Нарын облусу

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ky">
  <siteinfo>
    <sitename>Википедия</sitename>
    <dbname>kywiki</dbname>
    <base>https://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.19</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Атайын</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Талкуу</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Колдонуучу</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Колдонуучунун баарлашуулары</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википедия</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Википедияны талкуулоо</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Файлды талкуулоо</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">МедиаВики</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">МедиаВикини талкуулоо</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Калып</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Калыпты талкуулоо</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Жардам</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Жардамды талкуулоо</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Категория</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Категорияны талкуулоо</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">Макала долбоору</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">Макала долбоорун талкуулоо</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Модулду талкуулоо</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Нарын облусу</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1566</id>
    <revision>
      <id>652650</id>
      <parentid>650273</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T07:48:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>652650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83288" sha1="2kn48gtcg79jtr6kxemmfd5akc3bq6k" xml:space="preserve">{{Административдик бирдик
|Түс1                                         = {{Түс|Кыргызстан}}
|Кыргызча аталышы                             = Нарын облусу
|Расмий аталышы                               = 
|Желек                                        = Naryn obl flag.svg
|Желектин сүрөттөлүшү                         = 
|Желектин туурасы                             = 
|Герб                                         = Naryn obl coa.svg
|Гербдин сүрөттөлүшү                          = 
|Гербдин туурасы                              = 
|Өлкө                                         = 
|Гимн                                         = 
|Урааны                                       = 
|Лакап аты                                    = 
|Штат ыры                                     = 

|Статусу                                      = [[Облус]]
|Областка карайт                              = 
|Районго карайт                               = 
|Борбору                                      = [[Нарын]]
|Ири шаары                                    = [[Нарын]]
|Ири шаарлары                                 = 
|Күнү                                         = 
|Негизделген                                  = [[21-ноябрь]] [[1939-жыл]]
|Жоюлган                                      = 

|Башчысынын аталышы                           = Кыргыз Республикасынын Президентинин Нарын облусундагы ыйгарым укуктуу өкүлү
|Башчысы                                      = [[Сатаров Нурбек Бейшеналиевич]]
|Башчысынын аталышы2                          = Ыйгарым укуктуу өкүлдүн орун басарлары
|Башчысы2                                     = Чекирбаев Эркинбек Замирович&lt;br&gt;Аскалиева Гүльзат Айтбаевна&lt;br&gt;Мамбетова Жылдыз Асанкуловна 
|Башчысынын аталышы3                          = 
|Башчысы3                                     = 

|Жылдык ИДП                                   = 42,6 млрд сом
|ИДП боюнча орду                              = 7
|ИДП калк жанына жараша                       = 134,7 миң сом
|ИДП калк санынана жараша                     = 7
|ИДП                                          = 42,6 млрд сом (КР боюнча ~3,5%)
|Тили                                         = [[Кыргыз тили]]
|Тилдери                                      = 
|Калкы                                        = 316,2 миң
|Калк боюнча орду                             = 6-орун
|Калк боюнча пайызы                           = 4,25%
|Жыштыгы                                      = 7,16
|Жыштык боюнча орду                           = 7-орун
|Улуттук курамы                               = [[кыргыздар]] — 99,2%, [[дунгандар]] — 0,4%, [[өзбектер]] — 0,1%, [[орустар]] — 0,1%, башка улуттар — 0,2%
|Диний курамы                                 = [[Сүннөттөр|мусулмандар-сүннөттөр]] ([[ханафий мазхабы]])
|Аянты                                        = 44 160
|Аянт боюнча орду                             = 1-орун
|Аянты боюнча пайызы                          = 22,1%
|Максималдуу бийиктиги                        = 5982
|Орточо бийиктиги                             = 2300
|Минималдуу бийиктиги                         = 1500
|Тууралыгы                                    = 232
|Узундугу                                     = 260

|Карта                                        = Naryn Province in Kyrgyzstan.svg
|Картанын өлчөмү                              = 280px
|Административдик бирдиктин картасы           = 
|Картанын өлчөмү ае                           = 
|lat_dir                                      = N
|lat_deg                                      = 41
|lat_min                                      = 26
|lat_sec                                      = 0
|lon_dir                                      = E
|lon_deg                                      = 75
|lon_min                                      = 58
|lon_sec                                      = 0
|type                                         = adm1st
|region                                       = KG-N
|баскыч                                       = 
|CoordScale                                   = 3000000

|Убакыт аралыгы                               = [[UTC+06:00]]
|Аббревиатурасы                               = 
|ISO                                          = KG-N
|FIPS                                         = 
|Телефон коду                                 = +996 35
|Почта индекси                                = 722500-722900
|Интернет-домени                              = [[.kg]]
|Автоунаа номурунун коду                      = H, N, 05
|Сайты                                        = https://www.naryn.gov.kg/ky/
|Commons түрмөгүндө                           = Naryn_Region
}}

'''Нарын облусу''' ― [[Кыргызстан|Кыргызстандын]] эң чоң облусу. СССРдин Жогорку Советинин Президиумунун [[1939-жыл|1939-жылдагы]] [[21-ноябрь|21-ноябрындагы]] буйругу менен Тянь-Шань облусу катары негизделген&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;[https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/131065 Об образовании Фрунзенской, Иссык-Кульской, Тянь-Шаньской, Джалал-Абадской и Ошской областей в составе Киргизской ССР (Указ от 21 ноября 1939 г.) // Ведомости Верховного Совета СССР, 1939 г., № З8]&lt;/ref&gt;. [[1988|1988-жылы]] Тянь-Шань жана [[Ысык-Көл облусу|Ысык-Көл облустары]] бириктирилген. [[1990-жыл|1990-жылдын]] [[14-декабрь|14-декабрында]] кайра Нарын жана Ысык-Көл облусу болуп бөлүнгөн.

Борбору — [[Нарын]] шаары.

Калкынын саны — 312,100 адам (2024-жыл)&lt;ref&gt;[https://stat.gov.kg/kg/opendata/category/39/ Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети. Туруктуу калктын саны жылдын башына карата]&lt;/ref&gt;.

== Тарых ==
СССР Жогорку Советинин Президиумунун Жарлыгынын негизинде [[1939-жыл|1939-жылдын]] [[21-ноябрь|21-ноябрындагы]], борбору [[Нарын]] шаары болгон Тянь-Шань облусу катары түзүлгөн. Алгач курамына 6 районду ([[Ак-Талаа району|Ак-Талаа]], [[Ат-Башы району|Ат-Башы]], [[Жумгал району|Жумгал]], [[Кочкор району|Кочкор]], [[Нарын району|Нарын]] жана [[Тогуз-Торо району|Тогуз-Торо]]) жана облустун карамагындагы бир шаарды камтыган&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;. [[1944-жыл|1944-жылы]] Куланак жана Чолпон райондору түзүлгөн (кийинчерээк, [[1958-жыл|1958-жылы]] Куланак району жана [[1956-жыл|1956-жылы]] Чолпон району жоюлган)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;История Нарынской области. С. Иманалиев, Бийиктик басмаканасы, 2010. 69-бет, ISBN 978-9967-13-408-9&lt;/ref&gt;.

[[1962-жыл|1962-жылы]] [[30-декабрь|30-декабрда]] Тянь-Шань облусу жана анын курамына кирген [[Жумгал району|Жумгал]] жана [[Тогуз-Торо району|Тогуз-Торо]] райондору жоюлган. Облусту түзгөн калган райондор [[Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы|Кыргыз ССРине]] түздөн-түз баш ийүүсүнө өткөн&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

[[1970-жыл|1970-жылы]] [[11-декабрь|11-декабрда]] [[Нарын]] шаарын жана [[Ак-Талаа району|Ак-Талаа]], [[Ат-Башы району|Ат-Башы]], [[Жумгал району|Жумгал]], [[Кочкор району|Кочкор]], [[Тогуз-Торо району|Тогуз-Торо]] жана [[Тянь-Шань району|Тянь-Шань]] райондорунун курамына камтып, Нарын аталышында облус катары кайрадан түзүлгөн&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

[[1988-жыл|1988-жылы]] [[5 Октябрь (Тогуздун айы)|5-октябрда]] [[Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы|Кыргыз ССРинин]] аймактык бөлүнүшүн ирилештирүү иш-чараларынын жыйынтыгында [[Ысык-Көл облусу]] менен бириктирилген. Ошол эле иш-чаралардын негизинде [[Тогуз-Торо району]] [[Ош облусу|Ош облусунун]] курамына өткөрүлүп берилген.

[[1990-жыл|1990-жылы]] [[14-декабрь|14-декабрда]] Кыргыз ССРинин «Кыргыз ССРинин облустук бөлүнүшүн өркүндөтүү жана жаңы облустарды түзүү жөнүндө» мыйзамына ылайык кайрадан өзүнчө Нарын облусу катары бөлүнгөн&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/1471/edition/284593/ru Закон Киргизской ССР. О совершенствовании областного деления Киргизской ССР и образовании новых областей. гор.Фрунзе, 14 декабря 1990 года, № 263-XII]&lt;/ref&gt;.

[[1992-жыл|1992-жылы]] [[6-март|6-мартта]]  Жумгал районунун Суусамыр айылдык кеңешин өз алдынча [[Суусамыр району]] болуп түзүлгөн (борбору [[Суусамыр (айыл)|Суусамыр]] айылы деп кабыл алынган). [[1994-жыл|1994-жылы]] [[28-май|28-майда]] Суусамыр району [[Чүй облусу|Чүй облусунун]] курамына өткөрүлүп берилген&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/6-1658/edition/318917/ru Постановление Жогорку Кенеша КР от 28 мая 1994 года N 1560-XII «О передаче Суусамырского района Нарынской области в состав Чуйской области»]&lt;/ref&gt;.

[[2004-жыл|2004-жылы]] [[24-июнь|24-июнда]] Тянь-Шань району Нарын району деп аталып, облустун борбору Нарын шаары Нарын районунун курамынан облустук баш ийүүсүнө чыгарылган&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/1465/edition/284583/ru Закон Кыргызской Республики №79 от 25 июня 2004 года. О переименовании Тяньшаньского района Нарынской области Кыргызской Республики в Нарынский район и о выводе города Нарын из состава Нарынского района Нарынской области Кыргызской Республики и придании ему статуса города областного значения.] &lt;/ref&gt;.

== География ==
Облус Кыргызстандын түштүк-чыгышында жана борбордук бөлүгүндө жайгашкан. Жалпы аянты 45,200 км² түзүп, [[Кыргызстан|Кыргызстандын]] аймагынын 1/4 бөлүгүн ээлейт.

Нарын облусу чыгышына [[Ысык-Көл облусу|Ысык-Көл]], түндүгүнөн [[Чүй облусу|Чүй]], түндүк-батышынан [[Жалал-Абад облусу|Жалал-Абад]], түштүк-батышынан [[Ош облусу|Ош]] облустары менен, түштүгүнөн [[Кытай|Кытай Эл Республикасы]] менен чектешет.

=== Рельеф ===
&lt;center&gt;[[Файл:Naryn Panaorama.jpg|thumb|938x938px|Нарын облусунун басымдуу аймагындагы пейзаж]]&lt;/center&gt;
Облус тоолуу аймакта жайгашканына байланыштуу, рельефи татаал келип, аймагынын 95% деңиз деңгээлинен 1000 метр бийиктикте жайгашкан жана аймагынын 70% тоо кыркалары ээлейт. Алардын эң ирилери: [[Какшаал тоо тизмеги|Какшаал]] (узундугу 582 км созулган эң ири тоо кыркасы, Кытай жана Кыргызстанды бөлүп турат), [[Ат-Башы тоо кыркасы|Ат-Башы]], [[Нарын тоо кыркасы|Нарын]], [[Жетим кырка тоосу|Жетим]], [[Молдо-Тоо]], [[Суусамыр тоо кыркасы|Суусамыр]]&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://scout-kg.narod.ru/library/l_geografia.kg.html#a11 Бийик тоолордун, тоолор аралык өрөөндөрдүн жана ойдуңдардын өлкөсү болгон Кыргызстандын рельефи]&lt;/ref&gt;.

Облустагы тоо системасы өзүнө бийик ([[Ак-Сай өрөөнү|Ак-Сай]], [[Арпа өрөөнү|Арпа]], [[Ат-Башы өрөөнү|Ат-Башы]], [[Кара-Коюн өрөөнү|Кара-Коюн]], [[Чатыркөл ойдуңу|Чатыр-Көл]], [[Соң-Көл өрөөнү|Соң-Көл]]) жана орто тоолуу (Жумгал, Кочкор, Миң-Куш, Орто Нарын) субкеңдиктүү созулган тоо ойдуңдарынын кезектешүүсүн, ошондой эле, аны курчаган, Молдо-Тоо, Жумгал-Тоо, Ат-Башы, Жаман-Тоо, Нарын, Соң-Көл, Торугарт, Какшаал тоо кыркаларынан турган тоо системасын камтыйт&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

Ойдуңдардын түбүнүн абсолюттук бийиктиги ар кандай: бийик тоолуу өрөөндөрдө деңиз деңгээлинен 3000 метрден 3800 метрге чейин, орто тоолуу аймактарда — 1500 метрден 2600 метрге чейин. Кыркалардын орточо бийиктиги 3600 метрден 4500 метрге чейин вариацияланат. Өзүнчө жайгашкан тоо чокулардын бийик чекиттери 5100 метрден жогору. Эң бийик жери — Данкова чокусу (5982 метр). Тоо кыркалары көптөгөн өрөөндөр менен бөлүнүп турат&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

Тоо арасындагы өрөөндөр өз ара каньон сымал терең капчыгайлар менен кошулган (диагоналдуу кошулмалар менен бөлүнгөн) аймактарды элестетет. Чыгыштан батышты карай рельефтин бөлүк-бөлүк болуусу күчөйт. Облустун чыгыш бөлүгү жантайма-дөңсөөлүү мөңгүлүү бийик тоолуу көлдөрү менен мүнөздөлөт. Рельефтин бийиктиктик алкатуулугу бир нече табигый алкактарды калыптандырат: чөл жана жарым чөлдөн тарта альпы алкактарына чейин&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

Өрөөндөрдүн ириси — Нарын өрөөнү. Ак-Шыйрак тоо кыркасы Нарын өрөөнүн экиге бөлүп турат: Алабуга жана Тогуз-Торо болуп. Ат-Башы тоо кыркасынын түштүгүндө Аксай жана Чатыр-Көл өрөөндөрү, батышында Арпа өрөөнү жайгашкан. Байбиче-Тоо, Жаман-Тоо, Ак-Шыйрак, Ала-Мышык тоолоруна чукул жантаймалар, кыска капчыгайлар мүнөздүү. Облустун түндүгүндө Кара-Жорго, Соң-Көл, Кабак, Жумгал тоо кыркалары жана тоо аралык Жумгал, Кочкор өрөөндөрү орун алган&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.
=== Климат ===
Облустун климаты континенталдуу, кышы суук жана узак&lt;ref&gt;[https://www.best-country.com/ru/asia/kyrgyzstan/climate Кыргызстандын климаты]&lt;/ref&gt;. Сутка ичинде температуранын чукул өзгөрүүлөрү мүнөздүү, жайкысын да үшүк жүрүшү мүмкүн. Орточо жылдык жаан-чачындар түздүктөрдө 200-300мм түзүп, тоолордо кичине көбүрөөк. Жаан көп жааган мезгил жаздын экинчи, жана жайдын биринчи жарымына туура келет. Бул учурда жылдык жаан-чачындын 30-60% түшөт. Өрөөндөрдө жаандын көлөмү батыштан, чыгышты карай көбөйөт. Кардын жалпы орточо калыңдыгы Нарын жана Жумгал өрөөндөрүндө 15-20см түзөт, ал эми Арпа өрөөнүндө 60см чейин жетет. Албетте тоолордо 2-3метр калыңдыктагы карлар түшөт бирок мындай кар бардык жакка тегиз түшпөйт. Кочкор өрөөнүндө катуу шамалдын айынан кар азыраак&lt;ref&gt;[https://www.advantour.com/rus/kyrgyzstan/climate-weather.htm Кыргызстандын климаты жана аба ырайы]&lt;/ref&gt;.

Климаттык аймакташтыруу боюнча Нарын облусу Ички Тянь-Шанда орун алган. Ички Тянь-Шанды шарттуу түрдө үч бөлүккө бөлүүгө болот: түндүк, борбордук жана түштүк-чыгыш:

* '''Түндүк бөлүгү''' өзүнө бийиктиктерде жайгашкан жана өзүнө гана таандык климатке ээ болгон Кочкор жана Соң-Көл ойдуңдарын камтыйт. Кочкор ойдуңу кургакчыл климат менен айырмаланат, өзгөчө жылдын муздак мезгилинде, мында ага жылдык жаан-чачындын 10% гана туура келет. Жылдык жаан-чачындын саны — 200 мм. Жаан-чачындардын көпчүлүгү май айында, эң азы декабрь, январь, февраль айларында болот. Кышкы кар каптамынын орточо бийиктиги 10 см төмөн, ойдуңдун төмөнкү бөлүгүндө кыштын 50% учурлардында дээрлик кар жаабайт. Абанын орточо жылдык температурасы -4 °C. Кышы суук, узактыгы 120-130 күндү түзөт. Орточо минималдуу температура -19 °C, абсолюттук минимум -36 °C. Орточо суткалык температурасы +10 °C жогору болгон жылуу мезгилдин узактыгы 130-135 күн. Айрым жылдары июндун ортосунда жана августтун аягында үшүк жүрүүлөр байкалат. Июль айынын орточо температурасы +16 °C, орточо максималдуу температура +24 °C, абсолюттук максимум +35 °C. Деңиз деңгээлинен 3100 метр бийиктикте жайгашкан Соң-Көл ойдуңу муздак, мелүүн-нымдуу климат менен айырмаланат. Кышы суук, кардуу. Кар каптамы 180-200 күн жатат, айырым жерлерде анын калыңдыгы 1 метрге чейин жетет. Абанын орточо минималдуу температурасы -28...-30 °C. +10 °C жогору болгон абанын орточо туруктуу температуралык мезгили дээрлик жокко эсе.
* '''Ички Тянь-Шандын борбордук бөлүгү''' өзүнө Нарын жана Ат-Башы ойдуңдарын камтыйт. Нарын ойдуңу — Ички Тянь-Шандын эң ириси. Түбүнүн деңиз деңгээлинен бийиктиги чыгышында — 2200 метр, батышында — 1500 метр. Жетишээрлик нымдуу климаты менен айырмаланат. Жаан-чачындардын жылдык саны 270-280 мм, алардын 75% жылуу мезгилде жаайт. Жаан-чачындардын максимуму май-июнь айларына туура келет, минимуму — январь-декабрь айларында. Кышы аз кардуу, кар каптамынын орточо калыңдыгы 24-27 см, кардын турушунун узактыгы 115-120 күн. Абанын орточо жылдык температурасы 2-3 °C жылуу. Кыш 140-150 күнгө созулат. Январдын орточо температурасы -17 °C, орточо минималдуу температура -22 °C, абсолюттук минимум 38 °C. Күнүмдүк орточо температурасы 10 °C болгон эң жылуу мезгилдин узактыгы 154-152 күн, төмөнкү аймактагы үшүксүз мезгилдин узактыгы 120-150 күн, бийиктиктерде 80-90 күн. Июлдун орточо температурасы +17 °C, орточо максималдуусу +24 °C, абсолюттук максимум +35 °C. Ат-башы ойдуңу деңиз деңгээлинен 2000-2400 метр бийиктикте жайгашкан. Климаттык шарттар Нарын ойдуңуна окшошуп кетет бирок, төмөнүрөөк температуралары менен айырмаланат. Деңиз деңгээлинен 2000-2200 мерт бийиктикте жайгашкан ойдуңдун төмөнкү аймактарында жылына 280-350 мм жаан-чачын түшөт, 2500-3000 метр бийиктиктерде жылдык жаан-чачындардын саны 400-450 ммге чейин жогорулайт. Булардын 75% жылдын жылуу мезгилдеринде жаайт. Максимуму июнь айына туура келет, минимуму — декабрь, январь айларында. Кар каптамы 100-120 күндөй турат, орточо калыңдыгы 30-40 см. Абанын жылдык орточо температурасы +1°C. Кышы суук жана узак, орточо 145-150 күн. Январдын орточо температурасы -19...-20 °C, орточо минималдуу температура -25 °C, абсолюттук минимум -44 °C түзөт. Абанын орточо күнүмдүк температурасы +10 °C болгон эң жылуу мезгилдин узактыгы 130 күндүн айланасында созулат, үшүксүз күндөр 116нын айланасында. Июль аянын орточо температурасы +15...+16 °C, орточо максималдуу температура +24 °C, абсолюттук максимум +36 °C. 
* '''Ички Тянь-Шандын чыгыш бөлүгү''' Ак-Сай жана Арпа өрөөндөрүн бириктирет. Ак-Сай жана Арпа өрөөндөрү бийик тоолуу сырт түздүктөрүн элестетет. Четки чекиттеринин абсолюттук бийиктиктери деңиз деңгээлинен 2750-3800 метр. Өрөөндөрдүн климаттык шарттарын муздак деп мүнөздөөгө болот бирок, Арпанын климаты салыштырмалуу жумшагыраак. Жаан-чачындын жылдык саны 170 ммден 400 ммге чейин. Деңиз деңгээлинен 3000-3135 метр бийиктикте жайгашкан Арпа, Ак-Сай метеостанцияларынын аймагында жаан-чачындардын саны 257-263 мм түзөт. Кышы мелүүн кардуу, кар каптамынын калыңдыгы 25-35 см, каптамдын туруу мезгилинин узактыгы 145-150 күн. Абанын орточо жылдык температурасы -5...-8 °C. Кышы катаал. Ак-Сай өрөөнү Кыргызстандын «муздак уюлу» деп саналат. Суук мезгилдин узактыгы 198-200 күн. Январдын орточо температурасы -23...-29 °C, орточо минималдуу температура -32...-36 °C, абсолюттук минимум -52...-54 °C&lt;ref&gt;[https://scout-kg.narod.ru/library/l_geografia.kg.html#a11 Климат Кыргызстана. Полюс холода Кыргызстана]&lt;/ref&gt;. Арпа өрөөнүндөгү орточо күнүмдүк температурасы 10 °C жогору болгон жылуу мезгилдин узактыгы 20-23 күндү түзөт, Ак-Сайда дээрлик жокко эсе. Июлдун орточо температурасы +8...+10 °C, орточо максималдуу температура +16...+18 °C, абсолюттук максимум +28...+30 °C.

=== Гидрология ===
[[Файл:Kol-Suu.jpg|thumb|280px|[[Көл-Суу]]]]
[[Файл:Son-Kul,_Kyrgyzstan_(44623421951).jpg|thumb|280px|[[Соң-Көл]]]]
[[Файл:Lake_Chatyr_-_panoramio.jpg|thumb|280px|[[Чатыр-Көл]]]]
[[Файл:Naryncountryside.jpg|thumb|280px|[[Нарын дарыясы]]]]
Нарын облусунун негизги дарыялары катары Сыр-Дарыя бассейнинин дарыялары саналат, алар Чоң Нарын жана Кичи Нарын дарыялары, алардын кошулуусунан пайда болгон Нарын дарыясы, ошондой эле, анын сол куймалары Ат-Башы, Терек, Жаман-Даван, Ала-Буга дарыялары, оң куймалары Он-Арча, Көкжерти, Көкөмерен жана анын кумасы Жумгал дарыясы. Чу дарыясынын бассейниндеги дарыялар: Кочкор, Кара-Кужур, Чыгыш Сөөк жана Каракол, Жоон-Арык. Кошумча Тарим бассейнинин дарыясы — Ак-Сай. Нарын облусунун аймагында эки ири көл бар: Соң-Көл жана Чатыр-Көл. Булар, тектоникалык чуңкурларда жайгашкан&lt;ref&gt;[https://scout-kg.narod.ru/library/l_geografia.kg.html#a11 Кыргызстандын дарыялары жана көлдөрү]&lt;/ref&gt;.

Айтылгандай эле суулары Сыр-Дарыя, Тарим, Чу бассейнинин дарыяларына жана Чатыр-Көл көлүнө куят. Эң ири Нарын дарыясы, облус аймагындагы узундугу 400 км ашык. Нарын дарыясынын негизги булактары Чоң жана Кичи Нарын, Он-Арча, Ат-Башы, Алабуга, Көк-Ирим, Көкөмерен суулары. Чу дарыясы Жоон-Арык жана Кочкор дарыяларынын кошулуусунан пайда болот.

Нарын дарыясы Кыргызстан жана Өзбекстандын аймактары аркылуу өтөт. Кара-Дарыя менен кошулуп Сырдарыяны түзөт. Дарыянын узундугу 807 км (облус ичинде 400 км), бассейн аянты 59,9 миң чарчы км. Таш-Көмүр, Нарын, Үч коргон шаарлары аркылуу өтөт. Баш жагында аянты 91023,5 гектар болгон Нарын мамлекеттик коругу орун алган. Нарын дарыясынын болжолдуу 15% Кыргыз Республикасынын аймагында колдонулат, калганы Өзбекстан жана Казакстан аркылуу өтөт. Жалпы суу энергиясынын запасы боюнча Волга дарыясына жакын, Волга дарыясы 6,20 млн киловатт, Нарындыкы 5,94 млн киловатт&lt;ref&gt;[https://kg24.news/articles/mesta/reka-naryn-v-kyrgyzstane.html?ysclid=m28wgd29v281863020 Нарын дарыясы — жаратылыштын күчү]&lt;/ref&gt;.

Соң-Көл Ысык-Көлдөн кийинки Кыргызстандын ири көлдөрүнүн экинчиси, деңиз деңгээлинен 3016 метр бийиктикте жайгашып, узундугу 29 км, туурасы 18 км түзөт. Максималдуу тереңдиги 13,2 метр. Суунун орточо температурасы -3,5 градус, жайкысын 11 градуска чейин жылып, кышкысын -20 чейин муздайт. Көлдө сентябрь айынан июньга чейин муз тоңуп турат. 1959-жылга чейин көлдө бир дагы балык жок эле, андан кийин биологдор атайын балыктын чабактарын көлгө коё беришкен.

Кыргызстандын бардык суу запастарынын ири бөлүгү Нарын облусунда чогулган. Чатыр-Көл дагы Кыргызстандын ири көлдөрүнүн катарына кирип, Ак-Сай өрөөнүндө деңиз деңгээлинен 3500 метр бийиктикте, Кытай чек арасынын жанында орун алган. Тереңдиги 16,5 метр, ал эми суунун температурасы июль-август айларында 6-16 °C айланасында. Торугартка бараткан туристтер көлдүн жээгине көп токтошот. Көлдүн айланасындагы жер кыртышы саздак келет.

Нарын облусунун түштүк-чыгыш жагында теги муз-мөңгүлүү, бийик тоолуу Көл-Суу көлү орун алган. Көлдүн өңү ачык көк, жашыл сыяктуу болуп, айланасындагы тоолор менен мыкты түстүү айкалышта. Көл уранды түрдө болуп, тоо жарларынын ортосунда пайда болгон. Тоолор тосуп турганына байланыштуу, көлдүн аркы жээги көрүнбөйт, ал үчүн кайык же кеме менен сүзүп өтүш керек. Көлдүн узундугу 9 км, туурасы 500метрден 2 км чейин. Көл-Суу кээде жоголуп, кээде пайда болуп калат, ушуга байланыштуу муну жергиликтүү тургундар сырдуу көл деп дагы айтышат.

Мөңгүлөр 4000 метрден ашык бийиктикте жайгашкан. Мөңгүлөрдүн жалпы аянты болжол менен 500 км². Мөңгүлөрдүн көбү [[Какшаал тоо тизмеги|Какшаал]] кырка тоосунда жайгашкан. Эң ирилери болуп Ак-Сай, Ай-Талаа, Орто-Таш мөңгүлөрү.

=== Пайдалуу кендер ===
Облус аймагы кен байлыктарга бай келип, Жетим темир кени Орто Азияда жападан жалгыз кен. Ошондой эле, нефелиндик сиенит, коргошун, цинк жана алтын кендери бар. Кочкор өрөөнүндө ири туз таштарынын кени жайгашкан. Түрдүү курулуш кендери дагы аз эмес, алар: чопо, кум, шагыл, гравий, мрамор. Термалдык жана минералдык булактар бар. Мындан тышкары Кыргызстандагы ири Каракече&lt;ref&gt;[https://24.kg/kyrgyzcha/282098_kara-keche_keninde_jyil_bashyinan_beri_1nbspmilliondon_ashyik_komur_kazyildyi/ Кара-Кече кенинде жыл башынан бери 1 миллиондон ашык көмүр казылды]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://sputnik.kg/20160217/1022488297.html?ysclid=m28xjdyhnm940029856 Кара-Кече: миллиондогон тонна &quot;кара алтын&quot; кантип казылат]&lt;/ref&gt;, Миң-Куш көмүр кендери орун алган.

Нарын облусундагы Капка-Таш тоосунун түндүк капталында жайгашкан Солтон-Сары алтын кени дагы азыркы учурда иш алып барууда&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Рудник «Солтон-Сары» |url=https://ru.kyrgyzaltyn.kg/branch/info/3 |accessdate=2024-10-14 |archivedate=2025-01-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250128100150/https://ru.kyrgyzaltyn.kg/branch/info/3 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://sputnik.kg/20220818/solton-sary-kenin-ishtetuugo-uruksat-berildi-1066917980.html Солтон-Сары кенин иштетүүгө уруксат берилди]&lt;/ref&gt;.

=== Фауна ===
Нарын өзүнүн түрдүү фаунасы менен да айырмаланат. Облуста сейрек канаттуулар жана жаныбарлар да мекендешет алар: кара кунас, ителги, бүркүт, көк жору, тоо казы, талаа бүркүтү, суу бүркүтү, аркар, кызыл карышкыр, жейрен, аюу, сүлөөсүн, ак илбирс ж. б. Булардын айрымдары кызыл китепке киргизилген, мисалы, илбирс (Panthera uncia), тоо казы (Anser indicus).

=== Флора ===
Нарын облусунун өсүмдүктөр дүйнөсү ар түрдүү. Тоо боорлорунда тик ландшафт алкактары байкалат. Тоо чөлдөрүнүн жана жарым чөлдөрүнүн алкактары өрөөндөрдүн түп жагында, тоо этектеринде, дарыялардын жээк аймактарын, Чатыр-Көл көлүнүн төмөнкү бөлүктөрүн ээлейт. Облуста энедемиктүү сейрек Тянь-Шань көк карагайы жана Туркестан арчасы өсөт. Чычырканак, эфедра, чөп чай, тегерек баш чөп, валериана өсүмдүктөрү да бар. Өсүмдүктөрдүн арасынан шыбак, эрмендер басымдуулук кылып, кез-кез бетеге, амаранта, эфемерлер, бадалдардын токойлору бар. Соң-Көл ойдуңу жана кээ бир бийик тоолуу өрөөндөр тоо-талаа алкагына таандык. Бул жерде тоо чөлдөрү, талаалары жайылып, мында бетеге, тарак баш, кобрезия, шыбак жана эфемерлер басымдуу кылат. Тоо боорлору, айланасындагы өрөөндөр субальпы алкагына тиешелүү. Тоо шалбаа жер кыртышында субальпы шалбалуу өсүмдүктөр бар. Токойлор жана бадалдар өскөн аймактар облустун 3% ээлейт. 

== Административдик-аймактык бөлүнүш ==
{{Кошумча караңыз|Кыргызстандын_административдик-аймактык_түзүлүшү}}
Нарын облусунда 5 район, 1 шаар, 135 айыл бар.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Карта !! Аталыш !! Туу, герб !! Турукттуу калк&lt;br&gt;2021, адам&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.stat.kg/kg/statistics/download/operational/825/|title=Кыргыз Республикасынын облустарынын, райондорунун, шаарларынын, шаарчаларынын, айыл аймактарынын жана айылдарынын калкынын саны|website=Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети}}&lt;/ref&gt;!! Баш ийген айыл аймактар (а. а.) жана шаарлар{{sfn|Мамлекеттик классификатор|11.05.2021|барактар=31—38}}
!Айыл аймактарга жана шаарларга кирген айылдар
|-
| rowspan=&quot;13&quot; | [[Файл:Kyrgyzstan Ak-Talaa Raion.png|100px|center]] || rowspan=&quot;13&quot; align=&quot;center&quot; | [[Ак-Талаа району]]|| rowspan=&quot;13&quot; | [[Файл:Coat of arms of Ak-Talaa district.png|50px|center]] || rowspan=&quot;13&quot; align=&quot;center&quot; | 33 007 || [[Ак-Тал айыл аймагы]]
|[[Ак-Тал, Ак-Талаа району|Ак-Тал а.]]
|-
|[[Ак-Чий айыл аймагы]]
|[[Ак-Чий, Ак-Талаа району|Ак-Чий а.]], [[Жаңы-Тилек, Ак-Талаа району|Жаңы-Тилек а.]]
|-
|[[Баетов айыл аймагы]]
|[[Баетов, Ак-Талаа району|Баетов а.]], [[Кайыңды-Булак, Ак-Талаа району|Кайыңды-Булак а.]]
|-
|[[Жаңы-Талап айыл аймагы]]
|[[Жаңы-Талап, Ак-Талаа району|Жаңы-Талап а.]]
|-
|[[Жерге-Тал айыл аймагы (Ак-Талаа району)|Жерге-Тал айыл аймагы]]
|[[Жерге-Тал, Ак-Талаа району|Жерге-Тал а.]], [[Чолок-Кайың, Ак-Талаа району|Чолок-Кайың а.]] 
|-
|[[Кара-Бүргөн айыл аймагы]]
|[[Кара-Бүргөн, Ак-Талаа району|Кара-Бүргөн а.]]
|-
|[[Көк-Жар айыл аймагы (Ак-Талаа району)|Көк-Жар айыл аймагы]]
|[[Көк-Жар, Ак-Талаа району|Көк-Жар а.]], [[Ак-Кыя, Ак-Талаа району|Ак-Кыя а.]]
|-
|[[Коңорчок айыл аймагы]]
|[[Коңорчок, Ак-Талаа району|Коңорчок а.]]
|-
|[[Кош-Дөбө айыл аймагы]]
|[[Кош-Дөбө, Ак-Талаа району|Кош-Дөбө а.]]
|-
|[[Кызыл-Белес айыл аймагы]]
|[[Кадыралы, Ак-Талаа району|Кадыралы а.]]
|-
|[[Терек айыл аймагы]]
|[[Терек, Ак-Талаа району|Терек а.]], [[Орто-Сырт, Ак-Талаа району|Орто-Сырт а.]]
|-
|[[Тоголок-Молдо айыл аймагы]]
|[[Кара-Ой, Ак-Талаа району|Кара-Ой а.]]
|-
|[[Үгүт айыл аймагы]]
|[[Үгүт, Ак-Талаа району|Үгүт а.]], [[Байгөнчөк, Ак-Талаа району|Байгөнчөк а.]]
|-
| rowspan=&quot;11&quot; | [[Файл:Kyrgyzstan At-Bashy Raion.png|100px|center]] || rowspan=&quot;11&quot; align=&quot;center&quot; | [[Ат-Башы району]]|| rowspan=&quot;11&quot; | [[Файл:Flag of At-Bashy rayon.png|50px|center]] || rowspan=&quot;11&quot; align=&quot;center&quot; | 55 771 || [[Ак-Жар айыл аймагы]]
|[[Ак-Жар, Ат-Башы району|Ак-Жар а.]]
|-
|[[Ак-Талаа айыл аймагы]]
|[[Калинин, Ат-Башы району|Калинин а.]], [[Терек-Суу, Ат-Башы району|Терек-Суу а.]]
|-
|[[Ак-Моюн айыл аймагы]]
|[[Ак-Моюн, Ат-Башы району|Ак-Моюн а.]], [[Бирдик, Ат-Башы району|Бирдик а.]]
|-
|[[Ак-Муз айыл аймагы]]
|[[Ак-Муз, Ат-Башы району|Ак-Муз а.]]
|-
|[[Ат-Башы айыл аймагы]]
|[[Ат-Башы, Ат-Башы району|Ат-Башы а.]]
|-
|[[Ача-Кайыңды айыл аймагы]]
|[[Ача-Кайыңды, Ат-Башы району|Ача-Кайыңды а.]]
|-
|[[Баш-Кайыңды айыл аймагы]]
|[[Баш-Кайыңды, Ат-Башы району|Баш-Кайыңды а.]], [[Большевик, Ат-Башы району|Большевик а.]]
|-
|[[Казыбек айыл аймагы]]
|[[Казыбек, Ат-Башы району|Казыбек а.]], [[Жаңы-Күч, Ат-Башы району|Жыңы-Күч а.]]
|-
|[[Кара-Коюн айыл аймагы]]
|[[Кызыл-Туу, Ат-Башы району|Кызыл-Туу а.]], [[Кара-Булуң, Ат-Башы району|Кара-Булуң а.]]
|-
|[[Кара-Суу айыл аймагы (Ат-Башы району)|Кара-Суу айыл аймагы]]
|[[Кара-Суу, Ат-Башы району|Кара-Суу а.]], [[Дыйкан, Ат-Башы району|Дыйкан а.]]
|-
|[[Талды-Суу айыл аймагы]]
|[[Талды-Суу, Ат-Башы району|Талды-Суу а.]], [[Биринчи Май, Ат-Башы району|Биринчи Май а.]], [[Өзгөрүш, Ат-Башы району|Өзгөрүш а.]]
|-
| rowspan=&quot;12&quot; | [[Файл:Kyrgyzstan Jumgal Raion.png|100px|center]] || rowspan=&quot;12&quot; align=&quot;center&quot; | [[Жумгал району]]|| rowspan=&quot;12&quot; align=&quot;center&quot; | жок || rowspan=&quot;12&quot; align=&quot;center&quot; | 44 866 || [[Байзак айыл аймагы]]
|[[Байзак, Жумгал району|Байзак а.]]
|-
|[[Баш-Кууганды айыл аймагы]]
|[[Баш-Кууганды, Жумгал району|Баш-Кууганды а.]]
|-
|[[Жумгал айыл аймагы]]
|[[Жумгал, Жумгал району|Жумгал а.]], [[Лама, Жумгал району|Лама а.]]
|-
|[[Кабак айыл аймагы]]
|[[Табылгыты, Жумгал району|Табылгыты а.]], [[Арал, Жумгал району|Арал а.]], [[Сары-Булуң, Жумгал району|Булуң а.]], [[Кең-Суу, Жумгал району|Кең-Суу а.]], [[Котур-Суу, Жумгал району|Котур-Суу а.]], [[Кызыл-Коргон, Жумгал району|Кызыл-Коргон а.]], [[Сары-Булуң, Жумгал району|Сары-Булуң а.]], [[Табылгы, Жумгал району|Табылгы а.]]
|-
|[[Көк-Ой айыл аймагы]]
|[[Көк-Ой, Жумгал району|Көк-Ой а.]], [[Кичи-Арал, Жумгал району|Кичи-Арал а.]]
|-
|[[Куйручук айыл аймагы]]
|[[Куйручук, Жумгал району|Куйручук а.]]
|-
|[[Кызыл-Жылдыз айыл аймагы]]
|[[Кызыл-Жылдыз, Жумгал району|Кызыл-Жылдыз а.]]
|-
|[[Миң-Куш айыл аймагы]]
|Миң-Куш а., [[Кызыл-Сөөк, Жумгал району|Кызыл-Сөөк а.]]
|-
|[[Сүйүмбаев айыл аймагы]]
|[[Таш-Дөбө, Жумгал району|Таш-Дөбө а.]]
|-
|[[Түгөл-Сай айыл аймагы]]
|[[Түгөл-Сай, Жумгал району|Түгөл-Сай а.]], [[Эпкин, Жумгал району|Эпкин а.]]
|-
|[[Чаек айыл аймагы]]
|[[Чаек, Жумгал району|Чаек а.]], [[Ак-Татыр, Жумгал району|Ак-Татыр а.]], [[Беш-Терек, Жумгал району|Беш-Терек а.]], Чукур-Аксеки а., Шортон а.
|-
|[[Чоң-Дөбө айыл аймагы]]
|[[Чоң-Дөбө, Жумгал району|Чоң-Дөбө а.]]
|-
| rowspan=&quot;11&quot; | [[Файл:Kyrgyzstan Kochkor Raion.png|100px|center]] || rowspan=&quot;11&quot; align=&quot;center&quot; | [[Кочкор району]]|| rowspan=&quot;11&quot; align=&quot;center&quot; | жок || rowspan=&quot;11&quot; align=&quot;center&quot; | 67 363 || [[Ак-Кыя айыл аймагы]]
|[[Кара-Суу, Кочкор району|Кара-Суу а.]], [[Жаңы-Жол, Кочкор району|Жаңы-Жол а.]]
|-
|[[Кара-Суу айыл аймагы (Кочкор району)|Кара-Суу айыл аймагы]]
|[[Мантыш|Мантыш а.]], [[Ак-Талаа, Кочкор району|Ак-Талаа а.]], [[Кара-Мойнок, Кочкор району|Кара-Мойнок а.]], [[Кызыл-Дөбө, Кочкор району|Кызыл-Дөбө а.]], [[Орток, Кочкор району|Орток а.]]
|-
|[[Көк-Жар айыл аймагы (Кочкор району)|Көк-Жар айыл аймагы]]
|[[Көк-Жар, Кочкор району|Көк-Жар а.]]
|-
|[[Кочкор айыл аймагы]]
|[[Кочкор, Кочкор району|Кочкор а.]], [[Большевик, Кочкор району|Большевик а.]], [[Теңдик, Кочкор району|Теңдик а.]]
|-
|[[Кош-Дөбө айыл аймагы]]
|[[Кара-Саз, Кочкор району|Кара-Саз а.]], [[Кара-Күңгөй, Кочкор району|Кара-Күңгөй а.]]
|-
|[[Кум-Дөбө айыл аймагы]]
|[[Кум-Дөбө, Кочкор району|Кум-Дөбө а.]], [[Ак-Жар, Кочкор району|Ак-Жар а.]], [[Бугучу, Кочкор району|Бугучу а.]], [[Шамшы, Кочкор району|Шамшы а.]]
|-
|[[Сары-Булак айыл аймагы]]
|[[Ак-Кыя, Кочкор району|Ак-Кыя а.]], [[Сары-Булак, Кочкор району|Сары-Булак а.]]
|-
|[[Семиз-Бел айыл аймагы]]
|[[Кара-Тоо, Кочкор району|Кара-Тоо а.]], [[Арсы, Кочкор району|Арсы а.]], [[Семиз-Бел, Кочкор району|Семиз-Бел а.]], [[Чекилдек, Кочкор району|Чекилдек а.]]
|-
|[[Соң-Көл айыл аймагы]]
|[[Төлөк, Кочкор району|Төлөк а.]]
|-
|[[Талаа-Булак айыл аймагы]]
|Дөң-Алыш а., [[Комсомол, Кочкор району|Комсомол а.]]
|-
|[[Чолпон айыл аймагы]]
|[[Чолпон, Кочкор району|Чолпон а.]], Ак-Чий а., [[Ара-Көл, Кочкор району|Ара-Көл а.]], Оро-Башы а., Осовиахим а., Тармал-Саз а., [[Туз, Кочкор району|Туз а.]], Узун-Булак а., [[Эпкин, Кочкор району|Эпкин а.]] 
|-
| rowspan=&quot;15&quot; | [[Файл:Kyrgyzstan Tyan'-Shan' Raion.png|100px|center]] || rowspan=&quot;15&quot; align=&quot;center&quot; | [[Нарын району]]|| rowspan=&quot;15&quot; align=&quot;center&quot; | [[Файл:Coat of arms of Naryn district.png|50px|center]] || rowspan=&quot;15&quot; align=&quot;center&quot; | 49 955 || [[Ак-Кудук айыл аймагы]]
|[[Сегизинчи Март, Нарын району|Сегизинчи Март а.]], [[Ак-Кудук, Нарын району|Ак-Кудук а.]], [[Шоро, Нарын району|Шоро а.]]
|-
|[[Достук айыл аймагы]]
|[[Достук, Нарын району|Достук а.]]
|-
|[[Дөбөлү айыл аймагы]]
|[[Дөбөлү|Дөбөлү а.]], [[Алыш, Нарын району|Алыш а.]], [[Кеңеш, Нарын району|Кеңеш а.]]
|-
|[[Жан-Булак айыл аймагы]]
|[[Жан-Булак, Нарын району|Жан-Булак а.]]
|-
|[[Жерге-Тал айыл аймагы (Нарын району)|Жерге-Тал айыл аймагы]]
|[[Жерге-Тал (Нарын району)|Жерге-Тал а.]], [[Жалгыз-Терек, Нарын району|Жалгыз-Терек а.]], [[Кызыл-Жылдыз, Нарын району|Кызыл-Жылдыз а.]]
|-
|[[Казан-Куйган айыл аймагы]]
|[[Казан-Куйган, Нарын району|Казан-Куйган а.]], [[Кара-Үңкүр (Нарын району)|Кара-Үңкүр а.]]
|-
|[[Кара-Кужур айыл аймагы]]
|[[Лакол, Нарын району|Лакол а.]], [[Жер-Көчкү, Нарын району|Жер-Көчкү а.]]
|-
|[[Миң-Булак айыл аймагы]]
|[[Куйбышев, Нарын району|Куйбышев а.]], [[Миң-Булак, Нарын району|Миң-Булак а.]], [[Орнок, Нарын району|Орнок а]].
|-
|[[Он-Арча айыл аймагы]]
|[[Эчки-Башы|Эчки-Башы а.]], [[Оттук, Нарын району|Оттук а.]]
|-
|[[Орток айыл аймагы]]
|[[Таш-Башат, Нарын району|Таш-Башат а.]], [[Кайыңды, Нарын району|Кайыңды а.]], [[Өрүк-Там (Нарын району, Орток айыл аймагы)|Өрүк-Там а.]], Тамды-Суу а., [[Эки-Нарын, Нарын району|Эки-Нарын а.]]
|-
|[[Сары-Ой айыл аймагы]]
|Сары-Ой а., [[Жылан-Арык, Нарын району|Жылан-Арык а.]]
|-
|[[Учкун айыл аймагы]]
|[[Куланак, Нарын району|Куланак а.]], [[Учкун, Нарын району|Учкун а.]]
|-
|[[Чет-Нура айыл аймагы]]
|[[Орто-Нура, Нарын району|Орто-Нура а.]], [[Ак-Булуң, Нарын району|Ак-Булуң а.]], [[Ак-Кыя, Нарын району|Ак-Кыя а.]], [[Ийри-Суу, Нарын району|Ийри-Суу а.]], [[Орто-Саз, Нарын району|Орто-Саз а.]], [[Өрүк-Там (Нарын району, Чет-Нура айыл аймагы)|Өрүк-Там а.]], [[Төш-Булак (Нарын району)|Төш-Булак а.]], [[Чет-Нура, Нарын району|Чет-Нура а.]]
|-
|[[Эмгек-Талаа айыл аймагы]]
|[[Ак-Талаа, Нарын району|Ак-Талаа а.]], [[Тегерек, Нарын району|Тегерек а.]], [[Эмгек-Талаа, Нарын району|Эмгек-Талаа а.]]
|-
|[[Эмгекчил айыл аймагы]]
|[[Эмгекчил, Нарын району|Эмгекчил а.]]
|-
| || align=&quot;center&quot; | [[Нарын|Нарын шаары]] || [[Файл:Нарын шаарынын туусу.svg|50px|center]] [[Файл:Naryn coa.svg|50px|center]] || align=&quot;center&quot; | 41 178 || align=&quot;center&quot; | жок
|align=&quot;center&quot; | жок
|}

== Калкы ==
[[2002]]-жылы облустун аймагында республиканын калкынын 5,2% и (257,9 миң) жашаган. Алардын 98,8% кыргыздар, калгандары орус (0,2%), өзбек (0,3%) ж. б. улуттар. [[Республикада]] калкы эң сейрек отурукташкан облус, анын калкынын орточо жыштыгы: 1  км2 жерге 5,8 адам туура келет . Жумгал, Кочкор  жана Нарын өрөөндөрүндө калк салыштырмалуу жышыраак отурукташкан. Негизинен автомобиль жолдорду жана сууларды бойлой жайгашкан. Шаар калкы облустун калкынын 18,1%ин түзөт (46,8 миң адам), алар Нарын ш-нда (41,4 миң), Достук (0,8 миң), Миңкуш (4,6 миң) шаарчаларында жашайт. Облустун  ири кыштактары  – Атбашы (11,9 миң), Кочкор (8,5 миң), Баетов (9,4 миң), Чаек (12,6 миң), Байзак (4,9 миң), Карасуу (4,1 миң), Кошдөбө (3,3 миң адам) ж.б. Облустун калкынын 42,7%ин эмгек курагына жете элек жаштар, 50,5%ин эмгек курагындагы адамдар, 8,8%ин улуу муундагы карылар түзөт. 2002-ж. атайын катталган жумушсуздардын саны 8,4 миң адамды түзгөн. Калктын миграциясы: облуска келгендер 2001-ж. 1388 адам, кеткендер 2575, миграциялык азаюу 1187 адамды түздү.

{|class=&quot;standard sortable&quot;
|+Облустун улуттук курамы:&lt;ref name=&quot;Этно2009.Нарын&quot;&gt;{{Cite web |title=Перепись населения Киргизии 2009. Нарынская область |url=http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |access-date=2011-08-10 |archive-date=2011-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810173651/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |dead-url=no |accessdate=2014-08-26 |archivedate=2011-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810173103/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf }}&lt;/ref&gt;
! ||Саны &lt;br /&gt; 1989 жылы ||% ||Саны &lt;br /&gt; 1999 жылы ||% ||Саны &lt;br /&gt; 2009 жылы ||% ||Саны &lt;br /&gt; 2016 жылы || %
|-													
 || баары ||align=&quot;right&quot; | 247 931 ||align=&quot;right&quot; | 100,00 % ||align=&quot;right&quot; | 249 115 ||align=&quot;right&quot; | 100,00 % ||align=&quot;right&quot; | 257 768 ||align=&quot;right&quot; | 100,00 % ||align=&quot;right&quot; | 277 655 ||align=&quot;right&quot; | 100,00 %
|-													
 || [[Кыргыздар]] ||align=&quot;right&quot; | 240 726 ||align=&quot;right&quot; | 97,09 % ||align=&quot;right&quot; | 245 924 ||align=&quot;right&quot; | 98,72 % ||align=&quot;right&quot; | 255 799 ||align=&quot;right&quot; | 99,24 % ||align=&quot;right&quot; | 275 539 ||align=&quot;right&quot; | 99,24 %
|-													
 || [[Өзбектер]] ||align=&quot;right&quot; | 1 345 ||align=&quot;right&quot; | 0,54 % ||align=&quot;right&quot; | 863 ||align=&quot;right&quot; | 0,35 % ||align=&quot;right&quot; | 568 ||align=&quot;right&quot; | 0,22 % ||align=&quot;right&quot; | 589 ||align=&quot;right&quot; | 0,21 %
|-													
 || [[Дунгандар]] ||align=&quot;right&quot; | 492 ||align=&quot;right&quot; | 0,20 % ||align=&quot;right&quot; | 399 ||align=&quot;right&quot; | 0,16 % ||align=&quot;right&quot; | 429 ||align=&quot;right&quot; | 0,17 % ||align=&quot;right&quot; | 445 ||align=&quot;right&quot; | 0,16 %
|-													
 || [[Уйгурлар]] ||align=&quot;right&quot; | 609 ||align=&quot;right&quot; | 0,25 % ||align=&quot;right&quot; | 527 ||align=&quot;right&quot; | 0,21 % ||align=&quot;right&quot; | 339 ||align=&quot;right&quot; | 0,13 % ||align=&quot;right&quot; | 342 ||align=&quot;right&quot; | 0,12 %
|-													
 || [[Казактар]] ||align=&quot;right&quot; | 470 ||align=&quot;right&quot; | 0,19 % ||align=&quot;right&quot; | 294 ||align=&quot;right&quot; | 0,12 % ||align=&quot;right&quot; | 215 ||align=&quot;right&quot; | 0,08 % ||align=&quot;right&quot; | 207 ||align=&quot;right&quot; | 0,07 %
|-													
 || [[Орустар]] ||align=&quot;right&quot; | 2 919 ||align=&quot;right&quot; | 1,18 % ||align=&quot;right&quot; | 647 ||align=&quot;right&quot; | 0,26 % ||align=&quot;right&quot; | 157 ||align=&quot;right&quot; | 0,06 % ||align=&quot;right&quot; | 102 ||align=&quot;right&quot; | 0,03 %
|-													
 || [[Татарлар]] ||align=&quot;right&quot; | 406 ||align=&quot;right&quot; | 0,16 % ||align=&quot;right&quot; | 252 ||align=&quot;right&quot; | 0,10 % ||align=&quot;right&quot; | 153 ||align=&quot;right&quot; | 0,06 % ||align=&quot;right&quot; | 148 ||align=&quot;right&quot; | 0,05 %
|-													
 || [[Украиндер]] ||align=&quot;right&quot; | 362 ||align=&quot;right&quot; | 0,15 % ||align=&quot;right&quot; | 63 ||align=&quot;right&quot; | 0,03 % ||align=&quot;right&quot; | 23 ||align=&quot;right&quot; | 0,01 % ||align=&quot;right&quot; | 18 ||align=&quot;right&quot; | 0,00 %
|-													
 || [[Түрктөр]] ||align=&quot;right&quot; | 2 ||align=&quot;right&quot; | 0,00 % ||align=&quot;right&quot; | 30 ||align=&quot;right&quot; | 0,01 % ||align=&quot;right&quot; | 15 ||align=&quot;right&quot; | 0,01 % ||align=&quot;right&quot; | 16 ||align=&quot;right&quot; | 0,00 %
|-													
 || [[Түркмөндөр]] ||align=&quot;right&quot; | 31 ||align=&quot;right&quot; | 0,01 % ||align=&quot;right&quot; | 16 ||align=&quot;right&quot; | 0,01 % ||align=&quot;right&quot; | 12 ||align=&quot;right&quot; | 0,00 % ||align=&quot;right&quot; | 14 ||align=&quot;right&quot; | 0,00 %
|-													
 || [[Башкырлар]] ||align=&quot;right&quot; | 34 ||align=&quot;right&quot; | 0,01 % ||align=&quot;right&quot; | 14 ||align=&quot;right&quot; | 0,01 % ||align=&quot;right&quot; | 8 ||align=&quot;right&quot; | 0,00 % ||align=&quot;right&quot; | - ||align=&quot;right&quot; | 0,00 %
|-													
 || [[Немистер]] ||align=&quot;right&quot; | 68 ||align=&quot;right&quot; | 0,03 % ||align=&quot;right&quot; | 19 ||align=&quot;right&quot; | 0,01 % ||align=&quot;right&quot; | 2 ||align=&quot;right&quot; | 0,00 % ||align=&quot;right&quot; | 3 ||align=&quot;right&quot; | 0,00 %
|-													
 || башкалар ||align=&quot;right&quot; | 467 ||align=&quot;right&quot; | 0,19 % ||align=&quot;right&quot; | 67 ||align=&quot;right&quot; | 0,03 % ||align=&quot;right&quot; | 48 ||align=&quot;right&quot; | 0,02 % ||align=&quot;right&quot; | 232 ||align=&quot;right&quot; | 0,08 %
|}

== Белгилүү инсандар ==
* [[Тайлак баатыр]] — баатыр.
* [[Каба уулу Кожомкул]] — балбан.
* [[Тоголок Молдо]] — манасчы, акын.
* [[Калый Молдобасанов]] — СССР Эл артисти, Социалистик Эмгектин Баатыры, композитор.
* [[Мидин Алыбаев|Алыбаев Мидин]] — сатирик, акын, жазуучу, котормочу.
* [[Күмөндөр Абылов]] — театр жана кино артисти, куудул, обончу, акын.
* [[Таттыбүбү Турсунбаева]] — театр жана кино артисти.
* [[Усубалиев Турдакун Усубалиевич]] — мамлекеттик, партиялык саясий ишмер.
* [[Муса Баетов]] — ырчы, обончу, Кыргыз ССР эл артисти.
* [[Чолпонбек Базарбаев|Чолпонбек Базарбаев Базарбаевич]] — СССР Эл артисти, бийчи, балеттин артисти.
* [[Мыскал Өмүрканова]] — Кыргыз совет эл ырчысы.
* [[Муратбек Рыскулов]] — СССР Эл артисти.
* [[Ажыбекова, Клара]] — философ, философия илимдеринин доктору.
* [[Жусупжанова Клара]] — актриса, кинорежиссер, Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер.
* [[Леонид Плющ]] — украин математик, публицист, адабиятчы, укук коргоочу.

== Экономикасы ==
[[Файл:Naryn-ZiU-9-1532-01.jpg|thumb|left|280px|Нарын шаарындагы троллейбус]]

=== Айыл чарба ===
Экономиканын агро өнөр-жай сектору облустун азык-түлүк коопсуздугун камсыз кылууда, калкты иш менен камсыз кылууда жана экспорттук потенциалды өнүктүрүүдө негизги тармак болуп саналат&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[https://www.naryn.gov.kg/ky/naryn-oblusundagy-negizgi-socialdyk-ekonomikalyk-t/naryn-oblusunun-aiyl-charbasy-tuuraluu-maalymat/ Нарын облусунун айыл чарбасы тууралуу маалымат]&lt;/ref&gt;.

Айыл чарбасы Нарын облусунун экономикасынын негизги тармагы болуп, бардык региондук дүң продукциянын үчтөн биринен көбүн камсыз кылат. Республиканын айыл чарба дүң продукциясынын 6,6%ын Нарын облусу берет&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;. 

Нарын облусунда мал чарбасы өзүнүн тарыхый багытын (кой чарбасы, бодо мал жана жылкы чарбасы) сактап, айыл чарбасынын 2/3 бөлүгүн ээлейт. Жаратылыш-климаттык ынгайлуу шарттар, кɵп сандаган жайыттар районду уяң жүн жана койдун этин өндүрүүгө адистештирүүгө мүмкүндүк берди. 2023-жылдын 1-январына карата бодо малдын саны 207 043 баш, кой-эчкилер 1 127 887 баш, жылкылар 142 493 баш болду. Малдын санынын динамикасын талдоо көрсөткөндөй, акыркы жылдары малдын саны өсүүдө: 2022-жылы бодо малдын, кой, эчки жана жылкынын саны 2021-жылга салыштырмалуу 2,7%га өскөн&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

Айыл чарбасы жана айыл чарба продукциясын кайра иштетүү жакырчылыкты кыскартуу маселесин чечүүдө эбегейсиз зор потенциалга ээ, ошондуктан аймактын экономикасын өнүктүрүүнүн негизги артыкчылыктуу багыттары болуп саналат&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

Нарын облусуна Кыргыз Республикасынын жайыттарынын үчтөн бир бөлүгү туура келет. Айыл чарба жерлеринин жалпы аянты 2 780 453 га. Анын ичинен: 121 миң гектар айдоо, 120 миң 100 гектар сугат жер, 200 гектар көп жылдык плантация, 9400 гектар кайрак, 12500 миң гектар чабынды, 2638 миң гектар жайыт. Айыл чарба өсүмдүктөрүнүн жана көп жылдык көчөттөрдүн айдоо аянты 111 миң 428 гектарды түзөт. Алар: дан эгиндери – 25060 га, буудай – 6000 га, арпа – 19000 га&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

Айыл чарба продукциясынын дүң өндүрүшүнүн түзүмү: өсүмдүк өстүрүү 25,5%, мал чарбасы -72,5%. 2022-жылы жеке ишканалар менен бирге 43 277 фермердик жана дыйкан чарбалары катталган. Жылдан-жылга малдын, айрыкча кой, жылкы, бодо малдын саны өсүүдө&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

2022-жылдын январь-декабрь айларында айыл чарбасынын дүң продукциясынын көлөмү 24683,6 млн сомду түздү же 2021-жылга салыштырмалуу өсүү темпи 102,3%ды түздү. Нарын облусу мал чарбачылыгына адистешкен&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

Аянты 747,4 миң гектарды түзгөн бийик толуу жайыттары топозду багуу үчүн абдан натыйжалуу. Жайыттардын тоюттук сыйымдуулугу, баалуу жана ар түрдүү продуктыларды: эт, сүт, тери, жүн, эт жана сөөк унун, ошондой эле медициналык максатта баалуу эндокриндик органдарды камсыз кылган 25 миңге жакын баш топозду кармоого мүмкүндүк берет&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;. 

2017-жылы мамлекеттик статуска ээ болгон асыл тукум чарбалардын саны 20 болсо, 4 жылдын ичинде, башкача айтканда, 2022-жылы асыл тукум чарбалардын саны 33кө жеткен. Бул малдын санына эмес, сапатына жылдан-жылга көбүрөөк көңүл бурулуп жатканын айгинелейт, башкача айтканда сандан сапатка өтүү принциби акыркы мезгилде райондун дыйкандары тарабынан активдүү колдоого алынууда. Бул чарбаларда учурда 8431 баш кой, 513 баш жылкы, 975 баш уй, 400 баш топоз бар&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;. 

Региондо малдын санынын көбөйүшү менен айыл аймактарда ветеринардык пункттарды уюштурууга да жыл сайын өзгөчө көңүл бурулууда. Алсак, 2019-жылга салыштырмалуу алардын саны 10 ветеринардык клиникага көбөйүп, 45ке жетти&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;. 

Келечекте Нарын облусуна 5 млрд 201,0 млн сомго 9 ирригациялык объектилерди куруу жана реабилитациялоо пландалууда.

=== Транспорт жана байланыш ===
Транспорттун негизги түрү болуп автомобилдер саналат.  1930 жылдардын ортосуна чейин облустагы жалгыз жол XIX кылымдын аягында салынган Кочкор-Нарын жолу болгон. Бишкек-Торугарт эл аралык жолунун курулушу менен Кыргызстандын бардык райондору жана республиканын борбору менен байланышкан. Бул магистралдан ички облус жолдору бөлүнөт: Кочкор-Чаек-Миң-Куш, Сары-Булак-Балгарт,  Нарын-Казарман-Жалал-Абад, Ат-Башы-Кында-Ак-Сай&lt;ref&gt;[https://foto.kg/galereya/print:page,1,2455-narynskaya-oblast-transport.html?ysclid=m3x50xv57u846921309 Нарынская область. Транспорт]&lt;/ref&gt;. 

Нарын шаарындагы аба майданынын имараты 1964-жылы, ал эми жасалма учуп-конуу тилкеси, башкаруу жолдору жана перрон 1974-жылы ишке берилген. Аба каттамынын азайышы жана жүргүнчүлөрдүн жоктугунан улам аэропорт 1999-жылдан бери иштебей турган&lt;ref&gt;[https://sputnik.kg/20230311/sadyr-zhaparov-naryn-aeroport-rekonstruktsiyaloo-1073513115.html?ysclid=m3x5enxeqz314908818 Нарын аэропорту абакаттамдарынын азайышы жана жүргүнчүлөрдүн жоктугунан улам 24 жылдан бери иштебей турат.]&lt;/ref&gt;, бирок 2013-жылы Бишкек—Нарын аба каттамы ачылып, эл каттамдын жол киресин көтөрө албагандыктан, тез эле токтотулган&lt;ref&gt;[https://kyrgyzcha.site/90-million-som-b%D3%A9l%D2%AFng%D3%A9n-naryn-aeroportu-kachan-ishke-berilet/?ysclid=m3x5gt224e970348517 90 миллион сом бөлүнгөн «Нарын» аэропорту качан ишке берилет?]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. 2023-жылы аймактардагы аба майдандарды өнүктүрүү программасынын алкагында Нарын шаарынын аба майданын толугу менен реконструкциялоо пландалып, ушул эле жылы реконструкциялоого багытталган иштер башталган&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Транспорт жана коммуникациялар министри Тилек Текебаев Нарын аэропортунун курулуп жаткан жолдорун көрүп, иштин жүрүшү менен таанышты |url=https://mtd.gov.kg/transport-zhana-kommunikatsiyalar-ministri-tilek-tekebaev-naryn-aeroportunun-kurulup-zhatkan-zholdorun-k-r-p-ishtin-zh-r-sh-menen-taanyshty/ |accessdate=2024-11-25 |archivedate=2024-12-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241201145252/https://mtd.gov.kg/transport-zhana-kommunikatsiyalar-ministri-tilek-tekebaev-naryn-aeroportunun-kurulup-zhatkan-zholdorun-k-r-p-ishtin-zh-r-sh-menen-taanyshty/ }}&lt;/ref&gt;.

=== Туризм ===
Нарын облусунун жаратылыш климаты, ак мөңгүлүү тоолору, шар агын суулары ошондой эле облус Улуу Жибек Жолунда жайгашкандыгы менен туризмди эл аралык деңгээлде өнүктүрүү үчүн табигый, тарыхый жана маданий байлыгы менен чет элдик туристтерди, инвесторлорду кызыктырып келет. Нарын облусу Улуу Жибек-Жолунун боюнда жайгашып, чет элдик туристтердин келип-кетүүсү жылдан-жылга мындан дагы көп болушу күтүлүүдү. Облустун туризм тармагын туруктуу өнүктүрүү максатында, жергиликтүү бийлик аракеттерди көрүп келет&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;[https://www.naryn.gov.kg/ky/naryn-oblusundagy-negizgi-socialdyk-ekonomikalyk-t/turizm-tarmagy-boyuncha-maalymat Туризм тармагы боюнча маалымат]&lt;/ref&gt;.

Нарын облусуна 2022-жылдын 9 айында 32813 мин турист келип,  киреше 9 млн  303 мин, 300 сом болгон, ал эми 2023-жылдын 9 айында 100630 миң турист келип, киреше  48 млн  593 мин, 400 сом болду.  (салыштырмалуу 67817 туристке, киреше 39290,1 сомго көп болду). Облуста 284 (203-жеке жактар, 81-юридикалык жактар) туристтик субьектилер  каттоодон өтүп, 128 субьекти активдүү иш алып барууда&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;.

Нарын облусунун аймагына 2023-жылдын 9 айында 21816 чет элден туристтер келген, туристтердин көбү  Франция-4766, Германия-2859, Швейцария-2202,  Россия-1801, АКШ-1528,Австралия-1075 Бельгия-1017, Польша-1402, Италия-1318, Израиль-991, Гидерланды-597, Испания-502, Корея-421, Великобритания-400, Кытай-199, Казакстан-166, Турция-110, Араб Эмираты-78, ж.б туристтер түзгөн&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;.

==== Ажайып жерлери ====
Нарын облусунда, Кыргыз Республикасынын башка облустарын сыяктуу эле жаратылышы абдан кооз жана акыркы жылдары башка мамлекеттердин туристтерин кызыктырып келет&lt;ref&gt;[https://ru.sputnik.kg/20230621/dostoprimechatelnosti-narynskoy-oblasti-1076424070.html?ysclid=m2937kb61g567803160 Спутник Кыргызстан. Достопримечательности Нарынской области]&lt;/ref&gt;. Акыркы учурларда туристер көп келген жерлердин кээ бирлеринин тизмеси&lt;ref&gt;[https://www.tripadvisor.ru/Attractions-g3657702-Activities-Naryn_Province.html Достопримечательности в Нарынской области]&lt;/ref&gt;:
*Суулар:
**[[Соң-Көл]]
**[[Көл-Суу]]
**Көл-Укөк
**[[Чатыр-Көл]]
**[[Орто-Токой суу сактагычы]]
**[[Көкөмерен|Көкөмерен дарыясы]]
**[[Нарын дарыясы]]
**Отуз уч тоту куш шаркыратмасы

*Өрөөндөр жана жайлоолор:
**Эки-Нарын
**Көк-Кыя
**Кара-Кече
**Арпа
**Ак-Сай
**Сарала-Жаз

*Тарыхый:
**[[Таш-Рабат]]
**Шырдакбектин коргону
**Кошой-Коргон
**Чолок-Коргон
&lt;gallery&gt;
Tash Rabat.JPG|Таш-Рабат
2015-09-09-092043 - Zum Torugart-Pass.jpg|Торугартка барган унаа жолу
Кель-Суу - panoramio (3).jpg|Көл-Суу
SongKolHorses.jpg|Жайлоодогу жылкылар
Dolon pass.jpg|Долон ашуусу
Mausoleum Taylak and Atantai Batyr (4).jpg|Тайлак баатыр жана Атантай баатырдын күмбөздөрү
Moldo ashuu.jpg|Молдо ашуу
Кель-Суу_-_panoramio_(5).jpg|Көл-Суу
&lt;/gallery&gt;


== Билим берүү ==
[[Файл:Aerial_Photo_of_the_UCA_campus.jpg|thumb|280px|Нарын шаарындагы Борбордук Азия Университетинин имараты]]
2023-2024-окуу жылында Нарын облусу боюнча 143 мектеп, 145 бала бакча иш алып барат. 2023-2024-жылы  143 орто мектепте 61570 окуучу, 145 бала бакчага 13390 бала тартылды. Мугалимдердин саны 5707, анын ичинен пенсия жашындагылар 1438, жаш мугалимдер-347. Бала бакчада 879 тарбиячы эмгектенүүдө&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;[https://www.naryn.gov.kg/ky/naryn-oblusundagy-negizgi-socialdyk-ekonomikalyk-t/naryn-oblusunun-bilim-beruu-tarmagy-boyuncha-maalymat Нарын облусунун билим берүү тармагы боюнча маалымат]&lt;/ref&gt;. 

Жаңы 2024-2025 окуу жылына мектептер китеп менен 85,6% , компьютерлер менен 78,2% камсыз болгон&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

Окуучулардын жалпы билим сапаты 2021-2022-окуу жылында 54,2% болсо, 2022-2023-окуу жылында 53,0%ды түзгөн&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;. 

=== Кесиптик жана жогорку окуу жайлар ===

* '''С.Нааматов атындагы Нарын мамлекеттик университети&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.''' Нарын мамлекеттик университетинде 9 кафедра 4 факультет, агрардык-техникалык, педагогикалык, экономика жана табигый-гуманитардык илимдер, филологиялык факультеттери, 3 колледж бар. Университетте 103 штаттык бирдикте профессордук-окутуучулук курам эмгектенет. Анын ичинен илимдин доктору-4, кандидаттар-45. 2022-2023 окуу жылында студенттердин саны 3524 болсо, 2023-2024-окуу жылына карата 3524 студент билим алууда. 2021-2022-окуу жылында 466 бүтүрүүчү окуусун аяктап, алардын 53% иш менен камсыз болсо, 2022-2023-окуу жылы жалпы  574  студент окуусун аяктап 48,3% иш менен камсыз болду .

* '''Борбордук Азия Университети&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.''' Борбордук Азия Университети Нарын облусунда 2016-жылы ачылып биринчи студенттерди кабыл алып баштаган, 2 багытта окутат. Коммуникация жана массалык маалымат каражаттары факультети жана компьютердик илим факультеты. Бүгүнкү күндө 30 мугалим 190 студентке билим тарбия беришүүдө. 2022-2023-окуу жылында 45 студент бүтүрсө, 2023-2024-окуу жылында 196 студент окуп жатышат, анын ичинен Кыргызстандан – 86, [[Орусия|Орусиядан]] – 2, [[Казакстан|Казакстандан]] – 10, [[Пакистан|Пакистандан]] – 13, [[Ооганстан|Ооганистандан]] – 9, [[Тажикстан|Тажикистандан]] – 75, [[Сирия|Сириядан]] – 1 студент.

* '''Нарын медициналык колледжи&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.''' Медколледжде 5 багытта (медайым иши, акушердик иш, дарылоо иши, фармация, лабораториялык диагностика) окуу жүргүзүлөт. 2022-2023-окуу жылында 40 мугалим эмгектенип, 579 студент окуп келсе, 2023-2024-окуу жылында 40 мугалим эмгектенип, студенттердин саны 568, анын ичинен 275 студент бюджеттик, 293 контракттык негизде окуп жатышат. Контракт өлчөмү 23 000 сомдон 28 000 сомго чейин. 2021-2022-окуу жылында колледжди 131 студент бүтүрүп, анын бүгүнкү күнгө 53% иш менен камсыз болсо, 2022-2023-окуу жылы 157 бала окуусун аяктап  иш менен камсыз болгондор 40,5% түздү.

* '''Кесиптик лицейлер&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.''' Кадрларды даярдоодо башталгыч кесиптик билим берүү тармагында 7 кесиптик лицей иштеп, электрогазширетүүчү, жыгач уста, тигүүчү, автослесарь, ашпозчу, тигүүчү, компьютердик графика, программалык камсыздоо ж.б. кесиптин 16 түрүнөн башталгыч кесиптик билим берүү ишмердуулугун жүргүзөт. Аларда жалпы 1455 окуучу окуп, 90 мугалим, 111 мастер эмгектенет., 2021-2022-окуу жылы 1075 окуучу бүтүрүп, алардын 81,7% иш менен камсыз болду. 2022-2023-окуу жылы 1081 окуучу аяктап,  63,2% иш менен камсыз болду.

== Саламаттыкты сактоо ==
Нарын облусунун саламаттыкты сактоо системасына Нарын райондук ЖДПБнын 4 ооруканасы, 1 Нарын облустук бириктирилген ооруканасы, 4 жалпы дарыгерлик практика борбору (ЖДПБ), 1 райондук үй-бүлөлүк медицина борбору, 2 Санэпид борбору, кургак учук жана СПИДке каршы күрөшүү борборлору, кан борбору, соттук-медициналык экспертиза бюросу, 48 үй-бүлөлүк дарыгерлер тобу (ҮДТ), 80 фельдшердик-акушердик пункт (ФАП) кирет. Бул медициналык мекемелерде 345 врач жана 1453 орто медициналык кызматкер иштейт&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;[https://www.naryn.gov.kg/ky/naryn-oblusundagy-negizgi-socialdyk-ekonomikalyk-t/naryn-oblusunun-salamattykty-saktoo-tarmagy-boyuncha-maalymat Нарын облусунун саламаттыкты сактоо тармагы боюнча маалымат]&lt;/ref&gt;.

«Манас таалими» жана «Ден-соолук» саламаттыкты сактоо системасын реформалоо программаларынын алкагында акыркы жылдары облуста баштапкы медициналык-санитардык жардамды чыңдоого жана үй-бүлөлүк медицина институтун калыптандырууга багытталган түзүмдүк өзгөртүүлөр жүргүзүлдү.

Бүгүнкү күндө Нарын облусунда 158 дарыгер жетишсиз&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;.

== Колдонулган адабияттар ==

* История Нарынской области. С. Иманалиев, Бийиктик басмаканасы, 2010. 69-бет, ISBN 978-9967-13-408-9

== Булактар ==
{{Булактар|2}}
== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.naryn.gov.kg/ky/ Кыргыз Республикасынын Президентинин Нарын облусундагы ыйгарым укуктуу өкүлүнүн аппаратынын расмий веб-сайты]
* [https://stat.gov.kg/kg/narynskaya-oblast1/ Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети. Нарын облусу]
* [https://www.gov.kg/ky/region/naryn Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети. Электрондук регион. Нарын облусу] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241101220022/https://www.gov.kg/ky/region/naryn |date=2024-11-01 }}
{{Kyrgyzstanprovinces}}

[[Категория:Нарын облусу| ]]</text>
      <sha1>2kn48gtcg79jtr6kxemmfd5akc3bq6k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>652658</id>
      <parentid>652650</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T08:36:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>652658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83578" sha1="hod08he9028qqgspjppkhop7i2fn3jy" xml:space="preserve">{{Административдик бирдик
|Түс1                                         = {{Түс|Кыргызстан}}
|Кыргызча аталышы                             = Нарын облусу
|Расмий аталышы                               = 
|Желек                                        = Naryn obl flag.svg
|Желектин сүрөттөлүшү                         = 
|Желектин туурасы                             = 
|Герб                                         = Naryn obl coa.svg
|Гербдин сүрөттөлүшү                          = 
|Гербдин туурасы                              = 

|Сүрөт                                        = Кель-Суу - panoramio (4).jpg
|Сүрөттүн туурасы                             = 280px
|Сүрөттүн баяны                               = Көл-Суу көлү

|Өлкө                                         = {{Өлкө желеги|Кыргызстан}}
|Гимн                                         = 
|Урааны                                       = 
|Лакап аты                                    = 
|Штат ыры                                     = 

|Статусу                                      = [[Облус]]
|Областка карайт                              = 
|Районго карайт                               = 
|Борбору                                      = [[Нарын]]
|Ири шаары                                    = [[Нарын]]
|Ири шаарлары                                 = 
|Күнү                                         = 
|Негизделген                                  = [[21-ноябрь]] [[1939-жыл]]
|Жоюлган                                      = 

|Башчысынын аталышы                           = Кыргыз Республикасынын Президентинин Нарын облусундагы ыйгарым укуктуу өкүлү
|Башчысы                                      = [[Сатаров Нурбек Бейшеналиевич]]
|Башчысынын аталышы2                          = Ыйгарым укуктуу өкүлдүн орун басарлары
|Башчысы2                                     = Чекирбаев Эркинбек Замирович&lt;br&gt;Аскалиева Гүльзат Айтбаевна&lt;br&gt;Мамбетова Жылдыз Асанкуловна 
|Башчысынын аталышы3                          = 
|Башчысы3                                     = 

|Жылдык ИДП                                   = 42,6 млрд сом
|ИДП боюнча орду                              = 7
|ИДП калк жанына жараша                       = 134,7 миң сом
|ИДП калк санынана жараша                     = 7
|ИДП                                          = 42,6 млрд сом (КР боюнча ~3,5%)
|Тили                                         = [[Кыргыз тили]]
|Тилдери                                      = 
|Калкы                                        = 316,2 миң
|Калк боюнча орду                             = 6-орун
|Калк боюнча пайызы                           = 4,25%
|Жыштыгы                                      = 7,16
|Жыштык боюнча орду                           = 7-орун
|Улуттук курамы                               = [[кыргыздар]] — 99,2%, [[дунгандар]] — 0,4%, [[өзбектер]] — 0,1%, [[орустар]] — 0,1%, башка улуттар — 0,2%
|Диний курамы                                 = [[Сүннөттөр|мусулмандар-сүннөттөр]] ([[ханафий мазхабы]])
|Аянты                                        = 44 160
|Аянт боюнча орду                             = 1-орун
|Аянты боюнча пайызы                          = 22,1%
|Максималдуу бийиктиги                        = 5982
|Орточо бийиктиги                             = 2300
|Минималдуу бийиктиги                         = 1500
|Тууралыгы                                    = 232
|Узундугу                                     = 260

|Карта                                        = Naryn Province in Kyrgyzstan.svg
|Картанын өлчөмү                              = 280px
|Административдик бирдиктин картасы           = 
|Картанын өлчөмү ае                           = 
|lat_dir                                      = N
|lat_deg                                      = 41
|lat_min                                      = 26
|lat_sec                                      = 0
|lon_dir                                      = E
|lon_deg                                      = 75
|lon_min                                      = 58
|lon_sec                                      = 0
|type                                         = adm1st
|region                                       = KG-N
|баскыч                                       = 
|CoordScale                                   = 3000000

|Убакыт аралыгы                               = [[UTC+06:00]]
|Аббревиатурасы                               = 
|ISO                                          = KG-N
|FIPS                                         = 
|Телефон коду                                 = +996 35
|Почта индекси                                = 722500-722900
|Интернет-домени                              = [[.kg]]
|Автоунаа номурунун коду                      = H, N, 05
|Сайты                                        = https://www.naryn.gov.kg/ky/
|Commons түрмөгүндө                           = Naryn_Region
}}

'''Нарын облусу''' ― [[Кыргызстан|Кыргызстандын]] эң чоң облусу. СССРдин Жогорку Советинин Президиумунун [[1939-жыл|1939-жылдагы]] [[21-ноябрь|21-ноябрындагы]] буйругу менен Тянь-Шань облусу катары негизделген&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;[https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/131065 Об образовании Фрунзенской, Иссык-Кульской, Тянь-Шаньской, Джалал-Абадской и Ошской областей в составе Киргизской ССР (Указ от 21 ноября 1939 г.) // Ведомости Верховного Совета СССР, 1939 г., № З8]&lt;/ref&gt;. [[1988|1988-жылы]] Тянь-Шань жана [[Ысык-Көл облусу|Ысык-Көл облустары]] бириктирилген. [[1990-жыл|1990-жылдын]] [[14-декабрь|14-декабрында]] кайра Нарын жана Ысык-Көл облусу болуп бөлүнгөн.

Борбору — [[Нарын]] шаары.

Калкынын саны — 312,100 адам (2024-жыл)&lt;ref&gt;[https://stat.gov.kg/kg/opendata/category/39/ Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети. Туруктуу калктын саны жылдын башына карата]&lt;/ref&gt;.

== Тарых ==
СССР Жогорку Советинин Президиумунун Жарлыгынын негизинде [[1939-жыл|1939-жылдын]] [[21-ноябрь|21-ноябрындагы]], борбору [[Нарын]] шаары болгон Тянь-Шань облусу катары түзүлгөн. Алгач курамына 6 районду ([[Ак-Талаа району|Ак-Талаа]], [[Ат-Башы району|Ат-Башы]], [[Жумгал району|Жумгал]], [[Кочкор району|Кочкор]], [[Нарын району|Нарын]] жана [[Тогуз-Торо району|Тогуз-Торо]]) жана облустун карамагындагы бир шаарды камтыган&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;. [[1944-жыл|1944-жылы]] Куланак жана Чолпон райондору түзүлгөн (кийинчерээк, [[1958-жыл|1958-жылы]] Куланак району жана [[1956-жыл|1956-жылы]] Чолпон району жоюлган)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;История Нарынской области. С. Иманалиев, Бийиктик басмаканасы, 2010. 69-бет, ISBN 978-9967-13-408-9&lt;/ref&gt;.

[[1962-жыл|1962-жылы]] [[30-декабрь|30-декабрда]] Тянь-Шань облусу жана анын курамына кирген [[Жумгал району|Жумгал]] жана [[Тогуз-Торо району|Тогуз-Торо]] райондору жоюлган. Облусту түзгөн калган райондор [[Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы|Кыргыз ССРине]] түздөн-түз баш ийүүсүнө өткөн&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

[[1970-жыл|1970-жылы]] [[11-декабрь|11-декабрда]] [[Нарын]] шаарын жана [[Ак-Талаа району|Ак-Талаа]], [[Ат-Башы району|Ат-Башы]], [[Жумгал району|Жумгал]], [[Кочкор району|Кочкор]], [[Тогуз-Торо району|Тогуз-Торо]] жана [[Тянь-Шань району|Тянь-Шань]] райондорунун курамына камтып, Нарын аталышында облус катары кайрадан түзүлгөн&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

[[1988-жыл|1988-жылы]] [[5 Октябрь (Тогуздун айы)|5-октябрда]] [[Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы|Кыргыз ССРинин]] аймактык бөлүнүшүн ирилештирүү иш-чараларынын жыйынтыгында [[Ысык-Көл облусу]] менен бириктирилген. Ошол эле иш-чаралардын негизинде [[Тогуз-Торо району]] [[Ош облусу|Ош облусунун]] курамына өткөрүлүп берилген.

[[1990-жыл|1990-жылы]] [[14-декабрь|14-декабрда]] Кыргыз ССРинин «Кыргыз ССРинин облустук бөлүнүшүн өркүндөтүү жана жаңы облустарды түзүү жөнүндө» мыйзамына ылайык кайрадан өзүнчө Нарын облусу катары бөлүнгөн&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/1471/edition/284593/ru Закон Киргизской ССР. О совершенствовании областного деления Киргизской ССР и образовании новых областей. гор.Фрунзе, 14 декабря 1990 года, № 263-XII]&lt;/ref&gt;.

[[1992-жыл|1992-жылы]] [[6-март|6-мартта]]  Жумгал районунун Суусамыр айылдык кеңешин өз алдынча [[Суусамыр району]] болуп түзүлгөн (борбору [[Суусамыр (айыл)|Суусамыр]] айылы деп кабыл алынган). [[1994-жыл|1994-жылы]] [[28-май|28-майда]] Суусамыр району [[Чүй облусу|Чүй облусунун]] курамына өткөрүлүп берилген&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/6-1658/edition/318917/ru Постановление Жогорку Кенеша КР от 28 мая 1994 года N 1560-XII «О передаче Суусамырского района Нарынской области в состав Чуйской области»]&lt;/ref&gt;.

[[2004-жыл|2004-жылы]] [[24-июнь|24-июнда]] Тянь-Шань району Нарын району деп аталып, облустун борбору Нарын шаары Нарын районунун курамынан облустук баш ийүүсүнө чыгарылган&lt;ref&gt;[https://cbd.minjust.gov.kg/1465/edition/284583/ru Закон Кыргызской Республики №79 от 25 июня 2004 года. О переименовании Тяньшаньского района Нарынской области Кыргызской Республики в Нарынский район и о выводе города Нарын из состава Нарынского района Нарынской области Кыргызской Республики и придании ему статуса города областного значения.] &lt;/ref&gt;.

== География ==
Облус Кыргызстандын түштүк-чыгышында жана борбордук бөлүгүндө жайгашкан. Жалпы аянты 45,200 км² түзүп, [[Кыргызстан|Кыргызстандын]] аймагынын 1/4 бөлүгүн ээлейт.

Нарын облусу чыгышына [[Ысык-Көл облусу|Ысык-Көл]], түндүгүнөн [[Чүй облусу|Чүй]], түндүк-батышынан [[Жалал-Абад облусу|Жалал-Абад]], түштүк-батышынан [[Ош облусу|Ош]] облустары менен, түштүгүнөн [[Кытай|Кытай Эл Республикасы]] менен чектешет.

=== Рельеф ===
&lt;center&gt;[[Файл:Naryn Panaorama.jpg|thumb|938x938px|Нарын облусунун басымдуу аймагындагы пейзаж]]&lt;/center&gt;
Облус тоолуу аймакта жайгашканына байланыштуу, рельефи татаал келип, аймагынын 95% деңиз деңгээлинен 1000 метр бийиктикте жайгашкан жана аймагынын 70% тоо кыркалары ээлейт. Алардын эң ирилери: [[Какшаал тоо тизмеги|Какшаал]] (узундугу 582 км созулган эң ири тоо кыркасы, Кытай жана Кыргызстанды бөлүп турат), [[Ат-Башы тоо кыркасы|Ат-Башы]], [[Нарын тоо кыркасы|Нарын]], [[Жетим кырка тоосу|Жетим]], [[Молдо-Тоо]], [[Суусамыр тоо кыркасы|Суусамыр]]&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://scout-kg.narod.ru/library/l_geografia.kg.html#a11 Бийик тоолордун, тоолор аралык өрөөндөрдүн жана ойдуңдардын өлкөсү болгон Кыргызстандын рельефи]&lt;/ref&gt;.

