларынын жалпы көлөмү боюнча төртүнчү орундагы ири булак болуп эсептелет<ref>{{Cite web|url=http://www.epa.gov/cgi-bin/broker?_service=airdata&_program=progs.webprogs.emcatbar.scl&_debug=2&geotype=us&geocode=USA&geoname=United+States&epol=CO+NOX+VOC+SO2+PM25+PM10&years=2002&mapsize=zsc&reqtype=viewmap|title=AirData|publisher=US Environmental Protection Agency}}</ref>. 2011-жылдын июлунда Улуу Британиянын парламенти 1 киловатт-саат электр энергиясын өндүрүүдөгү көмүр кычкыл газынын чыгындылары атомдук энергетикада күн электр станцияларына салыштырмалуу болжол менен үч эсе, байытылган көмүрдү жагууга салыштырмалуу төрт эсе жана кадимки көмүрдү жагууга салыштырмалуу 36 эсе төмөн экенин белгилеген<ref>{{Cite web|url=http://www.parliament.uk/edm/2010-12/2061|title=Early day motion 2061}}</ref>. == Эскертүүлөр == {{Булактар}} nf0lez5jvih9g42mvkp9ofj39ewxaw5 651832 651831 2026-09-03T05:23:22Z Born Nomad 47370 Исправление источников 651832 wikitext text/x-wiki [[Файл:Turbogenerator01.jpg|thumb|300x300px| [[Турбогенератор]]]] '''Электр энергиясын өндүрүү''' – бул баштапкы энергия булактарынан электр энергиясын алуу процесси. Электр энергиясынын өзгөчөлүгү – ал жаратылышта олуттуу көлөмдө эркин түрдө кездешүүчү баштапкы энергия түрү эмес, ошондуктан аны өндүрүү зарыл. Өнөр жай максаттары үчүн электр энергиясы электр станцияларында өндүрүлөт жана алар көп учурда бирдиктүү электр тармагына бириктирилет. Тармактын кубаттуулугу жетишсиз болгон учурда, ага туташуу мүмкүн болбогондо же экономикалык жактан максатка ылайыксыз болгон учурда, электр энергиясы автономдуу электр станцияларында өндүрүлөт. Энергетика тармагында электр энергиясын өндүрүү керектөөчүлөргө электр энергиясын жеткирүүнүн биринчи этабы болуп саналат, ал эми калган этаптары – энергияны берүү, бөлүштүрүү, ошондой эле гидроаккумуляциялоочу элект станцияларында энергияны топтоо жана кайра пайдалануу кирет. == Тарыхы == Электр энергиясын өндүрүүнүн негизги принциби 1820-жылдары жана 1830-жылдардын башында британиялык окумуштуу [[Майкл Фарадей]] тарабынан ачылган. Анын бүгүнкү күнгө чейин колдонулуп келе жаткан ыкмасы [[Магнит|магниттин уюлдарынын ортосунда кыймылдаган]] жабык өткөргүч чынжырда электр тогун пайда кылууну камтыйт. Технологиянын өнүгүшү менен электр энергиясын өндүрүүнүн төмөнкү схемасы экономикалык жактан пайдалуу болуп калды. Электр станциясында орнотулган электр генераторлору борборлоштурулган түрдө өзгөрмө ток түрүндө электр энергиясын өндүрөт. Күч [[Трансформатор|трансформаторлорунун]] жардамы менен өндүрүлгөн өзгөрмө токтун электр чыңалуусу жогорулайт, бул аны аз жоготуулар менен зымдар аркылуу өткөрүүгө мүмкүндүк берет. Электр энергиясын керектөө учурунда өзгөрмө токтун чыңалуусу төмөндөтүүчү трансформаторлор аркылуу азайтылып, керектөөчүлөргө берилет. Электрлештирүү, Бессемердин болот эритүү процесси менен бирге, Экинчи өнөр жай революциясынын пайдубалы болуп калган. Электр энергиясын жалпыга жеткиликтүү жана күнүмдүк жашоодо зарыл болгон ресурс катары пайдаланууга жол ачкан негизги ойлоп табуулар [[Томас Эдисон|Томас Альва Эдисон]] жана [[Никола Тесла]] тарабынан иштелип чыккан. Борбордук электр станцияларында электр энергиясын өндүрүү 1882-жылы, [[Нью-Йорк|Нью-Йорк шаарындагы]] Перл-стрит станциясында <ref>{{Cite web|url=http://ethw.org/Pearl_Street_Station|title=Pearl Street Station - Engineering and Technology History Wiki}}</ref> [[Буу машинасы|буу кыймылдаткычы]] Перл-стрит чырактарын күйгүзүү үчүн [[туруктуу ток]] өндүргөн динамо-машинаны кыймылга келтиргенде башталган. Жаңы технология дүйнө жүзү боюнча көптөгөн шаарларда тез арада колдонулуп, көчө чырактарын электр энергиясына айландырышкан. Көп өтпөй электр лампалары коомдук имараттарда, өнөр жай ишканаларында жана коомдук транспортту (трамвайларды жана поезддерди) электр энергиясы менен камсыздоо үчүн кеңири колдонула баштаган. Ошондон бери дүйнөдө электр энергиясын өндүрүү тынымсыз өсүп келе жатат. == Электр энергиясын өндүрүү ыкмалары == [[Файл:Electricity_grid_simple-_North_America.svg|thumb|300x300px| Электр энергиясын өндүрүү жана берүү схемасы. Өндүрүү системасы кызыл түс менен белгиленген]] Электр энергиясын өндүрүүнүн негизги ыкмасы — [[турбина]] менен бир окто жайгашкан жана турбинанын кинетикалык энергисын электр энергиясына айландырган электр генератору тарабынан өндүрүлгөг кубаттуулук. Турбинаны айландыруучу агрегаттын түрүнө жараша электр станциялары гидравликалык жана жылуулук (анын ичинде атомдук) электр станциялары болуп бөлүнөт. === Гидроэнергетика === [[Файл:СШ_ГЭС.jpg|thumb|300x300px| Саян-Шушен ГЭСи - Россиядагы эң ири гидроэлектр станциясы]] Гидроэнергетика – бул кайра жаралуучу энергия булагы катары суу агымынын кинетикалык энергиясын электр энергиясын өндүрүү үчүн пайдаланган электр энергетикасынын тармагы. Бул тармакта энергия өндүрүүчү негизги объекттер – дарыяларга курулган [[Гидроэлектр станция|гидроэлектр станциялар]] (ГЭСтер). Дарыялардагы [[Плотина|дамбалардын]] жардамы менен гидроэлектр станцияны курууда суунун үстүнкү деңгээлиндеги айырмачылык (жогорку жана төмөнкү [[Бьеф|көлмөлөр]]) жасалма жол менен түзүлөт. Гравитациянын таасири астында суу үстүнкү көлмөдөн ылдыйкы бассейнге суу турбиналары жайгашкан атайын өткөргүчтөр аркылуу агат, анын пычактары суу агымы аркылуу