Википедия kywiki https://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter Медиа Атайын Талкуу Колдонуучу Колдонуучунун баарлашуулары Википедия Википедияны талкуулоо Файл Файлды талкуулоо МедиаВики МедиаВикини талкуулоо Калып Калыпты талкуулоо Жардам Жардамды талкуулоо Категория Категорияны талкуулоо Макала долбоору Макала долбоорун талкуулоо TimedText TimedText talk Модуль Модулду талкуулоо Event Event talk 0 12646 653550 555498 2026-09-30T02:44:08Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 653550 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="float:right; margin:0 0 0.5em 1em; width:20em; clear:right;" |- |colspan=2 style="text-align:center; color:blak" |'''Фаина Георгиевна Раневская'''<br />[[Файл:Faina Ranevskaya.jpg|200px]] |- |align="center" bgcolor="sky blue" colspan=2 style="font-size: small" |'''Жалпы маалымат''' |- |colspan=2 style="text-align:center;" | |- |'''Төрөлгөндө берилген аты:''' || Фаина Гиршевна Фельдман |- |'''Туулган мезгили:''' || [[1896|1896-жыл]], [[Баш оона айы|Баш оона айынын (августтун)]] 27си (15и) |- |'''Туулган жери:''' || Таганрог, мурдагы падышалык Орусия дөөлөтүнүн Донский аскери (Войска Донского) облусу |- |'''Өлгөн мезгили:''' || [[1984|1984-жыл]], [[Теке айы|Теке айынын (июлдун)]] 19у |- |'''Өлгөн жери:''' || Москва шаары, СССР |- |'''Өлкө:''' || [[Файл:Flag of USSR.svg|{{{1|22px}}}|border|СССР желеги]]<noinclude> Советтер Биримдиги (мурдагы падышалык Орусия) |- |'''Чыгармачыл ишмердүүлүгү:''' || театр жана кино өнөрпозу |- |'''Ишмердүүлүгү:''' ||Орусиядагы жана СССРдеги театр өнөрү |- |'''Сыйлыктары:''' || Ленин ордени, Эмгек Кызыл Туу ордени, Ардак Белгиси ордени, СССР Эл артисти, РСФСР Эл артисти, үч жолку Сталиндик сыйлыктын ээси (1949, 1951, 1951) |} '''Фаина Георгиевна (Григорьевна) Раневская''' (төрөлгөндөгү тегаты – Фаина Гиршевна Фельдман; 1896-жылдын 27-августу (15-августу), Таганрог, [[Орусия]] – 1984-жылдын 19-июлу, Москва, [[СССР]]) – орус жана совет театр жана кино өнөрпозу, СССР Эл артисти, ылакап сөздөрү менен атыккан айым. == Кыскача өмүр таржымакалы == [[Файл:House ranevskaya.jpg|left|thumb|upright|Фаина Раневскаянын Таганрогдогу үйү.]] Фаинанын ата-энеси 1889-жылы [[Орусия империясы|Орусияда]] Таганрогдогу синагогада никелешкен. Атасы Гирш Хаимович Фельдман Минск губерниясына караштуу Игумен үйөзүнүн Смиловичи шаарчасынан болгон. Энеси Милька Рафаиловна Загайлова – Витебск губерниясынан чыккан. Экөө тең падышалык Орусияда «мещан» деп аталган социалдык катмарга таандык жөөттөрдөн болгон. Үйлөнгөн чакта атасы 26да, энеси 17де болгон. Оболу эки уулдуу, бир кыздуу (Белла) болгон бул үй-бүлө, алты жарым жылдан соң, 1896-жылдын баш оона (август) айынын 27синде алар Фанни (Фаина) аттуу кыздуу болушат. Фаина Таганрог Мариинск кыздар гимназиясын аяктайт. 14 жашынан тартып театрга кызыгат. Гимназияны аяктаган соң, А.Ягеллонун (А.Н.Говбергдин) жеке менчик театр студиясында таалим алат. 1915-жылы Орусиянын ири шаары Маскөөгө бет алат. Ал кезде кайрадан борборго айлана элек бул шаарда Марина Цветаева, Осип Манделштам, Владимир Маяковский сыяктуу инсандар менен таанышат. Бир жолу Фая Фельдман актерлор биржасына келип, мадам Лавровскаянын труппасына жазылат да, Керчь шаарына чыгармачыл сапарга кетет. Ал жактан жергиликтүү банкка келип, апасы жиберген акчаны алып, Митридат дөңсөөсүн көздөй чыгып келатканда, капысынан шамал анын колундагы акчаны учуруп кетет. Фаина: - Алар учуп кетип жатканы кандай капа кылчу көрүнүш! – деп акчанын артынан карап калат. - Ой ий, Сиз нагыз эле (чеховдук) Раневская турбайсызбы! – деп жанында коштоп жүргөн театр актеру аны Антон Чеховдун “Алчалуу бак” чыгармасындагы башкы кейипкер Любовь Андреевна Раневскаяга окшоштурат. – Минтип ошол гана айта алмак! Кийинчерээк, Фаина өзүнө жаңы адабий ысым издеп калганда, ошол окуяны эстеп “Раневская” деген тегатты тандап алган. [[Файл:Фаина Раневская в Баку.jpg|thumb|left|Фаина Раневская Баку шаарында. 1929-жыл.]] Фаина Раневская Москва алдында, Крымда, Ростов-Дондо, Бакуда, Архангелскиде, Смоленскиде жана башка шаарларда ар кыл театрларда ролдор аткарган. Маскөө шаарында Камералык театрда (1931-35), Кызыл Армиянын Борбордук театрында (1935-39), Драма театрында (азыркы В.Маяковский атындагы Москва академиялык театры, 1943-49), А.С.Пушкин театрында (1955-63), Москеңеш атындагы театрда (1949-55, 1963-84) иштеген. Өзүнүн устаты катары Павла Леонтьевна Вульф айымды санаган. Москеңеш (Моссовет) атындагы театрда иштеп жүргөндө театрдын баш режиссеру Юрий Александрович Завадский менен тез-тез айтыша кетип турган. Себеби Раневская брехттик усулдагы театрдын өкүлү болгон. 1934-жылы алгачкы жолу кинодо - Михаил Роммдун «Болтогой» («Пышка») деген тасмасында рол аткарат. Айтылуу «Карлсон кайтып келди» деген мултфилмдин үнүн жаздырганда ал Фрекен Бок деген кейипкердин үнүн окуп берет. Фаина Раневская 1984-жылы теке (июль) айынын 19унда дүйнөдөн кайткан. Анын сөөгү Маскөөдөгү «Жаңы Донск көрүстөнүндө эжеси Изабелланын жанына жерге берилген. Британдык «Кимдин кимдиги» (Who is Who) энциклопедиясы 1992-жылкы чыгарылышында аны 20-кылымдагы даңазалуу өнөрпоз айымдардын тизмесине кошкон. Раневская таамай сөздөрү, ачуу чындыкты түз айтканы, ылакапка айланган учкул сөздөрү менен да калайык эсинде калды. Анын өмүрүнүн мисалында «Доор жылдызы» («Звезда эпохи») сериалы да тартылды. Раневскаянын ролун анда Татьяна Григорьевна Васильева аткарган. == Кызыктуу окуялар жана учурлар == * «Таштанды бала» («Подкидыш») кино тасмасындагы айтылуу «Муля, менин жиниме тийбечи!» («Муля, не нервируй меня!») деген сөздү Рина Зелёная ойлоп тапкан экен. Өмүр бою Раневскаяны көрүнгөн жерден «Муля» деп эркелетип же шакаба чегип аташчу экен. Ал түгүл Леонид Брежнев 1976-жылы раневскаянын 80 жылдыгына байланыштуу айымга орден тапшыруу аземинин алдында: «Мына, Биздин «Муля, менин жиниме тийбечибиз» да келе жатат!» деп айткан экен. Раневская ага: «Леонид Ильич, мага минтип эселек балдар же хулигандар гана кайрылат!» деп жооп кайырыптыр. Саал оңтойсузданган Брежнев: «Кечирип коюңуз, бирок мен Сизди абдан жакшы көрөм» - деген экен. * Фаина дайыма өзүнө сын көз менен караган. «Талант – бул өзүнө өзү ишенбөөчүлүк жана өзүнө, өзүнүн кемчиликтерине жан кейите канааттанбагандык, мындай сапатты мен жөндөмү жоктордон эч качан учурата алган эмесмин». Ал карапайым театр аздектөөчүлөр эмес, кайсы-бир аткаминерлер сынап карап отурганда рол аткарганды жининдей көрчү. Бир ирет ал мындай деп айткан: «Бүгүн ролду абдан жаман аткарып жатам, анткени Сталиндик сыйлыкты ыйгарчу комитет оюнду көрүп жатат. Сынак тапшырып жаткандай эң жийиркеничтүү сезим». * Раневская өзүн чекисттер кызматташууга чакырбаса экен деп корккон. Ага бир таанышы акыл айтып, эгерде ошондой сунуш түшсө, «түшүмдө кыйкыра берем» деген шылтоо айт дейт. Бир күнү Москеңеш театрынын парторгу ага «партияга өтөсүңбү?» деп кайрылса, Фаина жооп кайырыптыр: «Коюңузчу, байболгур! Мен түшүмөн чочуп кыйкыра берет эмесминби!» == Фильм таануу (кыскача) == # 1934 — «Болтогой» («Пышка») — ''Луазо айым'' # 1937 — «Голот деген козак тууралуу ой» («Дума про казака Голоту») фильми — ''Попадья'' # 1939 — «Инженер Кочиндин жаңылыштыгы» («Ошибка инженера Кочина») тасмасы — ''Ида Гуревич, кийим тиккичтин аялы'' # 1939 — «Таштанды бала» («Подкидыш») — ''Ляля'' # 1942 — «Александр Пархоменко» тасмасы — ''кечеде акыга пианино ойногон өрнөрпоз (орусча - «тапёрша») # 1943 — «Швейктин жаңы жоруктары» («Новые похождения Швейка») - («Жоокердин жомогу» - «Солдатская сказка») — ''Адель жеңеке'' # 1947 — «Көктөм» («Весна») — ''Маргарита Львовна'' # 1947 — «Күлчү кыз» («Золушка») — ''Өгөй эне'' # 1947 — «Катардагы Александр Матросов» («Рядовой Александр Матросов») — ''аскердик дарыгер'' # 1949 — «Элбадагы кезигишүү» («Встреча на Эльбе») — ''миссис Мак-Дермот'' # 1949 — «Алардын Атажурту бар» («У них есть Родина») — ''фрау Вурст'' (1951-жылы 3-даражадагы Сталиндик сыйлыкка татыган) # 1960 — «Абайлагыла, чоң эне турат!» («Осторожно, бабушка!») (фильм)|Осторожно, бабушка!]] — ''чоң эне'' # 1964 — «Фитиль» (киножурнал), № 33 — Пискунова («Барбайм» - «Не поеду» сюжети) # 1965 — "Алгачкы кирген кардар" ("Первый посетитель") — ''байбиче'' # 1966 — "Бүгүн жаңы аттаркцион" ("Сегодня — новый аттракцион") — ''цирк директору'' # 1978 — «Андан ары – жымжырттык» («Дальше — тишина»), (фильм-спектакль) — ''Люси Купер'' # 1980 — «Эчаккы доордун комедиясы» («Комедия давно минувших дней») == Театрдагы ролдору == * 1936 — «Васса Железнова» (Максим Горький) — ''Васса'' * 1945 — «Түлкүжандар» («Лисички») ([Лилиан Хелман) — ''Берди'' * 1980 — «Чындык – жакшы, бакыт – андан да мыктыраак» («Правда — хорошо, а счастье лучше») (А.