Облустагы тоо системасы өзүнө бийик ([[Ак-Сай өрөөнү|Ак-Сай]], [[Арпа өрөөнү|Арпа]], [[Ат-Башы өрөөнү|Ат-Башы]], [[Кара-Коюн өрөөнү|Кара-Коюн]], [[Чатыркөл ойдуңу|Чатыр-Көл]], [[Соң-Көл өрөөнү|Соң-Көл]]) жана орто тоолуу (Жумгал, Кочкор, Миң-Куш, Орто Нарын) субкеңдиктүү созулган тоо ойдуңдарынын кезектешүүсүн, ошондой эле, аны курчаган, Молдо-Тоо, Жумгал-Тоо, Ат-Башы, Жаман-Тоо, Нарын, Соң-Көл, Торугарт, Какшаал тоо кыркаларынан турган тоо системасын камтыйт&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

Ойдуңдардын түбүнүн абсолюттук бийиктиги ар кандай: бийик тоолуу өрөөндөрдө деңиз деңгээлинен 3000 метрден 3800 метрге чейин, орто тоолуу аймактарда — 1500 метрден 2600 метрге чейин. Кыркалардын орточо бийиктиги 3600 метрден 4500 метрге чейин вариацияланат. Өзүнчө жайгашкан тоо чокулардын бийик чекиттери 5100 метрден жогору. Эң бийик жери — Данкова чокусу (5982 метр). Тоо кыркалары көптөгөн өрөөндөр менен бөлүнүп турат&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

Тоо арасындагы өрөөндөр өз ара каньон сымал терең капчыгайлар менен кошулган (диагоналдуу кошулмалар менен бөлүнгөн) аймактарды элестетет. Чыгыштан батышты карай рельефтин бөлүк-бөлүк болуусу күчөйт. Облустун чыгыш бөлүгү жантайма-дөңсөөлүү мөңгүлүү бийик тоолуу көлдөрү менен мүнөздөлөт. Рельефтин бийиктиктик алкатуулугу бир нече табигый алкактарды калыптандырат: чөл жана жарым чөлдөн тарта альпы алкактарына чейин&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

Өрөөндөрдүн ириси — Нарын өрөөнү. Ак-Шыйрак тоо кыркасы Нарын өрөөнүн экиге бөлүп турат: Алабуга жана Тогуз-Торо болуп. Ат-Башы тоо кыркасынын түштүгүндө Аксай жана Чатыр-Көл өрөөндөрү, батышында Арпа өрөөнү жайгашкан. Байбиче-Тоо, Жаман-Тоо, Ак-Шыйрак, Ала-Мышык тоолоруна чукул жантаймалар, кыска капчыгайлар мүнөздүү. Облустун түндүгүндө Кара-Жорго, Соң-Көл, Кабак, Жумгал тоо кыркалары жана тоо аралык Жумгал, Кочкор өрөөндөрү орун алган&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.
=== Климат ===
Облустун климаты континенталдуу, кышы суук жана узак&lt;ref&gt;[https://www.best-country.com/ru/asia/kyrgyzstan/climate Кыргызстандын климаты]&lt;/ref&gt;. Сутка ичинде температуранын чукул өзгөрүүлөрү мүнөздүү, жайкысын да үшүк жүрүшү мүмкүн. Орточо жылдык жаан-чачындар түздүктөрдө 200-300мм түзүп, тоолордо кичине көбүрөөк. Жаан көп жааган мезгил жаздын экинчи, жана жайдын биринчи жарымына туура келет. Бул учурда жылдык жаан-чачындын 30-60% түшөт. Өрөөндөрдө жаандын көлөмү батыштан, чыгышты карай көбөйөт. Кардын жалпы орточо калыңдыгы Нарын жана Жумгал өрөөндөрүндө 15-20см түзөт, ал эми Арпа өрөөнүндө 60см чейин жетет. Албетте тоолордо 2-3метр калыңдыктагы карлар түшөт бирок мындай кар бардык жакка тегиз түшпөйт. Кочкор өрөөнүндө катуу шамалдын айынан кар азыраак&lt;ref&gt;[https://www.advantour.com/rus/kyrgyzstan/climate-weather.htm Кыргызстандын климаты жана аба ырайы]&lt;/ref&gt;.

Климаттык аймакташтыруу боюнча Нарын облусу Ички Тянь-Шанда орун алган. Ички Тянь-Шанды шарттуу түрдө үч бөлүккө бөлүүгө болот: түндүк, борбордук жана түштүк-чыгыш:

* '''Түндүк бөлүгү''' өзүнө бийиктиктерде жайгашкан жана өзүнө гана таандык климатке ээ болгон Кочкор жана Соң-Көл ойдуңдарын камтыйт. Кочкор ойдуңу кургакчыл климат менен айырмаланат, өзгөчө жылдын муздак мезгилинде, мында ага жылдык жаан-чачындын 10% гана туура келет. Жылдык жаан-чачындын саны — 200 мм. Жаан-чачындардын көпчүлүгү май айында, эң азы декабрь, январь, февраль айларында болот. Кышкы кар каптамынын орточо бийиктиги 10 см төмөн, ойдуңдун төмөнкү бөлүгүндө кыштын 50% учурлардында дээрлик кар жаабайт. Абанын орточо жылдык температурасы -4 °C. Кышы суук, узактыгы 120-130 күндү түзөт. Орточо минималдуу температура -19 °C, абсолюттук минимум -36 °C. Орточо суткалык температурасы +10 °C жогору болгон жылуу мезгилдин узактыгы 130-135 күн. Айрым жылдары июндун ортосунда жана августтун аягында үшүк жүрүүлөр байкалат. Июль айынын орточо температурасы +16 °C, орточо максималдуу температура +24 °C, абсолюттук максимум +35 °C. Деңиз деңгээлинен 3100 метр бийиктикте жайгашкан Соң-Көл ойдуңу муздак, мелүүн-нымдуу климат менен айырмаланат. Кышы суук, кардуу. Кар каптамы 180-200 күн жатат, айырым жерлерде анын калыңдыгы 1 метрге чейин жетет. Абанын орточо минималдуу температурасы -28...-30 °C. +10 °C жогору болгон абанын орточо туруктуу температуралык мезгили дээрлик жокко эсе.
* '''Ички Тянь-Шандын борбордук бөлүгү''' өзүнө Нарын жана Ат-Башы ойдуңдарын камтыйт. Нарын ойдуңу — Ички Тянь-Шандын эң ириси. Түбүнүн деңиз деңгээлинен бийиктиги чыгышында — 2200 метр, батышында — 1500 метр. Жетишээрлик нымдуу климаты менен айырмаланат. Жаан-чачындардын жылдык саны 270-280 мм, алардын 75% жылуу мезгилде жаайт. Жаан-чачындардын максимуму май-июнь айларына туура келет, минимуму — январь-декабрь айларында. Кышы аз кардуу, кар каптамынын орточо калыңдыгы 24-27 см, кардын турушунун узактыгы 115-120 күн. Абанын орточо жылдык температурасы 2-3 °C жылуу. Кыш 140-150 күнгө созулат. Январдын орточо температурасы -17 °C, орточо минималдуу температура -22 °C, абсолюттук минимум 38 °C. Күнүмдүк орточо температурасы 10 °C болгон эң жылуу мезгилдин узактыгы 154-152 күн, төмөнкү аймактагы үшүксүз мезгилдин узактыгы 120-150 күн, бийиктиктерде 80-90 күн. Июлдун орточо температурасы +17 °C, орточо максималдуусу +24 °C, абсолюттук максимум +35 °C. Ат-башы ойдуңу деңиз деңгээлинен 2000-2400 метр бийиктикте жайгашкан. Климаттык шарттар Нарын ойдуңуна окшошуп кетет бирок, төмөнүрөөк температуралары менен айырмаланат. Деңиз деңгээлинен 2000-2200 мерт бийиктикте жайгашкан ойдуңдун төмөнкү аймактарында жылына 280-350 мм жаан-чачын түшөт, 2500-3000 метр бийиктиктерде жылдык жаан-чачындардын саны 400-450 ммге чейин жогорулайт. Булардын 75% жылдын жылуу мезгилдеринде жаайт. Максимуму июнь айына туура келет, минимуму — декабрь, январь айларында. Кар каптамы 100-120 күндөй турат, орточо калыңдыгы 30-40 см. Абанын жылдык орточо температурасы +1°C. Кышы суук жана узак, орточо 145-150 күн. Январдын орточо температурасы -19...-20 °C, орточо минималдуу температура -25 °C, абсолюттук минимум -44 °C түзөт. Абанын орточо күнүмдүк температурасы +10 °C болгон эң жылуу мезгилдин узактыгы 130 күндүн айланасында созулат, үшүксүз күндөр 116нын айланасында. Июль аянын орточо температурасы +15...+16 °C, орточо максималдуу температура +24 °C, абсолюттук максимум +36 °C. 
* '''Ички Тянь-Шандын чыгыш бөлүгү''' Ак-Сай жана Арпа өрөөндөрүн бириктирет. Ак-Сай жана Арпа өрөөндөрү бийик тоолуу сырт түздүктөрүн элестетет. Четки чекиттеринин абсолюттук бийиктиктери деңиз деңгээлинен 2750-3800 метр. Өрөөндөрдүн климаттык шарттарын муздак деп мүнөздөөгө болот бирок, Арпанын климаты салыштырмалуу жумшагыраак. Жаан-чачындын жылдык саны 170 ммден 400 ммге чейин. Деңиз деңгээлинен 3000-3135 метр бийиктикте жайгашкан Арпа, Ак-Сай метеостанцияларынын аймагында жаан-чачындардын саны 257-263 мм түзөт. Кышы мелүүн кардуу, кар каптамынын калыңдыгы 25-35 см, каптамдын туруу мезгилинин узактыгы 145-150 күн. Абанын орточо жылдык температурасы -5...-8 °C. Кышы катаал. Ак-Сай өрөөнү Кыргызстандын «муздак уюлу» деп саналат. Суук мезгилдин узактыгы 198-200 күн. Январдын орточо температурасы -23...-29 °C, орточо минималдуу температура -32...-36 °C, абсолюттук минимум -52...-54 °C&lt;ref&gt;[https://scout-kg.narod.ru/library/l_geografia.kg.html#a11 Климат Кыргызстана. Полюс холода Кыргызстана]&lt;/ref&gt;. Арпа өрөөнүндөгү орточо күнүмдүк температурасы 10 °C жогору болгон жылуу мезгилдин узактыгы 20-23 күндү түзөт, Ак-Сайда дээрлик жокко эсе. Июлдун орточо температурасы +8...+10 °C, орточо максималдуу температура +16...+18 °C, абсолюттук максимум +28...+30 °C.

=== Гидрология ===
[[Файл:Kol-Suu.jpg|thumb|280px|[[Көл-Суу]]]]
[[Файл:Son-Kul,_Kyrgyzstan_(44623421951).jpg|thumb|280px|[[Соң-Көл]]]]
[[Файл:Lake_Chatyr_-_panoramio.jpg|thumb|280px|[[Чатыр-Көл]]]]
[[Файл:Naryncountryside.jpg|thumb|280px|[[Нарын дарыясы]]]]
Нарын облусунун негизги дарыялары катары Сыр-Дарыя бассейнинин дарыялары саналат, алар Чоң Нарын жана Кичи Нарын дарыялары, алардын кошулуусунан пайда болгон Нарын дарыясы, ошондой эле, анын сол куймалары Ат-Башы, Терек, Жаман-Даван, Ала-Буга дарыялары, оң куймалары Он-Арча, Көкжерти, Көкөмерен жана анын кумасы Жумгал дарыясы. Чу дарыясынын бассейниндеги дарыялар: Кочкор, Кара-Кужур, Чыгыш Сөөк жана Каракол, Жоон-Арык. Кошумча Тарим бассейнинин дарыясы — Ак-Сай. Нарын облусунун аймагында эки ири көл бар: Соң-Көл жана Чатыр-Көл. Булар, тектоникалык чуңкурларда жайгашкан&lt;ref&gt;[https://scout-kg.narod.ru/library/l_geografia.kg.html#a11 Кыргызстандын дарыялары жана көлдөрү]&lt;/ref&gt;.

Айтылгандай эле суулары Сыр-Дарыя, Тарим, Чу бассейнинин дарыяларына жана Чатыр-Көл көлүнө куят. Эң ири Нарын дарыясы, облус аймагындагы узундугу 400 км ашык. Нарын дарыясынын негизги булактары Чоң жана Кичи Нарын, Он-Арча, Ат-Башы, Алабуга, Көк-Ирим, Көкөмерен суулары. Чу дарыясы Жоон-Арык жана Кочкор дарыяларынын кошулуусунан пайда болот.

Нарын дарыясы Кыргызстан жана Өзбекстандын аймактары аркылуу өтөт. Кара-Дарыя менен кошулуп Сырдарыяны түзөт. Дарыянын узундугу 807 км (облус ичинде 400 км), бассейн аянты 59,9 миң чарчы км. Таш-Көмүр, Нарын, Үч коргон шаарлары аркылуу өтөт. Баш жагында аянты 91023,5 гектар болгон Нарын мамлекеттик коругу орун алган. Нарын дарыясынын болжолдуу 15% Кыргыз Республикасынын аймагында колдонулат, калганы Өзбекстан жана Казакстан аркылуу өтөт. Жалпы суу энергиясынын запасы боюнча Волга дарыясына жакын, Волга дарыясы 6,20 млн киловатт, Нарындыкы 5,94 млн киловатт&lt;ref&gt;[https://kg24.news/articles/mesta/reka-naryn-v-kyrgyzstane.html?ysclid=m28wgd29v281863020 Нарын дарыясы — жаратылыштын күчү]&lt;/ref&gt;.

Соң-Көл Ысык-Көлдөн кийинки Кыргызстандын ири көлдөрүнүн экинчиси, деңиз деңгээлинен 3016 метр бийиктикте жайгашып, узундугу 29 км, туурасы 18 км түзөт. Максималдуу тереңдиги 13,2 метр. Суунун орточо температурасы -3,5 градус, жайкысын 11 градуска чейин жылып, кышкысын -20 чейин муздайт. Көлдө сентябрь айынан июньга чейин муз тоңуп турат. 1959-жылга чейин көлдө бир дагы балык жок эле, андан кийин биологдор атайын балыктын чабактарын көлгө коё беришкен.

Кыргызстандын бардык суу запастарынын ири бөлүгү Нарын облусунда чогулган. Чатыр-Көл дагы Кыргызстандын ири көлдөрүнүн катарына кирип, Ак-Сай өрөөнүндө деңиз деңгээлинен 3500 метр бийиктикте, Кытай чек арасынын жанында орун алган. Тереңдиги 16,5 метр, ал эми суунун температурасы июль-август айларында 6-16 °C айланасында. Торугартка бараткан туристтер көлдүн жээгине көп токтошот. Көлдүн айланасындагы жер кыртышы саздак келет.

Нарын облусунун түштүк-чыгыш жагында теги муз-мөңгүлүү, бийик тоолуу Көл-Суу көлү орун алган. Көлдүн өңү ачык көк, жашыл сыяктуу болуп, айланасындагы тоолор менен мыкты түстүү айкалышта. Көл уранды түрдө болуп, тоо жарларынын ортосунда пайда болгон. Тоолор тосуп турганына байланыштуу, көлдүн аркы жээги көрүнбөйт, ал үчүн кайык же кеме менен сүзүп өтүш керек. Көлдүн узундугу 9 км, туурасы 500метрден 2 км чейин. Көл-Суу кээде жоголуп, кээде пайда болуп калат, ушуга байланыштуу муну жергиликтүү тургундар сырдуу көл деп дагы айтышат.

Мөңгүлөр 4000 метрден ашык бийиктикте жайгашкан. Мөңгүлөрдүн жалпы аянты болжол менен 500 км². Мөңгүлөрдүн көбү [[Какшаал тоо тизмеги|Какшаал]] кырка тоосунда жайгашкан. Эң ирилери болуп Ак-Сай, Ай-Талаа, Орто-Таш мөңгүлөрү.

=== Пайдалуу кендер ===
Облус аймагы кен байлыктарга бай келип, Жетим темир кени Орто Азияда жападан жалгыз кен. Ошондой эле, нефелиндик сиенит, коргошун, цинк жана алтын кендери бар. Кочкор өрөөнүндө ири туз таштарынын кени жайгашкан. Түрдүү курулуш кендери дагы аз эмес, алар: чопо, кум, шагыл, гравий, мрамор. Термалдык жана минералдык булактар бар. Мындан тышкары Кыргызстандагы ири Каракече&lt;ref&gt;[https://24.kg/kyrgyzcha/282098_kara-keche_keninde_jyil_bashyinan_beri_1nbspmilliondon_ashyik_komur_kazyildyi/ Кара-Кече кенинде жыл башынан бери 1 миллиондон ашык көмүр казылды]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://sputnik.kg/20160217/1022488297.html?ysclid=m28xjdyhnm940029856 Кара-Кече: миллиондогон тонна &quot;кара алтын&quot; кантип казылат]&lt;/ref&gt;, Миң-Куш көмүр кендери орун алган.

Нарын облусундагы Капка-Таш тоосунун түндүк капталында жайгашкан Солтон-Сары алтын кени дагы азыркы учурда иш алып барууда&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Рудник «Солтон-Сары» |url=https://ru.kyrgyzaltyn.kg/branch/info/3 |accessdate=2024-10-14 |archivedate=2025-01-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250128100150/https://ru.kyrgyzaltyn.kg/branch/info/3 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://sputnik.kg/20220818/solton-sary-kenin-ishtetuugo-uruksat-berildi-1066917980.html Солтон-Сары кенин иштетүүгө уруксат берилди]&lt;/ref&gt;.

=== Фауна ===
Нарын өзүнүн түрдүү фаунасы менен да айырмаланат. Облуста сейрек канаттуулар жана жаныбарлар да мекендешет алар: кара кунас, ителги, бүркүт, көк жору, тоо казы, талаа бүркүтү, суу бүркүтү, аркар, кызыл карышкыр, жейрен, аюу, сүлөөсүн, ак илбирс ж. б. Булардын айрымдары кызыл китепке киргизилген, мисалы, илбирс (Panthera uncia), тоо казы (Anser indicus).

=== Флора ===
Нарын облусунун өсүмдүктөр дүйнөсү ар түрдүү. Тоо боорлорунда тик ландшафт алкактары байкалат. Тоо чөлдөрүнүн жана жарым чөлдөрүнүн алкактары өрөөндөрдүн түп жагында, тоо этектеринде, дарыялардын жээк аймактарын, Чатыр-Көл көлүнүн төмөнкү бөлүктөрүн ээлейт. Облуста энедемиктүү сейрек Тянь-Шань көк карагайы жана Туркестан арчасы өсөт. Чычырканак, эфедра, чөп чай, тегерек баш чөп, валериана өсүмдүктөрү да бар. Өсүмдүктөрдүн арасынан шыбак, эрмендер басымдуулук кылып, кез-кез бетеге, амаранта, эфемерлер, бадалдардын токойлору бар. Соң-Көл ойдуңу жана кээ бир бийик тоолуу өрөөндөр тоо-талаа алкагына таандык. Бул жерде тоо чөлдөрү, талаалары жайылып, мында бетеге, тарак баш, кобрезия, шыбак жана эфемерлер басымдуу кылат. Тоо боорлору, айланасындагы өрөөндөр субальпы алкагына тиешелүү. Тоо шалбаа жер кыртышында субальпы шалбалуу өсүмдүктөр бар. Токойлор жана бадалдар өскөн аймактар облустун 3% ээлейт. 

== Административдик-аймактык бөлүнүш ==
{{Кошумча караңыз|Кыргызстандын_административдик-аймактык_түзүлүшү}}
Нарын облусунда 5 район, 1 шаар, 135 айыл бар.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Карта !! Аталыш !! Туу, герб !! Турукттуу калк&lt;br&gt;2021, адам&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.stat.kg/kg/statistics/download/operational/825/|title=Кыргыз Республикасынын облустарынын, райондорунун, шаарларынын, шаарчаларынын, айыл аймактарынын жана айылдарынын калкынын саны|website=Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети}}&lt;/ref&gt;!! Баш ийген айыл аймактар (а. а.) жана шаарлар{{sfn|Мамлекеттик классификатор|11.05.2021|барактар=31—38}}
!Айыл аймактарга жана шаарларга кирген айылдар
|-
| rowspan=&quot;13&quot; | [[Файл:Kyrgyzstan Ak-Talaa Raion.png|100px|center]] || rowspan=&quot;13&quot; align=&quot;center&quot; | [[Ак-Талаа району]]|| rowspan=&quot;13&quot; | [[Файл:Coat of arms of Ak-Talaa district.png|50px|center]] || rowspan=&quot;13&quot; align=&quot;center&quot; | 33 007 || [[Ак-Тал айыл аймагы]]
|[[Ак-Тал, Ак-Талаа району|Ак-Тал а.]]
|-
|[[Ак-Чий айыл аймагы]]
|[[Ак-Чий, Ак-Талаа району|Ак-Чий а.]], [[Жаңы-Тилек, Ак-Талаа району|Жаңы-Тилек а.]]
|-
|[[Баетов айыл аймагы]]
|[[Баетов, Ак-Талаа району|Баетов а.]], [[Кайыңды-Булак, Ак-Талаа району|Кайыңды-Булак а.]]
|-
|[[Жаңы-Талап айыл аймагы]]
|[[Жаңы-Талап, Ак-Талаа району|Жаңы-Талап а.]]
|-
|[[Жерге-Тал айыл аймагы (Ак-Талаа району)|Жерге-Тал айыл аймагы]]
|[[Жерге-Тал, Ак-Талаа району|Жерге-Тал а.]], [[Чолок-Кайың, Ак-Талаа району|Чолок-Кайың а.]] 
|-
|[[Кара-Бүргөн айыл аймагы]]
|[[Кара-Бүргөн, Ак-Талаа району|Кара-Бүргөн а.]]
|-
|[[Көк-Жар айыл аймагы (Ак-Талаа району)|Көк-Жар айыл аймагы]]
|[[Көк-Жар, Ак-Талаа району|Көк-Жар а.]], [[Ак-Кыя, Ак-Талаа району|Ак-Кыя а.]]
|-
|[[Коңорчок айыл аймагы]]
|[[Коңорчок, Ак-Талаа району|Коңорчок а.]]
|-
|[[Кош-Дөбө айыл аймагы]]
|[[Кош-Дөбө, Ак-Талаа району|Кош-Дөбө а.]]
|-
|[[Кызыл-Белес айыл аймагы]]
|[[Кадыралы, Ак-Талаа району|Кадыралы а.]]
|-
|[[Терек айыл аймагы]]
|[[Терек, Ак-Талаа району|Терек а.]], [[Орто-Сырт, Ак-Талаа району|Орто-Сырт а.]]
|-
|[[Тоголок-Молдо айыл аймагы]]
|[[Кара-Ой, Ак-Талаа району|Кара-Ой а.]]
|-
|[[Үгүт айыл аймагы]]
|[[Үгүт, Ак-Талаа району|Үгүт а.]], [[Байгөнчөк, Ак-Талаа району|Байгөнчөк а.]]
|-
| rowspan=&quot;11&quot; | [[Файл:Kyrgyzstan At-Bashy Raion.png|100px|center]] || rowspan=&quot;11&quot; align=&quot;center&quot; | [[Ат-Башы району]]|| rowspan=&quot;11&quot; | [[Файл:Flag of At-Bashy rayon.png|50px|center]] || rowspan=&quot;11&quot; align=&quot;center&quot; | 55 771 || [[Ак-Жар айыл аймагы]]
|[[Ак-Жар, Ат-Башы району|Ак-Жар а.]]
|-
|[[Ак-Талаа айыл аймагы]]
|[[Калинин, Ат-Башы району|Калинин а.]], [[Терек-Суу, Ат-Башы району|Терек-Суу а.]]
|-
|[[Ак-Моюн айыл аймагы]]
|[[Ак-Моюн, Ат-Башы району|Ак-Моюн а.]], [[Бирдик, Ат-Башы району|Бирдик а.]]
|-
|[[Ак-Муз айыл аймагы]]
|[[Ак-Муз, Ат-Башы району|Ак-Муз а.]]
|-
|[[Ат-Башы айыл аймагы]]
|[[Ат-Башы, Ат-Башы району|Ат-Башы а.]]
|-
|[[Ача-Кайыңды айыл аймагы]]
|[[Ача-Кайыңды, Ат-Башы району|Ача-Кайыңды а.]]
|-
|[[Баш-Кайыңды айыл аймагы]]
|[[Баш-Кайыңды, Ат-Башы району|Баш-Кайыңды а.]], [[Большевик, Ат-Башы району|Большевик а.]]
|-
|[[Казыбек айыл аймагы]]
|[[Казыбек, Ат-Башы району|Казыбек а.]], [[Жаңы-Күч, Ат-Башы району|Жыңы-Күч а.]]
|-
|[[Кара-Коюн айыл аймагы]]
|[[Кызыл-Туу, Ат-Башы району|Кызыл-Туу а.]], [[Кара-Булуң, Ат-Башы району|Кара-Булуң а.]]
|-
|[[Кара-Суу айыл аймагы (Ат-Башы району)|Кара-Суу айыл аймагы]]
|[[Кара-Суу, Ат-Башы району|Кара-Суу а.]], [[Дыйкан, Ат-Башы району|Дыйкан а.]]
|-
|[[Талды-Суу айыл аймагы]]
|[[Талды-Суу, Ат-Башы району|Талды-Суу а.]], [[Биринчи Май, Ат-Башы району|Биринчи Май а.]], [[Өзгөрүш, Ат-Башы району|Өзгөрүш а.]]
|-
| rowspan=&quot;12&quot; | [[Файл:Kyrgyzstan Jumgal Raion.png|100px|center]] || rowspan=&quot;12&quot; align=&quot;center&quot; | [[Жумгал району]]|| rowspan=&quot;12&quot; align=&quot;center&quot; | жок || rowspan=&quot;12&quot; align=&quot;center&quot; | 44 866 || [[Байзак айыл аймагы]]
|[[Байзак, Жумгал району|Байзак а.]]
|-
|[[Баш-Кууганды айыл аймагы]]
|[[Баш-Кууганды, Жумгал району|Баш-Кууганды а.]]
|-
|[[Жумгал айыл аймагы]]
|[[Жумгал, Жумгал району|Жумгал а.]], [[Лама, Жумгал району|Лама а.]]
|-
|[[Кабак айыл аймагы]]
|[[Табылгыты, Жумгал району|Табылгыты а.]], [[Арал, Жумгал району|Арал а.]], [[Сары-Булуң, Жумгал району|Булуң а.]], [[Кең-Суу, Жумгал району|Кең-Суу а.]], [[Котур-Суу, Жумгал району|Котур-Суу а.]], [[Кызыл-Коргон, Жумгал району|Кызыл-Коргон а.]], [[Сары-Булуң, Жумгал району|Сары-Булуң а.]], [[Табылгы, Жумгал району|Табылгы а.]]
|-
|[[Көк-Ой айыл аймагы]]
|[[Көк-Ой, Жумгал району|Көк-Ой а.]], [[Кичи-Арал, Жумгал району|Кичи-Арал а.]]
|-
|[[Куйручук айыл аймагы]]
|[[Куйручук, Жумгал району|Куйручук а.]]
|-
|[[Кызыл-Жылдыз айыл аймагы]]
|[[Кызыл-Жылдыз, Жумгал району|Кызыл-Жылдыз а.]]
|-
|[[Миң-Куш айыл аймагы]]
|Миң-Куш а., [[Кызыл-Сөөк, Жумгал району|Кызыл-Сөөк а.]]
|-
|[[Сүйүмбаев айыл аймагы]]
|[[Таш-Дөбө, Жумгал району|Таш-Дөбө а.]]
|-
|[[Түгөл-Сай айыл аймагы]]
|[[Түгөл-Сай, Жумгал району|Түгөл-Сай а.]], [[Эпкин, Жумгал району|Эпкин а.]]
|-
|[[Чаек айыл аймагы]]
|[[Чаек, Жумгал району|Чаек а.]], [[Ак-Татыр, Жумгал району|Ак-Татыр а.]], [[Беш-Терек, Жумгал району|Беш-Терек а.]], Чукур-Аксеки а., Шортон а.
|-
|[[Чоң-Дөбө айыл аймагы]]
|[[Чоң-Дөбө, Жумгал району|Чоң-Дөбө а.]]
|-
| rowspan=&quot;11&quot; | [[Файл:Kyrgyzstan Kochkor Raion.png|100px|center]] || rowspan=&quot;11&quot; align=&quot;center&quot; | [[Кочкор району]]|| rowspan=&quot;11&quot; align=&quot;center&quot; | жок || rowspan=&quot;11&quot; align=&quot;center&quot; | 67 363 || [[Ак-Кыя айыл аймагы]]
|[[Кара-Суу, Кочкор району|Кара-Суу а.]], [[Жаңы-Жол, Кочкор району|Жаңы-Жол а.]]
|-
|[[Кара-Суу айыл аймагы (Кочкор району)|Кара-Суу айыл аймагы]]
|[[Мантыш|Мантыш а.]], [[Ак-Талаа, Кочкор району|Ак-Талаа а.]], [[Кара-Мойнок, Кочкор району|Кара-Мойнок а.]], [[Кызыл-Дөбө, Кочкор району|Кызыл-Дөбө а.]], [[Орток, Кочкор району|Орток а.]]
|-
|[[Көк-Жар айыл аймагы (Кочкор району)|Көк-Жар айыл аймагы]]
|[[Көк-Жар, Кочкор району|Көк-Жар а.]]
|-
|[[Кочкор айыл аймагы]]
|[[Кочкор, Кочкор району|Кочкор а.]], [[Большевик, Кочкор району|Большевик а.]], [[Теңдик, Кочкор району|Теңдик а.]]
|-
|[[Кош-Дөбө айыл аймагы]]
|[[Кара-Саз, Кочкор району|Кара-Саз а.]], [[Кара-Күңгөй, Кочкор району|Кара-Күңгөй а.]]
|-
|[[Кум-Дөбө айыл аймагы]]
|[[Кум-Дөбө, Кочкор району|Кум-Дөбө а.]], [[Ак-Жар, Кочкор району|Ак-Жар а.]], [[Бугучу, Кочкор району|Бугучу а.]], [[Шамшы, Кочкор району|Шамшы а.]]
|-
|[[Сары-Булак айыл аймагы]]
|[[Ак-Кыя, Кочкор району|Ак-Кыя а.]], [[Сары-Булак, Кочкор району|Сары-Булак а.]]
|-
|[[Семиз-Бел айыл аймагы]]
|[[Кара-Тоо, Кочкор району|Кара-Тоо а.]], [[Арсы, Кочкор району|Арсы а.]], [[Семиз-Бел, Кочкор району|Семиз-Бел а.]], [[Чекилдек, Кочкор району|Чекилдек а.]]
|-
|[[Соң-Көл айыл аймагы]]
|[[Төлөк, Кочкор району|Төлөк а.]]
|-
|[[Талаа-Булак айыл аймагы]]
|Дөң-Алыш а., [[Комсомол, Кочкор району|Комсомол а.]]
|-
|[[Чолпон айыл аймагы]]
|[[Чолпон, Кочкор району|Чолпон а.]], Ак-Чий а., [[Ара-Көл, Кочкор району|Ара-Көл а.]], Оро-Башы а., Осовиахим а., Тармал-Саз а., [[Туз, Кочкор району|Туз а.]], Узун-Булак а., [[Эпкин, Кочкор району|Эпкин а.]] 
|-
| rowspan=&quot;15&quot; | [[Файл:Kyrgyzstan Tyan'-Shan' Raion.png|100px|center]] || rowspan=&quot;15&quot; align=&quot;center&quot; | [[Нарын району]]|| rowspan=&quot;15&quot; align=&quot;center&quot; | [[Файл:Coat of arms of Naryn district.png|50px|center]] || rowspan=&quot;15&quot; align=&quot;center&quot; | 49 955 || [[Ак-Кудук айыл аймагы]]
|[[Сегизинчи Март, Нарын району|Сегизинчи Март а.]], [[Ак-Кудук, Нарын району|Ак-Кудук а.]], [[Шоро, Нарын району|Шоро а.]]
|-
|[[Достук айыл аймагы]]
|[[Достук, Нарын району|Достук а.]]
|-
|[[Дөбөлү айыл аймагы]]
|[[Дөбөлү|Дөбөлү а.]], [[Алыш, Нарын району|Алыш а.]], [[Кеңеш, Нарын району|Кеңеш а.]]
|-
|[[Жан-Булак айыл аймагы]]
|[[Жан-Булак, Нарын району|Жан-Булак а.]]
|-
|[[Жерге-Тал айыл аймагы (Нарын району)|Жерге-Тал айыл аймагы]]
|[[Жерге-Тал (Нарын району)|Жерге-Тал а.]], [[Жалгыз-Терек, Нарын району|Жалгыз-Терек а.]], [[Кызыл-Жылдыз, Нарын району|Кызыл-Жылдыз а.]]
|-
|[[Казан-Куйган айыл аймагы]]
|[[Казан-Куйган, Нарын району|Казан-Куйган а.]], [[Кара-Үңкүр (Нарын району)|Кара-Үңкүр а.]]
|-
|[[Кара-Кужур айыл аймагы]]
|[[Лакол, Нарын району|Лакол а.]], [[Жер-Көчкү, Нарын району|Жер-Көчкү а.]]
|-
|[[Миң-Булак айыл аймагы]]
|[[Куйбышев, Нарын району|Куйбышев а.]], [[Миң-Булак, Нарын району|Миң-Булак а.]], [[Орнок, Нарын району|Орнок а]].
|-
|[[Он-Арча айыл аймагы]]
|[[Эчки-Башы|Эчки-Башы а.]], [[Оттук, Нарын району|Оттук а.]]
|-
|[[Орток айыл аймагы]]
|[[Таш-Башат, Нарын району|Таш-Башат а.]], [[Кайыңды, Нарын району|Кайыңды а.]], [[Өрүк-Там (Нарын району, Орток айыл аймагы)|Өрүк-Там а.]], Тамды-Суу а., [[Эки-Нарын, Нарын району|Эки-Нарын а.]]
|-
|[[Сары-Ой айыл аймагы]]
|Сары-Ой а., [[Жылан-Арык, Нарын району|Жылан-Арык а.]]
|-
|[[Учкун айыл аймагы]]
|[[Куланак, Нарын району|Куланак а.]], [[Учкун, Нарын району|Учкун а.]]
|-
|[[Чет-Нура айыл аймагы]]
|[[Орто-Нура, Нарын району|Орто-Нура а.]], [[Ак-Булуң, Нарын району|Ак-Булуң а.]], [[Ак-Кыя, Нарын району|Ак-Кыя а.]], [[Ийри-Суу, Нарын району|Ийри-Суу а.]], [[Орто-Саз, Нарын району|Орто-Саз а.]], [[Өрүк-Там (Нарын району, Чет-Нура айыл аймагы)|Өрүк-Там а.]], [[Төш-Булак (Нарын району)|Төш-Булак а.]], [[Чет-Нура, Нарын району|Чет-Нура а.]]
|-
|[[Эмгек-Талаа айыл аймагы]]
|[[Ак-Талаа, Нарын району|Ак-Талаа а.]], [[Тегерек, Нарын району|Тегерек а.]], [[Эмгек-Талаа, Нарын району|Эмгек-Талаа а.]]
|-
|[[Эмгекчил айыл аймагы]]
|[[Эмгекчил, Нарын району|Эмгекчил а.]]
|-
| || align=&quot;center&quot; | [[Нарын|Нарын шаары]] || [[Файл:Нарын шаарынын туусу.svg|50px|center]] [[Файл:Naryn coa.svg|50px|center]] || align=&quot;center&quot; | 41 178 || align=&quot;center&quot; | жок
|align=&quot;center&quot; | жок
|}

== Калкы ==
[[2002]]-жылы облустун аймагында республиканын калкынын 5,2% и (257,9 миң) жашаган. Алардын 98,8% кыргыздар, калгандары орус (0,2%), өзбек (0,3%) ж. б. улуттар. [[Республикада]] калкы эң сейрек отурукташкан облус, анын калкынын орточо жыштыгы: 1  км2 жерге 5,8 адам туура келет . Жумгал, Кочкор  жана Нарын өрөөндөрүндө калк салыштырмалуу жышыраак отурукташкан. Негизинен автомобиль жолдорду жана сууларды бойлой жайгашкан. Шаар калкы облустун калкынын 18,1%ин түзөт (46,8 миң адам), алар Нарын ш-нда (41,4 миң), Достук (0,8 миң), Миңкуш (4,6 миң) шаарчаларында жашайт. Облустун  ири кыштактары  – Атбашы (11,9 миң), Кочкор (8,5 миң), Баетов (9,4 миң), Чаек (12,6 миң), Байзак (4,9 миң), Карасуу (4,1 миң), Кошдөбө (3,3 миң адам) ж.б. Облустун калкынын 42,7%ин эмгек курагына жете элек жаштар, 50,5%ин эмгек курагындагы адамдар, 8,8%ин улуу муундагы карылар түзөт. 2002-ж. атайын катталган жумушсуздардын саны 8,4 миң адамды түзгөн. Калктын миграциясы: облуска келгендер 2001-ж. 1388 адам, кеткендер 2575, миграциялык азаюу 1187 адамды түздү.

{|class=&quot;standard sortable&quot;
|+Облустун улуттук курамы:&lt;ref name=&quot;Этно2009.Нарын&quot;&gt;{{Cite web |title=Перепись населения Киргизии 2009. Нарынская область |url=http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |access-date=2011-08-10 |archive-date=2011-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810173651/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |dead-url=no |accessdate=2014-08-26 |archivedate=2011-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810173103/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf }}&lt;/ref&gt;
! ||Саны &lt;br /&gt; 1989 жылы ||% ||Саны &lt;br /&gt; 1999 жылы ||% ||Саны &lt;br /&gt; 2009 жылы ||% ||Саны &lt;br /&gt; 2016 жылы || %
|-													
 || баары ||align=&quot;right&quot; | 247 931 ||align=&quot;right&quot; | 100,00 % ||align=&quot;right&quot; | 249 115 ||align=&quot;right&quot; | 100,00 % ||align=&quot;right&quot; | 257 768 ||align=&quot;right&quot; | 100,00 % ||align=&quot;right&quot; | 277 655 ||align=&quot;right&quot; | 100,00 %
|-													
 || [[Кыргыздар]] ||align=&quot;right&quot; | 240 726 ||align=&quot;right&quot; | 97,09 % ||align=&quot;right&quot; | 245 924 ||align=&quot;right&quot; | 98,72 % ||align=&quot;right&quot; | 255 799 ||align=&quot;right&quot; | 99,24 % ||align=&quot;right&quot; | 275 539 ||align=&quot;right&quot; | 99,24 %
|-													
 || [[Өзбектер]] ||align=&quot;right&quot; | 1 345 ||align=&quot;right&quot; | 0,54 % ||align=&quot;right&quot; | 863 ||align=&quot;right&quot; | 0,35 % ||align=&quot;right&quot; | 568 ||align=&quot;right&quot; | 0,22 % ||align=&quot;right&quot; | 589 ||align=&quot;right&quot; | 0,21 %
|-													
 || [[Дунгандар]] ||align=&quot;right&quot; | 492 ||align=&quot;right&quot; | 0,20 % ||align=&quot;right&quot; | 399 ||align=&quot;right&quot; | 0,16 % ||align=&quot;right&quot; | 429 ||align=&quot;right&quot; | 0,17 % ||align=&quot;right&quot; | 445 ||align=&quot;right&quot; | 0,16 %
|-													
 || [[Уйгурлар]] ||align=&quot;right&quot; | 609 ||align=&quot;right&quot; | 0,25 % ||align=&quot;right&quot; | 527 ||align=&quot;right&quot; | 0,21 % ||align=&quot;right&quot; | 339 ||align=&quot;right&quot; | 0,13 % ||align=&quot;right&quot; | 342 ||align=&quot;right&quot; | 0,12 %
|-													
 || [[Казактар]] ||align=&quot;right&quot; | 470 ||align=&quot;right&quot; | 0,19 % ||align=&quot;right&quot; | 294 ||align=&quot;right&quot; | 0,12 % ||align=&quot;right&quot; | 215 ||align=&quot;right&quot; | 0,08 % ||align=&quot;right&quot; | 207 ||align=&quot;right&quot; | 0,07 %
|-													
 || [[Орустар]] ||align=&quot;right&quot; | 2 919 ||align=&quot;right&quot; | 1,18 % ||align=&quot;right&quot; | 647 ||align=&quot;right&quot; | 0,26 % ||align=&quot;right&quot; | 157 ||align=&quot;right&quot; | 0,06 % ||align=&quot;right&quot; | 102 ||align=&quot;right&quot; | 0,03 %
|-													
 || [[Татарлар]] ||align=&quot;right&quot; | 406 ||align=&quot;right&quot; | 0,16 % ||align=&quot;right&quot; | 252 ||align=&quot;right&quot; | 0,10 % ||align=&quot;right&quot; | 153 ||align=&quot;right&quot; | 0,06 % ||align=&quot;right&quot; | 148 ||align=&quot;right&quot; | 0,05 %
|-													
 || [[Украиндер]] ||align=&quot;right&quot; | 362 ||align=&quot;right&quot; | 0,15 % ||align=&quot;right&quot; | 63 ||align=&quot;right&quot; | 0,03 % ||align=&quot;right&quot; | 23 ||align=&quot;right&quot; | 0,01 % ||align=&quot;right&quot; | 18 ||align=&quot;right&quot; | 0,00 %
|-													
 || [[Түрктөр]] ||align=&quot;right&quot; | 2 ||align=&quot;right&quot; | 0,00 % ||align=&quot;right&quot; | 30 ||align=&quot;right&quot; | 0,01 % ||align=&quot;right&quot; | 15 ||align=&quot;right&quot; | 0,01 % ||align=&quot;right&quot; | 16 ||align=&quot;right&quot; | 0,00 %
|-													
 || [[Түркмөндөр]] ||align=&quot;right&quot; | 31 ||align=&quot;right&quot; | 0,01 % ||align=&quot;right&quot; | 16 ||align=&quot;right&quot; | 0,01 % ||align=&quot;right&quot; | 12 ||align=&quot;right&quot; | 0,00 % ||align=&quot;right&quot; | 14 ||align=&quot;right&quot; | 0,00 %
|-													
 || [[Башкырлар]] ||align=&quot;right&quot; | 34 ||align=&quot;right&quot; | 0,01 % ||align=&quot;right&quot; | 14 ||align=&quot;right&quot; | 0,01 % ||align=&quot;right&quot; | 8 ||align=&quot;right&quot; | 0,00 % ||align=&quot;right&quot; | - ||align=&quot;right&quot; | 0,00 %
|-													
 || [[Немистер]] ||align=&quot;right&quot; | 68 ||align=&quot;right&quot; | 0,03 % ||align=&quot;right&quot; | 19 ||align=&quot;right&quot; | 0,01 % ||align=&quot;right&quot; | 2 ||align=&quot;right&quot; | 0,00 % ||align=&quot;right&quot; | 3 ||align=&quot;right&quot; | 0,00 %
|-													
 || башкалар ||align=&quot;right&quot; | 467 ||align=&quot;right&quot; | 0,19 % ||align=&quot;right&quot; | 67 ||align=&quot;right&quot; | 0,03 % ||align=&quot;right&quot; | 48 ||align=&quot;right&quot; | 0,02 % ||align=&quot;right&quot; | 232 ||align=&quot;right&quot; | 0,08 %
|}

== Белгилүү инсандар ==
* [[Тайлак баатыр]] — баатыр.
* [[Каба уулу Кожомкул]] — балбан.
* [[Тоголок Молдо]] — манасчы, акын.
* [[Калый Молдобасанов]] — СССР Эл артисти, Социалистик Эмгектин Баатыры, композитор.
* [[Мидин Алыбаев|Алыбаев Мидин]] — сатирик, акын, жазуучу, котормочу.
* [[Күмөндөр Абылов]] — театр жана кино артисти, куудул, обончу, акын.
* [[Таттыбүбү Турсунбаева]] — театр жана кино артисти.
* [[Усубалиев Турдакун Усубалиевич]] — мамлекеттик, партиялык саясий ишмер.
* [[Муса Баетов]] — ырчы, обончу, Кыргыз ССР эл артисти.
* [[Чолпонбек Базарбаев|Чолпонбек Базарбаев Базарбаевич]] — СССР Эл артисти, бийчи, балеттин артисти.
* [[Мыскал Өмүрканова]] — Кыргыз совет эл ырчысы.
* [[Муратбек Рыскулов]] — СССР Эл артисти.
* [[Ажыбекова, Клара]] — философ, философия илимдеринин доктору.
* [[Жусупжанова Клара]] — актриса, кинорежиссер, Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер.
* [[Леонид Плющ]] — украин математик, публицист, адабиятчы, укук коргоочу.

== Экономикасы ==
[[Файл:Naryn-ZiU-9-1532-01.jpg|thumb|left|280px|Нарын шаарындагы троллейбус]]

=== Айыл чарба ===
Экономиканын агро өнөр-жай сектору облустун азык-түлүк коопсуздугун камсыз кылууда, калкты иш менен камсыз кылууда жана экспорттук потенциалды өнүктүрүүдө негизги тармак болуп саналат&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[https://www.naryn.gov.kg/ky/naryn-oblusundagy-negizgi-socialdyk-ekonomikalyk-t/naryn-oblusunun-aiyl-charbasy-tuuraluu-maalymat/ Нарын облусунун айыл чарбасы тууралуу маалымат]&lt;/ref&gt;.

Айыл чарбасы Нарын облусунун экономикасынын негизги тармагы болуп, бардык региондук дүң продукциянын үчтөн биринен көбүн камсыз кылат. Республиканын айыл чарба дүң продукциясынын 6,6%ын Нарын облусу берет&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;. 

Нарын облусунда мал чарбасы өзүнүн тарыхый багытын (кой чарбасы, бодо мал жана жылкы чарбасы) сактап, айыл чарбасынын 2/3 бөлүгүн ээлейт. Жаратылыш-климаттык ынгайлуу шарттар, кɵп сандаган жайыттар районду уяң жүн жана койдун этин өндүрүүгө адистештирүүгө мүмкүндүк берди. 2023-жылдын 1-январына карата бодо малдын саны 207 043 баш, кой-эчкилер 1 127 887 баш, жылкылар 142 493 баш болду. Малдын санынын динамикасын талдоо көрсөткөндөй, акыркы жылдары малдын саны өсүүдө: 2022-жылы бодо малдын, кой, эчки жана жылкынын саны 2021-жылга салыштырмалуу 2,7%га өскөн&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

Айыл чарбасы жана айыл чарба продукциясын кайра иштетүү жакырчылыкты кыскартуу маселесин чечүүдө эбегейсиз зор потенциалга ээ, ошондуктан аймактын экономикасын өнүктүрүүнүн негизги артыкчылыктуу багыттары болуп саналат&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

Нарын облусуна Кыргыз Республикасынын жайыттарынын үчтөн бир бөлүгү туура келет. Айыл чарба жерлеринин жалпы аянты 2 780 453 га. Анын ичинен: 121 миң гектар айдоо, 120 миң 100 гектар сугат жер, 200 гектар көп жылдык плантация, 9400 гектар кайрак, 12500 миң гектар чабынды, 2638 миң гектар жайыт. Айыл чарба өсүмдүктөрүнүн жана көп жылдык көчөттөрдүн айдоо аянты 111 миң 428 гектарды түзөт. Алар: дан эгиндери – 25060 га, буудай – 6000 га, арпа – 19000 га&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

Айыл чарба продукциясынын дүң өндүрүшүнүн түзүмү: өсүмдүк өстүрүү 25,5%, мал чарбасы -72,5%. 2022-жылы жеке ишканалар менен бирге 43 277 фермердик жана дыйкан чарбалары катталган. Жылдан-жылга малдын, айрыкча кой, жылкы, бодо малдын саны өсүүдө&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

2022-жылдын январь-декабрь айларында айыл чарбасынын дүң продукциясынын көлөмү 24683,6 млн сомду түздү же 2021-жылга салыштырмалуу өсүү темпи 102,3%ды түздү. Нарын облусу мал чарбачылыгына адистешкен&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

Аянты 747,4 миң гектарды түзгөн бийик толуу жайыттары топозду багуу үчүн абдан натыйжалуу. Жайыттардын тоюттук сыйымдуулугу, баалуу жана ар түрдүү продуктыларды: эт, сүт, тери, жүн, эт жана сөөк унун, ошондой эле медициналык максатта баалуу эндокриндик органдарды камсыз кылган 25 миңге жакын баш топозду кармоого мүмкүндүк берет&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;. 

2017-жылы мамлекеттик статуска ээ болгон асыл тукум чарбалардын саны 20 болсо, 4 жылдын ичинде, башкача айтканда, 2022-жылы асыл тукум чарбалардын саны 33кө жеткен. Бул малдын санына эмес, сапатына жылдан-жылга көбүрөөк көңүл бурулуп жатканын айгинелейт, башкача айтканда сандан сапатка өтүү принциби акыркы мезгилде райондун дыйкандары тарабынан активдүү колдоого алынууда. Бул чарбаларда учурда 8431 баш кой, 513 баш жылкы, 975 баш уй, 400 баш топоз бар&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;. 

Региондо малдын санынын көбөйүшү менен айыл аймактарда ветеринардык пункттарды уюштурууга да жыл сайын өзгөчө көңүл бурулууда. Алсак, 2019-жылга салыштырмалуу алардын саны 10 ветеринардык клиникага көбөйүп, 45ке жетти&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;. 

Келечекте Нарын облусуна 5 млрд 201,0 млн сомго 9 ирригациялык объектилерди куруу жана реабилитациялоо пландалууда.

=== Транспорт жана байланыш ===
Транспорттун негизги түрү болуп автомобилдер саналат.  1930 жылдардын ортосуна чейин облустагы жалгыз жол XIX кылымдын аягында салынган Кочкор-Нарын жолу болгон. Бишкек-Торугарт эл аралык жолунун курулушу менен Кыргызстандын бардык райондору жана республиканын борбору менен байланышкан. Бул магистралдан ички облус жолдору бөлүнөт: Кочкор-Чаек-Миң-Куш, Сары-Булак-Балгарт,  Нарын-Казарман-Жалал-Абад, Ат-Башы-Кында-Ак-Сай&lt;ref&gt;[https://foto.kg/galereya/print:page,1,2455-narynskaya-oblast-transport.html?ysclid=m3x50xv57u846921309 Нарынская область. Транспорт]&lt;/ref&gt;. 

Нарын шаарындагы аба майданынын имараты 1964-жылы, ал эми жасалма учуп-конуу тилкеси, башкаруу жолдору жана перрон 1974-жылы ишке берилген. Аба каттамынын азайышы жана жүргүнчүлөрдүн жоктугунан улам аэропорт 1999-жылдан бери иштебей турган&lt;ref&gt;[https://sputnik.kg/20230311/sadyr-zhaparov-naryn-aeroport-rekonstruktsiyaloo-1073513115.html?ysclid=m3x5enxeqz314908818 Нарын аэропорту абакаттамдарынын азайышы жана жүргүнчүлөрдүн жоктугунан улам 24 жылдан бери иштебей турат.]&lt;/ref&gt;, бирок 2013-жылы Бишкек—Нарын аба каттамы ачылып, эл каттамдын жол киресин көтөрө албагандыктан, тез эле токтотулган&lt;ref&gt;[https://kyrgyzcha.site/90-million-som-b%D3%A9l%D2%AFng%D3%A9n-naryn-aeroportu-kachan-ishke-berilet/?ysclid=m3x5gt224e970348517 90 миллион сом бөлүнгөн «Нарын» аэропорту качан ишке берилет?]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. 2023-жылы аймактардагы аба майдандарды өнүктүрүү программасынын алкагында Нарын шаарынын аба майданын толугу менен реконструкциялоо пландалып, ушул эле жылы реконструкциялоого багытталган иштер башталган&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Транспорт жана коммуникациялар министри Тилек Текебаев Нарын аэропортунун курулуп жаткан жолдорун көрүп, иштин жүрүшү менен таанышты |url=https://mtd.gov.kg/transport-zhana-kommunikatsiyalar-ministri-tilek-tekebaev-naryn-aeroportunun-kurulup-zhatkan-zholdorun-k-r-p-ishtin-zh-r-sh-menen-taanyshty/ |accessdate=2024-11-25 |archivedate=2024-12-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241201145252/https://mtd.gov.kg/transport-zhana-kommunikatsiyalar-ministri-tilek-tekebaev-naryn-aeroportunun-kurulup-zhatkan-zholdorun-k-r-p-ishtin-zh-r-sh-menen-taanyshty/ }}&lt;/ref&gt;.

=== Туризм ===
Нарын облусунун жаратылыш климаты, ак мөңгүлүү тоолору, шар агын суулары ошондой эле облус Улуу Жибек Жолунда жайгашкандыгы менен туризмди эл аралык деңгээлде өнүктүрүү үчүн табигый, тарыхый жана маданий байлыгы менен чет элдик туристтерди, инвесторлорду кызыктырып келет. Нарын облусу Улуу Жибек-Жолунун боюнда жайгашып, чет элдик туристтердин келип-кетүүсү жылдан-жылга мындан дагы көп болушу күтүлүүдү. Облустун туризм тармагын туруктуу өнүктүрүү максатында, жергиликтүү бийлик аракеттерди көрүп келет&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;[https://www.naryn.gov.kg/ky/naryn-oblusundagy-negizgi-socialdyk-ekonomikalyk-t/turizm-tarmagy-boyuncha-maalymat Туризм тармагы боюнча маалымат]&lt;/ref&gt;.

Нарын облусуна 2022-жылдын 9 айында 32813 мин турист келип,  киреше 9 млн  303 мин, 300 сом болгон, ал эми 2023-жылдын 9 айында 100630 миң турист келип, киреше  48 млн  593 мин, 400 сом болду.  (салыштырмалуу 67817 туристке, киреше 39290,1 сомго көп болду). Облуста 284 (203-жеке жактар, 81-юридикалык жактар) туристтик субьектилер  каттоодон өтүп, 128 субьекти активдүү иш алып барууда&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;.

Нарын облусунун аймагына 2023-жылдын 9 айында 21816 чет элден туристтер келген, туристтердин көбү  Франция-4766, Германия-2859, Швейцария-2202,  Россия-1801, АКШ-1528,Австралия-1075 Бельгия-1017, Польша-1402, Италия-1318, Израиль-991, Гидерланды-597, Испания-502, Корея-421, Великобритания-400, Кытай-199, Казакстан-166, Турция-110, Араб Эмираты-78, ж.б туристтер түзгөн&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;.

==== Ажайып жерлери ====
Нарын облусунда, Кыргыз Республикасынын башка облустарын сыяктуу эле жаратылышы абдан кооз жана акыркы жылдары башка мамлекеттердин туристтерин кызыктырып келет&lt;ref&gt;[https://ru.sputnik.kg/20230621/dostoprimechatelnosti-narynskoy-oblasti-1076424070.html?ysclid=m2937kb61g567803160 Спутник Кыргызстан. Достопримечательности Нарынской области]&lt;/ref&gt;. Акыркы учурларда туристер көп келген жерлердин кээ бирлеринин тизмеси&lt;ref&gt;[https://www.tripadvisor.ru/Attractions-g3657702-Activities-Naryn_Province.html Достопримечательности в Нарынской области]&lt;/ref&gt;:
*Суулар:
**[[Соң-Көл]]
**[[Көл-Суу]]
**Көл-Укөк
**[[Чатыр-Көл]]
**[[Орто-Токой суу сактагычы]]
**[[Көкөмерен|Көкөмерен дарыясы]]
**[[Нарын дарыясы]]
**Отуз уч тоту куш шаркыратмасы

*Өрөөндөр жана жайлоолор:
**Эки-Нарын
**Көк-Кыя
**Кара-Кече
**Арпа
**Ак-Сай
**Сарала-Жаз

*Тарыхый:
**[[Таш-Рабат]]
**Шырдакбектин коргону
**Кошой-Коргон
**Чолок-Коргон
&lt;gallery&gt;
Tash Rabat.JPG|Таш-Рабат
2015-09-09-092043 - Zum Torugart-Pass.jpg|Торугартка барган унаа жолу
Кель-Суу - panoramio (3).jpg|Көл-Суу
SongKolHorses.jpg|Жайлоодогу жылкылар
Dolon pass.jpg|Долон ашуусу
Mausoleum Taylak and Atantai Batyr (4).jpg|Тайлак баатыр жана Атантай баатырдын күмбөздөрү
Moldo ashuu.jpg|Молдо ашуу
Кель-Суу_-_panoramio_(5).jpg|Көл-Суу
&lt;/gallery&gt;


== Билим берүү ==
[[Файл:Aerial_Photo_of_the_UCA_campus.jpg|thumb|280px|Нарын шаарындагы Борбордук Азия Университетинин имараты]]
2023-2024-окуу жылында Нарын облусу боюнча 143 мектеп, 145 бала бакча иш алып барат. 2023-2024-жылы  143 орто мектепте 61570 окуучу, 145 бала бакчага 13390 бала тартылды. Мугалимдердин саны 5707, анын ичинен пенсия жашындагылар 1438, жаш мугалимдер-347. Бала бакчада 879 тарбиячы эмгектенүүдө&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;[https://www.naryn.gov.kg/ky/naryn-oblusundagy-negizgi-socialdyk-ekonomikalyk-t/naryn-oblusunun-bilim-beruu-tarmagy-boyuncha-maalymat Нарын облусунун билим берүү тармагы боюнча маалымат]&lt;/ref&gt;. 

Жаңы 2024-2025 окуу жылына мектептер китеп менен 85,6% , компьютерлер менен 78,2% камсыз болгон&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

Окуучулардын жалпы билим сапаты 2021-2022-окуу жылында 54,2% болсо, 2022-2023-окуу жылында 53,0%ды түзгөн&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;. 

=== Кесиптик жана жогорку окуу жайлар ===

* '''С.Нааматов атындагы Нарын мамлекеттик университети&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.''' Нарын мамлекеттик университетинде 9 кафедра 4 факультет, агрардык-техникалык, педагогикалык, экономика жана табигый-гуманитардык илимдер, филологиялык факультеттери, 3 колледж бар. Университетте 103 штаттык бирдикте профессордук-окутуучулук курам эмгектенет. Анын ичинен илимдин доктору-4, кандидаттар-45. 2022-2023 окуу жылында студенттердин саны 3524 болсо, 2023-2024-окуу жылына карата 3524 студент билим алууда. 2021-2022-окуу жылында 466 бүтүрүүчү окуусун аяктап, алардын 53% иш менен камсыз болсо, 2022-2023-окуу жылы жалпы  574  студент окуусун аяктап 48,3% иш менен камсыз болду .

* '''Борбордук Азия Университети&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.''' Борбордук Азия Университети Нарын облусунда 2016-жылы ачылып биринчи студенттерди кабыл алып баштаган, 2 багытта окутат. Коммуникация жана массалык маалымат каражаттары факультети жана компьютердик илим факультеты. Бүгүнкү күндө 30 мугалим 190 студентке билим тарбия беришүүдө. 2022-2023-окуу жылында 45 студент бүтүрсө, 2023-2024-окуу жылында 196 студент окуп жатышат, анын ичинен Кыргызстандан – 86, [[Орусия|Орусиядан]] – 2, [[Казакстан|Казакстандан]] – 10, [[Пакистан|Пакистандан]] – 13, [[Ооганстан|Ооганистандан]] – 9, [[Тажикстан|Тажикистандан]] – 75, [[Сирия|Сириядан]] – 1 студент.

* '''Нарын медициналык колледжи&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.''' Медколледжде 5 багытта (медайым иши, акушердик иш, дарылоо иши, фармация, лабораториялык диагностика) окуу жүргүзүлөт. 2022-2023-окуу жылында 40 мугалим эмгектенип, 579 студент окуп келсе, 2023-2024-окуу жылында 40 мугалим эмгектенип, студенттердин саны 568, анын ичинен 275 студент бюджеттик, 293 контракттык негизде окуп жатышат. Контракт өлчөмү 23 000 сомдон 28 000 сомго чейин. 2021-2022-окуу жылында колледжди 131 студент бүтүрүп, анын бүгүнкү күнгө 53% иш менен камсыз болсо, 2022-2023-окуу жылы 157 бала окуусун аяктап  иш менен камсыз болгондор 40,5% түздү.

* '''Кесиптик лицейлер&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.''' Кадрларды даярдоодо башталгыч кесиптик билим берүү тармагында 7 кесиптик лицей иштеп, электрогазширетүүчү, жыгач уста, тигүүчү, автослесарь, ашпозчу, тигүүчү, компьютердик графика, программалык камсыздоо ж.б. кесиптин 16 түрүнөн башталгыч кесиптик билим берүү ишмердуулугун жүргүзөт. Аларда жалпы 1455 окуучу окуп, 90 мугалим, 111 мастер эмгектенет., 2021-2022-окуу жылы 1075 окуучу бүтүрүп, алардын 81,7% иш менен камсыз болду. 2022-2023-окуу жылы 1081 окуучу аяктап,  63,2% иш менен камсыз болду.

== Саламаттыкты сактоо ==
Нарын облусунун саламаттыкты сактоо системасына Нарын райондук ЖДПБнын 4 ооруканасы, 1 Нарын облустук бириктирилген ооруканасы, 4 жалпы дарыгерлик практика борбору (ЖДПБ), 1 райондук үй-бүлөлүк медицина борбору, 2 Санэпид борбору, кургак учук жана СПИДке каршы күрөшүү борборлору, кан борбору, соттук-медициналык экспертиза бюросу, 48 үй-бүлөлүк дарыгерлер тобу (ҮДТ), 80 фельдшердик-акушердик пункт (ФАП) кирет. Бул медициналык мекемелерде 345 врач жана 1453 орто медициналык кызматкер иштейт&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;[https://www.naryn.gov.kg/ky/naryn-oblusundagy-negizgi-socialdyk-ekonomikalyk-t/naryn-oblusunun-salamattykty-saktoo-tarmagy-boyuncha-maalymat Нарын облусунун саламаттыкты сактоо тармагы боюнча маалымат]&lt;/ref&gt;.

«Манас таалими» жана «Ден-соолук» саламаттыкты сактоо системасын реформалоо программаларынын алкагында акыркы жылдары облуста баштапкы медициналык-санитардык жардамды чыңдоого жана үй-бүлөлүк медицина институтун калыптандырууга багытталган түзүмдүк өзгөртүүлөр жүргүзүлдү.

Бүгүнкү күндө Нарын облусунда 158 дарыгер жетишсиз&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;.

== Колдонулган адабияттар ==

* История Нарынской области. С. Иманалиев, Бийиктик басмаканасы, 2010. 69-бет, ISBN 978-9967-13-408-9

== Булактар ==
{{Булактар|2}}
== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.naryn.gov.kg/ky/ Кыргыз Республикасынын Президентинин Нарын облусундагы ыйгарым укуктуу өкүлүнүн аппаратынын расмий веб-сайты]
* [https://stat.gov.kg/kg/narynskaya-oblast1/ Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети. Нарын облусу]
* [https://www.gov.kg/ky/region/naryn Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети. Электрондук регион. Нарын облусу] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241101220022/https://www.gov.kg/ky/region/naryn |date=2024-11-01 }}
{{Kyrgyzstanprovinces}}

[[Категория:Нарын облусу| ]]</text>
      <sha1>hod08he9028qqgspjppkhop7i2fn3jy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ысык-Көл</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1902</id>
    <revision>
      <id>652673</id>
      <parentid>647456</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:47:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>652673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12633" sha1="9yhqxw0hgendvu0qnzjc355sa875rb4" xml:space="preserve">{{Көл
| Аталышы                            = Ысык-Көл
| Расмий аталышы                     = {{lang-ky|Ысык-Көл}}
| Сүрөт                              = Южный берег Иссык-Куля возле деревни Актерек-1.jpg
| Сүрөттүн туурасы                   = 280px
| Сүрөттүн аталышы                   = Ысык-Көл
| Түс1                               = 
| lat_dir                            = N
| lat_deg                            = 42
| lat_min                            = 26
| lat_sec                            = 0
| lon_dir                            = E
| lon_deg                            = 77
| lon_min                            = 11
| lon_sec                            = 0
| region                             = KG-Y
| CoordScale                         = 200000
| Деңиз деңгээлинен бийиктиги        = 1607
| Аянты                              = 6236
| Көлөмү                             = 1738
| Жээгини узундугу                   = 688
| Эң терең жери                      = 668
| Орточо тереңдиги                   = 278
| Узундугу                           = 178
| Туурасы                            = 60
| Минералдашуунун түрү               = Туздуу
| Туздуулугу                         = 5.9
| Тунуктугу                          = 12-47
| Суу топтоо аянты                   = 22 080
| Куйган дарыялар                    = Түп, Жыргалаң, [Каракол, Жууку, Чоң Ак-Суу
| Агып чыккан дарыялар               = агып чыкпайт
| Орточо максималдуу температурасы   = 24
| Орточо минималдуу температурасы    = 4
| Көлдүн тоңушу                      = тоңбойт
| Аралдары                           = жок
| Өлкө                               = {{Өлкө желеги|Кыргызстан}}
| Аймак                              = [[Ысык-Көл облусу]]
| Район                              = [[Түп району|Түп]], [[Жети-Өгүз району|Жети-Өгүз]], [[Ысык-Көл району|Ысык-Көл]], [[Тон району|Тон]]
| Аймактык карта 1                   = Кыргызстан
| АймакКартасы туурасы 1             = 280
| Викиказына                         = Issyk-Kul
}}
'''Ысык-Көл''' — [[Кыргызстан|Кыргызстандагы]] эң чоң тоолуу туздуу көл. Көлдөгү суунун көлөмү -1738 чарчы км, суу бетинин аянты - 6236 чарчы км. Жээктеринин жалпы узундугу - 688 км. Көлдүн орточо тереңдиги 278 м, эң терең жери 668 м. Ысык-Көл түндүктөн түштүккө 58 кмге, ал эми батыштан чыгышка 182 кмге созулат. Кыргыздар бул көлдү &quot;Кыргызстандын бермети&quot; деп аташат.

Ысык-Көлдүн түбү чоң табышмак боюнча калууда. Ысык-Көл суусунун алдында байыркы урандылар бар экендиги көпчүлүккө кеңири маалым. Келечекте көгүлтүр берметибиздин түпкүрүн изилдеген Кусто чыгаарына ишеним чоң.

Каталан картасы катары кеңири белгилүү болгон картада Ысык-Көлдүн түндүк чыгыш жээгинде крест салынган храм түрүндөгү белги коюлган, анын жанында түшүндүрмө текст жазылган: “Апостол Матвейдин кудурети сакталган деп айтылган армян бир туугандардын монастыры”. Азырынча урандылырды изилдөө иштери эч натыйжа бере элек. Балким, биздин окумуштуулар байыркы жашоочулардын изин таап алышы эч ажеп эмес. Көптөгөн чет элдик компаниялар жана жеке адамдар буга абдан кызыгып, изилдөө иштерин, казууларды жүргүзүүгө даярдыгын билдирүүдө. Бул эстеликти издөө иши археологиялык туризмди өнүктүрүүнүн кубаттуу кыймылдаткычы болушу толук ыктымал.

== Ысык-Көл – кыргыз бермети ==
[[Файл:Lake Issyk Kul.jpg|left|thumb|Ысык-Көлдүн спутник сурөөтү]]
Кыргыз элинин бермети – Ысык-Көл. Ал тоо арасында жайгашкан. Анын тарыхта түрлүү аттары сакталып калган. Ысык – Көл жылуу көл дегенди билдирет. Анын Туз – Көл деген да аты болгон. Андан кийин Тимур – ту – Нор деп да аташкан. Бул темирлүү көл дегенди билдирген. Бир кезде Жыт-Көл деп да аташкан. Ысык-Көлдүн мындайча аталышы кокусунан болгон эмес. Ысык-Көл деңиз денгээлинен 1623 метр бийик жерде жайгашкан. Анын аянты 6124 чарчы километрди түзөт. Узундугу 182 километрге чейин жетет, туурасы 60 километрге барабар. Тереңдиги жагынан дүйнөдөгү Танганьика, Ньяса жана Байкал көлдөрүнөн кийинки төртүнчү орунда турат. Эң терең жери 700 метрден да ашыгыраак. Ысык-Көлгө 80ден ашык агын суу келип кошулат. Ысык-Көлгө жаздын келиши эң кызыктуу болот. Көл үстү түркүн сонундарды элестетет. 

Мында кыштаган ак куулар, кызыл моюн өрдөктөр башка жакка кетишет. Анын ордуна сууда сүзүүчү башка канаттуулар пайда болот. Айрыкча каркыралардын канат сермеши кандай кызыктуу! Ал эми көз талдырган канат сермеген көк кытандарчы! Баардык келгин куштардын тобун карап отурса, көп нерселерди байкоого болот. Ошентип, Ысык-Көлгө 16 түрдүү келгин куштар учуп келишет. Уялар салышат, жумурткалашат, балапан чыгарышат. Ысык-Көл-эс алуучу жайдан башка да туризмдин борбору. Башка өлкөлөрдөн туристтер, альпинисттер жана саякатчылар келип турушат. Алар көлдүн кооздугуна, тунуктугуна, абанын тазалыгына суктанып кайтышат. Көлдө балык өстүрүүчү жана кармоочу чарбалар бар. Алар чабак, осман, маринка жана сазан сыяктуу көп балыктардын түрүн кармашат. Көл жээги жай мезгилинде өтө жандуу жана өтө кооз. Ар түрдүү ооруларды айыктыруучу Жети-Өгүз, Кой-Сары, Ысык-Көл, Ак-Суу сыяктуу курорттор – Ысык-Көлдө. Көлдүн климаты мелүүн, абасы таза, нымдуу. Ысык-Көлдүн туш тарабы тоолор менен курчалган. Күнгөй-Тескей Ала-Тоолору, аскасы асман тиреп, өзүнчө бир көрктүү. Ысык-Көлдү даңазалап акындар ыр жазышты. Жазуучулар тамшандырган көлөмдүү китептерди, уламыш, жомокторду жаратышты. Таланттуу акын Алыкул үчүн көл түгөнгүс тема болгон. Акын эргип, суктанып, көлдү сүйгөнүн, анын кереметин өзүнүн канаттуу ырларында көрсөтө билген.

Ысык-Көл кээде тынч да, кээде толкун,
Толкуса, толкунуна тең ортокмун.
Турмушта канча жолдош күтсөм дагы,
Бир сырлуу мындай жолдош күткөн жокмун

[[Файл:Issyk Kul.jpg|thumb|Ысык-Көл (1992).]]
[[Файл:Issyk Kul_at_sundown.jpg|thumb|Ысык-Көл (2002).]]
[[Файл:Issyk_Kul_beach.JPG|thumb|Ысык-Көл (2002).]]

== &quot;Манас эпосунда&quot; ==
'''Ысык-Көл''' — [[«Манас» эпосу|«Манас» эпосундагы]] [[топоним]]. [[«Манас» эпосу|«Манас» эпосунда]] кыргыздардын байыртадан мекендеген жерлеринин бири катары көп эскерилет. [[Манас баатыр|Манас]] Ата журтун баскынчы жоодон бошотмок болуп Алтайдан аттанып чыгып, Кошойго жолукканы келе жатып, Ысык-Көлгө туш келип, суктанат:
:Береке экен, бел экен, 
:Бенде көрчү жер экен, 
:Жердегенде адамды 
:Кан кылуучу жер экен. 
:Жээк-жерге баарысы 
:Бай кылуучу жер экен, 
:Ортосу көпкөк көл экен, 
:Суусунда миңдей төр экен 
:Жердеген адам бай болчу, 
:Көлүндө ырыс бар экен. 
:Боз мойнокчо, дөбөчө 
:Түшүп [[Манас баатыр|Манас]] жер чукуйт 
:Касиеттүү жер экен, 
:Эки эли жерин оодарса 
:Түгөнгүз алтын бар экен. 
:Жаныбарым Ысык-Көл 
:Жер соорусу турбайбы, 
:Жердеген киши тунбайбы! 
:Мындай кызык жер болбос, 
:Мындай кызык көл болбос, 
:Будур-будур бел экен, 
:Будурмак аттуу жер экен, 
:Будурмак келип турулуп, 
:Будурдан бугу куюлуп, 
:Жаткан экен жаныбар 
:Будурдун чөбү суюлуп, 
:Ар коктудан жаркырап, 
:Миңден булак куюлуп, 
:Өйүз-бүйүз жери тар 
:Ортосунда жайнаган 
:Сонун көпкөк көлү бар.
Геграфиялык реалияда көл жана жер катары республиканын түндүк-чыгышында жайгашкан. Күңгөй жана Тескей Ала-Тоолору менен курчалган кеңдик багыттагы кенен ойдуңдун таманын ээлеп жатат. Көлдүн азыркы аты байыркы түрк тилиндеги ысык //ызык сөзүнө байланыштырып, ал ыйык, керемет, азиз, курман фетиш деген маанини берет. ([[Каралаев, Саякбай|Саякбай Каралаев]], 1. 110).

== Байланышкан барактар ==

* [[Ысык-Көл областы]].

* [[Ысык-Көл району]].

* [[Ысык-Көл коругу]].

* [[Ысык-Көл шеринеси]].

== Колдонулган адабияттар ==
* [http://www.issyk-kul.su/]
* [[&quot;Манас&quot; энциклопедиясы]]/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4

{{Кыргызстандын көлдөрү}}

[[Категория:Ысык-Көл облусу‎]]
[[Категория:Кыргызстандын көлдөрү]]
[[Категория:Манас эпосундагы топонимдер‎‎]]</text>
      <sha1>9yhqxw0hgendvu0qnzjc355sa875rb4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Жамаат порталы</title>
    <ns>4</ns>
    <id>3352</id>
    <revision>
      <id>652624</id>
      <parentid>650310</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T12:58:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>8554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon */ жаңы бөлүм</comment>
      <origin>652624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="168664" sha1="s711apgu91ae0m0824e9nqw5lst3hek" xml:space="preserve">{{Index box}}
{{Жамааттын калыбы||[[Кыргыз Википедиясы|Кыргыз Википедиясынын]] катышуучуларынын жамаатына кош келдиңиз! 

[[Уикипедия:Талкуу баракчалары#Тартыштардын эрежелери|Талкуу эрежелери]] менен таанышып койсоңуз жакшы болот. Эски талкууларды [[Википедия:Форум/Архив|архивден]] көрүүгө болот. Жеке суроолор тиешелүү баракчаларда талкууланмакчы. Сураныч, талкууларда мындай &quot;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&quot; төрт белгини колдонуу менен, өз колтамгаңызды коюуну унутпаңыз.|УП:Ж|[[Атайын:Recentchangeslinked/Калып:Жамааттын калыбы|Тийиштүү оңдоолор]]}}

&lt;!-- ЖАҢЫ ТЕМА БАШТОО --&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center; margin:10px auto; &quot; class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
'''&lt;big&gt;&lt;big&gt;[[Image:Fairytale right blue.png|24px|→]][[Image:Fairytale right blue.png|24px|→]] [{{fullurl:Wikipedia:Жамаат порталы|action=edit&amp;section=new}} Жаңы тема баштоо]  [[Image:Fairytale left blue.png|24px|←]][[Image:Fairytale left blue.png|24px|←]]&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;'''&lt;br/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;rad&quot; id=&quot;TOC&quot; valign=&quot;right&quot; style=&quot;float:right; margin-left:.1em; margin-top:.1em; padding:1px;background-color:transparent;&quot;&gt;__TOC__
&lt;/div&gt;

== Википедия Азия айы 2025 вики-марафонунун аяктоосуна 14 күн калды == 

Урматтуу википедиячылар! 

Сиздерди 1–30-ноябрь аралыгында өтө турган [[Википедия:Азия айы 2025|Википедия Азия айы 2025]] вики-марафонуна катышууга чакырабыз. Жеңүүчүлөр Кыргызстандагы жергиликтүү дүкөндөрдөн &lt;u&gt;белек сертификаттарына&lt;/u&gt; ээ болушат! 🛍 

🏆 Сыйлыктар:
* 🥇 1-орун — 5 000 сом
* 🥈 2-орун — 4 000 сом
* 🥉 3-орун — 2 000 сом

Бул вики-марафон Кыргыз Википедиясында экинчи ирет өткөрүлүп жатат. Азырынча бир эле катышуучу бар, ошондуктан Азияга байланыштуу макала жазып, марафонду колдоп коюуңузду суранат элек. ''Вики-марафондун аяктоосуна 14 күн гана калды! ''

Толук маалымат Википедия Азия айы 2025 барагында: 

'''[[Википедия:Азия айы 2025]]'''

🧭 Жаңы түзгөн ар бир макалаларды Fountain куралына каттоону унутпаңыз: https://fountain.toolforge.org/editathons/asian-month-ky-2025

Ошондой эле, [https://www.instagram.com/p/DQ8jAOhCNvl/ 17-ноябрь саат 14.00до Технопаркта] википедиячылардын жолугушуусу болот, келип тажрыйбаңыз менен бөлүшүп кетиңиз! 

Урматтоо менен,

Уюштуруучу топтун атынан [[Колдонуучу:Adamboluu|Adamboluu]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Adamboluu|баарлашуу]]) 11:24, 16 ноябрь 2025 (UTC)

== Чечим кабыл алуучу статусун киргизүү ==

Урматтуу википедиячылар! Мен бир сунуш киргизейин дегенмин. Бизде статус алгандан жокко эсе ошондуктан статустарды алып википедиячыларды кичине болсо да википедияга кызыктырыш керек. Бул статустар башка тилдерде колдонот. Бул статустарга шайланууну эрежелерин кыска кылып өзүбүздүн саясатыбызга ыңгайлаштырып алып өтүшүбүз керек. Мисалга [[Википедия:Чечим кабыл алуучу]] деген статус бар бул жыйынтык же болбосо чечим чыгаруучу болот. Бул статусу бар колдонуучу википедияга 6 айдан көп салым кошкон активдуу колдонуучуга берилет. Бул ар түрдү энциклопедиялык мааниге ээ эмес макалаларды өчүрөт. Мындан сырткары макаланы  калыбына келтирүүчү rollback деген статус бар. Бул викидеги вандализмге каршы күрөшөт жана ушул сыяктуу администраторго чейинки баскычтарды басып өтүүчү статустарды киргизсек. Ушуга эмне дейсинер. Анан биргеликте жакшы макала, мыкты макала жана тандалган макала сыяктуу макалалардын даражаларын белгилөөчү эрежелерди да иштеп чыксак.

Мен азыр Чечим кабыл алуучу статусун алуу үчүн эмнелер кылыш керек ошого байланыштуу баракты кыскача кылып түзүп койдум. Андагы кемчилик же каталар болсо, ошондой эле аталышын өзгөртүү керек деп ойлосоңүз талкуу баракчасында ой-пикириңизди жазсаңыз болот. &lt;span style=&quot;background:#f2ecdf;border:solid 1px;border-radius:7px;&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''[[Колдонуучу:Mirzoulug'bek|Mirzoulug'bek]]'''&amp;nbsp;&amp;#124;'''[[Колдонуучунун баарлашуулары:Mirzoulug'bek|@]]'''&amp;nbsp;&lt;/span&gt; 07:40, 14 январь 2025 (UTC)

:# {{Макул|Колдоймун}}. Саламатсызбы! Мен колдойм! [[Колдонуучу:Baydastann|Baydastann]] 09:03, 14 январь 2025 (UTC)
:# {{Макул|Колдоймун}}. Колдойм! [[Колдонуучу:Janabaevazizbek|Janabaevazizbek]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Janabaevazizbek|баарлашуу]]) 22:31, 14 январь 2025 (UTC)
:# {{Макул|Колдойм}}. [[User:Incall|Incall]] &lt;sup&gt;[[User talk:Incall|talk]]&lt;/sup&gt; 02:04, 15 январь 2025 (UTC)
:# {{Макул|Колдоймун}}. Саламатсыздарбы! Абдан туура сунуш бергенсиз жана эртерээк бул макамды киргизүү керек деп эсептеймин. Анткени болуп жаткан вандализмдерге каршы күрөшүүгө жакшы бир каражат болот деп ишенем. [[Колдонуучу:Элдин беги|Элдин беги]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Элдин беги|баарлашуу]]) 09:54, 14 май 2025 (UTC)
:# {{Макул|Колдойм}}.[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 15:09, 14 май 2025 (UTC)
:# {{Макул|Колдойм}}.[[Колдонуучу:Aiyanakk|Aiyanakk]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Aiyanakk|баарлашуу]]) 14:53, 26 май 2025 (UTC)
:# {{Макул|Колдойм}}. Саламатсызбы, мен да колдойм! [[Колдонуучу:Adamboluu|Adamboluu]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Adamboluu|баарлашуу]]) 11:32, 16 ноябрь 2025 (UTC)

=== Натыйжа ===
2025-жыл 18-ноябрьда «Чечим кабыл алуучу» жана «Кайтаруучу» колдонуучу топтору түзүлдү.

== Launching! Join Us for Wiki Loves Ramadan 2025! ==

Dear All,

We’re happy to announce the launch of [[m:Wiki Loves Ramadan 2025|Wiki Loves Ramadan 2025]], an annual international campaign dedicated to celebrating and preserving Islamic cultures and history through the power of Wikipedia. As an active contributor to the Local Wikipedia, you are specially invited to participate in the launch. 

This year’s campaign will be launched for you to join us write, edit, and improve articles that showcase the richness and diversity of Islamic traditions, history, and culture.

* Topic: [[m:Event:Wiki Loves Ramadan 2025 Campaign Launch|Wiki Loves Ramadan 2025 Campaign Launch]]
* When: Jan 19, 2025 
* Time: 16:00 Universal Time UTC and runs throughout Ramadan (starting February 25, 2025).
* Join Zoom Meeting: https://us02web.zoom.us/j/88420056597?pwd=NdrpqIhrwAVPeWB8FNb258n7qngqqo.1 
* Zoom meeting hosted by [[m:Wikimedia Bangladesh|Wikimedia Bangladesh]]

To get started, visit the [[m:Wiki Loves Ramadan 2025|campaign page]] for details, resources, and guidelines: Wiki Loves Ramadan 2025.

Add [[m:Wiki Loves Ramadan 2025/Participant|your community here]], and organized Wiki Loves Ramadan 2025 in your local language.

Whether you’re a first-time editor or an experienced Wikipedian, your contributions matter. Together, we can ensure Islamic cultures and traditions are well-represented and accessible to all.

Feel free to invite your community and friends too. Kindly reach out if you have any questions or need support as you prepare to participate.

Let’s make Wiki Loves Ramadan 2025 a success!

For the [[m:Wiki Loves Ramadan 2025/Team|International Team]] 12:08, 16 январь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=27568454 --&gt;

== Universal Code of Conduct annual review: provide your comments on the UCoC and Enforcement Guidelines ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 01:11, 24 январь 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27746256 --&gt;

== Feminism and Folklore 2025 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

[[Файл:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;center&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/center&gt;

Dear Wiki Community,

You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]]''' writing competition from February 1, 2025, to March 31, 2025 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia.
 
You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles.
 
Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project:
# Create a page for the contest on the local wiki.
# Set up a campaign on '''CampWiz''' tool.
# Create the local list and mention the timeline and local and international prizes.
# Request local admins for site notice.
# Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta project page]].

This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools''']

Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2025|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance.
 
We look forward to your immense coordination.
 
Thank you and Best wishes,

'''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]'''

::::Stay connected [[Файл:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp; [[Файл:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[Колдонуучу:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:MediaWiki message delivery|баарлашуу]]) 02:36, 29 январь 2025 (UTC)

== Wiki Loves Folklore is back! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

{{int:please-translate}}

[[Файл:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]

Dear Wiki Community,
You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore 2025]]''' an international media contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March.

You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&amp;campaign=wlf_2025 submitting] them in this commons contest.

You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language.

Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2025|project Talk page]] if you need any assistance. 

'''Kind regards,'''

'''Wiki loves Folklore International Team'''
--[[Колдонуучу:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:MediaWiki message delivery|баарлашуу]]) 02:36, 29 январь 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=26503019 --&gt;

== &quot;Макала долбоору&quot; мейкиндигин орнотуу ==

Арыбаңыздар. [[Википедия:Добуш берүү/&quot;Макала долбоору&quot; мейкиндигин орнотуу|&quot;Макала долбоору&quot; мейкиндигин орнотуу боюнча талкуу башталды]]. Мындан кийин дагы ушундай талкууларды өткөрүү пландалууда.

@[[Колдонуучу:Baydastann|Baydastann]], @[[Колдонуучу:Aiylchy|Aiylchy]], @[[Колдонуучу:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]], @[[Колдонуучу:Элдин беги|Элдин беги]], @[[Колдонуучу:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]], @[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]], @[[Колдонуучу:Janabaevazizbek|Janabaevazizbek]], @[[Колдонуучу:Kairat Zamirbekov|Kairat Zamirbekov]], @[[Колдонуучу:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]], @[[Колдонуучу:Aiyanakk|Aiyanakk]], @[[Колдонуучу:Adamboluu|Adamboluu]], @[[Колдонуучу:Mamatkazy|Mamatkazy]] @[[Колдонуучу:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]], @[[Колдонуучу:Kmaksat|Kmaksat]], @[[Колдонуучу:Chorobek|Chorobek]] [[Колдонуучу:Bosogo|Bosogo]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Bosogo|баарлашуу]]) 16:49, 29 январь 2025 (UTC)

== Reminder: first part of the annual UCoC review closes soon ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

This is a reminder that the first phase of the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines will be closing soon. You can make suggestions for changes through [[d:Q614092|the end of day]], 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. After review of the feedback, proposals for updated text will be published on Meta in March for another round of community review. 

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:48, 3 февраль 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28198931 --&gt;

== Айрым мейкиндиктердин кыскартмаларын орнотуу ==

Арыбаңыздар. [[Википедия:Добуш берүү/Айрым мейкиндиктердин кыскартмаларын орнотуу|'''Жаңы талкуу башталды''']]. @[[Колдонуучу:Baydastann|Baydastann]], @[[Колдонуучу:Aiylchy|Aiylchy]], @[[Колдонуучу:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]], @[[Колдонуучу:Элдин беги|Элдин беги]], @[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]], @[[Колдонуучу:Janabaevazizbek|Janabaevazizbek]], @[[Колдонуучу:Kairat Zamirbekov|Kairat Zamirbekov]], @[[Колдонуучу:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]], @[[Колдонуучу:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] [[Колдонуучу:Bosogo|Bosogo]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Bosogo|баарлашуу]]) 17:51, 10 февраль 2025 (UTC)

== Айрым талаштуу маселелер ==

Урматтуу википедиячылар! Менде Википедиябыздагы талаштуу маселелер боюнча бир нече сунуштар бар эле. 

1. Жыл күндөрү макалаларында (мисалы [[13-январь]]) талаштуу маселелер бар. Ушул эле макаланы карасак &quot;'''Төрөлгөндөр'''&quot; бөлүмүнө адамдын аты-жөнү, туулган жылы эле жазылбастан, &quot;''төрөлгөн''&quot; сөзү кошуп жазылган. Ошондой эле туулган жылын жазгандан кийин дефис (—) белгиси коюлбастан, &quot;'''жылы'''&quot; деп жазылган. Менин оюмча бул ашыкчалык болуп эсептелет. Башка викилердин тажрыйбасын карап көрсөк, бизге окшоп жазгандарды көрбөйбүз. Аларда баары жөнөкөйлөштүрүлгөн жана түшүнүктүү. (мисалга жогоруда келтиргеним макала [https://w.wiki/D8vc Орус Википедиясында] жана [https://w.wiki/8q3o Англис Википедиясында]) 

2. Экинчи маселе бул жалпылап айтканда бир гана Кыргыз Википедиясында колдонулуп жаткан &quot;'''Аба майдан'''&quot; сөзү. Эгерде бул [https://el-sozduk.kg/%D0%B0%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82/ булакты] карап көрсөк &quot;'''Аэропорт'''&quot; сөзү кыргыз тилине &quot;'''Аба майдан'''&quot; деп которулганын көрбөйбүз. Дагы бир кызыктуу факт Кыргызстандын эң чоң аба майданы болгон &quot;'''[[Манас (аба майдан)|Манас эл аралык аба майданынын]]'''&quot; кире беришине &quot;Манас эл аралык '''аэропорту'''&quot; деп жазылып турат. Жадагалса [http://www.airport.kg/ расмий сайтында] дагы '''Аба майдан''' деген сөз иштетилген эмес. ММКны карап көрсөм, көпчүлүгү ''[https://www.azattyk.org/a/33290386.html аэропорт]'' деп колдонушат экен.