ийрилет. Турбина электр генераторунун коаксиалдык роторун айлантат. [[Файл:Hydroelectric_dam_without_text.jpg|center|thumb|450x450px| Гидроэлектр станциясынын структуралык өзгөчөлүктөрү: A — [[суу сактагыч]], B — ГЭС имаратынын машина залы, C — гидравликалык турбина, D — электр генератору, E — суу кабыл алуучу курулма, F — басымдуу суу өткоргүч, G — электр берүү линиясы, H — дарыянын нугу]] ГЭСтердин өзгөчө түрүнө - [[Гидроаккумулятор электр станциясы (ГАЭС)|гидроаккумулятор электр станциясылары]] (ГАЭС) кирет. Аларды таза өндүрүш кубаттуулугу катары кароого болбойт, анткени алар дээрлик өздөрү өндүргөндөй эле көлөмдөгү электр энергиясын керектешет. Бирок мындай станциялар электр тармагындагы жүктөм эң жогорку деңгээлге жеткен учурларда аны натыйжалуу жөнгө салууга мүмкүндүк берет. === Жылуулук энергетикасы === [[Файл:Surgut-2_Power_Station.jpg|thumb|300x300px| Сургут ГРЭС-2 - Россиядагы эң ири жылуулук электр станциясы]] Жылуулук электр станциялары (ЖЭС) – бул органикалык отунду жагуудан алынган жылуулук энергиясын электр энергиясына айландырып өндүргөн энергетикалык ишканалар. Жылуулук электр станцияларынын эки негизги түрү бар: ''Конденсациялык электр станциялары (КЭС)'' — мурда бул түрдөгү станциялар үчүн ГРЭС (мамлекеттик райондук электр станциясы) аббревиатурасы да колдонулган. Конденсациялык электр станциясы электр энергиясын гана өндүрүүгө арналган жылуулук электр станциясы болуп саналат. КЭСте отунду жагуудан алынган жылуулук буу генераторлорунда сууну ысытат, ал эми пайда болгон өтө ысытылган суу буусу [[электр генератору]] менен бир окто жайгашкан буу турбинасына берилет. Турбинада буунун ички энергиясы механикалык энергияга айланат, ал эми электр генераторунда электр тогу өндүрүлүпЮ, электр тармагына берилет. Иштетилген буу конденсаторго багытталат. Ал жерден конденсацияланып сууга айлангандан кийин, насостор аркылуу кайрадан буу генераторуна жөнөтүлөт. ''Жылуулук менен камсыз кылуучу электр станциялары'' (айкалыштырылган жылуулук электр станциялары, ЖЭБ) — бул жылуулук энергиясынын бир бөлүгү электр энергиясын өндүрүүгө, ал эми экинчи бөлүгү жакын жайгашкан турак жайларды жылытууга багытталган жылуулук электр станциялары. ЖЭБтерде жылуулук жана электр энергиясын айкалыштырып өндүрүү, конденсациялык электр станцияларында электр энергиясын өз алдынча өндүрүүгө жана үй шартында жылытуу үчүн жылуулукту өндүрүүгө салыштырмалуу отундун натыйжалуулугун бир топ жогорулатат. КЭС менен ЖЭБдин технологиялык схемалары окшош. ЖЭБдин КЭСтен негизги айырмасы — казанда пайда болгон буунун бир бөлүгү жылытуу максатында колдонулат. === Ядердик энергетика === [[Файл:BalakovoNPP1.jpg|thumb|300x300px| Балаково атомдук электр станциясы - Орусиядагы эң ири атомдук электр станциясы]] Ядердик энергетикада электр жана жылуулук энергиясын өндүрүү үчүн [[Ядро энергиясы|ядро энергияны]] колдонулат. Ядролук энергетиканын негизги ишканалары — бул [[Атомдук электр станциясы|атомдук электр станциялары]] (АЭС). АЭСте электр энергиясын өндүрүү принциби жылуулук электр станциясындагыдай эле. Бирок бул учурда жылуулук энергиясы органикалык отунду жагуудан эмес, ядролук реактордогу ядролук реакциянын натыйжасында бөлүнүп чыгат. Электр энергиясын өндүрүүнүн андан аркы процесси ЖЭБтин технологиялык схемасынан көп айырмаланбайт: буу генератору реактордон жылуулукту алып, буу өндүрөт, ал буу турбинасына берилет жана андан ары электр генераторунун жардамы менен электр энергиясы өндүрүлөт. Атомдук электр станцияларынын айрым конструкциялык өзгөчөлүктөрүнөн улам, алар электр энергиясын өндүрүүдө гана үнөмдүү, бирок атомдук жылуулук менен камсыздоо тармагында айрым эксперименттер да жүргүзүлгөн. [[Файл:PressurizedWaterReactor_ru.gif|center|thumb|500x500px| Атомдук электр станциясынын иштөө тартиби]] === Кайра жаралуучу энергия === [[Файл:Turbine_aalborg.jpg|right|thumb| Шамал турбиналары, адатта, башка электр энергиясын өндүрүү ыкмалары менен айкалыштырып, электр энергиясын өндүрүүнү камсыз кылат.]] Альтернативдик энергияга кайра жаралуучу энергия булактарын пайдалануу аркылуу электр энергиясын өндүрүү ыкмалары кирет. Алар жогоруда айтылган "салттуу" энергия өндүрүү ыкмаларына салыштырмалуу бир катар артыкчылыктарга ээ. Кайра жаралуучу энергиянын негизги түрлөрүнө төмөнкүлөр кирет:: [[Шамал энергетикасы]] — электр энергиясын өндүрүү үчүн шамалдын кинетикалык энергиясын пайдалануу. Бетцтин мыйзамына ылайык, шамал турбинасынын пайдалуу аракет коэффиценти 59,3 %дан жогору болушу мүмкүн эмес. Күн энергетикасы (гелиоэнергетика) — фотоэлектрикалык ыкма аркылуу күн нурунун энергиясынан электр энергиясын өндүрүү. Күн батареялары күн нурун түздөн-түз электр энергиясына айлантат. Күн нуру акысыз жана мол болгондугуна карабастан, күн электр станцияларында электр энергиясын ири көлөмдө өндүрүү электр генераторлорунун жардамы менен өндүрүүгө салыштырмалуу кымбатыраак. Бул негизинен күн батареяларынын жогорку баасына байланыштуу, бирок алардын наркы тынымсыз төмөндөөдө. Учурда энергияны айландыруу натыйжалуулугу дээрлик 30% га жеткен күн батареялары коммерциялык жактан жеткиликтүү. Эксперименталдык системаларда 40% дан ашык натыйжалуулук көрсөтүлгөн<ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20070423030653/http://www.doe.gov/news/4503.htm |title=U.S. Department of Energy News |website=Internet Archive |publisher=Internet Archive |language=en |date=2007-04-23 |access-date=2026-09-03 }}</ref>. Жакынкы убакка чейин фотоэлектрдик түзүлүштөр көбүнчө космостук станцияларда, коммерциялык электр тармагына жетүүгө мүмкүнчүлүгү жок калкы аз аймактарда же жеке үйлөр жана ишканалар үчүн кошумча энергия булагы катары колдонулуп келген. Акыркы учурда өндүрүштүн натыйжалуулугу жана фотоэлектрикалык технология жаатындагы жетишкендиктер, экологиялык көйгөйлөрдөн улам субсидиялар менен бирге, күн батареяларын жайылтууну бир топ тездетти. Марокко<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/vert-fut-38664506|title=Будущее мировой энергетики – в Африке?