Н.Островский) — ''Филицата'' == Сыйлыктары. Наамдары. == [[Файл:Russia-2001-stamp-Faina Ranevskaya.jpg|thumb|2001-жылкы марка.]] * 2-даражадагы Сталиндик сыйлык. 1949-жыл. Бул сыйлык А.П.Штейндин «Сыймык мыйзамы» драмасындагы Лосевдин аялынын ролун аткарганы үчүн ыйгарылган. * 2-даражадагы Сталиндик сыйлык. 1951-жыл. Бул сыйлык А.А.Суровдун «Маскөөдө аткан таң» драмасындагы Агриппина Солнцеванын ролун аткарганы үчүн ыйгарылган. * 3-даражадагы Сталиндик сыйлык. 1951-жыл. Бул сыйлык «Алардын Атажурту бар» («У них есть Родина») тасмасында фрау Вурсттун ролун аткарганы үчүн ыйгарылган. * РСФСРдин эмгек сиңирген артисти, ([[1937|1937-жыл]]) * РСФСР Эл артисти, ([[1947|1947-жыл]]) * СССР Эл артисти, ([[1961|1961-жыл]]) * [[«Ардак Белгиси» ордени]] ([[1947|1947-жыл]]) * [[Эмгек Кызыл Туу ордени]] ([[1950|1950-жыл]], [[1967|1967-жыл]]) * [[Ленин ордени]] ([[1976|1976-жыл]]) == Эс тутум == * [[1990|1990-жыл]] - «Экран» кинобирикмесминде «Раневскаяны эскерип» («Вспоминая Раневскую») деген 2 сериялуу даректүү тасма чыкты (режиссерлор - [[Дорман, Олег Вениаминович|Олег Дорман]] жана [[Габрилович, Алексей Евгеньевич|Алексей Габрилович]]). * [[Таганрог]] шаарында бир көчө Ф. Г.Раневскаянын атын алды. * Таганрог шаарында 2008-жылдын 16-майында Раневскаянын эстелиги ачылды. * 2011-жылдын 27-августунда, Раневскаянын 115 жылдык мааракесине карата, [[Google]] интернет барагы өнөрпоз айымдын элеси түшүрүлгөн атайын [http://www.google.ru/logos/logos11-3.html логотип] жарыялады. http://www.google.ru/logos/logos11-3.html == Кыскача адабият == * Фаина Раневская: «Судьба - шлюха» / Составитель Д.Щеглов. – М.: Издательство «Астрель», 2004. 203 с. – ISBN 5-17-014443-1. (АСТ, 2008. — 223 с.) * Щеглов А. «Раневская»: Фрагменты жизни. — М.: Издательство Захаров. 2005. – ISBN 978-5-8159-0860-4 * Вып. 4. Гейзер, Матвей Моисеевич. Фаина Раневская. — 2010. — 308 с. — 5000 экз., ил. — ISBN 978-5-235-03290-3. * Вып. 7. Гейзер, Матвей Моисеевич. Фаина Раневская. 2-е изд. – 2010. — ISBN 978-5-235-03372-6. == Интернеттеги шилтемелер == * http://www.azattyk.org/content/ranevskaya_caravan_of_laughter_ky/24453398.html * [https://web.archive.org/web/20090817110301/http://rosculture.ru/milestones/day/show/?id=13895 Фаина Георгиевна Раневская] * [http://www.aforismo.ru/a13.html Афоризмдер. Фаина Раневская.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080919125914/http://www.aforismo.ru/a13.html |date=2008-09-19 }} * [http://www.kino-teatr.ru/teatr/art/history/989/ Фаина Раневскаянын тагдыры] * [http://www.ogoniok.com/archive/1996/4472/41-40-44/ ''Алексей Щеглов'' Записки «эрзац-внука» // Огонёк. — 1996. — № 52.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090817130414/http://www.ogoniok.com/archive/1996/4472/41-40-44/ |date=2009-08-17 }} * [http://www.peoples.ru/art/cinema/actor/ranevskay/history1.html Фаина Раневская] * [http://faina.info/ Фаина Раневскаяга шилтемелер] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120102220835/http://www.faina.info/ |date=2012-01-02 }} * http://www.google.ru/logos/logos11-3.html * [http://m-necropol.narod.ru/ranevskaya.html Фаина Георгиевна Раневская (1896-1984) жана анын мүрзөсү (орусча)] <br> * [http://versia.ru/articles/2011/apr/11/rina_zelenaya Рина Зелёная тууралуу макала (орусча)] [[Категория:Орусиянын актрисалары‎]] [[Категория:Театр]] [[Категория:Кинематограф]] [[Категория:Көркөм өнөр]] [[Категория:Советтер Биримдиги]] [[Категория:СССР эл артисти]] [[Категория:Туулгандар 1896-жылы]] [[Категория:Өлгөндөр 1984-жылы]] 3olahdx5tty9fwg0mg0u9ra5d9lnxaf 0 17235 653533 490809 2026-09-29T12:23:12Z Artelow 2286 653533 wikitext text/x-wiki {{Аткаруу бийлиги}} '''Айыл башчысы''' — Кыргыз Республикасынын мыйзамдары боюнча, тийешелүү аймак жашоочуларынын макулдугу менен айылдык жергиликтүү өзалдынча башкаруунун башчысы болуп дайындалган Кыргызстандын жараны. Айыл башчысы кызмат орду айыл өкмөтүнүн эмгек акысынын чегинде, айыл жана кыштык кеңештеринин чечими боюнча өз алдынча жайгашкан калктуу жайлардын жергиликтүү иштерин ыкчам башкарууну уюштуруу максатында киргизилген. Калк жашаган жайлардын аймактык өзгөчөлүгү менен карманган каада-салттарын эске алуу менен, айыл өкмөтү тарабынан кабыл алынган чечимдерди аткарат. Эгерде [[айыл]] өкмөтүнүн аймактык курамы эки-үч же андан көп айылдардан турса, анда ар бир айылдын айыл өкмөтү тарабынан дайындалган айыл башчысы болот. == Булактар == * Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 * Саясат таануу. Энциклопедиялык окуу куралы, 2004, Бишкек * Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Башкы редактор: Ү. Асанов. Жооптуу рекдактор: А. Акунов, Ред. кеңеш: Б. Солтонбеков (төрага), А. Акунов, Т. Ожукеева, К. Байболов, ж.б [[Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр]] kn4ecu5l1imojswgwnksbpznjylv64p 0 18549 653558 653148 2026-09-30T09:40:30Z Makenzis 20051 653558 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубу |аталышы = [[Файл:Flag of Spain.svg|{{{1|22px}}}|border|Испaния желеги]] ''Реал Мадрид'' |учурдагы мезгил = |сүрөтү = File:Escudo Real madrid.png |расмий аталышы = Real Madrid Club de Fútbol<ref name="Real Madrid Club de Fútbol"/> |кыскача аталышы = |негизделген = 1902 |таратылган = |стадиону = «[[Сантьяго Бернабеу (стадион)|Сантьяго Бернабеу]]» |стадиондогу орун= 85 000 |кожоюуну = |президенти = [[Файл:Flag of Spain.svg|25px]] [[Флорентино Перес]] |мүдүрү = |ген. мүдүрү = |машыктыруучу = [[Файл:Flag of Italy.svg|25px]] [[Карло Анчелотти]] |капитаны = [[Файл:Flag of Croatia.svg|25px]] [[Лука Модрич]] |Командалык көрсөткүчү = |бюджети = |мелдеши = [[Ла Лига]]; [[УЕФА Чемпиондор Лигасы]] |мезгил = 2025/26 |орун = 2-чи |сайты = [http://www.realmadrid.com/ www.realmadrid.com] | pattern_la1 = _realmadrid2526h | pattern_b1 = _realmadrid2526h | pattern_ra1 = _realmadrid2526h | pattern_sh1 = _realmadrid2526h | pattern_so1 = _adidasonwhitel | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = 433E3A | pattern_la2 = _realmadrid2526a | pattern_b2 = _realmadrid2526a | pattern_ra2 = _realmadrid2526a | pattern_sh2 = _realmadrid2526a | pattern_so2 = _realmadrid2526al | leftarm2 = 262a45 | body2 = 262a45 | rightarm2 = 262a45 | shorts2 = 262a45 | socks2 = 262a45 | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = }} Көпчүлүккө '''Реал Мадрид''' катары белгилүү '''Реал Мадрид футбол клубу''' (''исп. Real Madrid Club de Futbol'' ) [[Испания|Испаниянын]] [[Мадрид|Мадрид шаарында]] жайгашкан профессионалдык футбол клубу. Ал 1902 жылы ''Мадрид Футбол Клубу'' деген аталыш менен негизделген жана ошондон бери үйдөгү оюндарда адатта ак форма кийип келет. ''Реал'' сөзү испан тилинде ''падышалык, падышаныкы'' дегенди билдирет жана 1920-жылы клубка ошол маалдагы испан королу Альфонсо XIII тарабынан клуб эмблемасындагы корона менен кошо ыйгарылган. 1950-жылдар ичи клуб өзүн Испан жана Европа футболунда чоң күч катары тааныткан. Башка европалык клубтардан айырмаланып, Реал Мадриддин мүчөлөрү (''сосьо'') клубка негизделишинен бери ээлик кылат жана башкарып келет. Жылдык киреше боюнча эң бай футбол клубу (2011-жылы 438.6 миллион евро киреше алган)<ref>{{cite web | title = Deloitte Football Money League 2011 | url = http://www.deloitte.com/view/en_GB/uk/industries/sportsbusinessgroup/sports/football/deloitte-football-money-league-2011/c774a9e481a7d210VgnVCM1000001a56f00aRCRD.htm | publisher = Deloitte UK | accessdate = 30 June 2011 | archive-date = 2012-11-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121130164529/http://www.deloitte.com/view/en_GB/uk/industries/sportsbusinessgroup/sports/football/deloitte-football-money-league-2011/c774a9e481a7d210VgnVCM1000001a56f00aRCRD.htm | dead-url = yes | archivedate = 2012-11-30 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20121130164529/http://www.deloitte.com/view/en_GB/uk/industries/sportsbusinessgroup/sports/football/deloitte-football-money-league-2011/c774a9e481a7d210VgnVCM1000001a56f00aRCRD.htm }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121130164529/http://www.deloitte.com/view/en_GB/uk/industries/sportsbusinessgroup/sports/football/deloitte-football-money-league-2011/c774a9e481a7d210VgnVCM1000001a56f00aRCRD.htm |date=2012-11-30 }}</ref> жана жалпы наркы боюнча экинчи (1.4 миллиард евро) болуп саналат.