Айтайын дегеним ушулар. Пикириңиздерди угууга ачыкмын. [[Колдонуучу:Baydastann|Baydastann]] 13:05, 20 февраль 2025 (UTC)

:@[[Колдонуучу:Baydastann|Baydastann]]
:1.1. '''Колдойм'''. &quot;Төрөлгөндөр&quot; бөлүмүндө &quot;төрөлгөн&quot; деп жазганыбыз чын эле ашыкча. Контексттен түшүнүктүү.
:1.2. Жылдарды &quot;1900-ж.&quot; кыскартып көрсөкчү? Адабий тилибизде жылдар дайыма жазылчудай.
:Айтор, ал макалада &quot;Америкалык&quot; → &quot;америкалык&quot;, &quot;Англиялык&quot; → &quot;англиялык&quot;, &quot;Орусиялык&quot; → &quot;орусиялык&quot;, &quot;Орус&quot; → &quot;орус&quot; деп оңдоп коюш керек экен. Бул ката көп кездешүүдө. Ошол эле &quot;кыргызстандыкты&quot; эмнегедир баш тамгадан жазышат.
:2. '''Колдойм'''. Айтканыңыз туура. [[Колдонуучу:Bosogo|Bosogo]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Bosogo|баарлашуу]]) 14:01, 20 февраль 2025 (UTC)
::@[[Колдонуучу:Bosogo|Bosogo]]
:: 1.2. боюнча айткандарыңызга кошулам. Чынында сиз айткандай кылсак болот. [[Колдонуучу:Baydastann|Baydastann]] 16:52, 20 февраль 2025 (UTC)
:Саламатсыздарбы! Мен [[Википедия:Жамаат порталы|бул маселе]] боюнча кайрылганыма 1 айдын жүзү болуп калыптыр. Бирок ушул аралыктын ичинде мен бир эле жооп (пикир) алганга жетиштим. Ойлошумча убакытты текке кетирбей, жогоруда айткандарымды иш жүзүндө аткара берсем. Себеби кээбир макалаларды окуп башым айланып калып жатат. Бирөөсүндө '''аэропорт''', башкасында болсо '''аба майдан'''. Башка бирөөсүндө болсо аталышы '''аэропорт''', макаланын ичинде '''аба майдан''' сөзү колдонулган. Мындай болбошу керек. Ушундай себептерден улам жогоруда келтиргеним булактарга таянып, '''аба майдан''' сөзүн '''аэропорт''' деп өзгөртүрөмүн. Албетте каалоочулар болсо алар да өзгөртүрсө болот. Рахмат! [[Колдонуучу:Baydastann|Baydastann]] 20:11, 18 март 2025 (UTC)
:@[[Колдонуучу:Baydastann|Baydastann]] Саламатсызбы.
:Убагында бул маселелерди байкабай калыптырмын, кеч болсо да оюмду билдирип коюууну туура көрдүм.
:# Биринчи маселе боюнча, жылды толук жазып жана окуя менен «—» белгиси аркылуу ажыратуу туура болчудай.  Окуялар [[1989-жыл]] — Бишкек шаарындагы троллейбустар кыймылы токтотулду. Төрөлгөндөр [[1989-жыл]] — Баланча уулу . Каза болгондор [[1989-жыл]] — Төкөнчө кызы Баланча.
:# Экинчи маселе боюнча маалыматтар өтө эле чар-жайыт, жада калса «Эркин-Тоо» мамлекеттик расмий гезитинин расмий сайтында да эки вариант тең колдонулган ([https://erkin-too.kg/kerben-aba-majdany-ke%D2%A3ejtilip-rekonstrukcziyalanat/?ysclid=m8wsk5wwtq337280178 «Кербен» аба майданы кеңейтилип, реконструкцияланат], [https://erkin-too.kg/osh-aeroportundagy-uchaktardyn-konuusuna-kirgizilgen-chekt%d3%a9%d3%a9-alyndy/ «Ош» аэропортундагы учактардын конуусуна киргизилген чектөө алынды]). Тил комиссиясынын сайтындагы «Котормо кызматы» барагында да «Аба майдан» жана «Аэропорт» сөздөрү бар, алар орус тилине аэропорт деп которулуп жатат. Толугу менен тактоо үчүн Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Мамлекеттик тил жана тил саясаты боюнча улуттук комиссиясына кат жолдоп көрсөк болчудай. 
:[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 08:46, 31 март 2025 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt; Upcoming Language Community Meeting (Feb 28th, 14:00 UTC) and Newsletter&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Hello everyone!
[[Файл:WP20Symbols WIKI INCUBATOR.svg|right|frameless|150x150px|alt=An image symbolising multiple languages]]
We’re excited to announce that the next '''Language Community Meeting''' is happening soon, '''February 28th at 14:00 UTC'''! If you’d like to join, simply sign up on the '''[[mw:Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#28_February_2025|wiki page]]'''.

This is a participant-driven meeting where we share updates on language-related projects, discuss technical challenges in language wikis, and collaborate on solutions. In our last meeting, we covered topics like developing language keyboards, creating the Moore Wikipedia, and updates from the language support track at Wiki Indaba.

'''Got a topic to share?''' Whether it’s a technical update from your project, a challenge you need help with, or a request for interpretation support, we’d love to hear from you! Feel free to '''reply to this message''' or add agenda items to the document '''[[etherpad:p/language-community-meeting-feb-2025|here]]'''.

Also, we wanted to highlight that the sixth edition of the Language &amp; Internationalization newsletter (January 2025) is available here: [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January]]. This newsletter provides updates from the October–December 2024 quarter on new feature development, improvements in various language-related technical projects and support efforts, details about community meetings, and ideas for contributing to projects. To stay updated, you can subscribe to the newsletter on its wiki page: [[:mw:Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter]].

We look forward to your ideas and participation at the language community meeting, see you there!
&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 08:29, 22 февраль 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28217779 --&gt;

== Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 18:51, 7 март 2025 (UTC)

&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28307738 --&gt;

== An improved dashboard for the Content Translation tool ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
{{Int:hello}} Wikipedians,

Apologies as this message is not in your language, {{Int:please-translate}}.

The [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization|Language and Product Localization team]] has improved the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits&amp;active-list=suggestions&amp;from=en&amp;to=es Content Translation dashboard] to create a consistent experience for all contributors using mobile and desktop devices. The improved translation dashboard allows all logged-in users of the tool to enjoy a consistent experience regardless of their type of device.

With a harmonized experience, logged-in desktop users now have access to the capabilities shown in the image below.
[[Файл:Content_Translation_new-dashboard.png|alt=|center|thumb|576x576px|Notice that in this screenshot, the new dashboard allows: Users to adjust suggestions with the &quot;For you&quot; and &quot;...More&quot; buttons to select general topics or community-created collections (like the example of Climate topic).  Also, users can use translation to create new articles (as before) and expand existing articles section by section. You can see how suggestions are provided in the new dashboard  in two groups (&quot;Create new pages&quot; and &quot;Expand with new sections&quot;)-one for each activity.]]
[[Файл:Content_Translation_dashboard_on_desktop.png|alt=|center|thumb|577x577px|In the current dashboard, you will notice that you can't adjust suggestions to select topics or community-created collections. Also, you can't expand on existing articles by translating new sections.]]
We will implement [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|this improvement]] on your wiki '''on Monday, March 17th, 2025''' and remove the current dashboard '''by May 2025'''.
Please reach out with any questions concerning the dashboard in this thread. 

Thank you!

On behalf of the Language and Product Localization team.
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]&lt;/bdi&gt; 02:56, 13 март 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_CX_Unified_dashboard_announcement_list_1&amp;oldid=28382282 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Your wiki will be in read-only soon&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster.

All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2025-03-19|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-03-19T14:00|en}} {{#time:H:i e|2025-03-19T14:00}}]'''.

Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. 

A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation. 

'''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.'''

*You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2025-03-19|en}}.
*If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case.

''Other effects'':

*Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped.
* We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes.

This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. 

'''Please share this information with your community.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:14, 14 март 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=28307742 --&gt;

== Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon.

Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. 

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 02:04, 4 апрель 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28469465 --&gt;

== Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025: Invitation ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[Файл:UCDM 2025 general.png|180px|right]]
{{int:please-translate}}

Hello, dear Wikipedians!&lt;br/&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the fifth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''14th April''' until '''16th May 2025'''. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design, and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contributions in every language! 

The most active contesters will receive prizes.

If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.
&lt;br/&gt;

We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]])
&lt;/div&gt;

16:11, 16 апрель 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Hide on Rosé@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines (&quot;UCoC EG&quot;) and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:34, 17 апрель 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28469465 --&gt;

== Sub-referencing: User testing ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[Файл:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]]
&lt;small&gt;''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''&lt;/small&gt;

Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further:

#'''Try it out and share your feedback'''
#:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher. 
#'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs'''
#:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''.

We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well.

Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! &lt;/div&gt; &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])&lt;/bdi&gt; 15:03, 28 апрель 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&amp;oldid=28628657 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well.

In cooperation with the U4C -- &lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 03:41, 29 апрель 2025 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== We will be enabling the new Charts extension on your wiki soon! ==

''(Apologies for posting in English)''

Hi all! We have good news to share regarding the ongoing problem with graphs and charts affecting all wikis that use them.

As you probably know, the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|old Graph extension]] was disabled in 2023 [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/EWL4AGBEZEDMNNFTM4FRD4MHOU3CVESO/|due to security reasons]]. We’ve worked in these two years to find a solution that could replace the old extension, and provide a safer and better solution to users who wanted to showcase graphs and charts in their articles. We therefore developed the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Charts extension]], which will be replacing the old Graph extension and potentially also the [[:mw:Extension:EasyTimeline|EasyTimeline extension]].

After successfully deploying the extension on Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedia, as well as on MediaWiki.org, as part of a pilot phase, we are now happy to announce that we are moving forward with the next phase of deployment, which will also include your wiki.

The deployment will happen in batches, and will start from '''May 6'''. Please, consult [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|our page on MediaWiki.org]] to discover when the new Charts extension will be deployed on your wiki. You can also [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|consult the documentation]] about the extension on MediaWiki.org.

If you have questions, need clarifications, or just want to express your opinion about it, please refer to the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension_talk:Chart/Project|project’s talk page on Mediawiki.org]], or ping me directly under this thread. If you encounter issues using Charts once it gets enabled on your wiki, please report it on the [[:mw:Extension_talk:Chart/Project|talk page]] or at [[phab:tag/charts|Phabricator]].

Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:07, 6 май 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=28663781 --&gt;

== Registration for the Wikimedia CEE Meeting 2025 is open ==

Dear all,              

The Organising Committee of the [[metawiki:Wikimedia CEE Meeting 2025|Wikimedia CEE Meeting 2025]] is delighted to announce the opening of the registration for this year's conference.

Affiliation and community delegates can register for the meeting until '''June 15th'''. All other self-funded participants can register until July 31st.

The registration and scholarship application form which runs on Pretix, a free, open-sourced third-party platform that helps organize and manage events, can be found [https://pretix.eu/wikimedia-events/wmcee-2025/ here].

Details on how to select delegates and the selection process can be found on the [[metawiki:Wikimedia CEE Meeting 2025/Registration|registration page]].

Please keep in mind that the official language of the conference is English and interpreting services will not be available.

If you encounter any issues while registering, or have questions about the registration process, feel free to contact the coordination team via [mailto:wmceem2025@wikimedia.gr wmceem2025@wikimedia.gr].

Your swift replies will be appreciated, as they will help us conduct an efficient booking process.

Best regards,       

On behalf of

'''Wikimedia CEE Meeting 2025 Organising Team'''

[[Колдонуучу:MARKELLOS|MARKELLOS]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:MARKELLOS|баарлашуу]]) 18:49, 12 май 2025 (UTC)

== Викимедиа Борбордук жана Чыгыш Европа 2025 жолугушуусуна катышуу (Wikimedia CEE Meeting 2025) ==

Саламатсыздарбы, урматтуу Кыргыз Википедиясынын жамааты жана активдүү колдонуучулары!

Кыргыз Википедиясында иш алып барганыма бир жарым жыл болуп калыптыр.
Бул убакыттын ичинде көп нерсени үйрөндүм, бир катар оңдоп-түзөөлөрдү [https://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD:Contributions/Baydastann жүргүздүм] жана бир нече жаңы, актуалдуу макалаларды [https://pageviews.wmcloud.org/userviews/?project=ky.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;namespace=0&amp;redirects=0&amp;start=2023-11-16&amp;end=2025-05-13&amp;user=Baydastann&amp;sort=views&amp;direction=1&amp;view=list&amp;user=Baydastann жараттым].

Эми өзүм билбеген көптөгөн нерселерди үйрөнүү, тажрыйба топтоо жана болгон билимимди дагы да тереңдетүү максатында быйыл [[Салоники]] (Фессалоники) шаарында өтө турган [https://w.wiki/E7S3 Wikimedia CEE Meeting] жыйынына катышуу үчүн арыз тапшырып көрүүгө ниеттенип жатам. Арыз тапшырууга дагы бир себеп жамааттын айрым мүчөлөрүнүн (@[[Колдонуучу:Mamatkazy|Mamatkazy]], @[[Колдонуучу:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]], @[[Колдонуучу:Элдин беги|Элдин беги]]) колдоосу болуп жатат.

Бул жылкы жыйын мурункулардан айырмаланып, жалпы талкууларга жана воркшопторго өзгөчө көңүл бурулары күтүлүүдө. Анда жасалма интеллект менен иштөө, жаштар менен иштешүү, техникалык маселелер, гранттык мүмкүнчүлүктөр жана жамаатты өнүктүрүү ж.б.у. сыяктуу бүгүнкү күндүн актуалдуу темалары [https://w.wiki/E7TH каралат].

Катышуу мен үчүн гана эмес, жамаат үчүн да пайдалуу болот деп ойлойм — топтолгон билим жана тажрыйба менен албетте бөлүшөмүн.

Бардык сунуш жана пикирлерге ачыкмын. Урматтоо менен, [[Колдонуучу:Baydastann|&lt;span style=&quot;color:black&quot; class=&quot;skin-invert&quot;&gt;'''Baydastann '''&lt;/span&gt;]] &lt;small&gt;([[Колдонуучунун баарлашуулары:Baydastann|'''талкуу''']])&lt;/small&gt; 05:21, 14 май 2025 (UTC)

:@[[Колдонуучу:Baydastann|Baydastann]]
:{{Макул|Колдоймун}} — Салам,
:Эң сонун! Колдойм. [[Колдонуучу:Mamatkazy|Mamatkazy]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Mamatkazy|баарлашуу]]) 06:20, 14 май 2025 (UTC)
:{{Макул|Колдоймун}} — Мен да @[[Колдонуучу:Baydastann|Baydastann]]дын талапкерлигин колдоймун. Жаңы нерселерди үйрөнүп, кыргыз викимедиа жамааты үчүн жакшы жаңылыктарды алып келет деп ишенем. Ийгилик! [[Колдонуучу:Элдин беги|Элдин беги]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Элдин беги|баарлашуу]]) 13:34, 14 май 2025 (UTC)
:{{Макул|Колдоймун}} — Мен википедияга салым кошкон ар бир адамды терең урматтаймын жана колдойм. Baydastann да азыркы учурда википедияда эң жакшы салым кошуп аткан википедиячылардан бири. &lt;span style=&quot;background:#f2ecdf;border:solid 1px;border-radius:7px;&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''[[Колдонуучу:Mirzoulug'bek|Mirzoulug'bek]]'''&amp;nbsp;&amp;#124;'''[[Колдонуучунун баарлашуулары:Mirzoulug'bek|@]]'''&amp;nbsp;&lt;/span&gt; 06:53, 15 май 2025 (UTC)
:{{Макул|Колдоймун}} — [[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 08:47, 15 май 2025 (UTC)

===== Ыраазычылык =====
Арыбаңыздар! Билдирилген пикирлер жана колдооңуздар үчүн ыраазылык билдирем. --[[Колдонуучу:Baydastann|&lt;span style=&quot;color:black&quot; class=&quot;skin-invert&quot;&gt;'''Baydastann '''&lt;/span&gt;]] &lt;small&gt;([[Колдонуучунун баарлашуулары:Baydastann|'''талкуу''']])&lt;/small&gt; 14:30, 26 май 2025 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]].

You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC.

If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, &lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|талкуу]])&lt;/bdi&gt; 22:07, 15 май 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)''

Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. 

We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation.

You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 15:26, 22 май 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=28768453 --&gt;

== Proposal to enable the &quot;Contribute&quot; entry point in Kyrgyz Wikipedia ==

{{Int:Hello}} Kyrgyz Wikipedians,

Apologies as this message is not in your language. {{Int:please-translate}}.

The [[mediawikiwiki:Wikimedia_Language_and_Product_Localization|WMF Language and Product Localization]] team proposes enabling an entry point called &quot;Contribute&quot; to your Wikipedia.

The [[:bn:বিশেষ:Contribute|Contribute]] entry point is based on collaborative work with other product teams in the Wikimedia Foundation on [[mediawikiwiki:Edit_Discovery|Edit discovery]], which validated the entry point as a persistent and constant path that contributors took to discover ways to contribute content in Wikipedia.

Therefore, enabling this entry point in your Wikipedia will help contributors quickly discover available tools and immediately click to start using them. This entry point is designed to be a central point for discovering contribution tools in Kirgyz Wikipedia.

'''Who can access it'''

Once it is enabled in your Wikipedia, newcomers can access the entry point automatically by just logging into their account, click on the User drop-down menu and choose the &quot;Contribute&quot; icon, which takes you to another menu where you will find a self-guided description of what you can do to contribute content, as shown in the image below. An option to &quot;view contributions&quot; is also available to access the list of your contributions.

[[Файл:Mobile_Contribute_Page.png|Mobile Contribute Page]]                             [[Файл:Mobile_contribute_menu_(detailed).png|Mobile contribute menu (detailed)]]

For experienced contributors, the Contribute icon is not automatically shown in their User drop-down menu. They will still see the &quot;Contributions&quot; option unless they change it to the &quot;Contribute&quot; manually.

We have gotten valuable feedback that helped us improve its discoverability. Now, it is ready to be enabled in other Wikis. One major improvement was to [[phab:T369041|make the entry point optional for experienced contributors]] who still want to have the &quot;Contributions&quot; entry point as default.          

We plan to enable it '''on mobile''' for Wikis, where the Section translation tool is enabled. In this way, we will provide a main entry point to the mobile translation dashboard, and the exposure can still be limited by targeting only the mobile platform for now. If there are no objections to having the entry point for mobile users from your community, we will enable it by 10th June 2025.

We welcome your feedback and questions in this thread on our proposal to enable it here. Suppose there are no objections, we will deploy the &quot;Contribute&quot; entry point in your Wikipedia.

We look forward to your response soon.

Thank you!

On behalf of the WMF Language and Product Localization team.

[[Колдонуучу:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:UOzurumba (WMF)|баарлашуу]]) 23:55, 27 май 2025 (UTC)

:Hello,
:Thank you for the explanation. We support enabling the “Contribute” entry point on Kyrgyz Wikipedia. It seems like a useful tool to help new and experienced contributors find ways to add and improve content more easily.
:We have no objections to activating this feature, including on mobile devices.
:Looking forward to seeing it in action.
:Best regards, [[Колдонуучу:Aiyanakk|Aiyanakk]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Aiyanakk|баарлашуу]]) 01:55, 7 июнь 2025 (UTC)
::Thank you @[[Колдонуучу:Aiyanakk|Aiyanakk]], for your feedback. We will be enabling the Contribute menu to your Wiki soon. [[Колдонуучу:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:UOzurumba (WMF)|баарлашуу]]) 01:47, 10 июнь 2025 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection &amp; Call for Questions&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear all,

This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats.

The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4].

Here are the key planned dates:

* May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6]
* June 17 – July 1, 2025: Call for candidates
* July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5]
* August 2025: Campaign period
* August – September 2025: Two-week community voting period
* October – November 2025: Background check of selected candidates
* Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated

Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]].

'''Call for Questions'''

In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]]

'''Election Volunteers'''

Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]]

Thank you!

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results

[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter

[3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024

[4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles

[5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ

[6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates

Best regards,

Victoria Doronina

Board Liaison to the Elections Committee

Governance Committee&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Колдонуучу:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:MediaWiki message delivery|баарлашуу]]) 03:07, 28 май 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;  Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Hello everyone,  

''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)''

The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikipedias, including this wiki, during the '''week of June 23rd'''.

This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable.

The three main features of this extension are:

* '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki.
*  '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''.
*  '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions.

'''Note''': The extension comes with a new user right called '''&quot;Event Organizer&quot;''', which will be managed by administrators on this wiki. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment.

The extension is already live on several wikis, including '''Meta, Wikidata, English Wikipedia''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]])

If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout.

Thank you! &lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|талкуу]]) 16:47, 29 май 2025 (UTC)&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Udehb-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/deployment_audience&amp;oldid=28803829 --&gt;

== Vote now in the 2025 U4C Election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}

Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 23:00, 13 июнь 2025 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28848819 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;
Hello all,

The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position.

This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3]

Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election.

Best regards,

Abhishek Suryawanshi&lt;br /&gt;
Chair of the Elections Committee

On behalf of the Elections Committee and Governance Committee

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates

[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term.

[3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Колдонуучу:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:MediaWiki message delivery|баарлашуу]]) 17:44, 17 июнь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28866958 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Dear Wikimedia Community,

The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]]  of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]].

A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity.

Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact.

Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement.

Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate.

Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended.

=== Wikispore ===

The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects.

After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. 

We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future.

As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting.

Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed.

=== Wikinews ===

We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways.

Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf &lt;nowiki&gt;[1]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 &lt;nowiki&gt;[2]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F &lt;nowiki&gt;[3]&lt;/nowiki&gt;] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years.

While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews &lt;nowiki&gt;[4]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F &lt;nowiki&gt;[5]&lt;/nowiki&gt;, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? &lt;nowiki&gt;[6]&lt;/nowiki&gt;].

[[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews.

Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs.

SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives.

'''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to:
*Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects,
*Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace,
*Merge content into compatibly licensed external projects,
*Archive Wikinews projects.
Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels.

=== Feedback and next steps ===

We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language.

I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. 
&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 20:56, 27 июнь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&amp;oldid=28911188 --&gt;

== Айларды жана күндөрдү (дата) жазуу форматы ==

Саламатсыздарбы!

Кыргыз Википедиясындагы даталар боюнча маселени көтөрүү туура деп чечтим. Сиздер менен биргеликте бул маселени тактап чыгып, кабыл алынган чечимдин негизинде өзгөртүүлөрдү киргизүүнү максат кылып жатам. Кыргыз тилинин эрежелеринин же Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын арасынан даталардын жазылышы жана айлардын кыргызча аталыштарын колдонуу тууралуу так талаптарды же расмий документтерди таба албай койдум.

Ток этер жерин айтканда, төмөнкүдөй суроолор жаралууда:

* Кыргыз тилинде даталарды кандай формада жазуу туура? Айлардын эл аралык (мисалы, март, апрель) аталыштарын колдонуу керекпи же кыргызча (Жалган куран, Чын куран) аталыштарын колдонуу зарылбы? Мисалы, англис тилиндеги March макаласынан кыргыз тилиндеги баракка өткөндө, ал Март деп аталышы керекпи же Жалган куран деп аталышы керекпи?
* Даталарды жазууда кайсы форма туура:
** 8-март
** Жалган курандын 8-и
** Жалган курандын сегизи

Бул маселе кыргызча энциклопедиялык, илимий жана расмий тексттердин бир түрдүүлүгүн камсыз кылуу үчүн маанилүү деп эсептейм. ([[Калып:Июль календары|Июль календары]] ж.б.у.с. калыптардан 24 -июль (теке) форматтын дагы кездештирсе болот).

Азыркы учурда мамлекеттик интернет булактарында, расмий документтерде жана Жогорку Кеңеш тарабынан кабыл алынган чечимдерде даталар эл аралык стандартта көрсөтүлөт — мисалы, 15-октябрь, январь жана башка. (мисалдар: [https://mamtil.gov.kg/ky Тил комиссиясынын сайтындагы даталар], [https://www.kenesh.kg/bills/667893 ЖК документтер])

'''Бул маселени бир стандартка келтирүүдө сиздерден сунуш-пикирлер маанилүү. Ойлоруңуздар менен бөлүшө кетсеңиздер.'''

Талкуунун жыйынтыгында, жыйынтыктын негизинде Википедиядагы даталарды жана айлардын аталыштарын бир стандартка келтирүүгө аракет кылам.

[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 14:58, 8 июль 2025 (UTC)

== Wikidata Item and Property labels soon displayed in Wiki Watchlist/Recent Changes ==

''(Apologies for posting in English, you can help by translating into your language)''

Hello everyone, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Wikidata For Wikimedia Projects]] team is excited to announce an upcoming change in how Wikidata edit changelogs are displayed in your [[Special:Watchlist|Watchlists]] and [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] lists. If an edit is made on Wikidata that affects a page in another Wikimedia Project, the changelog will contain some information about the nature of the edit. This can include a QID (or Q-number), a PID (or P-number) and a value (which can be text, numbers, dates, or also QID or PID’s). Confused by these terms? See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Glossary|Wikidata:Glossary]] for further explanations.

The upcoming change is scheduled for '''17.07.2025''', between '''1300 - 1500 UTC'''.
The change will display the label (item name) alongside any QID or PIDs, as seen in the image below:
[[Файл:Apr10 edit summary on Wikidata.png|An edit sum entry on Wikidata, labels display alongside their P- and Q-no.'s]]

These changes will only be visible if you have Wikidata edits enabled in your User Preferences for Watchlists and Recent Changes, or have the active filter ‘Wikidata edits’ checkbox toggled on, directly on the Watchlist and Recent Changes pages.

Your bot and gadget may be affected! There are thousands of bots, gadgets and user-scripts and whilst we have researched potential effects to many of them, we cannot guarantee there won’t be some that are broken or affected by this change.

Further information and context about this change, including how your bot may be affected can be found on this [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|project task page]]. We welcome your questions and feedback, please write to us on this dedicated [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Talk page]].

Thank you, - [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] on behalf of the Wikidata For Wikimedia Projects Team. [[Колдонуучу:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:MediaWiki message delivery|баарлашуу]]) 12:45, 14 июль 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&amp;oldid=28981877 --&gt;

== Категориялардагы каталар жана аларды оңдоо зарылдыгы ==
*[[Википедия:Сурамжылоо/Категорияларды стандартташтыруу]] 
Урматтуу @[[Колдонуучу:Элдин беги|Элдин беги]], @[[Колдонуучу:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]], @[[Колдонуучу:Baydastann|Baydastann]], @[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]], @[[Колдонуучу:Maksat|Maksat]], @[[Колдонуучу:Incall|Incall]] жана башка колдонуучулар  талкууга активдүү катышып, сунуштарыңызды билдириңиздер! Силерди терең урматтоо менен, &lt;span style=&quot;background:#f2ecdf;border:solid 1px;border-radius:7px;&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''[[Колдонуучу:Mirzoulug'bek|Mirzoulug'bek]]'''&amp;nbsp;&amp;#124;'''[[Колдонуучунун баарлашуулары:Mirzoulug'bek|@]]'''&amp;nbsp;&lt;/span&gt; 16:51, 24 июль 2025 (UTC)

== Жамаат порталдардын барагын өчүрөм ==

Саламатсыздарбы Кыргыз Википедиянын катышуучуларына! Эгер каршы болбосоңуздар, мен дээрлик бардык бош жана керексиз форум барактарын өчүрүп, бул барактан башкасын кайрадан жазсам болобу? @[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] @[[Колдонуучу:Baydastann|Baydastann]] @[[Колдонуучу:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] @[[Колдонуучу:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] @[[Колдонуучу:Janabaevazizbek|Janabaevazizbek]] [[User:Incall|Incall]] &lt;sup&gt;[[User talk:Incall|talk]]&lt;/sup&gt; 19:24, 12 август 2025 (UTC)

:@[[Колдонуучу:Incall|Incall]], керексиз форум барактарын дегенде эмнени айтып жатасыз. Негизи мазмуну жагынан (техникалык, жалпы сунуштар) өз алдынча форум барактары болушу керек. Бизде бардык сунуштар/маселелер Жамаат порталында каралат. --[[Колдонуучу:Janabaevazizbek|Раскольниковдун иниси]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Janabaevazizbek|баарлашуу]]) 08:37, 13 август 2025 (UTC)
:: Мисалы: ''[[ВП:Суроо]], [[ВП:Добуш берүү]]'', бардык билдирүүлөрдү архивге көчүрөм. [[User:Incall|Incall]] &lt;sup&gt;[[User talk:Incall|talk]]&lt;/sup&gt; 09:11, 13 август 2025 (UTC)
:::Негизи, ушул барактарды Википедия:Форум/... деп атасак болот, толуп кеткендерин архивдеш керек. Анан ушундай форум барактарын топтоп коюп, сол тараптагы каптал панельге Форум деп койсок болот. Ошондо, Жамаат порталы менен Форум барактарын тапканга оңой болот деп ойлойм. Бул боюнча Орус Википедиясын мисал кылып алсак болот.
:::Анан, Кеңеш, Суроо, Добуш берүү, Котормолорду талкуулоо ж.б.у.с. барактарды да мазмунунан келип чыгып, тиешелүү барактарга көчүрүп коюш керек деп ойлойм. --[[Колдонуучу:Janabaevazizbek|Раскольниковдун иниси]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Janabaevazizbek|баарлашуу]]) 14:28, 14 август 2025 (UTC)
:Саламатсызбы... Негизи ирээтеп койсок бир кыйла ыңгайлуулук түзүлмөк, бирок барактарды архивтөө эң туура багыт, толук түрдө өчүрүүгө каршымын, арасында ушул күнгө чейин ой-пикир алмашкандары бар, алардын салымдарын эске алганыбыз жакшы [[Колдонуучу:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Абдырашит Сатылганов|баарлашуу]]) 15:33, 15 август 2025 (UTC)
:Саламатсызбы! Мен өчүрүүгө каршымын. Дагы бир маселе Орус Википедиясынан айрым элементтерди көчүрүп алуудан, же алардыкына окшотуудан качсак! Өзү көптөгөн макалалар Орус Википедиясынын макалаларынын стилине окшойт. Аларды өзгөртүп жетише албай жатабыз… [[Колдонуучу:Baydastann|&lt;span style=&quot;color:black&quot; class=&quot;skin-invert&quot;&gt;'''Baydastann '''&lt;/span&gt;]] &lt;small&gt;([[Колдонуучунун баарлашуулары:Baydastann|'''талкуу''']])&lt;/small&gt; 17:17, 15 август 2025 (UTC)

== Калып:Которулган жок ==

Сиздин оюңузча, кайсы калып Кыргыз Википедиясы үчүн коозураак көрүнөт — [[:en:Template:Interlanguage link]] же [[:ru:Ш:Не переведено]]? @[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] @[[Колдонуучу:Baydastann|Baydastann]] @[[Колдонуучу:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] @[[Колдонуучу:Janabaevazizbek|Janabaevazizbek]] @[[Колдонуучу:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] [[User:Incall|Incall]] &lt;sup&gt;[[User talk:Incall|talk]]&lt;/sup&gt; 13:57, 15 август 2025 (UTC)

:Саламатсызбы... Калыпты кайсыл учурда колдонууга карап которуу туура болсо керек мисалы. Эгер орус тилинен түзмө-түз которсок анда &quot;которулган эмес&quot;, ал эми аңглис тилинен которсок, менимче &quot;тилдер аралык байланыш&quot; болуп которулса керек.....Ошондуктан алгач калыптын мазмунун билүү керек, которууга мүмкүн эмес болсо, аңглис тилинде калтыруу бир кыйла ыңгайлуу... Бизде көп колдонулбаган ички калыптар аңглис тилинде түзүлгөн. [[Колдонуучу:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Абдырашит Сатылганов|баарлашуу]]) 15:26, 15 август 2025 (UTC)
:Саламатсызбы! Англисче калып жакшы.Чоң рахмат! [[Колдонуучу:Baydastann|&lt;span style=&quot;color:black&quot; class=&quot;skin-invert&quot;&gt;'''Baydastann '''&lt;/span&gt;]] &lt;small&gt;([[Колдонуучунун баарлашуулары:Baydastann|'''талкуу''']])&lt;/small&gt; 17:14, 15 август 2025 (UTC)

== Кыргыз тилинин тыныш белгилери – тырмакча ==

Википедиядагы көптөгөн барактарда тырмакчалар ар кандай форматта колдонулут келет: “ ” же &quot; &quot;. Макала жазууда же толуктоодо кыргыз тилинин орфографиялык эрежелерин сактап, бирдиктүү үлгүдөгү белгилерди пайдаланууну сунуштайын. Кыргыз тилинин эрежелерине ылайык, тырмакча коюуда негизги форма катары « » белгилери колдонуулуга тийиш.

Булак: Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Мамлекеттик тил боюнча улуттук комиссиясы. Аскар Турсунов. [https://kmborboru.su/wp-content/uploads/2014/07/tynysh_belgiler.pdf КЫРГЫЗ ТИЛИНИН ТЫНЫШ БЕЛГИЛЕРИ. Оӊдолуп, толукталып экинчи басылышы] [[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 07:56, 25 август 2025 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Temporary accounts will be rolled out soon&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;body&quot;/&gt;
Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''.

Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. 

'''Why we are building temporary accounts'''

Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. 

Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users.

'''How temporary accounts work'''
[[Файл:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]]
Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: &lt;code dir=ltr&gt;~2025-12345-67&lt;/code&gt; (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it.

'''What does this mean for different groups of users?'''

'''For logged-out editors'''

* This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki.
* If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice.

'''For community members interacting with logged-out editors'''

* A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address).
* Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community.

'''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki'''

* '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.)
* '''For admins blocking logged-out editors''':
** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option.
** It will still be possible to block an IP address or IP range.
* Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this.

'''Our requests for you, and next steps'''

* If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]].
* If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in.
* Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options.
* Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses.

To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!&lt;section end=&quot;body&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]&lt;/bdi&gt; 21:36, 26 август 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&amp;oldid=29181713 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster.

All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2025-09-24|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-09-24T15:00|en}} {{#time:H:i e|2025-09-24T15:00}}]'''.

Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. 

A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation. 
You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&amp;task=view&amp;language=&amp;filter=&amp;action=translate translation or proofreading] of this banner text.

'''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.'''

*You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2025-09-24|en}}.
*If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case.

''Other effects'':

*Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped.
* We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes.

This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. 

'''Please share this information with your community.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;span dir=ltr&gt;[[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|{{int:talk}}]])&lt;/span&gt; 15:41, 18 сентябрь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29170715 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Migration to Parsoid&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;em&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]&lt;/em&gt;

Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier.

If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation.

There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Confidence_Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki.

To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]&lt;/bdi&gt;  19:49, 2 октябрь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2025-10-06_Wikipedias&amp;oldid=29381387 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Hello all,

The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board.

To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]].

Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]].

When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]].

'''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.'''

Best regards,

Abhishek Suryawanshi&lt;br /&gt;Chair, Elections Committee&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Колдонуучу:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:MediaWiki message delivery|баарлашуу]]) 04:48, 9 октябрь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29360896 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function1&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere).

There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function1&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:43, 20 октябрь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29432175 --&gt;

== Бот желегин алуу боюнча  ==

Саламатсыздарбы! Кыргыз Википедиясында [[ВП:Бот макамына арыз берүү#Учурдагы_арыздар|ботту иштетүүнү]] чечиш үчүн мага коомчулуктун добушу керек, колдоочу же каршы добуш бериңиз. Актив катышуучуларды добуш берүүгө чакырам. @[[Колдонуучу:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]], @[[Колдонуучу:Aiyanakk|Aiyanakk]], @[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]], @[[Колдонуучу:Baydastann|Baydastann]], @[[Колдонуучу:Incall|Incall]], @[[Колдонуучу:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]], 

Бот желегин алган учурда [[Википедия:Жамаат порталы#Категориялардагы_каталар_жана_аларды_оңдоо_зарылдыгы]] (консенсус менен бирге кабылданса) жана башка ушул сыяктуу маселелер боюнча да иштейт. --[[Колдонуучу:Janabaevazizbek|Раскольниковдун иниси]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Janabaevazizbek|баарлашуу]]) 09:43, 27 октябрь 2025 (UTC)

:@[[Колдонуучу:Janabaevazizbek|Janabaevazizbek]] Саламатсызбы.
:Добуш бердим [[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 10:04, 27 октябрь 2025 (UTC)
:{{Макул|Колдойм}} - &lt;span style=&quot;background:#f2ecdf;border:solid 1px;border-radius:7px;&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''[[Колдонуучу:Mirzoulug'bek|Mirzoulug'bek]]'''&amp;nbsp;&amp;#124;'''[[Колдонуучунун баарлашуулары:Mirzoulug'bek|@]]'''&amp;nbsp;&lt;/span&gt; 11:05, 27 октябрь 2025 (UTC)
:{{Макул}} [[Колдонуучу:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Абдырашит Сатылганов|баарлашуу]]) 16:02, 27 октябрь 2025 (UTC) 
:{{Макул}} [[Колдонуучу:Aiyanakk|Aiyanakk]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Aiyanakk|баарлашуу]]) 18:20, 27 октябрь 2025 (UTC)
:{{Макул|Колдойм}} --[[Колдонуучу:Baydastann|&lt;span style=&quot;color:black&quot; class=&quot;skin-invert&quot;&gt;'''Baydastann '''&lt;/span&gt;]] &lt;small&gt;([[Колдонуучунун баарлашуулары:Baydastann|'''талкуу''']])&lt;/small&gt; 14:02, 2 ноябрь 2025 (UTC)

=== Натыйжа ===
Колдооңар үчүн чоң рахмат, бот желеги алынды.

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Seeking volunteers to join several of the movement’s committees&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. 

Read more about the committees on their Meta-wiki pages:
* [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]]

Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[Файл:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have.

For the Committee Support team,
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 14:12, 30 октябрь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:MKaur (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29517125 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function2&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki&lt;/span&gt;. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function2&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:22, 20 ноябрь 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29583860 --&gt;

== Администраторлорго кайрылуу ==

Урматтуу администраторлор!
Сиздерден Кыргыз футбол клубдарынын, [[Кыргызстан Жогорку Лигасы|Кыргызстан Жогорку Лигасынын]], Кыргыз Футбол Биримдигинин логотиптерин Кыргыз Википедиясына киргизип берүүңүздөрдү суранам. Макалаларга аябай керек болуп жатат. Азыр файл кылып бир гана админдер киргизе алышат экен. [[Колдонуучу:Baydastann|&lt;span style=&quot;color:black&quot; class=&quot;skin-invert&quot;&gt;'''Baydastann '''&lt;/span&gt;]] &lt;small&gt;([[Колдонуучунун баарлашуулары:Baydastann|'''талкуу''']])&lt;/small&gt; 19:09, 7 январь 2026 (UTC)

:Арыбаңыздар! Кайрылууга кошулам. Урматтуу администраторлор, эгер сиздерде файл киргизүүгө убакытыңыздар же каалооңуздар жок болсо, сураныч, файл киргизүү укугун мага бериңиздер. Мен орус Википедиясына футболго байланыштуу бир топ логотиптерди [https://ru.wikipedia.org/wiki/Служебная:Список_файлов/Arsensky киргизгем]. Футболго байланыштуу дагы көптөгөн макалалар жазылат, буюрса. [[Колдонуучу:Arsensky|Arsensky]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Arsensky|баарлашуу]]) 08:31, 10 январь 2026 (UTC)

== Спорттук мелдештер жөнүндө макалалардын аталышы ==

Урматтуу Википедиячылар! Бизге спорттук мелдештер жөнүндө макалалардын аталышы боюнча чогу бир консенсуска келиш керек болуп жатат. Буга чейин @[[Колдонуучу:Baydastann|Baydastann]] коллега экөөбүз [[Футбол боюнча 2026-жылкы дүйнө чемпиондугу|быйыл өтө турчу футбол боюнча дүйнө чемпионаты]] жөнүндө макаланын туура аталышы жөнүндө [https://ky.wikipedia.org/wiki/Талкуу:Футбол_боюнча_2026-жылкы_дүйнө_чемпиондугу талкуу кылдык], бирок бир чечимге али келген жокпуз. Ошондуктан чогу талкуу кылып, бир консенсуска келгенге аракет кылалы. 

=== Чемпиондук же чемпионат ===
Baydastann коллегабыз &quot;чемпионат&quot; десек туура болот деп эсептеди, менин оюмча &quot;чемпиондук&quot; туура болот. Мисалы: ''&quot;Кыргызстан футбол чемпиондугу&quot;''.

=== &quot;Футбол боюнча&quot; же жөн эле &quot;футбол&quot; ===
Менин оюмча &quot;боюнча&quot; деген сөздү макаланын аталышынан алып салсак болот.
М: [[Кыргызстан улуттук футбол курамасы]], «Манчестер Сити» футбол клубу, Футбол дүйнө чемпиондугу, Испания футбол кубогу, Германия футбол суперкубогу ж.б.

=== Аталыштагы жылдын саны ===
Англис тилинде жылдын саны башында жазылат (мисал: ''2026 FIFA World Cup''), ал эми орус тилинде — аягында (''Чемпионат мира по футболу 2026''). Менин жеке оюм боюнча жылдын санын башында жазган оң. Себеби дегенде толук аталышы 2026-жылкы футбол боюнча дүйнө чемпионаты болот. Кыскартыш үчүн &quot;жылкы&quot; деген сөздү алып салсак ''&quot;2026 Футбол дүйнө чемпиондугу&quot;'' десек туура болот деп ойлойм.
----
Дагы башка мелдештердин аталыштары:
* 2026 Дүйнөлүк көчмөндөр оюндары
* 2028 Жайкы олимпиада (же олимпиялык?) оюндары
* 2025/2026 УЕФА Чемпиондор лигасы
* 2025 Күрөш дүйнө чемпиондугу
* 2027 АФК Азия кубогу (же 2026 Футбол Азия кубогу)
* 2026 23-жашка чейинки АФК Азия кубогу

Мен өзүмдүм оюмду туп-туура деп айта албайм, ошондуктан сиздерди талкууга чакырам. Баарыбыз биригип, бир чечимге келели. [[Колдонуучу:Arsensky|Arsensky]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Arsensky|баарлашуу]]) 08:57, 13 январь 2026 (UTC)

===Пикирлер===
*:Саламатсызбы!
:Жакшы макалаларды жазып, активдүү салым кошуп жатканыңыз байкалып турат, ийгилик каалайм!
:Негизи кыргыз тилинин сөз жасоо логикасына ылайык «футбол чемпиондугу» формасы кыргызча туура жана табигый угулат. Айрым булактарда «чемпионаты» деген түрү да кездешкени менен, кыргыз тилинин нормасына көбүрөөк туура келгендиктен «чемпиондугу» деген аталышты колдоону туура деп эсептейм.
:«Боюнча» деген сөздү макаланын аталышынан алып салса да болот, анткени спорттун түрү так көрсөтүлүп турат.
:Жылдын аталыштын башында турушу кыргыз тилинин грамматикалык нормасына туура келет, ошондуктан бул сунушту толук колдойм.
:Жыйынтык: 2026 Футбол дүйнө чемпиондугу [[Колдонуучу:Aiyanakk|Aiyanakk]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Aiyanakk|баарлашуу]]) 12:56, 16 январь 2026 (UTC)


* Урматтуу акылдуу википедиячылар! Мен футболдун ичинде жүргөн адам катары түшүндүрүүгө аракет кылып көрөйүн. Морфологиялык жана грамматикалык маанилерин да жазайын.

Бүгүнкү күндө, жок негизи эле “'''Чемпиондугу'''” деп аталбайт. Өзү “'''чемпиондугу'''” деген сөз “'''Чемпион'''” сөзүнөн жасалган, -''дугу'' мүчөсү абалды, наамды билдирет. Негизги мааниси болсо: Чемпион болуу абалын, жетишкендигин билдирет. Мисалга: ''Ал клуб өлкө чемпиондугун утту''. Бул жерде маани ошол чемпионаттын чемпиондугун утуп турганында. Ал эми “'''Чемпионат'''” болсо — белгилүү бир спорт түрү боюнча уюштурулган расмий мелдештердин жыйындысы. Мисалга: ''Жакында өлкө чемпионаты башталат''. Эгер муну өлкө чемпиондугу башталат десек, кантип өлкө чемпиондугу башталышы мүмкүн, өлкө чемпиондугу колго киритилет, чемпиондукка жетишилет. Түшүндүрө алдым деген ойдомун.

Дагы бир маселе, “'''боюнча'''” көмөкчү сөзү кошулуусу же алынуусу жөнүндө. Бул ышарат сөз, эч качанда алынбайт. Бул кыргыз тилинин эрежелеринде жазылган. Эч ким аны өз башымча буза албайт. Боюнча көмөкчү сөзү кошулбаса, сүйлөмдөгү, же аталыштагы маани толук берилбейт. Мен түшүнбөдүм, эмнеге '''боюнча''' сөзүн алып салуу боюнча талкууга коштуңуздар, эмне кыргыз тилинин эрежелерине каршы чыгууну каалап турасыздарбы? Эгерде ушунчалык маанилүү болсо, Тил комиссиясына кайрылыңыздар, анык жооп аласыздар. 

Менин тандоом: '''2026 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты'''. --[[Колдонуучу:Baydastann|&lt;span style=&quot;color:black&quot; class=&quot;skin-invert&quot;&gt;'''Baydastann '''&lt;/span&gt;]] &lt;small&gt;([[Колдонуучунун баарлашуулары:Baydastann|'''талкуу''']])&lt;/small&gt; 14:52, 16 январь 2026 (UTC)

:Ошондо ''Кыргызстан футбол боюнча улуттук курамасы'' болобу? [[Колдонуучу:Arsensky|Arsensky]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Arsensky|баарлашуу]]) 16:30, 16 январь 2026 (UTC)
::''«Барселона» футбол боюнча клубу'' болобу? Же кандай? [[Колдонуучу:Arsensky|Arsensky]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Arsensky|баарлашуу]]) 16:32, 16 январь 2026 (UTC)
:::Билбейм, сиз атайын каршы тургандай сезим калтырып жатасыз. Талкуунун өзүнө жараша эрежелери бар. Сиз азыр өзүңүз анык билип турасыз, мен “'''боюнча'''” көмөкчү сөзүн “'''Футбол боюнча дүйнө чемпионаты'''” темасына байланыштырып жазганымды. Кыскасы, эмнени ойлосоңуздар, ошону жасай бериңиздер. Мен өзүмдүн жеке оюмду жазып койдум, түшүнүктүү кылып. [[Колдонуучу:Baydastann|&lt;span style=&quot;color:black&quot; class=&quot;skin-invert&quot;&gt;'''Baydastann '''&lt;/span&gt;]] &lt;small&gt;([[Колдонуучунун баарлашуулары:Baydastann|'''талкуу''']])&lt;/small&gt; 16:38, 16 январь 2026 (UTC)
::::Албетте жок, сиз менден караганда кыргыз тил эрежелерин көбүрөөк билгендей сезилди. Орой мамиле кылгандай көрүнсөм, кечирим сурайм. Сизден кандай туура болорун сурап жатам. Сиздин айтышыңыз боюнча ''көмөкчү сөз эч качанда алынбайт.'' Ушул жерде алыныш керек эмеспи деген ой пайда болду. [[Колдонуучу:Arsensky|Arsensky]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Arsensky|баарлашуу]]) 16:45, 16 январь 2026 (UTC)
::Бул жерде '''Кыргызстан улуттук футбол курамасы''' кала берет. [[Колдонуучу:Baydastann|&lt;span style=&quot;color:black&quot; class=&quot;skin-invert&quot;&gt;'''Baydastann '''&lt;/span&gt;]] &lt;small&gt;([[Колдонуучунун баарлашуулары:Baydastann|'''талкуу''']])&lt;/small&gt; 16:32, 16 январь 2026 (UTC)

* '''Сунуш:''' Чемпионат эмес, '''биринчилик''' деген сөздү колдонсок кандай болот? Мисал: ''2026 Футбол (боюнча) дүйнө биринчилиги.'' [[Колдонуучу:Arsensky|Arsensky]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Arsensky|баарлашуу]]) 16:38, 16 январь 2026 (UTC)
*:Кыргыз Википедиясынын [https://t.me/Kyrgyz_wikipedia телеграм] тайпасы бар. Бир кирип көрүңүз, ал жерге кыргыз энциклопедиясы китебинен маалыматтар жөнөтүлдү, фото түрүндө. Окуп көрүңүз. [[Колдонуучу:Baydastann|&lt;span style=&quot;color:black&quot; class=&quot;skin-invert&quot;&gt;'''Baydastann '''&lt;/span&gt;]] &lt;small&gt;([[Колдонуучунун баарлашуулары:Baydastann|'''талкуу''']])&lt;/small&gt; 16:41, 16 январь 2026 (UTC)

===== Mirzoulugʻbekтин сунушу =====
Урматтуу википедиячылар, спорттук мелдештердин аталышы боюнча жүрүп жаткан талкууга маанилүү тарыхый жана илимий далилди кошкум келет. 
Биз ММКлардагы же Google Translate сыяктуу куралдардагы тилдик каталардан оолак болушубуз керек. Бул маселеде эң ишенимдүү булак катары [[Кыргыз Совет энциклопедиясы|Кыргыз Совет Энциклопедиясын]] (КСЭ) алууну сунуштайм. [[Кыргыз Совет энциклопедиясы|КСЭнин]] 6-томунун 374-бетинде «Чемпион» жана «Чемпионат» деген атайын макалалар берилген. Бул терминдер кыргыз тилинин энциклопедиялык деңгээлинде расмий бекитилген. Аталган энциклопедияда «Кыргызстандын чемпионаты жана кубогу 1936-жылы болгон» деп жазылган. (Футбол макаласы) Бул «чемпионат» сөзү кыргыз тилинде дээрлик бир кылымдан бери колдонулуп келе жаткандыгынын далили.

«Чемпиондук» же «биринчилик» деген терминдер бул контекстте КСЭдеги расмий терминдерге караганда алсыздык кылат. «Чемпиондук» — бул наам (статус), ал эми «Чемпионат» — бул мелдештин (процесстин) аталышы.

Википедиядагы спорттук мелдештердин аталышын КСЭнин нормаларына ылайык, «Чемпионаты» деп колдонууну консенсус катары кабыл алалы.

'''Мисалы:''' «2026 Футбол боюнча дүйнө чемпионаты».

Бул биздин макалалардын сапаттык деңгээлин жогорулатат жана тилдик башаламандыкка чекит коёт. --&lt;span style=&quot;background:#f2ecdf;border:solid 1px;border-radius:7px;&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''[[Колдонуучу:Mirzoulug'bek|Mirzoulug'bek]]'''&amp;nbsp;&amp;#124;'''[[Колдонуучунун баарлашуулары:Mirzoulug'bek|@]]'''&amp;nbsp;&lt;/span&gt; 09:16, 29 январь 2026 (UTC)

:Чоң ыракмат! [[Колдонуучу:Arsensky|Arsensky]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Arsensky|баарлашуу]]) 10:26, 29 январь 2026 (UTC)

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 19:45, 16 январь 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wiki Community,

We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;How to Sign Up as an Organizer 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us 
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.

Thank you and best wishes,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,

We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.

;About Wiki Loves Folklore 

'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals  
* Cultural festivals and celebrations  
* Traditional attire and crafts 
* Performing arts, music, and dance  
* Everyday practices rooted in folk heritage  

Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.

[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] 

; Host a Local Edition 

As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture  
* Engage new contributors in your community  
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content  

'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''  

If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.

If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.

;Get in Touch 
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:

* The project Talk pages  
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''

We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.

Warm regards,  

'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
&lt;/div&gt;
[[Колдонуучу:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:MediaWiki message delivery|баарлашуу]]) 13:21, 18 январь 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=29228188 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

21:01, 19 январь 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== Инсандар тууралуу макалалардын энциклопедиялык баалуулугу ==

Салам!
Википедияга жеке адамдар жөнүндө макалаларды кошуу боюнча сиздердин пикириңиздерди билгим келет. Кеп коомчулук алдында анча чоң эмес эмгеги бар же айрым уюмдардан анча маанилүү эмес сыйлыктарын алган, бирок ошого карабастан алар тууралуу өзүнчө баракчалар ачылып жаткан адамдар жөнүндө болуп жатат.
Сиздердин оюңуздарча, бул Википедиянын эрежелерине канчалык туура келет жана мунун чыныгы энциклопедиялык баалуулугу барбы? Ушундай инсандардын иштерин же илимий иштеринин маанилүүлүгүн тастыктоого аракет кылдым: ар кандай булактарды, анын ичинде илимий басылмаларды жана маанилүү жетишкендиктер тууралуу материалдарды изилдеп чыктым, бирок кошкон салымдарын тастыктаган жетиштүү маалымат таба алган жокмун.
Мындай макалалар энциклопедиянын жалпы сапатына терс таасирин тийгизиши мүмкүн деген кооптонуу бар. Эгерде жеке же анча белгилүү эмес уюмдан кичинекей сыйлык алган ар бир адам жөнүндө макала түзүлө берсе, бул маанилүүлүк критерийлеринин жоголуп кетишине алып келет жана энциклопедиялык мазмундун сапатын сактоону татаалдаштырат. 
Мисалдары:
[[Элина Каракулова]] – Интерньюстун Кыргызстандагы өкүлчүлүгүнүн директору жана коомчулукка тараган эмгектери жок.
[[Асел Ногойбаева]] – белгилүү жеке персона эмес, бул адам жабырлануучу.
[[Рада Валентина кызы]] – урбанистика багытында иштейт жана кандайдыр бир ири ачылыш же ири жанылык азырынча жарата элек. 
[[Мээрим Толепберген]] – &quot; &quot;Инстаграм&quot; социалдык тармагында миллиондогон каталуучулары бар белгилүү блогер&quot; деп жазылган, коомчулукта кандайдыр бир пайдалуу, жаратман иштери менен белгилүү эмес жана Википедиянын эрежелерине туура келбеген барак.
[[Семетей кызы Айгүл]] – коомчулукка таанылган илимий иштери же ачылыштары жок.

Ар бир мектептен алтын медаль алган, ЖОЖдон кызыл диплом алган адамдардын дипломдук иштерин илимий иш катары кабыл алып же жеке коммециялык багыттагы компаниялардын ээлерин жаза берсек Кыргыз Википедиясынын наркы кетет.

Урматтуу администраторлор (@[[Колдонуучу:Bosogo|Bosogo]], @[[Колдонуучу:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]], @[[Колдонуучу:Aiyanakk|Aiyanakk]]), мындай барактарды өчүрүүгө сунуштайт элем. [[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 13:29, 23 март 2026 (UTC)

:Салам, @[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]]! Өзүңүз кыргыз Википедиясының эң активдүү колдонуучуларынан бирисиз. Ошондуктан эң жок дегенде [[Википедия:Чечим кабыл алуучу|Чечим кабыл алуучу]] статусын алып койсоңуз жакшы болот экен. Ошондо энциклопедиялык мааниси болбогон макалаларды өзүңүз эле өчүрүп отурасыз. Учурда администраторлор анча актив эмес. Ийгилик! --[[Колдонуучу:Kvazimodo|Раскольниковдун иниси]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Kvazimodo|баарлашуу]]) 22:33, 23 март 2026 (UTC)
:Салам [[Колдонуучу:Artelow|Artelow]]! Пикириңизге толук түрдө кошулам. Бул маселе тууралуу сиз белгилеп кеткен макалалар жазылып жатканда эле макаланы киргизип жаткан колдонуучулар менен мен нары-бериге барганмын, бирок аягына чыккан эмесмин. Баштаган ишиңиздин аягына чыгышыңызга тилектешмин. [[Колдонуучу:Baydastann|&lt;span style=&quot;color:black&quot; class=&quot;skin-invert&quot;&gt;'''Baydastann '''&lt;/span&gt;]] &lt;small&gt;([[Колдонуучунун баарлашуулары:Baydastann|'''талкуу''']])&lt;/small&gt; 03:51, 24 март 2026 (UTC)
:Саламатсызбы! Пикириңиз үчүн рахмат. Көтөрүлгөн маселе абдан маанилүү. Википедияда макала түзүүдө инсандын энциклопедиялык маанилүүлүгү жана ишенимдүү, көз карандысыз булактар менен тастыкталышы негизги талап болуп саналат.
:Акыркы учурда категориясыз барактар арасында ушуга окшош макалалар көбөйүп жатканы байкалууда. Бул маселени жөнгө салуу жана талаптарга жооп бербеген барактарды карап чыгуу боюнча иштер жүргүзүлүп жатат.
:Рахмат. [[Колдонуучу:Aiyanakk|Aiyanakk]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Aiyanakk|баарлашуу]]) 21:14, 24 март 2026 (UTC)

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Колдонуучу:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:MediaWiki message delivery|баарлашуу]]) 17:11, 3 апрель 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[Колдонуучу:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:MediaWiki message delivery|баарлашуу]]) 00:57, 26 апрель 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;

== Invitation: Call for Delegates Nominations and registration for Wikimedia CEE Meeting 2026 in Cluj-Napoca ==

Dear Kyrgyz language community,

On behalf of the Wikimedians of Romania and Moldova User Group, we are thrilled to invite you to the [[:m:Wikimedia_CEE_Meeting_2026/Registration|Wikimedia CEE Meeting 2026]]! This year, our regional gathering will take place in the heart of Transylvania, in the vibrant city of Cluj-Napoca, Romania.

&lt;span style=&quot;font-family:monospace,monospace&quot;&gt;'''Dates: 18–20 September 2026. Location: Cluj-Napoca, Romania'''&lt;/span&gt;

=== Call for Delegate Nominations ===

We are now officially opening the call for affiliates to nominate their delegates. Each affiliate is encouraged to select representatives who will actively contribute to the sessions, share local successes, and help strengthen our regional network.

It is crucial to check the '''[[:m:Wikimedia CEE Meeting 2026/Eligible affiliates|eligibility subpage]]''' to see the number of delegates allocated to your community. This number tells you how many delegate scholarships are reserved for your community.

&lt;span style=&quot;font-family:monospace,monospace&quot;&gt;'''Nomination Deadline: 30 May 2026'''&lt;/span&gt;

Please ensure that your nominations are submitted by this date to allow our organizing team enough time to manage travel logistics and visa support where necessary.

=== Registration process ===

Delegates, scholarship recipients, and all self-funded attendees can register using the Registration Form (given below). It is mandatory for each delegate application to contain a link to the documents supporting the respective nomination as delegate. All travel, accommodation, and food expenses (during the conference days) will be organized and covered by Wikimedians of Romania and Moldova User Group only for delegates and scholarship recipients.

Registration is required for everyone to participate in the Wikimedia CEE Meeting.

&lt;p style=&quot;font-family:monospace,monospace;background-color:#bbb&quot;&gt;'''Registration Form is here: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdrSQ3JZCGa21AInWOCXnNjzhUZLV1n7LcSt8-0pd1L0Z4rMw/viewform Apply]'''&lt;/p&gt;

* '''Registration period for representatives of Wikimedia affiliations: &lt;u&gt;13 May 2026, 00:00 (UTC) — 30 May 2026, 23:59 (UTC)&lt;/u&gt;.'''
* Registration period for self-funded participants and for everyone else: 13 May 2026, 00:00 (UTC) — 30 June 2026, 23:59 (UTC).

For any questions or unclear issues, please reach out to us at our official conference email:
&lt;p style=&quot;font-family:monospace,monospace&quot;&gt;'''wmceem2026[[File:At sign.svg|17px|link=|@|class=skin-invert]]icf-fri.org'''&lt;/p&gt;

We look forward to welcoming you to Cluj-Napoca this September to share knowledge, foster new ideas, and celebrate our collective achievements.

Warm regards,&lt;br/&gt;Wikimedia CEE Meeting 2026 Organizing Team&lt;br/&gt;Wikimedians of Romania and Moldova User Group&lt;br/&gt; [[Колдонуучу:Gikü|Gikü]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Gikü|баарлашуу]]) 20:51, 13 май 2026 (UTC)

== Викимедиа Борбордук жана Чыгыш Европа 2026 жолугушуусуна катышуу (Wikimedia CEE Meeting 2026) ==

Саламатсыздарбы, урматтуу Кыргыз Википедиясынын жамааты!

Кыргыз Википедиясында активдүү иш алып барганыма эки жылдан ашык убакыт болду. Бул аралыкта ар кандай темаларда макалаларды түзүп, бар болгон макалаларды жакшыртууга аракет кылып келдим. Ошондой эле жамааттын иш-чараларына катышып, Wikimedia кыймылы тууралуу көбүрөөк тажрыйба топтоого мүмкүнчүлүк алдым.

Быйыл мен үчүн өзгөчө жылдардын бири болду, анткени Кыргыз Википедиясында администратор макамын алдым. Бул макам мен үчүн чоң жоопкерчилик жана жамааттын ишениминин белгиси катары маанилүү. Мындан ары дагы кыргыз тилиндеги эркин билимди өнүктүрүүгө активдүү салым кошууну улантам деп ишенем.

Ушул себептен улам 2026-жылы өтө турган [[m:Wikimedia_CEE_Meeting_2026|Wikimedia CEE Meeting]] жыйынына катышууга арыз тапшырууну каалап жатам. Бул жыйынга катышуу аркылуу өзгөчө техникалык жактан көбүрөөк билим алып, аны Кыргыз Википедиясында колдонуп, өнүктүрүүгө салым кошсом деген максатым бар.

Акыркы учурда Wikimedia долбоорлорунда техникалык мүмкүнчүлүктөр, жаңы инструменттер жана жамаат менен иштөөнүн заманбап ыкмалары активдүү өнүгүп жатат. Мен үчүн дал ушул багыттар боюнча жаңы нерселерди үйрөнүү абдан маанилүү.

Ошондой эле башка өлкөлөрдүн тажрыйбасы менен таанышып, кийин алган билимимди биздин жамаат менен бөлүшүп, практикалык жактан колдонууга аракет кылам деп ишенем.

Сунуш-пикирлерге ачыкмын.

Урматтоо менен,  [[Колдонуучу:Aiyanakk|Aiyanakk]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Aiyanakk|баарлашуу]]) 13:38, 15 май 2026 (UTC)

* {{Макул}}. Колдонуучунун Wikimedia CEE Meeting 2026 жыйынына катышуусун толугу менен колдойм. Кыргыз Википедиясынын жаңы администратору катары анын бул иш-чарага барышы жамаатыбыздын эл аралык байланыштарын чыңдоого жана өзгөчө техникалык багытта жаңы тажрыйбаларды алып келүүгө чоң өбөлгө түзөт. Сапары ийгиликтүү болсун! &lt;span style=&quot;background:#f2ecdf;border:solid 1px;border-radius:7px;&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''[[Колдонуучу:Mirzoulug'bek|Mirzoulug'bek]]'''&amp;nbsp;&amp;#124;'''[[Колдонуучунун баарлашуулары:Mirzoulug'bek|@]]'''&amp;nbsp;&lt;/span&gt; 13:54, 16 май 2026 (UTC)

:100% колдойм. AiiaIn [[Колдонуучу:AiiaIn|AiiaIn]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:AiiaIn|баарлашуу]]) 15:03, 16 май 2026 (UTC)
:*{{макул}}. Колдойм. Ийгиликтер болсун!
:[[Колдонуучу:Baydastann|&lt;span style=&quot;color:black&quot; class=&quot;skin-invert&quot;&gt;'''Baydastann '''&lt;/span&gt;]] &lt;small&gt;([[Колдонуучунун баарлашуулары:Baydastann|'''талкуу''']])&lt;/small&gt; 16:54, 17 май 2026 (UTC)
# {{Макул}}, ийгилик! --[[Колдонуучу:Kvazimodo|Раскольниковдун иниси]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Kvazimodo|баарлашуу]]) 09:03, 18 май 2026 (UTC)

:{{макул}}. Ийгилик каалайм! [[Колдонуучу:Arsensky|Arsensky]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Arsensky|баарлашуу]]) 09:23, 19 май 2026 (UTC)
:{{макул}}. Ийгилик! [[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 08:58, 20 май 2026 (UTC)}}
:Баарыңыздарга колдооңуздар жана жакшы каалоолоруңуздар үчүн терең ыраазычылык билдирем! @[[Колдонуучу:Mirzoulug'bek|Mirzoulug'bek]] @[[Колдонуучу:AiiaIn|AiiaIn]] @[[Колдонуучу:Baydastann|Baydastann]] @[[Колдонуучу:Kvazimodo|Kvazimodo]] @[[Колдонуучу:Arsensky|Arsensky]] @[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] @[[Колдонуучу:Mamatkazy|Mamatkazy]] [[Колдонуучу:Aiyanakk|Aiyanakk]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Aiyanakk|баарлашуу]]) 17:12, 19 май 2026 (UTC)
:{{макул}} @[[Колдонуучу:Aiyanakk|Aiyanakk]] Жакшы барып катышып кел. Ийгилик! [[Колдонуучу:Mamatkazy|Mamatkazy]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Mamatkazy|баарлашуу]]) 07:09, 26 май 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 май 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|баарлашуу]])&lt;/bdi&gt; 17:11, 23 июнь 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Message&quot;/&gt;
'''Legal &amp; Safety Contacts'''

Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]].

&lt;section end=&quot;Message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:29, 25 июнь 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=30731267 --&gt;

== Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}
You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]])  12:24, 24 июль 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster.

All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2026-09-23|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''.

Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. 

A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation. 
You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&amp;task=view&amp;language=&amp;filter=&amp;action=translate translation or proofreading] of this banner text.

'''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.'''

* You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2026-09-23|en}}.
* If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case.

''Other effects'':

* Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped.
* We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes.

This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. 

'''Please share this information with your community.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 сентябрь 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=30513874 --&gt;</text>
      <sha1>s711apgu91ae0m0824e9nqw5lst3hek</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жашыл ташбака</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6435</id>
    <revision>
      <id>652640</id>
      <parentid>498423</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T01:52:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>652640</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6905" sha1="oqkpubjb3ddvyxr6dwrccqgt36c1t3c" xml:space="preserve">[[Файл:Hawaii turtle 2.JPG|thumb|[[Гавайи|Гавайинин]] сууларынагы жашыл ташбака.]]
'''Жашыл ташбака''' же '''шорпо ташбакасы''' ([[лат.]] ''Chelónia mydas'') - Деңиз [[Таш бакалар|ташбакасынын]] [[түр|түрү]], '''жашыл ташбака''' тукумунун жалгыз өкүлү ([[Brongniart]], 1800), бул тукумга, мурда [[австралия жашыл ташбакасы]] да кирчү&lt;ref&gt;{{китеп
|italic title=no
|автор          = Даревский И. С., Орлов Н. Л.
|заглавие       = Аз кездешүүчү жана жоголуу коркунучундагы жаныбарлар. Жерде-сууда жашоочулар жана сойлоп жүрүүчүлөр: Аныктама
|ответственный  = 
|место          = М.
|издательство   = Высшая школа
|год            = 1988
|страницы       = 196
|страниц        = 463
|isbn           = 5-06-001429-0
}}&lt;/ref&gt;, учурда ал ''[[Natator]]'' тукумуна киргизилген.

== Түргө мүнөздөмө ==
Жашыл ташбаканын жашоо ареалы [[Дүйнөлүк океан|дүйнөлүк океандын]] [[тропик|тропикалык]] жана [[субтропик|субтропикалык]] чөлкөмдөрүндө, айрыкча, булар [[Атлантикалык океан|Атлантикалык]] жана [[Тынч океан|Тынч океандардын]] сууларында көп кездешишет.

Жашыл ташбака - ири келет, [[ташбака жабуу ташы|жабуу ташынын]] узундугу 70 тен 150 см, салмагы 200 кг, кээ бир учурларда 200 см жана 400-500 кг жетет&lt;ref&gt;[http://slovari.yandex.ru/art.xml?art=brokminor/18/18720.html ЭСБЕ маалыматы]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

Жашыл ташбака деген аталышы, анын жабуу ташынын түсү менен байланышкан - [[жашыл түс|жашыл]], кээ бирде [[күрөн түс|кочкул-күрөң]] [[сары түс|сары]] жана [[ак түс|ак]] сызыктары жана тамгылдары менен болот.&lt;ref&gt;[http://www.livt.net/Clt/Ani/Cho/Rep/Tes/Chl/chlt004.htm Тирүү жандыктар: Жашыл ташбака]&lt;/ref&gt;

Өмүрүнүн биринчи жылын жашыл ташбака океандын түбүндө, майда медузалар жана башка жандыктар менен тамактанып, жашоо тиричилигин өткөрөт.Кийинчерээк ал, жээкти көздөй бет алып, азык куржунуна өсүмдүктөрдү да кошот.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Биологдор жашыл ташбакалардын жашынмагын ачыкка чыгарышты |url=http://www.membrana.ru/particle/11953 |access-date=2011-06-12 |archive-date=2013-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131103232333/http://www.membrana.ru/particle/11953 |dead-url=yes |accessdate=2011-06-12 |archivedate=2013-11-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131103232333/http://www.membrana.ru/particle/11953 }}&lt;/ref&gt;

== Түрчөлөр ==
* Атлантика жашыл ташбакасы — ''Chelonia mydas mydas'', [[Азор аралдары|Азор аралдарынан]] баштап [[түштүк]] [[Африка|Африкага]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=БАРРАКУДА &gt;&gt; Жашыл ташбака |url=http://www.barracuda.ru/pages?id=1379 |access-date=2011-06-12 |archive-date=2008-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080421020853/http://www.barracuda.ru/pages?id=1379 |dead-url=yes |accessdate=2011-06-12 |archivedate=2008-04-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080421020853/http://www.barracuda.ru/pages?id=1379 }}&lt;/ref&gt;, кээде [[Ла-Манш]]ка чейин байырлашат.
* Батыш (тынчокеандык) жашыл ташбакасы — ''Chelonia mydas agassizii'', [[Океания|Океаниянын]] [[арал]]дарынын жээктеринде кездешет.

== Адамдар үчүн мааниси ==
Аталышы айтып тургандай, шорпо ташбакасынын даамдуу [[эт]]и жана [[жумуртка]]сы [[Ташбака шорпосу|тамак аш]]ка колдонулчу, ошонун негизинде, бул түрдүн саны кескин азайып кеткен. Учурда көпчүлүк өлкөлөрдө жашыл ташбакаларга аңчылык кылуу катуу көзөмөлгө алынып, тыюу салынган.

== Галерея ==
&lt;gallery&gt;
Image:Total_internal_reflection_of_Chelonia_mydas.jpg
Image:Baby Chelonia mydas 20060319.jpg
Image:Turtle is getting for air.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Шилтемелер ==
* {{ReptileDatabase|Chelonia|mydas}}
* [http://www.worldofcoins.ru/subjects/turtle.htm Жашыл ташбакалар тууралуу] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110128064319/http://www.worldofcoins.ru/subjects/turtle.htm |date=2011-01-28 }}
* [http://www.apus.ru/site.xp/049053057124050057050057.html Жеңиз жашыл ташбакасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081019220041/http://www.apus.ru/site.xp/049053057124050057050057.html |date=2008-10-19 }}
* [http://www.floranimal.ru/pages/animal/ch/959.html Жашыл ташбака (Chelonia mydas)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110825202354/http://www.floranimal.ru/pages/animal/ch/959.html |date=2011-08-25 }}
* [http://animals.nationalgeographic.com/animals/reptiles/green-turtle.html Green Turtle] — Улуттук Географиялык Коомчулуктун сайты {{ref-en}} 
* [http://www.panda.org/about_wwf/what_we_do/species/about_species/species_factsheets/marine_turtles/green_turtle/index.cfm Chelonia mydas] на сайте WWF. {{ref-en}}

== Адабияттар ==
{{китеп
|italic title=no
|автор          = Харин В. Е.
|заглавие       = Жапон деңизинин орус сууларынын биотасы. Т. 7. Рептилии.
|место          = Владивосток
|издательство   = Дальнаука
|год            = 2008
|страницы       = 30—31
|страниц        = 170
|isbn           = 978-5-8044-0946-4
}}
* &lt;small&gt;[http://herba.msu.ru/shipunov/school/books/biota2008_7.pdf PDF, 9,3Mb]&lt;/small&gt;

== Колдонулган адабияттар ==
&lt;references/&gt;
{{bio-stub}}

[[Категория:Жаныбарлар‎]]</text>
      <sha1>oqkpubjb3ddvyxr6dwrccqgt36c1t3c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мары шаары</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7158</id>
    <revision>
      <id>652647</id>
      <parentid>554049</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T06:06:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>652647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6641" sha1="fbmvfz6jupti1kstq297gjeuj0vmfxb" xml:space="preserve">'''Мары шаары''' - [[Түркмөнстан|Түркмөнстандын]] Мары вилайетинин ордо шаары.

== Кыскача тарыхы ==
[[Файл:Merv-eshaby.jpg|thumb|left|Көөнө [[Мерв]] шаарына ислам динин таркаткан бир тууган асхабдарга тургузулган көрүстөн.]]

Мары (Mary) шаарынын мурдагы тарыхый аталыштары - [[Мерв]] жана Маргиана болгон.

Мары шаары Борбордук Азиядагы Кара-Кум чөлүндө жайгашкан оазис жерде орун алган. 
Шаар Мургап (Мургаб) дарыясында жайгашкан. 

2009-жылы шаар калкы 123 000 тургундан турган (1989-жылы 92 миң киши жашаган).

Мары шаары байыртадан эле [[Улуу жибек жолу|Улуу Жибек Жолунун]] таманында жайгашкан. 
1884-жылы шаарды падышалык Орусия каратып алган. Ошол жылы орустар шаарда өздөрүнүн бекемделген жайын тургузган.

1918-жылы августта Мары шаарынын жанында Кызыл аскерлер менен пенжабдык жоокерлерден турган британдык кошуун салгылашкан. 

1968-жылы шаардан батышыраак 20 чакырымдай жерден газ кени табылган.

== Чарбасы ==
Мары шаары Түркмөнстандагы чоңдугу боюнча төртүнчү ири шаар.

Анда газ жана пахта иштеп чыгуу, ж.б. ишканалар жайгашкан. 

== Маданияты ==
Мары шаарында аймактык ири музей жайгашкан.

Шаарда байыркы Мерв шаар чалдыбары бар. 

Шаардын башкы футбол клубу &quot;Мерв Мары&quot; деп аталат.

== Марыда туулган же байырлаган тарыхый инсандар ==

Бул шаарда дарыгер жана тарыхчы [[Марвази, Шараф аз-Заман Тахир|Шараф аз-Заман Тахир Марвази]] туулгандыгы жоромол кылынат.

* [[Агаджанов Сергей Григорьевич|Агаджанов, Сергей Григорьевич]] — чыгыш таануучу &lt;ref&gt;http://bukinist1.narod.ru/vostok/a/agadjanov-s-g-bio.html{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;;
* Алиханов-Аварский, Максуд — орусиялык кол башчы, генерал, Мерв жана Тифлис губернатору;
* Асадов, Эдуард Аркадьевич — орус совет акыны, прозаик;
* Ата Салих — түркмөн эл акыны &lt;ref name=&quot;feb-web.ru&quot;&gt;{{Из КЛЭ|1=http://feb-web.ru/feb/kle/kle-abc/ke1/ke1-3501.htm|title=Ата Салих}}&lt;/ref&gt;;
* Ата Атажанов (Атаджанов) — түркмөн совет жазуучусу &lt;ref name=&quot;feb-web.ru&quot;/&gt;;
* Ахмедов, Вели — түркмөн композитору &lt;ref&gt;[http://www.biografija.ru/show_bio.aspx?id=6729 Биография.ру | Biografija.ru | А | Ахмедов Вели]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;;
* Багиров, Эдуард Исмаилович — орусиялык жазуучу;
* [[Боннэр, Елена Георгиевна]] (Лусик Алиханян) — совет жана орус коомдук ишмери, укук коргоочу (академик Андрей Сахаровдун жубайы);
* Гордеев, Владимир Дмитриевич — СССРдин спидвей боюнча чемпиону, спортчу;
* Сатунц (Сатян), Арам Мовсесович] — армян совет композитору;
* Шакирова, Элен Рафаэловна|Шакирова (Бунатьянц), Элен Рафаэловна — орусиялык (мурда - советтик) баскетболчу айым.

== Адабият тизмеси ==
* Ал-Марвази Шараф ал-Заман Тахир. Глава о  тюрках  из трактата  / Публ., 
пер. и введ. А. Храковского // Труды сектора Востоковедения АН КазССР. 1959. – Алма-Ата, 1959. - Т. 1.
* Урстанбеков Б.У., Чороев Т.К. Кыргыз тарыхы: Кыскача энциклопедиялык сөздүк. – Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы, 1990. – 288 бет. – Рецензент: тарых илиминин доктору Өмүркул Караев. - ISBN 5-89750-028-2.
* Заходер Б.Н. Каспийский свод сведений о Восточной Европе. T.II. Булгары, ма­дьяры; народы Севера, печенеги, русы, славяне. - М.: Наука, 1967. - С.35, 36, 39, 63.).

== Шериктеш (бир тууган) шаарлары ==
* [[Стамбул]], [[Түркия]]
* [[Жидда]], [[Сауд Арабстаны|Сауд Арапстаны]]
* [[Самаркан|Самарканд]], [[Өзбекстан]]

== Интернеттеги шилтемелер ==

* [http://www.horse-kontinent.ucoz.ru/publ/41-1-0-62 Ахалтеке аргымагы]
* [http://bukinist1.narod.ru/vostok/a/agadjanov-s-g-bio.html Агаджанов, Сергей Григорьевич]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://feb-web.ru/feb/kle/kle-abc/ke1/ke1-3501.htm|Ата Салих — түркмөн эл акыны]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.advantour.com/rus/turkmenistan/mary/kyz-kala.htm Туризм жайлары]
* [http://www.biografija.ru/show_bio.aspx?id=6729 Биография.ру | Biografija.ru | А | Ахмедов, Вели — түркмөн композитору]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 

[[Категория:Түркмөнстан]]
[[Категория:Шаарлар]]</text>
      <sha1>fbmvfz6jupti1kstq297gjeuj0vmfxb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чатыр-Көл</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9358</id>
    <revision>
      <id>652674</id>
      <parentid>647467</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:48:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>652674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5516" sha1="7q36jf6wqniet8otlchourr1nvpcg1w" xml:space="preserve">{{Көл
| Аталышы                            = Чатыр-Көл
| Расмий аталышы                     = {{lang-ky|Чатыр-Көл}}
| Сүрөт                              = Chatyr kul lake.JPG
| Сүрөттүн туурасы                   = 280px
| Сүрөттүн аталышы                   = Чатыр-Көл жана Ат-Башы кырка тоосу
| Түс1                               = 
| lat_dir                            = N
| lat_deg                            = 40
| lat_min                            = 37
| lat_sec                            = 0
| lon_dir                            = E
| lon_deg                            = 75
| lon_min                            = 18
| lon_sec                            = 0
| region                             = KG-N
| CoordScale                         = 200000
| Деңиз деңгээлинен бийиктиги        = 3530
| Аянты                              = 161.1
| Көлөмү                             = 0.61
| Жээгини узундугу                   = 58.5
| Эң терең жери                      = 20.4
| Орточо тереңдиги                   = 3.8
| Узундугу                           = 23
| Туурасы                            = 11
| Минералдашуунун түрү               = Тузсуз-кристаллдуу (башкы бөлүгүндө)
| Туздуулугу                         = 2
| Тунуктугу                          = 4
| Суу топтоо аянты                   = 1050
| Куйган дарыялар                    = Көк-Айгыр, Торугарт, Муз-Төр, Таш-Булак
| Агып чыккан дарыялар               = агып чыкпайт (туюк көл)
| Орточо максималдуу температурасы   = 10
| Орточо минималдуу температурасы    = -2
| Көлдүн тоңушу                      = октябрь — апрель айларында тоңот (муздун калыңдыгы 1,5 м чейин)
| Аралдары                           = жок
| Өлкө                               = {{Өлкө желеги|Кыргызстан}}
| Аймак                              = [[Нарын облусу]]
| Район                              = [[Ат-Башы району]] (Каратал-Жапырык мамлекеттик коругу)
| Аймактык карта 1                   = Кыргызстан
| АймакКартасы туурасы 1             = 280
| Викиказына                         = Chatyr-Kul
}}

'''Чатыр-Көл'''&lt;ref&gt;Атлас мира. 3-е изд. М.: Федеральная служба геодезии и картографии, 1999. (''[[Орус тили|орусча]]'')&lt;/ref&gt; — түштүгүндө [[Бишкек-Торугарт автомобиль жолу|Торугарт]] тоо кыркалары, түндүгүнүн [[Ат-башы]] тоо кыркалары курчайт. Бул тоо кыркаларынын мөнгүлөрдөн эрип аккан суулар жерден сызылып чыккан булак сууларына кошулуп Чатыр-Көлгө куюп турат&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120305210642/http://iucnca.net/inforeserve516 Каратал-Жапырыкский государственный заповедник. Гидрология]&lt;/ref&gt;.

Жалпысынан алганда көлгө 50дөн ашуун суу куят. Алардын ичинен тынымсыз көлдү толтурган [[Көк-Аргын суусу|Көк-Аргын]], [[Муз-Төр]], Таш-Булак, Муз-Бел, Айрык, Үч-булак суулары бар.&lt;br&gt;

Чатыр-Көлдүн узундугу 23, туурасы 11 километрге созулуп, чарасынын аянты 175 чарчы км түзөт.  Тереңдиги 7 метрден 20 метрге чейин.


Чатыр-Көл жапайы канатууларга бай. Кышкысын кату сукка  байланыштуу көл бети 1 метрден ашуун калың муз менен капталып, май айларынын ичинде муздар эрип көл бети ачылат. Келгин канаттуулар жайкысын келишип, көл ортосундагы аралдарга уялашып, балапандарын баралына жеткирип учуп кетишет. Чатыр-Көлдө сууда сүзүүчү канаттуулардын 30га жакын түрү уялайт.

Жай айларынын жылуу күндөрүндө алардын түлөгү жүрөт. Келгин канаттуу куштардын көбөйүшүн камсыз кылуу максатында Чатыр-Көл жана анын жээктери корукка алынган.

== Булактар ==
&lt;references /&gt;
== Тышкы шилтемелер ==

* [https://web.archive.org/web/20120314193447/http://www.iucnca.net/index.html Сеть экспертов МСОП по охраняемым природым территориям Средней Азии и Казахстана] (''[[Орус тили|орусча]]'')

{{Кыргызстандын көлдөрү}}
[[Категория:Ат-Башы району]]
[[Категория:Кыргызстандын көлдөрү‎]]</text>
      <sha1>7q36jf6wqniet8otlchourr1nvpcg1w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Соң-Көл</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9664</id>
    <revision>
      <id>652675</id>
      <parentid>647468</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:48:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>652675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6439" sha1="lv3itwyvr5aeflwdcop7pg74fstaae6" xml:space="preserve">{{Көл
| Аталышы                            = Соң-Көл
| Расмий аталышы                     = {{lang-ky|Соң-Көл}}
| Сүрөт                              = Song-Kul, Kyrgyzstan (44580008121).jpg
| Сүрөттүн туурасы                   = 280px
| Сүрөттүн аталышы                   = Соң-Көл
| Түс1                               = 
| lat_dir                            = N
| lat_deg                            = 41
| lat_min                            = 50
| lat_sec                            = 0
| lon_dir                            = E
| lon_deg                            = 75
| lon_min                            = 07
| lon_sec                            = 0
| region                             = KG-N
| CoordScale                         = 200000
| Деңиз деңгээлинен бийиктиги        = 3016
| Аянты                              = 270
| Көлөмү                             = 2.64
| Жээгини узундугу                   = 96.5
| Эң терең жери                      = 14
| Орточо тереңдиги                   = 9.2
| Узундугу                           = 29
| Туурасы                            = 18
| Минералдашуунун түрү               = Тузсуз
| Туздуулугу                         = 0.1
| Тунуктугу                          = 11
| Суу топтоо аянты                   = 740
| Куйган дарыялар                    = Көк-Булак, Куртка, Таш-Дөбө, Кум-Бел
| Агып чыккан дарыялар               = [[Соң-Көл (дарыя)|Соң-Көл]] (Нарын дарыясынын куймасы)
| Орточо максималдуу температурасы   = 12
| Орточо минималдуу температурасы    = -2
| Көлдүн тоңушу                      = ноябрь — май айларында тоңот
| Аралдары                           = жок
| Өлкө                               = {{Өлкө желеги|Кыргызстан}}
| Аймак                              = [[Нарын облусу]]
| Район                              = [[Кочкор району]], [[Ак-Талаа району]], [[Нарын району]]
| Аймактык карта 1                   = Кыргызстан
| АймакКартасы туурасы 1             = 280
| Викиказына                         = Song-Köl
}}

'''Соң-Көл''' - [[Ички Теңир-Тоо|Ички Теңир-Тоонун]] бийик тоолорунун арасында деңиз деңгээлинен үч миң он алты (3016) метр бийиктикте жайгашылган, жаратылышы эң эле кооз, көзгө көркөмдүү көлдөрдүн бири. Анын жаратылышын жарашыктуу көркүнө чыгарып көлдү айландыра курчаган тоо кыркалары, жылга жыбыттарынан агып түшкөн мөлтүр тунук кашка суулары, тоолордун асман тиреген аскалуу чокулары курчайт, Соң-Көлгө артарабынан 20дан ашуун агын суулар куюп анын деңгээлин төмөндөтпөйт.

== Гидрографиясы ==
Жалпы аянты — 278 км², таза суунун көлөмү — 2,4 км³, узуну — 28 км, туурасы — 18 км. Орточо тайыздыгы — 8,6 м, максималдуу — 14 м. Көлдүн жайгашкан жери тектоникалыктан пайда болгон. Көлдүн жээги — ылдый, көлдүн жээгинин сызыгы өтө байкалбайт. 

Ал эми Ак-Таш, Таш-Дөбө, [[Кара-Кече, агын суу|Кара-Кеченин]] тынымсыз куйган шар суулары кышкысын да көп тоңо бербейт.

Сөң-Көлдүн узундугу -29, туурасы -17 километрге созулуп, 292 чарчы км. болгон көлдүн аймагын түзөт.&lt;br&gt;
Көлдүн тереңдиги ар түрдүүчө, чыгыш тарабы 10-15 метр болсо, батыш тарабындагы тереңдиктери 22 метрге чейин жетет.

Көгөргөн көлдүн айланасына ар түрдүү чөптөр өсүп, кызыл-тазыл гүлдөр менен саймаланып эң эле кооз, кээ бир жээктен эшилген майда кызыл кумдуу пляждарды учуратууга болот. Ошондой эле жээктердеги тоо боорлору бетегелүү тоо чөптөрү жамынып төрө түлүк малдын берекелүү мекени.

Сөң-Көлдө сууда сүзүүчү жана саз канаттууларынын 66 [[Түр|түрү]] жашагандыгы далилденди. Алардын 29 түрү көл жээктериндеги өрөөндөрдө уялашып, балапандарын чыгара тургандыгы, ал эми 37 түрү болсо күзгү жана жазгы келгин канаттуулар экендиги байкалды. Сөң-Көлдүн үстүндө өрдөк, чүрөк, каздар, ак-чардактар сүзүшсө анын астында ар түрдүү чабак урушат. Сөң-Көлдөгү [[Канаттуулар|канаттууларды]] ар түрдүү жоготуулардан коргоп, көбөйүшүнө толук шарттарды түзүү үчүн мамлекет тарабынан корукка алынган.