|author=Сандрин Курстемон}}</ref>, Германия, Кытай, Япония жана АКШда күн энергетикасынын өнүгүшүнүн эсебинен орнотулган кубаттуулуктар жыл сайын 40% га өсүүдө. Шамал жана күн энергетикасынын жалпы кемчиликтери — тиешелүүлүгүнө жараша шамалсыз жана түнкү мезгилдерде электр энергиясы менен камсыз кылуу үчүн энергияны топтоочу кубаттуулуктарды түзүү зарылдыгы. Геотермалдык энергетика – ысык булактардан жана жер астындагы термалдык суулардан, анын ичинде электр энергиясын өнөр жайлык масштабда алуу тармагы. Негизинен, геотермалдык электр станциялары кадимки жылуулук электр станцияларына окшош. Бирок мындай станцияларда бууну ысытуу үчүн казан же ядролук реактор эмес, Жердин ички катмарларынан алынган жер астындагы жылуулук булактары пайдаланылат. Мындай станциялардын кемчилиги — аларды колдонуунун географиялык жактан чектелгендиги. Геотермалдык станцияларды куруу тектоникалык активдүүлүк жогору болгон аймактарда гана үнөмдүү, анткени бул табигый жылуулук булактарын эң оңой жеткиликтүү. Суутек энергетикасы — суутекти энергетикалык отун катары пайдаланууга негизделген энергетиканын келечектүү багыттарынын бири. Суутек жогорку энергиялык натыйжалуулукка ээ, анын ресурстары дээрлик чексиз жана суутек күйгөндө экологияга зыян келтирбейт: кычкылтек чөйрөсүндө күйгөндө негизги продукт катары суу пайда болот. Бирок, учурда таза суутекти өндүрүүнүн кымбаттыгы жана аны чоң көлөмдө ташуудагы техникалык көйгөйлөрдөн улам, суутек энергетикасы адамзаттын энергияга болгон муктаждыгын толук камсыздай албайт. Ошондой эле гидроэнергетиканын альтернативдүү түрлөрүнө ташкын жана толкун энергиясы кирет. Мындай учурларда электр энергиясын өндүрүү үчүн тиешелүүгүнө жараша деңиздеги ташкын-кайтуулардын жана шамалдан пайда болгон толкундардын табигый кинетикалык энергиясы пайдаланылат. Энергетиканын бул түрлөрүнүн кеңири жайылышына электр станцияларын куруу үчүн көптөгөн табигый шарттардын дал келиши зарыл болгону тоскоолдук кылат. Атап айтканда, деңиз ташкыны же толкундар жетиштүү деңгээлде күчтүү жана туруктуу болгон ылайыктуу жээк тилкеси талап кылынат. === Электрохимия === Электрохимиялык жол менен электр энергиясын өндүрүү химиялык байланыштардын энергиясын электр-энергиясына түздөн-түз айландыруу процессинде ишке ашат. Буга, мисалы,[[Батарея|батареялардын]] иштөө принциби мисал боло алат. Электрохимиялык жол менен электр энергиясын өндүрүү көчмө жана мобилдик түзүлүштөрдө өзгөчө маанилүү. Учурда электрохимиялык энергиянын көпчүлүк бөлүгү батареялардан алынат<ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20080627023319/http://www.eere.energy.gov/news/archive.cfm/pubDate%3D%7Bd%20%272003-09-24%27%7D#6490 |title=News Archive |website=Internet Archive |publisher=Internet Archive |language=en |date=2008-06-27 |access-date=2026-09-03 }}</ref>. Кадимки цинк-көмүртектүү батареялар сыяктуу баштапкы элементтер түздөн-түз энергия булагы катары иштейт, ал эми экинчилик элементтер (аккумулятордук батареялар) электр энергиясын өндүрүү үчүн эмес, аны топтоо жана сактоо үчүн колдонулат. Ачык электрохимиялык системалар катары белгилүү болгон отун элементтеритабигый же синтетикалык отундан энергия алуу үчүн колдонулушу мүмкүн. Туздуу жана тузсуз суу мол болгон жерлерде осмостук электр станцияларын курууга мүмкүнчүлүк бар. == Электр энергиясын өндүрүүнүн экономикасы == [[Файл:U.S._2014_Electricity_Generation_By_Type.png|thumb|300x300px| АКШ, 2014-жыл: Электр энергиясын түрлөрү боюнча өндүрүү <ref>{{Cite web|url=http://www.eia.gov/electricity/monthly/epm_table_grapher.cfm?t=epmt_1_01|title=EIA - Electricity Data}}</ref>]] Энергетикалык объектилерди куруу ири чыгымдарды талап кылат жана алардын өзүн актоо мөөнөтү узак болот. Электр энергиясын өндүрүүнүн тигил же бул ыкмасынын экономикалык натыйжалуулугу көптөгөн факторлорго, биринчи кезекте электр энергиясына болгон суроо-талапка жана аймактын өзгөчөлүктөрүнө жараша болот. Бул көрсөткүчтөрдүн өз ара катышына жараша электр энергиясынын сатуу баасы да айырмаланат. Мисалы, Венесуэлада электр энергиясынын баасы 1 кВт·саат үчүн 3 центти түзсө, Данияда 40 центке жетет. Электр станциясынын түрүн тандоо да биринчи кезекте электр энергиясына болгон жергиликтүү керектөөлөрдү жана суроо-талаптын өзгөрүүсүн эске алуу менен жүргүзүлөт. Мындан тышкары, бардык электр тармактарында жүктөмдөр ар кандай болот, бирок тармакка туташкан жана үзгүлтүксүз иштеген электр станциялары базалык жүктөмдү — сутка ичиндеги электр энергиясын керектөөнүн минималдуу деңгээлин камсыз кылышы керек. Базалык жүктөмдү кубаттуулугун белгилүү бир чектерде жөнгө салууга мүмкүн болгон ири жылуулук жана атомдук электр станциялары гана камсыздай алат. Гидроэлект станцияларында болсо кубаттулукту жөнгө салуу мүмкүнчүлүгү кыйоа чектелүү. Жылуулук электр станцияларын өнөр жай керектөөчүлөрдүн жыштыгы жогору болгон аймактарда куруу максатка ылайыктуу. Электр станциялары, адатта, турак жай аймактарынан алыс жайгашкандыктан, айлана-чөйрөнүн өндүрүш калдыктары менен булганышын мүмкүн болушунча азайтууга болот. Жылуулук электр станциялары үчүн күйүүчү отундун түрү да чоң мааниге ээ. Адатта, жылуулук электр станциялары үчүн эң арзан отун катары көмүр эсептелет. Бирок жаратылыш газынын баасы белгилүү бир деңгээлден төмөндөгөн учурда, электр энергиясын өндүрүүдө көмүргө караганда жаратылыш газын пайдалануу экономикалык жактан кыйла пайдалуу болот.