<ref>{{cite news | title = The World's Most Valuable Soccer Teams | url = http://blogs.forbes.com/sportsmoney/2011/04/20/the-worlds-most-valuable-soccer-teams | publisher = Forbes | accessdate = 30 June 2011 | first = Dan | last = Bigman | archivedate = 2011-07-22 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110722120516/http://blogs.forbes.com/sportsmoney/2011/04/20/the-worlds-most-valuable-soccer-teams/ }}</ref> Реал Мадрид бир нече клубтар менен эзелтеден бери атаандашып келет, эң белгилүү атаандаштык ''"Эль Класико"'' деп аталат жана ал [[Бaрселонa (футбол клубу)|Барселона ФК]] менен болот. Команда 1947-жылдан баштап үйдөгү оюндарын 85454 киши батыра ала турган Мадриддин борборунда орун алган [[Сантьяго Бернабеу Стадиону|Сантьяго Бернабеу Стадионунда]] өткөрөт. [[Атлетик Бильбао (футболдук клуб)|Атлетик Бильбао]] жана Барселона менен бирге Испан футболунун [[Испания футбол чемпионаты|жогорку дивизиону]]нан эч качан төмөн түшпөгөн командаларына кирет. Өлкө ичинде Реал Мадрид [[Испания футбол лигасы|Ла Лиганы]] 32 жолу, Корол Кубогун 18 жолу, 8 жолу Испания Суперкубогун, бир Ева Дуарте Кубогун жана бир Лига Кубогун уткан.<ref>{{cite web|title = World Football: The 11 Most Successful European Clubs in History | url = http://bleacherreport.com/articles/510011-world-football-the-11-most-successful-european-clubs-in-history/page/12 | accessdate = 22 January 2012}}</ref> Эл аралык дэңгээлде рекорд коюп, тогуз Европа Кубогу/УЕФА Чемпиондор Лигасынын Кубогуна жана үч Интерконтиненталдык Кубогуна ээ болгон, муну менен бирге эки УЕФА Кубогун жана бир УЕФА Суперкубогун утуп алган. == Тарыхы == {{Негизги макала|History of Real Madrid C.F.}} === Алгачкы жылдар (1897–1945) === [[Файл:Madrid_C.F._1905-06.jpg|thumb|left|200px|1905-жылдагы Реал Мадрид командасы]] Реал Мадриддин теги Мадридди футбол менен тааныштырган ''Билим Берүү Эркин Институтунун'' мугалимдери (алардын айрымдары [[Кембриж университети|Кембриж]] жана [[Оксфорд университети|Оксфорд]] Университеттеринин бүтүрүүчүлөрү болгон) жана окуучуларынан чыгат. Алар 1897-жылы ''Football Club Sky'' командасын негиздеп, жекшемби күндөрү Монклоада ойношчу. 1900-жылы Sky клубу эки башка командага бөлүнүп кеткен: ''New Foot-Ball de Madrid'' жана Club Español de Madrid.<ref name="Ball, Phil p. 117">Ball, Phil p. 117.</ref> 1902-жылы 6-мартта жетекчиси Хуан Падрос болгон Кеңеш шайлангандан соң, Мадрид Футбол Клубу расмий түрдө негизделген.<ref name="Real Madrid turns 106 (I)">{{cite web|title = Pre-history and first official title (1900–1910) | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730681095/noticia/Noticia/Real_Madrid_turns_106_(I).htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate = 12 July 2008|author=Luís Miguel González}}</ref> ''Мадрид ФК'' биринчи чемпион наамын 1905-жылы негизделишине үч эле жыл болгондо Испан Суперкубогунун финалында Атлетик Бильбао командасын утуп, алган. 1909-жылдын 4-январында клуб президенти Адольфо Мелендес Испан ФАсынын түзүлүшү жөнүндө келишимге кол коюп, Реал Мадрид Падышалык Испан Футбол Федерациясынын негиздөөчүлөрүнүн бири болду. Бир нече стадиондордо көчүп ойногондон соң команда 1912-жылы ''Кампо О'Доннел'' стадионуна ээ болду.<ref name="History — Chapter 1 - From the Estrada Lot to the nice, little O’Donnel pitch">{{cite web | pattern_la1 = _realmadrid1617h | pattern_b1 = _realmadrid1617h | pattern_ra1 = _realmadrid1617h | pattern_sh1 = _realmadrid1617h | pattern_so1 = _realmadrid1617h | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_la2 = _realmadrid1617a | pattern_b2 = _realmadrid1617a | pattern_ra2 = _realmadrid1617a | pattern_sh2 = _realmadrid1617a | pattern_so2 = _realmadrid1617a | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = 543c94 | pattern_la3 = _realmadrid1617t | pattern_b3 = _realmadrid1617t | pattern_ra3 = _realmadrid1617t | pattern_sh3 = _realmadrid1617t | pattern_so3 = _realmadrid1617t | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = 000000 |title = History&nbsp;— Chapter 1 – From the Estrada Lot to the nice, little O’Donnel pitch | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Santiago_Bernabeu/1193041512791/Historia/History.htm | publisher = Realmadrid.com| accessdate = 11 July 2008}}</ref> Корол Альфонсо XIII 1920-жылы клубка Real (Падышалык) наамын ыйгарган соң, клубтун аталышы Реал Мадридке өзгөргөн.<ref name="Real Madrid turns 106 (II)">{{cite web |title = Bernabéu's debut to the title of ''Real'' (1911–1920) | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730681252/noticia/Noticia/Real_Madrid_turns_106_(II).htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate = 12 July 2008|author=Luís Miguel González}}</ref> [[Файл:Alfonso XIIIdeEspaña.jpg|150px|thumb|right|Ошол маалдагы испан королу Альфонсо XIII]] 1929-жылы эң биринчи [[Испания футбол лигасы]] түзүлгөн. Реал Мадрид сезон бою биринчи лиганын лидерлери болуп келе жатып, эң акыркы матчты Атлетик Бильбаого уттуруп жиберген жана сезонду Барселонадан артта калып, экинчи орунда аяктаган.<ref name="Real Madrid turns 106 (III)">{{cite web| title = A spectacular leap towards the future (1921–1930) | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730681768/noticia/Noticia/Real_Madrid_turns_106_(III).htm | publisher = Realmadrid.com | date =28 February 2007 |accessdate =12 July 2008|author=Luís Miguel González}}</ref> Реал Мадрид эң алгачкы Лига титулун 1931–32 сезонунда уткан. Андан соңку жылы Реал кайрадан Лиганы утуп, эки жолу чемпиондукту алган эң биринчи команда болду.<ref name="Real Madrid turns 106 (IV)">{{cite web|title = The first two-time champion of the League (1931–1940) | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730681729/noticia/Noticia/Real_Madrid_turns_106_(IV).htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate = 18 July 2008|author=Luís Miguel González}}</ref> 1934-жылдын 14-апрелинде Экинчи Испан Республикасы жарыяланып, клуб Реал наамын жоготкон жана Мадрид Футбол Клубу деген аталышын кайтарган. Футбол [[Экинчи дүйнөлүк согуш|Экинчи Дүйнөлүк Согуш]] маалында да ойноло берген, 1943-жылы 13-июньда Мадрид Барселонаны <ref name="Telegraph 20111209">{{cite news|title=Real Madrid v Barcelona: six of the best 'El Clásicos'|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/competitions/la-liga/8946213/Real-Madrid-v-Barcelona-six-of-the-best-El-Clasicos.html|publisher=The Telegraph|accessdate=19 December 2011|date=9 December 2011|location=London}}</ref>Генералиссимус Кубогунун<ref name="Telegraph 20111209"/> (Корол Кубогунун аты ал маалда Генерал Франконун урматына өзгөртүлгөн) жарым-финалынын экинчи таймашында 11–1 эсеп менен уткан. "Полиция оюнчуларды коркуткан"<ref name="Aguilar 19981210">{{cite web|last=Aguilar|first=Paco|title=Barca - Much more than just a Club|url=http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=70557.html|publisher=FIFA|accessdate=19 December 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080429205533/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=70557.html|archivedate=2008-04-29|date=10 December 1998|dead-url=no}}</ref>, ага кошумча мамлекеттик коопсуздук мекемесинин мүдүрү "атайлап командага айрым оюнчулар саясий режимдин жоомарттыгынан гана өлкөдө калууга жана футбол ойноого уруксат алганын" айтып кеткен деген болжолдоолор болгон.<ref name="Ball, Morbo 2003">{{cite book|last=Ball|first=Phil|title=Morbo: the Story of Spanish Football|url=https://archive.org/details/morbostoryofspan0000ball|publisher=WSC Books Ltd|isbn=978-0954013462|accessdate=20 December 2011|date=12 December 2003}}</ref> Мадриддин колдоочулары Барселона Төрагасы Энрик Пиньейрого асылышкан.<ref name="Spaaij 2006">{{cite book |last=Spaaij |first=Ramn |title=Understanding football hooliganism: a comparison of six Western European football clubs |year=2006 |publisher=Amsterdam University Press |location=Amsterdam |isbn=9789056294458 |url=http://books.google.com/books?id=i21W_KN_iUMC&pg=284 |accessdate=19 December 2011}}</ref> === Сантьяго Бернабеу Йесте жана Европадагы Ийгилик (1945–1978) === Сантьяго Бернабеу Йесте 1945-жылы Реал Мадриддин президенти болуп шайланган.<ref name="Real Madrid turns 106 (V)">{{cite web |title = Bernabéu begins his office as President building the new Chamartín Stadium (1941–1950) | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730681924/noticia/Noticia/Real_Madrid_turns_106_(V).htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate = 12 July 2008|author=Luís Miguel González}}</ref> Анын президенттик мөөнөтүндө Испан жарандык согуш маалында бузулган жана жапа көргөн клуб, анын Сантьяго Бернабеу стадиону жана Сьюдад Депортива машыгуу жерлери жаңыдан курулуп-оңдолгон. 1953-жылдан тартып, ал дүйнөлүк дэңгээлде белгилүү чет өлкөлүк оюнчуларды ойнотуу стратегиясын киргизе баштаган, мындай оюнчулардын эң көрүнүктүүсү Альфредо Ди Стефано болду.