== Адабият ==
* [http://www.bizdin.kg/books/item/97-kg_geo Кыргызстандын географиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. - Б.: 2004.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130728041804/http://www.bizdin.kg/books/item/97-kg_geo |date=2013-07-28 }} ISBN 9967-14-006-2

{{Кыргызстандын көлдөрү}}
[[категория:Кыргызстандын көлдөрү]]
[[категория:Нарын облусу]]
[[категория:Теңир-Тоо]]</text>
      <sha1>lv3itwyvr5aeflwdcop7pg74fstaae6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Башкууганды көлү</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10140</id>
    <revision>
      <id>652678</id>
      <parentid>615420</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:49:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>652678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1236" sha1="6pefrrpmuarpuge1u4gmkbwe2kwhfk6" xml:space="preserve">'''Башкууганды'''- [[Ички Теңир-Тоо|Ички Теңир-Тоодогу]] тоо [[Көл|көлү]], аты окшош суунун алабында, [[Жумгал кырка тоосу|Жумгал кырка тоосунун]] түштүк капталында жайгашкан. Деңиз деңгээлинен 2860м бийиктиктеги  тепши сымал өрөөндүн таманын ээлеп жатат.  Аянты  0,264 км, суусунун көлөму 1,72 млн м, эң  терең  жери 22м.  Көл өрөөнү аркылуу аккан  Көл суусунун бөгөлушүнөн  пайда болгон.  Көлдөн суу түз агып чыкпастан,  бөгөттөн асты менен сарыгып чыгат.  Деңгээли   4-5 мге чейин өзгөрөт.  Саргыч-жашыл түстө; тунуктугу 3,5м.  Көлдө балык бар.  Сугат мезгилинде көлдүн суусу Башкууганды суусуна сордурулуп алынат.

{{Кыргызстандын көлдөрү}}

[[Категория:Кыргызстандын көлдөрү‎]]
[[Категория:Теңир-Тоо]]</text>
      <sha1>6pefrrpmuarpuge1u4gmkbwe2kwhfk6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>652688</id>
      <parentid>652678</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:53:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Категория:Көлдөр арип боюнча|Көлдөр арип боюнча]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен)</comment>
      <origin>652688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1294" sha1="p5jcfyvmnn9oj8lomw63wfy504x7v0j" xml:space="preserve">'''Башкууганды'''- [[Ички Теңир-Тоо|Ички Теңир-Тоодогу]] тоо [[Көл|көлү]], аты окшош суунун алабында, [[Жумгал кырка тоосу|Жумгал кырка тоосунун]] түштүк капталында жайгашкан. Деңиз деңгээлинен 2860м бийиктиктеги  тепши сымал өрөөндүн таманын ээлеп жатат.  Аянты  0,264 км, суусунун көлөму 1,72 млн м, эң  терең  жери 22м.  Көл өрөөнү аркылуу аккан  Көл суусунун бөгөлушүнөн  пайда болгон.  Көлдөн суу түз агып чыкпастан,  бөгөттөн асты менен сарыгып чыгат.  Деңгээли   4-5 мге чейин өзгөрөт.  Саргыч-жашыл түстө; тунуктугу 3,5м.  Көлдө балык бар.  Сугат мезгилинде көлдүн суусу Башкууганды суусуна сордурулуп алынат.

{{Кыргызстандын көлдөрү}}

[[Категория:Кыргызстандын көлдөрү‎]]
[[Категория:Теңир-Тоо]]
[[Категория:Көлдөр арип боюнча]]</text>
      <sha1>p5jcfyvmnn9oj8lomw63wfy504x7v0j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Беш-Таш көлү</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10142</id>
    <revision>
      <id>652679</id>
      <parentid>309523</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:49:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>652679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1524" sha1="mk9pkm82xx1a9nhrdy01miy4stpln6b" xml:space="preserve">'''Бешташ көлү''' [[Талас Ала-Тоосу|Талас Ала-Тоосунун]] түндүк капталындагы Бешташ капчыгайында деңиз деңгээлинен 3008м бийиктикте жайгашкан көл. Аянты 0,54 км., орточо тереңдиги 13м, эң терең жери 28м. Узундугу 1200м, туурасы эң  жазы жеринде 600-700м. Суунун көлөмү 6,6млн м. Жер көчкүдөн кийин өрөөндүн бөгөлүп калышынан пайда болгон. Суусу тунунк, мөң гү жана булак сууларынан толукталат. Июнь, июль  айларында деңгээли 1-2 миң  ге чейин көтөрүлүп сентябрь- майда кайра бөксөрөт. Октябрда тоң уп, апрельде ачылат. Балык (жилингир, алабуга, севан  жилингири ) бар. Көлдөн Бешташ суусу агып чыгат. Көлүн тегереги, айрыкча андан төмөнүрөөк, Бешташ суусунун сол жээгинде жайгашкан 2 чакан көлдүн ландшафты өтө кооз. Рекреациялык мааниси зор. 

== Колдонулган адабият ==
...

{{Кыргызстандын көлдөрү}}

[[Категория:Кыргызстандын көлдөрү‎]]
[[Категория:Талас облусу]]</text>
      <sha1>mk9pkm82xx1a9nhrdy01miy4stpln6b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>652689</id>
      <parentid>652679</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:53:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Категория:Көлдөр арип боюнча|Көлдөр арип боюнча]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен)</comment>
      <origin>652689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1582" sha1="er6b181ea507tasye9e6dhqhwfz257s" xml:space="preserve">'''Бешташ көлү''' [[Талас Ала-Тоосу|Талас Ала-Тоосунун]] түндүк капталындагы Бешташ капчыгайында деңиз деңгээлинен 3008м бийиктикте жайгашкан көл. Аянты 0,54 км., орточо тереңдиги 13м, эң терең жери 28м. Узундугу 1200м, туурасы эң  жазы жеринде 600-700м. Суунун көлөмү 6,6млн м. Жер көчкүдөн кийин өрөөндүн бөгөлүп калышынан пайда болгон. Суусу тунунк, мөң гү жана булак сууларынан толукталат. Июнь, июль  айларында деңгээли 1-2 миң  ге чейин көтөрүлүп сентябрь- майда кайра бөксөрөт. Октябрда тоң уп, апрельде ачылат. Балык (жилингир, алабуга, севан  жилингири ) бар. Көлдөн Бешташ суусу агып чыгат. Көлүн тегереги, айрыкча андан төмөнүрөөк, Бешташ суусунун сол жээгинде жайгашкан 2 чакан көлдүн ландшафты өтө кооз. Рекреациялык мааниси зор. 

== Колдонулган адабият ==
...

{{Кыргызстандын көлдөрү}}

[[Категория:Кыргызстандын көлдөрү‎]]
[[Категория:Талас облусу]]
[[Категория:Көлдөр арип боюнча]]</text>
      <sha1>er6b181ea507tasye9e6dhqhwfz257s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>652705</id>
      <parentid>652689</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T10:36:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Artelow &quot;[[Бешташ көлү]]&quot; барагын &quot;[[Беш-Таш көлү]]&quot; деп кайра атады: Аталыштарды бир стандартка келтирүү жана расмий аталышы &quot;-&quot; белгиси аркылуу жазылат</comment>
      <origin>652689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1582" sha1="er6b181ea507tasye9e6dhqhwfz257s" xml:space="preserve">'''Бешташ көлү''' [[Талас Ала-Тоосу|Талас Ала-Тоосунун]] түндүк капталындагы Бешташ капчыгайында деңиз деңгээлинен 3008м бийиктикте жайгашкан көл. Аянты 0,54 км., орточо тереңдиги 13м, эң терең жери 28м. Узундугу 1200м, туурасы эң  жазы жеринде 600-700м. Суунун көлөмү 6,6млн м. Жер көчкүдөн кийин өрөөндүн бөгөлүп калышынан пайда болгон. Суусу тунунк, мөң гү жана булак сууларынан толукталат. Июнь, июль  айларында деңгээли 1-2 миң  ге чейин көтөрүлүп сентябрь- майда кайра бөксөрөт. Октябрда тоң уп, апрельде ачылат. Балык (жилингир, алабуга, севан  жилингири ) бар. Көлдөн Бешташ суусу агып чыгат. Көлүн тегереги, айрыкча андан төмөнүрөөк, Бешташ суусунун сол жээгинде жайгашкан 2 чакан көлдүн ландшафты өтө кооз. Рекреациялык мааниси зор. 

== Колдонулган адабият ==
...

{{Кыргызстандын көлдөрү}}

[[Категория:Кыргызстандын көлдөрү‎]]
[[Категория:Талас облусу]]
[[Категория:Көлдөр арип боюнча]]</text>
      <sha1>er6b181ea507tasye9e6dhqhwfz257s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мерцбахер көлү</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10148</id>
    <revision>
      <id>652686</id>
      <parentid>467025</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:51:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>652686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5014" sha1="9n5ce05chutrklqqa4bv4rx7zf251rk" xml:space="preserve">{{Көл
 |Аталышы                     = Мерцбахер көлү
  |Расмий аталышы             = 
 |Сүрөт                       = Lake Merzbacher from the ISS.jpg
  |Сүрөттүн туурасы           = 280px
  |Сүрөттүн аталышы           = Мерцбахер көлүнүн космостон көрүнүшү
  |lat_dir = N |lat_deg = 42 |lat_min = 12|lat_sec = 24
  |lon_dir = E |lon_deg = 79 |lon_min = 50|lon_sec = 51 
  |region                     = 
  |CoordScale                 = 
 |Жайгашкан жери              = {{Өлкө желеги|Кыргызстан}}, [[Ысык-Көл облусу]], [[Ак-Суу району]]
  |Деңиз деңгээлинен бийиктиги= 3304
  |Узундугу                   = 6
  |Туурасы                    = 1
 |Аянты                       = 4,5
 |Көлөмү                      = 0.25 
 |Жээгини узундугу            = 
 |Эң терең жери               = 75
  |Орточо тереңдиги           = 35
 |Минералдарынын тиби         = 
  |Туздуулугу                 = 
  |Тунуктугу                  = 
 |Суу топтоо аянты            = 
  |Куйган дарыялыр            = 
  |Чыккан дарыялар            = 
 |Аймактык карта 1            = Кыргызстан
  |АймакКартасы туурасы       = 
  |crosses180                 = 
 |Аймактык карта 2            = 
  |АймакКартасы 2 туурасы     = 
 |Уикиказынадагы түрмөктөр    =
}}
'''Мерцбахер көлү''' - [[Борбордук Теңир-Тоо|Борбордук Теңир-тоодогу]] [[Кантеңир, тоо|Кантеңир тоосунун]] батыш капталындагы бийик [[Тоо көлдөрү|тоо көлү]]. [[Ысык-Көл областы]]нын [[Ак-Суу району|Ак-Суу районундагы]] Эңилчек айылдык округуна караштуу Сары-Жаз жайлоосунда деңиз деңгээлинен 3304 метр бийиктикте жайгашкан. Эңилчек өрөөнүнүн батышында, Түндүк Эңилчек мөңгүсүнүн этек бөлүгүндө жайгашкан.  Узундугу 2-3 км, туурасы 1,1 км, аянты 4 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, тереңдиги 60-70 м. Көл чанагы деңиз деңгээлинен 3304 м бийиктикте жатат. Байламтасы мөңгү менен тосулуп, андан омурулуп кулаган муз сыныктары (айсбергдер) көлдүн үстүндө калкып жүрөт. Көл жалпысынан экиге бөлүнгөн. Өйдө жагы муз менен капталып ылдый жагы суу болуп агып турат.

Август–сентябрда көл чанагы сууга толуп, мөңгү бузулганда Түштүк Эңилчек мөңгүсүнүн жаракалары аркылуу 5-7 күндүн ичинде суу агып кетип, көлдө майда чөөттөр гана калат. Кээ бир жайы салкын жылдарда көл чанагы сууга толбогондуктан көлдөн суу агып чыкпай калган учурлар болот. Андан башталган суу Эңилчек суусуна куят. Жээктери муз менен чектелгендиктен, анын узундугу жана аянты өзгөрүп турат. Көлгө 1903-жылы  немис саякатчысы Г.Мерцбахер келген.

Мерцбахер «соолуп бараткан» көлдөрдүн катарын толуктап келет. Бирок, дүйнө жүзүндө бул көлдөн башка да көлдөр соолуп жок болуунун алдында турат. Алар Исландия, Швейцария жана Гренландия аралы.  Изилөөлөрдүн натыйжасында Мерцбахер көлүнүн соолуп жок болуу мезгили такталган.

== Колдонулган адабияттар ==
* [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/pdf/geogr_ensclp.pdf Кыргызстандын географиясы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714154348/http://bizdin.kg/elib/kitepter/pdf/geogr_ensclp.pdf |date=2014-07-14 }}  ISBN 9967-14-006-2 &lt;br&gt;

== интернеттеги шилтемелер ==
[http://www.advantour.com/rus/kyrgyzstan/lakes/merzbacher.htm Озеро Мерцбахера, Кыргызстан] 
{{Кыргызстандын көлдөрү}}
[[Категория:Ак-Суу району]]
[[Категория:Кыргызстандын көлдөрү‎]]
[[Категория:Теңир-Тоо]]
[[Категория:Тумар-2011]]</text>
      <sha1>9n5ce05chutrklqqa4bv4rx7zf251rk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>652694</id>
      <parentid>652686</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:58:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>652694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5046" sha1="1oz08jzt5c9m3snw7hq4srgl7g2grlp" xml:space="preserve">{{Көл
 |Аталышы                     = Мерцбахер көлү
  |Расмий аталышы             = 
 |Сүрөт                       = Inylchek with Merzbacher Lake after Outburst.jpg
  |Сүрөттүн туурасы           = 280px
  |Сүрөттүн аталышы           = Мерцбахер көлүнүн космостон көрүнүшү
  |lat_dir = N |lat_deg = 42 |lat_min = 12|lat_sec = 24
  |lon_dir = E |lon_deg = 79 |lon_min = 50|lon_sec = 51 
  |region                     = 
  |CoordScale                 = 
 |Жайгашкан жери              = {{Өлкө желеги|Кыргызстан}}, [[Ысык-Көл облусу]], [[Ак-Суу району]]
  |Деңиз деңгээлинен бийиктиги= 3304
  |Узундугу                   = 6
  |Туурасы                    = 1
 |Аянты                       = 4,5
 |Көлөмү                      = 0.25 
 |Жээгини узундугу            = 
 |Эң терең жери               = 75
  |Орточо тереңдиги           = 35
 |Минералдарынын тиби         = 
  |Туздуулугу                 = 
  |Тунуктугу                  = 
 |Суу топтоо аянты            = 
  |Куйган дарыялыр            = 
  |Чыккан дарыялар            = 
 |Аймактык карта 1            = Кыргызстан
  |АймакКартасы туурасы       = 
  |crosses180                 = 
 |Аймактык карта 2            = 
  |АймакКартасы 2 туурасы     = 
 |Уикиказынадагы түрмөктөр    = Lake Merzbacher
}}
'''Мерцбахер көлү''' - [[Борбордук Теңир-Тоо|Борбордук Теңир-тоодогу]] [[Кантеңир, тоо|Кантеңир тоосунун]] батыш капталындагы бийик [[Тоо көлдөрү|тоо көлү]]. [[Ысык-Көл областы]]нын [[Ак-Суу району|Ак-Суу районундагы]] Эңилчек айылдык округуна караштуу Сары-Жаз жайлоосунда деңиз деңгээлинен 3304 метр бийиктикте жайгашкан. Эңилчек өрөөнүнүн батышында, Түндүк Эңилчек мөңгүсүнүн этек бөлүгүндө жайгашкан.  Узундугу 2-3 км, туурасы 1,1 км, аянты 4 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, тереңдиги 60-70 м. Көл чанагы деңиз деңгээлинен 3304 м бийиктикте жатат. Байламтасы мөңгү менен тосулуп, андан омурулуп кулаган муз сыныктары (айсбергдер) көлдүн үстүндө калкып жүрөт. Көл жалпысынан экиге бөлүнгөн. Өйдө жагы муз менен капталып ылдый жагы суу болуп агып турат.

Август–сентябрда көл чанагы сууга толуп, мөңгү бузулганда Түштүк Эңилчек мөңгүсүнүн жаракалары аркылуу 5-7 күндүн ичинде суу агып кетип, көлдө майда чөөттөр гана калат. Кээ бир жайы салкын жылдарда көл чанагы сууга толбогондуктан көлдөн суу агып чыкпай калган учурлар болот. Андан башталган суу Эңилчек суусуна куят. Жээктери муз менен чектелгендиктен, анын узундугу жана аянты өзгөрүп турат. Көлгө 1903-жылы  немис саякатчысы Г.Мерцбахер келген.

Мерцбахер «соолуп бараткан» көлдөрдүн катарын толуктап келет. Бирок, дүйнө жүзүндө бул көлдөн башка да көлдөр соолуп жок болуунун алдында турат. Алар Исландия, Швейцария жана Гренландия аралы.  Изилөөлөрдүн натыйжасында Мерцбахер көлүнүн соолуп жок болуу мезгили такталган.

== Колдонулган адабияттар ==
* [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/pdf/geogr_ensclp.pdf Кыргызстандын географиясы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714154348/http://bizdin.kg/elib/kitepter/pdf/geogr_ensclp.pdf |date=2014-07-14 }}  ISBN 9967-14-006-2 &lt;br&gt;

== интернеттеги шилтемелер ==
[http://www.advantour.com/rus/kyrgyzstan/lakes/merzbacher.htm Озеро Мерцбахера, Кыргызстан] 
{{Кыргызстандын көлдөрү}}
[[Категория:Ак-Суу району]]
[[Категория:Кыргызстандын көлдөрү‎]]
[[Категория:Теңир-Тоо]]
[[Категория:Тумар-2011]]</text>
      <sha1>1oz08jzt5c9m3snw7hq4srgl7g2grlp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>652695</id>
      <parentid>652694</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:59:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>652695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5012" sha1="da20aj9xjxyaegvqk60ad4odrmqmvos" xml:space="preserve">{{Көл
 |Аталышы                     = Мерцбахер көлү
  |Расмий аталышы             = 
 |Сүрөт                       = Inylchek with Merzbacher Lake after Outburst.jpg
  |Сүрөттүн туурасы           = 280px
  |Сүрөттүн аталышы           = Мерцбахер көлүнүн көрүнүшү
  |lat_dir = N |lat_deg = 42 |lat_min = 12|lat_sec = 24
  |lon_dir = E |lon_deg = 79 |lon_min = 50|lon_sec = 51 
  |region                     = 
  |CoordScale                 = 
 |Жайгашкан жери              = {{Өлкө желеги|Кыргызстан}}, [[Ысык-Көл облусу]], [[Ак-Суу району]]
  |Деңиз деңгээлинен бийиктиги= 3304
  |Узундугу                   = 6
  |Туурасы                    = 1
 |Аянты                       = 4,5
 |Көлөмү                      = 0.25 
 |Жээгини узундугу            = 
 |Эң терең жери               = 75
  |Орточо тереңдиги           = 35
 |Минералдарынын тиби         = 
  |Туздуулугу                 = 
  |Тунуктугу                  = 
 |Суу топтоо аянты            = 
  |Куйган дарыялыр            = 
  |Чыккан дарыялар            = 
 |Аймактык карта 1            = Кыргызстан
  |АймакКартасы туурасы       = 
  |crosses180                 = 
 |Аймактык карта 2            = 
  |АймакКартасы 2 туурасы     = 
 |Уикиказынадагы түрмөктөр    = Lake Merzbacher
}}
'''Мерцбахер көлү''' - [[Борбордук Теңир-Тоо|Борбордук Теңир-тоодогу]] [[Кантеңир, тоо|Кантеңир тоосунун]] батыш капталындагы бийик [[Тоо көлдөрү|тоо көлү]]. [[Ысык-Көл областы]]нын [[Ак-Суу району|Ак-Суу районундагы]] Эңилчек айылдык округуна караштуу Сары-Жаз жайлоосунда деңиз деңгээлинен 3304 метр бийиктикте жайгашкан. Эңилчек өрөөнүнүн батышында, Түндүк Эңилчек мөңгүсүнүн этек бөлүгүндө жайгашкан.  Узундугу 2-3 км, туурасы 1,1 км, аянты 4 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, тереңдиги 60-70 м. Көл чанагы деңиз деңгээлинен 3304 м бийиктикте жатат. Байламтасы мөңгү менен тосулуп, андан омурулуп кулаган муз сыныктары (айсбергдер) көлдүн үстүндө калкып жүрөт. Көл жалпысынан экиге бөлүнгөн. Өйдө жагы муз менен капталып ылдый жагы суу болуп агып турат.

Август–сентябрда көл чанагы сууга толуп, мөңгү бузулганда Түштүк Эңилчек мөңгүсүнүн жаракалары аркылуу 5-7 күндүн ичинде суу агып кетип, көлдө майда чөөттөр гана калат. Кээ бир жайы салкын жылдарда көл чанагы сууга толбогондуктан көлдөн суу агып чыкпай калган учурлар болот. Андан башталган суу Эңилчек суусуна куят. Жээктери муз менен чектелгендиктен, анын узундугу жана аянты өзгөрүп турат. Көлгө 1903-жылы  немис саякатчысы Г.Мерцбахер келген.

Мерцбахер «соолуп бараткан» көлдөрдүн катарын толуктап келет. Бирок, дүйнө жүзүндө бул көлдөн башка да көлдөр соолуп жок болуунун алдында турат. Алар Исландия, Швейцария жана Гренландия аралы.  Изилөөлөрдүн натыйжасында Мерцбахер көлүнүн соолуп жок болуу мезгили такталган.

== Колдонулган адабияттар ==
* [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/pdf/geogr_ensclp.pdf Кыргызстандын географиясы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714154348/http://bizdin.kg/elib/kitepter/pdf/geogr_ensclp.pdf |date=2014-07-14 }}  ISBN 9967-14-006-2 

== Тышкы шилтемелер ==

* [http://www.advantour.com/rus/kyrgyzstan/lakes/merzbacher.htm Озеро Мерцбахера, Кыргызстан] 
{{Кыргызстандын көлдөрү}}
[[Категория:Ак-Суу району]]
[[Категория:Кыргызстандын көлдөрү‎]]
[[Категория:Теңир-Тоо]]
[[Категория:Тумар-2011]]</text>
      <sha1>da20aj9xjxyaegvqk60ad4odrmqmvos</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Көлсуу</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11847</id>
    <redirect title="Көл-Суу" />
    <revision>
      <id>652660</id>
      <parentid>555212</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T08:40:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>Аталышында орфографиялык ката бар барак, Көл-Суу барагына багытталды</comment>
      <origin>652660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="e2p05bwj9zmt9yjdm6o2gd8tjucfmyw" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Көл-Суу]]</text>
      <sha1>e2p05bwj9zmt9yjdm6o2gd8tjucfmyw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:Административдик бирдик</title>
    <ns>10</ns>
    <id>15753</id>
    <revision>
      <id>652651</id>
      <parentid>651677</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T07:49:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>652651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11992" sha1="io633c38vah4a4f0cwtxqeun7su5uq3" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Карточка
|ысым                    = 
|стиль_денеси            = 
|аталышы                 = {{{Кыргызча аталышы}}} {{#if: {{{Расмий аталышы|}}} | &lt;br /&gt;{{{Расмий аталышы}}} }}
|стиль_аталышы           = font-size:larger; font-weight:bold;
|үстүндө                 = 
|стиль_үстүндө           = 
|үстүндө2                = 
|стиль_үстүндө2          = 
|сүрөт                   = {{#if: {{{Герб|}}}{{{Желек|}}} | &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
{{{!}} style=&quot;width:100%; background:transparent;&quot;
{{#if: {{{Герб|}}} |{{!}} style=&quot;width:50%&quot; {{!}} Герб{{#if: {{{Гербдин сүрөттөлүшү|}}} | &amp;nbsp;([[{{{Гербдин сүрөттөлүшү}}}|сүрөттөлүшү]])}}&lt;br /&gt;[[Файл:{{{Герб}}}|{{#if:{{{Гербдин туурасы|}}}|{{{Гербдин туурасы|}}}|100}}px|Герб]]}}
{{#if: {{{Желек|}}} |{{!}} style=&quot;width:50%&quot; {{!}} Желек{{#if: {{{Желектин сүрөттөлүшү|}}} | &amp;nbsp;([[{{{Желектин сүрөттөлүшү}}}|сүрөттөлүшү]])}}&lt;br /&gt;[[Файл:{{{Желек}}}|{{#if:{{{Желектин туурасы|}}}|{{{Желектин туурасы|}}}|150}}px|border|Желек]]}}
{{!}}}
}}
|стиль_сүрөт                = font-size:smaller; font-weight:bold; border:solid darkgray; border-width:1px 0px; text-align:center;
|сүрөт_колтамга             = 
|стиль_сүрөт_колтамга       = 
|сүрөт2                     = {{#if: {{{Сүрөт|}}} | [[Файл:{{{Сүрөт}}}|{{#if: {{{Сүрөттүн туурасы|}}} | {{{Сүрөттүн туурасы}}} | 250px }}|{{{Сүрөттүн баяны|}}}]] }}
|стиль_сүрөт2               = text-align:center; padding: 5px 0;
|сүрөт_колтамга2            = {{{Сүрөттүн баяны|}}}
|стиль_сүрөт_колтамга2      = font-size:smaller; text-align:center;

|стиль_башжазуу             = background:{{{Түс1|#C3FFC3}}}; font-weight:normal;
|стиль_белги                = background:{{{Түс1|#C3FFC3}}}; font-weight:normal; text-align:right;
|стиль_текст               = 

|белги1     = Өлкө
|текст1     = {{{Өлкө|}}}

|белги2     = Гимн:
|текст2     = {{#if: {{{Гимн|}}} | &lt;small&gt;{{{Гимн}}}&lt;/small&gt; }}

|белги3    = Урааны
|текст3    = {{{Урааны|}}}

|белги4    = Лакап аты
|текст4    = {{{Лакап аты|}}}

|белги5    = Штат ыры
|текст5    = {{{Штат ыры|}}}

|белги6     = Статусу
|текст6     = {{{Статусу|}}}

|белги7     = {{#switch:{{Тарыхый өлкө
      |{{{Өлкө|}}}|{{{Түс1|}}}|административдик статусу|{{{Статусу|}}}}}
      |мр=Областка карачу|жр=Областка карачу|ср=Областка карачу|#default=Областка карайт}} 
|текст7     = {{{Областка карайт|}}}

|белги8     = {{#switch:{{Тарыхый өлкө
      |{{{Өлкө|}}}|{{{Түс1|}}}|административдик статусу|{{{Статусу|}}}}}
      |мр=Районго карачу|жр=Районго карачу|ср=Районго карачу|#default=Районго карайт}}
|текст8     = {{{Районго карайт|}}}

|белги9     = Административдик&amp;nbsp;борбор
|текст9     = {{{Борбору|}}}

|белги10     = Ири шаары
|текст10     = {{{Ири шаары|{{{Ири шаары|}}}}}}

|белги11     = {{#if: {{{Ири шаарлары|{{{Ири шаарлары|}}}}}}
                        | Б.ири шаары
                        | Ири шаарлары}}
|текст11     = {{{Ири шаарлары|{{{ИриШаарлары|}}}}}}

|белги12     = Негизделген күнү
|текст12     = {{#if:{{{Күнү|}}}|{{{Күнү}}}|{{{Негизделген|}}}}}

|белги13    = Жоюлган күнү
|текст13    = {{{Жоюлган|}}}

|белги14    = {{{Башчысынын аталышы|Башчысы}}}
|текст14    = {{{Башчысы|}}}

|белги15    = {{{Башчысынын аталышы2|Башчысы}}}
|текст15    = {{{Башчысы2|}}}

|белги16    = {{{Башчысынын аталышы3|Башчысы}}}
|текст16    = {{{Башчысы3|}}}

|белги17    = ИДП {{#if: {{{Жылдык ИДП|}}} | ([[{{{Жылдык ИДП}}}]])}}{{#if: {{{ИДП боюнча орду|}}}|}}{{#if: {{{ИДП калк жанына жараша|}}} | &lt;br/&gt;ИДП&amp;nbsp;калк&amp;nbsp;жанына&amp;nbsp;жараша}}{{#if: {{{ИДП калк санынана жараша|}}} }}
|текст17    = {{#if: {{{ИДП|}}} | {{{ИДП}}} {{#if: {{{ИДП боюнча орду|}}} | &amp;nbsp;({{{ИДП боюнча орду}}}-чи)}}{{#if: {{{ИДП калк жанына жараша|}}}|&lt;br/&gt;{{{ИДП калк жанына жараша}}} }}{{#if: {{{ИДП калк санынана жараша|}}}|&amp;nbsp;({{{ИДП калк санынана жараша|}}}-чи)}} }}

|белги18    = {{#if: {{{Тили|}}}
                        | Расмий тили
                        | Расмий тили}}
|текст18    = {{{Тилдери|}}}{{{Тили|}}}

|белги19    = Калкы{{#if: {{{Калк боюнча орду|}}} | &amp;nbsp;([[{{{Калк боюнча орду}}}]])}}{{#if: {{{Калк боюнча орду|}}} | &lt;br/&gt; | {{#if: {{{Калк боюнча пайызы|}}} | &lt;br/&gt;}} }}
|текст19    = {{#if: {{{Калкы|}}} | {{{Калкы}}}{{#if: {{{Калк боюнча орду|}}} | &amp;nbsp;( | {{#if: {{{Калк боюнча пайызы|}}} | &lt;br /&gt;(}} }}{{#if: {{{Калк боюнча пайызы|}}} | {{{Калк боюнча пайызы}}}&amp;nbsp;%}}{{#if: {{{Калк боюнча орду|}}} | {{#if: {{{Калк боюнча пайызы|}}} | ,&amp;nbsp;}}{{{Калк боюнча орду}}}-орунда}}{{#if: {{{Калк боюнча орду|}}} | ) | {{#if: {{{Калк боюнча пайызы|}}} | )}} }} }}

|белги20    = Жыштыгы
|текст20    = {{#if: {{{Жыштыгы|}}} | {{#if: {{{Жыштыгы|}}} | {{{Жыштыгы}}} адам/[[км²]]&lt;!--
               --&gt;{{#if: {{{Жыштык боюнча орду|}}} | &amp;nbsp;({{{Жыштык боюнча орду}}}-орунда)&lt;!--
            --&gt;}} }} }}

|белги21    = Улуттук&amp;nbsp;курамы
|текст21    = {{#if: {{{Калкы|}}} | {{#if: {{{Улуттук курамы|}}} | {{{Улуттук курамы}}} }} }}

|белги22    = Диний&amp;nbsp;курамы
|текст22    = {{#if: {{{Калкы|}}} | {{#if: {{{Диний курамы|}}} | {{{Диний курамы}}} }} }}

|белги23    = Аянты
|текст23    = {{#if: {{{Аянты|}}} | {{{Аянты}}} [[км²]]{{#if: {{{Аянт боюнча орду|}}} | &amp;nbsp;( | {{#if: {{{Аянты боюнча пайызы|}}} | &lt;br /&gt;(}} }}{{#if: {{{Аянты боюнча пайызы|}}} | {{{Аянты боюнча пайызы}}}&amp;nbsp;%}}{{#if: {{{Аянт боюнча орду|}}} | {{#if: {{{Аянты боюнча пайызы|}}} | ,&amp;nbsp;}}{{{Аянт боюнча орду}}}-&amp;nbsp;орунда}}{{#if: {{{Аянт боюнча орду|}}} | ) | {{#if: {{{Аянты боюнча пайызы|}}} | )}} }} }}

|белги24    = Деңиз&lt;br/&gt;денгээлинен&amp;nbsp;бийиктиги{{#if: {{{Максималдуу бийиктиги|}}} | &lt;br/&gt;&amp;nbsp;• Бийик чекити}}{{#if: {{{Орточо бийиктиги|}}} | &lt;br/&gt;&amp;nbsp;• Орточо бийиктиги}}{{#if: {{{Минималдуу бийиктиги|}}} | &lt;br/&gt;&amp;nbsp;• Эң төмөнкү чекити}}
|текст24    = {{#if: {{{Максималдуу бийиктиги|}}}{{{Орточо бийиктиги|}}}{{{Минималдуу бийиктиги|}}} | &lt;br/&gt;{{#if: {{{Максималдуу бийиктиги|}}} | &lt;br/&gt; &amp;nbsp;{{{Максималдуу бийиктиги}}} [[метр|м]]}}{{#if: {{{Орточо бийиктиги|}}} | &lt;br/&gt; &amp;nbsp;{{{Орточо бийиктиги}}} [[метр|м]]}}{{#if: {{{Минималдуу бийиктиги|}}} | &lt;br/&gt; &amp;nbsp;{{{Минималдуу бийиктиги}}} [[метр|м]]}} }}

|белги25    = [[Тууралыгы]]
|текст25    = {{#if:{{{Тууралыгы|}}}|{{{Тууралыгы}}} [[км]]}}

|белги26    = [[Узундук]]
|текст26    = {{#if:{{{Узундугу|}}}|{{{Узундугу}}} [[км]]}}

|текст27    = {{#if: {{{Карта|}}} | [[Файл:{{{Карта}}}|{{#if:{{{Картанын өлчөмү|}}}|{{{Картанын өлчөмү|}}}|300}}px|Картадагы{{{кыргызча аталышы}}}]]}}

|белги28    = 
|текст28    = {{#if: {{{Административдик бирдиктин картасы|}}} | [[Файл:{{{Административдик бирдиктин картасы}}}|{{#if:{{{Картанын өлчөмү ае|}}}|{{{Картанын өлчөмү ае|}}}|300}}px|Картадагы{{{кыргызча аталышы}}}]]}}

|белги29    = Убакыт аралыгы
|текст29    = {{{Убакыт аралыгы|{{{УбакытАралыгы|}}}}}}

|белги30    = Аббревиатурасы
|текст30    = {{{Аббревиатурасы|}}}

|белги31    = Коду [[ISO 3166-2]]
|текст31    = {{{ISO|}}}

|белги32    = Индекси [[FIPS]]
|текст32    = {{{FIPS|}}}

|белги33    = Телефон коду
|текст33    = {{#if: {{{Телефон коду|}}} | {{Телефон коду|{{{Телефон коду}}}|{{{Өлкө}}} }} }}

|белги34    = Почта индекси
|текст34    = {{{Почта индекси|}}}

|белги35    = Интернет-домени
|текст35    = {{{Интернет-домени|}}}

|белги36    = Автоунаа номурунун коду
|текст36    = {{{Автоунаа номурунун коду|}}}

|башжазуу37 = {{#if: {{{Сайты|}}} | [{{{Сайты}}} Расмий сайты] }}

|башжазуу38 = {{#if: {{{Commons түрмөгүндө|{{{Commons|}}} }}} |'''{{Commonslink|{{{Commons түрмөгүндө|{{{Commons|}}}}}}|{{{Commons-text|{{{Кыргызча аталышы}}}}}} }} [[Уикиказына]]да'''}}

|белги39    = {{{Көрсөткүч аталышы1|}}}
|текст39    = {{{Көрсөткүч1|}}}

|башжазуу40 = {{#if: {{{Кошумча маалымат|}}} | Кошумча маалымат:&amp;nbsp;{{{Кошумча маалымат}}} }}
{{#if: {{{lat_deg|}}}
     | {{coord|1={{{lat_deg|0}}}|2={{{lat_min|0}}}|3={{{lat_sec|0}}}|4={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}}|5={{{lon_deg|0}}}|6={{{lon_min|0}}}|7={{{lon_sec|0}}}|8={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|E}}|9=type:{{#if: {{{type|}}} | {{#if: {{{region|}}} | {{{type}}}_region:{{{region}}} | {{{type}}} }} | {{#if: {{{region|}}}
     | {{#switch: {{{баскыч|}}} | 1 = adm1st_region:{{{region}}} | 2 = adm2nd_region:{{{region}}} | 3 = adm3rd_region:{{{region}}} | adm2nd_region:{{{region}}} }} 
     | {{#switch: {{{баскыч|}}} | 1 = adm1st | 2 = adm2nd | 3 = adm3rd | adm2nd }} }} }} |scale={{#if:{{{CoordScale|}}}|{{{CoordScale}}}|100000}}|format=dms|display=title}}
     |{{#if:{{{nocat|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Категория:Географиялык координаттары көрсөтүлбөгөн административдик бирдиктер]]}}}}
     }}

}}

{{namespace detect|template=[[Категория:Административдик бирдик|{{PAGENAME}}]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Документация}}
[[Категория:Административдик бирдик| ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>io633c38vah4a4f0cwtxqeun7su5uq3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>652652</id>
      <parentid>652651</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T07:54:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>652652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11992" sha1="mvg57jz5hv1q58p6505ipntszy4s7hi" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Карточка
|ысым                    = 
|стиль_денеси            = 
|аталышы                 = {{{Кыргызча аталышы}}} {{#if: {{{Расмий аталышы|}}} | &lt;br /&gt;{{{Расмий аталышы}}} }}
|стиль_аталышы           = font-size:larger; font-weight:bold;
|үстүндө                 = 
|стиль_үстүндө           = 
|үстүндө2                = 
|стиль_үстүндө2          = 
|сүрөт                   = {{#if: {{{Герб|}}}{{{Желек|}}} | &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
{{{!}} style=&quot;width:100%; background:transparent;&quot;
{{#if: {{{Герб|}}} |{{!}} style=&quot;width:50%&quot; {{!}} Герб{{#if: {{{Гербдин сүрөттөлүшү|}}} | &amp;nbsp;([[{{{Гербдин сүрөттөлүшү}}}|сүрөттөлүшү]])}}&lt;br /&gt;[[Файл:{{{Герб}}}|{{#if:{{{Гербдин туурасы|}}}|{{{Гербдин туурасы|}}}|100}}px|Герб]]}}
{{#if: {{{Желек|}}} |{{!}} style=&quot;width:50%&quot; {{!}} Желек{{#if: {{{Желектин сүрөттөлүшү|}}} | &amp;nbsp;([[{{{Желектин сүрөттөлүшү}}}|сүрөттөлүшү]])}}&lt;br /&gt;[[Файл:{{{Желек}}}|{{#if:{{{Желектин туурасы|}}}|{{{Желектин туурасы|}}}|150}}px|border|Желек]]}}
{{!}}}
}}
|стиль_сүрөт                = font-size:smaller; font-weight:bold; border:solid darkgray; border-width:1px 0px; text-align:center;
|сүрөт_колтамга             = 
|стиль_сүрөт_колтамга       = 
|сүрөт2                     = {{#if: {{{Сүрөт|}}} | [[Файл:{{{Сүрөт}}}|{{#if: {{{Сүрөттүн туурасы|}}} | {{{Сүрөттүн туурасы}}} | 280px }}|{{{Сүрөттүн баяны|}}}]] }}
|стиль_сүрөт2               = text-align:center; padding: 5px 0;
|сүрөт_колтамга2            = {{{Сүрөттүн баяны|}}}
|стиль_сүрөт_колтамга2      = font-size:smaller; text-align:center;

|стиль_башжазуу             = background:{{{Түс1|#C3FFC3}}}; font-weight:normal;
|стиль_белги                = background:{{{Түс1|#C3FFC3}}}; font-weight:normal; text-align:right;
|стиль_текст               = 

|белги1     = Өлкө
|текст1     = {{{Өлкө|}}}

|белги2     = Гимн:
|текст2     = {{#if: {{{Гимн|}}} | &lt;small&gt;{{{Гимн}}}&lt;/small&gt; }}

|белги3    = Урааны
|текст3    = {{{Урааны|}}}

|белги4    = Лакап аты
|текст4    = {{{Лакап аты|}}}

|белги5    = Штат ыры
|текст5    = {{{Штат ыры|}}}

|белги6     = Статусу
|текст6     = {{{Статусу|}}}

|белги7     = {{#switch:{{Тарыхый өлкө
      |{{{Өлкө|}}}|{{{Түс1|}}}|административдик статусу|{{{Статусу|}}}}}
      |мр=Областка карачу|жр=Областка карачу|ср=Областка карачу|#default=Областка карайт}} 
|текст7     = {{{Областка карайт|}}}

|белги8     = {{#switch:{{Тарыхый өлкө
      |{{{Өлкө|}}}|{{{Түс1|}}}|административдик статусу|{{{Статусу|}}}}}
      |мр=Районго карачу|жр=Районго карачу|ср=Районго карачу|#default=Районго карайт}}
|текст8     = {{{Районго карайт|}}}

|белги9     = Административдик&amp;nbsp;борбор
|текст9     = {{{Борбору|}}}

|белги10     = Ири шаары
|текст10     = {{{Ири шаары|{{{Ири шаары|}}}}}}

|белги11     = {{#if: {{{Ири шаарлары|{{{Ири шаарлары|}}}}}}
                        | Б.ири шаары
                        | Ири шаарлары}}
|текст11     = {{{Ири шаарлары|{{{ИриШаарлары|}}}}}}

|белги12     = Негизделген күнү
|текст12     = {{#if:{{{Күнү|}}}|{{{Күнү}}}|{{{Негизделген|}}}}}

|белги13    = Жоюлган күнү
|текст13    = {{{Жоюлган|}}}

|белги14    = {{{Башчысынын аталышы|Башчысы}}}
|текст14    = {{{Башчысы|}}}

|белги15    = {{{Башчысынын аталышы2|Башчысы}}}
|текст15    = {{{Башчысы2|}}}

|белги16    = {{{Башчысынын аталышы3|Башчысы}}}
|текст16    = {{{Башчысы3|}}}

|белги17    = ИДП {{#if: {{{Жылдык ИДП|}}} | ([[{{{Жылдык ИДП}}}]])}}{{#if: {{{ИДП боюнча орду|}}}|}}{{#if: {{{ИДП калк жанына жараша|}}} | &lt;br/&gt;ИДП&amp;nbsp;калк&amp;nbsp;жанына&amp;nbsp;жараша}}{{#if: {{{ИДП калк санынана жараша|}}} }}
|текст17    = {{#if: {{{ИДП|}}} | {{{ИДП}}} {{#if: {{{ИДП боюнча орду|}}} | &amp;nbsp;({{{ИДП боюнча орду}}}-чи)}}{{#if: {{{ИДП калк жанына жараша|}}}|&lt;br/&gt;{{{ИДП калк жанына жараша}}} }}{{#if: {{{ИДП калк санынана жараша|}}}|&amp;nbsp;({{{ИДП калк санынана жараша|}}}-чи)}} }}

|белги18    = {{#if: {{{Тили|}}}
                        | Расмий тили
                        | Расмий тили}}
|текст18    = {{{Тилдери|}}}{{{Тили|}}}

|белги19    = Калкы{{#if: {{{Калк боюнча орду|}}} | &amp;nbsp;([[{{{Калк боюнча орду}}}]])}}{{#if: {{{Калк боюнча орду|}}} | &lt;br/&gt; | {{#if: {{{Калк боюнча пайызы|}}} | &lt;br/&gt;}} }}
|текст19    = {{#if: {{{Калкы|}}} | {{{Калкы}}}{{#if: {{{Калк боюнча орду|}}} | &amp;nbsp;( | {{#if: {{{Калк боюнча пайызы|}}} | &lt;br /&gt;(}} }}{{#if: {{{Калк боюнча пайызы|}}} | {{{Калк боюнча пайызы}}}&amp;nbsp;%}}{{#if: {{{Калк боюнча орду|}}} | {{#if: {{{Калк боюнча пайызы|}}} | ,&amp;nbsp;}}{{{Калк боюнча орду}}}-орунда}}{{#if: {{{Калк боюнча орду|}}} | ) | {{#if: {{{Калк боюнча пайызы|}}} | )}} }} }}

|белги20    = Жыштыгы
|текст20    = {{#if: {{{Жыштыгы|}}} | {{#if: {{{Жыштыгы|}}} | {{{Жыштыгы}}} адам/[[км²]]&lt;!--
               --&gt;{{#if: {{{Жыштык боюнча орду|}}} | &amp;nbsp;({{{Жыштык боюнча орду}}}-орунда)&lt;!--
            --&gt;}} }} }}

|белги21    = Улуттук&amp;nbsp;курамы
|текст21    = {{#if: {{{Калкы|}}} | {{#if: {{{Улуттук курамы|}}} | {{{Улуттук курамы}}} }} }}

|белги22    = Диний&amp;nbsp;курамы
|текст22    = {{#if: {{{Калкы|}}} | {{#if: {{{Диний курамы|}}} | {{{Диний курамы}}} }} }}

|белги23    = Аянты
|текст23    = {{#if: {{{Аянты|}}} | {{{Аянты}}} [[км²]]{{#if: {{{Аянт боюнча орду|}}} | &amp;nbsp;( | {{#if: {{{Аянты боюнча пайызы|}}} | &lt;br /&gt;(}} }}{{#if: {{{Аянты боюнча пайызы|}}} | {{{Аянты боюнча пайызы}}}&amp;nbsp;%}}{{#if: {{{Аянт боюнча орду|}}} | {{#if: {{{Аянты боюнча пайызы|}}} | ,&amp;nbsp;}}{{{Аянт боюнча орду}}}-&amp;nbsp;орунда}}{{#if: {{{Аянт боюнча орду|}}} | ) | {{#if: {{{Аянты боюнча пайызы|}}} | )}} }} }}

|белги24    = Деңиз&lt;br/&gt;денгээлинен&amp;nbsp;бийиктиги{{#if: {{{Максималдуу бийиктиги|}}} | &lt;br/&gt;&amp;nbsp;• Бийик чекити}}{{#if: {{{Орточо бийиктиги|}}} | &lt;br/&gt;&amp;nbsp;• Орточо бийиктиги}}{{#if: {{{Минималдуу бийиктиги|}}} | &lt;br/&gt;&amp;nbsp;• Эң төмөнкү чекити}}
|текст24    = {{#if: {{{Максималдуу бийиктиги|}}}{{{Орточо бийиктиги|}}}{{{Минималдуу бийиктиги|}}} | &lt;br/&gt;{{#if: {{{Максималдуу бийиктиги|}}} | &lt;br/&gt; &amp;nbsp;{{{Максималдуу бийиктиги}}} [[метр|м]]}}{{#if: {{{Орточо бийиктиги|}}} | &lt;br/&gt; &amp;nbsp;{{{Орточо бийиктиги}}} [[метр|м]]}}{{#if: {{{Минималдуу бийиктиги|}}} | &lt;br/&gt; &amp;nbsp;{{{Минималдуу бийиктиги}}} [[метр|м]]}} }}

|белги25    = [[Тууралыгы]]
|текст25    = {{#if:{{{Тууралыгы|}}}|{{{Тууралыгы}}} [[км]]}}

|белги26    = [[Узундук]]
|текст26    = {{#if:{{{Узундугу|}}}|{{{Узундугу}}} [[км]]}}

|текст27    = {{#if: {{{Карта|}}} | [[Файл:{{{Карта}}}|{{#if:{{{Картанын өлчөмү|}}}|{{{Картанын өлчөмү|}}}|300}}px|Картадагы{{{кыргызча аталышы}}}]]}}

|белги28    = 
|текст28    = {{#if: {{{Административдик бирдиктин картасы|}}} | [[Файл:{{{Административдик бирдиктин картасы}}}|{{#if:{{{Картанын өлчөмү ае|}}}|{{{Картанын өлчөмү ае|}}}|300}}px|Картадагы{{{кыргызча аталышы}}}]]}}

|белги29    = Убакыт аралыгы
|текст29    = {{{Убакыт аралыгы|{{{УбакытАралыгы|}}}}}}

|белги30    = Аббревиатурасы
|текст30    = {{{Аббревиатурасы|}}}

|белги31    = Коду [[ISO 3166-2]]
|текст31    = {{{ISO|}}}

|белги32    = Индекси [[FIPS]]
|текст32    = {{{FIPS|}}}

|белги33    = Телефон коду
|текст33    = {{#if: {{{Телефон коду|}}} | {{Телефон коду|{{{Телефон коду}}}|{{{Өлкө}}} }} }}

|белги34    = Почта индекси
|текст34    = {{{Почта индекси|}}}

|белги35    = Интернет-домени
|текст35    = {{{Интернет-домени|}}}

|белги36    = Автоунаа номурунун коду
|текст36    = {{{Автоунаа номурунун коду|}}}

|башжазуу37 = {{#if: {{{Сайты|}}} | [{{{Сайты}}} Расмий сайты] }}

|башжазуу38 = {{#if: {{{Commons түрмөгүндө|{{{Commons|}}} }}} |'''{{Commonslink|{{{Commons түрмөгүндө|{{{Commons|}}}}}}|{{{Commons-text|{{{Кыргызча аталышы}}}}}} }} [[Уикиказына]]да'''}}

|белги39    = {{{Көрсөткүч аталышы1|}}}
|текст39    = {{{Көрсөткүч1|}}}

|башжазуу40 = {{#if: {{{Кошумча маалымат|}}} | Кошумча маалымат:&amp;nbsp;{{{Кошумча маалымат}}} }}
{{#if: {{{lat_deg|}}}
     | {{coord|1={{{lat_deg|0}}}|2={{{lat_min|0}}}|3={{{lat_sec|0}}}|4={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}}|5={{{lon_deg|0}}}|6={{{lon_min|0}}}|7={{{lon_sec|0}}}|8={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|E}}|9=type:{{#if: {{{type|}}} | {{#if: {{{region|}}} | {{{type}}}_region:{{{region}}} | {{{type}}} }} | {{#if: {{{region|}}}
     | {{#switch: {{{баскыч|}}} | 1 = adm1st_region:{{{region}}} | 2 = adm2nd_region:{{{region}}} | 3 = adm3rd_region:{{{region}}} | adm2nd_region:{{{region}}} }} 
     | {{#switch: {{{баскыч|}}} | 1 = adm1st | 2 = adm2nd | 3 = adm3rd | adm2nd }} }} }} |scale={{#if:{{{CoordScale|}}}|{{{CoordScale}}}|100000}}|format=dms|display=title}}
     |{{#if:{{{nocat|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Категория:Географиялык координаттары көрсөтүлбөгөн административдик бирдиктер]]}}}}
     }}

}}

{{namespace detect|template=[[Категория:Административдик бирдик|{{PAGENAME}}]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Документация}}
[[Категория:Административдик бирдик| ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mvg57jz5hv1q58p6505ipntszy4s7hi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Диверсификация</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18854</id>
    <revision>
      <id>652635</id>
      <parentid>646666</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T01:02:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>652635</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6292" sha1="cfnowwro566jqhxlbtkmbrovlae6cax" xml:space="preserve">'''Диверсификация''' (лат. diversifcatio - ар түрдүүлүк) – [[Саясий ишмердүүлүк|саясий ишмердүүлүктүн]] стилинин ар түрдүүлүгү, кандайдыр бир маселеге карата ар кандай көз караштардын болушу.

Ишкана экономикасында - диверсификация жаңы өндүрүмдөрдү өздөштүрүү жана алар менен жаңы сатуу мейкиндиктерине чыгууну түшүндүрөт. 

== Мисалдар ==
&quot;Бардык өйдөлөрдү бир сапа тамгала&quot; деген жана жана деберисификациянын эң колой мисалы. Сапа жатып кетсе, бардык өйдөлөр сынып жатат. Ар бир өйдөнү алдын-ала бир сапага орундашуу деберсификациялооду. Бир өйдөнү жоо риски жогору, бирок бардык өйдөлөрдү жоо риски кемирээк. Окшош жакта, көптөгөн сапалардын болуусу кызматтын өсүтүүгө мүмкүн.

Молийме деберсификацияланган портфельдин мисалы- бир гана акцияны сактоо. Бу кыргындуу; одо бир акциянын бир жыл ичинде 50% -га чечишүүнүн кечиндүүргө эч кандай тез-тааттуулук жок. 20 акциядан турган портфель бир учур жайгашкан элдик түйшөө булбайт, айга ишөө өткөн болушу керек. Акции ар түрлүү секторлор, корпорациянын көлөмдөрү менен эмес активдерден танданып алынса, 50% -ку чечишүүнүн мүмкүнчүлүгү да дагы азайт, ошол сектор, корпорациянын сыныпы жана активдердин түрү боюнча буюмдарды талашуу мүмкүн.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=How Many (&amp; Which) Stocks Should You Own?|url=https://time.com/personal-finance/article/how-many-stocks-should-i-own/|accessdate=2024-06-30|work=time.com|archivedate=2024-06-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240624183053/https://time.com/personal-finance/article/how-many-stocks-should-i-own/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Dangers of Over-Diversifying Your Portfolio|url=https://www.investopedia.com/investing/dangers-over-diversifying-your-portfolio/|accessdate=2024-06-30|work=www.investopedia.com}}&lt;/ref&gt; Убакты менен активдердин бардык классдарынын жана секторлардын көрсөтүчүлөрү өзгөрөт. Бу активдердин бөлүшүнүң баланстоосуз калууну демек. Портфельди кайра балансга тартуу сиздин ийгиликтүү пайда болган активдерин бир үлөшүн сатуу менен көп микдарда демиючү активдерин сатуусун камтыдат.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Portfolio Rebalancing|url=https://www.wallstreetmojo.com/portfolio-rebalancing/|accessdate=2024-06-30|work=www.wallstreetmojo.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=How to Create a Diversified Portfolio|url=https://site.financialmodelingprep.com/how-to/-How-to-Create-a-Diversified-Portfolio|accessdate=2024-06-30|work=site.financialmodelingprep.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=How and When You Should Rebalance Your Portfolio|url=https://finance.yahoo.com/news/rebalance-portfolio-173200742.html|accessdate=2024-06-30|work=finance.yahoo.com}}&lt;/ref&gt;

1970-жылдардын ортотондалагы дегенде географиялык деберсификация, четкеч инвестордордун рыскы талашканча жогорудай киримди камтыганы туура обшы портфель рискин кемитиш менен берген иргээм маалы гани ошолчу Азия жана Латын Америкалык эмгекчи бозорлордан бардык чонин азыктыыштарды алууну учурдаат.

== Деберсификациянын көлөмү ==
Деберсификацияга ишке ашкан акциалардын жайгыр клипеменин эч кандай сиңиркый саны жок. Кабыл алынгандап кет, котировкалар 30 мүмкүнчүлүк тандалган акцияларды 10 га чыгарып болот, бирок алар даярдан тандоолгон.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Importance of Diversification|url=https://www.investopedia.com/investing/importance-diversification/|accessdate=2024-06-30|work=www.investopedia.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Portfolio Diversification 101|url=https://tokenist.com/investing/portfolio-diversification/|accessdate=2024-06-30|work=tokenist.com|archivedate=2024-06-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240630181054/https://tokenist.com/investing/portfolio-diversification/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=How Diversification Works, And Why You Need It|url=https://www.forbes.com/advisor/investing/what-is-diversification/|accessdate=2024-06-30|work=www.forbes.com}}&lt;/ref&gt; Бу Джон Эванс менен Стивен Арчерди результатына негизделген. Ошолчу колдонуучулар, 1985 жылдагы китепчада деберсификациядан алган эң жогору маалыматын берген биринчи 15 же 20 акция менен колдонуу алып берет. Выше акциалар баанын волатильдигин кемитит.


== Колдонулган адабияттар ==
* Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.  Саясат таануу (энциклопедиялык окуу куралы).-Б.: 2004,ISBN 9967-14-020-8

== Шилтемелер ==
&lt;references /&gt;

[[Категория: Саясат ]]
[[Категория: Экономика]]</text>
      <sha1>cfnowwro566jqhxlbtkmbrovlae6cax</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:Административдик бирдик/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>22379</id>
    <revision>
      <id>652654</id>
      <parentid>233003</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T07:58:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>652654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16111" sha1="5it59em9jc4wpew4hvpuid03ct7z4f1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{docpage}}&lt;/noinclude&gt;

== Колдонуу мисалы ==
{{Административдик бирдик
|Түс1                                         = {{Түс|Кыргызстан}}
|Кыргызча аталышы                             = Нарын облусу
|Расмий аталышы                               = 
|Желек                                        = Naryn obl flag.svg
|Желектин сүрөттөлүшү                         = 
|Желектин туурасы                             = 
|Герб                                         = Naryn obl coa.svg
|Гербдин сүрөттөлүшү                          = 
|Гербдин туурасы                              = 
|Өлкө                                         = 
|Гимн                                         = 
|Урааны                                       = 
|Лакап аты                                    = 
|Штат ыры                                     = 

|Статусу                                      = [[Облус]]
|Областка карайт                              = 
|Районго карайт                               = 
|Борбору                                      = [[Нарын]]
|Ири шаары                                    = [[Нарын]]
|Ири шаарлары                                 = 
|Күнү                                         = 
|Негизделген                                  = [[21-ноябрь]] [[1939-жыл]]
|Жоюлган                                      = 

|Башчысынын аталышы                           = Кыргыз Республикасынын Президентинин Нарын облусундагы ыйгарым укуктуу өкүлү
|Башчысы                                      = [[Сатаров Нурбек Бейшеналиевич]]
|Башчысынын аталышы2                          = Ыйгарым укуктуу өкүлдүн орун басарлары
|Башчысы2                                     = Чекирбаев Эркинбек Замирович&lt;br&gt;Аскалиева Гүльзат Айтбаевна&lt;br&gt;Мамбетова Жылдыз Асанкуловна 
|Башчысынын аталышы3                          = 
|Башчысы3                                     = 

|Жылдык ИДП                                   = 42,6 млрд сом
|ИДП боюнча орду                              = 7
|ИДП калк жанына жараша                       = 134,7 миң сом
|ИДП калк санынана жараша                     = 7
|ИДП                                          = 42,6 млрд сом (КР боюнча ~3,5%)
|Тили                                         = [[Кыргыз тили]]
|Тилдери                                      = 
|Калкы                                        = 316,2 миң
|Калк боюнча орду                             = 6-орун
|Калк боюнча пайызы                           = 4,25%
|Жыштыгы                                      = 7,16
|Жыштык боюнча орду                           = 7-орун
|Улуттук курамы                               = кыргыздар — 99,2%, дунгандар — 0,4%, өзбектер — 0,1%, орусдар — 0,1%, башка улуттар — 0,2%
|Диний курамы                                 = мусулмандар-сүннөттөр (ханафий мазхабы)
|Аянты                                        = 44 160
|Аянт боюнча орду                             = 1-орун
|Аянты боюнча пайызы                          = 22,1%
|Максималдуу бийиктиги                        = 5982
|Орточо бийиктиги                             = 2300
|Минималдуу бийиктиги                         = 1500
|Тууралыгы                                    = 
|Узундугу                                     = 

|Карта                                        = Naryn Province in Kyrgyzstan.svg
|Картанын өлчөмү                              = 280px
|Административдик бирдиктин картасы           = 
|Картанын өлчөмү ае                           = 
|lat_dir                                      = N
|lat_deg                                      = 41
|lat_min                                      = 26
|lat_sec                                      = 0
|lon_dir                                      = E
|lon_deg                                      = 75
|lon_min                                      = 58
|lon_sec                                      = 0
|type                                         = adm1st
|region                                       = KG-N
|баскыч                                       = 
|CoordScale                                   = 3000000

|Убакыт аралыгы                               = 
|Аббревиатурасы                               = 
|ISO                                          = KG-N
|FIPS                                         = 
|Телефон коду                                 = 
|Почта индекси                                = 722500-722900
|Интернет-домени                              = [[.kg]]
|Автоунаа номурунун коду                      = H, N, 05
|Сайты                                        = https://www.naryn.gov.kg/ky/
|Commons түрмөгүндө                           = Naryn_Region
}}
&lt;pre&gt;
{{Административдик бирдик
|Түс1                                         = {{Түс|Кыргызстан}}
|Кыргызча аталышы                             = Нарын облусу
|Расмий аталышы                               = 
|Желек                                        = Naryn obl flag.svg
|Желектин сүрөттөлүшү                         = 
|Желектин туурасы                             = 
|Герб                                         = Naryn obl coa.svg
|Гербдин сүрөттөлүшү                          = 
|Гербдин туурасы                              = 
|Өлкө                                         = 
|Гимн                                         = 
|Урааны                                       = 
|Лакап аты                                    = 
|Штат ыры                                     = 

|Статусу                                      = [[Облус]]
|Областка карайт                              = 
|Районго карайт                               = 
|Борбору                                      = [[Нарын]]
|Ири шаары                                    = [[Нарын]]
|Ири шаарлары                                 = 
|Күнү                                         = 
|Негизделген                                  = [[21-ноябрь]] [[1939-жыл]]
|Жоюлган                                      = 

|Башчысынын аталышы                           = Кыргыз Республикасынын Президентинин Нарын облусундагы ыйгарым укуктуу өкүлү
|Башчысы                                      = [[Сатаров Нурбек Бейшеналиевич]]
|Башчысынын аталышы2                          = Ыйгарым укуктуу өкүлдүн орун басарлары
|Башчысы2                                     = Чекирбаев Эркинбек Замирович&lt;br&gt;Аскалиева Гүльзат Айтбаевна&lt;br&gt;Мамбетова Жылдыз Асанкуловна 
|Башчысынын аталышы3                          = 
|Башчысы3                                     = 

|Жылдык ИДП                                   = 42,6 млрд сом
|ИДП боюнча орду                              = 7
|ИДП калк жанына жараша                       = 134,7 миң сом
|ИДП калк санынана жараша                     = 7
|ИДП                                          = 42,6 млрд сом (КР боюнча ~3,5%)
|Тили                                         = [[Кыргыз тили]]
|Тилдери                                      = 
|Калкы                                        = 316,2 миң
|Калк боюнча орду                             = 6-орун
|Калк боюнча пайызы                           = 4,25%
|Жыштыгы                                      = 7,16
|Жыштык боюнча орду                           = 7-орун
|Улуттук курамы                               = кыргыздар — 99,2%, дунгандар — 0,4%, өзбектер — 0,1%, орусдар — 0,1%, башка улуттар — 0,2%
|Диний курамы                                 = мусулмандар-сүннөттөр (ханафий мазхабы)
|Аянты                                        = 44 160
|Аянт боюнча орду                             = 1-орун
|Аянты боюнча пайызы                          = 22,1%
|Максималдуу бийиктиги                        = 5982
|Орточо бийиктиги                             = 2300
|Минималдуу бийиктиги                         = 1500
|Тууралыгы                                    = 
|Узундугу                                     = 

|Карта                                        = Naryn Province in Kyrgyzstan.svg
|Картанын өлчөмү                              = 280px
|Административдик бирдиктин картасы           = 
|Картанын өлчөмү ае                           = 
|lat_dir                                      = N
|lat_deg                                      = 41
|lat_min                                      = 26
|lat_sec                                      = 0
|lon_dir                                      = E
|lon_deg                                      = 75
|lon_min                                      = 58
|lon_sec                                      = 0
|type                                         = adm1st
|region                                       = KG-N
|баскыч                                       = 
|CoordScale                                   = 3000000

|Убакыт аралыгы                               = 
|Аббревиатурасы                               = 
|ISO                                          = KG-N
|FIPS                                         = 
|Телефон коду                                 = 
|Почта индекси                                = 722500-722900
|Интернет-домени                              = [[.kg]]
|Автоунаа номурунун коду                      = H, N, 05
|Сайты                                        = https://www.naryn.gov.kg/ky/
|Commons түрмөгүндө                           = Naryn_Region
}}
&lt;/pre&gt;


== Көчүрүүгө камылга ==
&lt;pre&gt;
{{Административдик бирдик
|Түс1                                         = 
|Кыргызча аталышы                             = 
|Расмий аталышы                               = 
|Желек                                        = 
|Желектин сүрөттөлүшү                         = 
|Желектин туурасы                             = 
|Герб                                         = 
|Гербдин сүрөттөлүшү                          = 
|Гербдин туурасы                              = 
|Өлкө                                         = 
|Гимн                                         = 
|Урааны                                       = 
|Лакап аты                                    = 
|Штат ыры                                     = 

|Статусу                                      = 
|Областка карайт                              = 
|Районго карайт                               = 
|Борбору                                      = 
|Ири шаары                                    = 
|Ири шаарлары                                 = 
|Күнү                                         = 
|Негизделген                                  = 
|Жоюлган                                      = 

|Башчысынын аталышы                           = 
|Башчысы                                      = 
|Башчысынын аталышы2                          = 
|Башчысы2                                     = 
|Башчысынын аталышы3                          = 
|Башчысы3                                     = 

|Жылдык ИДП                                   = 
|ИДП боюнча орду                              = 
|ИДП калк жанына жараша                       = 
|ИДП калк санынана жараша                     = 
|ИДП                                          = 
|Тили                                         = 
|Тилдери                                      = 
|Калкы                                        = 
|Калк боюнча орду                             = 
|Калк боюнча пайызы                           = 
|Жыштыгы                                      = 
|Жыштык боюнча орду                           = 
|Улуттук курамы                               = 
|Диний курамы                                 = 
|Аянты                                        = 
|Аянт боюнча орду                             = 
|Аянты боюнча пайызы                          = 
|Максималдуу бийиктиги                        = 
|Орточо бийиктиги                             = 
|Минималдуу бийиктиги                         = 
|Тууралыгы                                    = 
|Узундугу                                     = 

|Карта                                        = 
|Картанын өлчөмү                              = 
|Административдик бирдиктин картасы           = 
|Картанын өлчөмү ае                           = 
|lat_dir                                      = 
|lat_deg                                      = 
|lat_min                                      = 
|lat_sec                                      = 
|lon_dir                                      = 
|lon_deg                                      = 
|lon_min                                      = 
|lon_sec                                      = 
|type                                         = 
|region                                       = 
|баскыч                                       = 
|CoordScale                                   = 

|Убакыт аралыгы                               = 
|Аббревиатурасы                               = 
|ISO                                          = 
|FIPS                                         = 
|Телефон коду                                 = 
|Почта индекси                                = 
|Интернет-домени                              = 
|Автоунаа номурунун коду                      = 
|Сайты                                        = 
|Commons түрмөгүндө                           = 
}}
&lt;/pre&gt;</text>
      <sha1>5it59em9jc4wpew4hvpuid03ct7z4f1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>652655</id>
      <parentid>652654</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T07:59:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>652655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16111" sha1="ct3mmiq7argpyzhx5z61czq1g9qr4oe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{docpage}}&lt;/noinclude&gt;

== Көчүрүүгө камылга ==
&lt;pre&gt;
{{Административдик бирдик
|Түс1                                         = 
|Кыргызча аталышы                             = 
|Расмий аталышы                               = 
|Желек                                        = 
|Желектин сүрөттөлүшү                         = 
|Желектин туурасы                             = 
|Герб                                         = 
|Гербдин сүрөттөлүшү                          = 
|Гербдин туурасы                              = 
|Өлкө                                         = 
|Гимн                                         = 
|Урааны                                       = 
|Лакап аты                                    = 
|Штат ыры                                     = 

|Статусу                                      = 
|Областка карайт                              = 
|Районго карайт                               = 
|Борбору                                      = 
|Ири шаары                                    = 
|Ири шаарлары                                 = 
|Күнү                                         = 
|Негизделген                                  = 
|Жоюлган                                      = 

|Башчысынын аталышы                           = 
|Башчысы                                      = 
|Башчысынын аталышы2                          = 
|Башчысы2                                     = 
|Башчысынын аталышы3                          = 
|Башчысы3                                     = 

|Жылдык ИДП                                   = 
|ИДП боюнча орду                              = 
|ИДП калк жанына жараша                       = 
|ИДП калк санынана жараша                     = 
|ИДП                                          = 
|Тили                                         = 
|Тилдери                                      = 
|Калкы                                        = 
|Калк боюнча орду                             = 
|Калк боюнча пайызы                           = 
|Жыштыгы                                      = 
|Жыштык боюнча орду                           = 
|Улуттук курамы                               = 
|Диний курамы                                 = 
|Аянты                                        = 
|Аянт боюнча орду                             = 
|Аянты боюнча пайызы                          = 
|Максималдуу бийиктиги                        = 
|Орточо бийиктиги                             = 
|Минималдуу бийиктиги                         = 
|Тууралыгы                                    = 
|Узундугу                                     = 

|Карта                                        = 
|Картанын өлчөмү                              = 
|Административдик бирдиктин картасы           = 
|Картанын өлчөмү ае                           = 
|lat_dir                                      = 
|lat_deg                                      = 
|lat_min                                      = 
|lat_sec                                      = 
|lon_dir                                      = 
|lon_deg                                      = 
|lon_min                                      = 
|lon_sec                                      = 
|type                                         = 
|region                                       = 
|баскыч                                       = 
|CoordScale                                   = 

|Убакыт аралыгы                               = 
|Аббревиатурасы                               = 
|ISO                                          = 
|FIPS                                         = 
|Телефон коду                                 = 
|Почта индекси                                = 
|Интернет-домени                              = 
|Автоунаа номурунун коду                      = 
|Сайты                                        = 
|Commons түрмөгүндө                           = 
}}
&lt;/pre&gt;


== Колдонуу мисалы ==
{{Административдик бирдик
|Түс1                                         = {{Түс|Кыргызстан}}
|Кыргызча аталышы                             = Нарын облусу
|Расмий аталышы                               = 
|Желек                                        = Naryn obl flag.svg
|Желектин сүрөттөлүшү                         = 
|Желектин туурасы                             = 
|Герб                                         = Naryn obl coa.svg
|Гербдин сүрөттөлүшү                          = 
|Гербдин туурасы                              = 
|Өлкө                                         = 
|Гимн                                         = 
|Урааны                                       = 
|Лакап аты                                    = 
|Штат ыры                                     = 

|Статусу                                      = [[Облус]]
|Областка карайт                              = 
|Районго карайт                               = 
|Борбору                                      = [[Нарын]]
|Ири шаары                                    = [[Нарын]]
|Ири шаарлары                                 = 
|Күнү                                         = 
|Негизделген                                  = [[21-ноябрь]] [[1939-жыл]]
|Жоюлган                                      = 

|Башчысынын аталышы                           = Кыргыз Республикасынын Президентинин Нарын облусундагы ыйгарым укуктуу өкүлү
|Башчысы                                      = [[Сатаров Нурбек Бейшеналиевич]]
|Башчысынын аталышы2                          = Ыйгарым укуктуу өкүлдүн орун басарлары
|Башчысы2                                     = Чекирбаев Эркинбек Замирович&lt;br&gt;Аскалиева Гүльзат Айтбаевна&lt;br&gt;Мамбетова Жылдыз Асанкуловна 
|Башчысынын аталышы3                          = 
|Башчысы3                                     = 

|Жылдык ИДП                                   = 42,6 млрд сом
|ИДП боюнча орду                              = 7
|ИДП калк жанына жараша                       = 134,7 миң сом
|ИДП калк санынана жараша                     = 7
|ИДП                                          = 42,6 млрд сом (КР боюнча ~3,5%)
|Тили                                         = [[Кыргыз тили]]
|Тилдери                                      = 
|Калкы                                        = 316,2 миң
|Калк боюнча орду                             = 6-орун
|Калк боюнча пайызы                           = 4,25%
|Жыштыгы                                      = 7,16
|Жыштык боюнча орду                           = 7-орун
|Улуттук курамы                               = кыргыздар — 99,2%, дунгандар — 0,4%, өзбектер — 0,1%, орусдар — 0,1%, башка улуттар — 0,2%
|Диний курамы                                 = мусулмандар-сүннөттөр (ханафий мазхабы)
|Аянты                                        = 44 160
|Аянт боюнча орду                             = 1-орун
|Аянты боюнча пайызы                          = 22,1%
|Максималдуу бийиктиги                        = 5982
|Орточо бийиктиги                             = 2300
|Минималдуу бийиктиги                         = 1500
|Тууралыгы                                    = 
|Узундугу                                     = 

|Карта                                        = Naryn Province in Kyrgyzstan.svg
|Картанын өлчөмү                              = 280px
|Административдик бирдиктин картасы           = 
|Картанын өлчөмү ае                           = 
|lat_dir                                      = N
|lat_deg                                      = 41
|lat_min                                      = 26
|lat_sec                                      = 0
|lon_dir                                      = E
|lon_deg                                      = 75
|lon_min                                      = 58
|lon_sec                                      = 0
|type                                         = adm1st
|region                                       = KG-N
|баскыч                                       = 
|CoordScale                                   = 3000000

|Убакыт аралыгы                               = 
|Аббревиатурасы                               = 
|ISO                                          = KG-N
|FIPS                                         = 
|Телефон коду                                 = 
|Почта индекси                                = 722500-722900
|Интернет-домени                              = [[.kg]]
|Автоунаа номурунун коду                      = H, N, 05
|Сайты                                        = https://www.naryn.gov.kg/ky/
|Commons түрмөгүндө                           = Naryn_Region
}}
&lt;pre&gt;
{{Административдик бирдик
|Түс1                                         = {{Түс|Кыргызстан}}
|Кыргызча аталышы                             = Нарын облусу
|Расмий аталышы                               = 
|Желек                                        = Naryn obl flag.svg
|Желектин сүрөттөлүшү                         = 
|Желектин туурасы                             = 
|Герб                                         = Naryn obl coa.svg
|Гербдин сүрөттөлүшү                          = 
|Гербдин туурасы                              = 
|Өлкө                                         = 
|Гимн                                         = 
|Урааны                                       = 
|Лакап аты                                    = 
|Штат ыры                                     = 

|Статусу                                      = [[Облус]]
|Областка карайт                              = 
|Районго карайт                               = 
|Борбору                                      = [[Нарын]]
|Ири шаары                                    = [[Нарын]]
|Ири шаарлары                                 = 
|Күнү                                         = 
|Негизделген                                  = [[21-ноябрь]] [[1939-жыл]]
|Жоюлган                                      = 

|Башчысынын аталышы                           = Кыргыз Республикасынын Президентинин Нарын облусундагы ыйгарым укуктуу өкүлү
|Башчысы                                      = [[Сатаров Нурбек Бейшеналиевич]]
|Башчысынын аталышы2                          = Ыйгарым укуктуу өкүлдүн орун басарлары
|Башчысы2                                     = Чекирбаев Эркинбек Замирович&lt;br&gt;Аскалиева Гүльзат Айтбаевна&lt;br&gt;Мамбетова Жылдыз Асанкуловна 
|Башчысынын аталышы3                          = 
|Башчысы3                                     = 

|Жылдык ИДП                                   = 42,6 млрд сом
|ИДП боюнча орду                              = 7
|ИДП калк жанына жараша                       = 134,7 миң сом
|ИДП калк санынана жараша                     = 7
|ИДП                                          = 42,6 млрд сом (КР боюнча ~3,5%)
|Тили                                         = [[Кыргыз тили]]
|Тилдери                                      = 
|Калкы                                        = 316,2 миң
|Калк боюнча орду                             = 6-орун
|Калк боюнча пайызы                           = 4,25%
|Жыштыгы                                      = 7,16
|Жыштык боюнча орду                           = 7-орун
|Улуттук курамы                               = кыргыздар — 99,2%, дунгандар — 0,4%, өзбектер — 0,1%, орусдар — 0,1%, башка улуттар — 0,2%
|Диний курамы                                 = мусулмандар-сүннөттөр (ханафий мазхабы)
|Аянты                                        = 44 160
|Аянт боюнча орду                             = 1-орун
|Аянты боюнча пайызы                          = 22,1%
|Максималдуу бийиктиги                        = 5982
|Орточо бийиктиги                             = 2300
|Минималдуу бийиктиги                         = 1500
|Тууралыгы                                    = 
|Узундугу                                     = 

|Карта                                        = Naryn Province in Kyrgyzstan.svg
|Картанын өлчөмү                              = 280px
|Административдик бирдиктин картасы           = 
|Картанын өлчөмү ае                           = 
|lat_dir                                      = N
|lat_deg                                      = 41
|lat_min                                      = 26
|lat_sec                                      = 0
|lon_dir                                      = E
|lon_deg                                      = 75
|lon_min                                      = 58
|lon_sec                                      = 0
|type                                         = adm1st
|region                                       = KG-N
|баскыч                                       = 
|CoordScale                                   = 3000000

|Убакыт аралыгы                               = 
|Аббревиатурасы                               = 
|ISO                                          = KG-N
|FIPS                                         = 
|Телефон коду                                 = 
|Почта индекси                                = 722500-722900
|Интернет-домени                              = [[.kg]]
|Автоунаа номурунун коду                      = H, N, 05
|Сайты                                        = https://www.naryn.gov.kg/ky/
|Commons түрмөгүндө                           = Naryn_Region
}}
&lt;/pre&gt;</text>
      <sha1>ct3mmiq7argpyzhx5z61czq1g9qr4oe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>652659</id>
      <parentid>652655</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T08:37:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>652659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17148" sha1="8dw70cd6tvv1htnq3o13gxllh1zeuhq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{docpage}}&lt;/noinclude&gt;

== Көчүрүүгө камылга ==
&lt;pre&gt;
{{Административдик бирдик
|Түс1                                         = 
|Кыргызча аталышы                             = 
|Расмий аталышы                               = 
|Желек                                        = 
|Желектин сүрөттөлүшү                         = 
|Желектин туурасы                             = 
|Герб                                         = 
|Гербдин сүрөттөлүшү                          = 
|Гербдин туурасы                              = 

|Сүрөт                                        = 
|Сүрөттүн туурасы                             = 
|Сүрөттүн баяны                               = 

|Өлкө                                         = 
|Гимн                                         = 
|Урааны                                       = 
|Лакап аты                                    = 
|Штат ыры                                     = 

|Өлкө                                         = 
|Гимн                                         = 
|Урааны                                       = 
|Лакап аты                                    = 
|Штат ыры                                     = 

|Статусу                                      = 
|Областка карайт                              = 
|Районго карайт                               = 
|Борбору                                      = 
|Ири шаары                                    = 
|Ири шаарлары                                 = 
|Күнү                                         = 
|Негизделген                                  = 
|Жоюлган                                      = 

|Башчысынын аталышы                           = 
|Башчысы                                      = 
|Башчысынын аталышы2                          = 
|Башчысы2                                     = 
|Башчысынын аталышы3                          = 
|Башчысы3                                     = 

|Жылдык ИДП                                   = 
|ИДП боюнча орду                              = 
|ИДП калк жанына жараша                       = 
|ИДП калк санынана жараша                     = 
|ИДП                                          = 
|Тили                                         = 
|Тилдери                                      = 
|Калкы                                        = 
|Калк боюнча орду                             = 
|Калк боюнча пайызы                           = 
|Жыштыгы                                      = 
|Жыштык боюнча орду                           = 
|Улуттук курамы                               = 
|Диний курамы                                 = 
|Аянты                                        = 
|Аянт боюнча орду                             = 
|Аянты боюнча пайызы                          = 
|Максималдуу бийиктиги                        = 
|Орточо бийиктиги                             = 
|Минималдуу бийиктиги                         = 
|Тууралыгы                                    = 
|Узундугу                                     = 

|Карта                                        = 
|Картанын өлчөмү                              = 
|Административдик бирдиктин картасы           = 
|Картанын өлчөмү ае                           = 
|lat_dir                                      = 
|lat_deg                                      = 
|lat_min                                      = 
|lat_sec                                      = 
|lon_dir                                      = 
|lon_deg                                      = 
|lon_min                                      = 
|lon_sec                                      = 
|type                                         = 
|region                                       = 
|баскыч                                       = 
|CoordScale                                   = 

|Убакыт аралыгы                               = 
|Аббревиатурасы                               = 
|ISO                                          = 
|FIPS                                         = 
|Телефон коду                                 = 
|Почта индекси                                = 
|Интернет-домени                              = 
|Автоунаа номурунун коду                      = 
|Сайты                                        = 
|Commons түрмөгүндө                           = 
}}
&lt;/pre&gt;


== Колдонуу мисалы ==
{{Административдик бирдик
|Түс1                                         = {{Түс|Кыргызстан}}
|Кыргызча аталышы                             = Нарын облусу
|Расмий аталышы                               = 
|Желек                                        = Naryn obl flag.svg
|Желектин сүрөттөлүшү                         = 
|Желектин туурасы                             = 
|Герб                                         = Naryn obl coa.svg
|Гербдин сүрөттөлүшү                          = 
|Гербдин туурасы                              = 

|Сүрөт                                        = Кель-Суу - panoramio (4).jpg
|Сүрөттүн туурасы                             = 280px
|Сүрөттүн баяны                               = Көл-Суу көлү

|Өлкө                                         = {{Өлкө желеги|Кыргызстан}}
|Гимн                                         = 
|Урааны                                       = 
|Лакап аты                                    = 
|Штат ыры                                     = 

|Статусу                                      = [[Облус]]
|Областка карайт                              = 
|Районго карайт                               = 
|Борбору                                      = [[Нарын]]
|Ири шаары                                    = [[Нарын]]
|Ири шаарлары                                 = 
|Күнү                                         = 
|Негизделген                                  = [[21-ноябрь]] [[1939-жыл]]
|Жоюлган                                      = 

|Башчысынын аталышы                           = Кыргыз Республикасынын Президентинин Нарын облусундагы ыйгарым укуктуу өкүлү
|Башчысы                                      = [[Сатаров Нурбек Бейшеналиевич]]
|Башчысынын аталышы2                          = Ыйгарым укуктуу өкүлдүн орун басарлары
|Башчысы2                                     = Чекирбаев Эркинбек Замирович&lt;br&gt;Аскалиева Гүльзат Айтбаевна&lt;br&gt;Мамбетова Жылдыз Асанкуловна 
|Башчысынын аталышы3                          = 
|Башчысы3                                     = 

|Жылдык ИДП                                   = 42,6 млрд сом
|ИДП боюнча орду                              = 7
|ИДП калк жанына жараша                       = 134,7 миң сом
|ИДП калк санынана жараша                     = 7
|ИДП                                          = 42,6 млрд сом (КР боюнча ~3,5%)
|Тили                                         = [[Кыргыз тили]]
|Тилдери                                      = 
|Калкы                                        = 316,2 миң
|Калк боюнча орду                             = 6-орун
|Калк боюнча пайызы                           = 4,25%
|Жыштыгы                                      = 7,16
|Жыштык боюнча орду                           = 7-орун
|Улуттук курамы                               = кыргыздар — 99,2%, дунгандар — 0,4%, өзбектер — 0,1%, орусдар — 0,1%, башка улуттар — 0,2%
|Диний курамы                                 = мусулмандар-сүннөттөр (ханафий мазхабы)
|Аянты                                        = 44 160
|Аянт боюнча орду                             = 1-орун
|Аянты боюнча пайызы                          = 22,1%
|Максималдуу бийиктиги                        = 5982
|Орточо бийиктиги                             = 2300
|Минималдуу бийиктиги                         = 1500
|Тууралыгы                                    = 
|Узундугу                                     = 

|Карта                                        = Naryn Province in Kyrgyzstan.svg
|Картанын өлчөмү                              = 280px
|Административдик бирдиктин картасы           = 
|Картанын өлчөмү ае                           = 
|lat_dir                                      = N
|lat_deg                                      = 41
|lat_min                                      = 26
|lat_sec                                      = 0
|lon_dir                                      = E
|lon_deg                                      = 75
|lon_min                                      = 58
|lon_sec                                      = 0
|type                                         = adm1st
|region                                       = KG-N
|баскыч                                       = 
|CoordScale                                   = 3000000

|Убакыт аралыгы                               = 
|Аббревиатурасы                               = 
|ISO                                          = KG-N
|FIPS                                         = 
|Телефон коду                                 = 
|Почта индекси                                = 722500-722900
|Интернет-домени                              = [[.kg]]
|Автоунаа номурунун коду                      = H, N, 05
|Сайты                                        = https://www.naryn.gov.kg/ky/
|Commons түрмөгүндө                           = Naryn_Region
}}
&lt;pre&gt;
{{Административдик бирдик
|Түс1                                         = {{Түс|Кыргызстан}}
|Кыргызча аталышы                             = Нарын облусу
|Расмий аталышы                               = 
|Желек                                        = Naryn obl flag.svg
|Желектин сүрөттөлүшү                         = 
|Желектин туурасы                             = 
|Герб                                         = Naryn obl coa.svg
|Гербдин сүрөттөлүшү                          = 
|Гербдин туурасы                              = 

|Сүрөт                                        = Кель-Суу - panoramio (4).jpg
|Сүрөттүн туурасы                             = 280px
|Сүрөттүн баяны                               = Көл-Суу көлү

|Өлкө                                         = {{Өлкө желеги|Кыргызстан}}
|Гимн                                         = 
|Урааны                                       = 
|Лакап аты                                    = 
|Штат ыры                                     = 

|Статусу                                      = [[Облус]]
|Областка карайт                              = 
|Районго карайт                               = 
|Борбору                                      = [[Нарын]]
|Ири шаары                                    = [[Нарын]]
|Ири шаарлары                                 = 
|Күнү                                         = 
|Негизделген                                  = [[21-ноябрь]] [[1939-жыл]]
|Жоюлган                                      = 

|Башчысынын аталышы                           = Кыргыз Республикасынын Президентинин Нарын облусундагы ыйгарым укуктуу өкүлү
|Башчысы                                      = [[Сатаров Нурбек Бейшеналиевич]]
|Башчысынын аталышы2                          = Ыйгарым укуктуу өкүлдүн орун басарлары
|Башчысы2                                     = Чекирбаев Эркинбек Замирович&lt;br&gt;Аскалиева Гүльзат Айтбаевна&lt;br&gt;Мамбетова Жылдыз Асанкуловна 
|Башчысынын аталышы3                          = 
|Башчысы3                                     = 

|Жылдык ИДП                                   = 42,6 млрд сом
|ИДП боюнча орду                              = 7
|ИДП калк жанына жараша                       = 134,7 миң сом
|ИДП калк санынана жараша                     = 7
|ИДП                                          = 42,6 млрд сом (КР боюнча ~3,5%)
|Тили                                         = [[Кыргыз тили]]
|Тилдери                                      = 
|Калкы                                        = 316,2 миң
|Калк боюнча орду                             = 6-орун
|Калк боюнча пайызы                           = 4,25%
|Жыштыгы                                      = 7,16
|Жыштык боюнча орду                           = 7-орун
|Улуттук курамы                               = кыргыздар — 99,2%, дунгандар — 0,4%, өзбектер — 0,1%, орусдар — 0,1%, башка улуттар — 0,2%
|Диний курамы                                 = мусулмандар-сүннөттөр (ханафий мазхабы)
|Аянты                                        = 44 160
|Аянт боюнча орду                             = 1-орун
|Аянты боюнча пайызы                          = 22,1%
|Максималдуу бийиктиги                        = 5982
|Орточо бийиктиги                             = 2300
|Минималдуу бийиктиги                         = 1500
|Тууралыгы                                    = 
|Узундугу                                     = 

|Карта                                        = Naryn Province in Kyrgyzstan.svg
|Картанын өлчөмү                              = 280px
|Административдик бирдиктин картасы           = 
|Картанын өлчөмү ае                           = 
|lat_dir                                      = N
|lat_deg                                      = 41
|lat_min                                      = 26
|lat_sec                                      = 0
|lon_dir                                      = E
|lon_deg                                      = 75
|lon_min                                      = 58
|lon_sec                                      = 0
|type                                         = adm1st
|region                                       = KG-N
|баскыч                                       = 
|CoordScale                                   = 3000000

|Убакыт аралыгы                               = 
|Аббревиатурасы                               = 
|ISO                                          = KG-N
|FIPS                                         = 
|Телефон коду                                 = 
|Почта индекси                                = 722500-722900
|Интернет-домени                              = [[.kg]]
|Автоунаа номурунун коду                      = H, N, 05
|Сайты                                        = https://www.naryn.gov.kg/ky/
|Commons түрмөгүндө                           = Naryn_Region
}}
&lt;/pre&gt;</text>
      <sha1>8dw70cd6tvv1htnq3o13gxllh1zeuhq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Көл-Суу</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24474</id>
    <revision>
      <id>652661</id>
      <parentid>558376</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T08:45:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>652661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3774" sha1="lwtymukrdarh0y16l58vzken5oxvtvc" xml:space="preserve">{{Көл
| Аталышы                            = Көл-Суу
| Расмий аталышы                     = 
| Сүрөт                              = Кель-Суу_-_panoramio.jpg
| Сүрөттүн туурасы                   = 280px
| Сүрөттүн аталышы                   = Көл-Суунун көрүнүшү
| lat_dir                            = N
| lat_deg                            = 40
| lat_min                            = 23
| lat_sec                            = 20
| lon_dir                            = E
| lon_deg                            = 76
| lon_min                            = 24
| lon_sec                            = 14
| region                             = KG-N
| CoordScale                         = 100000
| Деңиз деңгээлинен бийиктиги        = 3514
| Аянты                              = 4.5
| Көлөмү                             = 
| Жээгини узундугу                   = 
| Эң терең жери                      = 20
| Орточо тереңдиги                   = 
| Узундугу                           = 9
| Туурасы                            = 0,5
| Минералдашуунун түрү               = тузсуз
| Туздуулугу                         = 
| Тунуктугу                          = 
| Суу топтоо аянты                   = 80
| Куйган дарыялар                    = Күрмөнтү
| Агып чыккан дарыялар               = Көл-Суу
| Орточо максималдуу температурасы   = 
| Орточо минималдуу температурасы    = 
| Көлдүн тоңушу                      = 
| Аралдары                           = 
| Өлкө                               = Кыргызстан
| Аймак                              = Нарын облусу
| Район                              = Ат-Башы району
| Аймактык карта 1                   = Кыргызстан
| АймакКартасы туурасы 1             = 
| Викиказына                         = Kol Teckeri
}}
'''Көл-Суу''' — [[Какшаал тоо тизмеги|Какшаал тоо тизмегинин]] бир тармагы [[Сары-Белес тоосу|Сары-Белес тоосундагы]] [[көл]]. [[Ак-Сай суусу (Aт-Башы)|Ак-Сайдын]] оң куймасы [[Көк-Кыя|Көк-Кыянын]] алабында, [[Деңиз деңгээли|деңиз деңгээлинен]] 3514 м бийикте жайгашкан. Урап түшкөн тоо тектердин өрөөндү бөгөп калышынан пайда болгон. Аянты 4,5 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, тереңдиги 20 мге чейин, суу куралуу аянты 488 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Өрөөндүн формасын кайталап, түндүктөн түштүктү карай 5 кмден ашык созулуп жатат. Туурасы 800-1000 м. Агып чыккан суу Көл-Суу деп аталып, Көк-Кыяга куят. Алабында жалпы аянты 2,7 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ден ашык мөңгүлөр бар. 