<ref>{{Cite news|title=Will Natural Gas Stay Cheap Enough To Replace Coal And Lower Us Carbon Emissions|url=https://www.forbes.com/sites/modeledbehavior/2013/03/22/will-natural-gas-stay-cheap-enough-replace-coal-and-lower-us-carbon-emissions/}}</ref> Атомдук электр станцияларынын негизги артыкчылыгы — ар бир энергоблоктун салыштырмалуу чакан көлөмдө жогорку кубаттуулукка ээ болушу жана бардык эксплуатациялык эрежелер так сакталган шартта экологиялык жактан таасиринин төмөн болушу. Бирок, атомдук электр станциялардын иштен чыгуу коркунучу өтө жогору. Гидроэлектр станциялары, адатта, алыскы аймактарда курулат жана экологиялык жактан эң таза энергия булактарынын бири болуп саналат. Бирок алардын кубаттуулугу жыл мезгилине жараша кескин өзгөрүп турат жана электр тармагына берилүүчү энергияны кеңири чектерде жөнгө салуу мүмкүнчүлүгү чектелүү. Акыркы жылдары кайра жаралуучу энергия булактарынан (гидроэнергетикадан тышкары) электр энергиясын өндүрүүнүн наркы бир топ төмөндөдү. Күн, шамал жана ташкын энергиясынан өндүрүлгөн электр энергиясынын баасы көп учурларда жылуулук электр станцияларында өндүрүлгөн электр энергиясынын наркы менен тең атаандаша баштады. Мамлекеттик субсидияларды эске алуу менен кайра жаралуучу энергия булактары менен иштеген электр станцияларын куруу экономикалык жактан максатка ылайыктуу. Бирок мындай электр станцияларынын негизги кемчилиги — алардын үзгүлтүксүз иштеши жана кубаттуулугун жөнгө сала албагандыгы. 2018-жылы деңизде жайгашкан шамал электр станцияларында элект энергиясын өндүрүүнүн наркы атомдук электр станцияларында электр энергиясын өндүрүүнүн наркынан төмөн болгон <ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20190708072747/https://orsted.com/en/Explore/Making-green-energy-affordable |title=Making green energy affordable |website=Ørsted |publisher=Ørsted A/S |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190708072747/https://orsted.com/en/Explore/Making-green-energy-affordable |archive-date=2019-07-08 |access-date=2026-09-03 }}</ref>. == Экологиялык көйгөйлөр == Электр энергиясын өндүрүүчү өлкөлөрдүн ортосундагы айырмачылыктар айлана-чөйрөнүн абалына байланыштуу көйгөйлөргө да таасирин тийгизет. Францияда электр энергиясынын болгону 10%ы казылып алынуучу отундан өндүрүлсө, АКШда бул көрсөткүч 70%га, Кытайда 80%га чейин жетет. Электр энергиясын өндүрүүнүн экологиялык жактан коопсуздугу электр станциясынын түрүнө жараша болот. Көпчүлүк окумуштуулардын пикири боюнча, казылып алынуучу отундун негизинде электр энергиясын өндүрүүдөн келип чыккан булгоочу заттардын жана парник газдарынын чыгындылары дүйнөлүк парник газдарынын жалпы көлөмүнүн олуттуу бөлүгүн түзөт. АКШда электр энергиясын өндүрүү жалпы чыгындылардын дээрлик 40 %ын түзүп, бардык булактардын ичинен эң чоң көрсөткүч болуп саналат. Транспорт секторунун чыгындылары мындан кыйла төмөн болуп, АКШдагы көмүр кычкыл газынын жалпы көлөмүнүн болжол менен үчтөн бирин түзөт<ref>{{Cite news|title=Carbon-emissions culprit? Coal|url=http://seattletimes.nwsource.com/html/nationworld/2003732690_carbon03.html}}</ref>. АКШда электр энергиясын өндүрүү үчүн казылып алынуучу отунду жагуу бардык күкүрт диоксидинин чыгындыларынын 65 %ына себеп болот. Күкүрт диоксиди кислоталык жаандын негизги компоненттеринин бири болуп саналат<ref>{{Cite web|url=http://www.epa.gov/air/sulfurdioxide/|title=Sulfur Dioxide|publisher=US Environmental Protection Agency}}</ref>. Электр энергиясын өндүрүү АКШдагы азот кычкылдарынын (NOx), көмүртек кычкылынын жана катуу бөлүкчөлөрдүн чыгындыларынын жалпы көлөмү боюнча төртүнчү орундагы ири булак болуп эсептелет<ref>{{Cite web|url=http://www.epa.gov/cgi-bin/broker?_service=airdata&_program=progs.webprogs.emcatbar.scl&_debug=2&geotype=us&geocode=USA&geoname=United+States&epol=CO+NOX+VOC+SO2+PM25+PM10&years=2002&mapsize=zsc&reqtype=viewmap|title=AirData|publisher=US Environmental Protection Agency}}</ref>. 