<ref name="Real Madrid turns 106 (VI)">{{cite web|title = An exceptional decade (1951–1960) | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730565386/noticia/Noticia/Real_Madrid_turns_106_(VI).htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate= 12 July 2008|author=Luís Miguel González}}</ref> 1955-жылы, француз спорт журналисти жана ''L'Équipe'' гезитинин редактору Габриэль Ано сунуштаган ойду негизге алып, Бернабеу, Бедриньян жана Густав Шебеш атайын чакырылган Европалык командалардан турган сыналуучу турнир өткөрүшкөн, бул турнир кийин биз бүгүнкү күндө билген УЕФА Чемпиондор Лигасына айланды.<ref>{{cite web | url=http://www.uefa.com/magazine/news/Kind=512/newsId=419682.html | title=Hats off to Hanot | accessdate=11 July 2008 | date=12 May 2006 | publisher=uefa.com | author=Matthew Spiro | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080519095732/http://www.uefa.com/magazine/news/Kind=512/newsId=419682.html | archivedate=2008-05-19 | dead-url=no }}</ref> Так эле ошол Бернабеунун жетекчилиги алдында Реал Мадрид өзүн Испан жана Европа футболундагы чоң күч катары таанытты. 1956-1960 жылдары клуб Европа Кубогун катарынан беш жолу утуп, 1960-жылы Хэмпден Парк стадионунда өткөрүлгөн финалда Айнтрахт Франкфуртту 7-3 эсеп менен уткан.<ref name="Real Madrid turns 106 (VI)"/> Ушул беш удаа утуштан кийин Кубок Реалга түбөлүккө берилген, ошону менен бирге Реал Мадрид УЕФА ардак белгисин тагууга укук алган.<ref name="badge of honour">{{cite web | url=http://www.uefa.com/newsfiles/19071.pdf | title=Regulations of the UEFA Champions League | format=PDF | publisher=UEFA | accessdate=12 July 2008 | archivedate=2007-03-12 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20070312003915/http://www.uefa.com/newsfiles/19071.pdf}}; Page 4, §2.01 "Cup" &amp; Page 26, §16.10 "Title-holder logo"</ref> Клуб алтынчы Европа Кубогун 1966-жылы мелдештин тарыхында биринчи жолу жалаң гана бир улуттан турган команда болуп ойноп, финалда Партизан ФКны 2–1 эсеп менен жеңген.<ref name="Real Madrid turns 106 (VII)">{{cite web |title = The generational reshuffle was successful (1961–1970) | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730565958/noticia/Noticia/Real_Madrid_turns_106_(VII).htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate = 12 July 2008|author=Luís Miguel González}}</ref> Бул команда Йе-йе деген ат менен белгилүү болду. "Йе-йе" аталышы команданын төрт мүчөсү Diario Marca үчүн "Битлз" стилиндеги парик кийип сүрөткө түшкөндөн кийин The Beatles тобу аткарган "''She Loves You'' " ырынын кайырмасындагы "Yeah, yeah, yeah" сабынан келген. Йе-йе мууну 1962 жана 1964 жылдары да Европа Кубогунун финалына чыккан.<ref name="Real Madrid turns 106 (VII)"/> [[Файл:Ajman 1968-09-15 stamp - Amancio Amaro.jpg|150px|thumb|left|Йе-йе командасынын капитаны Амансио Амаро.]] 1970-жылдары Реал Мадрид 5 жолу Испания чемпиону болгон жана 3 жолу Испан Кубогун уткан.<ref name="TROPHY ROOM">{{cite web|title=Trophy Room |url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/Club/1193040475224/PalmaresTotal/Palmares.htm |publisher=Realmadrid.com |accessdate=12 July 2008 }}</ref> Клуб алгачкы УЕФА Кубок Жеңичүүлөр Кубогунун финалын 1971-жылы ойногон жана англиялык Челси командасына 2–1 уттурган.<ref>{{cite web|title = European Competitions 1971|url = http://www.rsssf.com/ec/ec197071.html#cwc|publisher = RSSS|accessdate = 27 September 2008 }}</ref> 1978-жылы 2-июлда Аргентинада [[Аргентина|Дүйнөлүк Чемпионат]] өтүп жаткан маалда клуб президенти Сантьяго Бернабеу көз жумган. Анын урматына Эл аралык Футбол Ассоциациялар Федерациясы (FIFA) турнир учурунда үч күндүк аза күтүү жарыялаган.<ref>{{cite web |title = Santiago Bernabéu | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041516821/1193040973708/contenido/Presidente/Santiago_Bernabeu.htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate = 12 October 2008}}</ref> Мындан кийинки жылы клуб маркум президентинин элесине Трофео Сантьяго Бернабеунун биринчи ойнолушун уюштурган. === ''Буитре Бешилиги'' жана жетинчи Европа Кубогу (1980–2000) === 1980-жылдардын башында Реал Мадрид Ла Лига чемпиондугун колдон чыгарып жиберген. Клуб академиясынан тарбияланып чыккан жаңы жылдыздар тобу келип, клубту кайрадан өлкө ичиндеги ийгиликтерге алып келген. Испан спорт журналисти Хулио Сезар Иглесиас бул муунга ''La Quinta del Buitre'' ("Жүртчүлөр тобу") деп биринчи ат койгон, ал Эмилио Бутрагенього берилген лакап атынан чыккан. Калган төртөө Мануэль Санчис, Мартин Васкес, Мичел жана Мигель Пардеса болчу.<ref name="Real Madrid turns 106 (IX)">{{cite web |title = 1981–1990 – Five straight League titles and a new record | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730567810/noticia/Noticia/Real_Madrid_turns_106_(IX).htm | publisher = Realmadrid.com |date = 5 March 2008 | accessdate = 12 July 2008| author=Luís Miguel González}}</ref> ''Буитре Бешилиги'' (кийин Пардеса 1986-жылы Мадридден Сарагосага кетип, төртөө калган) жана дарбазачы Франсиско Буйо, оң жакты коруучу ''Мигель Порлан Чендо'' , мексикалык чабуулчу Уго Санчес сыяктуу көрүнүктүү оюнчулары колунда болгон Реал Мадрид 1980-жылдардын аягында Испания жана Европанын эң күчтүү командаларынан болгон жана катарынан эки УЕФА Кубогун, беш жолу Испан чемпионатын, бир Испан Кубогун жана үч Суперкубогун жеңген.<ref name="Real Madrid turns 106 (IX)"/> 1990-жылдардын башында Мартин Васкес, Эмилио Бутрагеньо жана Мичел клубтан кетип, ''Буитре Бешилиги'' тарап кеткен. 1996-жылы Президент Лоренсо Санс Фабио Капеллону машыктыруучулукка дайындаган. Анын иш мөөнөтү бир эле жыл болсо да, Реал Модрид ошол жылы лига чемпиону болуп, Роберто Карлос, Предраг Миятович, Давор Шукер and Кларенс Зеедорф сыяктуу атактуу оюнчулар клуб жылдыздары Рауль, Фернандо Йерро, Иван Саморано жана Фернандо Редондо катарына кошулган. Натыйжасында, Реал Мадрид (1997-жылы клубка Фернандо Морьентес кошулган) жетинчи Европа Кубогун 32 жылдан бери күтүп келгенине чекит койду. 1998-жылы финалда Предраг Миятович гол сайып, машыктыруучу Юпп Хайнкес жетектеген Актар Ювентусту 1-0 эсеби менен жеңген.<ref name="1991-2000">{{cite web|title = 1991–2000 – From Raúl González to the turn of the new millennium | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041516534/Historia/Club.htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate = 12 July 2008}}</ref> === ''Галактикос Доору'' (2000-2006) === [[Файл:Beckham zidane.jpg|135px|thumb|left|Бэкхем жана Зидан "Галактико" деп эсептелчү.]] 2000-жылдын июль айында Флорентино Перес клуб президенти болуп шайланган.<ref>{{cite web |title = Florentino Pérez era | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/1193040472604/1193040504604/contenido/Presidente/Florentino_Perez.htm | publisher = Realmadrid.com| accessdate = 12 July 2008| language = Spanish}}</ref> Ал өзүнүн президенттик кампаниясында клубтун 270 миллион евро карызын жок кылууга жана машыгуу каражаттарын жаңыртууга сөз берген. Анткени менен, Перести жеңишке алып барган негизги түрткү Луиш Фигуну клубка алып келүү убадасы болду.<ref>{{Cite news |title = Figo's the Real deal | url = http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/848836.stm | publisher = BBC Sport | date =24 July 2000| accessdate = 12 July 2008}}</ref> Кийинки жылы клуб машыгуу базасын башка жерге көчүрүп, бошотулган жерди Мадрид шаарынын муниципалитетине саткан. Бул бүтүмдөн келген акча клуб карыздарын төлөөгө жана атактуу ''Зинедин Зидан'' , Роналдо, Луиш Фигу, Роберто Карлос, Рауль жана Дэвид Бекхэм сыяктуу ''Галактико'' оюнчуларды бирге чогултууга мүмкүнчүлүк берди. Бул коюм ийгиликтүү болуп-болбогону дагы эле күмөн, анткени 2002-жылы УЕФА Чемпиондор Лигасын жана Интерконтиненталдык Кубокту, 2003-жылы лига чемпиондугун утканын эске албасак, андан кийинки үч сезондо команда бир да олжо ута албады.<ref name="2001-2010">{{cite web|title = 2001–Present&nbsp;— Real Madrid surpasses the century mark| url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041516534/Historia/Club.htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate = 12 July 2008}}</ref> 2003-жылдын жайында, жаңы эле Ла Лига чемпиондору болгондон соң, Флорентино Перес жана мүдүрлөр кеңеши ошол маалдагы машыктыруучу дон Висенте дель Боске менен келишимди узартуудан баш тарткан жана ички келишпестиктерден улам команда капитаны Фернандо Йеррону кетүүгө мажбурлашкан. Ошол эле маалда алар Клод Макелеленин сый акысы көбөйтүлгөн жаңы келишим жөнүндө каалоосун тоготпой коюшкан. Макелеле өз кезегинде трансфер жөнүндө арыз берип, натыйжасында Челсиге өтүп кетти. Лига чемпиондор наамын алгандан кийинки күндөр келишпестиктерди жаратты. Биринчи талаш чечим Перестин команданы утушка алып келген машыктыруучу дон Висенте дель Боскени клубка ылайык эмес деген клубтун спорт директорунун сөзүн угуп, дель Боскени кызматтан кетирүү болду. Алар команданы сергитүү, жаңыландыруу үчүн жаш бир адам керек деп ойлогон. Начар ырай улана берди: Реалдын легендарлуу оюнчусу жана команда капитаны Фернандо Йерро клуб жетекчилиги менен келишпестиктерден улам кетти, мындай жолго Стив Макманаман да түштү. Буга карабастан, сезон алдында клуб Азияда тур өткөрүп, командага жаңы келген Дэвид Бэкхэмди элге тааныштырды. Перес жана анын директорлору Клод Макелеленин сый акысы көбөйтүлгөн келишимине кол коюудан баш тартышкан, көнүлү суз Макелеле трансфер жөнүндө арыз берип жана Челси футбол клубуна которулуп кеткен. Трансфер терезесинин акыркы күндөрүндө Фернандо Морьентес Монако клубуна ижарага берилди. Жаңы дайындалган машыктыруучу Карлош Кейруш жетектеген Реал Мадрид Реал Бетисти араң утуп, жаңы сезондогу өлкө чемпионатын жай баштады. 