== Булактар ==
* [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы|«Кыргызстан» улуттук энциклопедиясы]]: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

[[Категория:Кыргызстандын көлдөрү‎]]
[[Категория:Ат-Башы району]]</text>
      <sha1>lwtymukrdarh0y16l58vzken5oxvtvc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>652666</id>
      <parentid>652661</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:17:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>652666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5919" sha1="j2n3p8txa5ylpv9micqllz1wiqfg096" xml:space="preserve">{{Көл
| Аталышы                            = Көл-Суу
| Расмий аталышы                     = 
| Сүрөт                              = Кель-Суу_-_panoramio.jpg
| Сүрөттүн туурасы                   = 280px
| Сүрөттүн аталышы                   = Көл-Суунун көрүнүшү
| lat_dir                            = N
| lat_deg                            = 40
| lat_min                            = 23
| lat_sec                            = 20
| lon_dir                            = E
| lon_deg                            = 76
| lon_min                            = 24
| lon_sec                            = 14
| region                             = KG-N
| CoordScale                         = 100000
| Деңиз деңгээлинен бийиктиги        = 3514
| Аянты                              = 4,5
| Көлөмү                             = 
| Жээгини узундугу                   = 
| Эң терең жери                      = 5-10
| Орточо тереңдиги                   = 
| Узундугу                           = 9000-12 000
| Туурасы                            = 500-2000
| Минералдашуунун түрү               = тузсуз
| Туздуулугу                         = 
| Тунуктугу                          = 
| Суу топтоо аянты                   = 80
| Куйган дарыялар                    = Күрмөнтү
| Агып чыккан дарыялар               = Көл-Суу
| Орточо максималдуу температурасы   = 
| Орточо минималдуу температурасы    = 
| Көлдүн тоңушу                      = 
| Аралдары                           = 
| Өлкө                               = Кыргызстан
| Аймак                              = Нарын облусу
| Район                              = Ат-Башы району
| Аймактык карта 1                   = Кыргызстан
| АймакКартасы туурасы 1             = 
| Викиказына                         = Kol Teckeri
}}
'''Көл-Суу (Көл-Тетири деп да аталат)''' — [[Какшаал тоо тизмеги|Какшаал тоо тизмегинин]] бир тармагы [[Сары-Белес тоосу|Сары-Белес тоосундагы]] мөңгүлөрдөн чыккан суулардан куралган [[көл]].  

[[Ак-Сай суусу (Aт-Башы)|Ак-Сайдын]] оң куймасы [[Көк-Кыя|Көк-Кыянын]] алабында, [[Деңиз деңгээли|деңиз деңгээлинен]] 3514 м бийикте жайгашкан&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://www.advantour.com/rus/kyrgyzstan/nature/lakes/kel-suu.htm Advantour. Озеро Кель-Суу, Кыргызстан]&lt;/ref&gt;. Миңдеген жылдар мурда ири жер титирөөдөн улам урап түшкөн тоо тектердин өрөөндү бөгөп калышынан пайда болгон.  

Аянты 4,5 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, тереңдиги 20 мге чейин, суу куралуу аянты 488 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. Өрөөндүн формасын кайталап, түндүктөн түштүктү карай 5 кмден ашык созулуп жатат. Туурасы 500 метрден 2 чакырымга чейин жетет. Тереңдиги 5 метрден 10 метрге чейин деп эсептелинет&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[https://sputnik.kg/20200828/naryn-kel-suu-kolunun-keremet-surottoru-1049451652.html Спутник. Карап эле турсаң!.. Бирде бар, бирде жок болгон Көл-Суунун укмуш сүрөттөрү]&lt;/ref&gt;. Агып чыккан суу Көл-Суу деп аталып, Көк-Кыяга куят. Алабында жалпы аянты 2,7 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ден ашык мөңгүлөр бар. 

Көл-Суу бир убакта &quot;жоголуп&quot; кетет, тагыраагы, суу тоо тектери аркылуу агып кетет. Кышында бул агын суу тоңуп, жайында көлгө суу кайрадан толот. Жергиликтүү тургундардын байкоолору боюнча, кыш алда канча жылуу болуп, кар аз жааса, жайкысын көлгө суу толбой калат&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;. 

Көлдүн түбү тунук болуп турганда жер астындагы үңкүрлөрдү көрүүгө мүмкүн. Суусунда балык жок болсо да, аймагында жапайы жаныбарлар, анын ичинде карышкыр, аюу, илбирс өңдүү жырткычтар байырлашат. Ошондой эле көл өңү менен да арбап турат. Күндүн тийишине карап түсүн ачык көгүш же жашыл кылып өзгөртүп турат&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;. 

== Колдонулган адабияттар ==
* [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы|«Кыргызстан» улуттук энциклопедиясы]]: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9
== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.azattyk.org/a/koel-suu-ay-tuenoegoen-zher-/32513182.html Азаттык үналгысы. Данисте. Көл-Суу. Ай түнөгөн жер]

[[Категория:Кыргызстандын көлдөрү‎]]
[[Категория:Ат-Башы району]]</text>
      <sha1>j2n3p8txa5ylpv9micqllz1wiqfg096</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>652682</id>
      <parentid>652666</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:50:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>652682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5964" sha1="8ooodk0mzcgk0fvx1phcwjflmgs12gd" xml:space="preserve">{{Көл
| Аталышы                            = Көл-Суу
| Расмий аталышы                     = 
| Сүрөт                              = Кель-Суу_-_panoramio.jpg
| Сүрөттүн туурасы                   = 280px
| Сүрөттүн аталышы                   = Көл-Суунун көрүнүшү
| lat_dir                            = N
| lat_deg                            = 40
| lat_min                            = 23
| lat_sec                            = 20
| lon_dir                            = E
| lon_deg                            = 76
| lon_min                            = 24
| lon_sec                            = 14
| region                             = KG-N
| CoordScale                         = 100000
| Деңиз деңгээлинен бийиктиги        = 3514
| Аянты                              = 4,5
| Көлөмү                             = 
| Жээгини узундугу                   = 
| Эң терең жери                      = 5-10
| Орточо тереңдиги                   = 
| Узундугу                           = 9000-12 000
| Туурасы                            = 500-2000
| Минералдашуунун түрү               = тузсуз
| Туздуулугу                         = 
| Тунуктугу                          = 
| Суу топтоо аянты                   = 80
| Куйган дарыялар                    = Күрмөнтү
| Агып чыккан дарыялар               = Көл-Суу
| Орточо максималдуу температурасы   = 
| Орточо минималдуу температурасы    = 
| Көлдүн тоңушу                      = 
| Аралдары                           = 
| Өлкө                               = Кыргызстан
| Аймак                              = Нарын облусу
| Район                              = Ат-Башы району
| Аймактык карта 1                   = Кыргызстан
| АймакКартасы туурасы 1             = 
| Викиказына                         = Kol Teckeri
}}
'''Көл-Суу (Көл-Тетири деп да аталат)''' — [[Какшаал тоо тизмеги|Какшаал тоо тизмегинин]] бир тармагы [[Сары-Белес тоосу|Сары-Белес тоосундагы]] мөңгүлөрдөн чыккан суулардан куралган [[көл]].  

[[Ак-Сай суусу (Aт-Башы)|Ак-Сайдын]] оң куймасы [[Көк-Кыя|Көк-Кыянын]] алабында, [[Деңиз деңгээли|деңиз деңгээлинен]] 3514 м бийикте жайгашкан&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://www.advantour.com/rus/kyrgyzstan/nature/lakes/kel-suu.htm Advantour. Озеро Кель-Суу, Кыргызстан]&lt;/ref&gt;. Миңдеген жылдар мурда ири жер титирөөдөн улам урап түшкөн тоо тектердин өрөөндү бөгөп калышынан пайда болгон.  

Аянты 4,5 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, тереңдиги 20 мге чейин, суу куралуу аянты 488 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. Өрөөндүн формасын кайталап, түндүктөн түштүктү карай 5 кмден ашык созулуп жатат. Туурасы 500 метрден 2 чакырымга чейин жетет. Тереңдиги 5 метрден 10 метрге чейин деп эсептелинет&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[https://sputnik.kg/20200828/naryn-kel-suu-kolunun-keremet-surottoru-1049451652.html Спутник. Карап эле турсаң!.. Бирде бар, бирде жок болгон Көл-Суунун укмуш сүрөттөрү]&lt;/ref&gt;. Агып чыккан суу Көл-Суу деп аталып, Көк-Кыяга куят. Алабында жалпы аянты 2,7 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ден ашык мөңгүлөр бар. 

Көл-Суу бир убакта &quot;жоголуп&quot; кетет, тагыраагы, суу тоо тектери аркылуу агып кетет. Кышында бул агын суу тоңуп, жайында көлгө суу кайрадан толот. Жергиликтүү тургундардын байкоолору боюнча, кыш алда канча жылуу болуп, кар аз жааса, жайкысын көлгө суу толбой калат&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;. 

Көлдүн түбү тунук болуп турганда жер астындагы үңкүрлөрдү көрүүгө мүмкүн. Суусунда балык жок болсо да, аймагында жапайы жаныбарлар, анын ичинде карышкыр, аюу, илбирс өңдүү жырткычтар байырлашат. Ошондой эле көл өңү менен да арбап турат. Күндүн тийишине карап түсүн ачык көгүш же жашыл кылып өзгөртүп турат&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;. 

== Колдонулган адабияттар ==
* [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы|«Кыргызстан» улуттук энциклопедиясы]]: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9
== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.azattyk.org/a/koel-suu-ay-tuenoegoen-zher-/32513182.html Азаттык үналгысы. Данисте. Көл-Суу. Ай түнөгөн жер]
{{Кыргызстандын көлдөрү}}
[[Категория:Кыргызстандын көлдөрү‎]]
[[Категория:Ат-Башы району]]</text>
      <sha1>8ooodk0mzcgk0fvx1phcwjflmgs12gd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Билан, Дима Николаевич</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25199</id>
    <redirect title="Дима Билан" />
    <revision>
      <id>652708</id>
      <parentid>652530</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T10:52:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>2156</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>исправление двойного перенаправления на [[Дима Билан]]</comment>
      <origin>652708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="9xqqu6t8c3p5hoyldx2lrqn9ppmgztb" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Дима Билан]]</text>
      <sha1>9xqqu6t8c3p5hoyldx2lrqn9ppmgztb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ахеменилер дөөлөтү</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33279</id>
    <revision>
      <id>652631</id>
      <parentid>472018</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T21:46:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>652631</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11280" sha1="o50yikmnaf56amhkjk6u2bp47ygtj54" xml:space="preserve">{{Тарыхый мамлекет
|аталыш                           =Ахеменилер дөөлөтү
|расмий аталыш                    =Ariyānām Xšaçam
|мартаба                          = Империя
|байрак                           =Standard_of_the_Achaemenids.PNG
|байрактын_түшүндүрмөсү           =
|герб                             =
|описание_герба                   = 
|карта                            =Achaemenid Empire ru.svg
|описание                         = 
|p1                               = Мидия
|flag_p1                          = Median Empire.svg|30px
|p2                               =
|flag_p2                          =
|p3                               =
|flag_p3                          =
|p4                               =
|flag_p4                          =
|негизделген                      = [[550 до н. э.]]
|жоюлган                          = [[330 до н. э.]]
|s1                               = Македонская империя
|flag_s1                          = Verginasun.jpg|30px
|s2                               =
|flag_s2                          =
|s3                               =
|flag_s3                          =
|s4                               =
|flag_s4                          =
|девиз                            =
|борбор                           = [[Персеполь]], [[Пасаргады]], [[Экбатана]], [[Сузы]], [[Вавилон]] 
|шаарлар                          =[[Персеполь]], [[Вавилон]], [[Пасаргады]], [[Экбатана]], [[Сарды]], [[Дамаск]], [[Сузы]], [[Мемфис (Египет)|Мемфис]], [[Бактра]], [[Мараканда]]                                                    |тили                              = [[Эскифарс тили|Эскифарсча]], [[Арамейские языки#имперский арамейский|имперский арамейский]], [[Эламский язык|Эламский]], [[Аккадский язык|Аккадский]]
|акча бирдиги                     = [[Дарик]]
|дополнительный_параметр          =
|содержимое_параметра             =
|площадь                          =
|население                        = 
|башкаруу_формасы                 = [[Монархия]]
|сулале                           = [[Ахеменийлер]]
|башкаруучулардын_даражасы        = [[Шахиншах|xšāyaθiya xšāyaθiyānām]]
|башкаруучу1                      = [[Кир II Великий]]
|башкаруу_жылдары1                = [[559 год до н. э.|559]]—[[530 до н. э.]]
|титул_правителей2                = &lt;!--используется при изменении титула последующего правителя--&gt;
|правитель2                       = 
|год_правителя2                   = 
|титул_правителей3                = 
|правитель3                       = 
|год_правителя3                   = 
|титул_правителей4                = 
|правитель4                       = 
|год_правителя4                   = 
|титул_правителей5                = 
|правитель5                       = 
|год_правителя5                   = 
|титул_правителей6                =  
|правитель6                       = 
|год_правителя6                   = 
|религия                          =
|дополнительный_параметр1         =
|содержимое_параметра1            =
|Этап1                            =Негизделген
|Дата1                            =
|Год1                             =[[б.з.ч. 550]]
|Этап2                            =
|Дата2                            =
|Год2                             =
|Этап3                            =
|Дата3                            =
|Год3                             =
|Этап4                            =
|Дата4                            =
|Год4                             =
|Этап5                            =
|Дата5                            =
|Год5                             =
|Этап6                            =Жок болгон
|Дата6                            =
|Год6                             =[[б.з.ч. 330]]
|кошумча_көрсқткүч2               = Административдик бөлүнүшү                                  
|мазмундуу_көрсөткүч2             =20 [[Сатрапия|сатрапий]]
|чейин                            =Мидия
|д1                               =Персия
|д2                               =Согдиана
|д3                               =Бактрия
|д4                               =
|д5                               =
|д6                               =
|д7                               =
|кийин                            =Македон империясы
|п1                               =Селевкий империясы
|п2                               =
|п3                               =
|п4                               =
|п5                               =
|п6                               =
|п7                               =
|прим                             =
}}
{{Иран тарыхы}}

'''Ахеменилер дөөлөтү''' ({{lang-peo|'''Ariyānām Xšaçam'''}}) — Б.з.ч.  VI—IV к. теги [[перс]] болгон [[Ахеменилер|ахеменилер]] сулалеси тарабынан негиздеген Азиядагы байыркы мамлекет.
*

== Булактар ==
* [[Кембриджская история древнего мира]]. Т. IV: Персия, Греция и Западное Средиземноморье ок. 525—479 гг. до н. э. Под ред. Дж. Бордмэна и др. Пер. с англ. А. В. Зайкова. М.: Ладомир, 2011. 1112 стр. — ISBN 978-5-86218-496-9
: ''Книга состоит из трех частей; часть первая — «Персидская держава» — посвящена Ахеменидам:''
: Глава 1. Ранняя история мидийцев и персов и Ахеменидская держава до смерти Камбиса (Т. Кайлер Янг-мл.)
: Глава 2. Укрепление державы и достижение пределов её роста при Дарии и Ксерксе (Т. Кайлер Янг-мл.)
: Глава 3. Основные регионы Персидской державы
:: Глава 3a. Вавилония от Кира до Ксеркса (Амели Курт)
:: Глава 3b. Сирия-Палестина под властью Ахеменидов (И. Эф‘Аль)
:: Глава 3с. Центральная Азия и Восточный Иран (Анри-Поль Франкфор)
:: Глава 3d. Страны Инда (А.-Д.-Х. Бивар)
:: Глава 3e. Анатолия (М. Меллинк)
:: Глава 3f. Персия в Европе (помимо Греции) (А. Фол и Н.-Дж.-Л. Хэммонд)
:: Глава 3g. Египет в период с 525 до 404 г. до н. э. (Дж. Д. Рэй)
: ''Вторая часть книги посвящена Греко-персидским войнам.''

== Шилтемелер ==
{{Commons category}}

{{refbegin}}
* [http://www.persiansarenotarabs.com/persian-history Persian History]
* [http://www.livius.org/aa-ac/achaemenians/achaemenians.html Livius.org on Achaemenids]
* [http://www.iranicaonline.org/articles/cispis-opers ČIŠPIŠ]
* [http://www.livius.org/be-bm/behistun/behistun01.html The Behistun Inscription] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070510195821/http://www.livius.org/be-bm/behistun/behistun01.html |date=2007-05-10 }}
* [http://www.livius.org/aa-ac/achaemenians/inscriptions.html Livius.org on Achaemenid Royal Inscriptions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161218193522/http://www.livius.org/aa-ac/achaemenians/inscriptions.html |date=2016-12-18 }}
* [http://www.iranchamber.com/art/articles/art_of_achaemenids.php Achaemenid art on Iran Chamber Society (www.iranchamber.com)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110713054240/http://www.iranchamber.com/art/articles/art_of_achaemenids.php |date=2011-07-13 }}
* [http://persepolistablets.blogspot.com/ Persepolis Fortification Archive Project]
* [http://www.persianempire.info/AchaemenidArchitecture.htm#tribute Photos of the tribute bearers from the 23 satrapies of the Achaemenid empire, from Persepolis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210831003854/http://www.persianempire.info/AchaemenidArchitecture.htm#tribute |date=2021-08-31 }}
* [http://irancollection.alborzi.com/Coins, medals and orders of the Persian empire]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://en.tarikhema.ir/category/ancient/ancient-iran Ancient Iran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121023132142/http://en.tarikhema.ir/category/ancient/ancient-iran |date=2012-10-23 }}
* [http://en.tarikhema.ir/category/ancient/ancient-iran/achaemenid-empire Dynasty Achaemenid] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100502073108/http://en.tarikhema.ir/category/ancient/ancient-iran/achaemenid-empire |date=2010-05-02 }}
* [http://www.farsmovie.com/eng/index.htm Iran, The Forgotten Glory — Documentary Film About Ancient Iran (achaemenids &amp; Sassanids)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100428091251/http://farsmovie.com/eng/index.htm |date=2010-04-28 }}
* [http://www.achemenet.com/ Achemenet] The major electronic resource for the study of the history, literature and archaeology of the Persian Empire
* [http://www.virtualtourengine.com/tour.aspx?id=17&amp;langindex=1 Persepolis Before Incursion] (Virtual tour project)
* [http://www.museum-achemenet.college-de-france.fr/ Musée achéménide virtuel et interactif (Mavi)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061126081333/http://www.museum-achemenet.college-de-france.fr/ |date=2006-11-26 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061126081333/http://www.museum-achemenet.college-de-france.fr/ |date=2006-11-26 }}&lt;!-- Un vaste «Musée achéménide virtuel et interactif» (Mavi) de plus de 8.000 pièces, consacré au patrimoine de l’Empire Perse de Cyrus à Alexandre le Grand, est désormais consultable sur internet à l’initiative d’un professeur du Collège de France, Pierre Briant --&gt; a vast «Virtual Interactive Achemenide Museum» of more than 8000 items, dedicated to the inheritance of the Persian Empire, from Cyrus the Great to Alexander, is now accessible on the Internet thanks to the initiative of a College de France professor, Pierre Briant.
{{refend}}
{{Иран өлкөлөрү}}</text>
      <sha1>o50yikmnaf56amhkjk6u2bp47ygtj54</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Армения CCP</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44017</id>
    <redirect title="Армения Советтик Социалисттик Республикасы" />
    <revision>
      <id>652707</id>
      <parentid>652526</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T10:52:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>2156</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>исправление двойного перенаправления на [[Армения Советтик Социалисттик Республикасы]]</comment>
      <origin>652707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="95" sha1="1usgbcwzryx0e29xa9dhn9wi7m3ojpf" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Армения Советтик Социалисттик Республикасы]]</text>
      <sha1>1usgbcwzryx0e29xa9dhn9wi7m3ojpf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Грузия CCP</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44019</id>
    <redirect title="Грузия Советтик Социалисттик Республикасы" />
    <revision>
      <id>652709</id>
      <parentid>652533</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T10:52:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>2156</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>исправление двойного перенаправления на [[Грузия Советтик Социалисттик Республикасы]]</comment>
      <origin>652709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93" sha1="hyq11656k361czit9sx0xx35wgevqhi" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Грузия Советтик Социалисттик Республикасы]]</text>
      <sha1>hyq11656k361czit9sx0xx35wgevqhi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ала-Көл</title>
    <ns>0</ns>
    <id>49843</id>
    <revision>
      <id>652677</id>
      <parentid>543444</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:49:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>652677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1225" sha1="1ghy2k61q690l1rxidnd7uxhz7qjs3o" xml:space="preserve">'''Алакөл''' &lt;ref&gt;[[Суперанская, Александра Васильевна|Суперанская А. В.]] Словарь географических названий. — М.: АСТ-ПРЕСС КНИГА, 2013. — 208 с. — С. 13: Алаколь [ранее Алакуль] (Каз.).&lt;/ref&gt; ({{Lang-kz|Алакөл}}'', ала'' -көлдөн - жаркыраган, түстүү көл) - [[Казакстан|Казакстандын]] Балкаш-Алакөл ойдуңунда, Абай жана Жетисуу облустарынын чек арасында , Кыргызстандын чыгыш бөлүгүндө жайгашкан ачуу туздуу [[Туюк көл|суусуз көл]] . [[Казакстан|Казакстандын]] түштүк-чыгышындагы Балхаш-Алакөл ойдуңу . Көлдүн түштүк-чыгышында Жунгар дарбазасы ашуусу жайгашкан. «Айыктыруучу көл» катары белгилүү.
[[Файл:Lake Alakol.jpg | thumb | 220x124px | right | Ала-Көл, [[Казакстан]].]]

== Булактар ==
{{Булактар|2}}


{{Кыргызстандын көлдөрү}}</text>
      <sha1>1ghy2k61q690l1rxidnd7uxhz7qjs3o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>652687</id>
      <parentid>652677</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:53:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Категория:Көлдөр арип боюнча|Көлдөр арип боюнча]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен)</comment>
      <origin>652687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1284" sha1="qo3bodsdjmb69oavm590dha61uml6h0" xml:space="preserve">'''Алакөл''' &lt;ref&gt;[[Суперанская, Александра Васильевна|Суперанская А. В.]] Словарь географических названий. — М.: АСТ-ПРЕСС КНИГА, 2013. — 208 с. — С. 13: Алаколь [ранее Алакуль] (Каз.).&lt;/ref&gt; ({{Lang-kz|Алакөл}}'', ала'' -көлдөн - жаркыраган, түстүү көл) - [[Казакстан|Казакстандын]] Балкаш-Алакөл ойдуңунда, Абай жана Жетисуу облустарынын чек арасында , Кыргызстандын чыгыш бөлүгүндө жайгашкан ачуу туздуу [[Туюк көл|суусуз көл]] . [[Казакстан|Казакстандын]] түштүк-чыгышындагы Балхаш-Алакөл ойдуңу . Көлдүн түштүк-чыгышында Жунгар дарбазасы ашуусу жайгашкан. «Айыктыруучу көл» катары белгилүү.
[[Файл:Lake Alakol.jpg | thumb | 220x124px | right | Ала-Көл, [[Казакстан]].]]

== Булактар ==
{{Булактар|2}}


{{Кыргызстандын көлдөрү}}

[[Категория:Көлдөр арип боюнча]]</text>
      <sha1>qo3bodsdjmb69oavm590dha61uml6h0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>652693</id>
      <parentid>652687</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:54:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Категория:Кыргызстандын көлдөрү|Кыргызстандын көлдөрү]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен)</comment>
      <origin>652693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1349" sha1="94q9ppwn21hbh3pogqd27l2tt9blua2" xml:space="preserve">'''Алакөл''' &lt;ref&gt;[[Суперанская, Александра Васильевна|Суперанская А. В.]] Словарь географических названий. — М.: АСТ-ПРЕСС КНИГА, 2013. — 208 с. — С. 13: Алаколь [ранее Алакуль] (Каз.).&lt;/ref&gt; ({{Lang-kz|Алакөл}}'', ала'' -көлдөн - жаркыраган, түстүү көл) - [[Казакстан|Казакстандын]] Балкаш-Алакөл ойдуңунда, Абай жана Жетисуу облустарынын чек арасында , Кыргызстандын чыгыш бөлүгүндө жайгашкан ачуу туздуу [[Туюк көл|суусуз көл]] . [[Казакстан|Казакстандын]] түштүк-чыгышындагы Балхаш-Алакөл ойдуңу . Көлдүн түштүк-чыгышында Жунгар дарбазасы ашуусу жайгашкан. «Айыктыруучу көл» катары белгилүү.
[[Файл:Lake Alakol.jpg | thumb | 220x124px | right | Ала-Көл, [[Казакстан]].]]

== Булактар ==
{{Булактар|2}}


{{Кыргызстандын көлдөрү}}

[[Категория:Көлдөр арип боюнча]]
[[Категория:Кыргызстандын көлдөрү]]</text>
      <sha1>94q9ppwn21hbh3pogqd27l2tt9blua2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кулун көлү</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53367</id>
    <revision>
      <id>652684</id>
      <parentid>433075</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:50:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>652684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3323" sha1="ijzmf59brasq4ylt9xppnm8z6q9kv9s" xml:space="preserve">{{Көл
 |Аталышы                     = Кулун
  |Расмий аталышы             = {{lang-ky|Кулун}}
 |Сүрөт                       = 
  |Сүрөттүн аталышы           = 
  |Сүрөттүн туурасы           = 
  |lat_dir=N|lat_deg=40|lat_min=32|lat_sec=34
  |lon_dir=E|lon_deg=74|lon_min=19|lon_sec=06
  |region      = KG
  |CoordScale  = 
 |Жайгашкан орду              = [[Ош облусу]] [[Кыргызстан]]
  |Деңиз денгээлинен бийиктиги= 2856 
  |Узундугу                   = 4,6 
  |Туурасы                    = 0,7 
 |Аянты                       = 3,25 
 |Көлөмү                      = 0,118 
 |Жээгинин узундугу           = 
 |Эң терең жери               = 91 
  |Орточо теңдиги             = 
 |Минералдарынын тиби         = 
  |Туздуулугу                 = 
  |Тунуктугу                  = 
 |Суу топтоо аянты            = 
  |Куйган дарыялар            = Кулун дарыясы
  |Чыккан дарыялар            = 
 |Аймактык карта 1            = Кыргызстан
  |АймакКартасы туурасы 1     = 
  |crosses180                 = 
 |Аймактык карта 2            = 
  |АймакКартасы туурасы 2     = 
 |Уикиказынадагы түрмөктөр    =
}}
'''Кулун көлү''' — [[Фергана тоо тизмеги|Фергана тоо тизмегинин]] түштүк-батыш капталындагы тоо көлү. [[Кара-Кулжа району|Кара-Кулжа районунун]] аймагында. [[Тар суу|Тар суусунун]] оң куймасы — Кулундун башында жайгашкан. Узундугу 4,6 км, туурасы 700 м. Көл чанагы деңиз деңгээлинен 2856 м бийиктикте жатат. Суусу тунук, тузсуз. Кулун өрөөнүн жер көчкү бөгөп калуусунан пайда болгон. Бөгөттүн бийиктиги 120 м, туурасы 500 м, Узундугу 200 м. Түндүгү менен түштүк капталдары тик (60°), урчуктуу аскалар менен кучалган. Айланасы өтө кооз. Аны курчап турган тоолордун түндүк капталында карагай, түштүк беттеринде арча токою өсөт.

==Колдонулган адабияттар==
* [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

== Шилтемелер ==
* [http://www.welcome.kg/ru/kyrgyzstan/nature/wot/173.html http://www.welcome.kg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180515190637/http://www.welcome.kg/ru/kyrgyzstan/nature/wot/173.html |date=2018-05-15 }}
{{Кыргызстандын көлдөрү}}
[[Категория:Кара-Кулжа району]]
[[Категория:Кыргызстандын көлдөрү‎]]</text>
      <sha1>ijzmf59brasq4ylt9xppnm8z6q9kv9s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Капка-Таш көлү</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54318</id>
    <revision>
      <id>652680</id>
      <parentid>601492</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:49:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>652680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1196" sha1="l9dy7va5poswen1zc8thgadjyadmzg5" xml:space="preserve">'''Капка-Таш көлү''' – [[Фергана тоо тизмеги|Фергана тоо тизмегинин]] түндүк-батыш тармактары – Кеңкол менен Такталыктын аралыгында жайгашкан. Токтогул районунун аймагында. Аянты 0,96 км2, суунун көлөмү 2,6 млн м&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;. Эң терең жери 50 м. Капка-Таш өрөөнүндө деңиз деңгээлинен 2305 м бийикте жатат. Тунуктугу 3 м. Көлгө 7 өзөн куюп, андан агып чыккан суу [[Кара-Суу көлү|Кара-Суу көлүн]] толуктап турат. Бөгөт көл түрүнө кирет. 

== Колдонулган адабияттар ==
* [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

{{Кыргызстандын көлдөрү}}
[[Категория:Кыргызстандын көлдөрү]]</text>
      <sha1>l9dy7va5poswen1zc8thgadjyadmzg5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>652690</id>
      <parentid>652680</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:53:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Категория:Көлдөр арип боюнча|Көлдөр арип боюнча]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен)</comment>
      <origin>652690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1254" sha1="edce1r6wlkukypfoo7evrk3jutf5ink" xml:space="preserve">'''Капка-Таш көлү''' – [[Фергана тоо тизмеги|Фергана тоо тизмегинин]] түндүк-батыш тармактары – Кеңкол менен Такталыктын аралыгында жайгашкан. Токтогул районунун аймагында. Аянты 0,96 км2, суунун көлөмү 2,6 млн м&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;. Эң терең жери 50 м. Капка-Таш өрөөнүндө деңиз деңгээлинен 2305 м бийикте жатат. Тунуктугу 3 м. Көлгө 7 өзөн куюп, андан агып чыккан суу [[Кара-Суу көлү|Кара-Суу көлүн]] толуктап турат. Бөгөт көл түрүнө кирет. 

== Колдонулган адабияттар ==
* [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

{{Кыргызстандын көлдөрү}}
[[Категория:Кыргызстандын көлдөрү]]
[[Категория:Көлдөр арип боюнча]]</text>
      <sha1>edce1r6wlkukypfoo7evrk3jutf5ink</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кара-Суу көлү</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54465</id>
    <revision>
      <id>652681</id>
      <parentid>601818</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:50:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>652681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1506" sha1="83m6o8if6ue02mybsrbqvk3wmqt4a9q" xml:space="preserve">{{маанилер|Кара-Суу}}
'''Кара-Суу көлү''' - [[Көк-ирим тоосу|Көк-Ирим тоосунун]] батышында, Кеңкол (түштүгүнөн) менен Такталык (түндүгүнөн) тоолорунун аралыгында деңиз деңгээлинен 1998 м бийиктикте жайгашкан. Кара-Суунун ([[Нарын дарыясы|Нарын дарыясынын]] сол куймасы) башында. [[Токтогул району|Токтогул районунун]] аймагында. Аянты 4,2 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, көлөмү 223,5 млн м&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;. Эң терең жери 153 м. Көлгө 10 өзөн куят, негизгиси жогору жагындагы Капка-Таш көлүнөн агып чыгат. Андан башталган суу бөгөт аркылуу 280–300 м төмөн жагынан сарыгып агып чыккандыктан, көлдүн деңгээли 20–25 мге чейин өзгөрүп турат. 

== Колдонулган адабияттар ==
* [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9
{{Кыргызстандын көлдөрү}}
[[Категория:Кыргызстандын көлдөрү‎]]</text>
      <sha1>83m6o8if6ue02mybsrbqvk3wmqt4a9q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>652691</id>
      <parentid>652681</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:53:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Категория:Көлдөр арип боюнча|Көлдөр арип боюнча]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен)</comment>
      <origin>652691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1564" sha1="c8v9nagi6gihgn5c1x3y673cvihs199" xml:space="preserve">{{маанилер|Кара-Суу}}
'''Кара-Суу көлү''' - [[Көк-ирим тоосу|Көк-Ирим тоосунун]] батышында, Кеңкол (түштүгүнөн) менен Такталык (түндүгүнөн) тоолорунун аралыгында деңиз деңгээлинен 1998 м бийиктикте жайгашкан. Кара-Суунун ([[Нарын дарыясы|Нарын дарыясынын]] сол куймасы) башында. [[Токтогул району|Токтогул районунун]] аймагында. Аянты 4,2 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, көлөмү 223,5 млн м&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;. Эң терең жери 153 м. Көлгө 10 өзөн куят, негизгиси жогору жагындагы Капка-Таш көлүнөн агып чыгат. Андан башталган суу бөгөт аркылуу 280–300 м төмөн жагынан сарыгып агып чыккандыктан, көлдүн деңгээли 20–25 мге чейин өзгөрүп турат. 

== Колдонулган адабияттар ==
* [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9
{{Кыргызстандын көлдөрү}}
[[Категория:Кыргызстандын көлдөрү‎]]
[[Категория:Көлдөр арип боюнча]]</text>
      <sha1>c8v9nagi6gihgn5c1x3y673cvihs199</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дитардт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58995</id>
    <revision>
      <id>652637</id>
      <parentid>591344</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T01:12:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>652637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4725" sha1="mdh79mciuhob53zm2k6648f1ckyuwmh" xml:space="preserve">{{ОЖ
 |статусу                 = муниципалитет 
 |кыргызча аталышы           = Дитардт 
 |расмий аталышы            = Diethardt 
 |сүрөтү                   =  
 |баш ийгени                = 
 |өлкө                      = Германия 
 |герб                 = DEU Diethardt COA.svg 
 |желек                      = 
 |гербдин сүрөттөлүшү     = 
 |желектин сүрөттөлүшү          = 
 |гербдин туурасы             = 
 |желектин туурасы                   = 
  |lat_dir=N |lat_deg=50 |lat_min=09 |lat_sec=50 
  |lon_dir=E |lon_deg=7 |lon_min=52 |lon_sec=29 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |чек аранын түрү             = 
 |таблицадагы чек ара        = 
 |өлкөнүн картасынын өлчөмү    = 
 |облус картасынын өлчөмү = 
 |район картасынын өлчөмү = 
 |облус түрү              = Германия жерлери{{!}}Жер 
 |облус                  = Рейнланд-Пфальц 
 |таблицадагы облус         = Рейнланд-Пфальц 
 |район түрү              = Германия району{{!}}Району
 |район                  = Рейн-Лан 
 |таблицадагы район         = Рейн-Лан (район){{!}}Рейн-Лан 
 |коомдун түрү              = 
 |коом                   = 
 |таблицадагы коом         = 
 |ички бөлүнүшү           = 2 ички район 
 |башчысынын түрү           = 
 |башчысы                  = Дитер Шлеман 
 |негизделген күнү         = 
 |биринчи белгиленген           = 
 |мурунку аталышы        = 
 |статустун берилиши             = 
 |аймагы              = 4,42 
 |бийиктиктин түрү         = 
 |ОЖ борборунун бийиктиги    = 300 
 |климаты                 = 
 |расмий тили              = 
  |калкы                = 252 
  |элди каттоо жылы             = 2010 
  |жыштыгы              = 
  |агломерация             = 
  |улуттук курамы          = 
  |диний курамы = 
  |этнохороним            = 
 |убакыт аралыгы           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коду            = 06772 
 |почта индекси           = 56355 
 |почта индекстери        = 
 |автоунаа коду         = EMS 
 |идентификатордун түрү      = Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду{{!}}Расмий коду 
 |цифралык идентификатор   = 07 1 41 502 
 |Commons түрмөгүндө     =  
 |сайты                   = http://www.diethardt.de/ 
 |сайтынын тили               = de 
}} 
'''Дитардт''' ({{lang-de|Diethardt}}) — [[Германия|Германия Федеративдик Республикасынын]] [[Рейнланд-Пфальц]] [[Германия Жерлери|жеринде]] жайгашкан [[муниципалитет]].  [[Рейн-Лан (район)|Рейн-Лан]] районуна кирет.

Калкы — 252 киши (2013-жыл)&lt;ref&gt;[http://www.statistik.rlp.de/fileadmin/dokumente/berichte/A1033_201022_hj_G.pdf Statistisches Landesamt Rheinland-Pfalz – Bevölkerung der Gemeinden am 31. Dezember 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120131082852/http://www.statistik.rlp.de/fileadmin/dokumente/berichte/A1033_201022_hj_G.pdf |date=2012-01-31 }} (PDF; 727 KB)&lt;/ref&gt;. Аянты — 4,42 км². Мамлекет ичинде бекитилген [[Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду|расмий коду]] — ''07 1 41 502''. Муниципалитеттин башчысы — Дитер Шлеман.

Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.

== Булактар ==
{{Булактар}}

== Тышкы шилтемелер ==
* [http://www.diethardt.de/ Расмий сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220411154950/https://diethardt.de/ |date=2022-04-11 }}

{{Рейнланд-Пфальц райондору}}
{{Германия:Рейн-Лан району:Шаарлар}}
{{RhinelandPalatinate-geo-stub}}

[[Категория:Рейнланд-Пфальц шаарлары]]</text>
      <sha1>mdh79mciuhob53zm2k6648f1ckyuwmh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Райфенберг</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59405</id>
    <revision>
      <id>652656</id>
      <parentid>581953</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T08:10:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>652656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4454" sha1="msrl7uum4i02q9ify8n1uat2ay6qtjg" xml:space="preserve">{{ОЖ
 |статусу                 = муниципалитет 
 |кыргызча аталышы           = Райфенберг 
 |расмий аталышы            = Reifenberg 
 |сүрөтү                   =  
 |баш ийгени                = 
 |өлкө                      = Германия 
 |герб                 = DEU Reifenberg COA.svg 
 |желек                      = 
 |гербдин сүрөттөлүшү     = 
 |желектин сүрөттөлүшү          = 
 |гербдин туурасы             = 
 |желектин туурасы                   = 
  |lat_dir=N |lat_deg=49 |lat_min=16 |lat_sec=56 
  |lon_dir=E |lon_deg=7 |lon_min=30 |lon_sec=32 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |чек аранын түрү             = 
 |таблицадагы чек ара        = 
 |өлкөнүн картасынын өлчөмү    = 
 |облус картасынын өлчөмү = 
 |район картасынын өлчөмү = 
 |облус түрү              = Германия жерлери{{!}}Жер 
 |облус                  = Рейнланд-Пфальц 
 |таблицадагы облус         = Рейнланд-Пфальц 
 |район түрү              = Германия району{{!}}Району
 |район                  = Түштүк-Батыш Пфальц 
 |таблицадагы район         = Түштүк-Батыш Пфальц (район){{!}}Түштүк-Батыш Пфальц 
 |коомдун түрү              = 
 |коом                   = 
 |таблицадагы коом         = 
 |ички бөлүнүшү           =  
 |башчысынын түрү           = 
 |башчысы                  = Михела Хүтер 
 |негизделген күнү         = 
 |биринчи белгиленген           = 
 |мурунку аталышы        = 
 |статустун берилиши             = 
 |аймагы              = 7,73 
 |бийиктиктин түрү         = 
 |ОЖ борборунун бийиктиги    = 350 
 |климаты                 = 
 |расмий тили              = 
  |калкы                = 825 
  |элди каттоо жылы             = 2010 
  |жыштыгы              = 
  |агломерация             = 
  |улуттук курамы          = 
  |диний курамы = 
  |этнохороним            = 
 |убакыт аралыгы           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коду            = 06375 
 |почта индекси           = 66507 
 |почта индекстери        = 
 |автоунаа коду         = PS 
 |идентификатордун түрү      = Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду{{!}}Расмий коду 
 |цифралык идентификатор   = 07 3 40 220 
 |Commons түрмөгүндө     = Reifenberg 
 |сайты                   = http://www.vgthal.de/ 
 |сайтынын тили               = de 
}} 
[[Файл:Reifenberg-Kriegergedaechtniskapelle Haeselberg-20-gje.jpg|thumb|left|upright=1.2|]]
'''Райфенберг''' ({{lang-de|Reifenberg}}) — [[Германия|Германия Федеративдик Республикасынын]] [[Рейнланд-Пфальц]] [[Германия Жерлери|жеринде]] жайгашкан [[муниципалитет]].  [[Түштүк-Батыш Пфальц (район)|Түштүк-Батыш Пфальц]] районуна кирет.

Калкы — 825 киши (2013-жыл). . Аянты — 7,73 км². Мамлекет ичинде бекитилген [[Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду|расмий коду]] — ''07 3 40 220''. Муниципалитеттин башчысы — Михела Хүтер.


==Булактар==
{{Булактар}}

==Тышкы шилтемелер==
* [http://www.vgthal.de/ Расмий сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160427194800/https://www.vgthal.de/ |date=2016-04-27 }}

{{Рейнланд-Пфальц райондору}}
{{Германия:Түштүк-Батыш Пфальц району:Шаарлар}}
{{RhinelandPalatinate-geo-stub}}

[[Категория:Рейнланд-Пфальц шаарлары]]</text>
      <sha1>msrl7uum4i02q9ify8n1uat2ay6qtjg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Эбелебен</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65349</id>
    <revision>
      <id>652643</id>
      <parentid>607998</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T05:00:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gliwi</username>
        <id>15757</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:DEU Ebeleben COA.png]] → [[File:DEU Ebeleben COA.svg]] PNG → SVG</comment>
      <origin>652643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4452" sha1="0vcn3b3v0xm17s83q09w1u182790s3n" xml:space="preserve">{{ОЖ
 |статусу                 = муниципалитет 
 |кыргызча аталышы           = Эбелебен 
 |расмий аталышы            = Ebeleben 
 |сурөтү                   =  
 |баш ийгени                 = 
 |өлкө                      = Германия 
 |герб                 = DEU Ebeleben COA.svg
 |желек                      = 
 |гербдин сүрөттөлүшү     = 
 |желектин сүрөттөлүшү          = 
 |гербдин туурасы             = 
 |желектин туурасы                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=51 |lat_min=17 |lat_sec=00 
  |lon_dir=E |lon_deg=11 |lon_min=44 |lon_sec=00 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |чек аранын түрү             = 
 |таблицадагы чек ара        = 
 |өлкөнүн картасынын өлчөмү    = 
 |облус картасынын өлчөмү = 
 |район картасынын өлчөмү = 
 |облус түрү              = Германия жерлери{{!}}Жер 
 |облус                  = Тюрингия 
 |таблицадагы облус         = Тюрингия 
 |район түрү              = Германиянын райондору{{!}}Район 
 |район                  = Кифхойзер 
 |таблицадагы район         = Кифхойзер (район){{!}}Кифхойзер 
 |коомдун түрү              = 
 |коом                   = 
 |таблицадагы коом         = 
 |ички бөлүнүшү           = 4 ички район 
 |башчысынын түрү           = 
 |башчысы                  = Уве Фогт 
 |негизделген күнү         = 
 |биринчи белгиленген           = 
 |мурунку аталышы        = 
 |статустун берилиши             = 
 |аймагы              = 40,74 
 |бийиктиктин түрү         = 
 |ОЖ борборунун бийиктиги    = 245 
 |климаты                 = 
 |расмий тили              = 
  |калкы                = 2907 
  |элди каттоо жылы             = 2010 
  |жыштыгы              = 
  |агломерация             = 
  |улуттук курамы          = 
  |диний курамы = 
  |этнохороним            = 
 |убакыт аралыгы           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коду            = 036020 
 |почта индекси           = 99713 
 |почта индекстери        = 
 |автоунаа коду         = KYF 
 |идентификатордун түрү      = Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду{{!}}Расмий коду 
 |цифралык идентификатор   = 16 0 65 014 
 |Commons түрмөгүндө     = Ebeleben 
 |сайты                   = http://www.ebeleben.de/ 
 |сайтынын тили               = de 
}} 
'''Эбелебен''' ({{lang-de|Ebeleben}}) — [[Германия|Германия Федеративдик Республикасынын]] [[Тюрингия|Тюрингия жеринде]]  жайгашкан [[муниципалитет]].  [[Кифхойзер (район)|Кифхойзер]] районуна кирет.

Калкы — 2907 киши (31-декабрь, 2010-жыл).&lt;ref&gt;[http://www.statistik.thueringen.de/datenbank/TabAnzeige.asp?tabelle=gg000102%7C%7C Thüringer Landesamt für Statistik – Bevölkerung nach Gemeinden, erfüllenden Gemeinden und Verwaltungsgemeinschaften]&lt;/ref&gt; Болжолдуу аянты — 40,74 км². Мамлекет ичинде бекитилген [[Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду|расмий коду]] — ''16 0 65 014''. Муниципалитеттин башчысы — Уве Фогт.

Муниципалитет административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.

==Шилтемелер==
{{Булактар}}

==Тышкы шилтемелер==
* [http://www.ebeleben.de/ Расмий сайты]

{{Тюрингия райондору}}
{{Германия:Кифхойзер Район:Шаарлар}}
{{Thuringia-geo-stub}}

[[Категория:Тюрингия шаарлары]]</text>
      <sha1>0vcn3b3v0xm17s83q09w1u182790s3n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Өкүргөн-Көл</title>
    <ns>0</ns>
    <id>67845</id>
    <revision>
      <id>652685</id>
      <parentid>467017</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:50:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>652685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4943" sha1="32js0n0ylt2dwsdr9jkm72f1y1fdq61" xml:space="preserve">{{Көл
 |Аталышы                     = Өкүргөн-Көл
  |Расмий аталышы             = 
 |Сүрөт                       = 
  |Сүрөттүн туурасы           = 
  |Сүрөттүн аталышы           = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region                     = 
  |CoordScale                 = 
 |Жайгашкан жери              = [[Ички Теңир-Тоо]], [[Жетимбел кырка тоосу]]
  |Деңиз деңгээлинен бийиктиги= 
  |Узундугу                   =
  |Туурасы                    =
 |Аянты                       = 1,15
 |Көлөмү                      = 
 |Жээгини узундугу            = 
 |Эң терең жери               =
  |Орточо тереңдиги           = 
 |Минералдарынын тиби         = 
  |Туздуулугу                 = 
  |Тунуктугу                  = 
 |Суу топтоо аянты            = 
  |Куйган дарыялыр            = Сары-Төр
  |Чыккан дарыялар            = Сары-Төр
 |Аймактык карта 1            =
  |АймакКартасы туурасы       = 
  |crosses180                 = 
 |Аймактык карта 2            = 
  |АймакКартасы 2 туурасы     = 
 |Уикиказынадагы түрмөктөр    =
}}
'''Өкүргөн-Көл''' - [[Ички Теңир-Тоо|Ички Теңир-Тоодогу]] [[Тоо көлдөрү|тоо көлү]]. [[Жетимбел кырка тоосу|Жетим-Бел кырка тоосунун]] түштүк капталындагы Тарагай суусунун он куймасы Өкүргөн суусунун алабынан 3628 м бийиктиктен орун алган. Аянты 1,15 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Төрдөгү чакан 4 мөңгүдөн куралган Сары-Төр өзөнү көлдү толуктап турат. Көл чанагы мөңгүнүн аракетинен пайда болуп, мореналар менен бөгөлгөн чункурда жайгашкан. Андан агып чыккан суу — Сары-Төр менен кошулуп, Өкүргөн суусун түзөт. 

== Этимология ==
Эл оозунда айтылган уламышка караганда, 1916-жылдагы Үркүн учурунда бир үй-бүлө кыргынга учурап, жаш келин ымыркайы менен жалгыз калат. Аман калуунун максатын көздөп, төөнү минип алып, Кытай тарапка бет алат. Эки-үч күн жол жүрөт. Алдынан жолдо каза болгон адамдардын жансыз денелерин көрүп чочуйт. Ошентип Жетим-Бел кырка тоосунун этегиндеги жайык көлгө туш келет. Көлдү айланып өткүчөктү, күн уясына кирип, караңгы кирет. Келин көлдөн өтсө эле жатакчыларга жетип, аман-соо калабыз деп ойлойт. Анын үстүнө көлдүн үстү тоңгондой көрүнөт. Бирок, көлдүн жарымына жетип-жетпей, муз чарт экиге жарылып, келин ымыркайы, минген төөсү менен көлгө чөгүп кетет. Төө боздоп, ымыркай ыйлап, келин кыйкырып жардам сураганы менен аларга эч ким, эч кандай күч жардам бере алган эмес. Бирок, ошол кайгылуу окуядан кийин аянычтуу үндөр көл үстүнөн айрыкча кышкысын бороон-чапкын болуп, шамал катуу жүргөн учурда жаңырып турат. Ошондон улам бул көлдү жергиликтүү эл Өкүргөн-Көл деп аташат. Көл кышкысын тоңуп, жайкысын толкуп турат&lt;ref&gt;[https://kyrgyzel.blogspot.com/2023/06/1.html Өкүргөн-Көл]&lt;/ref&gt;.  

==Колдонулган адабияттар==
* [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 5-том. Башкы редактору Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. илл. ISBN 978 9967-14-111-7
== Булактар ==
&lt;references /&gt;
== Тышкы шилтемелер ==

* [https://kyrgyzel.blogspot.com/ Кыргызстан жөнүндө маалыматтар]
{{Кыргызстандын көлдөрү}}
[[Категория:Кыргызстандын көлдөрү]]
[[Категория:Теңир-Тоо]]</text>
      <sha1>32js0n0ylt2dwsdr9jkm72f1y1fdq61</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дилдорбек Рахмонов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72816</id>
    <revision>
      <id>652636</id>
      <parentid>648878</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T01:05:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>652636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14507" sha1="q4gg2ps9f8e82nqmwiz3gqmvbogh9az" xml:space="preserve">{{Маданият ишмери
| Ысымы              =  Дилдорбек Рахмонов
| Рамий ысымы        = {{lang-uz|Дилдорбек Ўринбоевич Раҳмонов}} 
| Сүрөт              =
| Туурасы            = 200px
| Сүрөттүн аталышы   = 
| Туулгандагы ысымы  = Дилдорбек Уринбоевич Рахмонов
| Туулган жылы       = 11.03.1941
| Туулган жери       = [[Ош шаары]], [[Ош облусу]], [[Кыргыз ССР]], [[СССР]]
| Каза болгон жылы   = 
| Каза болгон жери   = 
| Ишмердүүлүгү       = коомдук жана театралдык ишмер, {{актёр|Кыргызстандын|СССРдин}}, [[акын]], [[жазуучу]], [[журналист]]. 
| Жарандыгы          =  {{Өлкө желеги|СССР}}→&lt;br /&gt;{{Өлкө желеги|Кыргызстан}} 
| Активдүүлүк жылдары=  [[1959]] - [[2003]] жылдары
| Кайман аты         = 
| Амплуа             = 
| Театр              =  [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры]]
| Спектаклдери       = 
| Сыйлыктары         = Көптөгөн [[Грамота (сыйбарак)|ардак грамоталар]] менен [[Сыйлык|сыйланган]]
| Сайты             = 
| imdb_id          =  
}}

'''Дилдорбек Уринбоевич Рахмонов''' ({{lang-uz|Дилдорбек Раҳмонов}}); ([[1941]]), [[Ош шаары]], [[Ош облусу]], [[Кыргыз ССР]] — [[Кыргызстан|Кыргызстандык]] коомдук жана театрдык ишмер, [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры]]нын [[артист|артисти]], [[акын]], [[жазуучу]], [[журналист]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Актёрская династия |url=http://www.echoosha.narod.ru/March07/deti.htm |accessdate=2015-02-03 |archivedate=2015-02-03 |archiveurl=https://archive.today/20150203020052/http://www.echoosha.narod.ru/March07/deti.htm }}&lt;/ref&gt;.

== Өмүр баяны ==
'''Дилдорбек Рахмонов''' 11 март [[1941]] жылы [[Ош шаары]]нда, кызматчылардын үй-бүлөсундө төрөлгөн. Анын атасы [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]] [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры]]нын негиздөөчүсү жана [[артист]]и болгон&lt;ref&gt;{{cite web|title=Они стояли у истоков|url=[https://archive.is/ZiH72]|accessdate= 20 сентября 2015|publisher=ЭхоОша|date=2011-06-11 |author=Рахмонов, Д.|archiveurl= |archivedate=|quote=}}&lt;/ref&gt;.

Дилдорбек [[ажы]] Рахмонов атасын жолун жолдоду, [[маданият]] жана [[искусство]] ишине кызмат кылды. [[1960]]-[[1963]] жылдары Советтик [[Армия (аскер)|армиянын]] катарында кызмат өтөгөн. [[Кыргыз Мамлекеттик Техникалык Университети|Ош политехникалык институтун]] аяктаган. [[1963]]-[[1993]] жылдары айдоочу, [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|театр]] [[артист]]и, улук [[методист]], мастер, прораб, ПТО инженери, [[кампа]]лар башчысы, башкы инженер, фотокорреспондент, элдик контролёр болуп иштеген.

[[1993]]-[[2002]] жылдары жеке [[бизнес]] менен алектенген. [[2002]] жылдан пенсионер. Дилдорбек Рахмонов [[Ош шаары]]нын байыркы [[тарых]]ына  жана анын тургундарына арналган 50 тан ашык [[макала]]ларын жана ырларын [[гезит]]терде жарыялаган. Бош убагында [[ыр]] жазат&lt;ref&gt;{{Cite web |title=&lt;small&gt;Дилдорбек Рахмоновдун өзбек тилиндеги ырлары&lt;/small&gt; |url=http://dunyouzbeklari.com/archives/128187 |accessdate=2016-02-13 |archivedate=2016-02-13 |archiveurl=https://archive.today/20160213152355/http://dunyouzbeklari.com/archives/128187 }}&lt;/ref&gt;. Дилдорбек Рахмонов үч [[Кинофильм чыгаруу|кинофильмде]] үч [[эпизод]]ик [[роль]] ойногон: &quot;Захар Беркут&quot; [[Кинофильм чыгаруу|кинофильмде]] (А. Довженко атындагы [[киностудия]]сы, [[1971]] жыл), &quot;Көчө&quot; [[Кинофильм чыгаруу|кинофильмде]] ([[«Кыргызфильм»]] [[киностудия]]сы, [[1972]] жыл) жана [[өзбек]] [[карыя]]ны [[эпизод]]ик ролу [[Курманжан Датка (фильм)|&quot;Курманжан датка&quot;]] [[Кинофильм чыгаруу|кинофильмде]] («Айтыш-фильм» [[киностудия]]сы, [[2014]] жыл, [[режиссёр]] [[Садык Шер-Нияз]])&lt;ref&gt;[https://centrasia.org/person2.php?st=1386332374 &lt;small&gt;Персоны Центразии&lt;/small&gt;]&lt;/ref&gt;. 

Дилдорбек Рахмановдун [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры]]нын сахнасында [[чыгармачылык]] ишмердиги ([[1957]]-[[1958]], [[1963]]-[[1968]] жылдар). Көптөгөн башкы жана [[эпизод]]ик ролдор ойногон, анын ичинен көрүүчүлөргө жана [[сынчы]]ларга жаккан жана алардын [[алкыш]]ын алган төмөнкүдөй анын ролдору: К. Яшиндын &quot;Равшан менен Зулхумор&quot;до кабарчы, [[Шекспир]]дын &quot;Отелло&quot;сундо 1 сенатор, [[Абдугани Абдугафуров|А. Абдугафуровдун]] &quot;Алданган кыз&quot;да Гани башкы ролу, &quot;Өкүнүч&quot;да башкы ролу, Ш. Саъдулланын &quot;Ёрилтош&quot;ида [[аскер]] башчысы, Т. Сабировдун &quot;Орзигул&quot;, И. Акрамовдун &quot;Адолат&quot;, Хуршиддын &quot;Фархад менен Ширин&quot;, А. [[Навои]]нын &quot;Лейли менен Меджнун&quot;, &quot;Тахир менен Зухра&quot;, жазуучу Аваз Утардын пьесалары боюнча спектаклларда жана башка көптөгөн ролдорду ойногон жана көптөгөн [[концерт]]тик программаларда катышкан. Көптөгөн [[Грамота (сыйбарак)|ардак грамоталар]] менен [[Сыйлык|сыйланган]]. Үйлөнгөн, анын 3 уулу жана 3 кызы, 22 небереси, 6 чөбүрөсү бар&lt;ref&gt;[http://portalus.ru/modules/biographies/rus_readme.php?subaction=showfull&amp;id=1451911704&amp;archive=&amp;start_from=&amp;ucat=&amp; &lt;small&gt;Биографии знаменистостей&lt;/small&gt;]&lt;/ref&gt;.

== Жеке жашоосу ==
[[Ата]]сы - [[Рахмонов Уринбой|Уринбой Рахмонов]] ([[1910]]-[[1980]]) - [[Кыргызстан]] түштүгүнда [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры]]нын негиздөөчүсү, [[Кыргызстан|кыргызстандык]] [[артист]] жана [[жазуучу]]. [[Эне]]си - Турсунхон Туйчибоева ([[1918]]—[[1954]]). [[Жубайлар|Жубайы]] - Матлюбахон Умарова ([[1952]])&lt;ref&gt;[https://centrasia.org/person2.php?st=1386244958 &lt;small&gt;Персоны Центразии&lt;/small&gt;]&lt;/ref&gt;. Балдары: Диляфруз ([[1971]]), Дилмурод ([[1973]]), Наргиза ([[1976]]), [[Рахмонов, Насимий Дилдорбекович|Насимий]]&lt;ref&gt;[https://centrasia.org/person2.php?st=1386409323 &lt;small&gt;Персоны Центразии&lt;/small&gt;]&lt;/ref&gt;, ([[1978]]), Дониёр ([[1982]]), Нозима ([[1985]])

== Тасмаграфиясы==

{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Жылы
!Түп нуска аталышы
!Кыргызча аталышы
!Ролу
|-
|[[1971-жыл кинодо|1971]]
|''Захар Беркут''
|''Захар Беркут''
|[[Эпизод]]
|-
|[[1972-жыл кинодо|1972]]
|''Улица''
|''Көчө''
|[[Эпизод]]
|-
|[[2014-жыл кинодо|2014]]
|[[Курманжан Датка (тасма)|&quot;Курманжан датка&quot;]]
|[[Курманжан Датка (тасма)|&quot;Курманжан датка&quot;]]
|[[Өзбек]] карыя
|}

== [[Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театры|Театрдагы]] чыгармачылыгы ==
* [[1957]] жыл - Сабир Абдулла [[«Алпамыш» эпосу|&quot;Алпамыш&quot;]], [[Вургун Самед|Самад Вургун]] «Юлдуз».
* [[1958]] жыл - Хамид Алимджан «Ойгул жана Бахтиёр», М.Шатров «Революция аты менен».
* [[1963]] жыл - Мухаммаджон Хайруллаев «Бала», Абдулла Каххар «Табыттан добуш», Яхёхон Маматхонов «Мели хоббон, Наби товон».
* [[1964]] жыл - Ахмад Бобожон «Поэма трагедиясы», Байсеитов, Шаңгытбаев «Бали, бали, кыздар ай», [[Шекспир]] «Отелло», [[Жантөшев, Касымалы|Касымали Жантөшев]] «Шайтан кыз», Прем Чанд «Нимми».
* [[1965]] жыл - Сахиб Жамал «Гули сиёх», З.Фатхуллин «Жаштыктагы сүйүү», [[Жантөшев, Касымалы|Касымали Жантөшев]] «Тоо бүркүтү», [[Султанов, Иззат Атаханович|Иззат Султан]] «Бүркүт учушу».
* [[1966]] жыл - [[Султанов, Иззат Атаханович|Иззат Султан]] «Белгисиз киши», Сабир Абдулла «Гул менен [[Нооруз]]», [[Чыңгыз Айтматов]] «[[Саманчынын жолу (роман)|Саманчынын жолу]]», Уйгун «Парвона».
* [[1967]] жыл - [[Алишер Навои]] «Дилором», Адхам Рахмат «Абдулла Набиев», Уткир Рашид «Жуучу», [[Жантөшев, Касымалы|Касымали Жантөшев]] «Кыз муруту менен».
* [[1968]] жыл - [[Абдулла Кадыри]] «Төркүнөн чаян», Анатолий Софронов «Ашпозчу аял эрге тийди», [[Тойбаев, Мырзабек Раевич|Мирзабек Тойбаев]] «Жаңы келин», [[Бекниязов Жайлообек|Ж.Бекниязов]], Исмаилов «Эки от ортосунда», [[Абдугани Абдугафуров]] «Өкүнүч».

Мындан тышкары, ал көп сандагы [[концерт]]тик программаларда катышкан.

== Булактар ==
{{Булактар}}

== Шилтемелер ==
* [https://centrasia.org/person2.php?st=1386332374 &lt;small&gt;Персоны Центразии&lt;/small&gt;]
* [http://portalus.ru/modules/biographies/rus_readme.php?subaction=showfull&amp;id=1451911704&amp;archive=&amp;start_from=&amp;ucat=&amp; &lt;small&gt;Биографии знаменистостей&lt;/small&gt;]
* [https://web.archive.org/web/20150202215028/http://www.echoosha.narod.ru/March07/deti.htm &lt;small&gt;Актёрская династия&lt;/small&gt;]
* [https://web.archive.org/web/20150202205819/http://www.echoosha.narod.ru/December08/teatr.htm &lt;small&gt;Они стояли у истоков&lt;/small&gt;]
* [https://web.archive.org/web/20160215183719/http://dunyouzbeklari.com/archives/128187 &lt;small&gt;Дилдорбек Рахмоновтун өзбек тилиндеги ырлары&lt;/small&gt;]
* [https://web.archive.org/web/20160418101909/http://dunyouzbeklari.com/archives/133741 &lt;small&gt;Дилдорбек Рахмоновтун өзбек тилиндеги ырлары&lt;/small&gt;]
* [http://libmonster.ru/m/person/view/РАХМОНОВ-Дилдорбек-Уринбоевич &lt;small&gt;Всемирная мультиязычная сеть национальных библиотек&lt;/small&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210815065234/https://libmonster.ru/m/person/view/%D0%A0%D0%90%D0%A5%D0%9C%D0%9E%D0%9D%D0%9E%D0%92-%D0%94%D0%B8%D0%BB%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA-%D0%A3%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B1%D0%BE%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 |date=2021-08-15 }}
* [http://www.biblus.ru/Default.aspx?book=28q285k0a3 &lt;small&gt;Библиографический каталог&lt;/small&gt;]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160215174711/http://www.biblus.ru/Default.aspx?book=28q285k0a3 |date=2016-02-15 }}
* [https://www.youtube.com/watch?v=U6Cys8gnqBw &lt;small&gt;Рахмоновдор мууну&lt;/small&gt;]
* [https://zen.yandex.ru/media/id/5e8af4a47dce0e10edfc9675/dildorbek-rahmonov-kyrgyzstandyn-koomduk-jana-teatraldyk-ishmeri-osh-teatrynyn-artisti-akyn-jazuuchu-jurnalist-5ea6aeaae553831c6fd3646c &lt;small&gt;Дилдорбек Рахмонов - Кыргызстандын коомдук жана театралдык ишмери, Ош театрынын артисти, акын, жазуучу, журналист&lt;/small&gt;]

[[Категория:Кыргыз акындары]]
[[Категория:Кыргыз ырчылары]]
[[Категория:Кыргыз театры]]
[[Категория:Кыргыз киносу]]
[[Категория:Ош шаарынын Бабур театры]]
[[Категория:Маданият ишмерлер]]
[[Категория:Кыргыз журналисттери]]</text>
      <sha1>q4gg2ps9f8e82nqmwiz3gqmvbogh9az</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мадумаров Абдурахмон Мамасиддикович</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72915</id>
    <revision>
      <id>652645</id>
      <parentid>648486</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T05:32:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>652645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7206" sha1="euumpakl5dqbo82ly1oebpsqxfievwq" xml:space="preserve">{{Кинематографчы
 |ысымы                = Абдурахмон Мамасиддикович Мадумаров
 |нукура ысымы         = ({{lang-uz|Абдураҳмон Мамасиддиқович Мадумаров}})
 |сүрөт                = 
 |туурасы              = 200px
 |сүрөттүн баяндамасы  = Абдурахмон Мамасиддикович Мадумаров
 |төрөлгөндөгү ысымы   = Абдураҳмон Мамасиддиқович Мадумаров
 |туулган датасы       = 1929
 |өлгөн датасы         = 2008
 |туулган жери         = [[Өзгөн шаары]], [[Ош облусу]], {{Өлкө желеги|Кыргыз ССР}}
 |өлгөн жери           = [[Ош шаары]], [[Ош облусу]], {{Өлкө желеги|Кыргызстан}}
 |кесиби               = Белгилүү коомдук ишмер, [[ишкер]], [[Ош шаары]] тейлөө комбинаты [[тери]]-жүн цехынын башчысы
 |жарандыгы            = {{Өлкө желеги|Кыргыз ССР}} {{Өлкө желеги|СССР}}&lt;br /&gt;{{Өлкө желеги|Кыргызстан}}
 |активдүү жылдары     = [[1941]] - [[2000]] жылдары
 |багыты               = Белгилүү коомдук ишмер, [[ишкер]], [[Ош шаары]] тейлөө комбинаты [[тери]]-жүн цехынын башчысы
 |киностудия           = 
 |сыйлыктары           = Көптөгөн [[орден]], [[медаль]] жана [[Грамота (сыйбарак)|ардак грамоталар]] менен [[Сыйлык|сыйланган]]
 |imdb_id              = 
 |сайт                 = 
}}

'''Абдурахмон Мамасиддикович Мадумаров''' ({{lang-uz|Абдураҳмон Мадумаров}}; (1929-2008), [[Өзгөн шаары]], [[Ош облусу]], [[Кыргыз ССР]] — белгилүү коомдук ишмер, ишкер.  

== Өмүр баяны ==
'''Абдурахмон Мадумаров''' 12-январь 1929-жылы Өзгөн шаарында, дыйкандын үй-бүлөсүндө төрөлгөн. Анын атасы Мамасиддик Мадумаров [[Ош облусу]] [[Өзгөн району|Өзгөн районунун]] колхоз кыймылынын негиздөөчүсү, революционер, көптөгөн жылдар бою [[колхоз]] төрагасы болгон. [[Улуу Ата Мекендик согуш]] жылдарында Мамасиддик Мадумаров өз ыктыяры менен фронтка кетти. Улуу Ата Мекендик согуштун жылдарында Абдурахмон Мадумаров тылда иштеди жана фашисттер үстүнөн жеңиш учун өз салымын кошту&lt;ref&gt;[https://centrasia.org/person2.php?st=1386115285 &lt;small&gt;Центразия Персоны&lt;/small&gt;]&lt;/ref&gt;.

Советтик армиянын катарынан кайтып келип, Абдурахмон Мадумаров 1950-1953-жылдары Кыргызстандын, Ош облусунун жана ар түрдүү мелдештерди самбо боюнча чемпиону болду. 1953-жылы анын колу сынып, ал самбо күрөшү боюнча [[Ташкент]] шаарында [[машыктыргыч]] болуп калат. 1954-жылдан [[пенсия]]га чыкканга чейин Ош турмуш жагын тейлөө комбинаты тери-жүн цехынын башчысы болуп иштеди. 1980-1982 жылдары Ош шаарында килем өндүрүү боюнча цех ачты жана аны башкарды. 1990-жылы Ош шаарында жаңы ачылган тери-жүн фабриканын ишин жүзүнө ашырган.

Абдурахмон Мадумаровдун Ош шаарынын социалдык-экономикалык өнүктүрүү, өнөр жай продукциясын өндүрүүнүн өсүшүн, жаңы түрлөрүнүн көбөйтүү, керектөө товарларынын сапатын жакшыртуу жана көп жылдык ак ниет иштегендиги, мамлекеттик пландарын туруктуу ашыгы менен аткарууга кошкон зор салымын баалап, өкмөтүбүз аны көп сандаган ордендер, медалдар жана ардактуу грамоталар менен сыйлаган&lt;ref&gt;[http://portalus.ru/modules/biographies/rus_readme.php?subaction=showfull&amp;id=1452514191&amp;archive=&amp;start_from=&amp;ucat=&amp; &lt;small&gt;Биографии знаменитостей&lt;/small&gt;]&lt;/ref&gt;.

Абдурахмон Мадумаров ошондой эле Ош шаарынын коомдук турмушуна активдүү катышкан. Ошондой эле мунун аркасында Ош шаарынын Алебастрова көчөсүнө электр, суу түтүк тармагы, жаратылыш газы, канализация, телефон линиясы өткөрүлгөн, жолго асфальт төшөлгөн.

== Булактар ==
{{Reflist|colwidth=30em}}

== Шилтемелер ==
* [https://centrasia.org/person2.php?st=1386115285 &lt;small&gt;Центразия Персоны&lt;/small&gt;]
* [http://portalus.ru/modules/biographies/rus_readme.php?subaction=showfull&amp;id=1452514191&amp;archive=&amp;start_from=&amp;ucat=&amp; &lt;small&gt;Биографии знаменитостей&lt;/small&gt;]
* [http://libmonster.ru/m/person/view/Мадумаров-Абдурахмон-Мамасиддикович &lt;small&gt;Биографии известных персон&lt;/small&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201202092800/https://libmonster.ru/m/person/view/%D0%9C%D0%B0%D0%B4%D1%83%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2-%D0%90%D0%B1%D0%B4%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%BE%D0%BD-%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%B4%D0%B4%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 |date=2020-12-02 }}
* [https://web.archive.org/web/20151230135211/http://dunyouzbeklari.com/archives/123939 &lt;small&gt;О Ботиржоне Мадумарове&lt;/small&gt;]
* [https://web.archive.org/web/20141023174326/http://dunyouzbeklari.com/archives/52654 &lt;small&gt;О Ботиржоне Мадумарове&lt;/small&gt;]
* [http://tyup.net/page/madumarov-abdurahmon-mamasiddikovich Мадумаров Абдурахмон Мамасиддикович] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171224230103/http://tyup.net/page/madumarov-abdurahmon-mamasiddikovich |date=2017-12-24 }}

[[Категория:Инсандар]]
[[Категория:Кыргызстан]]
[[Категория:Ош облусу]]
[[Категория:Ош шаары]]
[[Категория:Коом]]
[[Категория:Ишкерлер]]
[[Категория:Чөлкөм таануу]]
[[Категория:Кыргыз тарыхы]]
[[Категория:Кыргыз таануу]]</text>
      <sha1>euumpakl5dqbo82ly1oebpsqxfievwq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мадумаров Кахрамон Абдурахмонович</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72919</id>
    <revision>
      <id>652646</id>
      <parentid>648487</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T05:33:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>652646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6814" sha1="nu89ruvgfjey97lyztrkj4iwo6q1e7t" xml:space="preserve">{{Кинематографчы
 |ысымы                = Кахрамон Абдурахмонович Мадумаров
 |нукура ысымы         = ({{lang-uz|Қаҳрамон Абдураҳмонович Мадумаров}})
 |сүрөт                = 
 |туурасы              = 200px
 |сүрөттүн баяндамасы  = Кахрамон Абдурахмонович Мадумаров
 |төрөлгөндөгү ысымы   = Қаҳрамон Абдураҳмонович Мадумаров
 |туулган датасы       = 1954
 |өлгөн датасы         = 
 |туулган жери         = [[Ош шаары]], [[Ош облусу]], {{Өлкө желеги|Кыргыз ССР}}
 |өлгөн жери           = 
 |кесиби               = Белгилүү коомдук ишмер, [[ишкер]], [[араб тили]] жетектөөчү [[котормо]]чусу
 |жарандыгы            = {{Өлкө желеги|Кыргыз ССР}} {{Өлкө желеги|СССР}}&lt;br /&gt;{{Өлкө желеги|Кыргызстан}}
 |активдүү жылдары     = [[1977]] жылдан баштап
 |багыты               = Белгилүү коомдук ишмер, [[ишкер]], [[араб тили]] жетектөөчү [[котормо]]чусу
 |киностудия           = 
 |сыйлыктары           = Көптөгөн [[Грамота (сыйбарак)|ардак грамоталар]] менен [[Сыйлык|сыйланган]]
 |imdb_id              = 
 |сайт                 = 
}}

'''Кахрамон Абдурахмонович Мадумаров''' ({{lang-uz|Қаҳрамон Мадумаров}}; ([[1954]]), [[Ош шаары]], [[Ош облусу]], [[Кыргыз ССР]] - Белгилүү коомдук ишмер, [[ишкер]], [[араб тили]] жетектөөчү [[котормо]]чусу&lt;ref&gt;[https://centrasia.org/person2.php?st=1386148564 &lt;small&gt;Центразия Персоны&lt;/small&gt;]&lt;/ref&gt;.

== [[Өмүр баян]]ы ==
'''Кахрамон Мадумаров''' 3 март [[1954]] жылы [[Ош шаары]]нда, кызматчыларды үй-бүлөсундө төрөлгөн. Анын [[ата]]сы [[Мадумаров, Абдурахмон Мамасиддикович]] ([[1929]]-[[2008]]) - белгилүү коомдук ишмер, [[ишкер]], [[Ош шаары]] тейлөө комбинаты [[тери]]-жүн цехынын мүдүрү болуп иштеген.

[[1977]] жылы Кахрамон [[ажы]] Мадумаров [[Ташкент]] Чыгыш таануу [[институт]]ун [[араб тили]] [[Адистик|адистиги]] боюнча артыкчылык менен аяктаган, [[Советтер Союзу]]нун [[Сирия]], [[Йемен]], [[Иордания]] [[элчи]]ликтерине жана [[Соода өкүлчүлүгү|соода өкүлчүлүктөрүне]] [[котормо]]чу, Ош [[кыргыз]]-[[өзбек]] [[университет]]инин араб [[борбор]]унун [[директор]]у, [[араб тили]] мугалими болуп иштеген. Эки баласы бар. [[Куран]]ды жаттап билет, азыр [[ишкер]] болуп иштейт.
Иниси Ботиржон Мадумаров [[Өзбекстан Улуттук Университети|Ташкент Мамлекеттик университетинин]] [[журналистика]] факультетин бүтүрүүп, [[Өзбекстан]]дын жана [[Кыргызстан]]дын [[массалык маалымат каражаттары]]нда жүздөгөн [[макала]]ларын чыгарды. Ал жөнүндө Исмат Хушевтын &quot;Акталбаган үмүт узак аңгемеси&quot; 1 [[китеп]], 12-бөлүк, [[2014]] жылы чыккан китебинде жазылган.

Көптөгөн [[Грамота (сыйбарак)|ардак грамоталар]] менен [[Сыйлык|сыйланган]], [[1985]] жылы [[ССРС]] [[Өкмөт]]ү ага ГАЗ-2410 автоунааны [[белек]]ке берди&lt;ref&gt;[http://portalus.ru/modules/biographies/rus_readme.php?subaction=showfull&amp;id=1452517201&amp;archive=&amp;start_from=&amp;ucat=&amp;&lt;small&gt;Биографии знаменитостей&lt;/small&gt;]&lt;/ref&gt;.

== Жеке жашоосу ==
[[Ата]]сы - [[Мадумаров, Абдурахмон Мамасиддикович]] ([[1929]]-[[2008]]) - белгилүү коомдук ишмер, [[ишкер]], [[Ош шаары]] тейлөө комбинаты [[тери]]-жүн цехынын башчысы болгон. [[Эне]]си - Минавар [[ажы]] Туйчибаева ([[1936]]-[[2003]]). [[Жубайлар|Жубайы]] - Ханифа (5 июль [[1958]] жыл). Балдары: Өткир (16 март [[1979]] жыл), Эркин (10 март [[1984]] жыл)-[[стоматолог]].

== Тиркемелер ==
{{Reflist|colwidth=30em}}

== Шилтемелер ==
* [https://centrasia.org/person2.php?st=1386148564 &lt;small&gt;Центразия Персоны&lt;/small&gt;]
* [http://portalus.ru/modules/biographies/rus_readme.php?subaction=showfull&amp;id=1452517201&amp;archive=&amp;start_from=&amp;ucat=&amp;&lt;small&gt;Биографии знаменитостей&lt;/small&gt;]
* [http://libmonster.ru/m/person/view/Мадумаров-Кахрамон-Абдурахмонович &lt;small&gt;Биографии известных персон&lt;/small&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310205137/http://libmonster.ru/m/person/view/%D0%9C%D0%B0%D0%B4%D1%83%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2-%D0%9A%D0%B0%D1%85%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%BD-%D0%90%D0%B1%D0%B4%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 |date=2016-03-10 }}
* [https://web.archive.org/web/20151230135211/http://dunyouzbeklari.com/archives/123939 &lt;small&gt;О Ботиржоне Мадумарове&lt;/small&gt;]
* [https://web.archive.org/web/20141023174326/http://dunyouzbeklari.com/archives/52654 &lt;small&gt;О Ботиржоне Мадумарове&lt;/small&gt;]
* [http://tyup.net/page/madumarov-kahramon-abdurahmonovich Мадумаров Кахрамон Абдурахмонович]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[Категория:Инсандар]]
[[Категория:Кыргызстан]]
[[Категория:Ош облусу]]
[[Категория:Ош шаары]]
[[Категория:Ишкерлер]]
[[Категория:Борбордук Азия]]
[[Категория:Чөлкөм таануу]]
[[Категория:Кыргыз тарыхы]]
[[Категория: Кыргыз таануу]]</text>
      <sha1>nu89ruvgfjey97lyztrkj4iwo6q1e7t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Көлүкөк</title>
    <ns>0</ns>
    <id>78507</id>
    <revision>
      <id>652683</id>
      <parentid>517992</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:50:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>652683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1439" sha1="bq6dwju36l4tz4xbs1wk5vhmqioie69" xml:space="preserve">{{Адаштырба|Көлү көк}} 
'''Көлүкөк''' — [[Тескей Ала-Тоо|Тескей Алатоонун]] батыш учунун түн. капталындагы [[көл]]. 

[[Үкөк суусу|Үкөк суусунун]] алабында ([[Чүй]] д-нын системасына кирет). Аянты 1,22 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, уз. 2,3 км, туурасы 700 м, орт. тереңд. 17 м, абс. Бийикт. 2970 м. Көл мурда мөңгү жаткан тепши сымал өрөөндү мореналар ж-а кулаган таштар бөгөп калышынан пайда болгон. Суунун агымы б-ча төмөнүрөөк дагы бир чакан бөгөт көл жайгашкан. Анын аянты 0,14 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, уз. 550 м, туурасы 400 м, эң терең жери 27 м. Алабында жалпы аянты 7 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;ден ашкан майда мөңгүлөр бар. Агып кирген суу таш корум бөгөттүн асты м-н сарыгып чыгат.

== Колдонулган адабияттар ==
* Кыргызстандын географиясы. Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004, s. 71–72. ISBN 9967-14-006-2
{{Кыргызстандын көлдөрү}}
[[Категория:Кыргызстандын көлдөрү‎]]</text>
      <sha1>bq6dwju36l4tz4xbs1wk5vhmqioie69</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>652692</id>
      <parentid>652683</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:54:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Категория:Көлдөр арип боюнча|Көлдөр арип боюнча]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен)</comment>
      <origin>652692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1497" sha1="84gk4baaxaysseepteef9lpa5b751e1" xml:space="preserve">{{Адаштырба|Көлү көк}} 
'''Көлүкөк''' — [[Тескей Ала-Тоо|Тескей Алатоонун]] батыш учунун түн. капталындагы [[көл]]. 

[[Үкөк суусу|Үкөк суусунун]] алабында ([[Чүй]] д-нын системасына кирет). Аянты 1,22 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, уз. 2,3 км, туурасы 700 м, орт. тереңд. 17 м, абс. Бийикт. 2970 м. Көл мурда мөңгү жаткан тепши сымал өрөөндү мореналар ж-а кулаган таштар бөгөп калышынан пайда болгон. Суунун агымы б-ча төмөнүрөөк дагы бир чакан бөгөт көл жайгашкан. Анын аянты 0,14 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, уз. 550 м, туурасы 400 м, эң терең жери 27 м. Алабында жалпы аянты 7 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;ден ашкан майда мөңгүлөр бар. Агып кирген суу таш корум бөгөттүн асты м-н сарыгып чыгат.

== Колдонулган адабияттар ==
* Кыргызстандын географиясы. Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004, s. 71–72. ISBN 9967-14-006-2
{{Кыргызстандын көлдөрү}}
[[Категория:Кыргызстандын көлдөрү‎]]
[[Категория:Көлдөр арип боюнча]]</text>
      <sha1>84gk4baaxaysseepteef9lpa5b751e1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лүис Кэрролл</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103816</id>
    <revision>
      <id>652630</id>
      <parentid>335398</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T20:40:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JayCubby</username>
        <id>43934</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Lewis Carroll 1863.jpg]] → [[File:Lewis Carroll (Charles Lutwidge Dodgson) MET DP-15137-001 (cropped).jpg]] res</comment>
      <origin>652630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1802" sha1="gw5jce1z3zuvjb1ecgpamorp6urpiq9" xml:space="preserve">[[Файл:Lewis Carroll (Charles Lutwidge Dodgson) MET DP-15137-001 (cropped).jpg|thumb|upright|Лүис Кэрролл (1863).]]
'''Чарлз Лүтвиж Додгсон''' ([[Англис тили|англ.]] Charles Lutwidge Dodgson; /ˈtʃɑːrlz ˈlʌtwɪdʒ ˈdɒdsən/; 1832-жылы 27-ноябрда туулуп - 1898-жылы 14-январда каза болгон) - элге '''Лүис Кэрролл''' деген ылакап аты менен белгилүү англиялык жазуучү, математик, логик, англикалык дьякон жана фотографчы болгон. Анын эң белгилүү чыгармасы [[Алисанын керемет дүйнөдөгү укмуштуу окуялары|&quot;Алиса кызыктар дүйнөсүндө&quot;]] жана анын уландысы [[Алиса күзгүнүн аркы тарабында|&quot;Алиса күзгүнүн аркы тарабында&quot;]] жана ал &quot;[[Маанисиз]]&quot; (англ. Jabberwocky) жана &quot;[[Снаркка аң уулоо]]&quot; (англ. The Hunting of the Snark) чыгармаларын камтыйт. Ал сөздөрдү улаштырууда, логикада жана фэнтези жаатында жөндөмдүү болгон. Учурда дүйнөнүн ар тарабында анын чыгармаларын жайылтып жана жашоосун изилдеп жаткан бир нече коомчулук бар.

== Өмүр таржымалы ==

== Чыгармалары ==

== Шилтемелер ==

{{DEFAULTSORT:Кэрролл, Лүис}}
[[Категория:Британия жазуучулары]]
[[Категория:Туулгандар 1832-жылы]]
[[Категория:Өлгөндөр 1898-жылы]]</text>
      <sha1>gw5jce1z3zuvjb1ecgpamorp6urpiq9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Цветаева, Марина Ивановна</title>
    <ns>0</ns>
    <id>113975</id>
    <redirect title="Марина Цветаева" />
    <revision>
      <id>652710</id>
      <parentid>652568</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T10:52:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>2156</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>исправление двойного перенаправления на [[Марина Цветаева]]</comment>
      <origin>652710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="guxt12lysff6oh0s62tcdon9xtf3lvd" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Марина Цветаева]]</text>
      <sha1>guxt12lysff6oh0s62tcdon9xtf3lvd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сары-Челек</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123502</id>
    <revision>
      <id>652676</id>
      <parentid>647463</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:48:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>652676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7423" sha1="kbuftcz9o6di779hvu6txzrjg8uuk98" xml:space="preserve">{{Көл
| Аталышы                            = Сары-Челек
| Расмий аталышы                     = {{lang-ky|Сары-Челек}}
| Сүрөт                              = Озеро Сары-Челек 21.jpg
| Сүрөттүн туурасы                   = 280px
| Сүрөттүн аталышы                   = Сары-Челек көлү
| Түс1                               = 
| lat_dir                            = N
| lat_deg                            = 41
| lat_min                            = 52
| lat_sec                            = 14
| lon_dir                            = E
| lon_deg                            = 71
| lon_min                            = 58
| lon_sec                            = 31
| region                             = KG-J
| CoordScale                         = 50000
| Деңиз деңгээлинен бийиктиги        = 1878
| Аянты                              = 4.92
| Көлөмү                             = 0.483
| Жээгини узундугу                   = 14.1
| Эң терең жери                      = 244
| Орточо тереңдиги                   = 98
| Узундугу                           = 7.5
| Туурасы                            = 2.28
| Минералдашуунун түрү               = Тузсуз
| Туздуулугу                         = 0.2
| Тунуктугу                          = 16
| Суу топтоо аянты                   = 
| Куйган дарыялар                    = Сары-Челек, Сары-Булак
| Агып чыккан дарыялар               = Кожо-Ата
| Орточо максималдуу температурасы   = 19.8
| Орточо минималдуу температурасы    = 4
| Көлдүн тоңушу                      = декабрь — февраль айларында тоңот
| Аралдары                           = жок
| Өлкө                               = {{Өлкө желеги|Кыргызстан}}
| Аймак                              = [[Жалал-Абад облусу]]
| Район                              = [[Аксы району]] (Сары-Челек биосфералык коругу)
| Аймактык карта 1                   = Кыргызстан
| АймакКартасы туурасы 1             = 280
| Викиказына                         = Sary-Chelek
}}

'''Сары-Челек''' — [[Тоскоол]], [[Тоскоол-Ата|Тоскоол-Ата]], [[Чаткал]] тоо кыркасында [[Ат-Ойнок кырка тоосу|Ат-Ойнок тоо кыркасында]] такалган жерде [[Кожо-Ата дарыясы|Кожо-Ата]], суусунун алабында жайгашкан көл. [[Аксы району|Аксы районунун]] аймагында. Деңиз деңгээлинен 1873 м бийиктикте. Узундугу 7,5 км, орточо жазылыгы 650 м (эң жазы жери 2280 м), кууш жери 300 м. Аянты 4,92 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Орточо тереңдиги 6789 м (эң терең жери 17890 м). Тереңдиги боюнча [[Кыргызстан|Кыргызстанда]] 2–орунда([[Ысык-Көл|Ысык-Көлдөн]] кийин). Жээги көбүнчө тик, жардуу,булуң-буйткалуу. Суунун тунуктугу 16 м. [[Сары-Челек]] жер титирегенде  эбегейсиз  зор  көчкү өрөөндүн таманын бөгөп калышынан пайда болгон. Ошондуктан көлдүн формасы тоо өрөөнүнүн формасын кайталап узатасынан жатат. Көлгө [[Сары-Челек]] суусу куюп (чыгымы жайында 1–3 м&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;/сек, кышында 0,6 м&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;/сек),андан Тоскоол суусу(Кожата суусунун куймасы)агып чыгат(чыгымы жайында 3–4 м3/сек). Көл түбүндөгү тектон жаракалардан булактар чыгат. Эң жогорку деңгээли майдын аягында, эң төмөнкүсү декабрда байкалат да, экөөнүн айырмасы 40–50 смден ашпайт.&lt;/br&gt;

[[Файл:Сары-Челек5.jpg|300 px|left]]
'''Сары-Челек''' &lt;br/&gt;

Кириш-чыгыш балансынын көлөмү 2 млн м&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;. Эң жогорку температурасы(19,8°С) августтун аягында, эң төмөнкүсү(0 °С) февралда байкалат. Түбүнөн кошулган жер астындагы суулардын температурасы 5°Сден төмөн түшпөйт. Суусунун үстүнкү бетинен түбүнө карай минералдык туздардын көбөйүшү (200 мг/л-ден 500 мг/л-ге чейин)мүнөздүү. Негизги аниондору: СОз, SО4, катиондору: Са, Мg;

100 м тереңдиктен кийин күкүрттүү суутектин (Н2S)сасык жыты байкалат. Бир литр суудагы минералдуу калдыктардын орточо өлчөмү 280 мг. Көлдү курчаган тоо капталдары палеозойдун акиташ, сланец жана башка чөкмө тектеринен турат. Тоо капталдарында карагай, арча, жаңгак, көк карагай өсөт. Бийик бөлүгүн шалбаа, нивалдык ландшафттар ээлейт.