2011-жылдын июлунда Улуу Британиянын парламенти 1 киловатт-саат электр энергиясын өндүрүүдөгү көмүр кычкыл газынын чыгындылары атомдук энергетикада күн электр станцияларына салыштырмалуу болжол менен үч эсе, байытылган көмүрдү жагууга салыштырмалуу төрт эсе жана кадимки көмүрдү жагууга салыштырмалуу 36 эсе төмөн экенин белгилеген<ref>{{Cite web|url=http://www.parliament.uk/edm/2010-12/2061|title=Early day motion 2061}}</ref>. == Эскертүүлөр == {{Булактар}} 20q5i2sxva90hw3nezxuqbojx2006uf 651844 651832 2026-09-03T11:03:26Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 651844 wikitext text/x-wiki [[Файл:Turbogenerator01.jpg|thumb|300x300px| [[Турбогенератор]]]] '''Электр энергиясын өндүрүү''' – бул баштапкы энергия булактарынан электр энергиясын алуу процесси. Электр энергиясынын өзгөчөлүгү – ал жаратылышта олуттуу көлөмдө эркин түрдө кездешүүчү баштапкы энергия түрү эмес, ошондуктан аны өндүрүү зарыл. Өнөр жай максаттары үчүн электр энергиясы электр станцияларында өндүрүлөт жана алар көп учурда бирдиктүү электр тармагына бириктирилет. Тармактын кубаттуулугу жетишсиз болгон учурда, ага туташуу мүмкүн болбогондо же экономикалык жактан максатка ылайыксыз болгон учурда, электр энергиясы автономдуу электр станцияларында өндүрүлөт. Энергетика тармагында электр энергиясын өндүрүү керектөөчүлөргө электр энергиясын жеткирүүнүн биринчи этабы болуп саналат, ал эми калган этаптары – энергияны берүү, бөлүштүрүү, ошондой эле гидроаккумуляциялоочу элект станцияларында энергияны топтоо жана кайра пайдалануу кирет. == Тарыхы == Электр энергиясын өндүрүүнүн негизги принциби 1820-жылдары жана 1830-жылдардын башында британиялык окумуштуу [[Майкл Фарадей]] тарабынан ачылган. Анын бүгүнкү күнгө чейин колдонулуп келе жаткан ыкмасы [[Магнит|магниттин уюлдарынын ортосунда кыймылдаган]] жабык өткөргүч чынжырда электр тогун пайда кылууну камтыйт. Технологиянын өнүгүшү менен электр энергиясын өндүрүүнүн төмөнкү схемасы экономикалык жактан пайдалуу болуп калды. Электр станциясында орнотулган электр генераторлору борборлоштурулган түрдө өзгөрмө ток түрүндө электр энергиясын өндүрөт. Күч [[Трансформатор|трансформаторлорунун]] жардамы менен өндүрүлгөн өзгөрмө токтун электр чыңалуусу жогорулайт, бул аны аз жоготуулар менен зымдар аркылуу өткөрүүгө мүмкүндүк берет. Электр энергиясын керектөө учурунда өзгөрмө токтун чыңалуусу төмөндөтүүчү трансформаторлор аркылуу азайтылып, керектөөчүлөргө берилет. Электрлештирүү, Бессемердин болот эритүү процесси менен бирге, Экинчи өнөр жай революциясынын пайдубалы болуп калган. Электр энергиясын жалпыга жеткиликтүү жана күнүмдүк жашоодо зарыл болгон ресурс катары пайдаланууга жол ачкан негизги ойлоп табуулар [[Томас Эдисон|Томас Альва Эдисон]] жана [[Никола Тесла]] тарабынан иштелип чыккан. Борбордук электр станцияларында электр энергиясын өндүрүү 1882-жылы, [[Нью-Йорк|Нью-Йорк шаарындагы]] Перл-стрит станциясында <ref>{{Cite web|url=http://ethw.org/Pearl_Street_Station|title=Pearl Street Station - Engineering and Technology History Wiki}}</ref> [[Буу машинасы|буу кыймылдаткычы]] Перл-стрит чырактарын күйгүзүү үчүн [[туруктуу ток]] өндүргөн динамо-машинаны кыймылга келтиргенде башталган. Жаңы технология дүйнө жүзү боюнча көптөгөн шаарларда тез арада колдонулуп, көчө чырактарын электр энергиясына айландырышкан. Көп өтпөй электр лампалары коомдук имараттарда, өнөр жай ишканаларында жана коомдук транспортту (трамвайларды жана поезддерди) электр энергиясы менен камсыздоо үчүн кеңири колдонула баштаган. Ошондон бери дүйнөдө электр энергиясын өндүрүү тынымсыз өсүп келе жатат. == Электр энергиясын өндүрүү ыкмалары == [[Файл:Electricity_grid_simple-_North_America.svg|thumb|300x300px| Электр энергиясын өндүрүү жана берүү схемасы. Өндүрүү системасы кызыл түс менен белгиленген]] Электр энергиясын өндүрүүнүн негизги ыкмасы — [[турбина]] менен бир окто жайгашкан жана турбинанын кинетикалык энергисын электр энергиясына айландырган электр генератору тарабынан өндүрүлгөг кубаттуулук. Турбинаны айландыруучу агрегаттын түрүнө жараша электр станциялары гидравликалык жана жылуулук (анын ичинде атомдук) электр станциялары болуп бөлүнөт. === Гидроэнергетика === [[Файл:СШ_ГЭС.jpg|thumb|300x300px| Саян-Шушен ГЭСи - Россиядагы эң ири гидроэлектр станциясы]] Гидроэнергетика – бул кайра жаралуучу энергия булагы катары суу агымынын кинетикалык энергиясын электр энергиясын өндүрүү үчүн пайдаланган электр энергетикасынын тармагы. Бул тармакта энергия өндүрүүчү негизги объекттер – дарыяларга курулган [[Гидроэлектр станция|гидроэлектр станциялар]] (ГЭСтер). Дарыялардагы [[Плотина|дамбалардын]] жардамы менен гидроэлектр станцияны курууда суунун үстүнкү деңгээлиндеги айырмачылык (жогорку жана төмөнкү [[Бьеф|көлмөлөр]]) жасалма жол менен түзүлөт. Гравитациянын таасири астында суу үстүнкү көлмөдөн ылдыйкы бассейнге суу турбиналары жайгашкан атайын өткөргүчтөр аркылуу агат, анын пычактары суу агымы аркылуу ийрилет. Турбина электр генераторунун коаксиалдык роторун айлантат. [[Файл:Hydroelectric_dam_without_text.jpg|center|thumb|450x450px| Гидроэлектр станциясынын структуралык өзгөчөлүктөрү: A — [[суу сактагыч]], B — ГЭС имаратынын машина залы, C — гидравликалык турбина, D — электр генератору, E — суу кабыл алуучу курулма, F — басымдуу суу өткоргүч, G — электр берүү линиясы, H — дарыянын нугу]] ГЭСтердин өзгөчө түрүнө - [[Гидроаккумулятор электр станциясы (ГАЭС)|гидроаккумулятор электр станциясылары]] (ГАЭС) кирет. Аларды таза өндүрүш кубаттуулугу катары кароого болбойт, анткени алар дээрлик өздөрү өндүргөндөй эле көлөмдөгү электр энергиясын керектешет. Бирок мындай станциялар электр тармагындагы жүктөм эң жогорку деңгээлге жеткен учурларда аны натыйжалуу жөнгө салууга мүмкүндүк берет. === Жылуулук энергетикасы === [[Файл:Surgut-2_Power_Station.jpg|thumb|300x300px| Сургут ГРЭС-2 - Россиядагы эң ири жылуулук