2005-06 сезону үмүткөр кылган жаңы оюнчулардын келиши менен башталды — Хулио Баптиста (€20 миллион), Робиньо (€30 миллион) жана Серхио Рамос (€30 миллион клаусула боюнча) — бирок бразилиялык машыктыруучу Вандерлей Лушембургу Реал Мадриддин оюнун жакшыртуу үчүн туура формула таба албады: Реалдын оюндары начарланып кете берди, команда Сантьяго Бернабеу стадионунда 0-3 эсеп менен Барселонадан кордук көрдү. Лушембургу кийин ордунан кеткен, анын ишин буга чейин Реал Мадрид Кастильяны машыктырган Хуан Рамон Лопес Каро улантты. Бир маалда Мадрид кайрадан формасына келгендей сезилген, бирок ал мезгил көпкө созулбай Корол Кубогунун 1/4 финалын биринчи оюунунда эле Реал Сарагосага 6-1 утулгандан кийин шарт эле аяктады. Мындан көп өтпөй эле Реал Мадрид Арсеналга жеңилип, төртүнчү жыл катарынан Чемпиондор Лигасынан чыгып кетти. 2006-жылдын 27-февралында Флорентино Перес өз ыктыяры боюнча ордун бошоткон.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/4757112.stm |title=BBC Sport &#124; Football &#124; Europe &#124; Perez resigns as Madrid president |publisher=BBC News |date=27 February 2006 |accessdate=7 January 2012}}</ref> === Жаңы президент Рамон Кальдерон (2006-2009) === [[Файл:Celebrando el primer título de la temporada.jpg|200px|thumb|right|Реал Мадрид оюнчулары 2008-жылдын Испан Суперкубогун Валенсиядан жеңип алуусун майрамдашууда.]] Рамон Кальдерон 2006-жылдын 2-июлунда клуб президенти болуп шайланып, анын биринчи иш-аракеттери Фабио Капеллону жаңы машыктыруучу, ал эми Предраг Миятовичти жаңы спорт директору катары дайындоо болду. Реал Мадрид төрт жылдан бери жете албаган Ла Лига чемпиондугун 2007-жылы утканына карабастан Капелло жумушунан бошотулган.<ref name="Madrid are the CHAMPIONS: Together we could! Thank you all!">{{cite web |title = Real Madrid 3–1 Mallorca | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730196845/noticia/Noticia/Real_Madrid_3-1_Mallorca.htm | publisher = Realmadrid.com | author=Cristina Monge|date = 18 June 2007 | accessdate = 12 July 2008}}</ref> 2007-жылы 9-июнунда Реал Мадрид Сарагоса менен Ла Ромареда стадионунда ойногон. Матч кайгылуу окуя менен башталган - Реал Мадрид оюнга саналган гана мүнөттөр калганда жаш коргоочу Мигель Торрес матч алдында жазылып жатып, тизе астындагы тарамышын үзүп алган. Сарагоса оюндун аягына карай эсепти 2-1 кылууга жетишти, ал эми Барселона ошол күнү эле так окшош 2-1 эсеби менен Эспаньолду жеңген. Реалдын чемпиондук жарышы аягына келгендей сезилди. Анткени менен, Рууд ван Нистелрой киргизген гол командаларды тең кылып, Рауль Тамудонун эң акыркы мүнөттөгү голу Реал Мадриддин чемпиондукту жеңүү үмүттөрүн жандандырды. Севилья Мальоркада коноктоп, кожоюндар менен 0-0 ойноду, бул демек Реал Мальорканы өз стадионунда утса, каймактуулар 30-чу Испан лига титулун жеңмекчи болгон. Чемпиондук наам 17-июнь күнү алынды: Реал Бернабеу стадионунда Мальорканы коноктоду, ал эми чемпиондукка дагы башка талапкерлер Барселона жана Севилья Химнастик де Таррагона жана Вильярреал менен жолугушту. Биринчи таймдан кийин Реал 0-1 утулуп, ал эми Барселона 0-3 эсеби менен Таррагонада алдыга чыгып жаткан; анткени менен, оюндун акыркы жарым саатында сайылган үч гол Реал Мадриддин 3-1 эсеби менен утушуна алып келди жана 2003-жылдан бери биринчи лига титулун жеңүүгө мүмкүнчүлүк берди. Игуаин жакшы берген пасынан биринчи голду өз эсебине Рейес жазды. Рейес дагы бир сонун гол киргизгенден кийин Мальорка дарбазасына автогол киргизип, Реалдын чемпиондук наамын майрамдашына жол берди. Реал Мадриддин миңдеген колдоочулары чемпиондукту майрамдоо үчүн Сибелес аянтында чогула башташты. === Перестин экинчи мөөнөтү жана Моуриньо доору (2009–азыркыга чейин) === [[Файл:Cristiano Ajax.jpg|150px|thumb|left|Криштиану Роналду дүйнөнүн эң кымбат оюнчусу.]] 2009-жылдын 1-июлунда Флорентино Перес кайрадан Реал Мадриддин президенти болуп шайланды.<ref>{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202773095983/noticia/ComunicadoOficial/ANNOUNCEMENT_OF_THE_BOARD_OF_DIRECTORS.htm |title=First measures adopted by the Real Madrid Board of Directors |publisher=Realmadrid.com |date=1 June 2009 |accessdate=15 August 2011}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8076515.stm|title=Perez to return as Real president |date=1 June 2009|work=BBC Sport|accessdate=3 June 2009}}</ref> Перес биринчи президенттик мөөнөтүндө баштаган ''Галактикос'' саясатын улантып, Миландан Каканы,<ref>The Times Madrid Signs Kaká [http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/premier_league/article6458907 timesonline.co.uk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408100354/http://www.thetimes.co.uk/ |date=2020-04-08 }}</ref> Манчестер Юнайтедден Криштиану Роналдуну 80 миллион англис фунту болгон рекорд баада сатып алган. Жозе Моуриньо башкы машыктыруучу катары 2010-жылдын май айында келди. <ref>{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/sport/football/european/mourinho-to-be-unveiled-at-madrid-on-monday-after-1637m-compensation-deal-1986040.html|title=Mourinho to be unveiled at Madrid on Monday after £7m compensation deal |date=28 May 2010|work=The Independent|accessdate=31 May 2010 | location=London | first=Gordon | last=Tynan}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8708315.stm|title=Real Madrid unveil José Mourinho as their new coach |date=31 May 2010|work=BBC Sport|accessdate=31 May 2010}}</ref> 2011-жылдын апрель айында испан футбол тарыхында алгачкы жолу он сегиз күндүн ичинде төрт жолу Эл Класико ойнолмокчу болду. Биринчи мелдеш 17-апрелдеги Ла Лиганын кезектеги туру болду (эки жакка тең пенальти берилип, оюн 1-1 эсеби менен аяктады), андан кийин Корол Кубогунун финалы (бул таймашты Мадрид 1-0 утту) жана 27-апрель менен 2-майда эки кездешүү түрүндө ойнолгон Чемпиондор Лигасынын Мадрид үчүн талаш болгон жарым финалы (Мадрид 1-3 жалпы эсепке утулду). Криштиану Роналду биринчи Класикодо Марселодо эреже бузулгандан улам Мадридке берилген пенальтиден Барселонага алгачкы голун киргизди. Корол Кубогунун финалында кошумча убакытта Криштиану Роналду башы менен сайган гол Моуриньо машыктырган Реал Мадридке биринчи наамын алып келди. Чемпиондор Лигасынын жарым финалы Сантьяго Бернабеудагы биринчи кезектешүүдө Пепе Барселонанын коргоочусу Дани Алвести биле туруп "жаракатка учуратуудан" улам оюндан четтетилүүсү менен Класико мелдештеринин төртүнөн эң көп чыр жаратты. Алвес "баса албай", аны талаадан замбилде алып кетишкен, бирок Пепе кызыл карточка көргөндөн кийин Алвес шарт эле талаага чуркап келип, оюнга кайрадан кирди. Пепе оюндан обочолонгондон соң, машыктыруучу Жозе Моуриньо да техникалык зонадан кетирилип, жазапул төлөөгө буйрук жана беш оюнга катышпоо тыюусун алган. Ушул эле матчта Барселона жарым коргоочусу Серхио Бускетстин Мадриддин сол коргоочусу Марсело дарегине расисттик маанайдагы сөздөрго окшош нерселерди айтканы видеого тартылып калган. Экинчи оюн анчалык чыр чыгарган жок, анткени менен, Гонсало Игуаин сайган гол Жерард Пике Криштиану Роналдуда эреже бузуп, анын натыйжасында Роналду Хавьер Маскеранодо "эреже бузгандыгы үчүн" жокко чыгарылган . Декабрь айынын 7-синде Реал Мадрид Аяксты жеңип, Чемпиондор Лигасынын группалык бөлүгүнөн эч жеңилбестен чыгуусу менен футбол тарыхына атын жазды. == Герб жана форма == [[Файл:RM_Crest_History.png|thumb|275px|Реал Мадрид гербинин клуб 1902-жылда негизделишинен бери келген өзгөрүүсү.]] Алгачкы герб жөнөкөй эле "Madrid Club de Fútbol" клуб атынын баш тамгаларынан турган ак футболканын үстүнөн "MCF" деген сыя көк түстөгү кооз оймо эле. Герб биринчи жолу 1908 жылы өзгөрүлдү - тамгалар мурункудан да кооздолуп, тегерек ичинде тартыла баштады.