Көлгө бакма каңылтыр жана ондатра коё берилген. Келгин куштар көп. Аймактын кооздугун, табигый шартынын ар түрдүүлүгүн, байлыгын, дүйнөнүн башка жеринде болбогон өсүмдүктөрдүн, айбанаттардын, алардын чарбалык жана илимий жактан баалуулугун эске алып, бул аймактын табиятын мындан ары сактоо үчүн 1959-ж. [[Сары-Челек|Сары-Челек биосфера коругу]] уюшулган. [[Туризм]] өнүккөн.

&lt;gallery&gt;
Файл:Сары-Челек2.jpg
Файл:Сары-Челек3.jpg
Файл:Сары-Челек4.jpg
Файл:Сары-Челек8.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Колдонулган адабияттар ==
* {{URL|http://www.bizdin.kg/books/item/97-kg_geo|Кыргызстандын географиясы/Мамлекеттик тил жана энцклопедия борбору. Бишкек-2004}} ISBN 9967-14-006-2 &lt;br&gt;

== Интернеттеги шилтемелер ==
* http://www.kyrgyz-guide.com/ru/index.php?option=com_phocagallery&amp;view=category&amp;id=6:-&amp;Itemid=62{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* http://www.svali.ru/show_picture.php?cntr=48&amp;type=2&amp;id=12&amp;cd=1

{{Кыргызстандын көлдөрү}}
[[Категория:Кыргызстандын көлдөрү‎]]
[[Категория:Жалал-Абад облусу]]
[[Категория:Тумар-2011]]</text>
      <sha1>kbuftcz9o6di779hvu6txzrjg8uuk98</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ниндэ АЭСи</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136040</id>
    <revision>
      <id>652648</id>
      <parentid>496907</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T07:10:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>652648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7520" sha1="8z33iarrg6nafebirz5xuq2y9iwdwnx" xml:space="preserve">{{Электр станциясы
|Кыргызча аталышы                             = Ниндэ АЭСи
|Өлкө                                         = Кытай
|Жайгашкан жери                               = Фудин, Ниндэ, Фуцзянь
|Курулуп башталган жылы                       = [[2008-жыл]]
|Агрегаттарды ишке берүү жылдары              = [[2012-жыл]]
|Жылдык электр энергиясын өндүрүү             = 4320 МВт
|Энергоблоктору                               = 5
|Курулуп жаткан энергоблоктору                = 1
|Реакторлордун түрү                           = CPR-1000, HPR-1000 PWRs
|Эксплуатациялоодогу реакторлор               = 4
|Макамы                                       = Колдонууда
|Менчик ээси                                  = Ningde Nuclear Power Co Ltd (NDNP)
|Бөлүштүрмө түзмөгү                           = -
|Карта                                        = {{АймакКартасы|Кытай
 |label   = Ниндэ АЭСи
 |lat_deg = 27 |lat_min = 04
 |lon_deg = 120 |lon_min = 28
 |width   = 280
 |float   = right
}}
}}
'''Ниндэ АЭСи''' ({{lang-zh|宁德核电站}}) — [[Кытай|Кытайдын]] түштүк-чыгышындагы колдонуудагы атомдук электр станциясы&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20190402042934/http://news.163.com/08/0218/05/44V7V8490001124J.html 福建宁德核电项目正式动工]&lt;/ref&gt;.  

Бул атомдук электр станция Чыгыш Кытай деңизинин жээгинде, Фуцзянь провинциясынын Ниндэ шаар округунун курамына кирген Фудин уездинде жайгашкан&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.  

Ниндэ атомдук электр станциясынын курулушу 2008-жылы башталган. 2012, 2014, 2015 жана 2016 жылдары төрт реактору курулуп бүтүп колдонууга берилген. Басым алдындагы сууну колдонгон Areva француз компаниясынын реакторунун Кытайда жасалган аналогу болгон CPR-1000 реакторлору орнотулган. Ар бир реактордун кубаттуулугу 1080 МВт жана Ниндэ АЭСинин учурдагы жалпы кубаттуулугу 4320 МВт түзөт. Дагы эки энергетикалык блокту куруу пландаштырылууда&lt;ref&gt;[https://www.world-nuclear-news.org/Articles/Construction-starts-on-two-new-Chinese-units Construction starts on two new Chinese units]&lt;/ref&gt;.

Кытайдын заманбап атомдук энергетикасынын эң маанилүү шарттарынын бири болуп, курулуш иштеринде ата-мекендик технологияларды, жабдууларды кеңири жайылтуу жана колдонуу эсептелет. Ниндэ АЭСи курууда француз адистеринин катышуусуна карабастан, жабдуулардын 80% Кытайда иштелип чыккан жана жасалган жабдуулардан турат&lt;ref&gt;{{Cite web |title=АЭС Ниндэ – французские технологии в Китае |url=https://miraes.ru/aes-ninde-frantsuzskie-tehnologii-v-kitae/ |accessdate=2024-12-23 |archivedate=2024-12-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241223121310/https://miraes.ru/aes-ninde-frantsuzskie-tehnologii-v-kitae/ }}&lt;/ref&gt;.

Ниндэ АЭСи иштеп чыккан энергия Фуцзянь провинциясын жана коңшу Чжэцзян провинциясын электр энергиясы менен камсыз кылат.

== Энергоблоктору ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width: 11%; background-color: #CFCFCF;&quot; |Энергоблок
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width: 13%; background-color: #CFCFCF;&quot; |Реактор
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;width: 20%; background-color: #CFCFCF;&quot; |Кубаттуулугу
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width: 11%; background-color: #CFCFCF;&quot; |Курулушунун башталышы
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width: 11%; background-color: #CFCFCF;&quot; |Ачылышы
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width: 11%; background-color: #CFCFCF;&quot; |Электр тармагына туташуусу
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width: 11%; background-color: #CFCFCF;&quot; |Колдонууга берилиши
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width: 11%; background-color: #CFCFCF;&quot; |Жабылышы
|-
! style=&quot;width: 10%; background-color: #CFCFCF;&quot; |Таза
! style=&quot;width: 10%; background-color: #CFCFCF;&quot; |Брутто
|-
|Ниндэ-1&lt;ref&gt;International Atomic Energy Agency (IAEA). [https://web.archive.org/web/20160604205952/https://www.iaea.org/PRIS/CountryStatistics/ReactorDetails.aspx?current=921 NINGDE-1]&lt;/ref&gt;
| align=&quot;center&quot; |[[Водо-водяной ядерный реактор|PWR]], CPR-1000
| align=&quot;right&quot; |1018 МВт
| align=&quot;right&quot; |1080 МВт
| align=&quot;right&quot; |18.02.2008
| align=&quot;right&quot; |24.11.2012
| align=&quot;right&quot; |28.12.2012
| align=&quot;right&quot; |15.04.2013
| align=&quot;right&quot; |—
|-
|Ниндэ-2&lt;ref&gt;International Atomic Energy Agency (IAEA). [https://web.archive.org/web/20160604204230/https://www.iaea.org/PRIS/CountryStatistics/ReactorDetails.aspx?current=922 NINGDE-2]&lt;/ref&gt;
| align=&quot;center&quot; |[[Водо-водяной ядерный реактор|PWR]], CPR-1000
| align=&quot;right&quot; |1018 МВт
| align=&quot;right&quot; |1080 МВт
| align=&quot;right&quot; |12.11.2008
| align=&quot;right&quot; |20.12.2013
| align=&quot;right&quot; |04.01.2014
| align=&quot;right&quot; |04.05.2014
| align=&quot;right&quot; |—
|-
|Ниндэ-3&lt;ref&gt;International Atomic Energy Agency (IAEA). [https://web.archive.org/web/20160609230900/https://www.iaea.org/PRIS/CountryStatistics/ReactorDetails.aspx?current=923 NINGDE-3]&lt;/ref&gt;
| align=&quot;center&quot; |[[Водо-водяной ядерный реактор|PWR]], CPR-1000
| align=&quot;right&quot; |1018 МВт
| align=&quot;right&quot; |1080 МВт
| align=&quot;right&quot; |08.01.2010
| align=&quot;right&quot; |08.03.2015
| align=&quot;right&quot; |21.03.2015
| align=&quot;right&quot; |10.01.2015
| align=&quot;right&quot; |—
|-
|Ниндэ-4&lt;ref&gt;International Atomic Energy Agency (IAEA). [https://web.archive.org/web/20160604205937/https://www.iaea.org/PRIS/CountryStatistics/ReactorDetails.aspx?current=924 NINGDE-4]&lt;/ref&gt;
| align=&quot;center&quot; |[[Водо-водяной ядерный реактор|PWR]], CPR-1000
| align=&quot;right&quot; |1018 МВт
| align=&quot;right&quot; |1080 МВт
| align=&quot;right&quot; |29.09.2010
| align=&quot;right&quot; |16.03.2016
| align=&quot;right&quot; |29.03.2016
| align=&quot;right&quot; |21.07.2016
| align=&quot;right&quot; |—
|-
|Ниндэ-5
| align=&quot;center&quot; |[[Водо-водяной ядерный реактор|PWR]], Хуалун-1
| align=&quot;right&quot; |1116 МВт
| align=&quot;right&quot; |1200 МВт
| align=&quot;right&quot; |28.07.2024
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
|}

== Булактар ==
{{Булактар}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://web.archive.org/web/20080204045426/http://www.cgnpc.com.cn/n1093/n463576/n463628/index.html China Guangdong Nuclear Power Group (CGNPG)]
* [http://www.chinadaily.com.cn/china/2008-02/19/content_6465565.htm Hu Meidong; Wan Zhihong. &quot;Work starts on nuclear power plant&quot;]</text>
      <sha1>8z33iarrg6nafebirz5xuq2y9iwdwnx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сербия</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136394</id>
    <revision>
      <id>652665</id>
      <parentid>649627</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:15:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>652665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78576" sha1="mdzio530guzl0su2wlzeltk575kjkp0" xml:space="preserve">{{Мамлекет
 |Этап1                                    = 
 |Дата1                                    = 
 |Этап2                                    = 
 |Дата2                                    = 
 |Этап3                                    = 
 |Дата3                                    = 
 |Этап4                                    = 
 |Дата4                                    = 
 |Этап5                                    = 
 |Дата5                                    = 
 |Макамы                                   = 
 |Негизделген                              = 
 |Макамы                                   = 
 |Кыргызча аталышы                         = Сербия Республикасы
 |Расмий аталышы                           = {{lang-sr|Репу̀блика Ср̀бија / Republika Srbija}}
 |Мамлекеттик дини                         = [[Динден тышкары мамлекет]]
 |Герб                                     = Coat of arms of Serbia.svg
 |Желек                                    = Flag of Serbia.svg
 |Гимн аталышы                             = Боже правде&lt;br&gt;
 |Аудио                                    = Serbian National Anthem instrumental.ogg
 |Урааны                                   = Само слога Србина спасава (Сербдерди биримдик гана сактап калат)
 |Башкаруу формасы                         = [[парламенттик республика]]
 |Картада                                  = Serbia (orthographic projection).svg
| lat_dir = N
| lat_deg = 44
| lat_min = 14
| lat_sec = 0
| lon_dir = E
| lon_deg = 20
| lon_min = 53
| lon_sec = 0
| region = CS
| CoordScale = 3000000
 |Тили                                     = [[серб тили]]
 |Эгемендүүлүк күнү                        = [[13-июль]] [[1878-жыл]]
 |Эгемендүүлүгүн алды                      = [[Осмон империясы|Осмон империясынан]]
 |Борбор шаары                             = [[Белград]]
 |Ири шаарлар                              = Белград, Нови-Сад, Приштина&lt;ref&gt;Сербия бийлиги тарабынан көзөмөлдөнбөгөн Косово жана Метохиянын административдик борбору&lt;/ref&gt;, Ниш, Крагуевац, Призрен&lt;ref&gt;Сербия бийлиги тарабынан көзөмөлдөнбөгөн Косово жана Метохиянын аймагында жайгашкан&lt;/ref&gt;, Суботица
 |Башчыларынын милдеттери                  = Президент&lt;br&gt;Премьер-министр&lt;br&gt;Парламент төрагасы
 |Башчылары                                = Александр Вучич&lt;br&gt;Милош Вучевич&lt;br&gt;Ана Брнабич
 |Аянты                                    = 88 499&lt;ref&gt;Косово жана Метохияны эсепке албагандагы аянты 77 474 км²&lt;/ref&gt;
 |Суу пайызы                               = 
 |Аянты боюнча орду                        = 111-орун
 |Калкы                                    = 6 605 168 
 |Калкы боюнча орду                        = 108-орун
 |Калкты каттоо жылы                       = 2024
 |Калктын жыштыгы                          = 85
 |Калкынын жыштыгы боюнча орду             = 130-орун
 |ИДӨ (САМ)                                = 191,561 млрд
 |ИДӨ (САМ) эсептөө жылы                   = 2024
 |ИДӨ (САМ) боюнча орду                    = 78-орун
 |ИДӨ (САМ) ар бир жанга                   = 29 038
 |ИДӨ (номинал)                            = 82,550 млрд
 |ИДӨ (номинал) эсептөө жылы               = 2024
 |ИДӨ (номинал) боюнча орду                = 78-орун
 |ИДӨ (номинал) ар бир жанга               = 12 513
 |Акча бирдиги                             = [[серб динары]] (RSD, код 941)
 |АДӨИ                                     = {{Өсүү}}0,805
 |АДӨИ деңгээли                            = &lt;span style=&quot;color:#00сс33;&quot;&gt;'''жогору'''
 |АДӨИ боюнча орду                         = 65-орун
 |Учак компаниясы                          =
 |ЭОК                                      = SRB
 |ISO                                      = SB
 |Этнохороним                              = серб, сербтер
 |Домени                                   = [[.rs]] жана [[.срб]]
 |Телефон коду                             = 381
 |Убакыт аралыгы                           = [[UTC+01:00|+01:00]] &lt;br&gt; жайында [[UTC+02:00|+02:00]]
 |Штрих коду                               = 
}}
'''Сербия''' ({{lang-sr|Србија / Srbija}}), расмий аталышы  '''Сербия Республикасы''' ({{lang-sr|Репу̀блика Ср̀бија / Republika Srbija}}) — Түштүк-Чыгыш Европадагы [[Балкан жарым аралы|Балкан жарым аралынынын]] борборунда жана [[Ортонку Дунай түздүгү|Ортонку Дунай түздүгүнүн]] бир бөлүгүндө жайгашкан, деңизге чыга албаган өлкө.

Түндүгүнөн [[Мажарстан]] менен, түндүк-чыгышынан [[Румыния]] менен, чыгышынан [[Болгария]] менен, түштүгүнөн [[Түндүк Македония]] менен, түштүк-батышынан [[Албания]] (д-юре, де-факто [[Косово]] менен чектешет) жана [[Черногория]] менен, батышынан [[Хорватия]], [[Босния жана Герцеговина]] менен чектешет.

Борбору — [[Белград]] шаары. Мамлекеттик тили — [[серб тили]]&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;[https://test.russian.rs/konstitutsiya-respubliki-serbiya/ Сербия Республикасынын Конституциясы]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

Сербиянын Конституциясына ылайык, курамында эки автономдуу аймак бар: Воеводина, Косово жана Метохия&lt;ref&gt;[https://www.srbija.gov.rs/pages/article.php?id=56753 Устав Републике Србије]&lt;/ref&gt;. Косово 1999-жылдан бери БУУнун Коопсуздук кеңешинин 1244-резолюциясынын негизинде БУУнун протектораты астында жана Сербиянын бийлиги тарабынан көзөмөлдөнбөйт&lt;ref&gt;[https://www.refworld.org/legal/resolution/unsc/1999/en/29013 Коопсуздук Кеңешинин 1244-резолюциясы (1999)]&lt;/ref&gt;. 

Косово албандары көпчүлүктү түзгөн убактылуу жергиликтүү өз алдынча башкаруу институттары [[2008-жыл|2008-жылдын]] [[17-февраль|17-февралында]] аймактын көз карандысыздыгын бир тараптуу жарыялашкан. Азыркы учурда [[Косово|Косово Республикасынын]] көз карандысыздыгы БУУга мүчө 101 мамлекет тарабынан таанылган. 

Косово Республикасынын көз карандысыздыгы [[Кыргызстан]] тарабынан таанылган эмес&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министирлиги. Позиция Кыргызской Республики по Косово |url=http://mfa.kg/mews-of-mfa-kr/498_ru.html |accessdate=2025-01-28 |archivedate=2024-12-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241225162810/http://mfa.kg/mews-of-mfa-kr/498_ru.html }}&lt;/ref&gt;.

Сербия [[I дүйнөлүк согуш]] аяктагандан кийин Сербдер, хорваттар жана словендер падышачылыгынын негиздөөчүсү болгон, кийин Югославия падышачылыгынын курамына кирген. Сербия [[Экинчи дүйнөлүк согуш|II дүйнөлүк согуштан]] кийин Югославия Социалисттик Федеративдик Республикасынын курамындагы мамлекетке айланган. 1992-жылы Сербия менен Черногория Югославия Кеңештик Республикасын негиздешкен, бирок бул республика бийлик алмашкандан кийин Сербия менен Черногориянын конфедеративдик мамлекеттик союзуна айланган. 2006-жылы Черногория Сербия менен Черногориянын конфедеративдик мамлекеттик союзунан бөлүнүү боюнча референдум өткөрүп, жыйынтыгында Черногория конфедерациянын курамынан чыккан&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/5043462.stm BBC. Черногория көз карандысыздыгын жарыялады]&lt;/ref&gt;. Сербия өз алдынча суверендүү мамлекет болуп калган.

== Этимологиясы ==
Өлкөнүн ''Србија'' паталышы байыркы славян тилиндеги «сербтер» этнониминен келип чыккан (себртер өздөрүн ''срби'' ''деп'' аташат). Бирок, этнонимдин келип чыгышы жана этимологиясы толук аныкталган эмес&lt;ref&gt;[https://klex.ru/rwu?ysclid=m6j6nln258909323037 Поспелов Е.М. Дүйнөдөгү географиялык аталыштар. Топонимикалык сөздүк]&lt;/ref&gt;.

== Географиясы ==
[[Файл:Serbien topo.png|thumb|250px|left|Сербиянын топографиялык картасы]]
=== Жайгашуусу жана чек аралары ===
Сербиянын аймагынын 80% Балкан жарым аралындагы [[Ортонку Дунай түздүгү|Орто Дунай түздүгүндө]] жайгашкан жана бул түздүктүн 20% ээлейт&lt;ref&gt;[https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-030-74701-5 Эмилия Манич, Владимир Никитович, Предпраг Журович. Сербиянын географиясы. Табияты, Калкы, Экономикасы]&lt;/ref&gt;.

Чек арасынын узундугу 2361,7 км барабар: [[Румыния]] менен — 547,9 км, [[Болгария]] менен — 360,5 км, [[Түндүк Македония]] менен — 282,9 км, [[Черногория]] менен — 249,5 км, [[Албания]] менен — 113,6 км, [[Босния жана Герцеговина]] менен — 370,9 км, [[Хорватия]] менен — 261,7 км, [[Мажарстан]] менен — 174,7 км.

Жалпы чек арасынын 751 км дарыялар, 43 км көлдөр аркылуу өтөт&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://publikacije.stat.gov.rs/G2024/Pdf/G202417017.pdf Республикалык статистика бюросу. Сербия Республикасынын 2024 статистикалык маалыматтары.]&lt;/ref&gt;.

=== Климаты ===
[[Файл:SerbiaKoppenClimate.svg|left|thumb|250x250px|Сербиянын климаты]]
Сербия [[Адрия деңизи|Адрия]], [[Эгей деңизи|Эгей]] жана [[Кара деңиз|Кара]] жылуу деңиздери менен курчалган Балкан жарым аралында  жана татаал рельефте жайгашкандыктан, кышы кыска, суук жана кардуу, жайы жылуу келет&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[https://www.meteoblue.com/en/weather/historyclimate/climatemodelled/serbia_serbia_6290252 Meteoblue. Сербиянын тарыхый климат жана аба ырайы боюнча маалыматтары]&lt;/ref&gt;.

Сербиянын аймагында континентталдык климат басымдуулук кылат. Июль айынын орточо аба температурасы 23-25°С, максималдуу аба температурасы 50°С. Январь айынын орточо аба температурасы -1-2°С, минималдуу аба температурасы -25°С&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;. 

Жылдык орточо жаан-чачындын өлчөмү 896 мм. Жаан-чачын көбүнчө май жана июнь айларында болот.

Шамалдары&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;:

* Кошава шамалы (өлкөнүн түндүгүндөгү муздак жана кургак шамал).
* Северац шамалы (өлкөнүн түндүгүндөгү муздак жана кургак шамал).
* Моравац шамалы (өлкөнүн түндүгүндөгү муздак жана кургак шамал).
* Түштүк шамалы (өлкөнүн түштүгүндөгү жылуу жана кургак шамал).
* Түштүк-Батыш шамалы (өлкөнүн түштүгүндөгү жылуу жана кургак шамал).

=== Четки чекиттери ===
[[Файл:Bačka.jpg|thumb|250px|Бачка району]]
Маалыматтар Сербиянын курамындагы, бирок Сербиянын бийлиги тарабынан көзөмөлдөнбөгөн Косово жана Метохияны эске алуу менен берилген&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;:

* Түндүктө: {{coord|46|11|N|19|40|E}} — Суботица шаарынан 10 км түндүктө.
* Түштүктө: {{coord|41|53|N|20|36|E}} — Рестелица айылы.
* Чыгышта: {{coord|43|11|N|23|00|E}} — Стара-Планина тоосу, Сребрна глава чокусу.
* Батышта: {{coord|45|55|N|18|49|E}} — Бачки Брег айылы.

=== Рельефи ===
Тоолор өлкөнүн үчтөн эки бөлүгүн ээлейт. Анын түштүк-батыш бөлүгүндө орто бийиктиктеги бүктөлгөн тоо кыркалары, [[Динара тайпак тоосу|Динара тайпак тоолорунун]] (Тара, Златибор, Чемерно, Голия) этектеринде жайгашкан. Түштүктө Серб тайпак тоолору жана Косово-Поле жана Метохия ойдуңу, Шар-Планина кырка тоосу жайгашкан. Албания менен болгон чек арасын бойлой Юничка-Планина кырка тоолору орун алган. Өлкөнүн чыгышында Карпат-Балкан кырка тоолорунун бир бөлүгү болгон Чыгыш Серб тоолору жайгашкан&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Кругосвет энциклопедиясы. Сербия жана Черногория |url=https://www.krugosvet.ru/enc/strany_mira/SERBIYA_I_CHERNOGORIYA.html |accessdate=2025-01-30 |archivedate=2023-04-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230423211240/https://www.krugosvet.ru/enc/strany_mira/SERBIYA_I_CHERNOGORIYA.html }}&lt;/ref&gt;.

Сербиянын түндүгү [[Ортонку Дунай түздүгү|Ортоңку Дунай түздүгүнүн]] түштүк четинде жайгашкан, ал горизонталдуу жайгашкан кум, чопо, плиоцен катмарларынан турат, дарыя өрөөндөрүндө аллювий катмары жана суу бөлгүчтөрүндө [[лёсс]] тоо тектеринен турат. Бул аймактарында адырларлуу жерлер көп кездешет&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

=== Пайдалуу кен-байлыктары ===
Сербияда пайдалуу кендердин олуттуу запастары бар. Алардын арасында [[жез]], [[коргошун]], [[Цинк|цинк рудалары]] бар. Ошондой эле [[молибден]], [[алтын]], [[күмүш]], [[темир рудалары]], [[хром]], [[Платина кен таштары|платиноиддер]], [[никель]], [[кобальт]], [[вольфрам]], [[сурьма]], [[селен]], [[литий]], [[бор]], [[боксит]] кендери бар экени белгилүү. Өлкөнүн түндүк бөлүгүндө [[мунай]] жана жарытылыш газынын, бир нече ири [[күрөң көмүр]] жана лигнит бассейндери бар. Ошондой эле [[доломит]], [[магнезит]], [[асбест]], [[графит]], [[таш туз]], цемент чийки заттарынын кендери бар&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Чоң орус энциклопедиясы. Сербия |url=https://bigenc.ru/c/serbiia-b4d7ec |accessdate=2025-01-30 |archivedate=2025-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250210130529/https://bigenc.ru/c/serbiia-b4d7ec }}&lt;/ref&gt;.

=== Гидрологиясы (суу ресурстары) ===
[[Файл:Veliki_Kazan.jpg|left|thumb|250x250px|Жардап улуттук паркы аркылуу агып өткөн Дунай дарыясы]]
[[Файл:Pejzaz ribnickog jezera.jpg|thumb|250px|Рибничко көлү]]
Сербиянын дарыялары үч деңиздин бассейндерине кирет — Кара, Адриатика жана Эгей. Сербиянын көпчүлүк майда жана орто дарыялары, Сербиянын аймагы аркылуу агып өткөн жана өлкөнүн аймагында 588 км узундуктагы, Кара деңизге барып куюлган Дунай дарыясынын бассейнине таандык&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160402004109/https://www.srbija.gov.rs/pages/article.php?id=36 Сербия Республикасынын Өкмөтү. Сербиянын географиялык абалы, рельефи жана климаты]&lt;/ref&gt;. 

Түз жерлерде Дунай дарыйсынын нугунун туурасы 300дөн 1200 метрге чейин, тереңдиги 2ден 19 метрге чейин жетет. Карпат-Балкан тоо кыркалары аркылуу агып өткөн аймактарда дарыянын нугу 150 метрге чейин кичирейип, тереңдиги 82 метрге чейин жетет. Бул аймактарда Дунай дарыясынын агымынын ылдамдыгы 5 м/с чейин жетет&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;. 

Дунайдан тышкары суу транспорту жүрүүчү дарыялары: [[Сава]] (206 км), [[Тиса]] (168 км), Бегей (75 км), Чоң Морава (3 км ) жана Тамиш (3 км). Сербиянын башка ири дарыяларына Батыш Морава (308 км), Түштүк Морава (295 км), Ибар (272 км), Дрина (250 км) жана Тимок (202 км) кирет&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;. Түштүк Сербиянын сууларынын бир бөлүгү Адриатика деңизине куйган Ак Дрин жана Радика дарыяларынын бассейнине кирет. Эгей деңизинин бассейнине Сербиянын түштүгүндө жайгашкан Пчинья, Лепенак жана Драговиштица дарыялары кирет&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

Сербияда суу ташкынынан коргоо, сугат суу менен камсыз кылуу максатында жасалма каналдар курулган. Алардын жалпы узундугу 939,2 км, анын 385,9 км сыйымдуулугу 1000 тоннага чейинки  суу транспорту жүрүү үчүн ылайыкташкан. Эң чоң канал системасы болуп Дунай-Тиса-Дунай системасы саналат жана ал Чоң Бачка каналын жана Кичи Бачка каналын курамына камтыйт&lt;ref&gt;[https://www.stat.gov.rs/sr-cyrl/publikacije/publication/?p=12102 Сербия Республикасынын жылдык статистика маалыматнаамасы. 2019-жыл]&lt;/ref&gt;.

Сербиядагы эң чоң табигый көл болуп аянты 5,6 км² жеткен Палич көлү саналат. Жердап суу сактагычы эң ири суу сактагыч, анын жалпы аянты 253 км² барабар, Сербиянын аймагында жайгашкан суу сактагычтын аянты 163 км². Бийиктиги 71 метрге жеткен Еловарник шаркыратмасы Сербиянын эң бийик шаркыратмасы&lt;ref&gt;[https://www.infokop.net/graditeljske-vrednosti/vodopad-jelovarnik.html infoKOP.net. Еловарник шаркыратмасы]&lt;/ref&gt;.

=== Топурагы ===
Сербиянын аймагындагы топурактын ар түрдүүлүгү байкалат. Воеводинада кара топурактуу, курамына аз пайыздагы [[Чиринди|чириндилерди]] камтыган түшүмдүү топурактуу ири аянттар бар. Тоолуу райондордо күрөң, токой [[Чиринди|чириндилерин]] курамына камтыган топурактуу аймактар жайгашкан&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. 

=== Флорасы ===
[[Файл:Tara Vidikovac Banjska Stena 01.jpg|thumb|250px|Тара улуттук паркы]]Сербиянын аймагында эки аймактык өсүмдүктөрдүн түрү же эки [[биом]] бар. Биринчиси, [[Мелүүн климат|мелүүн климаттуу]] алкактагы, өлкөнүн көпчүлүк бөлүгүн камтыган жазы жалбырактуу жана аралаш токойлор. Экинчиси, [[тундра]] биому. Токой биомунда төрт экоаймак бар: аралаш балкан токойлору, аралаш паннон токойлору, аралаш динара токойлору жана родоп аралаш тоо токойлору. 

2009-жылы токой фондун инвентаризациялоо боюнча маалыматтарына ылайык, Сербиянын аянтынын 29,1% токойлор ээлеген. Токойлордун жалпы аянты 2 252 400 гектарды түзөт. Алардын ичинен 53% мамлекеттик мечикте, 47% жеке адамдардын менчиги. Сербиянын бир жаранына 0,3 гектар токой туура келет&lt;ref&gt;[https://srbijasume.rs/gazdovanje-sumama/sumski-fond/podaci-o-sumskom-fondu/ Србијашуме. Сербиянын токой фонду]&lt;/ref&gt;.

Өлкөнүн токойлорунда жалбырактуу дарактар басымдуулук кылат, алардын үлүшү 81%. Жалбырактуу дарактардын арасынан эмен жана бук эң көп кездешет. Ийне жалбырактуу дарактардын үлүшү 19%. Ийне жалбырактуулардын ичинен көбүнчө карагай, пихта, кызыл карагай жана кара карагай көп кездешет&lt;ref&gt;[https://srbijasume.rs/gazdovanje-sumama/sumski-fond/glavne-vrste-sumskog-drveca/ Србијашуме. Токойдогу дарактардын негизги түрлөрү]&lt;/ref&gt;.

=== Фаунасы ===
[[Файл:Stara planina14.jpg|thumb|250px|Пирин тоолорундагы жапайы жылкылар]]
Сербиядан европадагы балык фаунасынын 51%, европадагы сойлоочулардын жана амфибиялардын 40%, европадагы канаттуулардын 74%, европадагы сүт эмүүчүлөрдүн 67% кездештирүүгө болот. Сүт эмүүчүлөрдүн — бугу, элик, каман, коен, карышкыр, суусар, кашкулак, жапайы эчкилер ж. б. түрлөрү кездешет. Канаттуулардын — илегилек (кунас), бүркүт, суу бүркүт, жапайы өрдөк, каз, бөдөнө, кыргоол, чил, кекилик, каракур, бактек, токойчулдук ж. б. түрлөрү кездешет. Өлкөнүн сууларында форель, окунь, карп, сом, сазан, чортон ж. б. фаунанын түрлөрү байырлашат&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160426190817/http://iucn.org/about/union/secretariat/offices/europe/?10618%2FSerbian-biodiversity Табиятты коргоонун бүткүл дүйнөлүк союзу. Сербиянын биологиялык ар түрдүүлүгү]&lt;/ref&gt;.

Мындан тышкары, Сербияда сойлоп жүрүүчүлөрдүн 24 түрү кездешет: ташбакалардын 3 түрү, кескелдириктердин 11 түрү жана жыландардын 10 түрү. Жыландардын 10 түрүнүн ичинен 3 түрү уулуу жыландар&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20171010154415/http://www.nhmbeo.rs/upload/images/Glasnik/Bulletin%202014-04.pdf Сербиядагы сойлоп жүрүүчүлөрдүн ар түрдүүлүгү]&lt;/ref&gt;.

Сербияда сүт эмүүчүлөрдүн 50 түрү, канаттуулардын 307 түрү, сойлоп жүрүүчүлөрдүн жана амфибиялардын 36 түрү, балыктардын 30 түрү коргоого алынган&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;.

=== Коргоого алынган жаратылыш аймактары ===
[[Файл:Meandri Uvca, vidikovac Veliki vrh.jpg|thumb|250px|Увац өзгөчө жаратылыш коругу]]
Жалпысынан өлкөдө беш улуттук парк бар&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190608020245/http://www.zzps.rs/novo/index.php?jezik=&amp;strana=naslovna Сербиянын табияты коргоо институту]&lt;/ref&gt;:

* Жердап ({{lang-sr|Ђердап}}) — 1974-жылы негизделген, жалпы аянты 63 000 га түзөт&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Сербиянын табияты коргоо институту. Жердап улуттук паркы |url=https://zzps.rs/nacionalni-park-djerdap/ |accessdate=2025-01-31 |archivedate=2025-01-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250114234358/https://zzps.rs/nacionalni-park-djerdap/ }}&lt;/ref&gt;.
* Копаоник ({{lang-sr|Копаоник}}) — 1981-жылы негизделген, жалпы аянты 19 985 га түзөт&lt;ref&gt;[https://zzps.rs/%d0%bd%d0%b0%d1%86%d0%b8%d0%be%d0%bd%d0%b0%d0%bb%d0%bd%d0%b8-%d0%bf%d0%b0%d1%80%d0%ba-%d0%ba%d0%be%d0%bf%d0%b0%d0%be%d0%bd%d0%b8%d0%ba/ Сербиянын табияты коргоо институту. Копаоник улуттук паркы]&lt;/ref&gt;.
* Тара ({{lang-sr|Тара}}) — 1981-жылы негизделген, жалпы аянты 19 200 га түзөт&lt;ref&gt;[https://zzps.rs/%d0%bd%d0%b0%d1%86%d0%b8%d0%be%d0%bd%d0%b0%d0%bb%d0%bd%d0%b8-%d0%bf%d0%b0%d1%80%d0%ba-%d1%82%d0%b0%d1%80%d0%b0/ Сербиянын табияты коргоо институту. Тара улуттук паркы]&lt;/ref&gt;.
* Фрушка-Гора ({{lang-sr|Фрушка гора}}) — 1960-жылы негизделген, жалпы аянты 25 933 га түзөт&lt;ref&gt;[https://zzps.rs/%d0%bd%d0%b0%d1%86%d0%b8%d0%be%d0%bd%d0%b0%d0%bb%d0%bd%d0%b8-%d0%bf%d0%b0%d1%80%d0%ba-%d1%84%d1%80%d1%83%d1%88%d0%ba%d0%b0-%d0%b3%d0%be%d1%80%d0%b0/ Сербиянын табияты коргоо институту. Фрушка-Гора улуттук паркы]&lt;/ref&gt;.
* Шар-Планина ({{lang-sr|Шар-планина}}) — 1993-жылы негизделген, жалпы аянты 39 000 га түзөт&lt;ref&gt;[https://zzps.rs/%d0%bd%d0%b0%d1%86%d0%b8%d0%be%d0%bd%d0%b0%d0%bb%d0%bd%d0%b8-%d0%bf%d0%b0%d1%80%d0%ba-%d1%88%d0%b0%d1%80-%d0%bf%d0%bb%d0%b0%d0%bd%d0%b8%d0%bd%d0%b0/ Сербиянын табияты коргоо институту. Шар-Планина улуттук паркы]&lt;/ref&gt;.

Коруктар:
* Кукавица ({{lang-sr|Кукавица}}) — өзгөчө жаратылыш коругу.&lt;ref&gt;[https://zzps.rs/%d1%81%d1%82%d1%80%d0%be%d0%b3%d0%b8-%d0%bf%d1%80%d0%b8%d1%80%d0%be%d0%b4%d0%bd%d0%b8-%d1%80%d0%b5%d0%b7%d0%b5%d1%80%d0%b2%d0%b0%d1%82-%d0%ba%d1%83%d0%ba%d0%b0%d0%b2%d0%b8%d1%86%d0%b0/ Сербиянын табияты коргоо институту. Кукавица өзгөчө жаратылыш коругу]&lt;/ref&gt;.
* Увац ({{lang-sr|Увац}}) — жаратылыш коругу.&lt;ref&gt;[https://zzps.rs/%d1%81%d0%bf%d0%b5%d1%86%d0%b8%d1%98%d0%b0%d0%bb%d0%bd%d0%b8-%d1%80%d0%b5%d0%b7%d0%b5%d1%80%d0%b2%d0%b0%d1%82-%d0%bf%d1%80%d0%b8%d1%80%d0%be%d0%b4%d0%b5-%d1%83%d0%b2%d0%b0%d1%86/ Сербиянын табияты коргоо институту. Увац жаратылыш коругу]&lt;/ref&gt;.
* Ртань ({{lang-sr|Ртањ}}) — жаратылыш коругу.&lt;ref&gt;[https://zzps.rs/%d1%81%d0%bf%d0%b5%d1%86%d0%b8%d1%98%d0%b0%d0%bb%d0%bd%d0%b8-%d1%80%d0%b5%d0%b7%d0%b5%d1%80%d0%b2%d0%b0%d1%82-%d0%bf%d1%80%d0%b8%d1%80%d0%be%d0%b4%d0%b5-%d1%80%d1%82%d0%b0%d1%9a/ Сербиянын табияты коргоо институту. Ртань жаратылыш коругу]&lt;/ref&gt;.
* Йерма ({{lang-sr|Јерма}}) — жаратылыш коругу.&lt;ref&gt;[https://zzps.rs/%d1%81%d0%bf%d0%b5%d1%86%d0%b8%d1%98%d0%b0%d0%bb%d0%bd%d0%b8-%d1%80%d0%b5%d0%b7%d0%b5%d1%80%d0%b2%d0%b0%d1%82-%d0%bf%d1%80%d0%b8%d1%80%d0%be%d0%b4%d0%b5-%d1%98%d0%b5%d1%80%d0%bc%d0%b0/ Сербиянын табияты коргоо институту. Йерма жаратылыш коругу]&lt;/ref&gt;.
* Сува планина ({{lang-sr|Сува планина}}) — жаратылыш коругу.&lt;ref&gt;[https://zzps.rs/%d1%81%d0%bf%d0%b5%d1%86%d0%b8%d1%98%d0%b0%d0%bb%d0%bd%d0%b8-%d1%80%d0%b5%d0%b7%d0%b5%d1%80%d0%b2%d0%b0%d1%82-%d0%bf%d1%80%d0%b8%d1%80%d0%be%d0%b4%d0%b5-%d1%81%d1%83%d0%b2%d0%b0-%d0%bf%d0%bb/ Сербиянын табияты коргоо институту. Сува планина жаратылыш коругу]&lt;/ref&gt;.
* Клисура реке Милешевке ({{lang-sr|Клисура реке Милешевке}}) — жаратылыш коругу.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Сербиянын табияты коргоо институту. Клисура реке Милешевке жаратылыш коругу |url=https://zzps.rs/%d1%81%d0%bf%d0%b5%d1%86%d0%b8%d1%98%d0%b0%d0%bb%d0%bd%d0%b8-%d1%80%d0%b5%d0%b7%d0%b5%d1%80%d0%b2%d0%b0%d1%82-%d0%bf%d1%80%d0%b8%d1%80%d0%be%d0%b4%d0%b5-%d0%ba%d0%bb%d0%b8%d1%81%d1%83%d1%80-2/ |accessdate=2025-01-31 |archivedate=2024-12-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241204160000/https://zzps.rs/%D1%81%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B8-%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%B0%D1%82-%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B5-%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%83%D1%80-2/ }}&lt;/ref&gt;.
* Гоч-Гвоздац ({{lang-sr|Гоч-Гвоздац}}) — жаратылыш коругу.&lt;ref&gt;[https://zzps.rs/%d1%81%d0%bf%d0%b5%d1%86%d0%b8%d1%98%d0%b0%d0%bb%d0%bd%d0%b8-%d1%80%d0%b5%d0%b7%d0%b5%d1%80%d0%b2%d0%b0%d1%82-%d0%bf%d1%80%d0%b8%d1%80%d0%be%d0%b4%d0%b5-%d0%b3%d0%be%d1%87-%d0%b3%d0%b2%d0%be/ Сербиянын табияты коргоо институту. Гоч-Гвоздац жаратылыш коругу]&lt;/ref&gt;.
* Клисура реке Трешњице ({{lang-sr|Клисура реке Трешњице}}) — жаратылыш коругу.&lt;ref&gt;[https://zzps.rs/%d1%81%d0%bf%d0%b5%d1%86%d0%b8%d1%98%d0%b0%d0%bb%d0%bd%d0%b8-%d1%80%d0%b5%d0%b7%d0%b5%d1%80%d0%b2%d0%b0%d1%82-%d0%bf%d1%80%d0%b8%d1%80%d0%be%d0%b4%d0%b5-%d0%ba%d0%bb%d0%b8%d1%81%d1%83%d1%80/ Сербиянын табияты коргоо институту. Клисура реке Трешњице жаратылыш коругу]&lt;/ref&gt;.
* Йелашничка клисура ({{lang-sr|Јелашничка клисура}}) — жаратылыш коругу.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Сербиянын табияты коргоо институту. Йелашничка клисура жаратылыш коругу |url=https://zzps.rs/%d1%81%d0%bf%d0%b5%d1%86%d0%b8%d1%98%d0%b0%d0%bb%d0%bd%d0%b8-%d1%80%d0%b5%d0%b7%d0%b5%d1%80%d0%b2%d0%b0%d1%82-%d0%bf%d1%80%d0%b8%d1%80%d0%be%d0%b4%d0%b5-%d1%98%d0%b5%d0%bb%d0%b0%d1%88%d0%bd/ |accessdate=2025-01-31 |archivedate=2025-02-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250216054739/https://zzps.rs/%D1%81%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B8-%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%B0%D1%82-%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B5-%D1%98%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%BD/ }}&lt;/ref&gt;.
* Винатовача ({{lang-sr|Винатовача}}) — коомдук жаратылыш коругу.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Сербиянын табияты коргоо институту. Винатовача коомдук жаратылыш коругу |url=https://zzps.rs/opsti-rezervat-prirode-vinatovaca/ |accessdate=2025-01-31 |archivedate=2025-02-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250216052740/https://zzps.rs/opsti-rezervat-prirode-vinatovaca/ }}&lt;/ref&gt;.

== Саясий түзүлүшү ==

=== Аткаруу бийлиги ===
[[Файл:(Aleksandar_Vučić)_Secretary_Pompeo_Hosts_a_Working_Lunch_With_Serbian_President_Vucic_(48586279546)_(cropped).jpg|thumb|Александр Вучич. Сербиянын азыркы учурдагы президенти]]
[[Файл:Дом Народне Скупштине Србије.jpg|thumb|250px|Сербиянын Элдик скупщинасынын имараты]]
Сербиянын Президенти жалпы элдик шайлоо аркылуу беш жылдык мөөнөткө шайланат, бир адам бул кызматты эки мөөнөттөн ашык ээлей албайт. Сербиянын Президенти Конституциясына ылайык, Сербиянын куралдуу күчтөрүнүн башкы колбашчысы, дүйнө масштабында Сербиянын атынан өкүлчүлүк кыла алат, элчилерди жана дипломатиялык өкүлдөрдү дайындайт, Элдик скупщинеге (парламент) премьер-министрликке талапкерлерди сунуштайт, Элдик скупщинени таратып же кабыл алган мыйзамдарына вето коё алат. Ошондой эле Президенттин милдеттерине өзгөчө кырдаалды жарыялоо, ошондой эле мамлекеттик сыйлыктарды тапшыруу дагы кирет&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://www.predsednik.rs/predsednik/nadleznosti Сербия Республикасынын президентинин ыйгарым укуктары]&lt;/ref&gt;. 

Өкмөт аткаруу бийлигинин болуп саналат жана 20 мүчөдөн, анын ичинде премьер-министрден, бир же бир нече вице-премьерлерден жана бир нече министрлерден турат. Өкмөттү Сербиянын Президенти тарабынан талапкерлигин сунушталган жана Элдик скупщинасы тарабынан көпчүлүк добуш менен бекитилген премьер-министр жетектейт. 

Парламенттин депуттары, президент жана өкмөт мүчөлөрү кол тийбестик укуктарына ээ&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;. 

=== Мыйзам чыгаруу бийлиги ===
1990-жылы сентябрда Югославиядагы демократиялык өзгөрүүлөр учурунда, Сербиянын жаңы конституциясы кабыл алынып, анын негизинде бир палаталуу парламент — Элдик скупщина ({{lang-sr|Народна скупштина Републике Србије}}) түптөлгөн. Парламент төрт жылдык мөөнөткө шайланган 250 депутаттан турат&lt;ref&gt;[http://www.parlament.gov.rs/%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BA%D1%83%D0%BF%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0.1.html Сербия Республикасынын Элдик скупщинасы]&lt;/ref&gt;.

=== Сот бийлиги ===
Сербиянын конституциясы жарандардын эркиндиктерин жана укуктарын коргоо боюнча мамлекеттик органдардын көз карандысыздыгын жана өз алдынчалыгын камсыз кылат. Сот бийлиги мыйзам чыгаруу жана аткаруу бийлигинен көз карандысыз иштейт жана бул бийлик сотторго таандык.

Сот чечимдери элдин атынан жана Конституциянын беренелеринин жана мыйзамдардын, ратификацияланган эл аралык келишимдердин жана мыйзамдардын негизинде кабыл алынган токтомдордун негизинде кабыл алынат. Соттун чечимдери бардыгы үчүн милдеттүү.

Республикалык деңгээлдеги соттор: конституциялык сот, жогорку кассациялык сот, арбитраждык апелляциялык сот.

Жалпы юрисдикциядагы соттор:

* Негизги соттор — шаар же бир же бир нече муниципалитеттин аймагында иштеген соттор.
* Жогорку соттор — бир же бир нече негизги соттор иштеген аймактагы жогорку соттор.
* Апелляциялык соттор — бир нече жогорку соттор иштеген аймактагы сот.
* Жогорку кассациялык сот.

Конституциялык сот — бул конституциялуулукту жана мыйзамдуулукту, ошондой эле адамдардын укуктары менен эркиндиктерин коргогон көз карандысыз мамлекеттик орган. Конституциялык соттун чечимдери акыркы жана милдеттүү түрдө аткарылууга тийиш.

=== Тышкы саясаты ===
Чет өлкөлөрдө Сербиянын 74 элчилиги жана 25 башкы консулдуктары иштейт&lt;ref&gt;[https://www.mfa.gov.rs/en/diplomatic-missions/serbian-diplomatic-missions/embassies Сербия Республикасы тышкы иштер министрлиги. Элчиликтер]&lt;/ref&gt;. Сербиянын аймагында башка мамлекеттердин 70 элчилиги жана 5 башкы консулдугу жайгашкан. Югославия тарагандан кийин, Сербияга Югославиянын тышкы саясий мекемелеринин мүлкүнүн үчтөн бир бөлүгүн мурас катары өткөрүлүп берилген.

Сербия — [[Бириккен Улуттар Уюму|БУУ]], Европа Кеңеши, [[Европадагы Коопсуздук жана Кызматташтык Уюму (ЕККУ)|ЕККУ]], Интерпол, [[Бүткүл дүйнөлүк банк]], Тынчтык үчүн өнөктөштүк, Түштүк-Чыгыш Европа үчүн туруктуулук пакты, ЮНЕСКО, Бүткүл дүйнөлүк туризм уюму, Бүткүл дүйнөлүк почта союзу, Бүткүл дүйнөлүк эмгек конфедерациясы, Бүткүл дүйнөлүк бажы уюму, Бүткүл дүйнөлүк метеорологиялык уюм, [[Бүткүл дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму|Бүткүл дүйнөлүк саламаттык сактоо]] уюму ж.б. ушул сыяктуу эл аралык уюмдардын мүчөсү.

=== Куралдуу күчтөрү жана коопсуздук кызматтары ===

==== Аскердик күчтөрү ====
[[Файл:MiG-29_RV_i_PVO_VS_-_Odbrana_slobode_2019_Niš_8.jpg|thumb|МиГ-29 аскердик учагы]]
[[Файл:Парад_в_честь_70-летия_Великой_Победы_-_38.jpg|left|thumb|Сербиянын гвардиясы]]
1992-жылы Югославия тарагандан кийин, Югославия союздук республикасынын куралдуу күчтөрү түзүлгөн. 2000-жылы аскердик чыгымдарынын үлүшү ИДП 9,1% түзгөн, ал эми аскер кызматчыларынын саны 114,2 миң адамга жеткен. 2003-жылы Сербиянын жана Черногориянын куралдуу күчтөрү түзүлгөн. 2006-жылы Сербиянын аймагында жайгашкан куралдуу күчтөрдүн бөлүктөрү Сербиянын куралдуу күчтөрүнө деп аталып, бул багытта масштабдуу аскердик реформалар жүргүзүлгөн. 

Сербиянын куралдуу күчтөрү 2020-жылга карата алынган болжолдуу маалыматтарга ылайык 22,500 адамдан турган&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;[https://www.balkansec.net/post/brojnost-vojski-srbije-hrvatske-bih-crne-gore-i-severne-makedonije-u-2021 2021-жылга карата алынган Сербия, Хорватия, Черногория жана Түндүк Македония армияларынын маалыматтары]&lt;/ref&gt;. Алардын ичинен 4 200гө жакыны офицерлер, ошондой эле 6 500 унтер-офицерлер, 8 200 аскерди багыттагы билими бар адситер жана 3 500 жарандык ишмерлер&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;. 
[[Файл:M-84_VS.jpg|thumb|М-84 танкы]]
Серб армиясы кургактык күчтөрүнөн, аба күчтөрүнөн жана асман чабуулунан коргонуу күчтөрүнөн турат. 

Милдеттүү мөөнөттүү аскердик кызмат өтөө 6 ай, альтернативдик кызмат кызмат өтөө 9 ай болгон. 2011-жылдан тартып армияда кызмат өтөө ыктыярдуу түрдө жүргүзүлөт&lt;ref&gt;[https://www.vs.rs/document/document/files/21815646238D11E8A3510050568F6690/1/Odluka-o-obustavi-sluzenja-vojnog-roka.pdf Милдеттүү мөөнөттүү аскердик кызмат өтөөнүү токтотуу туралуу чечим]&lt;/ref&gt;. 

Сербия Европадагы ири курал экспорттоочу болуп саналат. 2021-жылы Сербиянын аскердик экспортунун наркы 1,23 миллиард долларды түзгөн&lt;ref&gt;[https://n1info.rs/biznis/gde-srbija-izvozi-naoruzanje-i-vojnu-opremu-objavljen-godisnji-izvestaj/ Сербиянын курал-жаракты жана аскердик техникаларды экспорттоо боюнча жылдык отчету]&lt;/ref&gt;. 

==== Полиция кызматы ====
1997-жылдын 3-январына чейин азыркы полиция кызматы милиция деп аталган. Азыркы Сербиянын полициясы бир нече бөлүмдөрдөн турат жана ички иштер министрлигинин карамагында иш алып барат. Полиция кызматы курамына 161 муниципалдык станцияны, 62 чек араны көзөмөлдөө станциясын жана 49 жол кыймылын көзөмөлдөө станциясын камтыйт. 2020-жылдагы маалыматтар боюнча Сербия полициясында 41 720 адам кызмат өтөгөн&lt;ref&gt;[https://www.kudaveceras.rs/vesti/3189/koliko-ima-policajaca-u-srbiji Сербияда канча полиция кызматкери бар?]&lt;/ref&gt;.

==== Атайын кызматтары ====
Сербиядагы негизги коопсуздук кызматы болуп Коопсуздук жана маалымат агенттиги саналат. Агенттик чалгындоо жана контрчалгындоо, уюшкан кылмыштуулукка жана терроризмге каршы күрөшүү багыттары үчүн жооптуу. Коопсуздук жана маалымат агенттиги жылына эки жолу өз иш-аракеттери жана коопсуздук кырдаал боюнча отчетторду берүүгө тийиш.

== Административдик-аймактык түзүлүшү ==
[[Файл:Статистички региони Србије.png|thumb|361x361px|Сербиянын статистикалык аймактары]]
Сербиянын аймагы округдарга бөлүнөт, ал эми округдар шаарлар менен коомдорго (община) бөлүнөт. Округдарда жергиликтүү өз алдынча башкарууга бийликтери жок (Белград округунан башка округдарда).

Шаарлардын өкүлчүлүк органдары – калк тарабынан шайланган шаардык жыйын (скупштина града). Шаарлардын аткаруучу органдары – шаар башчысы (градоначелник) жетектеген шаардык кеңеш (градско веће). Шаардык кеңештер саясий мүчөлөрдөн турат жана шаардык жыйын тарабынан шайланат. Ошондой эле шаардык башкаруу органы (градске управе) бар, ал кесипкөй мамлекеттик кызматкерлерден түзүлүп, шаардык жыйын тарабынан дайындалат.

Коомдун (община) өкүлчүлүк органы – каклк тарабынан шайланган коомдук жыйын (скупштина општине). Аткаруучу органдары – коом башчысы (председник општине) жетектеген коомдук кеңеш (општинско веће). Кеңеш саясий өкүлдөрдөн турат жана коомдук жыйын тарабынан шайланат. 

=== Статистикалык аймактары ===
2009-жылы кабыл алынган жана 2010-жылы өзгөртүлгөн Статистикалык аймактык бирдиктердин номенклатурасы жөнүндө регламентке ({{lang-sr|Уредба о номенклатури статистичких територијалних јединица}}) ылайык, Сербиянын аймагында статистикалык аймактык бирдиктердин үч деңгээлин бөлүүгө болот&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20111006183029/http://www.narr.gov.rs/index.php/Dokumenta/Pravni-kutak/Uredbe Улуттук аймактык өнүктүрүү агенттиги. Токтомдор жана документтер]&lt;/ref&gt;:

* НСТJ 1 деңгээли – Түндүк Сербия жана Түштүк Сербия&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web |title=Сербиянын Өкмөтү. Өлкө жөнүндө негизги маалыматтар |url=https://www.srbija.gov.rs/pages/article.php?id=45625 |accessdate=2025-02-25 |archivedate=2015-09-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150908090028/http://www.srbija.gov.rs/pages/article.php?id=45625 }}&lt;/ref&gt;.
* НСТJ 2 деңгээли:
** Түндүк Сербия аймагында: Белград аймагы жана Воеводина аймагы&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt;.
** Түштүк Сербия аймагында: Шумадия жана Батыш Сербия, Чыгыш жана Түштүк Сербия, Косово жана Метохия&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt;.
* НСТJ 3 деңгээли – административдик округдар (Сербиянын курамында жалпысынан Косово жана Метохияны кошкондо 29 округ, ал эми Косово жана Метохияны кошпогондо 24 округ бар)&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt;.

== Калкы ==
[[Файл:Srbija_-_Etnicki_sastav_po_opstinama_2011_1-2.gif|thumb|361x361px|Сербиянын этникалык курамынын картасы]]
[[Файл:Serbia single age population pyramid 2020.png|thumb|250x250px|2020-жылга карата Сербиянын жыныстык жана курактык түзүмү]]
[[Файл:Temple Saint Sava.jpg|thumb|375x375px|Белграддагы Ыйык Савва ибадатканасы]]
2023-жылга карата алынган маалыматтарга ылайык Сербиянын калкы 6,623,183 адамды түзгөн (Сербия өзүнүн автономиялуу провинциясы деп эсептеген, бирок де-факто көз карандысыз мамлекет болгон Косовонун калкынын санын эске албаганда). Косовонун калкынын санын эске алганда, жалпы калкынын саны болжол менен 8,7 миллион адамга жетет&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;[https://popis2022.stat.gov.rs/en-us/5-vestisaopstenja/news-events/20230428-konacnirezpopisa/ 2022-жылы калкты жана турак жайларды каттоонун акыркы жыйынтыктары]&lt;/ref&gt;. Сербияда калктын орточо жыштыгы бир чарчы километрге болжол менен 89 адамды түзөт. Бирок, калк Сербиянын аймагы боюнча бирдей отурукташкан эмес: Түндүк аймагында (Воеводина) калк жыш отурукташкан, өлкөнүн калкынын 20% Белград шаарында жана анын агломерациясында отурукташкан&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;.

=== Этникалык курамы ===
{{bar box|width=300px|title=Сербиянын калкынын 2022-жылга карата улуттук курамы (Косовону кошпогондо)|titlebar=#ddd|bars={{bar percent|[[Сербтер]]|blue|80.6}}
{{bar percent|Венгерлер|red|2.8}}
{{bar percent|Босниялыктар|green|2.3}}
{{bar percent|Румындар|brown|2.0}}
{{bar percent|Словактар|orange|0.6}}
{{bar percent|Хорваттар|yellow|0.6}}
{{bar percent|башка улуттар|gray|4.2}}
{{bar percent|белгисиз|gray|6.9}}}}
Сербтер эң ири этникалык топ болуп саналат, 2022-жылга карата Косово жана Метохияны эсепке албаганда калктын 80,64% серб улуттундагы адамдар түзгөн. 

2011-жылдагы эл каттоого ылайык, Сербияда (Косово жана Метохияны кошпогондо) аз сандагы башка улуттагы адамдардын жалпы саны 1 135 393 адам болгон.

=== Тили ===
[[Кириллица]] менен жазылуучу серб тили өлкөнүн расмий тили болуп саналат жана мамлекеттик макамга ээ, жарандарынын арасында латын ариби, кириллица менен катар кеңири колдонулат.  Аймактарында жана жергиликтүү деңгээлде дагы 12 тил расмий түрдө колдонулуп келет.

2002-жылдан бери серб тили менен катар беш тил расмий тил катары колдонулушу мүмкүн: [[мажар тили]], [[Словак тили|словак]] [[Словак тили|тили]], [[хорват тили]], [[Румын тили|румын]] [[Румын тили|тили]] жана русин тили. Косово жана Метохияда албан тили аймактык тил макамына ээ.

Эгерде калк жашаган аймактарда серб тилинен башка чет тилдерде сүйлөгөн адамдардын саны жалпы калктын 15% түзсө, анда ал чет тилге расмий макам берилет.

=== Диний курамы ===
Сербия – светтик мамлекет. Сербиянын Конституциясы жана мыйзамдары дин тутуу эркиндигин кепилдейт. 2006-жылдагы мыйзам боюнча бардык диний уюмдар эки категорияга бөлүнөт: «салттуу чиркөөлөр жана диний бирикмелер» жана «конфессиялык бирикмелер».

2011-жылдагы эл каттоого ылайык, Сербиянын калкынын диний курамы Косовону эсепке албаганда төмөнкүдөй&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;[https://rusneb.ru/catalog/000200_000018_RU_NLR_BIBL_A_011204744/?ysclid=m7k5v6v3sd356773161 Сербиянын этно-конфессиялык жана тилдери боюнча маалымат.]&lt;/ref&gt;:

* [[православие]] — 6 079 396 (84,59%),
* [[католицизм]] — 356 957 чел. (4,97%),
* [[Ислам|мусулмандар]] — 222 828 чел. (3,1%),
* [[протестантизм]] — 71 284 чел. (0,99%).

Ошондой эле Сербиянын калкынын арасында иудаизмди жана башка диндерди туткан адамдар жана агностиктер бар. 2011-жылдагы эл каттоо маалында 220 735 адам кайсы динди карманарын көрсөтүүнү каалашкан эмес, ал эми 80 053 адам өздөрүн атеист катары белгилешкен.  99 714 адамдын диний ишенимин каттоо учурунда аныктоо мүмкүн болгон эмес&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;.

== Экономикасы ==
[[Файл:Zgrada_Narodne_banke_Srbije_-_panoramio.jpg|thumb|Сербиянын улуттук банкынын имараты|250x250px]]
Сербияны өнүгүп келе жаткан рынок экономика тутумунда деп сүрөттөөгө болот, мамлекеттин жана жарандарынын кирешеси орточо деңгээлден жогору&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250303012501/https://data.worldbank.org/?locations=RS-XT Дүйнөлүк Банк. Сербия жөнүндө маалыматтар]&lt;/ref&gt;. Сербиянын экономикасынын артыкчылыгы катары 2000-2001-жылдары чет өлкөлүк каржылык жардам жана инвестициялардын агымын жана Дунай дарыясынын экономикалык потенциалын санаса болот. Ал эми экономисындагы терс көрүнүчтөр катары БУУнун санкцияларынын, 1999-жылдагы НАТОнун бомбалоосунун оор кесепеттерин,  валютанын чакан резерви, кесипкөй адистердин өлкөдөн кетишин, коррупцияны атасы болот.

Сербиянын экономикасы өткөөл экономикалардын бири. Рынок секторунун үстөмдүгүнө карабастан, ушул кезге чейин экономикасында мамлекеттик сектордун үлүшү чоң. Экономиканын негизги багыттары болуп өндүрүш жана экспорт эсептелет, бирок көптөгөн экономика багыттары ири чет элдик инвестициялардан көз каранды. Экономиканын олуттуу үлүшүн айыл чарба, өнөр жай жана кызмат көрсөтүү тармактары түзөт&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web |title=CIA. The World Factbook. Serbia |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/ |accessdate=2025-02-17 |archivedate=2021-02-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204144154/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/ }}&lt;/ref&gt;.

Сербия сооданы либералдаштыруу, ишканаларды реструктуризациялоо жана менчиктештирүү иштерин жүргүздү, бирок көптөгөн ири ишканалар, алардын ичинде электр энергетика тармагы, телекоммуникация компаниялары, газ компаниялары, улуттук авиа компаниялары мамлекеттин менчигинде калууда. Сербиянын экономикасынын олуттуу көйгөйлөрү — сот тутумунун натыйжасыздыгы, коррупциянын жогорку деңгээли жана калктын картайышы&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;. 

Сербиянын улуттук валютасы — серб динары. 1 серб динары 100 парага барабар. Сербиянын бийлиги көзөмөлдөбөгөн Косово жана Метохиянын аймагында [[евро]] колдонулат.

=== Туризм ===
Сербиянын аймагында туризм, мурдагы Югославиянын аймагынын айрым бөлүктөрү эл аралык санкциялар астында болгонуна же куралдуу кагылышуулар жүрүп жатканына карабастан, жакшы өнүккөн жана учурда өнүгүп жаткан багыт катары бааланат.

Сербиядагы туризм негизинен айыл чарбасынын айланасында уюштурулган. Айыл жергесиндеги атайын үй-мейманканалар, мал чарбаларындагы атайын долбоорлор, экологиялык жактан таза азыктар менен тамактануу сыяктуу бир нече багыттагы туристтик компаниялар иштейт.

Европа мамлекеттеринен Сербиянын туризм чөйрөсүндөгү айырмачылыгы — бул Сербия жарандарынын ички туризмге басым жасашы. Мисалы, 2012-жылы Сербиянын тургундарынын арасынан 631 миң адам гана башка чет өлкөлөргө турист катары чыгышкан, ал эми басымдуу бөлүгү өлкөнүн ичинде гана эс алышкан&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20101003091020/http://www.serbia.ru/tourism.htm Сербия жана серб эли жөнүндөгү Serbia.ru сайты. Сербиядагы туризм]&lt;/ref&gt;.

== Социалдык тармагы ==

=== Билим берүү тутуму ===
[[Файл:Despotovac_Elementary_School.JPG|thumb|250x250px|Деспотовац шаарындагы башталгыч мектеп]]
[[Файл:Matematička_gimnazija_-_Mathematical_Gymnasium_Belgrade_-_MGB_-_Cambridge_-_Reporters_in_MG_-_Michael_O'Sullivan's_visit,_Director_of_the_Cambridge_Commonwealth_Trust.jpg|thumb|250x250px|Сербиядагы математика багыттындагы гимназиялардын бири]]
[[Файл:University_Svetozar_Markovic.jpg|thumb|250x250px|Крагуевац шаарындагы университет]]
Сербиянын билим берүү тутуму акыркы он жылдыктарда глобалдык заманбап чакырыктарына жана талаптарына ылайыкташып, олуттуу өзгөрүүлөрдөн өткөн. Билим берүү тутуму — мектепке чейинки билим берүүдөн баштап жогорку билимге чейинки бардык деңгээлдерди камтыган, окутуунун жеткиликтүүлүгүн, сапатын жана үзгүлтүксүздүгүн камсыздаган тутум. Сербияда билим 7 жаштан 15 жашка чейинки бардык балдар үчүн милдеттүү болуп саналат, бул башталгыч жана толук эмес орто билимг деңгээлине туура келет. Мындай эрежелер ар бир баланын мектептен кийин билим алуу жана коомдо жашоо үчүн зарыл болгон негизги билимге жана көндүмдөргө ээ болушун камсыз кылат&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;[https://smarteducation.rs/tpost/u5u3mayd01-kak-ustroena-sistema-obrazovaniya-v-serb Сербияда билим берүү тутуму кандай уюштурулган?]&lt;/ref&gt;.

Сербияда мектепке чейинки билим берүү милдеттүү эмес жана балдардын ата-энелери тарабынан гана чечим кабыл алынат. Бала бакчалар 6 айдан 6 жашка чейинки балдар үчүн эрте өнүгүүгө, социалдашууга жана мектепке даярданууга багытталган программаларды сунуштайт. Акыркы жылдары Сербиянын өкмөтү мектепке чейинки билим берүү тармагын айыл жерлеринде кеңейтүүгө активдүү инвестицияларды салууда&lt;ref&gt;[https://balkanist.ru/serbiya-vydelit-135-mln-evro-na-stroitelstvo-shkol-i-vuzov/?ysclid=m7c2hqmgy260577575 Балканист. Сербия мектептердин жана жогорку окуу жайлардын курулушуна 135 млн евро бөлөт]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

Сербиядагы башталгыч билим сегиз жылга созулат жана эки циклга бөлүнөт: биринчи цикл 1-4-класс жана экинчи цикл 5-8-класс. Бул мезгил ичинде окуучулар математика, серб тили, адабият, тарых, география, биология, физика, химия, чет тилдери жана дене тарбиясы сыяктуу кеңири предметтерди окушат. Окуу планы окуучулардын ар тараптан өнүгүшүн камсыз кылууга, ошондой эле кийинки билим берүү баскычына даярдоого багытталган. Сегизинчи классты аяктаганда, окуучулар бүтүрүү сынактарын тапшырышат жана бул орто мектепке өтүү үчүн маанилүү этап болуп саналат&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;.

Сербиядагы орто билим берүү бир нече типтеги окуу жайлары аркылуу камсыздалат: гимназиялар, кесиптик мектептер жана көркөм мектептер. Гимназиялар ар кайсы предметтерди терең окууту менен бирге жалпы билим программаларын дагы сунуш кылып, окуучуларды университеттерге тапшырууга даярдашат. Кесиптик мектептер өз кезегинде, техникалык, медициналык, экономикалык, айыл чарбалык жана башка тармактар боюнча адистерди даярдоого багытталган. Көркөм мектептер музыка, сүрөт искусствосу, бий жана театр сыяктуу чөйрөлөрдө балдардын чыгармачыл жөндөмдүүлүктөрүн өнүктүрүүгө багытталган. Орто билим төрт жылга созулат, аны аяктаганда окуучулар «матура» деп аталган бүтүрүү сынактарын тапшырышат. Матураны ийгиликтүү тапшыруу, окуучулар үчүн жогорку окуу жайларына кирүү мүмкүнчүлүктөрүн ачат&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;.

Сербиядагы жогорку билим берүү университеттер, академиялар жана колледждер аркылуу жүргүзүлөт. Өлкөдө Белград университети, Нови-Сад университети, Ниш университети сыяктуу бир нече ири окуу жайлары бар. Бул окуу жайлары ар кайсы билим тармактарында бакалавриат, магистратура жана докторантура программалары боюнча иш алып барышат. Сербиядагы университеттерде жогорку академиялык жетишкендиктерди көрсөткөн студенттер үчүн окуу акысыз жана акы төлөнүүчү факультеттер дагы бар&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;.

Сербиядагы билим берүү системасынын негизги өзгөчөлүктөрүнүн бири - Европа билим мейкиндигине интеграциялоого багытталышы. Сербия Болон процессине активдүү катышып, билим стандарттарын гармонизациялоого жана серб дипломдорунун чет өлкөлөрдө таанылышын жеңилдетүүгө умутулат. 

Билим берүү багытындагы ийгиликтерге карабастан, акыркы жылдары Сербиядагы билим берүү системасы бир катар көйгөйлөргө дуушар болууда. Негизги маселелердин бири - шаардык жана айылдык аймактардагы сапаттуу билимге берүүдөгү теңсиздик. Айыл жерлеринде көбүнчө квалификациялуу мугалимдердин, заманбап окуу материалдарынын жана инфраструктуранын жетишсиздиги байкалат. Бул айылдык мектептердеги окуучулардын билим деңгээлинин шаардык өспүрүмдөргө караганда төмөн болушуна алып келүүдө. Дагы бир көйгөй жаштардын өлкөдөн кетүүсүнүн жогорку деңгээли болуп саналат. 

=== Саламаттыкты сактоо тутуму ===
[[Файл:Свјетлопис_Биограда_са_највише_зграде_Скајлајна7.jpg|thumb|250x250px|Белграддагы университеттик клиникалык борбор]]
Сербиядагы саламаттыкты сактоо системасы үч негизги мекеме тарабынан уюштурулуп жана башкарылат: Саламаттыкты сактоо министрлиги, «Доктор Милан Йованович Батут» коомдук саламаттыкты сактоо институту жана аскердик-медициналык академиясы. Ден-соолукту сактоо ар бир Сербиянын жаранынын конституциялык укугу катары көрсөтүлгөн&lt;ref&gt;[https://ejournals.eu/czasopismo/szppips/artykul/the-right-to-social-security-in-the-constitution-of-the-republic-of-serbia Сербия Республикасынын Конституциясындагы социалдык камсыздандыруу укуктары]&lt;/ref&gt;. Сербиянын мамлекеттик саламаттыкты сактоо системасы акыйкатчылык жана биримдик принциптерине негизделген жана милдеттүү медициналык камсыздоо модели боюнча уюштурулган&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;[https://doiserbia.nb.rs/Article.aspx?ID=0042-84501400002S Сербиядагы саламаттыкты сактоо тутумунун экономикасы: учурдагы көйгөйлөр жана өзгөрүүлөр]&lt;/ref&gt;. Жеке медициналык кызмат көрсөтүү мамлекеттик саламаттыкты сактоо системасына интеграцияланган эмес, бирок кээ бир медициналык кызматтар келишимдик негизде мамлекет тарабынан касыздалышы мүмкүн&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;.

Саламаттыкты сактоо министрлиги — саламаттыкты сактоо саясатын аныктайт жана саламаттык сактоо кызматынын иш стандарттарын кабыл алат. Ошондой эле саламаттык сактоо тутуму, медициналык камсыздандыруу, дарылоо жана жарандардын ден соолугун жакшыртуу, медициналык текшерүү, саламаттык сактоо кызматынын ишин көзөмөлдөө жана саламаттык сактоо чөйрөсүндөгү башка суроолор үчүн жооптуу болуп саналат.

«Доктор Милан Йованович Батут» коомдук саламаттыкты сактоо институту — медициналык статистика, эпидемиология жана гигиена багыттары үчүн  жооптуу. Муниципалдык жана аймактык коомдук саламаттыкты сактоо борборлорунун тармагын жетектейт, ошондой эле жарандардын ден-соолугу жана саламаттыкты сактоо мекемелеринин иши жөнүндө маалыматтарды чогултат. 

Сербиянын маанилүү медициналык мекемелердин бири [[Белград|Белграддагы]] аскердик медициналык академиясы саналат. Ал жыл сайын болжол менен 30,000 адамды (камсыздандырылган аскердик жана жарандык) тейлейт, ошондой эле академияда жыл сайын 30,000 ге жакын хирургиялык операциялар жана 500,000 ден ашык эксперттик текшерүүлөр жүргүзүлөт&lt;ref&gt;[https://scindeks-clanci.ceon.rs/data/pdf/0042-8450/2009/0042-84500903183R.pdf Аскердик медициналык академия: 165 жылдык салт жана прогресс]&lt;/ref&gt;. 

Сербиядагы университеттик клиникалык борбор, Белграддын жана жалпы өлкөнүн башкы медициналык борбору. Белградда 40 гектарга жакын аянтта жайгашкан жана 50 имараттан турат, ошондой эле 3 150 орунга ылайыкташтырылган&lt;ref&gt;[https://www.blic.rs/vesti/beograd/za-godinu-dana-vise-od-50000-operacija/687nddy Blic. Бир жылдын ичинде 50 000ден ашык хирургиялык операциялар жасалды]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.paragraf.rs/propisi/uredba_o_planu_mreze_zdravstvenih_ustanova.html Медициналык мекемелер тармагынын пландары]&lt;/ref&gt;. 

== Маданияты ==
[[Файл:Belgrade_Book_Fair_4.jpg|thumb|250px|Белград шаарындагы жарманке борбору]]Сербиянын маданияты аймактын кылымдык тарыхынын таасири астында калыптанган. Чыгыш Европанын, Византиянын, Осмон империясынын жана Австрия-Венгриянын салттарынын уникалдуу айкалышы.

Серб жазуусунун пайда болушу Кирилл менен Мефодийдин ишмердүүлүгү менен байланыштуу. Серб адабиятынын биринчи эстеликтери  XI кылымга таандык жана глаголицаны колдонуу менен жазылган. Кириллицада жазылган тексттер XII кылымда пайда болгон&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20050403230329/http://www.serbia-info.com/index.html Сербиянын маданияты жа дини]&lt;/ref&gt;.

Серб искусствосу, салты жана ырым-жырымдары православие дини менен тыгыз байланышкан. 

=== Фестивалдар жана маданий иш-чаралар ===
Сербияда өткөрүлүп турган эң ири жана белгилүү фестивалдар жана маданий иш-чаралар:

* Белград шаарындагы китеп жарманкеси
* «Вуков сабор»
* Белград эл аралык театр фестивалы
* Гучадагы сурнайчылар фестивалы
* «EXIT» жыл сайын өтүүчү музыка фестивалы

=== Мамлекеттик майрамдары ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot; width=&quot;100%&quot;
| colspan=&quot;3&quot; |'''Майрам'''
|-
! width=&quot;10%&quot; |Дата
! width=&quot;25%&quot; |Аталышы
! width=&quot;15%&quot; |Серб тилиндеги аталышы
|-
|[[1-январь]]
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Жаңы жыл]]
| rowspan=&quot;2&quot; |''Нова година''
|-
|[[2-январь]]
|-
|[[7 Январь (Үчтүн айы)|7-январь]]
|Рождество
|''Божић''
|-
|[[15 Февраль (Бирдин айы)|15-февраль]]
| rowspan=&quot;2&quot; |Мамлекеттүүлүк күнү
| rowspan=&quot;2&quot; |''Дан државности Србије''
|-
|[[16-февраль]]
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |датасы жылына кошумча аныкталат
|Улуу жума
|''Велики петак''
|-
|[[Пасха]]
|''Васкрс''
|-
|Суу чачышуу дүйшөмбүсү
|''Васкрсни понедељак''
|-
|[[1-май]]
| rowspan=&quot;2&quot; |Эмгек майрамы
| rowspan=&quot;2&quot; |''Празник рада''
|-
|[[2-март|2-май]]
|-
|[[11-ноябрь]]
|Биринчи дүйнөлүк согуштагы жарашуу күнү
|''Дан примирја у Првом светском рату''
|}
== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.srbija.gov.rs/ Влада Републике Србије (Сербия Республикасынын Өкмөтү)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211114072331/https://www.srbija.gov.rs/ |date=2021-11-14 }}
* [http://www.serbia.travel/en Туристичка организација Србије (Сербиянын туризм боюнча уюму)]
* [http://www.parlament.gov.rs/national-assembly.467.html Сербия Республикасынын Улуттук Ассамблеясы]
{{Европа өлкөлөрү}}
{{Европа Бирлиги}}
[[Категория:Европа өлкөлөрү]]
[[Категория:Сербия]]
{{stub}}</text>
      <sha1>mdzio530guzl0su2wlzeltk575kjkp0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сенегал</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136705</id>
    <revision>
      <id>652662</id>
      <parentid>650718</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:11:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>652662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21164" sha1="5wkcmmpw74wos4n09njprf1n525oes4" xml:space="preserve">{{Мамлекет
 |Этап1                                    = 
 |Дата1                                    = 
 |Этап2                                    = 
 |Дата2                                    = 
 |Этап3                                    = 
 |Дата3                                    = 
 |Этап4                                    = 
 |Дата4                                    = 
 |Этап5                                    = 
 |Дата5                                    = 
 |Макамы                                   = 
 |Негизделген                              = 
 |Макамы                                   = 
 |Кыргызча аталышы                         = Сенегал Республикасы
 |Расмий аталышы                           = {{lang-fr|République du Sénégal}}&lt;br&gt;{{lang-wo|Réewum Senegaal}}&lt;br&gt;{{lang-ff|Renndaandi Senegaali}}&lt;br&gt;{{lang-ar|جمهورية السنغال}}
 |Мамлекеттик дини                         = [[динден тышкары мамлекет]]
 |Герб                                     = Coat of arms of Senegal.svg
 |Желек                                    = Flag of Senegal.svg
 |Гимн аталышы                             = Pincez Tous vos Koras, Frappez les Balafons
 |Аудио                                    = National Anthem of Senegal.ogg
 |Урааны                                   = Un Peuple, Un But, Une Foi (Бир эл, бир максат, бир ишеним)
 |Башкаруу формасы                         = [[президенттик республика]]
 |Картада                                  = Senegal (orthographic projection).svg
| lat_dir = N
| lat_deg = 14
| lat_min = 28
| lat_sec = 0
| lon_dir = W
| lon_deg = 14
| lon_min = 15
| lon_sec = 0
| region = SN
| CoordScale = 4000000
 |Тили                                     = [[француз тили]]&lt;br&gt;[[Хассания|араб тили (хассания)]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160418061027/http://www.ambientinsight.com/Resources/Documents/AmbientInsight-2013-2018-Africa-Digital-English-Language-Learning-Market-Abstract.pdf# Айлана-чөйрөнү изилдөө боюнча аймактык отчет. 2013-2018 Африкадагы санарип англис тилин үйрөнүү чөйрөсү]&lt;/ref&gt;
 |Эгемендүүлүк күнү                        = [[20-август]] [[1960-жыл]]
 |Эгемендүүлүгүн алды                      = [[Франция|Франциядан]]
 |Борбор шаары                             = [[Дакар]]
 |Ири шаарлар                              = Дакар, Зигиншор, Каолак
 |Башчыларынын милдеттери                  = Президент&lt;br&gt;Премьер-министр
 |Башчылары                                = Бассиру Диомай Фай&lt;br&gt;Усман Сонко
 |Аянты                                    = 196 722
 |Суу пайызы                               = 2,1
 |Аянты боюнча орду                        = 86-орун
 |Калкы                                    = 18 847 519
 |Калкы боюнча орду                        = 68-орун
 |Калкты каттоо жылы                       = 2024
 |Калктын жыштыгы                          = 86,9
 |Калкынын жыштыгы боюнча орду             = 
 |ИДӨ (САМ)                                = 78,547 млрд
 |ИДӨ (САМ) эсептөө жылы                   = 2023
 |ИДӨ (САМ) боюнча орду                    = 106-орун
 |ИДӨ (САМ) ар бир жанга                   = 4 324 
 |ИДӨ (номинал)                            = 31,141 млрд
 |ИДӨ (номинал) эсептөө жылы               = 2023
 |ИДӨ (номинал) боюнча орду                = 111-орун
 |ИДӨ (номинал) ар бир жанга               = 1 714
 |Акча бирдиги                             = Батыш Африка франкы
|АДӨИ                                     = {{Өсүү}}0,517
 |АДӨИ деңгээли                            = &lt;span style=&quot;color:red;&quot;&gt;'''төмөн'''
 |АДӨИ боюнча орду                         = 168-орун
 |Учак компаниясы                          =
 |ЭОК                                      = SEN
 |ISO                                      = SN
 |Этнохороним                              = сенегалдык, сенегалдыктар
 |Домени                                   = [[.sn]]
 |Телефон коду                             = 221
 |Убакыт аралыгы                           = [[UTC±00:00|±00:00]]
 |Штрих коду                               = 
 |Түшүнүктөр                               = &lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[commons:Senegal|'''Викиказынадагы медиафайлдар''']]&lt;/div&gt;
}}
'''Сенегал''' ({{lang-fr|Sénégal}}), расмий аталышы — '''Сенегал Республикасы''' ({{lang-fr|République du Sénégal}}) — [[Батыш Африка|Батыш Африкадагы]] мамлекет&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.africa.com/heres-what-you-need-to-know-about-senegal/ Africa.com. Сенегал жөнүндө маалыматтар]&lt;/ref&gt;.

Түндүгүнөн [[Мавритания]], чыгышынан [[Мали]], түштүгүнөн [[Гвинея]] жана [[Гвинея-Бисау]] менен чектешет&lt;ref&gt;[https://geo-guide.vercel.app/countries/SEN GeoGuide. Сенегал]&lt;/ref&gt;. Батышынан Атлантика океанынын суулары менен чулганат. Ошондой эле [[Гамбия]] мамлекети Сенегалдын аймагына менен курчалып, Сенегалдын аймагын экиге бөлүп турат&lt;ref&gt;[https://www.trazeetravel.com/why-is-the-gambia-surrounded-by-senegal/ FXExpress Publications. Эмне үчүн Гамбия Сенегал менен курчалган?]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.worldatlas.com/articles/which-countries-border-the-gambia.html WorldAtlas. Гамбия rайсы өлкөлөр менен чектешет?]&lt;/ref&gt;.

== Этимологиясы ==
[[Файл:Senegal_Topography.png|left|thumb|250x250px|Сенегалдын топографиялык картасы]]
«Сенегал» топоними өлкөнүн түндүгү аркылуу агып өткөн Сенегал дарыясынын гидрониминен келип чыккан. Бул гидроним XI кылымдагы араб жазуучусу жана географы Аль-Бакринин эмгектеринде эскерилген «Сангана» падышалыгынын аталышынан келип чыккан деген божомолдоолор бар. Кийинчерээк XVI кылымдагы араб авторлору бул гидронимди «Сингилу», ал эми европалык деңиз саякатчылары «Сенега» деп белгилешкен.

Топонимдин негизин IX кылымдан бери араб булактарында айтылып келген санхажи бербер уруулук биримдигине карата колдонулган «сангая» ({{Lang-ar|صنهاجة}} ''Ṣanhaja''; {{Lang-ber|ⵉⵥⵏⴰⴳⴻⵏ ''Iẓnagen''}}) этноними түзүшү мүмкүн&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;[https://djvu.online/file/oum2Fd0KhGl2r?ysclid=m8n1dl7amo408788309 Поспелов Е. М. Дүйнөдөгү географиялык аталыштар. Топонимикалык сөздүк]&lt;/ref&gt;. 

Ошондой эле альтернативдүү көз караштар боюнча, Сенегал атылышы — Серер дининдеги  пирдин атынын жана серер тилиндеги «көлмө» маанисин берген gal сөз айкалышынын арабчадан бурмаланган версиясы.

Дагы бир вариант, волоф тилиндеги {{Lang-wo|Sunuu Gaal}} же кыргыз тилиндеги мааниси «биздин каноэ» деген сөздөн келип чыккан аталышы, бул аймактын азыркы аталышы келип чыгышына түрткү болгон деп эсептелет&lt;ref&gt;[https://theculturetrip.com/africa/senegal/articles/the-real-story-behind-senegals-name Holloway Beetle. Сенегалдын аталышынын чыныгы тарыхы]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

Атылыштын келип чыгышынын версияларына карабастан, португалдар жана андан кийинки француздар тарабынан колониялаштыруу учурунда «Сенегал» гидроними жана топоними орногон&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

== Географиясы ==
[[Файл:Casamance_landscape.jpg|left|thumb|250x250px|Казаманс аймагы]]
Сенегал Батыш Африкада Атлантика океанынын жээгинде жайгашкан өлкө&lt;ref&gt;[https://factbook.github.io/sg Фактбук. Африка. Сенегал]&lt;/ref&gt;. Сенегал негизинен ойдуңдуу жана түз рельефке ээ, айрыкча Атлантика океанынын жээгине жакын жерлеринде тоолор же дөбөлөр өтө сейрек кездешет . Өлкөнүн түндүк жана борбордук бөлүктөрү жалпак жана кеңири аймактарга созулуп жаткан түздүктөр менен мүнөздөлөт. Бул аймактарда жарым чөлдөр жана саванналар басымдуурак кылат. Түштүк жана түштүк-чыгыш тарабында рельеф бир аз бийиктеп, токойлуу дөбөлөрдү жана дарыя өрөөндөрүн камтыйт&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Сенегалдын аймагын төмөнкүдөй табигый аймактарга бөлүп караса болот:

* Саванналар — түндүк жана борбордук бөлүктөрүндө кеңири таралган.
* Токойлуу аймактар — негизинен түштүк аймактарында кездешет.
* Жээктеги аймактар — Атлантика океанынын жээгинде туздуу саздар жана кумдуу жээктер жайгашкан.
Сенегал ар түрдүү пайдалуу кендерге бай, бул өлкөнүн экономикасында маанилүү роль ойнойт&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20060522043218/http://www.mbendi.com/indy/ming/af/sn/p0005.htm MBendi. Сенегалдагы кен казуу]&lt;/ref&gt;.

Фосфориттер жана алюмофосфаттар  —  Сенегал фосфориттерге бай, тастыкталган запастар болжол менен 200 млн тонна, ал эми алюмофосфаттар 100 млн тоннадан ашат&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. Бул кендердин келип чыгышы негизинен эоцен дооруна тиешелүү тектер менен байланыштуу.
[[Файл:Großprobe_Faleme_(3).jpg|left|thumb|250x250px|Фаламе кени]]
Темир кендери  —  Фаламе районунда темир кендеринин ири запастары табылган&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

Алтын  —  Сабодала, Массава жана Гулума кендеринен алтып казылып алынат&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ассоциация экономического сотрудничества со странами Африки. Сенегал: алтын казуунун жаңы горизонттору |url=https://africa-rus.com/novosti-rossiya-afrika/senegal-novye-gorizonty-zolotodobychi |accessdate=2025-03-24 |archivedate=2025-03-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250324121105/https://africa-rus.com/novosti-rossiya-afrika/senegal-novye-gorizonty-zolotodobychi }}&lt;/ref&gt;.