электр станциясы]] Жылуулук электр станциялары (ЖЭС) – бул органикалык отунду жагуудан алынган жылуулук энергиясын электр энергиясына айландырып өндүргөн энергетикалык ишканалар. Жылуулук электр станцияларынын эки негизги түрү бар: ''Конденсациялык электр станциялары (КЭС)'' — мурда бул түрдөгү станциялар үчүн ГРЭС (мамлекеттик райондук электр станциясы) аббревиатурасы да колдонулган. Конденсациялык электр станциясы электр энергиясын гана өндүрүүгө арналган жылуулук электр станциясы болуп саналат. КЭСте отунду жагуудан алынган жылуулук буу генераторлорунда сууну ысытат, ал эми пайда болгон өтө ысытылган суу буусу [[электр генератору]] менен бир окто жайгашкан буу турбинасына берилет. Турбинада буунун ички энергиясы механикалык энергияга айланат, ал эми электр генераторунда электр тогу өндүрүлүпЮ, электр тармагына берилет. Иштетилген буу конденсаторго багытталат. Ал жерден конденсацияланып сууга айлангандан кийин, насостор аркылуу кайрадан буу генераторуна жөнөтүлөт. ''Жылуулук менен камсыз кылуучу электр станциялары'' (айкалыштырылган жылуулук электр станциялары, ЖЭБ) — бул жылуулук энергиясынын бир бөлүгү электр энергиясын өндүрүүгө, ал эми экинчи бөлүгү жакын жайгашкан турак жайларды жылытууга багытталган жылуулук электр станциялары. ЖЭБтерде жылуулук жана электр энергиясын айкалыштырып өндүрүү, конденсациялык электр станцияларында электр энергиясын өз алдынча өндүрүүгө жана үй шартында жылытуу үчүн жылуулукту өндүрүүгө салыштырмалуу отундун натыйжалуулугун бир топ жогорулатат. КЭС менен ЖЭБдин технологиялык схемалары окшош. ЖЭБдин КЭСтен негизги айырмасы — казанда пайда болгон буунун бир бөлүгү жылытуу максатында колдонулат. === Ядердик энергетика === [[Файл:BalakovoNPP1.jpg|thumb|300x300px| Балаково атомдук электр станциясы - Орусиядагы эң ири атомдук электр станциясы]] Ядердик энергетикада электр жана жылуулук энергиясын өндүрүү үчүн [[Ядро энергиясы|ядро энергияны]] колдонулат. Ядролук энергетиканын негизги ишканалары — бул [[Атомдук электр станциясы|атомдук электр станциялары]] (АЭС). АЭСте электр энергиясын өндүрүү принциби жылуулук электр станциясындагыдай эле. Бирок бул учурда жылуулук энергиясы органикалык отунду жагуудан эмес, ядролук реактордогу ядролук реакциянын натыйжасында бөлүнүп чыгат. Электр энергиясын өндүрүүнүн андан аркы процесси ЖЭБтин технологиялык схемасынан көп айырмаланбайт: буу генератору реактордон жылуулукту алып, буу өндүрөт, ал буу турбинасына берилет жана андан ары электр генераторунун жардамы менен электр энергиясы өндүрүлөт. Атомдук электр станцияларынын айрым конструкциялык өзгөчөлүктөрүнөн улам, алар электр энергиясын өндүрүүдө гана үнөмдүү, бирок атомдук жылуулук менен камсыздоо тармагында айрым эксперименттер да жүргүзүлгөн. [[Файл:PressurizedWaterReactor_ru.gif|center|thumb|500x500px| Атомдук электр станциясынын иштөө тартиби]] === Кайра жаралуучу энергия === [[Файл:Turbine_aalborg.jpg|right|thumb| Шамал турбиналары, адатта, башка электр энергиясын өндүрүү ыкмалары менен айкалыштырып, электр энергиясын өндүрүүнү камсыз кылат.]] Альтернативдик энергияга кайра жаралуучу энергия булактарын пайдалануу аркылуу электр энергиясын өндүрүү ыкмалары кирет. Алар жогоруда айтылган "салттуу" энергия өндүрүү ыкмаларына салыштырмалуу бир катар артыкчылыктарга ээ. Кайра жаралуучу энергиянын негизги түрлөрүнө төмөнкүлөр кирет:: [[Шамал энергетикасы]] — электр энергиясын өндүрүү үчүн шамалдын кинетикалык энергиясын пайдалануу. Бетцтин мыйзамына ылайык, шамал турбинасынын пайдалуу аракет коэффиценти 59,3 %дан жогору болушу мүмкүн эмес. Күн энергетикасы (гелиоэнергетика) — фотоэлектрикалык ыкма аркылуу күн нурунун энергиясынан электр энергиясын өндүрүү. Күн батареялары күн нурун түздөн-түз электр энергиясына айлантат. Күн нуру акысыз жана мол болгондугуна карабастан, күн электр станцияларында электр энергиясын ири көлөмдө өндүрүү электр генераторлорунун жардамы менен өндүрүүгө салыштырмалуу кымбатыраак. Бул негизинен күн батареяларынын жогорку баасына байланыштуу, бирок алардын наркы тынымсыз төмөндөөдө. Учурда энергияны айландыруу натыйжалуулугу дээрлик 30% га жеткен күн батареялары коммерциялык жактан жеткиликтүү. Эксперименталдык системаларда 40% дан ашык натыйжалуулук көрсөтүлгөн<ref>{{Cite web |url=http://www.doe.gov/news/4503.htm |title=U.S. Department of Energy News |website=Internet Archive |publisher=Internet Archive |language=en |date=2007-04-23 |access-date=2026-09-03 |accessdate=2026-09-03 |archivedate=2007-04-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070423030653/http://www.doe.gov/news/4503.htm }}</ref>. Жакынкы убакка чейин фотоэлектрдик түзүлүштөр көбүнчө космостук станцияларда, коммерциялык электр тармагына жетүүгө мүмкүнчүлүгү жок калкы аз аймактарда же жеке үйлөр жана ишканалар үчүн кошумча энергия булагы катары колдонулуп келген. Акыркы учурда өндүрүштүн натыйжалуулугу жана фотоэлектрикалык технология жаатындагы жетишкендиктер, экологиялык көйгөйлөрдөн улам субсидиялар менен бирге, күн батареяларын жайылтууну бир топ тездетти. Марокко<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/vert-fut-38664506|title=Будущее мировой энергетики – в Африке?