<ref name="Escudo Real Madrid">{{cite web | title = Escudo Real Madrid | url = http://www.santiagobernabeu.com/contentid-14.html | publisher = santiagobernabeu.com | accessdate = 29 November 2008 | language = Spanish | archivedate = 2016-03-05 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20160305075627/http://santiagobernabeu.com/contentid-14.html }}</ref> Мындан кийинки герб өзгөрүлүшү 1920-жылы Педро Парагестин президенттик мөөнөтүндө гана болду. Ошол маалдагы король Альфонсо XIII клубка падышалык колдоосун көрсөтүп, бул иш-аракеттин натыйжасында клубтун аты "Реал Мадрид" болду, ал сөз "падышалык" деп которулат .<ref name="Pedro Parages">{{cite web|title = Presidents&nbsp;— Pedro Parages | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041516821/1193042223056/contenido/Presidente/Pedro_Parages.htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate = 18 July 2008}}</ref> Ошентип, гербке Альфонсонун таажысы кошулуп, клуб өзүн ''Real Madrid Club de Fútbol'' деп атай баштады.<ref name="Escudo Real Madrid"/> 1931-жылы Испанияда монархиянын жоюулуусуна байланыштуу клубтан бардык падышалык белгилер (гербдеги таажы жана "Реал" наамы) алынган. Таажынын ордун Кастилья аймагын билдирген коюу көк түстөгү тилке ээледи.<ref name="Real Madrid turns 106 (IV)"/> Жарандык согуш аяктагандан эки жыл соң, 1941-жылы гербтин "Real Corona" белгиси ("Корол Таажысы") кайрадан ордуна келип, ошол эле маалда Кастильянын коюу көк тилкеси да кала берген.<ref name="Real Madrid turns 106 (V)"/> Буга кошумча, герб алтын түсү үстөмчүлүк кылган толук түстүү герб болуп, клуб Real Madrid Club de Fútbol аталышын кайрадан алды.<ref name="Escudo Real Madrid"/> Эң акыркы герб өзгөрүүсү 2001-жылы болду: клуб өзүн XXI кылымда өзүн дүйнөгө таанымал жана мындан ары гербти өзгөрүлбөс кылууну каалаган. Өзгөртүүлөрдүн бири коюу көк түстөгү тилкени сыя көккө алмаштыруу болду.<ref name="Escudo Real Madrid"/> Реал Мадриддин футболкасы эзелтеден бери ак болуп келген, бирок клуб катары уюштурулушунан мурда биринчи формасында көк кыйгач тилке бар эле (бул белги гербте сакталып калды) жана байпактары азыркы күндөн айырмаланып, коюу көк түстө болчу. Ошол эле жылы көк байпактар карага алмаштырылган.<ref name="Real Madrid turns 106 (III)"/><ref name="Camiseta Real Madrid">{{cite web | title = Camiseta Real Madrid | url = http://www.santiagobernabeu.com/contentid-15.html | publisher = santiagobernabeu.com | accessdate = 29 November 2008 | language = Spanish | archivedate = 2008-10-22 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20081022154959/http://www.santiagobernabeu.com/contentid-15.html }}</ref> Реал Мадрид бүткүл тарыхы бою ак форманы негизги форма катары колдонуп келет. Анткени менен, форманын асты жана үстү тең ак болбогон бир жыл да бар. Бул Экобаль жана Кесаданын демилгеси боюнча 1925-жылы болгон: ал экөө Европаны кыдырып жүргөндө ошол маалдагы эң атактуу командалардын бири, өзүнүн келишимдүүлүк жана футболдук чебердиги менен таанымал болгон лондондук Коринфиан ФК кийген форма көзүнө урунган. Реал Мадрид англис командага окшошуу максатында кара шорта кийсин деген чечим кабыл алынган, бирок бул демилге бир жылга эле созулду. Кубок ойнолуушунда Барселонадан Мадридде 1-5, ал эми Каталонияда 2-0 утулгандан соң президент Парагес жаңы форманын жолу болбоду мурунку ак формага кайтып келүүнү чечти. Мындан бир нече жыл кийин Реал Мадрид 7-3 эсеби менен Айнтрахт Франкфурт командасын Глазгодогу Хэмпден Парк стадионунда жеңүүсүнө суктанып, Лидс Юнайтед клубу футболкаларынын түсүн көктөн акка өзгөрткөн.<ref>1905-жылы Реал Мадриддин формасы ак болгонунан улам күйөрмандар команданы ''Лос Бланкос'' деп атай баштаган.</ref> 1940-жылдардын башында клуб менежери форманы дагы өзгөрттү - футболкага топчулар жана сол жагына герб саймасы (ошол боюнча калды) кошулду. 1943-жылы 23-ноябрда [[Атлетико Мадрид]] менен {1Метрополитано стадионунда өткөн оюнда Реал Мадрид номери бар футболкаларды кийген биринчи испан командасы болду.<ref name="Real Madrid turns 106 (V)"/> Реалдын экинчи формасы ар дайым кара же сыя түсүндө болот. Бүгүнкү күндө форманы Adidas чыгарат, клуб алар менен 1998-жылдан бери иштеп келе жатат.<ref>{{cite web|title = Leaders in sporting goods |url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202733617742/noticia/Noticia/Leaders_in_sporting_goods.htm | publisher = Realmadrid.com | date = 1 December 2006| accessdate = 12 July 2008 |author=Álvaro Velasco |quote=Ramón Calderón says: We began working with Adidas again in 1998 }}</ref><ref>{{cite web |title = Our Sponsors&nbsp;— Adidas |url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193042216490/contenido/Patrocinador/Adidas.htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate = 18 July 2008}}</ref> Реал Мадриддин алгачкы титулдук демөөрчүсү, Zanussi, 1982–83, 1983–84 жана 1984–85 сезондорго келишим түзгөн. Андан кийинки демөөрчүлөр Parmalat жана Otaysa болду, булардан соң Teka менен 1992-жылы узак мөөнөттүү келишим түзулгөн.<ref name="Evolución Del Uniforme del Real Madrid (1902-1989)">{{cite web |title = Evolución Del Uniforme del Real Madrid (1902–1989) |url = http://www.leyendablanca.galeon.com/uniformes.htm |publisher = Leyendablanca.com |accessdate = 18 July 2008 |language = Spanish |archivedate = 2012-01-21 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120121234444/http://www.leyendablanca.galeon.com/uniformes.htm }}</ref><ref name="Evolución Del Uniforme del Real Madrid (1991-2008)">{{cite web |title = Evolución Del Uniforme del Real Madrid (1991–2008) |url = http://www.leyendablanca.galeon.com/uniformes2.htm |publisher = Leyendablanca.com |accessdate = 18 July 2008 |language = Spanish |archivedate = 2012-01-21 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120121164410/http://www.leyendablanca.galeon.com/uniformes2.htm }}</ref> 2001-жылы Реал Мадриддин Teka мене келишими аяктап, клуб бир сезон бою жаңы веб-сайтты таанытуу үчүн Realmadrid.com логотибин футболкаларга койгон. Кийин, 2002-жылы Siemens Mobile менен келишим түзүлгөн, ал эми 2006-жылы футболка BenQ Siemens логотиби менен кооздолгон.<ref>{{cite web |title = BenQ Mobile Scores As Real Madrid's New Major Sponsor |url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202735411099/noticia/Noticia/BenQ_Mobile_Scores_As_Real_Madrid&%238217,s_New_Major_Sponsor.htm | publisher = Realmadrid.com | date = 8 November 2005| accessdate = 18 July 2008}}</ref> BenQ Siemensтин экономикалык кыйынчылыктарынан улам азыркы Реал Мадриддин титулдук демөөрчүсү bwin.com болуп келет.<ref>{{cite web |title = Real Madrid and Bwin sign sponsorship agreement |url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730193846/noticia/Noticia/Three_year_deal.htm | publisher = Realmadrid.com | date = 11 June 2008| accessdate = 18 July 2008 | author=Juan José López Soto}}</ref><ref>{{cite web |title = Our Sponsors&nbsp;— bwin.com |url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193042218494/contenido/Patrocinador/bwin.htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate = 18 July 2008}}</ref> == Форма чыгаруучулар жана титулдук демөөрчүлөр == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !Доор !Форма чыгаруучу !Титулдук өнөктөш |- | 1980–1982 | rowspan="2"| Adidas | | <small>''Болгон эмес'' </small> |- | 1982–1985 | | Zanussi |- | 1985–1989 | rowspan="4"| Hummel | | Parmalat |- | 1989–1991 | | Reny Picot |- | 1991–1992 | | Otaysa |- | 1992–1994 | rowspan="3"| Teka |- | 1994–1998 | | Kelme |- | 1998–2001 | rowspan="6"| Adidas |- | 2001–2002 | | <small>''* болгон эмес'' </small> |- | 2002–2005 | | Siemens mobile |- | 2005–2006 | | Siemens |- | 2006–2007 | | BenQ Siemens |- | 2007– | | bwin.com |} <small>''* Клубтун жаңы веб-сайтын таанытуу үчүн футболкаларда Realmadrid.com жазылган.'' </small> == Стадиондор == {{Негизги макала|Estadio Chamartín|Santiago Bernabéu Stadium|Alfredo Di Stéfano Stadium}} Алгач стадиондон стадионго көчүп жүрүп, 1912-жылы команда ''"Кампо О'Доннелде"'' өзүйүн тапты жана буд жерде он бир жыл бою ойноду.<ref name="History — Chapter 1 - From the Estrada Lot to the nice, little O’Donnel pitch"/> Андан кийин Мадрид бир жылга 8 000 көрүүчү гана батыра ала турган ''Кампо де Сьюдад Линеаль'' кичинекей стадионуна көчтү. Акыры Реал Мадрид үйдөгү оюндарын ''Эстадио Чамартинде'' ойной баштады, эң алгачкы оюн бул жерде 1923-жылдын 17-майында Ньюкасл Юнайтед менен ойнолгон.<ref name="Ball, Phil p. 118">Ball, Phil p. 118.</ref> 22 500 көрүүчү батырган бул стадиондо Реал Мадрид биринчи испан лигасынын чемпиондук наамын майрамдаган.<ref name="Real Madrid turns 106 (III)"/> Бир нече талкуулашуулардан соң 1943-жылы жаңы шайланган президент Сантьяго Бернабеу Эстадио Чамартинди Реал Мадриддин бийик максаттарына жараша чоң эмес деген ой-пикирге келген. Жаңы стадион курулуп, 1947-жылы декабрь айынын 19-унда ачылган.