Оор минералдар  —  борбор шаары жайгашкан аймагындагы жээктеги чөкмөлөрдө ильменит, рутил жана циркондун запастары бар. Баалоолорго ылайык, кийинки 25 жыл ичинде жылына орточо эсеп менен 570 000 тонна ильменит жана 95 000 тонна циркон казып алса болот&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

Өлкөдө ошондой эле жез, боксит, акиташ, мрамор, таш тузу, мунай жана жаратылыш газынын кендери бар. Пайдалуу кендердин ар түрдүүлүгүнө карабастан, тоо-кен тармагы Сенегалдын ИДПсынын болжол менен 2% гана түзөт&lt;ref&gt;[https://www.mining.com/senegal-wants-mining-industry-to-drive-economy-10895/ The Northern Miner Group. Сенегал тоо кен өнөр жайы экономиканы өнүктүрүүнү каалайт]&lt;/ref&gt;. 

=== Климаты ===
Сенегалда тропиктик климат басымдуу жана жыл бою абанын жылуу температурасы менен мүнөздөлөт. Өлкөдө эки негизги мезгил байкалат: кургакчыл жана жаанчыл. Кургакчыл мезгил декабрдан апрелге чейин созулуп, бул учурда ысык жана кургак харматтан шамалы үстөмдүк кылат. Жаанчыл мезгил июндан октябрга чейин болуп, жаан-чачындар негизинен ушул мезгилде жаайт&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |title=Ислам Кызматташтык Уюмунун маалымат агенттиктеринин биримдиги (UNA). Сенегал Республикасы |url=https://una-oic.org/ky/countries/senegal/?utm_source=chatgpt.com |accessdate=2025-03-24 |archivedate=2025-04-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250425185541/https://una-oic.org/ky/countries/senegal/?utm_source=chatgpt.com }}&lt;/ref&gt;.

Дакар шаарында жылдык жаан-чачындын өлчөмү болжол менен 600 мм түзөт жана негизинен июндан октябрга чейин байкалат. Бул мезгилде максималдуу орточо абанын температурасы 30°C, минималдуу орточо абанын температурасы 24,2°C тегерегинде болот. Декабрдан февралга чейинки кургакчыл мезгилде максималдуу аба температурасы орточо 25,7°C, минималдуу температура 18°C түзөт&lt;ref&gt;[https://ky.council.science/news/lira2030-annual-research-forum-begins-in-dakar-senegal/?utm_source=chatgpt.com LIRA2030 жылдык изилдөө форуму Сенегалдын Дакар шаарында башталат]&lt;/ref&gt;. ​

Өлкөнүн ички аймактарында абанын температурасы жээкке караганда жогору. Мисалы, Каолак жана Тамбакунда шаарларында май айында орточо күндүзгү аба температурасы 30°C — 32,7°C түзөт, ал эми Дакарда бул көрсөткүч 23,2°C. Жаан-чачындын өлчөмү түштүккө карай көбөйүп, кээ бир аймактарда жылына 1500 ммден ашат&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;. 

Тамбакунда сыяктуу ички аймактарда, өзгөчө Мали менен чек арага жакын чөлгө жакын жерлерде аба температурасы 54°Cге чейин жетиши мүмкүн. Өлкөнүн түндүк бөлүгүндө Ломпул чөлү жайгашып, ал жакта климат кургакчыл келет. 

=== Суу ресурстары ===
Сенегалдын суу ресурстарынын негизги өзөгүн анын үч негизги дарыясы жана алар менен байланышкан суу бассейндери түзөт. Өлкөдө ички көлдөр аз болгондуктан, дарыялар суугат суусу жана ичүүчү суу менен камсыздоодо башкы ролду ойнойт.

Сенегалдын дарыяларынын деңгээли негизинен жаанчыл мезгилде (июнь – октябрь) көтөрүлүп, кургакчыл мезгилде түшөт. Жаан-чачын дарыялардын суулуулугуна түздөн-түз таасир этет.

Сенегал дарыясы — өлкөнүн эң ири дарыясы болуп эсептелет. Анын узундугу 1 750 км, бассейнинин аянты 337,000 км²&lt;ref&gt;[https://www.hauniversity.org/en/Senegal-River.shtml Africa - EENI Global Business School. Сенегал дарыясы]&lt;/ref&gt;. Бул дарыя Мали жана Мавритания менен чектеш аймактардан агып өтүп Атлантика океанына куят. Негизги куймалары: Бафинг, Бакой жана Фелеме дарыялары. Сенегал дарыясы транспорт, айыл чарба жана балык уулоо тармагында абдан маанилүү роль ойнойт&lt;ref&gt;[https://elsevier.blog/senegal-river-major-west-african-waterway/ Elsevier.blog. Сенегал дарыясы: Батыш Африканын негизги суу жолу]&lt;/ref&gt;. Ошондой эле ал гидроэнергия менен камсыз кылуу үчүн колдонулат. Дарыянын боюнда Диама жана Манантали дамбалары жайгашкан&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/place/Senegal-River Encyclopædia Britannica. Сенегал дарыясы]&lt;/ref&gt;.

Гамбия дарыясы — Сенегалдын түштүк бөлүгүнөн агып өтүп, ошол эле аталыштагы өлкөнүн (Гамбиянын) негизги суу булагы болуп саналат&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/place/Gambia-River Encyclopædia Britannica. Гамбия дарыясы]&lt;/ref&gt;. Ал Атлантика океанына куюп, өлкөнүн түштүк аймагындагы айыл чарба иштеринде колдонулат.

Казаманс дарыясы  — түштүк-батыш Сенегал аркылуу агат жана Атлантика океанына куят. Ал Казаманс аймагындагы негизги суу булагы болуп эсептелет жана сугаруу иштеринде маанилүү роль ойнойт&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/place/Casamance-River Encyclopædia Britannica. Казаманс дарыясы]&lt;/ref&gt;.

Атлантика океаны Сенегалдын батыш тарабын чулгайт жана анын жээктери балык уулоо жана туризм үчүн маанилүү. Жээктеги туздуу саздар жана кумдуу пляждар биоартүрдүүлүктү камсыз кылат.

Сууну сактап калуу жана айыл чарба иштерин жүргүзүү үчүн маанилүү бир нече дамбалар колдонулат, мисалы, Малидеги Манантали дамбасы. Ал эми Сенегал дарыясындагы Диама дамбасы дарыядагы суунун дээңгелин көзөмөлдөө жана туздуу океан суусунун ички аймактарга киришин алдын алуу үчүн колдонулат.
&lt;gallery&gt;
Fleuve_Sénégal.png|Сенегал дарыясын бойлой жагашкан айыл
Images_de_la_casamance_03.jpg|Казаманс дарыясы
Gambia_river-Kedougou.jpg|Гамбия дарыясы
&lt;/gallery&gt;
== Булактар ==
{{Булактар|2}}
== Тышкы шилтемелер ==

* [https://primature.sn/ Сенегалдын Өкмөтү]
* [https://www.presidence.sn/en/ Сенегалдын президенти]{{stub}}
{{Африка өлкөлөрү}}
[[Категория:Сенегал]]</text>
      <sha1>5wkcmmpw74wos4n09njprf1n525oes4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Түзөтүүлөр саны боюнча Википедиячылар тизмеси</title>
    <ns>4</ns>
    <id>136776</id>
    <revision>
      <id>652621</id>
      <parentid>652593</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T12:01:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>9565</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Маалыматтар жаңыланды</comment>
      <origin>652621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24744" sha1="fwv2ee0hg5kj4b75v898m688t6yrxiu" xml:space="preserve">{{/begin|150}}
|-
| 1 || [[User:Chaoborus|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chaoborus&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25689}}]] || {{Permissions|Chaoborus}}
|-
| 2 || [[User:Bosogo|Bosogo]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18492}}]] || {{Permissions|Bosogo}}
|-
| 3 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:14352}}]] || {{Permissions|Artelow}}
|-
| 4 || [[User:Chorobek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chorobek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}}
|-
| 5 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12821}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}}
|-
| 6 || [[User:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11093}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}}
|-
| 7 || [[User:Baydastann|Baydastann]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7971}}]] || {{Permissions|Baydastann}}
|-
| 8 || [[User:Элден|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Элден&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}}
|-
| 9 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:6011}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}}
|-
| 10 || [[User:UlutSoft3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}}
|-
| 11 || [[User:Чагылган|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Чагылган&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}}
|-
| 12 || [[User:Эльза Мамбетакунова|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Эльза Мамбетакунова&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}}
|-
| 13 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4965}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}}
|-
| 14 || [[User:Kvazimodo|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kvazimodo&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4519}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}}
|-
| 15 || [[User:ImeNtrav|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ImeNtrav&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}}
|-
| 16 || [[User:Maksat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Maksat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}}
|-
| 17 || [[User:Shchb|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Shchb&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}}
|-
| 18 || [[User:Kmaksat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kmaksat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}}
|-
| 19 || [[User:Үрүйэ|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Үрүйэ&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}}
|-
| 20 || [[User:Kgbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kgbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}}
|-
| 21 || [[User:Connexxx|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Connexxx&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}}
|-
| 22 || [[User:Elebayev|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Elebayev&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}}
|-
| 23 || [[User:Aidabishkek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aidabishkek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}}
|-
| 24 || [[User:Askar Nazyrov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Askar Nazyrov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}}
|-
| 25 || [[User:Umut|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Umut&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}}
|-
| 26 || [[User:QECUB|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;QECUB&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2264}}]] || {{Permissions|QECUB}}
|-
| 27 || [[User:Бахтияр Толукбаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Бахтияр Толукбаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}}
|-
| 28 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Roman, Alexej and Vładimir&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}}
|-
| 29 || [[User:Kairat Zamirbekov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kairat Zamirbekov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1601}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}}
|-
| 30 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1465}}]] || {{Permissions|Gliwi}}
|-
| 31 || [[User:Meri|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Meri&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}}
|-
| 32 || [[User:Asankozhoevas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Asankozhoevas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}}
|-
| 33 || [[User:Adinai|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adinai&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}}
|-
| 34 || [[User:Friendwip.kg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Friendwip.kg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}}
|-
| 35 || [[User:Kglive|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kglive&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}}
|-
| 36 || [[User:UlutSoft6|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft6&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}}
|-
| 37 || [[User:TarPas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TarPas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}}
|-
| 38 || [[User:Gulzhana|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulzhana&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}}
|-
| 39 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:885}}]] || {{Permissions|Arsensky}}
|-
| 40 || [[User:Aida23a|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aida23a&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}}
|-
| 41 || [[User:Dnes1302|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dnes1302&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}}
|-
| 42 || [[User:Элдин беги|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Элдин беги&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}}
|-
| 43 || [[User:UlutSoft1|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft1&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}}
|-
| 44 || [[User:Rotlink|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rotlink&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}}
|-
| 45 || [[User:Chris die Seele|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chris die Seele&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}}
|-
| 46 || [[User:Дилдорбек|Дилдорбек]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:708}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}}
|-
| 47 || [[User:Aiylchy|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aiylchy&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}}
|-
| 48 || [[User:Estebesovdastan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Estebesovdastan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}}
|-
| 49 || [[User:Jakshysapa|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jakshysapa&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}}
|-
| 50 || [[User:Lirchik|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Lirchik&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}}
|-
| 51 || [[User:Ch|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ch&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ch|{{formatnum:626}}]] || {{Permissions|Ch}}
|-
| 52 || [[User:Amantur r|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Amantur r&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}}
|-
| 53 || [[User:Cekli829|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Cekli829&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}}
|-
| 54 || [[User:Табалдыев Ысламбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Табалдыев Ысламбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}}
|-
| 55 || [[User:S(uz)ak|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;S(uz)ak&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}}
|-
| 56 || [[User:Firespeaker|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Firespeaker&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}}
|-
| 57 || [[User:Gulzat05|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulzat05&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}}
|-
| 58 || [[User:Канымбу|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Канымбу&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}}
|-
| 59 || [[User:Zhanyl90|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Zhanyl90&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}}
|-
| 60 || [[User:Aladobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aladobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}}
|-
| 61 || [[User:Gulaiym001|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulaiym001&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}}
|-
| 62 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:528}}]] || {{Permissions|Makenzis}}
|-
| 63 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Орозобек Түгөлбаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}}
|-
| 64 || [[User:Кайып Пайзылдаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Кайып Пайзылдаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}}
|-
| 65 || [[User:Бегаим|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Бегаим&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}}
|-
| 66 || [[User:Rartat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rartat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}}
|-
| 67 || [[User:Fornax|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Fornax&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}}
|-
| 68 || [[User:PlanespotterA320|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PlanespotterA320&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}}
|-
| 69 || [[User:UlutSoft4|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft4&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}}
|-
| 70 || [[User:ДолбоЯщер|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ДолбоЯщер&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:439}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}}
|-
| 71 || [[User:Hugo.arg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Hugo.arg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}}
|-
| 72 || [[User:Pathoschild|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Pathoschild&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Pathoschild}}
|-
| 73 || [[User:Ksc~ruwiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ksc~ruwiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}}
|-
| 74 || [[User:Алтынбек Касымов|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Алтынбек Касымов&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}}
|-
| 75 || [[User:Εὐθυμένης|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Εὐθυμένης&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}}
|-
| 76 || [[User:Namir|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Namir&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}}
|-
| 77 || [[User:NurlanKG Bishkek editor|NurlanKG Bishkek editor]] || [[Special:Contributions/NurlanKG Bishkek editor|{{formatnum:367}}]] || {{Permissions|NurlanKG Bishkek editor}}
|-
| 78 || [[User:Госфонд ИС|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Госфонд ИС&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}}
|-
| 79 || [[User:V3~kywiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;V3~kywiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}}
|-
| 80 || [[User:AdemazAlmaz|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AdemazAlmaz&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}}
|-
| 81 || [[User:Ырысгул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ырысгул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}}
|-
| 82 || [[User:Nurjamal|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nurjamal&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}}
|-
| 83 || [[User:Nursultan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nursultan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}}
|-
| 84 || [[User:Aymira|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aymira&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}}
|-
| 85 || [[User:Ptbotgourou|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ptbotgourou&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}}
|-
| 86 || [[User:Symbat92|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Symbat92&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}}
|-
| 87 || [[User:Andrew J.Kurbiko|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Andrew J.Kurbiko&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}}
|-
| 88 || [[User:Орозгул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Орозгул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}}
|-
| 89 || [[User:Ziv|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ziv&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:305}}]] || {{Permissions|Ziv}}
|-
| 90 || [[User:Atlikta|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Atlikta&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}}
|-
| 91 || [[User:Abiyoyo|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Abiyoyo&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}}
|-
| 92 || [[User:Росул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Росул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}}
|-
| 93 || [[User:Elya3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Elya3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}}
|-
| 94 || [[User:Baronnet|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Baronnet&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}}
|-
| 95 || [[User:Ahmadi~ruwiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ahmadi~ruwiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}}
|-
| 96 || [[User:Rakutai|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rakutai&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}}
|-
| 97 || [[User:Minorax|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Minorax&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:283}}]] || {{Permissions|Minorax}}
|-
| 98 || [[User:Peri~kywiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Peri~kywiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}}
|-
| 99 || [[User:Ashirov Maksatbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ashirov Maksatbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}}
|-
| 100 || [[User:Asel90|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Asel90&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}}
|-
| 101 || [[User:Belekoff|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Belekoff&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}}
|-
| 102 || [[User:Jol004u|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jol004u&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}}
|-
| 103 || [[User:Janyzak|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Janyzak&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Janyzak|{{formatnum:255}}]] || {{Permissions|Janyzak}}
|-
| 104 || [[User:Машъал|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Машъал&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Машъал|{{formatnum:254}}]] || {{Permissions|Машъал}}
|-
| 105 || [[User:Fatim|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Fatim&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Fatim|{{formatnum:253}}]] || {{Permissions|Fatim}}
|-
| 106 || [[User:Баха Исаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Баха Исаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Баха Исаев|{{formatnum:249}}]] || {{Permissions|Баха Исаев}}
|-
| 107 || [[User:Noloun|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Noloun&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Noloun|{{formatnum:248}}]] || {{Permissions|Noloun}}
|-
| 108 || [[User:Чоко Бой|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Чоко Бой&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Чоко Бой|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Чоко Бой}}
|-
| 109 || [[User:Tynchtykbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Tynchtykbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Tynchtykbek|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Tynchtykbek}}
|-
| 110 || [[User:Dutcman|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dutcman&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dutcman|{{formatnum:242}}]] || {{Permissions|Dutcman}}
|-
| 111 || [[User:Ulan A|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ulan A&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ulan A|{{formatnum:241}}]] || {{Permissions|Ulan A}}
|-
| 112 || [[User:DragonBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;DragonBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/DragonBot|{{formatnum:235}}]] || {{Permissions|DragonBot}}
|-
| 113 || [[User:Таалай Берен|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Таалай Берен&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Таалай Берен|{{formatnum:231}}]] || {{Permissions|Таалай Берен}}
|-
| 114 || [[User:Adilet15|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adilet15&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adilet15|{{formatnum:223}}]] || {{Permissions|Adilet15}}
|-
| 115 || [[User:Dostojewskij|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dostojewskij&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dostojewskij|{{formatnum:220}}]] || {{Permissions|Dostojewskij}}
|-
| 116 || [[User:A.djan|A.djan]] || [[Special:Contributions/A.djan|{{formatnum:219}}]] || {{Permissions|A.djan}}
|-
| 117 || [[User:MauritsBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MauritsBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MauritsBot|{{formatnum:218}}]] || {{Permissions|MauritsBot}}
|-
| 118 || [[User:タチコマ robot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;タチコマ robot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/タチコマ robot|{{formatnum:216}}]] || {{Permissions|タチコマ robot}}
|-
| 119 || [[User:Adamboluu|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adamboluu&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adamboluu|{{formatnum:213}}]] || {{Permissions|Adamboluu}}
|-
| 120 || [[User:Dr.atakulov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dr.atakulov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dr.atakulov|{{formatnum:211}}]] || {{Permissions|Dr.atakulov}}
|-
| 121 || [[User:Dinamik-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dinamik-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dinamik-bot|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Dinamik-bot}}
|-
| 122 || [[User:Kyrgyzchala|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kyrgyzchala&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kyrgyzchala|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Kyrgyzchala}}
|-
| 123 || [[User:Anara|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Anara&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Anara|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Anara}}
|-
| 124 || [[User:UlutSoft2|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft2&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft2|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|UlutSoft2}}
|-
| 125 || [[User:YFdyh-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;YFdyh-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/YFdyh-bot|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|YFdyh-bot}}
|-
| 126 || [[User:Robbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Robbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Robbot|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Robbot}}
|-
| 127 || [[User:Chingis|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chingis&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chingis|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Chingis}}
|-
| 128 || [[User:Foggy kub|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Foggy kub&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Foggy kub|{{formatnum:204}}]] || {{Permissions|Foggy kub}}
|-
| 129 || [[User:Чръный человек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Чръный человек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Чръный человек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Чръный человек}}
|-
| 130 || [[User:Мыктыбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Мыктыбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Мыктыбек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Мыктыбек}}
|-
| 131 || [[User:Adamantine|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adamantine&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adamantine|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|Adamantine}}
|-
| 132 || [[User:BakytTalas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;BakytTalas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/BakytTalas|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|BakytTalas}}
|-
| 133 || [[User:Zorrobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Zorrobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:200}}]] || {{Permissions|Zorrobot}}
|-
| 134 || [[User:Мастер теней|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Мастер теней&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Мастер теней|{{formatnum:198}}]] || {{Permissions|Мастер теней}}
|-
| 135 || [[User:Amirobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Amirobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Amirobot|{{formatnum:197}}]] || {{Permissions|Amirobot}}
|-
| 136 || [[User:HerculeBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HerculeBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HerculeBot|{{formatnum:195}}]] || {{Permissions|HerculeBot}}
|-
| 137 || [[User:GhalyBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;GhalyBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/GhalyBot|{{formatnum:187}}]] || {{Permissions|GhalyBot}}
|-
| 138 || [[User:DARIO SEVERI|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;DARIO SEVERI&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/DARIO SEVERI|{{formatnum:172}}]] || {{Permissions|DARIO SEVERI}}
|-
| 139 || [[User:Nasihat.kg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nasihat.kg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nasihat.kg|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Nasihat.kg}}
|-
| 140 || [[User:Temir21|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Temir21&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Temir21|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Temir21}}
|-
| 141 || [[User:Vasit|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Vasit&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Vasit|{{formatnum:166}}]] || {{Permissions|Vasit}}
|-
| 142 || [[User:CarsracBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;CarsracBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|CarsracBot}}
|-
| 143 || [[User:HiW-Bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HiW-Bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HiW-Bot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|HiW-Bot}}
|-
| 144 || [[User:JYBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JYBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JYBot|{{formatnum:162}}]] || {{Permissions|JYBot}}
|-
| 145 || [[User:NKOzi|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;NKOzi&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/NKOzi|{{formatnum:159}}]] || {{Permissions|NKOzi}}
|-
| 146 || [[User:Кичинекей Поллианна|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Кичинекей Поллианна&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Кичинекей Поллианна|{{formatnum:158}}]] || {{Permissions|Кичинекей Поллианна}}
|-
| 147 || [[User:Samatq|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Samatq&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Samatq|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Samatq}}
|-
| 148 || [[User:Sampo.Kuusi|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Sampo.Kuusi&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Sampo.Kuusi|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Sampo.Kuusi}}
|-
| 149 || [[User:Azamat Omar|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Azamat Omar&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Azamat Omar|{{formatnum:155}}]] || {{Permissions|Azamat Omar}}
|-
| 150 || [[User:Kaiyr|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kaiyr&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:154}}]] || {{Permissions|Kaiyr}}
{{/end}}</text>
      <sha1>fwv2ee0hg5kj4b75v898m688t6yrxiu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сент-Китс жана Невис</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136860</id>
    <revision>
      <id>652664</id>
      <parentid>640551</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:13:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>652664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21030" sha1="2b3eb55oxloii3v3yl2yc3tce8i6skg" xml:space="preserve">{{Мамлекет
 |Этап1                                    = 
 |Дата1                                    = 
 |Этап2                                    = 
 |Дата2                                    = 
 |Этап3                                    = 
 |Дата3                                    = 
 |Этап4                                    = 
 |Дата4                                    = 
 |Этап5                                    = 
 |Дата5                                    = 
 |Макамы                                   = 
 |Негизделген                              = 
 |Макамы                                   = 
 |Кыргызча аталышы                         = Сент-Китс жана Невис Федерациясы
 |Расмий аталышы                           = {{lang-en|Federation of Saint Kitts and Nevis}}
 |Мамлекеттик дини                         = [[динден тышкары мамлекет]]
 |Герб                                     = Coat of Arms of Saint Kitts and Nevis.svg
 |Желек                                    = Flag of Saint Kitts and Nevis.svg
 |Гимн аталышы                             = O Land of Beauty!
 |Аудио                                    = United States Navy Band - O Land of Beauty.ogg
 |Урааны                                   = Country Above Self (Өлкө жеке кызыкчылыктардан жогору)
 |Башкаруу формасы                         = [[конституциялык монархия]]
 |Картада                                  = KNA_orthographic.svg
| lat_dir = N
| lat_deg = 17
| lat_min = 15
| lat_sec = 48
| lon_dir = W
| lon_deg = 62
| lon_min = 39
| lon_sec = 41
| region = KN
| CoordScale = 250000
 |Тили                                     = [[англис тили]]
 |Эгемендүүлүк күнү                        = [[19-сентябрь]] [[1983-жыл]]
 |Эгемендүүлүгүн алды                      = [[Улуу Британия|Улуу Британиядан]]
 |Борбор шаары                             = [[Бастер]]
 |Ири шаарлар                              = Бастер
 |Башчыларынын милдеттери                  = Монарх&lt;br&gt;Генерал-губернатор&lt;br&gt;Премьер-министр
 |Башчылары                                = [[Чарльз III]]&lt;br&gt;Марселла Либурд&lt;br&gt;Терренс Дрю
 |Аянты                                    = 261
 |Суу пайызы                               = 
 |Аянты боюнча орду                        = 188-орун
 |Калкы                                    = 47 606
 |Калкы боюнча орду                        = 187-орун
 |Калкты каттоо жылы                       = 2021
 |Калктын жыштыгы                          = 164
 |Калкынын жыштыгы боюнча орду             = 64-орун
 |ИДӨ (САМ)                                = 1,8 млрд
 |ИДӨ (САМ) эсептөө жылы                   = 2023
 |ИДӨ (САМ) боюнча орду                    = 183-орун
 |ИДӨ (САМ) ар бир жанга                   = 29 893 
 |ИДӨ (номинал)                            = 1 млрд
 |ИДӨ (номинал) эсептөө жылы               = 2023
 |ИДӨ (номинал) боюнча орду                = 173-орун
 |ИДӨ (номинал) ар бир жанга               = 18 158
 |Акча бирдиги                             = [[Чыгыш Кариб доллары]]
|АДӨИ                                      = {{Төмөндөө}}0,777
 |АДӨИ деңгээли                            = &lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;'''жогору'''
 |АДӨИ боюнча орду                         = 73-орун
 |Учак компаниясы                          =
 |ЭОК                                      = SKN
 |ISO                                      = KN
 |Этнохороним                              = 
 |Домени                                   = [[.kn]]
 |Телефон коду                             = 1-869
 |Убакыт аралыгы                           = [[UTC−04:00|−04:00]]
 |Штрих коду                               = 
 |Түшүнүктөр                               = &lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[commons:Saint Kitts and Nevis|'''Викиказынадагы медиафайлдар''']]&lt;/div&gt;
}}
'''Сент-Китс жана Невис''' ({{lang-en|Saint Kitts and Nevis}}), расмий аталышы — '''Сент-Китс жана Невис Федерациясы''' ({{lang-en|Federation of Saint Kitts and Nevis}}), ошондой эле '''Сент-Кристофер жана Невис Федерациясы''' ({{lang-en|Federation of Saint Christopher and Nevis}})&lt;ref&gt;[https://pdba.georgetown.edu/Constitutions/Kitts/kitts83.html Эки аталышы тең Сент-Китс жана Невистин Конституциясында жазылган]&lt;/ref&gt; аталышы менен белгилүү болгон — Кариб деңизинby чыгышындагы, Кичи Антил аралдарына таандык Сент-Китс жана Невис аралдарында жайгашкан мамлекет.

Өлкөнүн аянты 261 км². Борбору — Сент-Китс аралында жайгашкан [[Бастер]] шаары&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=CIA. The World Factbook. Сент-Китс жана Невис |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/saint-kitts-and-nevis/ |accessdate=2025-04-18 |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205061139/https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/sc.html }}&lt;/ref&gt;.

Улуу Британиянын падышасы жетектеген [[Улуттар Шериктештиги|Улуттар Шериктештигинин]], [[Бириккен Улуттар Уюму|Бириккен Улуттар Уюмунун]], [[Америка мамлекеттеринин уюму|Америка мамлекеттеринин уюмунун]], [[Бүткүл Дүйнөлүк Соода Уюму|Бүткүл Дүйнөлүк Соода Уюмунун]] мүчөсү. 

Чыгышынан [[Антигуа жана Барбуда]], түштүк-чыгышынан [[Монтсеррат|Монсеррат]] (Улуу Британиянын деңиздин ары жагындагы аймагы), түндүк-батышынан Синт-Эстатиус ([[Нидерланд|Нидерланддын]] атайын муниципалитети), түндүгүнөн Сен-Бартелми (Франциянын деңиздин ары жагындагы коомчулугу) менен чектешет. Бардык чек аралары деңиз аркылу өтөт жана башка мамлекеттер менен кургактык аркылуу өткөн чек арасы жок&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Жээк тилкесинин жалпы узундугу 135 км. Расмий тили — [[англис тили]]&lt;ref&gt;[https://www.nationsonline.org/oneworld/countries_by_languages.htm Nations Online. Өлкөлөр жана тилдер]&lt;/ref&gt;.

== Тарыхы ==
Сент-Китс аралынын байыркы тургундары европалыктар келгенге чейин бул жерде жашаган кариб уруулары болгон. Арал коңшу Невис аралы менен бирге 1493-жылы Христофор Колумбдун Жаңы Дүйнөгө болгон экинчи экспедициясын учурунда ачылган. Бирок, испандыктар бул жерлерди колонияга айландырган эмес жана көп көңүл бурушкан эмес.

1623-жылы Сент-Кристоферде (Сент-Китстин эски аталышы) Вест-Индиядагы алгачкы англиялык отурукташкан жай пайда болгон. Аралда 1624-жылы француздардын отурукташкан жайы негизделген. 
[[Файл:BrimstoneHill01.jpg|left|thumb|250x250px|Бримстоун чебинин 2003-жылдагы көрүнүшү]]
1625-жылдан тарта Барбадос аралы менен бирге Сент-Китс аралы Улуу Британиянын колониясына айланып, арал Британиянын бул аймактардагы башка аралдарды басып алуудагы базасына айланган. Ушул себептен улам бул арал «Вест-Индиядагы англиялык колониялардын энеси» деген каймана аталышты алган. Аралдын түндүк-батыш тарабында, Кариб деңизи үчүн стратегиялык мааниге ээ болгон Бримстоун чебинин жакшы сакталган урандылары жайгашкан. Бул чепти «Кариб деңизинин Гибралтары» деп да атап коюшат&lt;ref&gt;[https://ru.z-lib.fm/book/1073149/f531d5/the-caribbean-a-walking-and-hiking-guide-caribbean-walking-and-hiking-guide.html?dsource=recommend Leonard M. Adkins. The Caribbean - A Walking and Hiking Guide (Caribbean Walking and Hiking Guide)]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. 
[[Файл:Spanish_capture_of_St_Kitts.jpg|left|thumb|250x250px|Испандар Сент-Китс аралында. 1629-жыл]]
1626-жылы англиялыктардын жана француздардын биргелешкен жазалоочу отряддары жергиликтүү индей калкына каршы кыргын уюштурушкан. Бул окуяда болжол менен 4000 адам каза болгон жана кандуу кыргын болгон дарыянын өрөөнү «Кандуу дарыя» деп аталып калган. 

1629-жылы Англия менен Испаниянын ортосундагы согуш учурунда Сент-Китс аралы үчүн салгылашуу болгон&lt;ref&gt;[[iarchive:historyofstkitts00vinc|Hubbard, Vincent K. A history of St Kitts : the sweet trade]]&lt;/ref&gt;. 

XVII кылымдан баштап Улуу Британия менен Франциянын ортосунда аралдар үчүн күрөш жүргүзүшкөн. Бул күрөш 1783-жылы [[Версаль тынчтык келишими|Версаль]] [[Версаль тынчтык келишими|тынчтык келишимине]] кол койгондон кийин аяктап, аралдар толугу менен Британиянын карамагына өткөн. 

1871-жылдан тарта бул аралдар Сент-Кристофер–Невис–Ангилья аттуу англиялык колониянын курамында болгон, ал эми 1958–1962-жылдары Вест-Индия Федерациясынын курамында болгон&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=CIA. The World Factbook. Сент-Китс жана Невис |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/saint-kitts-and-nevis/ |accessdate=2025-04-18 |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205061139/https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/sc.html }}&lt;/ref&gt;. 

1967-жылы Сент-Китс, Невис жана Ангилья Улуу Британия менен ассоциацияланган, ички башкарууга ээ болгон мамлекет макамын алышкан. Тышкы саясат жана коргонуу маселелери Британиянын карамагында калган. 1967–1969-жылдары премьер-министр Роберт Брэдшоу башында турган өкмөт учурунда, Ангильянын тургундары федерациядан чыгуу жана көз карандысыз республика түзүү боюнча шайлоо өткөрүп, анын жыйынтыгында бир тараптуу көз карандысыздыгын жарыялашкан. 1969-жылдын март айында британ аскерлери аралга киргизилгенден кийин, Ангилья расмий түрдө Сент-Китс жана Невистин курамына кайтарылган. 1980-жылы Ангилья расмий түрдө өзүнчө аймактык бирдик катары бөлүнгөн. 

1983-жылдын 19-сентябрынан тарта Сент-Китс жана Невис Федерациясы толугу менен көз карандысыз мамлекет&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. 

1998-жылы Невис аралы федерациядан бөлүнүп, өзүнчө мамлекет болуу боюнча референдум өткөргөн. 62% шайлоочулар «макул» деп добуш беришкен, бирок мыйзам боюнча бөлүнүү үчүн жок дегенде 2/3 же 66.7% шайлоочулардын макулдугу талап кылынгандыгына байланыштуу чечим кабыл алынган эмес. 

== Географиясы ==
[[Файл:Stkitts-view-lookingatsea.jpg|thumb|250x250px|Сент-Китс аралынын түштүк-чыгышы, артында Невис аралы көрүнүп турат]]
[[Файл:Black_Rocks_St._Kitts.JPG|thumb|250x250px|Сент-Китс аралынын кара түстөгү тектерден турган жээги]]
[[Файл:Karibik,_St._Kitts_-_View_from_St._Kitts_to_Sandy_Point_Town_and_St._Eustatius_-_panoramio.jpg|thumb|250x250px|Сент-Китс аралы]]
Сент-Китс жана Невис — Кариб деңизиндеги Айдарым аралдарына тобуна кирген эки аралдан турган мамлекет. Жалпы аянты — 261 км² (Сент-Китс аралы — 168 км², Невис аралы — 93 км²). Аралдардын экөө тең жанар тоонун активдүүлүгүнөн пайда болгон жана рельефи тоолуу келет.

Сент-Китс аралы түндүк-батыштан түштүк-чыгышка карай 37 кмге созулуп жатат. Арарлдын борборунда эң бийик чекити — өчкөн Льямиуга жанар тоосу (бийиктиги 1155 м) жайгашкан. Жанар тоонун кратеринде көл орун алган. Сент-Китс аралынын түштүк-чыгыш бөлүгү түз жарым арал болуп эсептелет (бийиктиги 22 мден ашпайт), анда туздуу көлдөр арбын. Жээги кумдуу, айрым жээктеринде кумдун түсү кара же кара-күрөң келет&lt;ref&gt;[https://www.nationsonline.org/oneworld/saint_kitts_nevis.htm One World-Nations Online. Saint Kitts and Nevis] &lt;/ref&gt;.

Невис аралы Сент-Китстен 3 км түштүгүрөөк жайгашкан жана эки аралды Те-Нарроус кысыгы бөлүп турат. Аралдын формасы дээрлик тегерек. Арал толугу менен байыркы жанар тоонунун атылышынан пайда болгон жер породаларынан турат.

Эки арал тең коралл рифттери менен курчалган. Рифт менен жээк аралыгында тайыз лагуналар жайгашкан. Аралдардын айланасында көп сандаган майда агымдар бар. Сент-Китс аралынын түштүк-чыгыш жарым аралы кургак келет, бадал жана өсүмдүктөр менен капталган.

=== Климаты ===
Сент-Китс жана Невистин климаты тропикалык пассаттык. Бул климат жыл бою туруктуу келет жана жогорку температуралар, жогорку нымдуулук менен мүнөздөлөт. Аралдар Кариб деңизинин Айдарым аралдар тобунда жайгашкандыктан, аларга түндүк-чыгыштан согуп турган пассат шамалдарынын таасири чоң&lt;ref&gt;[https://www.countryaah.com/saint-kitts-and-nevis/ Contry aah. Climate of Saint Kitts and Nevis]&lt;/ref&gt;. Жылдык орточо абанын температурасы +25тен +27 градуска чейин жетет. Күндүз абанын температурасы көбүнчө учурларда +30…+32 градуска чейин көтөрүлөт, түнкүсүн кээде +18 градуска чейин төмөндөшү мүмкүн. Жалпысынан алганда абанын температурасынын жылдык өзгөрүшү көп байкалбайт, климат дээрлик бир калыпта&lt;ref&gt;[https://bluegreenatlas.com/climate/saint_kitts_and_nevis_climate.html Blue Green Atlas. The Climate of Saint Kitts and Nevis]&lt;/ref&gt;.

Жаан-чачын жыл бою жаап турат жана абанын нымдуулугу дайыма жогору. Так аныкталган нымдуу же кургакчыл мезгил жок. Бирок августтан ноябрга чейин жаан-чачын бир аз көбүрөөк болушу мүмкүн. Жээк аймактарда жылдык жаан-чачын көлөмү орто эсеп менен 1500 миллиметрди түзөт, ал эми тоолуу райондордо бул көрсөткүч 3000–3700 миллиметрге чейин жетет. Жаан-чачын көп учурда кыска мөөнөттүү жана нөөшөрлүү. Кээде күн ысык жана ачык болуп туруп, түштөн кийин күтүүсүз жаан жаашы мүмкүн&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[https://weatherandclimate.co.uk/saint-kitts-and-nevis/ Weatherandclimate.co.uk. The climate of Saint Kitts and Nevis]&lt;/ref&gt;.

Сент-Китс жана Невис ошондой эле тропиктик бороондор коркунучу бар аймакта жайгашкан. Айрыкча августтан октябрга чейинки мезгилде бул аралдар катуу шамалдарга, жаан-чачынга жана нымдуулуктун кескин жогорулашына дуушар болушу мүмкүн. Катуу бороондор айрым жылдары инфраструктурага жана айыл чарбасына зыян келтирген фактылар катталат&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

== Булактар ==
{{Булактар}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.gov.kn/ Сент-Китс жана Невис Федерациясынын Өкмөтү]
* [https://ciu.gov.kn/ Сент-Китс жана Невис Федерациясынын инвестициялык жарандыгы боюнча программасы]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://investstkitts.kn/ Сент-Китс жана Невис Федерациясынын инвестициялар агенттиги]
* [https://www.fsrc.kn/ Сент-Китс жана Невис Федерациясынын финансылык кызматтарды жөнгө салуу комиссиясы]
* [https://www.stkittscitizenship.com/ Сент-Китс жана Невис Федерациясынын жарандык алуу боюча программасы]
* [https://www.stats.gov.kn/ Сент-Китс жана Невис Федерациясынын туруктуу өнүгүү министрлиги алдындагы статистика департаменти] 
* [https://nevisisland.com/ Невис аралындагы туризм башкармалыгы]
* [https://www.visitstkitts.com/ Сент-Китс жана Невис Федерациясынын туризм башкармалыгы]
{{Түндүк Америка өлкөлөрү}}
[[Категория:Сент-Китс жана Невис]]</text>
      <sha1>2b3eb55oxloii3v3yl2yc3tce8i6skg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Түзөтүүлөр саны боюнча боттор тизмеси</title>
    <ns>4</ns>
    <id>137589</id>
    <revision>
      <id>652623</id>
      <parentid>652595</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T12:01:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>9565</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Маалыматтар жаңыланды</comment>
      <origin>652623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6917" sha1="52cd2vkmh4vyd33yyjcew3a5eiy5r1z" xml:space="preserve">{{/begin|150}}
|-
| 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:115461}}]]
|-
| 2 || [[User:ChoRusBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ChoRusBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]]
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:35921}}]]
|-
| 4 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8667}}]]
|-
| 5 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7221}}]]
|-
| 6 || [[User:VertexBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VertexBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]]
|-
| 7 || [[User:MerlIwBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MerlIwBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]]
|-
| 8 || [[User:VolkovBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VolkovBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]]
|-
| 9 || [[User:Legobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Legobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]]
|-
| 10 || [[User:TXiKiBoT|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TXiKiBoT&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]]
|-
| 11 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3207}}]]
|-
| 12 || [[User:SieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]]
|-
| 13 || [[User:Luckas-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Luckas-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]]
|-
| 14 || [[User:ZéroBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ZéroBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]]
|-
| 15 || [[User:WikitanvirBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;WikitanvirBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]]
|-
| 16 || [[User:Addbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Addbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]]
|-
| 17 || [[User:ArthurBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ArthurBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]]
|-
| 18 || [[User:JAnDbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JAnDbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]]
|-
| 19 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1295}}]]
|-
| 20 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1142}}]]
|-
| 21 || [[User:Escarbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Escarbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]]
|-
| 22 || [[User:MelancholieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MelancholieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]]
|-
| 23 || [[User:FoxBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;FoxBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]]
|-
| 24 || [[User:TjBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TjBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]]
|-
| 25 || [[User:AlleborgoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AlleborgoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]]
|-
| 26 || [[User:Thijs!bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Thijs!bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]]
|-
| 27 || [[User:Idioma-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Idioma-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]]
|-
| 28 || [[User:RedBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;RedBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]]
|-
| 29 || [[User:JackieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JackieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]]
|-
| 30 || [[User:MastiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MastiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]]
|-
| 31 || [[User:Synthebot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Synthebot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]]
|-
| 32 || [[User:Mjbmrbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Mjbmrbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]]
|-
| 33 || [[User:HRoestBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HRoestBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]]
|-
| 34 || [[User:Ripchip Bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ripchip Bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]]
|-
| 35 || [[User:Alexbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Alexbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]]
|-
| 36 || [[User:AvocatoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvocatoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]]
|-
| 37 || [[User:KamikazeBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;KamikazeBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]]
|-
| 38 || [[User:LaaknorBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;LaaknorBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]]
|-
| 39 || [[User:Movses-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Movses-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]]
|-
| 40 || [[User:YiFeiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;YiFeiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]]
|-
| 41 || [[User:Rubinbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rubinbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]]
|-
| 42 || [[User:PipepBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PipepBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]]
|-
| 43 || [[User:Vagobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Vagobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]]
|-
| 44 || [[User:AvicBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvicBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]]
|-
| 45 || [[User:SilvonenBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SilvonenBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]]
|-
| 46 || [[User:Gerakibot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gerakibot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]]
|-
| 47 || [[User:Purbo T|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Purbo T&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]]
|-
| 48 || [[User:Makecat-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Makecat-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]]
|-
| 49 || [[User:BotMultichill|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;BotMultichill&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/BotMultichill|{{formatnum:233}}]]
|-
| 50 || [[User:PixelBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PixelBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PixelBot|{{formatnum:106}}]]
|-
| 51 || [[User:Loveless|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Loveless&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Loveless|{{formatnum:99}}]]
|-
| 52 || [[User:MediaWiki default|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MediaWiki default&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MediaWiki default|{{formatnum:21}}]]
|-
| 53 || [[User:Maintenance script|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Maintenance script&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Maintenance script|{{formatnum:13}}]]
|-
| 54 || [[User:Flow talk page manager|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Flow talk page manager&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Flow talk page manager|{{formatnum:8}}]]
{{/end}}</text>
      <sha1>52cd2vkmh4vyd33yyjcew3a5eiy5r1z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Түзөтүүлөр саны боюнча Википедиячылар тизмеси (боттор менен бирге)</title>
    <ns>4</ns>
    <id>137601</id>
    <revision>
      <id>652622</id>
      <parentid>652594</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T12:01:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>9565</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Маалыматтар жаңыланды</comment>
      <origin>652622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24317" sha1="8kzk9xjhor5r4ivcrhsemf0qiawzi27" xml:space="preserve">{{/begin|150}}
|-
| 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:115461}}]] || {{Permissions|JigildikBot}}
|-
| 2 || [[User:ChoRusBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ChoRusBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]] || {{Permissions|ChoRusBot}}
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:35921}}]] || {{Permissions|InternetArchiveBot}}
|-
| 4 || [[User:Chaoborus|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chaoborus&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25689}}]] || {{Permissions|Chaoborus}}
|-
| 5 || [[User:Bosogo|Bosogo]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18492}}]] || {{Permissions|Bosogo}}
|-
| 6 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:14352}}]] || {{Permissions|Artelow}}
|-
| 7 || [[User:Chorobek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chorobek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}}
|-
| 8 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12821}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}}
|-
| 9 || [[User:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11093}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}}
|-
| 10 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8667}}]] || {{Permissions|EmausBot}}
|-
| 11 || [[User:Baydastann|Baydastann]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7971}}]] || {{Permissions|Baydastann}}
|-
| 12 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7221}}]] || {{Permissions|Xqbot}}
|-
| 13 || [[User:VertexBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VertexBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]] || {{Permissions|VertexBot}}
|-
| 14 || [[User:Элден|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Элден&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}}
|-
| 15 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:6011}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}}
|-
| 16 || [[User:UlutSoft3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}}
|-
| 17 || [[User:Чагылган|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Чагылган&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}}
|-
| 18 || [[User:MerlIwBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MerlIwBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]] || {{Permissions|MerlIwBot}}
|-
| 19 || [[User:Эльза Мамбетакунова|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Эльза Мамбетакунова&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}}
|-
| 20 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4965}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}}
|-
| 21 || [[User:Kvazimodo|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kvazimodo&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4519}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}}
|-
| 22 || [[User:ImeNtrav|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ImeNtrav&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}}
|-
| 23 || [[User:Maksat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Maksat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}}
|-
| 24 || [[User:Shchb|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Shchb&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}}
|-
| 25 || [[User:Kmaksat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kmaksat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}}
|-
| 26 || [[User:Үрүйэ|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Үрүйэ&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}}
|-
| 27 || [[User:VolkovBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VolkovBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]] || {{Permissions|VolkovBot}}
|-
| 28 || [[User:Kgbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kgbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}}
|-
| 29 || [[User:Connexxx|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Connexxx&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}}
|-
| 30 || [[User:Elebayev|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Elebayev&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}}
|-
| 31 || [[User:Legobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Legobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]] || {{Permissions|Legobot}}
|-
| 32 || [[User:TXiKiBoT|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TXiKiBoT&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]] || {{Permissions|TXiKiBoT}}
|-
| 33 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3207}}]] || {{Permissions|CommonsDelinker}}
|-
| 34 || [[User:Aidabishkek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aidabishkek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}}
|-
| 35 || [[User:SieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]] || {{Permissions|SieBot}}
|-
| 36 || [[User:Luckas-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Luckas-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]] || {{Permissions|Luckas-bot}}
|-
| 37 || [[User:Askar Nazyrov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Askar Nazyrov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}}
|-
| 38 || [[User:Umut|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Umut&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}}
|-
| 39 || [[User:QECUB|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;QECUB&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2264}}]] || {{Permissions|QECUB}}
|-
| 40 || [[User:Бахтияр Толукбаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Бахтияр Толукбаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}}
|-
| 41 || [[User:ZéroBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ZéroBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]] || {{Permissions|ZéroBot}}
|-
| 42 || [[User:WikitanvirBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;WikitanvirBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]] || {{Permissions|WikitanvirBot}}
|-
| 43 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Roman, Alexej and Vładimir&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}}
|-
| 44 || [[User:Kairat Zamirbekov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kairat Zamirbekov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1601}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}}
|-
| 45 || [[User:Addbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Addbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]] || {{Permissions|Addbot}}
|-
| 46 || [[User:ArthurBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ArthurBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]] || {{Permissions|ArthurBot}}
|-
| 47 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1465}}]] || {{Permissions|Gliwi}}
|-
| 48 || [[User:Meri|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Meri&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}}
|-
| 49 || [[User:JAnDbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JAnDbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]] || {{Permissions|JAnDbot}}
|-
| 50 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1295}}]] || {{Permissions|Jembot}}
|-
| 51 || [[User:Asankozhoevas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Asankozhoevas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}}
|-
| 52 || [[User:Adinai|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Adinai&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}}
|-
| 53 || [[User:Friendwip.kg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Friendwip.kg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}}
|-
| 54 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1142}}]] || {{Permissions|MediaWiki message delivery}}
|-
| 55 || [[User:Kglive|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kglive&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}}
|-
| 56 || [[User:Escarbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Escarbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]] || {{Permissions|Escarbot}}
|-
| 57 || [[User:UlutSoft6|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft6&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}}
|-
| 58 || [[User:TarPas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TarPas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}}
|-
| 59 || [[User:Gulzhana|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulzhana&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}}
|-
| 60 || [[User:MelancholieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MelancholieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]] || {{Permissions|MelancholieBot}}
|-
| 61 || [[User:FoxBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;FoxBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]] || {{Permissions|FoxBot}}
|-
| 62 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:885}}]] || {{Permissions|Arsensky}}
|-
| 63 || [[User:Aida23a|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aida23a&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}}
|-
| 64 || [[User:Dnes1302|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Dnes1302&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}}
|-
| 65 || [[User:Элдин беги|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Элдин беги&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}}
|-
| 66 || [[User:UlutSoft1|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft1&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}}
|-
| 67 || [[User:TjBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TjBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]] || {{Permissions|TjBot}}
|-
| 68 || [[User:Rotlink|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rotlink&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}}
|-
| 69 || [[User:Chris die Seele|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Chris die Seele&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}}
|-
| 70 || [[User:Дилдорбек|Дилдорбек]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:708}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}}
|-
| 71 || [[User:Aiylchy|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aiylchy&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}}
|-
| 72 || [[User:AlleborgoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AlleborgoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|AlleborgoBot}}
|-
| 73 || [[User:Estebesovdastan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Estebesovdastan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}}
|-
| 74 || [[User:Thijs!bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Thijs!bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]] || {{Permissions|Thijs!bot}}
|-
| 75 || [[User:Jakshysapa|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jakshysapa&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}}
|-
| 76 || [[User:Idioma-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Idioma-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]] || {{Permissions|Idioma-bot}}
|-
| 77 || [[User:Lirchik|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Lirchik&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}}
|-
| 78 || [[User:Ch|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ch&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ch|{{formatnum:626}}]] || {{Permissions|Ch}}
|-
| 79 || [[User:Amantur r|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Amantur r&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}}
|-
| 80 || [[User:Cekli829|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Cekli829&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}}
|-
| 81 || [[User:RedBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;RedBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|RedBot}}
|-
| 82 || [[User:Табалдыев Ысламбек|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Табалдыев Ысламбек&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}}
|-
| 83 || [[User:S(uz)ak|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;S(uz)ak&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}}
|-
| 84 || [[User:Firespeaker|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Firespeaker&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}}
|-
| 85 || [[User:Gulzat05|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulzat05&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}}
|-
| 86 || [[User:Канымбу|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Канымбу&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}}
|-
| 87 || [[User:Zhanyl90|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Zhanyl90&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}}
|-
| 88 || [[User:Aladobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aladobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}}
|-
| 89 || [[User:JackieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JackieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]] || {{Permissions|JackieBot}}
|-
| 90 || [[User:Gulaiym001|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gulaiym001&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}}
|-
| 91 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:528}}]] || {{Permissions|Makenzis}}
|-
| 92 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Орозобек Түгөлбаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}}
|-
| 93 || [[User:MastiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MastiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]] || {{Permissions|MastiBot}}
|-
| 94 || [[User:Кайып Пайзылдаев|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Кайып Пайзылдаев&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}}
|-
| 95 || [[User:Synthebot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Synthebot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]] || {{Permissions|Synthebot}}
|-
| 96 || [[User:Mjbmrbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Mjbmrbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]] || {{Permissions|Mjbmrbot}}
|-
| 97 || [[User:Бегаим|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Бегаим&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}}
|-
| 98 || [[User:Rartat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rartat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}}
|-
| 99 || [[User:Fornax|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Fornax&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}}
|-
| 100 || [[User:PlanespotterA320|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PlanespotterA320&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}}
|-
| 101 || [[User:HRoestBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HRoestBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]] || {{Permissions|HRoestBot}}
|-
| 102 || [[User:UlutSoft4|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;UlutSoft4&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}}
|-
| 103 || [[User:ДолбоЯщер|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ДолбоЯщер&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:439}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}}
|-
| 104 || [[User:Ripchip Bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ripchip Bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]] || {{Permissions|Ripchip Bot}}
|-
| 105 || [[User:Hugo.arg|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Hugo.arg&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}}
|-
| 106 || [[User:Pathoschild|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Pathoschild&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Pathoschild}}
|-
| 107 || [[User:Ksc~ruwiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ksc~ruwiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}}
|-
| 108 || [[User:Alexbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Alexbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]] || {{Permissions|Alexbot}}
|-
| 109 || [[User:Алтынбек Касымов|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Алтынбек Касымов&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}}
|-
| 110 || [[User:Εὐθυμένης|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Εὐθυμένης&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}}
|-
| 111 || [[User:AvocatoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvocatoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]] || {{Permissions|AvocatoBot}}
|-
| 112 || [[User:Namir|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Namir&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}}
|-
| 113 || [[User:NurlanKG Bishkek editor|NurlanKG Bishkek editor]] || [[Special:Contributions/NurlanKG Bishkek editor|{{formatnum:367}}]] || {{Permissions|NurlanKG Bishkek editor}}
|-
| 114 || [[User:KamikazeBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;KamikazeBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]] || {{Permissions|KamikazeBot}}
|-
| 115 || [[User:Госфонд ИС|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Госфонд ИС&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}}
|-
| 116 || [[User:V3~kywiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;V3~kywiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}}
|-
| 117 || [[User:LaaknorBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;LaaknorBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|LaaknorBot}}
|-
| 118 || [[User:AdemazAlmaz|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AdemazAlmaz&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}}
|-
| 119 || [[User:Ырысгул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ырысгул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}}
|-
| 120 || [[User:Nurjamal|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nurjamal&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}}
|-
| 121 || [[User:Nursultan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nursultan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}}
|-
| 122 || [[User:Movses-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Movses-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]] || {{Permissions|Movses-bot}}
|-
| 123 || [[User:Aymira|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aymira&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}}
|-
| 124 || [[User:Ptbotgourou|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ptbotgourou&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}}
|-
| 125 || [[User:Symbat92|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Symbat92&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}}
|-
| 126 || [[User:YiFeiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;YiFeiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]] || {{Permissions|YiFeiBot}}
|-
| 127 || [[User:Andrew J.Kurbiko|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Andrew J.Kurbiko&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}}
|-
| 128 || [[User:Rubinbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rubinbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Rubinbot}}
|-
| 129 || [[User:Орозгул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Орозгул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}}
|-
| 130 || [[User:PipepBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PipepBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]] || {{Permissions|PipepBot}}
|-
| 131 || [[User:Ziv|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ziv&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:305}}]] || {{Permissions|Ziv}}
|-
| 132 || [[User:Atlikta|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Atlikta&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}}
|-
| 133 || [[User:Abiyoyo|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Abiyoyo&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}}
|-
| 134 || [[User:Росул|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Росул&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}}
|-
| 135 || [[User:Vagobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Vagobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Vagobot}}
|-
| 136 || [[User:Elya3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Elya3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}}
|-
| 137 || [[User:AvicBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvicBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]] || {{Permissions|AvicBot}}
|-
| 138 || [[User:Baronnet|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Baronnet&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}}
|-
| 139 || [[User:Ahmadi~ruwiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ahmadi~ruwiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}}
|-
| 140 || [[User:Rakutai|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rakutai&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}}
|-
| 141 || [[User:Minorax|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Minorax&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:283}}]] || {{Permissions|Minorax}}
|-
| 142 || [[User:SilvonenBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SilvonenBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|SilvonenBot}}
|-
| 143 || [[User:Gerakibot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gerakibot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|Gerakibot}}
|-
| 144 || [[User:Purbo T|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Purbo T&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]] || {{Permissions|Purbo T}}
|-
| 145 || [[User:Makecat-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Makecat-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]] || {{Permissions|Makecat-bot}}
|-
| 146 || [[User:Peri~kywiki|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Peri~kywiki&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}}
|-
| 147 || [[User:Ashirov Maksatbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ashirov Maksatbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}}
|-
| 148 || [[User:Asel90|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Asel90&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}}
|-
| 149 || [[User:Belekoff|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Belekoff&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}}
|-
| 150 || [[User:Jol004u|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jol004u&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}}
{{/end}}</text>
      <sha1>8kzk9xjhor5r4ivcrhsemf0qiawzi27</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:Ашуу/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>150639</id>
    <revision>
      <id>652653</id>
      <parentid>640768</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T07:57:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>652653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3804" sha1="lgm0cro2enmb7wzprtc7pku7v09td14" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{docpage}}&lt;/noinclude&gt;

== Колдонуу мисалы ==
{{Ашуу
|Аталышы                     = Долон
|Расмий аталышы              = 
|Сүрөт                       = Dolon pass.jpg
|Сүрөттүн туурасы            = 280px
|Сүрөттүн аталышы            = Долон ашуусундагы унаа жолу
|Түс1                        =  
|lat_dir                     = N
|lat_deg                     = 41
|lat_min                     = 50
|lat_sec                     = 25.2
|lon_dir                     = E
|lon_deg                     = 75
|lon_min                     = 44
|lon_sec                     = 29.3
|region                      = 
|CoordScale                  = 

|Тоо системасы               = [[Теңир-Тоо]]
|Тоо кыркасы                 = Байдулу, Соң-Көл
|Бийиктиги                   = 3030
|Өлкө                        = {{Өлкө желеги|Кыргызстан}}
|Аймагы                      = [[Нарын облусу]]
|Району                      = [[Нарын району]]
|Автомобиль жолу             = E125 европалык багыты жана AH61
|Темир жолу                  = 

|Аймактык карта 1            =  Кыргызстан
|Викиказына                  = Dolon Pass
}}
&lt;pre&gt;
{{Ашуу
|Аталышы                     = Долон
|Расмий аталышы              = 
|Сүрөт                       = Dolon pass.jpg
|Сүрөттүн туурасы            = 280px
|Сүрөттүн аталышы            = Долон ашуусундагы унаа жолу
|Түс1                        =  
|lat_dir                     = N
|lat_deg                     = 41
|lat_min                     = 50
|lat_sec                     = 25.2
|lon_dir                     = E
|lon_deg                     = 75
|lon_min                     = 44
|lon_sec                     = 29.3
|region                      = 
|CoordScale                  = 

|Тоо системасы               = [[Теңир-Тоо]]
|Тоо кыркасы                 = Байдулу, Соң-Көл
|Бийиктиги                   = 3030
|Өлкө                        = {{Өлкө желеги|Кыргызстан}}
|Аймагы                      = [[Нарын облусу]]
|Району                      = [[Нарын району]]
|Автомобиль жолу             = E125 европалык багыты жана AH61
|Темир жолу                  = 

|Аймактык карта 1            =  Кыргызстан
|Викиказына                  = Dolon Pass
}}
&lt;/pre&gt;


== Көчүрүүгө камылга ==
&lt;pre&gt;
{{Ашуу
|Аталышы                     = 
|Расмий аталышы              = 
|Сүрөт                       = 
|Сүрөттүн туурасы            = 
|Сүрөттүн аталышы            = 
|Түс1                        = 
|lat_dir                     = 
|lat_deg                     = 
|lat_min                     = 
|lat_sec                     = 
|lon_dir                     = 
|lon_deg                     = 
|lon_min                     = 
|lon_sec                     = 
|region                      = 
|CoordScale                  = 

|Тоо системасы               = 
|Тоо кыркасы                 = 
|Бийиктиги                   = 
|Өлкө                        = 
|Аймагы                      = 
|Району                      = 
|Автомобиль жолу             = 
|Темир жолу                  = 

|Аймактык карта 1            = 
|Викиказына                  = 
}}
&lt;/pre&gt;</text>
      <sha1>lgm0cro2enmb7wzprtc7pku7v09td14</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ирак динары</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150856</id>
    <revision>
      <id>652641</id>
      <parentid>648436</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T02:44:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>652641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43736" sha1="hvo572fle8uxcuyvah4pgf9gk7q5hgv" xml:space="preserve">{{Валюта
 |Аталышы                   = Ирак динары
 |Расмий аталышы            = دينار عراقي
 |Тил коду                  = ar
 |ВЖК-ky                   = Ирак динары
 |ISO-en                   = Iraqi Dinar
 |ISO-fr                   = Dinar irakien
 |Сүрөт                    = فئه العمله 238.jpg
 |Сүрөт2                   = 
 |Жалпы сүрөт аталышы      = 
 |Сүрөт аталышы            = 
 |Сүрөт аталышы2           = 
 |Эни                      = 
 |Сүрөт эни                = 
 |Сүрөт эни2               = 
 |ISO                      = IQD
 |ISO сандык               = 368
 |ISO2                     = 
 |ISO сандык2              = 
 |ISO3                     = 
 |ISO сандык3              = 
 |Эмитент                  = {{Өлкө желеги|Ирак}}
 |Расмий колдонуучулар     = 
 |Бейрасмий колдонуучулар  = 
 |Турат1                   = филс
 |Шайкештик1               = 1000
 |Турат2                   = 
 |Шайкештик2               = 
 |Турат3                   = 
 |Шайкештик3               = 
 |Турат4                   = 
 |Шайкештик7               = 
 |Эселик1                  = 
 |Шайкештик4               = 
 |Эселик2                  = 
 |Шайкештик5               = 
 |Эселик3                  = 
 |Шайкештик6               = 
 |Параллелдүү1             = 
 |Параллелдүү2             = 
 |Параллелдүү3             = 
 |Символ                   = د.ع
 |Аббревиатура             = IQD
 |Белгиленүү               = ID
 |Монеталар                = 25, 50, 100 динар
 |Банкноттор               = 250, 500, 1000, 5000, 10 000, 25 000, 50 000 динар
 |Киргизилди               = 01.04.1932
 |Киргизилди-соңу          = 
 |Алмаштырды               = [[Индия рупийи]]
 |Хроника                  = 
 |Борбордук банк           = Ирак Борбордук банкы
 |Борбордук банк_сайт      = www.cbi.iq
 |Басып чыгарат            = 
 |Басып чыгарат_сайт       = 
 |Акча сарайы              = 
 |Акча сарайы_сайт         = 
 |Акча сарайы2             = 
 |Акча сарайы_сайт2        = 
 |Курс1                    = 
 |Валюта1                  = 
|Курс2                    = 
 |Валюта2                  = 
|Курс3                    = 
 |Валюта3                  = 
|Курс4                    = 
 |Валюта4                  = 
|Курс5                    = 
 |Валюта5                  = 
|Курс6                    = 
 |Валюта6                  = 
|Дата                     = 
 |Уики-казына              = Money of Iraq
|Инфляция                 = -1,2%&lt;ref&gt;[https://tradingeconomics.com/iraq/inflation-cpi Iraq Inflation Rate]&lt;/ref&gt;
|Жыл                      = 2023
 |ШилтемеТобу              = a
}}
'''Ирак динары''' ({{lang-ar|دينار عراقي}}) — [[Ирак|Ирактын]] расмий акча бирдиги. ISO 4217 стандарты боюнча тамга коду — IQD, сандык коду — 368&lt;ref&gt;[https://stat.gov.kg/media/files/513587e9-e759-4920-963a-12e0ea39326e.pdf Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети. Мамлекеттер аралык валюталар классификатору.]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Расмий белгиси — د.ع, эмитенти — Ирак Борбордук банкы. Бир ирак динары 1000 филстен турат (бирок азыркы учурда филстер колдонулбайт).

== Тарыхы ==
Биринчи дүйнөлүк согушка чейин жана анын учурунда азыркы Ирактын аймагы Осмон империясынын курамында болгон. Империянын расмий валютасы осмон пиастры деп аталганы менен, болочок Ирактын аймагында фунт стерлингге байланган индия рупиясы эң кеңири таралган акча каражаты болгон.

1916-жылы Ирактын бир бөлүгүн британ аскерлери басып алгандан кийин, бул аймак Осмон империясынан бөлүнүп калган. Британ бийлиги индия рупиясын улуттук валюта деп жарыялап, осмон пиастрын жүгүртүүдөн чыгарган.

Ирак динары 1931–1932-жылдары басылып чыгып, британ мандатынын расмий валютасы болгон индия рупиясын алмаштырган. Өз алдынча валютага өтүүгө даярдык көрүү максатында 1932-жылдын 1-апрелинде Валюта комитети ишин баштаган жана динар валютасын киргизген&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ndbMDQAAQBAJ|title=The Statesman's Year-Book: Statistical and Historical Annual of the States of the World for the Year 1943|last=Epstein|first=Mortimer|publisher=Palgrave Macmillan Limited|year=2016|isbn=978-0230270725}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=o1NsBAAAQBAJ|title=Iraq &amp; The Persian Gulf|last=Naval Intelligence Division|publisher=Routledge|year=2014|isbn=978-1136892660|series=Geographical handbook}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=SUEsBgAAQBAJ|title=Economic Policy in Iraq, 1932–1950|last=Sassoon|first=Joseph|publisher=Cass|year=1987|isbn=1136285687}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.dinar2u.com/iraqidinar/history.php|title=Iraq Monetary History|website=Dinar2u.com|access-date=27 December 2020|accessdate=2026-05-25|archivedate=2022-03-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220312081858/https://www.dinar2u.com/iraqidinar/history.php}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Symes|first1=Peter|last2=Hanewich|first2=Murray|last3=Al-Muderis|first3=Layth|url=http://www.pjsymes.com.au/articles/iraq-cb.htm|title=The Bank Notes of the Iraq Currency Board|website=p j symes|access-date=27 December 2020}}&lt;/ref&gt;. Бул комитет 1947-жылдын 16-ноябрына чейин иштеп, кийин анын милдеттери Ирактын Борбордук банкына өткөн.

Башында ирак динарынын баасы британ фунтуна тең болгон. Британ бийлиги Ирактын улуттук валютасын күчтүү колдоого алып, 1 динар = 1 фунт туруктуу алмашуу курсун камсыз кылып турган. Бул абал 1959-жылга чейин созулуп, кийин динар АКШ долларына 1 динар = 2,8 доллар курсу менен байланган.

=== «Саддамдын динарлары» жана гиперинфляция ===
1986-жылдан 2003-жылга чейин жүгүртүүдө болгон динарлар «Саддамдын динарлары» катары белгилүү. Алар Перс булуңундагы биринчи согуштан кийин туруктуу колдонууга кирип, Саддам Хусейндин портрети түшүрүлгөн. Булуңдагы согушка чейин эле ирак динары туруксуз болуп, банк системасы кыйрап, гиперинфляция башталган. Ошентсе да 1990-жылы бир динар 3 АКШ долларына бааланган. Согушка чейин ирак валютасы дүйнөдөгү эң туруктуу валюталардын бири болуп, 1 ирак динары 3,3 АКШ долларын түзгөн. Бирок 1990-жылы Саддам Хусейндин аскерлери Кувейтке басып киргенден кийин жана андан кийинки «Чөл бороону» операциясынын айынан киргизилген экономикалык санкциялардан улам динардын баасы кескин түшүп кеткен.
[[File:Counterfeit_25,000_Iraqi_Dinar_banknote,_supposed_to_be_of_2010._Bad_forgery.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Counterfeit_25,000_Iraqi_Dinar_banknote,_supposed_to_be_of_2010._Bad_forgery.jpg|thumb|2010-жылы чыгарылган серия деп болжолдонгон 25 000 динар жасалма банкнотасы.]]
Инфляциядан улам эсептөөлөрдө филстер (тыйындар) эске алынбай калган, бирок монеталар жүгүртүүдө сакталып, кээ бир сатуучулар бааларды төрт орундуу сандар менен көрсөтүшкөн. Өлкөдө акча алмаштыруучу жайлар дээрлик жок болгондуктан, валютаны Багдаддын аэропортунан, мейманканалардан же банктардан гана алмаштырууга мүмкүн болгон. 2003-жылга карата динардын наркы арзандап, 1 доллар 2000 ирак динарына теңелген.

Ирак Курдистанынын аймагында болсо Саддамга чейинки мезгилдин динарлары колдонууда болгон. Эски үлгүдөгү бул динарларды Швейцарияда басылган деген жүйө менен «швейцариялык» деп аташкан. Башка маалыматтар боюнча, алар Англияда басылган, болгону Иракта жогорку сапат түшүнүгү Швейцария менен байланыштырылган. «Швейцариялык» динарларды чыгаруу токтотулгандыктан, Курдистанда акча массасынын азайышынан улам дайыма дефляция байкалган, ал эми Багдад көзөмөлдөгөн аймакта акчаны ашыкча басып чыгаруудан улам гиперинфляция жүргөн.

=== Акча реформасы ===
2003-жылдын 8-июлунда Ирактын убактылуу администрациясынын башчысы Пол Бремер элге кайрылып, өлкөдө акча реформасы жүрөрүн жана көз карандысыз Борбордук банк түзүлгөнүн жарыялаган. Бардык эски акчаларды жыйнап алып, бүткүл өлкө боюнча бирдиктүү валюта түзүү пландаштырылган. Убактылуу коалициялык администрация 1991-жылы жүгүртүүдөн чыккан динарларды кайтарып келүүнү чечип, бирок алардын түсүн жана номиналын өзгөрткөн.

Эски үлгүдөгү бардык банкноттор 2003-жылы жүгүртүүдөн чыгарылган. Аларды атайын жабдылган мештерде күнүнө 1 миллиарддан өрттөп турушкан. 2003-жылдын 15-октябрынан баштап Ирак 50, 250, 500, 1000, 5000, 10000 жана 25000 номиналындагы жаңы купюраларга өткөн.

Акча алмаштыруу 2004-жылдын 15-январына саат 18:00гө чейин уланып, андан кийин Саддам Хусейндин сүрөтү бар банкноттор жараксыз деп табылган. Бул күнгө карата Багдадда 1 доллар 1000 ирак динарына барабар болгон. Алмаштыруу төмөнкүдөй тартипте жүргөн:

* Бир эски динар бир жаңы динарга алмаштырылган.
* Бир «швейцариялык динар» 150 жаңы ирак динарына алмаштырылган.

Жаңы динарлар жасалма акчалардан рельефтүү тамгалар, суу белгилери, коргоочу жиптер жана кыйшайуу бурчуна жараша түсүн өзгөрткөн символдор менен корголгон. Ошондой эле, араб тилиндеги микротексти бар коргоочу тилке банкноттун оң жагына жайгаштырылган. Негизги түстөрү — кызыл-күрөң, кочкул кызыл жана саргыч-күрөң түстөрүнөн турат.

== Монеталар ==

=== Ирак падышачылыгынын монеталары ===
Ирак Падышачылыгынын 1, 2, 4, 10, 20, 50 жана 200 филс номиналындагы алгачкы монеталары 1931–1932-жылдары, ал эми 100 филс монетасы 1953-жылы чыгарылган. 20, 50, 100 жана 200 филс монеталары 500 сынамындагы таза күмүштөн жасалган.&lt;gallery&gt;
Файл:4_Fils,_1933,_obverse.jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:4_Fils,_1933,_obverse.jpg|4{{Жеткиликсиз шилтеме|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} филс, 1933-жыл, аверс
Файл:4_Fils,_1933_reverse.jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:4_Fils,_1933_reverse.jpg|4{{Жеткиликсиз шилтеме|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} филс, 1933-жыл, реверс
Файл:Iraq_Bronze_Coin_King_Ghazi.jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Iraq_Bronze_Coin_King_Ghazi.jpg|10{{Жеткиликсиз шилтеме|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} филс, 1933-жыл, аверс
Файл:IRAQ,_GHAZI_I_1938_-50_FILS_b_-_Flickr_-_woody1778a.jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:IRAQ,_GHAZI_I_1938_-50_FILS_b_-_Flickr_-_woody1778a.jpg|50{{Жеткиликсиз шилтеме|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} филс, 1938-жыл, аверс
Файл:IRAQ,_GHAZI_I_1938_-50_FILS_a_-_Flickr_-_woody1778a.jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:IRAQ,_GHAZI_I_1938_-50_FILS_a_-_Flickr_-_woody1778a.jpg|50{{Жеткиликсиз шилтеме|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} филс, 1938-жыл, реверс
&lt;/gallery&gt;

=== Ирак Республикасынын монеталары ===
1959-жылы Ирак Республикасы түзүлгөндөн кийин, 1, 5, 10, 25, 50 жана 100 филс номиналындагы жаңы монеталар чыгарыла баштаган, ал эми 25, 50 жана 100 филс монеталары күмүштөн жасалган. 1967-жылы 5, 10, 25, 50 жана 100 филс номиналындагы жаңы жез-никель монеталары чыгарылган. 1970-жылдан баштап 250 филс монетасы, андан кийин 1971-жылдан баштап 500 филс монетасы жана 1980-жылдан баштап 1 динар монеталары чыгарылган&lt;ref&gt;2009 Standard Catalog of World Coins 1901—2000, 36th Edition, Krause Publications, [[Служебная:Источники книг/0896896307|ISBN 0-89689-630-7]]&lt;/ref&gt;. Бул монеталар да жез-никелден жасалган. 1990-жылдан бери Иракта динардын баасынын төмөндөшүнөн улам монеталар чыгарылбай калган&lt;ref name=&quot;autogenerated6&quot;&gt;{{Cite web|url=http://images.google.ru/imgres?imgurl=http://www.monetarium.ru/coinsimages/Iraq/iraq165r.jpg&amp;imgrefurl=http://www.monetarium.ru/Countries/Iraq.htm&amp;h=120&amp;w=255&amp;sz=7&amp;hl=ru&amp;start=2&amp;um=1&amp;tbnid=KNY7YRJJDEkMtM:&amp;tbnh=52&amp;tbnw=111&amp;prev=/images%3Fq%3D%25D0%25BC%25D0%25BE%25D0%25BD%25D0%25B5%25D1%2582%25D1%258B%2B%25D0%25B8%25D1%2580%25D0%25B0%25D0%25BA%25D0%25B0%26um%3D1%26complete%3D1%26hl%3Dru%26lr%3D%26newwindow%3D1%26sa%3DN|title=Иракские монеты|access-date=2008-04-06|archive-date=2022-11-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20221128185028/http://images.google.ru/imgres?imgurl=http%3A%2F%2Fwww.monetarium.ru%2Fcoinsimages%2FIraq%2Firaq165r.jpg&amp;imgrefurl=http%3A%2F%2Fwww.monetarium.ru%2FCountries%2FIraq.htm&amp;h=120&amp;w=255&amp;sz=7&amp;hl=ru&amp;start=2&amp;um=1&amp;tbnid=KNY7YRJJDEkMtM%3A&amp;tbnh=52&amp;tbnw=111&amp;prev=%2Fimages%3Fq%3D%25D0%25BC%25D0%25BE%25D0%25BD%25D0%25B5%25D1%2582%25D1%258B%2B%25D0%25B8%25D1%2580%25D0%25B0%25D0%25BA%25D0%25B0%26um%3D1%26complete%3D1%26hl%3Dru%26lr%3D%26newwindow%3D1%26sa%3DN|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

=== 2004-жылы чыгарылган монеталар ===
2004-жылы 25, 50 жана 100 динар номиналындагы жаңы монеталар чыгарылган&lt;ref name=&quot;iqcoin&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.joelscoins.com/iraq.htm|title=Монеты Ирака|access-date=2008-04-03|archive-date=2008-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20080310091011/http://www.joelscoins.com/iraq.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. 2015-жылга карата бул монеталар жүгүртүүдөн чыгарылган&lt;ref&gt;[http://www.cbi.iq/index.php?pid=Banknotes Caentral Bank of Iraq — Banknotes and coins] {{ref|en}}&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align: center&quot;
!Сүрөт
!Номинал
(динар)
!Диаметр
(мм)
!Салмагы
(г)
!Калыңдыгы
(мм)
!Материал
!Кыры
!Чыгралыган жылы
|-
|[https://en.numista.com/catalogue/pieces4662.html]
|&lt;big&gt;25&lt;/big&gt;
|17,5
|2,5
|1,6
|жез менен капталган болот
| rowspan=&quot;2&quot; |жылмакай
| rowspan=&quot;3&quot; |2004
|-
|[https://en.numista.com/catalogue/pieces4663.html]
|&lt;big&gt;50&lt;/big&gt;
|20,0
|3,4
|1,7
|латунь менен капталган болот
|-
|[https://en.numista.com/catalogue/pieces4665.html]
|&lt;big&gt;100&lt;/big&gt;
|22,0
|4,3
|1,65
|болот
|кесикче
|}

== Банкноттор ==
Ирактын банкноттору көз карандысыздыкка ээ болгондон бери бир нече жолу өзгөргөн. Банкноттордогу жазуулар эки тилде, араб жана англис тилдеринде. Бардык банкноттордун арткы бетиндеги жазуулар - Ирактын Борбордук банкы жана номиналы - англис тилинде гана, ал эми алдыңкы бетинде номинал араб тилинде жазылган. 