|author=Сандрин Курстемон}}</ref>, Германия, Кытай, Япония жана АКШда күн энергетикасынын өнүгүшүнүн эсебинен орнотулган кубаттуулуктар жыл сайын 40% га өсүүдө. Шамал жана күн энергетикасынын жалпы кемчиликтери — тиешелүүлүгүнө жараша шамалсыз жана түнкү мезгилдерде электр энергиясы менен камсыз кылуу үчүн энергияны топтоочу кубаттуулуктарды түзүү зарылдыгы. Геотермалдык энергетика – ысык булактардан жана жер астындагы термалдык суулардан, анын ичинде электр энергиясын өнөр жайлык масштабда алуу тармагы. Негизинен, геотермалдык электр станциялары кадимки жылуулук электр станцияларына окшош. Бирок мындай станцияларда бууну ысытуу үчүн казан же ядролук реактор эмес, Жердин ички катмарларынан алынган жер астындагы жылуулук булактары пайдаланылат. Мындай станциялардын кемчилиги — аларды колдонуунун географиялык жактан чектелгендиги. Геотермалдык станцияларды куруу тектоникалык активдүүлүк жогору болгон аймактарда гана үнөмдүү, анткени бул табигый жылуулук булактарын эң оңой жеткиликтүү. Суутек энергетикасы — суутекти энергетикалык отун катары пайдаланууга негизделген энергетиканын келечектүү багыттарынын бири. Суутек жогорку энергиялык натыйжалуулукка ээ, анын ресурстары дээрлик чексиз жана суутек күйгөндө экологияга зыян келтирбейт: кычкылтек чөйрөсүндө күйгөндө негизги продукт катары суу пайда болот. Бирок, учурда таза суутекти өндүрүүнүн кымбаттыгы жана аны чоң көлөмдө ташуудагы техникалык көйгөйлөрдөн улам, суутек энергетикасы адамзаттын энергияга болгон муктаждыгын толук камсыздай албайт. Ошондой эле гидроэнергетиканын альтернативдүү түрлөрүнө ташкын жана толкун энергиясы кирет. Мындай учурларда электр энергиясын өндүрүү үчүн тиешелүүгүнө жараша деңиздеги ташкын-кайтуулардын жана шамалдан пайда болгон толкундардын табигый кинетикалык энергиясы пайдаланылат. Энергетиканын бул түрлөрүнүн кеңири жайылышына электр станцияларын куруу үчүн көптөгөн табигый шарттардын дал келиши зарыл болгону тоскоолдук кылат. Атап айтканда, деңиз ташкыны же толкундар жетиштүү деңгээлде күчтүү жана туруктуу болгон ылайыктуу жээк тилкеси талап кылынат. === Электрохимия === Электрохимиялык жол менен электр энергиясын өндүрүү химиялык байланыштардын энергиясын электр-энергиясына түздөн-түз айландыруу процессинде ишке ашат. Буга, мисалы,[[Батарея|батареялардын]] иштөө принциби мисал боло алат. Электрохимиялык жол менен электр энергиясын өндүрүү көчмө жана мобилдик түзүлүштөрдө өзгөчө маанилүү. Учурда электрохимиялык энергиянын көпчүлүк бөлүгү батареялардан алынат<ref>{{Cite web |url=http://www.eere.energy.gov/news/archive.cfm/pubDate%3D%7Bd%20%272003-09-24%27%7D |title=News Archive |website=Internet Archive |publisher=Internet Archive |language=en |date=2008-06-27 |access-date=2026-09-03 |accessdate=2026-09-03 |archivedate=2008-06-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080627023319/http://www.eere.energy.gov/news/archive.cfm/pubDate%3D%7Bd%20%272003-09-24%27%7D }}</ref>. Кадимки цинк-көмүртектүү батареялар сыяктуу баштапкы элементтер түздөн-түз энергия булагы катары иштейт, ал эми экинчилик элементтер (аккумулятордук батареялар) электр энергиясын өндүрүү үчүн эмес, аны топтоо жана сактоо үчүн колдонулат. Ачык электрохимиялык системалар катары белгилүү болгон отун элементтеритабигый же синтетикалык отундан энергия алуу үчүн колдонулушу мүмкүн. Туздуу жана тузсуз суу мол болгон жерлерде осмостук электр станцияларын курууга мүмкүнчүлүк бар. == Электр энергиясын өндүрүүнүн экономикасы == [[Файл:U.S._2014_Electricity_Generation_By_Type.png|thumb|300x300px| АКШ, 2014-жыл: Электр энергиясын түрлөрү боюнча өндүрүү <ref>{{Cite web|url=http://www.eia.gov/electricity/monthly/epm_table_grapher.cfm?t=epmt_1_01|title=EIA - Electricity Data}}</ref>]] Энергетикалык объектилерди куруу ири чыгымдарды талап кылат жана алардын өзүн актоо мөөнөтү узак болот. Электр энергиясын өндүрүүнүн тигил же бул ыкмасынын экономикалык натыйжалуулугу көптөгөн факторлорго, биринчи кезекте электр энергиясына болгон суроо-талапка жана аймактын өзгөчөлүктөрүнө жараша болот. Бул көрсөткүчтөрдүн өз ара катышына жараша электр энергиясынын сатуу баасы да айырмаланат. Мисалы, Венесуэлада электр энергиясынын баасы 1 кВт·саат үчүн 3 центти түзсө, Данияда 40 центке жетет. Электр станциясынын түрүн тандоо да биринчи кезекте электр энергиясына болгон жергиликтүү керектөөлөрдү жана суроо-талаптын өзгөрүүсүн эске алуу менен жүргүзүлөт. Мындан тышкары, бардык электр тармактарында жүктөмдөр ар кандай болот, бирок тармакка туташкан жана үзгүлтүксүз иштеген электр станциялары базалык жүктөмдү — сутка ичиндеги электр энергиясын керектөөнүн минималдуу деңгээлин камсыз кылышы керек. Базалык жүктөмдү кубаттуулугун белгилүү бир чектерде жөнгө салууга мүмкүн болгон ири жылуулук жана атомдук электр станциялары гана камсыздай алат. Гидроэлект станцияларында болсо кубаттулукту жөнгө салуу мүмкүнчүлүгү кыйоа чектелүү. Жылуулук электр станцияларын өнөр жай керектөөчүлөрдүн жыштыгы жогору болгон аймактарда куруу максатка ылайыктуу. Электр станциялары, адатта, турак жай аймактарынан алыс жайгашкандыктан, айлана-чөйрөнүн өндүрүш калдыктары менен булганышын мүмкүн болушунча азайтууга болот. Жылуулук электр станциялары үчүн күйүүчү отундун түрү да чоң мааниге ээ. Адатта, жылуулук электр станциялары үчүн эң арзан отун катары көмүр эсептелет. Бирок жаратылыш газынын баасы белгилүү бир деңгээлден төмөндөгөн учурда, электр энергиясын өндүрүүдө көмүргө караганда жаратылыш газын пайдалануу экономикалык жактан кыйла пайдалуу болот.