<ref name="Real Madrid turns 106 (V)"/><ref>{{cite web| title = History&nbsp;— Chapter 3 – The New Chamartin, an exemplary stadium | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Santiago_Bernabeu/1193041512791/Historia/History.htm| publisher = Realmadrid.com | accessdate =12 July 2008}}</ref> Бул стадион азыркы күндө Эстадио Сантьяго Бернабеу деп аталат, бирок бул аталышы 1955-жылга чейин кабыл алынган эмес.<ref name="Real Madrid turns 106 (VI)"/> Бернабеуда ойнолгон биринчи матч Реал Мадрид жана португалдык Белененсес клубу арасында өткөрүлүп, Актар 3-1 эсеби менен жеңүүчү болуп чыкты, биринчи голду Сабино Баринага сайган.<ref name="Real Madrid turns 106 (V)"/> Стадиондун батыргычтыгы улам-улам өзгөрүп турчу, 1953-жылкы кеңейтүүдөн кийин 120,000 киши сыйдыра ала турган болду.<ref name="60th Anniversary">{{cite web| title = 60th Anniversary | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202729991092/noticia/Noticia/60th_Anniversary.htm | publisher = Realmadrid.com | date =13 December 2007| accessdate =12 July 2008|author=Javier Palomino}}</ref><ref>{{cite web| title = History&nbsp;— Chapter 4 | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Santiago_Bernabeu/1193041512791/Historia/History.htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate =12 July 2008}}</ref> Андан соң жаңыландыруу жана заманбап талаптарга туура келүү максаты менен орундар саны бир нече жолу азайган (эң акыркы туруп көрүү үчүн берилген орундар 1998-99 сезонунда УЕФА оюндарын туруп көрүүгө тыюу салган буйругуна ылайык жок болгон), же бираз көбөйтүлгөн.<ref name="60th Anniversary"/> Эң акыркы өзгөртүү 2011-жылда болду жана стадиондун сыйдыргычтыгы 5 миң орунга көбөйтүлүп, жалпы орун саны 85 454ге жетти. Жакында суурма чатыр кошуу планы жарыяланды.<ref>{{cite web |title = History&nbsp;— Chapter 10 – The future| url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Santiago_Bernabeu/1193041512791/Historia/History.htm | publisher = Realmadrid.com| accessdate = 13 July 2008}}</ref> Реал Мадрид Европа футбол клубдардын орточо стадион толушу боюнча төртүнчү орунда турат, андан көп эл Боруссия Дортмунд, ФК Барселона жана Манчестер Юнайтед оюндарына келет.<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/stats/attendance/_/league/ger.1/year/2010/german-bundesliga?cc=5901 |title=German Bundesliga Stats: Team Attendance - 2010-11 |work=[[ESPNsoccernet]] }}</ref><ref>http://arxiu.fcbarcelona.cat/web/english/noticies/club/temporada10-11/05/17/n110517117527.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120708133249/http://arxiu.fcbarcelona.cat/web/english/noticies/club/temporada10-11/05/17/n110517117527.html |date=2012-07-08 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/stats/attendance/_/league/eng.1/year/2010/barclays-premier-league?cc=5901 |title= Barclays Premier League Stats: Team Attendance - 2010-11 |work=[[ESPNsoccernet]] }}</ref><ref>{{cite web |url=http://soccernet.espn.go.com/stats/attendance/_/league/ESP.1/year/2010/spanish-primera-division?cc=5901 |title=Spanish La Liga Stats: Team Attendance - 2010-11 |work=[[ESPNsoccernet]] |accessdate=2012-07-09 |archivedate=2013-04-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130403134314/http://espnfc.com/stats/attendance/_/league/esp.1/year/2010/spanish-primera-division }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130403134314/http://espnfc.com/stats/attendance/_/league/esp.1/year/2010/spanish-primera-division |date=2013-04-03 }}</ref> Бернабеу стадионунда Евро 1964 финалы, 1982 Дүйнөлүк Чемпионатынын финалы, 1957, 1969 жана 1980 Европа Кубокторунун финалы жана 2010 Чемпиондор Лигасынын финалы өткөрүлгөн.<ref>{{cite web| title = Final at the Bernabéu | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202729990178/noticia/Noticia/Final_at_the_Bernabeu.htm | publisher = Realmadrid.com | date =28 March 2008|accessdate =12 July 2008|author=Alvaro Velasco}}</ref> Стадиондун Мадрид Метросунун 10-сызыгында ''Сантьяго Бернабеу'' аттуу өз бекети бар.<ref>{{cite web| title = Santiago Bernabéu station| url = http://www.metromadrid.es/| publisher = Metromadrid.es| accessdate = 30 September 2007| language = Spanish| archivedate = 2012-05-10| archiveurl = https://web.archive.org/web/20120510202855/http://www.metromadrid.es/}}</ref> 2007-жылдын 14-ноябрында УЕФА тарабынан Бернабеуга Элиталык футбол стадиону наамы берилген.<ref>{{cite web|title = The Bernabéu is now Elite | url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202729454004/noticia/Noticia/The_Bernabeu_is_now_Elite.htm | publisher = Realmadrid.com |date = 14 November 2007| accessdate = 12 July 2008|author=Javier Palomino}}</ref> Реал Мадриддин "Мадрид Калаасы" машыгуучу комплексинде 2009-жылы 9 майда Альфредо Ди Стефано стадиону ачылган. Алгачкы матч Реал Мадрид жана Реймс ортосунда ойнолду, бул кездешүү 1956-жылкы Европа Чемпиондор Кубогунун финалын кайрадан эске салды. Реал Мадрид Серхио Рамос, Кассано (2), Сольдадо (2) жана Хурадо сайган голдору менен 6–1 эсепке утту. Бул талаа бүгүнкү күндө Сьюдад Реал Мадриддин аырагыс бөлүгү, ал эми клубтун жаңы машыгуучу комплекси Мадрид шаарынын четиндеги Вальдебебаста орун алды. Стадион 5 000 адамды батыра алат жана Реал Мадрид Кастильяга энчиленген стадион болуп эсептелет. Стадион мурунку Реал Мадриддин оюнчусу Альфредо Ди Стефанонун урматына аталган.<ref>{{cite web| url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202733192447/noticia/Noticia/This_one_s_for_you,_Alfredo!.htm | title=This one's for you, Alfredo! | date= 10 May 2006 |accessdate=7 July 2008| publisher= Realmadrid.com}}</ref> == Статистика жана рекорддор == {{Негизги макала|List of Real Madrid C.F. records and statistics}} [[Файл:Raul Gonzalez 10mar2007.jpg|thumb|left|200px|Рауль Реал Мадрид тарыхындагы эң көп гол киргизген жана эң көп оюндарга катышкан оюнчу.]] Рауль Реал Мадрид менен эң көп оюн өткөргөн оюнчу рекордунун ээси - ал 1994-жылдан баштап 2010-жылга чейин биринчи команданын курамында 741 матч ойноду. Мануэль Санчис, к., экинчи орунда турат - ал 711 оюнга катышкан.<ref>{{cite web |title = Legends&nbsp;— Manolo Sanchís Hontiyuela | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041516860/1202817389172/jugador/JugadorLegendario/Sanchis.htm| publisher = realmadrid.com | accessdate = 13 July 2008}}</ref> Дарбазачылар арасында бул рекорд [[Икер Касильяс]]ка таандык, ал клуб менен 575 матч ойноду. Өз өлкөсүнүн курама командасына 127 жолу (Реал Мадрид оюнчусу катары 47 жолу) чакырылган португалдык Луиш Фигу Реалдын эң көп курама командасына чакырылган испан эмес оюнчусу.<ref>{{cite web | title = FIFA Century Club | url = http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/centclub/centuryclub%5f56649.pdf | format = PDF | publisher = fifa.com | accessdate = 13 July 2008 | archive-date = 2016-03-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160303170152/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/centclub/centuryclub_56649.pdf | dead-url = yes | archivedate = 2016-03-03 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20160303170152/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/centclub/centuryclub_56649.pdf }}</ref> Рауль Реалдын мыкты голеадору да болуп келет: ал 741 оюнда (1994-2010) 323 гол киргизгенге жетишкен.<ref>{{cite web|title = Conor Brown Equals Di Stéfano's Real Madrid Record |url = http://www.goal.com/en-us/news/1771/yahoo/2009/02/01/1087643/raul-equals-di-stefanos-real-madrid-record | accessdate = 5 February 2009}}</ref> Дагы төрт оюнчу Реалдын курамында 200дөн ащык гол киргизген: Альфредо Ди Стефано (1953-64), Сантильяна (1971–88), Ференц Пушкаш (1958–66) жана Уго Санчес (1985–92). Португалдык Криштиану Роналду бир сезон ичинде эң көп гол киргизген (2010–11 сезонунда 40 гол). Ди Стефаного таандык Европа Кубокторундагы 58 оюнда киргизген 49 голу рекорду эч жеңилбес болуп келген, анткени менен 2005 жылы Рауль бул рекордду өз атына жазып алды. Клуб тарыхындагы эң тез киргизилген голдун (15 секунда) ээси бразилиялык Роналду, бул гол 2003-жылы 3-декабрьда Атлетико Мадрид менен Лига кездешүүсүндө киргизген.<ref>{{Cite news| title = Quickfire Ronaldo proves Real hero| url = http://edition.cnn.com/2003/SPORT/football/12/03/spain.real/| publisher = CNN.com| accessdate = 7 December 2008| date = 3 December 2003| archivedate = 2018-10-14| archiveurl = https://web.archive.org/web/20181014141858/http://edition.cnn.com/2003/SPORT/football/12/03/spain.real/}}</ref> Расмий маалыматтар боюнча Реал Мадрид оюну үчүн стадионго келген көрүүчүлөрдүн эң көп саны 83, 329, бул рекорд 2006-жылы Корол Кубогу футбол мелдешинде катталган. Азыркы Эстадио Сантьяго Бернабеунун батыргычтыгы расмий маалыматтар боюнча 80 354 орун.