=== 1931—1932-жж. серия ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;9&quot; |1931—1932-жж. серия
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номинал
(динар)
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Негизги түсү
! colspan=&quot;3&quot; |Сүрөттөөмөсү
! rowspan=&quot;2&quot; |Басылган
жылдары
|-
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
!Суу белгиси
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:1_4IQD1932front.jpg|141x141px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:1_4IQD1932back.jpg|141x141px]]
|&lt;big&gt;1/4&lt;/big&gt;
|141×78
|жашыл
| rowspan=&quot;6&quot; |Фейсал I
| rowspan=&quot;6&quot; |Ирактын падышалык герби, номинал
| rowspan=&quot;6&quot; |Фейсал I портрети
| rowspan=&quot;3&quot; |1931 1932
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:1_2IQD1932front.jpg|151x151px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:1_2IQD1932back.jpg|151x151px]]
|&lt;big&gt;1/2&lt;/big&gt;
|151×86
|кызыл
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:1IQD1932front.jpg|161x161px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:1IQD1932back.jpg|161x161px]]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|161×91
|көк
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:5IQD1932front.jpg|176x176px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:5IQD1932back.jpg|176x176px]]
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|176×96
|күрөң
| rowspan=&quot;3&quot; |1931
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:10IQD1932front.jpg|188x188px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:10IQD1932back.jpg|188x188px]]
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|188×100
|кызгылт көк
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:100IQD1932front.jpg|200x200px]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; |[[Файл:100IQD1932back.jpg|200x200px]]
|&lt;big&gt;100&lt;/big&gt;
|200×122
|көк
жашыл
|-
| colspan=&quot;9&quot; align=&quot;left&quot; |&lt;small&gt;Сүрөттүн масштабы миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.&lt;/small&gt;
|}

=== 1934—1940-жж. серия ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;9&quot; |1934—1940-жж. серия
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номинал
(динар)
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Негизги түсү
! colspan=&quot;3&quot; |Сүрөттөөмөсү
! rowspan=&quot;2&quot; |Басылган
жылдары
|-
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
!Суу белгиси
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0007.htm]
|&lt;big&gt;1/4&lt;/big&gt;
|
|жашыл
| rowspan=&quot;6&quot; |Гази I
| rowspan=&quot;6&quot; |Ирактын падышалык герби, номинал
|
| rowspan=&quot;2&quot; |1935
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0008.htm]
|&lt;big&gt;1/2&lt;/big&gt;
|
|кызыл
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0009.htm]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|
|көк
|
|1934
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0010.htm]
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|
|күрөң
|
|1940
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0011.htm]
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|
|кызгылт көк
|
|1938
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0012.htm]
|&lt;big&gt;100&lt;/big&gt;
|
|көк
жашыл
|
|1936
|-
| colspan=&quot;9&quot; align=&quot;left&quot; |&lt;small&gt;Сүрөттүн масштабы миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.&lt;/small&gt;
|}

=== 1941—1959-жж. серия ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;9&quot; |1941—1959-жж. серия
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номинал
(динар)
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Негизги түсү
! colspan=&quot;3&quot; |Сүрөттөөмөсү
! rowspan=&quot;2&quot; |Басылган
жылдары
|-
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
!Суу белгиси
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0013.htm]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;1/4&lt;/big&gt;
|
| rowspan=&quot;2&quot; |жашыл
| rowspan=&quot;11&quot; |Фейсал II
|Ирактын падышалык герби, номинал
| rowspan=&quot;11&quot; |Фейсал I портрети
|1941 1942
1948
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0027.htm]
|
|Пальмалар
|1950 1953
1955 1959
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0014.htm]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;1/2&lt;/big&gt;
|
| rowspan=&quot;2&quot; |күрөң
|Ирактын падышалык герби, номинал
|1941 1942
1948
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0028.htm]
|
|Самаррадагы мечиттин жана мунаранын урандылары
|1950 1953
1955 1959
|-
|[[Файл:1IQDking1939front.jpg|150x150px]]
|[[Файл:1IQDking1939back.jpg|150x150px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|
| rowspan=&quot;2&quot; |көк
|Ирактын падышалык герби, номинал
|1941 1942
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0029.htm]
|
|Файсал I падышанын атчан айкели
|1950 1953
1955 1959
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0019.htm]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|
| rowspan=&quot;2&quot; |кызыл
|Ирактын падышалык герби, номинал
|1942
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0030.htm]
|
|Падыша Хаммурапи мыйзамды кабыл алуусуып жаткан учуру
|1950 1953
1955 1959
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0020.htm]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|
| rowspan=&quot;2&quot; |кызгылт көк
|Ирактын падышалык герби, номинал
|1942
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0031.htm]
|
|Канаттуу ассирия букасы жана ассирия дин кызматчысы
|1950 1953
1955 1959
|-
|[[Файл:100IQD1939front.jpg|150x150px]]
|[[Файл:100IQD1939back.jpg|150x150px]]
|&lt;big&gt;100&lt;/big&gt;
|
|көк
жашыл
|Ирактын падышалык герби, номинал
|1942
|-
| colspan=&quot;9&quot; align=&quot;left&quot; |&lt;small&gt;Сүрөттүн масштабы миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.&lt;/small&gt;
|}

=== 1959-жылдагы серия ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;9&quot; |1959-жылдагы серия
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номинал
(динар)
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Негизги түсү
! colspan=&quot;3&quot; |Сүрөттөөмөсү
! rowspan=&quot;2&quot; |Басылган
жылдары
|-
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
!Суу белгиси
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0051.htm]
|&lt;big&gt;1/4&lt;/big&gt;
|
|жашыл
| rowspan=&quot;5&quot; |Ирак Республикасынын герби, номинал
|Пальмалар
| rowspan=&quot;3&quot; |Ирак Республикасынын герби
| rowspan=&quot;5&quot; |1959
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0052.htm]
|&lt;big&gt;1/2&lt;/big&gt;
|
|күрөң
|Самаррадагы мечиттин жана мунаранын урандылары
|-
|[[Файл:1IQD1959front_Signature_by_Khairuddin_Haseeb.jpg|150x150px]]
|[[Файл:1IQD1959back.jpg|150x150px]]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|
|көк
|Лира Ура
|-
|[[Файл:فئه_العمله_182.jpg|150x150px]]
|
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|165×84
|кызгылт
|Падыша Хаммурапи мыйзамды кабыл алуусу
| rowspan=&quot;2&quot; |14-июлдагы революциянын символу
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0055.htm]
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|
|кызгылт көк
|Канаттуу ассирия букасы жана ассирия дин кызматчысы
|-
| colspan=&quot;9&quot; align=&quot;left&quot; |&lt;small&gt;Сүрөттүн масштабы миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.&lt;/small&gt;
|}

=== 1969—1973-жж. серия ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;9&quot; |1969—1973-жж. серия
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Сүрөт
! rowspan=&quot;2&quot; |Номинал
(динар)
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Негизги түсү
! colspan=&quot;3&quot; |Сүрөттөөмөсү
! rowspan=&quot;2&quot; |Басылган
жылдары
|-
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
!Суу белгиси
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0056.htm]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;1/4&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |130×66
| rowspan=&quot;2&quot; |жашыл
| rowspan=&quot;2&quot; |Басра портундагы дан силостору
| rowspan=&quot;2&quot; |Пальмалар
| rowspan=&quot;11&quot; |Шумкардын башы
|1969
|-
|[[Файл:Quarter_Iraqi_Dinar_1973_Replacement_Banknote_RR.jpg|130x130px]]
|[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0061.htm]
|1973
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0057.htm]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;1/2&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |140×72
| rowspan=&quot;2&quot; |күрөң
| rowspan=&quot;2&quot; |Цемент заводу
| rowspan=&quot;2&quot; |Самаррадагы мечиттин жана мунаранын урандылары
|1969
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0062.htm]
|1973
|-
|[[Файл:فئه_العمله_177.jpg|153x153px]]
|[[Файл:فئه_العمله_238.jpg|153x153px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |153×77
| rowspan=&quot;2&quot; |көк
| rowspan=&quot;2&quot; |Аль-Дура мунайды кайра иштетүүчү заводу
| rowspan=&quot;2&quot; |Багдаддагы Аль-Мустансирия мектеби
|1971
|-
|[[Файл:فئه_العمله_178.jpg|153x153px]]
|
|1973
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0059.htm]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|179×92
| rowspan=&quot;2&quot; |кызыл
| rowspan=&quot;2&quot; |Багдаддагы парламенттин имараты
| rowspan=&quot;2&quot; |Падыша Хаммурапи мыйзамды кабыл алуусу
|1971
|-
|[[Файл:فئه_العمله_186.jpg|165x165px]]
|
|165×85
|1973
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0060.htm]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |179×92
| rowspan=&quot;2&quot; |кызгылт көк
| rowspan=&quot;2&quot; |Дукан дамбасы
| rowspan=&quot;2&quot; |Канаттуу ассирия букасы жана ассирия дин кызматчысы
|1971
|-
|[[Файл:فئه_العمله_188.jpg|179x179px]]
|
|1973
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0066.htm]
|&lt;big&gt;25&lt;/big&gt;
|182×88
|жашыл
|Аттар
|Аббасид сарайындагы оргумалар
|1978 1980
|-
| colspan=&quot;9&quot; align=&quot;left&quot; |&lt;small&gt;Сүрөттүн масштабы миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.&lt;/small&gt;
|}

=== 1979—1986-жж. серия ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align: center&quot;
! colspan=&quot;9&quot; |1979—1986-жж. серия
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Изображения
! rowspan=&quot;2&quot; |Номинал
(динар)
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Основные
цвета
! colspan=&quot;3&quot; |Сүрөттөөмөсү
! rowspan=&quot;2&quot; |Басылган
жылдары
|-
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
!Суу белгиси
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0067.htm]
|&lt;big&gt;1/4&lt;/big&gt;
|117×67
|ачык жашыл
саргылт
|Пальмалар
|Багдад шаар дубалынын
борбордук дарбазасы
| rowspan=&quot;6&quot; |Аттын башы
|1979
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0068.htm]
|&lt;big&gt;1/2&lt;/big&gt;
|130×65
|күрөң
ачык жашыл
|Астролябия
|Самаррадагы Улуу мечиттин урандылары
|1980 1985
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0069.htm]
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|143×65
|ачык сары кызгылт
көк
жашыл
|Омайяддардын алтын динары
|Багдаддагы аль-Мустансир медресеси
|1979 1980
1984
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0070.htm]
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|157×78
|кызгылт
сирень түстүү
|Эрбилдин жанындагы Али Бег шаркыратмасы
|Ухайдир чеби
|1980 1981
1982
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0071.htm]
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|170×78
|кызгылт көк
жашыл
ачык сары кызгылт
|Ибн аль-Хайсамдын портрети
|Мосул шаарындагы Ан-Нури мечитинин мунарасы
|1980 1981
1982
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0072.htm]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;25&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |175×80
|жашыл
|Аттар
|Аббасид сарайындагы оргумалар
|1981 1982
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0073.htm]
|жашыл,
күрөң
|Саддам Хусейндин портрети, атчандар
|Аль-Шахид эстелиги
|Саддам Хусейн
|1986
|-
| colspan=&quot;9&quot; align=&quot;left&quot; |&lt;small&gt;Сүрөттүн масштабы миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.&lt;/small&gt;
|+
|}

=== 1990—1995-жж. серия ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align: center&quot;
! colspan=&quot;9&quot; |1990—1995-жж. серия
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Изображения
! rowspan=&quot;2&quot; |Номинал
(динар)
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Основные
цвета
! colspan=&quot;3&quot; |Сүрөттөөмөсү
! rowspan=&quot;2&quot; |Басылган
жылдары
|-
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
!Суу белгиси
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0077.htm]
|&lt;big&gt;1/4&lt;/big&gt;
|117×66
|ачык жашыл,
саргылт
|Пальмалар
|Багдад шаар дубалынын
борбордук дарбазасы
| rowspan=&quot;3&quot; |жок
| rowspan=&quot;2&quot; |1993
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0078.htm]
|&lt;big&gt;1/2&lt;/big&gt;
|132×66
|күрөң,
ачык жашыл
|Астролябия
|Самаррадагы Улуу мечиттин урандылары
|-
|
|
|&lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
|143×65
|ачык сары кызгылт,
көк,
жашыл
|Аббасиддердин алтын монеталары
|Багдаддагы аль-Мустансир медресеси
| rowspan=&quot;3&quot; |1992
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0080.htm]
|&lt;big&gt;5&lt;/big&gt;
|160×77
|кызгылт,
сирень түстүү
|Саддам Хусейндин портрети
|Багдаддагы белгисиз жоокердин күмбөзү
| rowspan=&quot;2&quot; |Шумкардын башы
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0081.htm]
|&lt;big&gt;10&lt;/big&gt;
|169×80
|бирюза түстүү,
күрөң
|Саддам Хусейндин портрети,
Иштар дарбазасы
|Саргон II сарайынан табылган 
шумерлердин канаттуу букасы
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0074.htm]
|&lt;big&gt;25&lt;/big&gt;
|175×80
|жашыл
|Аттар
|Аббасид сарайындагы оргумалар
|Аттын башы
|1990
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0075.htm]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;50&lt;/big&gt;
|173×79
|саргылт,
күрөң,
жашыл
|Саддам Хусейндин портрети
|Самаррадагы Улуу мечиттин урандылары
| rowspan=&quot;3&quot; |жок
|1991
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0083.htm]
|175×81
|күрөң,
жашыл
|Саддам Хусейндин портрети,
Багдаддагы Аль-Шахид эстелиги
|Саддам Хусейн атындагы көпүрө
|1994
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0076.htm]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;100&lt;/big&gt;
|176×80
|кызгылт,
көк,
жашыл
|Саддам Хусейндин портрети
|Кадисия кылычтары
|1991
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0084.htm]
|173×86
|көк,
көгүлтүр
|Саддам Хусейндин портрети,
Ухайдир чеби
|Багдад сааты
|Шумкардын башы
|1994
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0085.htm]
|&lt;big&gt;250&lt;/big&gt;
|175×84
|кызгылт,
кызгылт көк,
бирюза түстүү
|Саддам Хусейндин портрети,
Хадис дамбасы
|Багдаддагы Эркиндик эстелигинен тартылган барельеф
|жок
|1995
|-
| colspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#cccccc&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0085A2.htm]
| bgcolor=&quot;#cccccc&quot; |&lt;big&gt;500&lt;/big&gt;
| bgcolor=&quot;#cccccc&quot; |
| bgcolor=&quot;#cccccc&quot; |сары,
жашыл
| bgcolor=&quot;#cccccc&quot; |Саддам Хусейндин портрети
| bgcolor=&quot;#cccccc&quot; |Багдаддагы Тигр дарыясындагы 14-июль көпүрөсү
| bgcolor=&quot;#cccccc&quot; |
| bgcolor=&quot;#cccccc&quot; |Жүгүртүүгө чыгарылган эмес
|-
| colspan=&quot;9&quot; align=&quot;left&quot; |&lt;small&gt;Сүрөттүн масштабы миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.&lt;/small&gt;
|+
|}

=== 2001—2002-жж. серия ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align: center&quot;
! colspan=&quot;10&quot; |2001—2002-жж. серия
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Изображения
! rowspan=&quot;2&quot; |Номинал
(динар)
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Основные
цвета
! colspan=&quot;3&quot; |Сүрөттөөмөсү
! rowspan=&quot;2&quot; |Басылган
жылдары
|-
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
!Суу белгиси
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0086.htm]
|&lt;big&gt;25&lt;/big&gt;
|156×68
|жашыл,
күрөң
| rowspan=&quot;4&quot; |Саддам Хусейндин портрети
|Иштар дарбазасы, Вавилон арстаны
|жок
|2001
|-
| colspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#cccccc&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0086A2.htm]
| bgcolor=&quot;#cccccc&quot; |&lt;big&gt;50&lt;/big&gt;
| bgcolor=&quot;#cccccc&quot; |
| bgcolor=&quot;#cccccc&quot; |сары
| bgcolor=&quot;#cccccc&quot; |Статуя крылатого быка и ассирийский жрец
| bgcolor=&quot;#cccccc&quot; |
| bgcolor=&quot;#cccccc&quot; |Жүгүртүүгө чыгарылган эмес
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0087.htm]
|&lt;big&gt;100&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;3&quot; |156×68
|көгүлтүр,
көк
|Багдаддын эски райондорунун көрүнүшү
| rowspan=&quot;2&quot; |жок
| rowspan=&quot;3&quot; |2002
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0088.htm]
|&lt;big&gt;250&lt;/big&gt;
|кызгылт көк
|Иерусалимдеги Аска куполу
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0089.htm]
|&lt;big&gt;10 000&lt;/big&gt;
|кызгылт көк,
кызгылт
|Саддам Хусейндин портрети,
Багдаддагы белгисиз жоокердин күмбөзү
|Багдаддагы аль-Мустансир медресеси,
астролябия
|гүлдүү орнамент
|-
| colspan=&quot;9&quot; align=&quot;left&quot; |&lt;small&gt;Сүрөттүн масштабы миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.&lt;/small&gt;
|+
|}

=== 2003-жылдан азыркы учурга чейинки серия ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align: center&quot;
! colspan=&quot;10&quot; |2003-жылдагы серия
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Изображения
! rowspan=&quot;2&quot; |Номинал
(динар)
! rowspan=&quot;2&quot; |Өлчөмү
(мм)
! rowspan=&quot;2&quot; |Основные
цвета
! colspan=&quot;3&quot; |Сүрөттөөмөсү
! rowspan=&quot;2&quot; |Басылган жылдары
|-
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
!Алдыңкы бети
!Арткы бети
!Суу белгиси
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0090.htm]
|&lt;big&gt;50&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |131×66
|кызгылт көк
|Басра портундагы силостор
|Финик пальмалары
| rowspan=&quot;10&quot; |Аттын башы
|2003
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0097.htm]
|&lt;big&gt;250&lt;/big&gt;
|көгүлтүр
|Астролябия
|Самаррадагы Улуу мечиттин урандылары
|2003 2012
2013—2020
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0098.htm]
|&lt;big&gt;500&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;3&quot; |142×66
|жашыл
|Кичи Заб дарыясындагы Дукан гидроэлектростанциясы
|Саргон II сарайынан табылган 
шумерлердин канаттуу букасы
|2004 2013
2015 2018
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0099.htm]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;1000&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |күрөң
|Аббасиддердин алтын монеталары
| rowspan=&quot;2&quot; |Багдаддагы Аль-Мустансирия медресеси
|2003—2012
2013
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQW2018-01000.htm]
|Ассирия жылдызы, кайыктагы киши
|2018 2020
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0100.htm]
|&lt;big&gt;5000&lt;/big&gt;
|158×78
|көк
|Эрбилдин жанындагы Али Бег шаркыратмасы
|Ухайдир чеби
|2003—2023
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0095.htm]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;big&gt;10 000&lt;/big&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |171×78
| rowspan=&quot;2&quot; |жашыл
|Ибн аль-Хайсамдын портрети
| rowspan=&quot;2&quot; |Мосул шаарындагы Ан-Нури мечитинин мунарасы
|2003—2013
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0101.htm]
|Багдаддагы Эркиндик эстелиги
|2013—2020
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0102.htm]
|&lt;big&gt;25 000&lt;/big&gt;
|177×78
|кызыл
|Күрд дыйканы, талаадагы трактор
|Вавилон падышасы Хаммурапинин барельефи
|2003—2010
2013—2023
|-
| colspan=&quot;2&quot; |[http://www.banknote.ws/COLLECTION/countries/ASI/IRQ/IRQ0103.htm]
|&lt;big&gt;50 000&lt;/big&gt;
|160×65
|күрөң
|Евфрат дарыясындагы суу тегирмени,
Эрбилдин жанындагы Али Бег шаркыратмасы
|Кайыкчан балыкчы, алачык
|2015—2023
|-
| colspan=&quot;9&quot; align=&quot;left&quot; |&lt;small&gt;Сүрөттүн масштабы миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.&lt;/small&gt;
|+
|}

== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://cbi.iq/ Ирактын Борбордук банкынын сайты]
* [http://www.cfr.org/iraq/benefits-new-iraqi-dinar/p6203 Council on Foreign Relations: benefits of the new Iraqi dinar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110523132047/http://www.cfr.org/iraq/benefits-new-iraqi-dinar/p6203 |date=2011-05-23 }} 
* [http://www.dfi.wa.gov/consumer/alerts/iraqi-dinar-scams Iraqi Dinar Scam – Washington State Department of Financial Institutions warning] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260525132421/https://dfi.wa.gov/consumer/alerts/iraqi-dinar-scams |date=2026-05-25 }}
* [https://web.archive.org/web/20150206191907/http://www.securities.ok.gov/Press_Releases/PRDetail.asp?ID=74 Iraqi Dinar Scams – Oklahoma Securities Commission warns residents]
* [https://dmoztools.net/Regional/Middle_East/Iraq/Business_and_Economy/Financial_Services/Currency/ Dmoztools.net – Iraqi Dinar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170405172357/http://dmoztools.net/Regional/Middle_East/Iraq/Business_and_Economy/Financial_Services/Currency/ |date=2017-04-05 }}
{{Азия валюталары}}</text>
      <sha1>hvo572fle8uxcuyvah4pgf9gk7q5hgv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категория:Багыттоочу калыптар:Кыргызстандын министрлери</title>
    <ns>14</ns>
    <id>151059</id>
    <revision>
      <id>652698</id>
      <parentid>642254</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T10:06:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Категория:Багыттоочу калыптар:Кыргызстандын саясытчылары|Багыттоочу калыптар:Кыргызстандын саясытчылары]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен)</comment>
      <origin>652698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="173" sha1="ot8jof3v7lefbhc0l3giov3ayr2ex6d" xml:space="preserve">[[Категория:Багыттоочу калыптар]]
[[Категория:Багыттоочу калыптар:Кыргызстандын саясытчылары]]</text>
      <sha1>ot8jof3v7lefbhc0l3giov3ayr2ex6d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>652700</id>
      <parentid>652698</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T10:07:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>652700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="112" sha1="3owmopnn0qgccevcjkipadzm10ptaxk" xml:space="preserve">[[Категория:Багыттоочу калыптар:Кыргызстандын саясытчылары]]</text>
      <sha1>3owmopnn0qgccevcjkipadzm10ptaxk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категория:Багыттоочу калыптар:Дүйнө бөлүктөрү боюнча валюталар</title>
    <ns>14</ns>
    <id>151148</id>
    <revision>
      <id>652697</id>
      <parentid>642692</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T10:03:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>652697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79" sha1="2nqehdxfybgpsfjnbdi5nwj2eca8tpo" xml:space="preserve">[[Категория:Багыттоочу калыптар:Валюталар]]</text>
      <sha1>2nqehdxfybgpsfjnbdi5nwj2eca8tpo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лебап вилаяты</title>
    <ns>0</ns>
    <id>151400</id>
    <revision>
      <id>652644</id>
      <parentid>643564</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T05:09:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>652644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12946" sha1="m2pjboa75x2cvb4zazwnuxqu1ubms64" xml:space="preserve">{{Infobox settlement|name=Лебап вилаяты|native_name=Lebap welaýaty|native_name_lang=|settlement_type=[[Түркмөнстандын административдик бөлүнүшү|Вилаят]]|image_skyline={{multiple image
| border                   = infobox
| perrow            = 1/2/2/2/2
| total_width       = 250
| image1 = Interior view Dayahatyn caravansarai Turkmenistan.jpg
| image2 = Lebap welaýatynyň Ruhyýet köşgi.jpg
| image3 = Центр Туркменабада.jpg
| footer = Жогорудан төмөн карай: [[Даяхатын]] кире бериши, Лебап вилаятынын Рухыет сарайы, [[Түркмөнабад]]}}|image_alt=|image_caption=|image_flag=|flag_alt=|image_seal=|seal_alt=|image_shield=|shield_alt=|etymology=|nickname=|image_map=Lebap Province in Turkmenistan.svg|map_alt=|map_caption=Түркмөнстандын картасында Лебап вилаяты|coordinates=|area_total_km2=93727|area_rank=|population_as_of=2022-жылкы каттоо|population_footnotes=|population_total=1,447,298|population_density_km2=auto|subdivision_type=Өлкө|subdivision_name={{flag|Turkmenistan}}|subdivision_type1=Борбору|subdivision_name1=[[Түркмөнабад]]|subdivision_type2=|subdivision_name2=|website={{URL|https://lebap.gov.tm/}}}}

'''Лебап вилаяты''' Түркмөнстандагы беш вилаяттын бири. Ал Амударыяны бойлой [[Ооганстан]] жана [[Өзбекстан]] менен чектешет. Административдик борбору — [[Түркмөнабад]] (мурдагы Чаржоу / Çärjew). Лебаптын аянты  жана 2022-жылкы каттоого ылайык калкынын саны 1 447 298 адамды түзөт.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Turkmenistan: Regions, Major Cities &amp; Towns - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information|url=https://www.citypopulation.de/en/turkmenistan/|access-date=2024-01-16|website=www.citypopulation.de}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;yb2005&quot;&gt;''Statistical Yearbook of Turkmenistan 2000-2004'', National Institute of State Statistics and Information of Turkmenistan, Ashgabat, 2005.&lt;/ref&gt;

''Лебап'' аталышы [[Фарс тили|фарс тилиндеги]]  'дарыянын жээги' деген сөздөн келип чыккан жана көптөн бери Амударыянын ортоңку агымын белгилөө үчүн колдонулуп келген.&lt;ref&gt;UNESCO., Ahmad Hasan Dani, and V. M. Masson. 1992. [https://books.google.com/books?id=AzG5llo3YCMC&amp;dq=lebap+lab-i+ab&amp;pg=PA128 History of civilizations of Central Asia]. Vol. V. Paris: Unesco. p.128&lt;/ref&gt;

Анда [[Репетек коругу|Репетек мамлекеттик жаратылыш коругу]] жана Түркмөнстандын эң бийик тоосу болгон Айрыбабаны камтыган Көйтендаг жаратылыш коругу жайгашкан.&lt;ref name=&quot;alpagama&quot; /&gt; Лебапта ошондой эле Даяхатын кербен сарайы да бар.

Вилаят Амударыяны бойлой жайгашкан. Дарыянын чыгыш тарабында Кызылкум чөлү, ал эми батыш тарабында Каракум чөлү орун алган. Аймактын жеринин төрттөн үч бөлүгү Каракум чөлүндө жайгашкан.&lt;ref name=&quot;text&quot;&gt;{{cite book|url=https://www.kitaphana.net/book/457/read|title=TÜRKMENISTANYŇ GEOGRAFIÝASY|last1=Çaryýew|first1=B.|last2=Ilamanow|first2=Ýa.|date=2010|publisher=Ministry of Education|place=Ashgabat|page=296|language=Turkmen}}&lt;/ref&gt; Аймактын күнөстүү аба ырайы жана суу ресурстарынын көптүгү жогорку сапаттагы узун булалуу пахтаны өндүрүүгө шарт түзөт.

== Тарыхы ==
[[Файл:Dinosaur-plateau.jpg|thumb|Көйтендаг этрабындагы Динозаврлар платосу]]
Азыркы Лебаптын аймагы бир кезде Улуу Жибек жолунун боюндагы орунду ээлеп турган. 9-10-кылымдарга таандык Даяхатын кербен сарайы Лебаптын аймагында жайгашкан.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=2015-06-04|title=Ambassador Mustard Travels to Lebap Province|url=https://tm.usembassy.gov/ambassador-mustard-travels-lebap-province/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210101214128/https://tm.usembassy.gov/ambassador-mustard-travels-lebap-province/|archive-date=2021-01-01|access-date=2021-01-01|website=U.S. Embassy in Turkmenistan|publisher=[[United States Department of State]]|language=en-US|accessdate=2026-04-07|archivedate=2021-01-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210101214128/https://tm.usembassy.gov/ambassador-mustard-travels-lebap-province/}}&lt;/ref&gt;

=== Бухара жана Хива хандыктары ===
Орус революциясына чейин азыркы Лебап вилаятынын көпчүлүк бөлүгү [[Бухара хандыгы]]нын&lt;ref name=&quot;tstanbook&quot;&gt;{{cite book|title=Туркменистан|last=Skosyrev|first=P.|date=1948|publisher=Molodaya Gvardiya|place=Moscow|page=192|language=ru}}&lt;/ref&gt; же [[Хива хандыгы]]нын&lt;ref name=&quot;tstanbook5&quot;&gt;{{cite book|title=Туркменистан|last=Skosyrev|first=P.|date=1948|publisher=Molodaya Gvardiya|place=Moscow|page=194|language=ru}}&lt;/ref&gt; курамында болгон. Бухаранын акыркы ханы Сейид Мир Мухаммед Алим-хан формалдуу түрдө совет бийлигине баш ийген, бирок чындыгында басмачылар кыймылына кошулуп, [[Большевиктер|большевиктерге]] каршы чыккан. Ал 1920-жылы качып кеткен жана аймак 1924-жылы [[Советтер Союзу|совет]] бийлиги бекем орногонго чейин элдик республика деп жарыяланган. Ошол эле жылы Чаржоу жана Керкидеги калктуу конуштар, ошондой эле Хива хандыгынын Амударыяны бойлой батыш бөлүктөрү расмий түрдө Түркмөн Советтик Социалисттик Республикасына өткөрүлүп берилген.&lt;ref name=&quot;tstanbook5&quot; /&gt;

=== Жакынкы тарыхы ===
2020-жылдын 27-апрелинде аймакта катуу шамал болгон.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|last=|first=|date=30 April 2020|title=Turkmen Province 'In Chaos' After Deadly Windstorms|url=https://www.rferl.org/a/turkmen-province-in-chaos-after-deadly-windstorms/30585718.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210101211619/https://www.rferl.org/a/turkmen-province-in-chaos-after-deadly-windstorms/30585718.html|archive-date=2021-01-01|access-date=2021-01-01|website=[[RadioFreeEurope/RadioLiberty]]|publisher=[[U.S. Agency for Global Media]]|language=en}}&lt;/ref&gt; Эркин Европа/Азаттык үналгысы шамал аймактын электр тармактарын, калкты суу менен камсыздоону, жаратылыш газын, уюлдук байланышты жана интернетти үзгүлтүккө учуратканын кабарлаган.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Жергиликтүү укук коргоочу Turkmen.news сайты көптөгөн адамдар жаракат алып, [[Түркмөнабад]]дагы аймактык ооруканага түшкөнүн билдирген.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Ошондой эле шамалдан кийин маал-маалы менен талап-тоноочулуктар болуп, анын кесепетинен аймакта азык-түлүк баасы кымбаттаганы айтылган.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Жергиликтүү түркмөн маалымат каражаттары шамалдын кесепетинен 10 адам каза болгонун кабарлашса, Turkmen.news чыныгы каза болгондордун саны ондогон адамдарды түзүшү мүмкүн экенин жана шамалдан кийин ондогон адамдар дайынсыз жоголгонун билдирген.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Human Rights Watch укук коргоо уюму шамалдан кийин жергиликтүү бийлик өкүлдөрү тарабынан жүргүзүлгөн &quot;цензураны&quot; айыптап, бир топтун маалыматы боюнча жергиликтүү полиция шамалдын кесепеттерин видеого тарткандарды көзөмөлдөп турганын, ал эми башка топтун билдирүүсүндө ондогон адамдар видеолорду &quot;чет өлкөгө&quot; жөнөткөндүгү үчүн кармалганын белгилеген.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=2020-05-04|title=Turkmenistan Government's Deafening Silence After Hurricane|url=https://www.hrw.org/news/2020/05/04/turkmenistan-governments-deafening-silence-after-hurricane|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924091946/https://www.hrw.org/news/2020/05/04/turkmenistan-governments-deafening-silence-after-hurricane|archive-date=2020-09-24|access-date=2021-01-01|website=[[Human Rights Watch]]|language=en}}&lt;/ref&gt;

2020-жылдын декабрында Эркин Европа/Азаттык үналгысы коммуналдык төлөмдөрүн убагында төлөбөгөн учурда аймактык бийлик калкты субсидияланган азык-түлүктөн ажыратабыз деп коркутканын кабарлаган.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|last=Najibullah|first=Farangis|date=2020-12-25|title=Grim Choice: Turkmen Warned Of Food Cutoffs Over Unpaid Utility Bills|url=https://www.rferl.org/a/turkmen-food-subsidies-cut-unpaid-utility-bills/31019079.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210101213157/https://www.rferl.org/a/turkmen-food-subsidies-cut-unpaid-utility-bills/31019079.html|archive-date=2021-01-01|access-date=2021-01-01|website=RadioFreeEurope/RadioLiberty|language=en}}&lt;/ref&gt; Агенттиктин маалыматы боюнча, аймактагы көптөгөн адамдар дыйканчылыктан сезондук киреше алышкан жана кышкысын көп учурда акча табышкан эмес. Ошондой эле [[COVID-19 пандемиясы]]нын экономикалык кесепеттеринен улам аймакка которулган акча которуулардын азайышы абалды ого бетер татаалдаштырган.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Демография ==

=== Лебап вилаятынын калкынын улуттук курамынын таблицасы (2022) ===
Таблица: &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.tm/population-census-pdfs/results/en/4.pdf}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
! rowspan=&quot;3&quot; |[[Этнос|Улуту]]
! colspan=&quot;2&quot; |Жалпы
! colspan=&quot;2&quot; |Шаарда
! colspan=&quot;2&quot; |Айылда
|-
!Калк саны
!%
!Калк саны
!%
!Калк саны
!%
|-
|[[Түркмөндөр]]
|1,292,180
|89.28%
|555,200
|84.63%
|736,980
|93.14%
|-
|[[Өзбектер]]
|136,499
|9.43%
|83,556
|12.74%
|52,943
|6.69%
|-
|[[Орустар]]
|11,791
|0.82%
|11,604
|1.77%
|187
|0.03%
|-
|[[Казактар]]
|1,793
|0.12%
|956
|0.14%
|837
|0.11%
|-
|[[Татарлар]]
|1,653
|0.12%
|1,616
|0.25%
|37
|0.00%
|-
|[[Азербайжандар]]
|938
|0.06%
|773
|0.12%
|165
|0.02%
|-
|[[Белуждар]]
|500
|0.03%
|494
|0.07%
|6
|0.00%
|-
|[[Армяндар]]
|397
|0.03%
|386
|0.06%
|11
|0.00%
|-
|[[Украиндер]]
|297
|0.02%
|286
|0.04%
|11
|0.00%
|-
|[[Корейлер]]
|168
|0.01%
|164
|0.02%
|4
|0.00%
|-
|[[Фарстар|Перстер]]
|131
|0.01%
|107
|0.02%
|24
|0.00%
|-
|[[Лезгиндер]]
|102
|0.01%
|102
|0.02%
|−
|−
|-
|[[Оогандар]]
|99
|0.01%
|99
|0.02%
|−
|−
|-
|[[Каракалпактар]]
|15
|0.00%
|13
|0.00%
|2
|0.00%
|-
|[[Күрттөр]]
|12
|0.00%
|10
|0.00%
|2
|0.00%
|-
|башка улуттар
|723
|0.05%
|655
|0.10%
|68
|0.01%
|- class=&quot;sortbottom&quot;
!'''Жалпы'''
!'''1,446,282'''
!'''100%'''
!'''1,292,024'''
!'''100%'''
!'''154,258'''
!'''100%'''
|}

== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://lebap.gov.tm/ Расмий сайты]</text>
      <sha1>m2pjboa75x2cvb4zazwnuxqu1ubms64</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гүллү Жанан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>152248</id>
    <revision>
      <id>652633</id>
      <parentid>646560</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T00:40:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>652633</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14756" sha1="6kc3y8vw2p21yc16z55h0l2flgpknbo" xml:space="preserve">{{Персона
 |ысымы                = Гүллү Жанан
 |нукура ысымы         = {{lang-tr|Canan Güllü}}
 |сүрөт                = Canan_Güllü_2021_(cropped).jpg
 |туурасы              = 280px
 |сүрөткө баяндама     = 
 |төрөлгөндөгү аты     = 
 |ишмердүүлүк тармагы  = 
 |туулган датасы       = 1962
 |туулган жери         = 
 |жарандыгы            = {{Өлкө желеги|Түркия}}
 |өлгөн датасы         = 
 |өлгөн жери           = 
 |атасы                = 
 |апасы                = 
 |күйөөсү              = 
 |жубайы               = 
 |балдары              = 
 |сыйлыктары           = «Эл аралык кайраттуу айымдар» сыйлыгы
 |сайт                 = 
 |викиказына           = 
 |уикиказына           = Canan Güllü
}}
'''Гүллү Жанан''' ({{lang-tr|Canan Güllü}}, 1962) —[[Түркия|түрк]] активисти жана Түрк аялдар ассоциациялары федерациясынын (TKDF) президенти. 2021-жылы эл аралык «Эл аралык кайраттуу айымдар» сыйлыгына ээ болгон.

== Өмүр баяны ==
Жанан Гүллү 1980-жылдардан бери активизм жана уюштуруучулук ишмердүүлүк менен алектенип келет, ал тогуз жашынан тартып апасы менен бирге иштей баштаган&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Muharrem Sarıkaya - Türkiye'nin 'Cesur Kadın'ı - HABERTÜRK|url=https://www.haberturk.com/yazarlar/muharrem-sarikaya/2996764-turkiyenin-cesur-kadini|access-date=2021-03-08|website=m.haberturk.com|archive-date=2021-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414214519/https://m.haberturk.com/yazarlar/muharrem-sarikaya/2996764-turkiyenin-cesur-kadini-amp|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Түркиянын аялдар ассоциациялары федерациясынын (TKDF) президенти болгон. Бул уюмдун курамына 50 000ден ашуун мүчөнү бириктирген 186 филиал кирет&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Canan Gullu (Turkey)|url=https://eca.state.gov/iwocprofiles/canan-gullu-turkey|access-date=2021-03-08|website=eca.state.gov|lang=en|archive-date=2021-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308120454/https://eca.state.gov/iwocprofiles/canan-gullu-turkey|url-status=dead|accessdate=2026-05-14|archivedate=2021-03-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210308120454/https://eca.state.gov/iwocprofiles/canan-gullu-turkey}}&lt;/ref&gt;. Федерация 1976-жылы негизделип, башында беш уюмдан турган&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2020-10|title=Federation of Women Associations of Turkey (TKDF)|url=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=0900001680a03274|url-status=live|access-date=2021-03-08|website=European Union|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414214518/https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=0900001680a03274|archive-date=2021-04-14}}&lt;/ref&gt;. 2007-жылдан тартып уюм зомбулуктун курмандыктарына жардам берүүчү ишеним телефонун иштетип келет&lt;ref name=&quot;canada&quot;&gt;{{Cite web|title=Canan Güllü'ye Kanada'dan İnsan Hakları Ödülü|url=https://www.istekadinlar.com/canan-gulluye-kanadadan-insan-haklari-odulu|access-date=2021-03-08|website=www.istekadinlar.com}}&lt;/ref&gt;.

Аялдарга карата зомбулуктун жана үй-бүлөлүк зомбулуктун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча Стамбул конвенциясы 2011-жылдын 11-майында кол коюуга ачылган&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Details of Treaty No.210 - Full list|url=https://www.coe.int/en/web/conventions/full-list|access-date=2021-03-08|website=Treaty Office|lang=en-GB|archive-date=2022-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20221001084119/https://www.coe.int/en/web/conventions/full-list|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Гүллү, Түркия аны биринчи болуп кол койгон өлкө болгонун белгилейт, бирок түрк полициясында аны ишке ашыруу үчүн жетиштүү кызматкерлер да, даярдык да жок экенин айтат. Ал үй-бүлөлүк зомбулуктан улам өлтүрүлгөн жүздөгөн аялдар жана мындай учурлардын кескин өсүшү тууралуу айтып, муну далилдөө жана өлчөө кыйын экенин белгилейт, анткени Түркия зарыл болгон статистикалык маалыматтарды чогултпойт&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Canan Güllü: 15 Temmuz darbe girişiminin kadın cinayetlerine etkisi fazla|lang=tr|work=BBC News Türkçe|url=https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-43934648|access-date=2021-03-08|archive-date=2021-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414214518/https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-43934648|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Түркия бийлиги конвенциядан чыгууга аракет кылганда, Гүллү бул саясий чечимге каршы чыгуу өзүнүн милдети деп эсептеген&lt;ref name=&quot;andgullu&quot;&gt;{{Cite web|title=US honors women of courage, including Turkey's Gullu|url=https://www.aa.com.tr/en/americas/us-honors-women-of-courage-including-turkeys-gullu/2168975|access-date=2021-03-08|website=www.aa.com.tr|archive-date=2021-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210309020144/https://www.aa.com.tr/en/americas/us-honors-women-of-courage-including-turkeys-gullu/2168975|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Түркия 2021-жылдын мартында Стамбул конвенциясынан расмий түрдө чыккан. Гүллүнүн уюму фемицид боюнча маалыматтарды чогултууну уланткан: катталган учурлардын саны 2021-жылдагы 341ден 2022-жылы 381ге чейин өскөн. Гүллү бул күнүнө бирден ашык аялдын өлүмү дегенди билдирерин белгилеген&lt;ref&gt;{{Cite web|title=At least 1 woman fell victim to femicide every day in 2022: Data - Türkiye News|url=https://www.hurriyetdailynews.com/at-least-1-woman-fell-victim-to-femicide-every-day-in-2022-data-179852|access-date=2023-01-21|website=Hürriyet Daily News|date=2023-01-05|lang=en|archive-date=2023-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230121162239/https://www.hurriyetdailynews.com/at-least-1-woman-fell-victim-to-femicide-every-day-in-2022-data-179852|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

== Жарыяланган эмгектери ==

* Syrian Refugee Women and Girls In Turkey &amp; The Istanbul Convention (2019) («Түркиядагы сириялык качкын аялдар жана кыздар жана Стамбул конвенциясы»)&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Syrian Refugee Women and Girls In Turkey &amp; The Istanbul Convention|url=http://turkishpolicy.com/article/959/syrian-refugee-women-and-girls-in-turkey-the-istanbul-convention|access-date=2021-03-08|website=Turkish Policy Quarterly|lang=en|archive-date=2021-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414214520/http://turkishpolicy.com/article/959/syrian-refugee-women-and-girls-in-turkey-the-istanbul-convention|url-status=dead|accessdate=2026-05-14|archivedate=2021-04-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210414214520/http://turkishpolicy.com/article/959/syrian-refugee-women-and-girls-in-turkey-the-istanbul-convention}}&lt;/ref&gt;

== Сыйлыктары жана премиялары ==
[[Файл:Deputy_Secretary_Sherman_Presents_the_2021_International_Woman_of_Courage_Award_to_Canan_Gullu_(51213415304)_(cropped).jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Deputy_Secretary_Sherman_Presents_the_2021_International_Woman_of_Courage_Award_to_Canan_Gullu_(51213415304)_(cropped).jpg|thumb|Гүллү Жанан (оңдо) 2021-жылы АКШнын мамлекеттик катчысынын орун басары Венди Шермандан «Эл аралык кайраттуу айымдар» сыйлыгын алып жатат.]]
2021-жылы эл аралык аялдардын кайраттуулук сыйлыгына татыктуу болгон&lt;ref name=&quot;state&quot;&gt;{{Cite web|title=Biographies of the Finalists for the 2021 International Women of Courage Awards|url=https://www.state.gov/biographies-of-the-finalists-for-the-2021-international-women-of-courage-awards/|access-date=2021-03-07|website=United States Department of State|lang=en-US|archive-date=2021-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20210306135814/https://www.state.gov/biographies-of-the-finalists-for-the-2021-international-women-of-courage-awards/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Анын талапкерлиги мурунку жылдын декабрында [[Америка Кошмо Штаттары|АКШнын]] Түркиядагы элчиси тарабынан көрсөтүлгөн&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ABD'nin Uluslararası Cesur Kadınlar Ödülü Adayı: Canan Güllü|url=https://www.voaturkce.com/a/uluslararasi-cesur-kadinlar-odulu-adayi-canan-gullu/5696369.html|access-date=2021-03-09|website=www.amerikaninsesi.com|archive-date=2020-12-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20201214093141/https://www.amerikaninsesi.com/amp/uluslararasi-cesur-kadinlar-odulu-adayi-canan-gullu/5696369.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Сыйлыкты АКШнын биринчи айымы Жилл Байден жана мамлекеттик катчы Энтони Блинкен Эл аралык аялдар күнүндө тапшырышкан. Ал «гендердик теңчиликтин туруктуу жактоочусу, аялдардын башкарууга, эмгек рыногуна жана билим берүүгө катышуусун кеңейтүү үчүн иштеген адам» катары мүнөздөлгөн&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ABD Dışişleri Bakanlığı, Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu Başkanı Canan Güllü'ye &quot;Uluslararası Cesur Kadınlar Ödülü'nü Verdi Haberi • HaberVer.me|url=https://haberver.me/abd-disisleri-bakanligi-turkiye-kadin-dernekleri-federasyonu-baskani-canan-gulluye-uluslararasi-cesur-kadinlar-odulunu-verdi-haberi/|access-date=2021-03-08|website=HaberVer.me|lang=tr|archive-date=2021-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210310015313/https://haberver.me/abd-disisleri-bakanligi-turkiye-kadin-dernekleri-federasyonu-baskani-canan-gulluye-uluslararasi-cesur-kadinlar-odulunu-verdi-haberi/|url-status=dead|accessdate=2026-05-14|archivedate=2021-03-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210310015313/https://haberver.me/abd-disisleri-bakanligi-turkiye-kadin-dernekleri-federasyonu-baskani-canan-gulluye-uluslararasi-cesur-kadinlar-odulunu-verdi-haberi/}}&lt;/ref&gt;. Ошол жылы сыйлык тирүү он төрт аялга ыйгарылган. Лауреаттар он беш өлкөнүн өкүлдөрү болушкан, анткени тизмеге Афганистандан каза болгондон кийин сыйланган дагы жети аял киргизилген&lt;ref name=&quot;andgullu&quot; /&gt;.

=== Сыйлыктары ===
* 2016 — Саламаттык сактоо жана социалдык жардам фонду (SSYV) тарабынан берилген «Мыкты менеджер» сыйлыгы&lt;ref&gt;{{cite web|title=Üstün Yönetici Ödülü|url=https://ssyv.org.tr/saglikta-ustun-hizmet-odulleri/ustun-yonetici-odulu/|publisher=Sağlık ve Sosyal Yardım Vakfı|access-date=2021-03-07|archive-date=2020-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20201030191125/https://ssyv.org.tr/saglikta-ustun-hizmet-odulleri/ustun-yonetici-odulu/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
* 2018 — «Аялдарга өзгөчө кызматы үчүн» Ататүрк сыйлыгы&lt;ref&gt;{{Cite web|last=otuzbeslik.com|title=Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu Başkanı Canan Güllü 7 Ekim'де TEDxIzmir'de!|url=https://www.otuzbeslik.com/yazilar/turkiye-kadin-dernekleri-federasyonu-baskani-canan-gullu-7-ekimde-tedxizmirde|access-date=2021-03-08|website=www.otuzbeslik.com|lang=tr|archive-date=2020-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20201031074050/https://www.otuzbeslik.com/yazilar/turkiye-kadin-dernekleri-federasyonu-baskani-canan-gullu-7-ekimde-tedxizmirde|url-status=live|accessdate=2026-05-14|archivedate=2020-10-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201031074050/https://www.otuzbeslik.com/yazilar/turkiye-kadin-dernekleri-federasyonu-baskani-canan-gullu-7-ekimde-tedxizmirde}}&lt;/ref&gt;
* 2020 — Түркиядагы Канаданын элчилигинин адам укуктары боюнча сыйлыгы&lt;ref name=&quot;canada&quot; /&gt;
* 2020 — Книдос эл аралык маданият жана искусство академиясынын (UKKSA) «Өмүр бою жетишкендиктери үчүн» ардактуу сыйлыгы.
* 2020 — Түркиянын университеттик билимдүү аялдар ассоциациясынын «Лидер аял» сыйлыгы&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Türk Üniversiteli Kadınlar Derneği|url=https://tukd.org.tr/blog/194%7Cyay%C4%B1nc%C4%B1=T%C3%BCrkiye%20%C3%9Cniversiteli%20Kad%C4%B1nlar%20Derne%C4%9Fi|access-date=2021-03-08|website=tukd.org.tr|archive-date=2021-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414214520/https://tukd.org.tr/blog/194%7Cyay%C4%B1nc%C4%B1=T%C3%BCrkiye%20%C3%9Cniversiteli%20Kad%C4%B1nlar%20Derne%C4%9Fi|url-status=dead|accessdate=2026-05-14|archivedate=2021-04-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210414214520/https://tukd.org.tr/blog/194%7Cyay%C4%B1nc%C4%B1=T%C3%BCrkiye%20%C3%9Cniversiteli%20Kad%C4%B1nlar%20Derne%C4%9Fi}}&lt;/ref&gt;
* 2021 — Эл аралык кайраттуу айымдар&lt;ref name=&quot;state&quot; /&gt;
* ÇESAV (Айлана-чөйрө, билим берүү, саламаттык сактоо жана социалдык кызмат фонду) тарабынан берилген алтын медаль

== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==
* [https://awiu.org/iwoc-celebration/2021-iwoc-celebration/canan-gullu/ AWIU. Canan Güllü]</text>
      <sha1>6kc3y8vw2p21yc16z55h0l2flgpknbo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сениха Хафыз Хызал</title>
    <ns>0</ns>
    <id>152249</id>
    <revision>
      <id>652663</id>
      <parentid>646374</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:11:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>652663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5568" sha1="3r0ywmmad408xpcwj58a9kbf689mfgs" xml:space="preserve">{{Мамлекеттик ишмер
|ысымы                              = Сениха Хафыз Хызал
|расмий ысымы                       = {{lang-tr|Seniha Hızal}}
|сүрөтү                             = Seniha_Hızal.jpg
|туурасы                            = 
|өлкө                               = {{Өлкө желеги|Түркия}}

|желек                              = 
|желек2                             = 
|президент                          = 
|кызматы                            = Улуу Улуттук Жыйындын мүчөсү
|иш баштоо убагы                    = 9-февраль 1935
|иш аяктоо убагы                    = 3-апрель 1939
|андан мурунку инсан                = 
|андан кийинки инсан                = 

|туулган жылы                       = 1897
|туулган жери                       = Осмон империяся, Адапазары
|каза болгон жылы                   = 22.6.1985
|каза болгон жери                   = Түркия
|мүрзөсүнүн орду                    = 
|атасы                              = 
|апасы                              = 
|жубайы                             = 
|балдары                            = 
|партиясы                           = Республикалык элдик партия
|билими                             = Стамбул Университети
|кесиби                             = 
|илимий даражасы                    = 
|илимий наамы                       = 
|дини                               = 
|кол тамгасы                        = 
|сыйлыктары                         = 
|ишмердүүлүгү                       = 

|наамы                              = 
|өтөгөн жылы                        = 
|жарандыгы                          = 
|кызмат өтөгөн жайы                 = 
|башкаруусу                         = 
}}
'''Сениха Хафыз Хызал''' ({{lang-tr|Seniha Hızal}}) — [[Түркия|түрк]] педагогу жана саясатчысы. Түркия парламентине шайланган алгачкы 18 аялдын бири&lt;ref&gt;[https://www.hurriyet.com.tr/gundem/tarihe-yon-veren-kadinlar-6078266 Tarihe yön veren kadınlar. Hürriyet]&lt;/ref&gt;.

== Өмүр баяны ==
Сениха Хафыз 1897-жылы Адапазарында Хафыз жана анын жубайы Хүсниенин үй-бүлөсүндө төрөлгөн. Фатих мектебинде башталгыч билим алгандан кийин жана педагогикалык колледжди бүтүргөн. 1918-жылы [[Стамбул]] университетин аяктап, аны бүтүргөн алгачкы аялдардын бири болгон&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;[https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=YA8snl-b2H09JI0mxZ2aFA&amp;no=nSQ-0rvpqzqLB48sE6iXYw Duroğlu, Sibel (2007). &quot;Türkiye'de İlk Kadın Milletvekilleri&quot;]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

1934-жылы фамилиялар жөнүндө мыйзам кабыл алынгандан кийин Хызал фамилиясын алган. Турмушка чыккан эмес. 1985-жылдын 22-июнунда каза болгон&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;.

=== Карьерасы ===
Университетти бүтүргөндөн кийин билим берүү тармагында иштеген. Атап айтканда, Эренкөй кыздар лицейинде биологиядан сабак берип, ошондой эле билим берүү тармагында инспектор кызматын аркалаган&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;.

1931-жылы Шишлиде «Жаңы Түркия» ({{lang-tr|Yeni Türkiye}}) мектебин негиздеп, саясий карьерасы башталганга чейин анын директору болуп иштеген&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;.

Республикалык элдик партиядан Улуу улуттук жыйынга талапкер катары көрсөтүлгөн. 1935-жылы Трабзон илинен шайланып, Түркиянын Улуу улуттук жыйынынын алгачкы 18 аял депутатынын бири болгон. Депутат болуп турган мезгилде бир катар комитеттердин, анын ичинде билим берүү боюнча комитеттин курамында иштеген. 1936-жылдын 13-июнунда Балдарды коргоо боюнча коомдук конгресстин курамына кирип, анын башкармалыгына шайланган. Кийинки шайлоодо кайра шайланган эмес, ошондуктан Хызалдын саясий карьерасы 1939-жылдын 3-апрелинде аяктаган&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;.

1954-жылга чейин билим берүү тармагында иштеген&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;.

== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://dergipark.org.tr/en/pub/ankuayd/article/850600 Trabzon'un İlk Kadın Milletvekili Seniha Hızal'ın TBMM'deki Faaliyetleri]</text>
      <sha1>3r0ywmmad408xpcwj58a9kbf689mfgs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баштуг Түркан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>152250</id>
    <revision>
      <id>652632</id>
      <parentid>646364</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T22:37:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>652632</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7746" sha1="tnuekicx1pxdjtjw97sf918u3g6ye5g" xml:space="preserve">{{Мамлекеттик ишмер
|ысымы                              = Баштуг Түркан Өрс
|расмий ысымы                       = {{lang-tr|''Türkan Örs Baştuğ''}}
|сүрөтү                             = Türkân Baştuğ-Örs.jpg
|туурасы                            = 
|өлкө                               = {{Өлкө желеги|Түркия}}

|желек                              = 
|желек2                             = 
|президент                          = 
|кызматы                            = Улуу Улуттук Жыйындын мүчөсү
|иш баштоо убагы                    = 9-февраль 1935
|иш аяктоо убагы                    = 27-февраль 1943
|андан мурунку инсан                = 
|андан кийинки инсан                = 

|туулган жылы                       = 1900
|туулган жери                       = Осмон империяся, Стамбул
|каза болгон жылы                   = 27.09.1975
|каза болгон жери                   = Түркия, Стамбул
|мүрзөсүнүн орду                    = 
|атасы                              = 
|апасы                              = 
|жубайы                             = 
|балдары                            = 
|партиясы                           = Республикалык элдик партия
|билими                             = Стамбул университети
|кесиби                             = 
|илимий даражасы                    = 
|илимий наамы                       = 
|дини                               = 
|кол тамгасы                        = 
|сыйлыктары                         = 
|ишмердүүлүгү                       = 

|наамы                              = 
|өтөгөн жылы                        = 
|жарандыгы                          = 
|кызмат өтөгөн жайы                 = 
|башкаруусу                         = 
}}
'''Баштуг Түркан Өрс''' ({{lang-tr|''Türkan Örs Baştuğ''}}, 1900 — 27-сентябрь 1975-жыл) — [[Түркия|түрк]] педагогу жана саясатчысы. Түркия парламентине шайланган алгачкы 18 аялдын бири.

== Өмүр баяны ==
Түркан Баштуг Стамбулдун Үскүдар районунда Мехмет Сабри жана анын жубайы Абиденин үй-бүлөсүндө туулган&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=YA8snl-b2H09JI0mxZ2aFA&amp;no=nSQ-0rvpqzqLB48sE6iXYw Duroğlu, Sibel (2007). &quot;Türkiye'de İlk Kadın Milletvekilleri&quot;]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. 

Безмиалем мектебин аяктагандан кийин Стамбул университетинде философия багытында билим алып, аны 1925-жылы бүтүрүү менен философия кафедрасынын алгачкы бүтүрүүчү айымдарынын бири болгон. 

1934-жылы фамилия тууралуу мыйзам кабыл алынганда «Баштуг» фамилиясын алган. 

1937-жылы Бекир Иззет Өрс менен баш кошуп, алардын никеси 1946-жылга чейин созулган. 

Университетти аяктагандан кийин дароо Босфор лицейинде социология, психология, логика жана метафизика сабактарынан берген. Бир канча убакыт лицейдин кыздар бөлүмүнүн директору кызматын аркалаган. Босфор лицейиндеги жумушу менен катар эле 1927-жылы кыздар педагогикалык колледжинде жана 1930-жылы Стамбул кыздар лицейинде кыска мөөнөткө сабак берген. 

Ататүрктүн реформаларынын жүрүшүндө аялдардын укуктары кеңейтилип, 1934-жылы алар добуш берүү жана парламентке шайлануу укугуна ээ болушкан. Ушундан кийин Баштуг өзүн саясатта сынап көрүүнү чечип, мугалимдик кызматынан кеткен. 

1935-жылы өткөн парламенттик шайлоонун жыйынтыгында Түркан Баштуг Республикалык элдик партиядан Улуу улуттук жыйындын мүчөсү болуп шайланып, Түркиянын алгачкы 18 аял-парламентарийинин бири болуп калган&lt;ref&gt;[https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/3163003 Kadın Hakları Bağlamında Türkiye’de İlk Kadın Milletvekilleri. The First Women Deputies in Türkiye in the Context of Women’s Rights]&lt;/ref&gt;. 

1935-жылы Баштуг парламент үчүн өзүнүн шайлоо округундагы иштердин абалы тууралуу отчет даярдаган. Отчетто жээк бойлой жашаган урууларды отурукташтырууга көмөктөшүү, [[Безгек|безгектин]] жайылышына шарт түзгөн саздарды кургатуу, айылдык мугалимдерди кайра даярдоодон өткөрүү, ошондой эле Элмалыда жайгашкан жана курулушу Синанга таандык деп эсептелген мечитти калыбына келтирүү зарылдыгы айтылган. Парламенттеги ишинен сырткары Баштуг 1935-жылы 12-апрелден 26-апрелге чейин Стамбулда өткөн аялдардын 12-эл аралык конгрессине катышып, ал жерде «Аял жарандын укуктары жана милдеттери» деген темада сөз сүйлөгөн&lt;ref&gt;[https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/bilgi/turkan-bastug-ors-1900-1975/ Atatürk Ansiklopedisi]&lt;/ref&gt;. 

1935-жылдын 25-майында ал Түрк аэронавтика ассоциациясынын резервдеги мүчөсү болуп шайланган. Бир нече жолу кайра шайланып, 1943-жылга чейин парламентте кызматтарды ээлеген. Шайлоо мөөнөттөрүнүн биринде парламенттин билим берүү боюнча комитетинин курамына кирген. Ататүрктүн реформаларынын учурунда хижаб кийүүгө тыюу салынгандыктан, Баштуг шляпа кийип жүргөн. 

Саясий карьерасы аяктагандан кийин мугалимдик ишмердүүлүгүн кайрадан уланткан. 

1943-жылдын 4-августунан 1963-жылдын 5-октябрына чейин Анкарадагы Ататүрк атындагы лицейде сабак берген. 

1975-жылы 27-сентябрда каза болгон&lt;ref&gt;[https://noktahaberyorum.com/kadinlarin-meclis-oykusu/ &quot;Kadınların Meclis öyküsü&quot;. Nokta Haber Yorum]&lt;/ref&gt;.

== Булактар ==
{{Булактар|2}}</text>
      <sha1>tnuekicx1pxdjtjw97sf918u3g6ye5g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гөркей Сабиха</title>
    <ns>0</ns>
    <id>152253</id>
    <revision>
      <id>652634</id>
      <parentid>646387</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T00:46:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>652634</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6593" sha1="kzuhd3ow0qrhfutue3xp9omi563vsmf" xml:space="preserve">{{Мамлекеттик ишмер
|ысымы                              = Хатиже Гөркей Сабиха
|расмий ысымы                       = {{lang-tr|''Hatice Sabiha Görkey''}}
|сүрөтү                             = Sabiha Görkey.jpg
|туурасы                            = 
|өлкө                               = {{Өлкө желеги|Түркия}}

|желек                              = 
|желек2                             = 
|президент                          = 
|кызматы                            = Улуу Улуттук Жыйындын мүчөсү
|иш баштоо убагы                    = 9-февраль 1935
|иш аяктоо убагы                    = 26-март 1939
|андан мурунку инсан                = 
|андан кийинки инсан                = 

|туулган жылы                       = 1900
|туулган жери                       = Осмон империяся, Стамбул
|каза болгон жылы                   = 22.10.1963
|каза болгон жери                   = Түркия, Стамбул
|мүрзөсүнүн орду                    = 
|атасы                              = 
|апасы                              = 
|жубайы                             = 
|балдары                            = 
|партиясы                           = Республикалык элдик партия
|билими                             = Стамбул университети
|кесиби                             = 
|илимий даражасы                    = 
|илимий наамы                       = 
|дини                               = 
|кол тамгасы                        = 
|сыйлыктары                         = 
|ишмердүүлүгү                       = 

|наамы                              = 
|өтөгөн жылы                        = 
|жарандыгы                          = 
|кызмат өтөгөн жайы                 = 
|башкаруусу                         = 
}}
'''Хатиже Гөркей Сабиха''' ({{lang-tr|''Hatice Sabiha Görkey''}}, 1888 — 22-ноябрь 1963) — [[Түркия|түрк]] педагогу жана саясатчысы. Түркия парламентине шайланган алгачкы 18 аялдын бири&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=YA8snl-b2H09JI0mxZ2aFA&amp;no=nSQ-0rvpqzqLB48sE6iXYw Duroğlu, Sibel (2007). &quot;Türkiye'de İlk Kadın Milletvekilleri&quot;]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Өмүр баяны ==
Стамбулдун Үскүдар районунда Хажи Исмаил менен анын жубайы Айшенин үй-бүлөсүндө төрөлгөн. Сабиха кичинекей кезинде атасы каза болуп калгандыктан, үй-бүлөнү кийим тигүү боюнча мугалим болуп иштеген апасы баккан. 1903-жылы Сабиха Үскүдардагы кыздар кесиптик окуу жайын, 1906-жылы Стамбулдагы педагогикалык колледжди бүтүргөн&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

1907-жылдын 31-январынан 1914-жылдын октябрына чейин ар кандай кесиптик окуу жайларда сабак берген. 1917-жылы Стамбул университетин аяктап, университеттин алгачкы бүтүрүүчү аялдарынын бири болгон. Андан кийин Бурсада директордун орун басары жана математика мугалими болуп иштеген. Бир аз убакыт өткөн соң жумуштан чыгып, Стамбулга кайтып келген. 1919-жылдын февралынан 1922-жылдын сентябрына чейин Эдирнедеги педагогикалык лицейде математикадан сабак берип, ошол эле учурда директордун орун басары кызматын да аркалаган&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Эдирнеде жашап жүргөн мезгилде мектептин директору Кемал Гөркейге турмушка чыккан. Алардын бир баласы болгон&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

1922-жылдын октябрынан 1923-жылдын сентябрына чейин жумушсуз болгон. 1923-жылы кыска убакыт Аданадагы кыздар педагогикалык окуу жайында математикадан сабак берген. 1923-жылдын октябрынан 1933-жылдын августуна чейин Сивастагы кыздар педагогикалык окуу жайында математикадан сабак берип, андан соң 1935-жылдын февралына чейин Токаттагы лицейде иштеген&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Ататүрктүн реформаларынын жүрүшүндө аялдардын укуктары кеңейтилип, 1934-жылы алар шайлоого катышуу жана парламентке шайлануу укугуна ээ болушкан. Ошондон кийин Баштүг саясатта өзүн сынап көрүүнү чечип, бул үчүн мугалимдик кызматынан кетүүгө туура келген. 1935-жылы өткөн парламенттик шайлоонун жыйынтыгында Түркан Баштүг Республикалык элдик партиядан Улуу улуттук жыйындын депутаты болуп шайланып, Түркиянын алгачкы 18 аял парламентарийинин бири болгон&lt;ref&gt;[https://www.hurriyet.com.tr/gundem/tarihe-yon-veren-kadinlar-6078266 Hürriyet . Tarihe yön veren kadınlar]&lt;/ref&gt;. Парламенттин ички иштер боюнча комитетинин курамында иштеген. 1939-жылдагы парламенттик шайлоодон кийин өз ыктыяры менен кызматтан кеткен&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

1963-жылдын 22-ноябрында каза болгон&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Булактар ==
{{Булактар|2}}</text>
      <sha1>kzuhd3ow0qrhfutue3xp9omi563vsmf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Орта Азия Инвестмент Холдинг</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153097</id>
    <revision>
      <id>652649</id>
      <parentid>650862</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T07:34:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>652649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8324" sha1="cn60taaq7f3x3hexopqv4g7i0o7m1je" xml:space="preserve">{{Компания маалыматы
 |company_name= Орта Азия Инвестмент Холдинг
 |энелик компания=Ихлас Холдинг
 |foundation=Февраль, 2024
 |industry=Энергетика
 |homepage=https://ortaasyainvest.com/
 |company_logo=[[File:Logo Orta Asya.png|thumb|Orta Asya Investment Holding]]
 |location=Кыргыз Республикасы}}

'''«Орта Азия Инвестмент Холдинг»''' ачык акционердик коому – '''[[Борбордук Азия|Борбордук Азиядагы]]''' энергетикалык долбоорлорду ишке ашыруучу инвестициялык компания.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://economist.kg/enierghietika/2026/02/11/orto-aziia-inviestmient-kholdingh-nachal-podghotovku-enierghoproiektov-v-kr/
 |title=«Орто Азия Инвестмент Холдинг» начал подготовку энергопроектов в Кыргызстане
 |website=Economist.kg
 |publisher=Economist.kg
 |language=ru
 |date=2026-02-11
 |access-date=2026-07-24
}}&lt;/ref&gt;
Компания [[:en:İhlas_Holding|Ihlas Holding]] тобунун курамына кирет.&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://ortaasyainvest.com/
 |title=Orta Asya Investment Holding
 |website=Orta Asya Investment Holding
 |publisher=Orta Asya Investment Holding
 |language=en
 |access-date=2026-07-24
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.turkiyegazetesi.com.tr/ekonomi/orta-asyaya-buyuk-enerji-ihlas-holding-ile-kirgizistan-hukumeti-nihai-imzalari-atti-1137221
 |title=Orta Asya'ya büyük enerji: İhlas Holding ile Kırgızistan Hükûmeti nihai imzaları attı
 |website=Türkiye Gazetesi
 |publisher=Türkiye Gazetesi
 |language=tr
 |date=2025-08-02
 |access-date=2026-07-24
}}&lt;/ref&gt;

2025-жылдын август айында [[Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин төрагасы|Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети]] менен «Орта Азия Инвестмент Холдинг» ААКнын ортосунда [[Казарман]] ГЭСтер каскадын куруу жана эксплуатациялоо долбоорун ишке ашыруу боюнча Инвестициялык келишимге кол коюлган.&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://www.iha.com.tr/haber-ihlas-holdingden-kirgizistanda-dev-yatirim-1196597
 |title=İhlas Holding'den Kırgızistan'da dev yatırım
 |website=İhlas Haber Ajansı
 |publisher=İhlas Haber Ajansı (İHA)
 |language=tr
 |date=2025-08-02
 |access-date=2026-07-24
}}&lt;/ref&gt;
Долбоорго тартылуучу инвестициялардын жалпы көлөмү 3 миллиард АКШ долларын түзөт.&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://bishkek.media/v-minenergo-sostoialas-rabochaia-vstrecha-po-proekty-kazarmanskogo-kaskada.html
 |title=В Минэнерго состоялась рабочая встреча по проекту Казарманского каскада ГЭС
 |website=Bishkek.media
 |publisher=Bishkek.media
 |language=ru
 |access-date=2026-07-24
 |accessdate=2026-07-07
 |archivedate=2026-02-10
 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260210155109/https://bishkek.media/v-minenergo-sostoialas-rabochaia-vstrecha-po-proekty-kazarmanskogo-kaskada.html
 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/turkiye-s-orta-asya-investment-holding-s-hydropower-project-in-kyrgyzstan-to-support-regional-energy-transformation/3659072
 |title=Türkiye's Orta Asya Investment Holding's hydropower project in Kyrgyzstan to support regional energy transformation
 |website=Anadolu Agency
 |publisher=Anadolu Agency
 |language=en
 |date=2025-07-26
 |access-date=2026-07-24
}}&lt;/ref&gt;

2025-жылдын декабрь айында долбоорго Улуттук инвестициялык долбоор макамы ыйгарылган. &lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://egov.kg/ru/ministry/economy/operations/2932
 |title=Реестр инвестиционных соглашений
 |website=Портал открытых данных Кыргызской Республики
 |publisher=Министерство экономики и коммерции Кыргызской Республики
 |language=ru
 |access-date=2026-07-24
}}&lt;/ref&gt; Hill International компаниясы долбоордун башкы стратегиялык консультанты болуп саналат.&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://eabr.org/press/releases/stroitelstvo-ges-v-kyrgyzstane-eabr-i-orta-asya-investment-holding-obedinyayut-usiliya-/
 |title=Строительство ГЭС в Кыргызстане: ЕАБР и Orta Asya Investment Holding объединяют усилия для развития гидроэнергетики
 |website=Евразийский банк развития
 |publisher=Евразийский банк развития
 |language=ru
 |date=2025-10-23
 |access-date=2026-07-24
}}&lt;/ref&gt;

Долбоор [[Нарын дарыясы|Нарын дарыясында]] үч гидроэлектр станцияны курууну көздөйт: Ала-Буга ГЭСи, Кара-Булуң-1 ГЭСи жана Кара-Булуң-2 ГЭСи. Каскаддын жалпы орнотулган кубаттуулугу 912 МВт түзүп, орточо жылдык өндүрүшү 3,75 млрд кВт⋅сааттан ашат. &lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://minenergo.gov.kg/ru/news/1056
 |title=В Министерстве энергетики состоялась рабочая встреча по проекту Казарманского каскада ГЭС
 |website=Министерство энергетики Кыргызской Республики
 |publisher=Министерство энергетики Кыргызской Республики
 |language=ru
 |access-date=2026-07-24
}}&lt;/ref&gt;

2026-жылдын 25-июнунда [[Жалал-Абад облусу|Жалал-Абад облусунун]] [[Тогуз-Торо району|Тогуз-Торо районундагы]] [[Казарман]] айылында «Казарман ГЭСтер каскады» долбоорун расмий ишке ашыруунун башталышына карата мезгил кутусун салуу аземи [[Кыргыз Республикасынын президенти]] [[Жапаров Садыр Нургожоевич|Садыр Жапаровдун]] катышуусунда өткөрүлдү.&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://eltr.kg/ru/prezident-dal-start-stroitelstvu-kaskada-kazarmanskih-ges/
 |title=Президент дал старт строительству каскада Казарманских ГЭС
 |website=ELTR
 |publisher=Национальная телерадиовещательная корпорация Кыргызской Республики (ЭЛТР)
 |language=ru
 |date=2026-06-25
 |access-date=2026-07-24
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://president.kg/ru/news/all/40558
 |title=Президент Садыр Жапаров дал старт строительству Казарманского каскада ГЭС
 |website=Президент Кыргызской Республики
 |publisher=Администрация Президента Кыргызской Республики
 |language=ru
 |date=2026-06-25
 |access-date=2026-07-24
}}&lt;/ref&gt;

[[Файл:Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаров.jpg|left|thumb|350x350px|Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаров жана Ахмет Мүжахид Өрен. «Казарман ГЭСтер каскады» долбоорун расмий ишке ашыруунун башталышына карата мезгил кутусун салуу аземи.[https://president.kg/ru/news/all/40558]]]

== Колдонулган булактар ==
{{Булактар}}

[[Категория:Энергетика]]
[[Категория:Кыргызстан]]
[[Категория:Нарын дарыясы]]
[[Категория:Тогуз-Торо району]]
&lt;references /&gt;
__INDEX____NEWSECTIONLINK__</text>
      <sha1>cn60taaq7f3x3hexopqv4g7i0o7m1je</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Еврей автономиялуу облусу</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153784</id>
    <revision>
      <id>652639</id>
      <parentid>651868</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T01:34:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27717</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>652639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13837" sha1="ix26hdjvljfi6gmlgc0xgaxszip6vlt" xml:space="preserve">{{Административдик бирдик
|кыргызча аталышы                        = Еврей автономиялуу облусу
|Кыргызча аталышы                        = Еврей автономиялуу облусу
|Расмий аталышы                          = {{lang-yi|ייִדישע אויטאָנאָמע געגנט}}
|Түс1                                    = {{Түс|Орусия}}
|Герб                                    = Coat of arms of the Jewish Autonomous Oblast.svg
|Желек                                   = Flag of the Jewish Autonomous Oblast.svg
|Гербдин сүрөттөлүшү                     = Герб
|Гербдин туурасы                         = 120px
|Желектин сүрөттөлүшү                    = Желек
|Желектин туурасы                        = 120px
|Өлкө                                    = {{Өлкө желеги|Орусия}}
|Статусу                                 = Орусия Федерациясынын субъектиси
|Борбору                                 = Биробиджан
|Негизделген                             = 1924-жыл 29-август
|Башчысынын аталышы                      = Губернатор
|Башчысы                                 = Костюк Мария
|Башчысынын аталышы2                     = Мыйзам чыгаруу жыйынынын төрагасы
|Башчысы2                                = Голубь Андрей
|Тилдери                                 = орус тили, идиш тили
|Калк боюнча орду                        = 82
|Калкы                                   = 144 428
|Жыштык боюнча орду                      = 3,98
|Улуттук курамы                          = орустар (97,7 %), украиндер, еврейлер (0,6 %)
|Аянты                                   = 36 271
|Аянт боюнча орду                        = 60
|Максималдуу бийиктиги                   = 
|Орточо бийиктиги                        = 
|Минималдуу бийиктиги                    = 
|Телефон коду                            = +7 426
|Убакыт аралыгы                          = [[UTC+10:00]]
|lat_dir                                 = N
|lat_deg                                 = 48
|lat_min                                 = 30
|lat_sec                                 = 00
|lon_dir                                 = E
|lon_deg                                 = 132
|lon_min                                 = 00
|lon_sec                                 = 00
|region                                  = RU-YEV
|CoordScale                              = 3000000
|Карта=Орусия Еврей автономиялуу облусу}}
'''Еврей автономиялуу облусу''' ({{lang-yi|ייִדישע אויטאָנאָמע געגנט}}) — [[Орусия|Орусия Федерациясынын]] субъектилеринин бири, [[Ыраакы Чыгыш]] федералдык округунун курамына кирет.

Административдик борбору — [[Биробижан]] шаары.

== Тарыхы ==
Еврей автономиялуу облусу 1934-жылдын 7-майында СССР Бүткүл орусиялык борбордук аткаруу комитетинин токтому менен түзүлгөн. Бул долбоор Советтер Союзундагы еврей калкын аймактык жактан жайгаштыруу жана алардын маданий-улуттук автономиясын түзүү максатында демилгеленген.

Орусия империясынын мезгилинде еврейлерге белгилүү гана аймактарда жашоого уруксат берилсе, совет өкмөтү аларды [[Амур|Амур дарыясынын]] боюндагы аймактарга отурукташтырууну сунуштаган. 1920-1930-жылдары аймакка СССРдин ар кайсы бурчунан, ошондой эле чет өлкөлөрдөн да еврей үй-бүлөлөрү көчүп келишкен.

== Географиясы ==
Еврей автономиялуу облусу Ыраакы Чыгыш федералдык округунун түштүк бөлүгүндө жайгашып, [[Амур облусу]] жана [[Хабаров крайы|Хабаровск крайы]] менен чектешет. Аймактын түштүгү аркылуу Орусия менен Кытайдын ортосундагы мамлекеттик чек ара өтөт&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.eao.ru/isp-vlast/ministerstvo-ekonomiki-evreyskoy-avtonomnoy-oblasti/geoclimat/?CSS_TEMP=accessibility Официальный портал органов государственной власти Еврейской автономной области. География и климат]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

Аймактын рельефи тоолуу жана түздүктүү болуп бөлүнөт. Түндүк жана батыш бөлүгүн Кичи Хинган, Бурея сыяктуу кырка тоолор ээлесе, түштүк жана чыгыш бөлүгүн Орто Амур түздүгү ээлейт. Аянты: 36 266 км². Ири дарыялары: Амур, Бира, Биджан, Тунгуска&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Региондун аймагынын үчтөн бирден ашык бөлүгүн чокулары жылмаланып, сырткы көрүнүшү дөңсөөлөргө окшош Хинган-Бурея тоо кыркасы ээлейт. Облустун түндүгүндөгү тоолор тик жана бийик келет, алардын тик боорун Чоң Бира дарыясынын куймалары өтөт&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Еврей автономиялуу облусунун эң бийик чекити да дал ушул түндүк бөлүгүндө жайгашкан — ал Студент тоосу (1421 м). Ошондой эле бул жерде Чербукондя (1360 м), Быдыр (1207 м) жана Царь (1103 м) чокулары жайгашкан. Тоо кыркалары аймактын борбордук бөлүгү аркылуу өтүп, түздүктүү аймактарына чейин созулат: булар — Ульдуры, Даур, Большие Чурки тоо массивдери жана Волочаевка дөңсөөсү&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Орто Амур ойдуңу облустун түштүк жана түштүк-чыгыш тарабына созулуп, Кичи Хингандагы 100-150 метрден Амур дарыясынын жайылмасындагы 40-50 метрге чейин бара-бара жапыздайт. Бул түздүк эки бөлүккө бөлүнөт: ойдуңдуу келген биринчи бөлүгү Бижан дарыясынын бассейнинин негизги аймагында. Экинчи бөлүгүн Амур, Урми дарыялары жана Ульдуро-Бижан тоо кыркасы түзөт&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

=== Климаты ===
Еврей автономиялуу облусунун климаты Ыраакы Чыгыш үчүн мүнөздүү болуп эсептелет: мында жай мезгили жылуу жана нымдуу, ал эми кышы кар аз түшкөн суук келет.

Бул аймакта алгачкы үшүк сентябрдын аягы — октябрдын башында түшүп, октябрдын аягына карай адатта кар жаап, эрбей калат. Январь айындагы орточо температура -24 °Cты түзөт. Бирок термометр тилкеси дээрлик -50 °Cка чейин төмөндөгөн учурлар да катталган. Июль айындагы орточо температура +20 °C. Июль айында катталган эң жогорку максималдуу температура +40 °Cка жеткен.

Жыл ичинде жааган жалпы жаан-чачындын 85%ы жай мезгилине туура келет. Күчтүү жана узакка созулган жамгырлар негизинен июлдун аягы — августтун башында жаайт. Муссондук жамгырлардан улам дарыялардын ташуусу, кээде суу ташкындары тез-тез болуп турат.{{Шаар аба ырайы
 | Туурасы  = 28px
 | Абалы    = Биробиджан
 | Жер_илик = 
 |Шаар_илик = Биробиджандын жана Еврей автономиялуу облусунун
 | Булак    = Погода и Климат&lt;ref&gt;[https://www.pogodaiklimat.ru/weather.php?id=31713 Архив погоды в Биробиджане (Еврейская автономная область, Россия)]&lt;/ref&gt;

 | Жал_ор             = 21.1  | Жал_ор_ж-ч  = 83
 | Чын_ор             = 19.8  | Чын_ор_ж-ч  = 81
 | Бүг_ор             = 17.0  | Бүг_ор_ж-ч  = 78
 | Кул_ор             = 10.3  | Кул_ор_ж-ч  = 71
 | Тек_ор             = 0.9   | Тек_ор_ж-ч  = 66
 | Баш_ор             = -9.5  | Баш_ор_ж-ч  = 68
 | Аяк_ор             = -18.0 | Аяк_ор_ж-ч  = 70
 | Тог_ор             = -21.4 | Тог_ор_ж-ч  = 69
 | Жет_ор             = -18.7 | Жет_ор_ж-ч  = 70
 | Беш_ор             = -10.0 | Беш_ор_ж-ч  = 67
 | Үчт_ор             = 1.1   | Үчт_ор_ж-ч  = 63
 | Бир_ор             = 11.2  | Бир_ор_ж-ч  = 64
 | Жыл_ор             = 0.5   | Жыл_ор_ж-ч  = 71

 | Жал_ор_мин          = 16.3  | Жал_ор_макс = 26.6
 | Чын_ор_мин          = 14.8  | Чын_ор_макс = 25.4
 | Бүг_ор_мин          = 10.8  | Бүг_ор_макс = 23.4
 | Кул_ор_мин          = 3.8   | Кул_ор_макс = 17.1
 | Тек_ор_мин          = -4.8  | Тек_ор_макс = 6.9
 | Баш_ор_мин          = -15.1 | Баш_ор_макс = -3.8
 | Аяк_ор_мин          = -23.7 | Аяк_ор_макс = -12.1
 | Тог_ор_мин          = -27.2 | Тог_ор_макс = -15.2
 | Жет_ор_мин          = -24.9 | Жет_ор_макс = -12.1
 | Беш_ор_мин          = -16.0 | Беш_ор_макс = -3.8
 | Үчт_ор_мин          = -4.8  | Үчт_ор_макс = 7.3
 | Бир_ор_мин          = 4.6   | Бир_ор_макс = 17.8
 | Жыл_ор_мин          = -5.5  | Жыл_ор_макс = 6.9

 | Жал_а_мин          = 3.9   | Жал_а_макс = 39.9
 | Чын_а_мин          = 1.5   | Чын_а_макс = 37.3
 | Бүг_а_мин          = -3.8  | Бүг_а_макс = 35.6
 | Кул_а_мин          = -12.4 | Кул_а_макс = 31.9
 | Тек_а_мин          = -24.4 | Тек_а_макс = 25.6
 | Баш_а_мин          = -35.2 | Баш_а_макс = 12.3
 | Аяк_а_мин          = -41.3 | Аяк_а_макс = -0.1
 | Тог_а_мин          = -43.7 | Тог_а_макс = -1.9
 | Жет_а_мин          = -41.5 | Жет_а_макс = 5.9
 | Беш_а_мин          = -32.6 | Беш_а_макс = 20.9
 | Үчт_а_мин          = -18.5 | Үчт_а_макс = 29.8
 | Бир_а_мин          = -7.1  | Бир_а_макс = 34.2
 | Жыл_а_мин          = -43.7 | Жыл_а_макс = 39.9

 | Жал_суу             = 135
 | Чын_суу             = 115
 | Бүг_суу             = 88
 | Кул_суу             = 51
 | Тек_суу             = 28
 | Баш_суу             = 19
 | Аяк_суу             = 11
 | Тог_суу             = 7
 | Жет_суу             = 11
 | Беш_суу             = 20
 | Үчт_суу             = 43
 | Бир_суу             = 84
 | Жыл_суу             = 612
}}

== Калкы ==
Облустун калкы 2024-жылдардагы маалыматтар боюнча 144,4 миң адамды түзөт&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Официальный портал органов государственной власти Еврейской автономной области. ЕАО в цифрах |url=https://www.eao.ru/o-eao/eao-v-tsifrakh-/ |accessdate=2026-09-04 |archivedate=2023-09-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230913212811/https://www.eao.ru/o-eao/eao-v-tsifrakh-/ }}&lt;/ref&gt;.

Демографиялык түзүмү боюнча орустар — калктын басымдуу бөлүгүн (90%дан ашыгын) түзөт. Украиндар, еврейлер, татарлар, кытайлар жана башка улуттар жашайт.

== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

* [https://www.eao.ru/isp-vlast/ministerstvo-ekonomiki-evreyskoy-avtonomnoy-oblasti/geoclimat/?CSS_TEMP=accessibility Еврей автономиялуу облусунун мамлекеттик органдарынын расмий сайты]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Орусия Федерациясынын субъектилери}}</text>
      <sha1>ix26hdjvljfi6gmlgc0xgaxszip6vlt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сен-Бартелеми</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153925</id>
    <revision>
      <id>652657</id>
      <parentid>652050</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T08:33:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>652657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7089" sha1="f3ov4cfsies1spfc1yyhc9a11ry0iwz" xml:space="preserve">{{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 13:15, 7 сентябрь 2026 (UTC)}}
{{Административдик бирдик
|Түс1                                         = {{Түс|Франция}}
|Кыргызча аталышы                             = Сен-Бартелеми
|Расмий аталышы                               = {{lang-fr|Saint-Barthélemy}}
|Желек                                        = Flag of Saint Barthélemy (local).svg
|Желектин сүрөттөлүшү                         = 
|Желектин туурасы                             = 
|Герб                                         = Blason St Barthélémy TOM entire.svg
|Гербдин сүрөттөлүшү                         = 
|Гербдин туурасы                              = 
|Өлкө                                         = {{Өлкө желеги|Франция}}
|Гимн                                         = 
|Урааны                                       = 
|Лакап аты                                    = 
|Штат ыры                                     = 

|Статусу                                      = Деңиздин ары жагындагы коомдоштук
|Областка карайт                              = 
|Районго карайт                               = 
|Борбору                                      = Густавия
|Ири шаары                                    = Густавия
|Ири шаарлары                                 = 
|Күнү                                         = 
|Негизделген                                  = 22-февраль 2007-жыл
|Жоюлган                                      = 

|Башчысынын аталышы                           = Префект
|Башчысы                                      = Сирил Ле Вели
|Башчысынын аталышы2                          = Аймактык кеңештин төрагасы
|Башчысы2                                     = Ксавье Леде
|Башчысынын аталышы3                          = 
|Башчысы3                                     = 

|Жылдык ИДП                                   = $357 млн
|ИДП боюнча орду                              = 
|ИДП калк жанына жараша                       = $37 000
|ИДП калк санынана жараша                     = 
|ИДП                                          = 
|Тили                                         = 
|Тилдери                                      = француз тили
|Калкы                                        = 10 585
|Калк боюнча орду                             = 
|Калк боюнча пайызы                           = 
|Жыштыгы                                      = 423
|Жыштык боюнча орду                           = 
|Улуттук курамы                               = француздар, гваделупалыктар, гаитиликтер
|Диний курамы                                 = католиктер (протестанттар, иудейлер)
|Аянты                                        = 25
|Аянт боюнча орду                             = 
|Аянты боюнча пайызы                          = 
|Максималдуу бийиктиги                        = 286 м
|Орточо бийиктиги                             = 
|Минималдуу бийиктиги                         = 0 м
|Тууралыгы                                    = 
|Узундугу                                     = 

|Карта                                        = Saint Barthelemy on the globe (Americas centered).svg
|Картанын өлчөмү                              = 
|Административдик бирдиктин картасы           = 
|Картанын өлчөмү ае                           = 
|lat_dir                                      = N
|lat_deg                                      = 17
|lat_min                                      = 54
|lat_sec                                      = 15
|lon_dir                                      = W
|lon_deg                                      = 62
|lon_min                                      = 49
|lon_sec                                      = 54
|type                                         = adm1st
|region                                       = BL
|баскыч                                       = 
|CoordScale                                   = 100000

|Убакыт аралыгы                               = [[UTC−04:00|UTC−04:00]]
|Аббревиатурасы                               = 
|ISO                                          = BL
|FIPS                                         = TB
|Телефон коду                                 = +590
|Почта индекси                                = 97133
|Интернет-домени                              = [[.bl]]
|Автоунаа номурунун коду                      = F
|Сайты                                        = https://www.comstbarth.fr
|Commons түрмөгүндө                            = Saint-Barthélemy
}}
'''Сен-Бартелеми''' ({{lang-fr|Collectivité de Saint-Barthélemy}}) — Франциянын деңиздин артындагы шериктештиги, ушул эле аталыштагы аралды жана ага жанаша жайгашкан бир катар майда аралчаларды курамына камтыйт. 

2007-жылдын 22-февралында түзүлгөн. Мурун Франциянын деңиз артындагы департаменти Гваделупанын курамына кирген.

Валютасы — евро. Домендери — .bl (колдонулбайт), .gp, .fr. Саат алкагы — UTC−4:00. Телефон коду — 590. ISO коду — BL.

Аянты — 21,4 км², калкы — 10 004 адам, административдик борбору — Густавия. Аралдын оозеки тилде кеңири жайылган кыскача аталыштары — Сен-Барт ({{lang-fr|Saint-Barth}}), Сен-Бартс ({{lang-fr|Saint-Barths}}).

Сен-Бартелеми аймагынын негизги калкы Сент-Люсияда жана Кариб бассейнинин өлкөлөрүндө (Барбадос, Нидерланд Антиль аралдары) жашаган кечуа-мулаттардан келип чыккан.

== Булактар ==
{{Булактар|2}}

== Тышкы шилтемелер ==

{{Түндүк Америка өлкөлөрү}}</text>
      <sha1>f3ov4cfsies1spfc1yyhc9a11ry0iwz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-48069-14</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154054</id>
    <revision>
      <id>652625</id>
      <timestamp>2026-09-15T13:28:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>652625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6814" sha1="5j5tc4k5hec1xj6ntxoolh0eg1bzx6o" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 13:28, 15 сентябрь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>5j5tc4k5hec1xj6ntxoolh0eg1bzx6o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-40435-10</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154055</id>
    <revision>
      <id>652626</id>
      <timestamp>2026-09-15T14:28:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>652626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6814" sha1="gt1ffl5qa7p9bg0arwxa8bw85m3zs7n" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 14:28, 15 сентябрь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>gt1ffl5qa7p9bg0arwxa8bw85m3zs7n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:POSSOS</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154056</id>
    <revision>
      <id>652627</id>
      <timestamp>2026-09-15T16:29:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>652627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6814" sha1="7ce8sy3viesw8r6xrp37sna4x115mou" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 16:29, 15 сентябрь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>7ce8sy3viesw8r6xrp37sna4x115mou</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-48542-91</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154057</id>
    <revision>
      <id>652628</id>
      <timestamp>2026-09-15T20:30:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>652628</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6814" sha1="esbr1bmk77l5f24ojhdip05fw9ahmpz" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 20:30, 15 сентябрь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>esbr1bmk77l5f24ojhdip05fw9ahmpz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Ehfkah90</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154058</id>
    <revision>
      <id>652629</id>
      <timestamp>2026-09-15T20:30:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>652629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6814" sha1="esbr1bmk77l5f24ojhdip05fw9ahmpz" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 20:30, 15 сентябрь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>esbr1bmk77l5f24ojhdip05fw9ahmpz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Oscarzwer</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154059</id>
    <revision>
      <id>652638</id>
      <timestamp>2026-09-16T01:31:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>652638</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6814" sha1="qkn108s8ox8rxivi17t2w5c5368j2o8" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 01:31, 16 сентябрь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>qkn108s8ox8rxivi17t2w5c5368j2o8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Omurbek Karabekov</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154060</id>
    <revision>
      <id>652642</id>
      <timestamp>2026-09-16T04:31:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>652642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6814" sha1="g11gkn6jnu4xyackdw6nvko744kltk3" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 04:31, 16 сентябрь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>g11gkn6jnu4xyackdw6nvko744kltk3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:Кыргызстандын көлдөрү</title>
    <ns>10</ns>
    <id>154061</id>
    <revision>
      <id>652667</id>
      <timestamp>2026-09-16T09:37:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңы барак: &quot;‎{{Багыттоочу жадыбал |state                     = &lt;includeonly&gt;{{{state|collapsed}}}&lt;/includeonly&gt;  |аталышы                  = Кыргызстандын көлдөрү  |стиль_негизги_башжазуу   = background:#ccf  |стиль_башжазуу           = background:#ccf  |башжазуу                 = Кыргызстандын көлдөрү  |сүрөт                    =   |башжазуу1 =  |тизмек1...&quot;</comment>
      <origin>652667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="945" sha1="kcbc7snzatblo0pylsmzttcxdrpbn0h" xml:space="preserve">{{Багыттоочу жадыбал
|state                     = &lt;includeonly&gt;{{{state|collapsed}}}&lt;/includeonly&gt;
 |аталышы                  = Кыргызстандын көлдөрү
 |стиль_негизги_башжазуу   = background:#ccf
 |стиль_башжазуу           = background:#ccf
 |башжазуу                 = Кыргызстандын көлдөрү
 |сүрөт                    = 

|башжазуу1 = 
|тизмек1   = [[Ысык-Көл]] {{·}} [[Чатыр-Көл]] {{·}} [[Соң-Көл]] {{·}} [[Сары-Челек]]

|башжазуу2 = 
|тизмек2   = [[Ала-Көл]] {{·}} [[Башкууганды көлү]] {{·}} [[Бешташ көлү]] {{·}} [[Капка-Таш көлү]] {{·}} [[Кара-Суу көлү]] {{·}} [[Көл-Суу]] {{·}} [[Көлүкөк]] {{·}} [[Кулун көлү]] {{·}} [[Өкүргөн-Көл]] {{·}} [[Мерцбахер көлү]]

}}</text>
      <sha1>kcbc7snzatblo0pylsmzttcxdrpbn0h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>652668</id>
      <parentid>652667</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:44:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>652668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1155" sha1="hrqr1zxkce23oeh36gylzbjp5r59gts" xml:space="preserve">{{Багыттоочу жадыбал
|state                     = &lt;includeonly&gt;{{{state|collapsed}}}&lt;/includeonly&gt;
 |аталышы                  = Кыргызстандын көлдөрү
 |стиль_негизги_башжазуу   = background:#ccf
 |стиль_башжазуу           = background:#ccf
 |башжазуу                 = Кыргызстандын көлдөрү
 |сүрөт                    = 

|башжазуу1 = 
|тизмек1   = [[Ысык-Көл]] {{·}} [[Чатыр-Көл]] {{·}} [[Соң-Көл]] {{·}} [[Сары-Челек]]

|башжазуу2 = 
|тизмек2   = [[Ала-Көл]] {{·}} [[Башкууганды көлү]] {{·}} [[Бешташ көлү]] {{·}} [[Капка-Таш көлү]] {{·}} [[Кара-Суу көлү]] {{·}} [[Көл-Суу]] {{·}} [[Көлүкөк]] {{·}} [[Кулун көлү]] {{·}} [[Өкүргөн-Көл]] {{·}} [[Мерцбахер көлү]]

}}
&lt;noinclude&gt;
[[Категория:Багыттоочу калыптар:Көлдөр]]
[[Категория:Багыттоочу калыптар:Кыргызстандын географиясы]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hrqr1zxkce23oeh36gylzbjp5r59gts</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категория:Багыттоочу калыптар:Көлдөр</title>
    <ns>14</ns>
    <id>154062</id>
    <revision>
      <id>652669</id>
      <timestamp>2026-09-16T09:45:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>Created blank page</comment>
      <origin>652669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>652671</id>
      <parentid>652669</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:46:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Категория:Багыттоочу калыптар|Багыттоочу калыптар]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен)</comment>
      <origin>652671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60" sha1="n1u0rk6hftrwufxzx44248digbxwvj4" xml:space="preserve">[[Категория:Багыттоочу калыптар]]</text>
      <sha1>n1u0rk6hftrwufxzx44248digbxwvj4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категория:Багыттоочу калыптар:Кыргызстандын географиясы</title>
    <ns>14</ns>
    <id>154063</id>
    <revision>
      <id>652670</id>
      <timestamp>2026-09-16T09:45:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>Created blank page</comment>
      <origin>652670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>652672</id>
      <parentid>652670</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:46:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Категория:Багыттоочу калыптар|Багыттоочу калыптар]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен)</comment>
      <origin>652672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60" sha1="n1u0rk6hftrwufxzx44248digbxwvj4" xml:space="preserve">[[Категория:Багыттоочу калыптар]]</text>
      <sha1>n1u0rk6hftrwufxzx44248digbxwvj4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категория:Багыттоочу калыптар:Валюталар</title>
    <ns>14</ns>
    <id>154064</id>
    <revision>
      <id>652696</id>
      <timestamp>2026-09-16T10:02:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>«[[Категория:Багыттоочу калыптар|Багыттоочу калыптар]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен)</comment>
      <origin>652696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60" sha1="n1u0rk6hftrwufxzx44248digbxwvj4" xml:space="preserve">[[Категория:Багыттоочу калыптар]]</text>
      <sha1>n1u0rk6hftrwufxzx44248digbxwvj4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категория:Багыттоочу калыптар:Кыргызстандын саясытчылары</title>
    <ns>14</ns>
    <id>154065</id>
    <revision>
      <id>652699</id>
      <timestamp>2026-09-16T10:06:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>Created blank page</comment>
      <origin>652699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>652701</id>
      <parentid>652699</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T10:08:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Категория:Багыттоочу калыптар:Кыргызстандын географиясы|Багыттоочу калыптар:Кыргызстандын географиясы]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен)</comment>
      <origin>652701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="bc3bwxhgnzjovb3l6cjdop4m1dhj3fe" xml:space="preserve">[[Категория:Багыттоочу калыптар:Кыргызстандын географиясы]]</text>
      <sha1>bc3bwxhgnzjovb3l6cjdop4m1dhj3fe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>652702</id>
      <parentid>652701</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T10:08:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <origin>652702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="c7psqfk6vmlpv1tbknwy32ir88a9a3l" xml:space="preserve">[[Категория:Багыттоочу калыптар:Кыргызстан]]</text>
      <sha1>c7psqfk6vmlpv1tbknwy32ir88a9a3l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категория:Багыттоочу калыптар:Кыргызстан</title>
    <ns>14</ns>
    <id>154066</id>
    <revision>
      <id>652703</id>
      <timestamp>2026-09-16T10:08:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>Created blank page</comment>
      <origin>652703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>652704</id>
      <parentid>652703</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T10:09:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Категория:Багыттоочу калыптар|Багыттоочу калыптар]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен)</comment>
      <origin>652704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60" sha1="n1u0rk6hftrwufxzx44248digbxwvj4" xml:space="preserve">[[Категория:Багыттоочу калыптар]]</text>
      <sha1>n1u0rk6hftrwufxzx44248digbxwvj4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бешташ көлү</title>
    <ns>0</ns>
    <id>154067</id>
    <redirect title="Беш-Таш көлү" />
    <revision>
      <id>652706</id>
      <timestamp>2026-09-16T10:36:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artelow</username>
        <id>2286</id>
      </contributor>
      <comment>Artelow &quot;[[Бешташ көлү]]&quot; барагын &quot;[[Беш-Таш көлү]]&quot; деп кайра атады: Аталыштарды бир стандартка келтирүү жана расмий аталышы &quot;-&quot; белгиси аркылуу жазылат</comment>
      <origin>652706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="3jprcjbkcz6pn3apj7lxeuw41qqqbwa" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Беш-Таш көлү]]</text>
      <sha1>3jprcjbkcz6pn3apj7lxeuw41qqqbwa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колдонуучунун баарлашуулары:Վահան Ֆարյան</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154068</id>
    <revision>
      <id>652711</id>
      <timestamp>2026-09-16T11:32:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>44081</id>
      </contributor>
      <comment>Кош келиңиз!</comment>
      <origin>652711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6814" sha1="fda5c4ftndprf0e5vtlf33gctqfqutw" xml:space="preserve">== Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. 

Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]].

[[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;),  же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт.


Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз.
Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]].

Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге  &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет.

Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:L}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  калтырыңыз.


Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]]
|} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 11:32, 16 сентябрь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>fda5c4ftndprf0e5vtlf33gctqfqutw</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>