<ref>{{Cite news|title=Will Natural Gas Stay Cheap Enough To Replace Coal And Lower Us Carbon Emissions|url=https://www.forbes.com/sites/modeledbehavior/2013/03/22/will-natural-gas-stay-cheap-enough-replace-coal-and-lower-us-carbon-emissions/}}</ref> Атомдук электр станцияларынын негизги артыкчылыгы — ар бир энергоблоктун салыштырмалуу чакан көлөмдө жогорку кубаттуулукка ээ болушу жана бардык эксплуатациялык эрежелер так сакталган шартта экологиялык жактан таасиринин төмөн болушу. Бирок, атомдук электр станциялардын иштен чыгуу коркунучу өтө жогору. Гидроэлектр станциялары, адатта, алыскы аймактарда курулат жана экологиялык жактан эң таза энергия булактарынын бири болуп саналат. Бирок алардын кубаттуулугу жыл мезгилине жараша кескин өзгөрүп турат жана электр тармагына берилүүчү энергияны кеңири чектерде жөнгө салуу мүмкүнчүлүгү чектелүү. Акыркы жылдары кайра жаралуучу энергия булактарынан (гидроэнергетикадан тышкары) электр энергиясын өндүрүүнүн наркы бир топ төмөндөдү. Күн, шамал жана ташкын энергиясынан өндүрүлгөн электр энергиясынын баасы көп учурларда жылуулук электр станцияларында өндүрүлгөн электр энергиясынын наркы менен тең атаандаша баштады. Мамлекеттик субсидияларды эске алуу менен кайра жаралуучу энергия булактары менен иштеген электр станцияларын куруу экономикалык жактан максатка ылайыктуу. Бирок мындай электр станцияларынын негизги кемчилиги — алардын үзгүлтүксүз иштеши жана кубаттуулугун жөнгө сала албагандыгы. 2018-жылы деңизде жайгашкан шамал электр станцияларында элект энергиясын өндүрүүнүн наркы атомдук электр станцияларында электр энергиясын өндүрүүнүн наркынан төмөн болгон <ref>{{Cite web |url=https://orsted.com/en/Explore/Making-green-energy-affordable |title=Making green energy affordable |website=Ørsted |publisher=Ørsted A/S |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190708072747/https://orsted.com/en/Explore/Making-green-energy-affordable |archive-date=2019-07-08 |access-date=2026-09-03 |accessdate=2026-09-03 |archivedate=2019-07-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190708072747/https://orsted.com/en/Explore/Making-green-energy-affordable }}</ref>. == Экологиялык көйгөйлөр == Электр энергиясын өндүрүүчү өлкөлөрдүн ортосундагы айырмачылыктар айлана-чөйрөнүн абалына байланыштуу көйгөйлөргө да таасирин тийгизет. Францияда электр энергиясынын болгону 10%ы казылып алынуучу отундан өндүрүлсө, АКШда бул көрсөткүч 70%га, Кытайда 80%га чейин жетет. Электр энергиясын өндүрүүнүн экологиялык жактан коопсуздугу электр станциясынын түрүнө жараша болот. Көпчүлүк окумуштуулардын пикири боюнча, казылып алынуучу отундун негизинде электр энергиясын өндүрүүдөн келип чыккан булгоочу заттардын жана парник газдарынын чыгындылары дүйнөлүк парник газдарынын жалпы көлөмүнүн олуттуу бөлүгүн түзөт. АКШда электр энергиясын өндүрүү жалпы чыгындылардын дээрлик 40 %ын түзүп, бардык булактардын ичинен эң чоң көрсөткүч болуп саналат. Транспорт секторунун чыгындылары мындан кыйла төмөн болуп, АКШдагы көмүр кычкыл газынын жалпы көлөмүнүн болжол менен үчтөн бирин түзөт<ref>{{Cite news|title=Carbon-emissions culprit? Coal|url=http://seattletimes.nwsource.com/html/nationworld/2003732690_carbon03.html}}</ref>. АКШда электр энергиясын өндүрүү үчүн казылып алынуучу отунду жагуу бардык күкүрт диоксидинин чыгындыларынын 65 %ына себеп болот. Күкүрт диоксиди кислоталык жаандын негизги компоненттеринин бири болуп саналат<ref>{{Cite web|url=http://www.epa.gov/air/sulfurdioxide/|title=Sulfur Dioxide|publisher=US Environmental Protection Agency}}</ref>. Электр энергиясын өндүрүү АКШдагы азот кычкылдарынын (NOx), көмүртек кычкылынын жана катуу бөлүкчөлөрдүн чыгындыларынын жалпы көлөмү боюнча төртүнчү орундагы ири булак болуп эсептелет<ref>{{Cite web|url=http://www.epa.gov/cgi-bin/broker?_service=airdata&_program=progs.webprogs.emcatbar.scl&_debug=2&geotype=us&geocode=USA&geoname=United+States&epol=CO+NOX+VOC+SO2+PM25+PM10&years=2002&mapsize=zsc&reqtype=viewmap|title=AirData|publisher=US Environmental Protection Agency}}</ref>. 2011-жылдын июлунда Улуу Британиянын парламенти 1 киловатт-саат электр энергиясын өндүрүүдөгү көмүр кычкыл газынын чыгындылары атомдук энергетикада күн электр станцияларына салыштырмалуу болжол менен үч эсе, байытылган көмүрдү жагууга салыштырмалуу төрт эсе жана кадимки көмүрдү жагууга салыштырмалуу 36 эсе төмөн экенин белгилеген<ref>{{Cite web|url=http://www.parliament.uk/edm/2010-12/2061|title=Early day motion 2061}}</ref>. == Эскертүүлөр == {{Булактар}} kxo9kzo2rtcmoek7b2yc5r7iynalqej 3 153852 651833 2026-09-03T06:26:33Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 651833 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 06:26, 3 сентябрь 2026 (UTC) 1skhftm2rs13pyjhuhg7bb8ymhflcxr 3 153853 651840 2026-09-03T07:26:46Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 651840 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 07:26, 3 сентябрь 2026 (UTC) njwq2c0yggo6bnq7j97vv7p286wrp13 3 153854 651843 2026-09-03T10:27:22Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 651843 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 10:27, 3 сентябрь 2026 (UTC) 5494m0stoj1g172g5jgr87f3mtkvmq3