<ref>{{cite web |title=Attendances Spain average&nbsp;— Primera División 2007–2008 |url=http://www.european-football-statistics.co.uk/attn/current/aveesp.htm |publisher=European Football Statistics |accessdate=16 July 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080613220015/http://www.european-football-statistics.co.uk/attn/current/aveesp.htm |archivedate=2008-06-13 |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080613220015/http://www.european-football-statistics.co.uk/attn/current/aveesp.htm |date=2008-06-13 }}</ref> Клубтун орточо стадион толушу 2007–08 сезонунда 76 234 кишиге жетип, Европа футбол лигаларында эң көп болгон.<ref>{{cite web |title=European Attendances |url=http://www.european-football-statistics.co.uk/attn/attneng.htm |publisher=European Football Statistics <nowiki>in 2008 Mexican defender, Jonni Ruvalcaba broke club record for highest paid player in a single season</nowiki> |accessdate=16 July 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080613212457/http://www.european-football-statistics.co.uk/attn/attneng.htm |archivedate=2008-06-13 |dead-url=no }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080613212457/http://www.european-football-statistics.co.uk/attn/attneng.htm |date=2008-06-13 }}</ref> Реал испан футболунда бир нече рекордко ээ, алардын эң белгилүүсү испан лигасынын чемпиондук наамдары (2011-12 сезондун чемпионаты менен 32 титул) жана катарынан эң көп чемпионат утушу (1960–65 жана 1985-90 жылдары эки жолу 5 чемпионатты уткан).<ref>{{cite web | title = Real Madrid C.F. | url = http://www.lfp.es/Default.aspx?tabid=78&IDParam=15 | publisher = lpf.es | accessdate = 22 February 2009 | language = Spanish | archive-date = 2012-05-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120521195037/http://www.lfp.es/Default.aspx?tabid=78&IDParam=15 | dead-url = yes }}</ref> Өз стадионунда жеңилбестен 121 матч (1957-жылдын 17-февралынан баштап 1965-жылдын 7-мартына чейин) ойноп келүүсү менен клуб Ла Лига рекордуна ээ.<ref>{{cite web| title = Unbeaten at Home in the League|url = http://www.rsssf.com/miscellaneous/unbeaten.html#home| publisher = rsssf.com| accessdate = 7 December 2008}}</ref> Актарга Европа Чемпиондор Кубогу/УЕФА Чемпиондор Лигасын тогуз жолу утуу<ref>{{cite web | title = History | url = http://www.uefa.com/competitions/ucl/history/index.html | publisher = Uefa.com | accessdate = 11 July 2008 | archiveurl = https://www.webcitation.org/5mq7Doy4M?url=http://www.uefa.com/competitions/ucl/history/index.html | archivedate = 2010-01-17 | dead-url = no }}</ref> жана эң көп жарымфинал оюндарына катышуу (22) рекорддору таандык. Рауль Гонсалес УЕФА Чемпиондор Лигасынын мыкты чабуулчусу, 71 голдун 66-сы Реал Мадриддин курамында ойногон маалда киргизилген. Реал Мадрид катарынан Европа Чемпиондор Кубогуна катышуу (бул турнир УЕФА Чемпиондор Лигасына өзгөрүлүшүнөн мурун) рекордуна да ээ - 1955–56 сезондон 1969–70 сезонго чейин 15 жолу катышкан.<ref>{{cite web|title = History: | url = http://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/index.html | publisher = Uefa.com | accessdate = 11 July 2008}}</ref> [[Файл:Best Club of the 20th Century.jpg|thumb|right|200px|Реал Мадридди 20-кылымдын эң мыкты клубу деп атаган олжо.]] 2009-жылдын июнь айында Манчестер Юнайтедге Криштиану Роналду үчүн 96 миллион евро (131.5 миллион доллар, 80 миллион стерлинг фунту) төлөп, клуб өзүнүн мурунку футбол тарыхындагы эң кымбат трансфер рекордун жаңыртты.<ref>{{Cite news|title=History of the world transfer record |date=11 June 2009 |publisher=[[BBC News]]|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/8085391.stm |accessdate=12 June 2009}}</ref><ref name="BBC Sport 20090611">{{cite news|title=Man Utd accept £80m Ronaldo bid|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_utd/8094720.stm|publisher=BBC Sport|accessdate=19 December 2011|date=11 June 2009}}</ref> Мындан мурун 2001-жылдагы Зинедин Зидандын 76 миллион евролук (100 миллион доллардан ашык, 45.8 миллион стерлинг фунту) Ювентустан Реал Мадридке трансфери эң кымбат деп катталган. Зидандын бул рекорду 2009-жылдын июнь айында Реал Мадрид Миландан Каканы сатып алганда экиде калган, анткени Каканын трансфери Зизунукунан стерлинг фунттарына которгондо ашкан. Реал Мадриддин эң кымбат сатуусу 2008-жылдын 1-сентябрында Робиньонун Мачестер Ситиге 42 миллион евролук (32.5 миллион стерлинг фунту) трансфери болду.<ref name="Robinho">{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/m/man_city/7593026.stm |title=Man City beat Chelsea to Robinho | work=BBC News | date=1 September 2008 | accessdate=4 January 2010}}</ref> == Күйөрмандар == Үйдө ойнолгон матчтарда көпчүлүгү сезондук абонемент ээлери болот, алардын орточо саны 68 670 адам.<ref name="Real Madrid Club de Fútbol">{{cite web| title = Real Madrid Club de Fútbol| url = http://www.lfp.es/Default.aspx?tabid=78&IDParam=15| publisher = Liga de Fútbol Profesional| accessdate = 22 February 2009| language = Spanish| archive-date = 2012-05-21| archive-url = https://web.archive.org/web/20120521195037/http://www.lfp.es/Default.aspx?tabid=78&IDParam=15| dead-url = yes}}</ref> Сезондук абонемент алуу үчүн клубтун ''сосьо'' , же мүчөсү болуш керек. Бул мүчөлөргө кошумча, клубтун Испания жана дүйнө жүзү бою 1 800&nbsp;''пеньясы'' (клубка караштуу расмий күйөрмандар топтору) бар. Реал Мадрид бүткүл тарыхы бою оюнга келген көрүүчүлөрдүн орточо саны боюнча испан футболунда биринчи орунду ээлейт, жыл сайын Сантьяго Бернабеу стадионуна орточо саны менен 65 000 көрүүчү келет. 2004-2005 сезонунда көрүүчүлөрдүн орто саны 71 900-гө жетип, Ла Лиганын эң жакшы колдогон командаларынын экинчиси болду. Реал Мадриддин эң берилген күйөрман тобу өзүн ''Ultras Sur'' деп атайт Алар өздөрүнүн оң канаттык саясатты колдогон катуу көз караштары менен белгилүү. Ультрас Сур башка оң канаттыктарды колдогон топтор менен шериктеш болуп келет, алардын эң таанымалы SS Lazio ''Irriducibili'' күйөрмандары. Кээ бир оюндарда алар теңдешүүчү командалардын оюнчуларына расисттик лозунгтары менен кордоп, УЕФА жүргүзгөн тергөөлөргө катышкан.<ref>{{Cite news|title = Real supporters reported to Spanish FA| url = http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/4459757.stm| publisher = BBC Sport| accessdate = 3 June 2008 | date=19 April 2005}}</ref><ref>{{Cite news|title = UEFA investigate Real Madrid supporters| url = http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/4037269.stm| publisher = BBC Sport| accessdate = 3 June 2008 | date=25 November 2004}}</ref> == Теңдешүүлөр == === ''Эль Класико'' === {{Негизги макала|El Clásico}} [[Файл:Pasillo Real Madrid - F.C. Barcelona.jpg|left|thumb|200px|Барселона Реал Мадрид лига чемпиондору болуусун сый коридору менен урматтоодо.]] Улуттук чемпионатта адаттай эки эң күчтүү клуб арасында элдешпес теңдешүүлөр болот. Бул көрүнүш испан лигасына да дал туура келет, бул чемпионатта Реал Мадрид жана Барселона кездешкен матчтар "Классикалык" (''El Clásico'' ) деп аталат. Улуттук чемпионаттын негизделишинен бери бул эки клуб Испаниянын теңтайлашкан эки аймагынын - [[Каталония]] жана Кастилья, ошондой эле эки шаардын өкүлдөрү катары өздөштүрүлгөн. Аталган теңдешүү көпчүлүк каталондуктар жана кастильялыктар арасындагы саясий жана маданий чымыркануунун чагылыштыруусу катары түшүнөт, бир автор бул көрүнүштү Испан жарандык согушунун кайтадан туудуруу миниатюрасы деп айта кеткен.<ref>Ghemawat, Pankaj. p. 2</ref> Примо де Ривера жана Франсиско Франко өкүмдарлар башкаруу маалында (1939–1975), бүт испан аймактарында маданий бөтөнчөлүктөргө тыюу салынган. Испания территориясында испан тилинен (кастилия тили) башка тилдерди колдонууга асмий түрдө тыюу салынган.<ref>Kleiner-Liebau, Désirée. p. 70</ref><ref>{{Cite news|author=Phil Ball |url=http://www.guardian.co.uk/football/2002/apr/21/championsleague.sport |title=The ancient rivalry of Barcelona and Real Madrid|work=The Guardian|publisher=Guardian News and Media |date= 21 April 2002|accessdate=13 March 2010 | location=London}}</ref> Каталония калкынын эркиндикке умтулуусун өздөштүрүлгөн Барселона бул адамдарга "Клубтан да маанилүү" (''Més que un club'' ) болгон. Мануэль Васкес Монтальбан айтып кеткендей, каталондуктар үчүн өз бөтөнчөлүгүн көрсөтүүсүнүн эң жакшы жолу Барселона командасын колдоо болгон. Бул айла жашырын анти-Франко кыймылдарына кошулуу тобокелине учурабастан, өзүнүн айрыкчалыгын коопсуз түрдө билдирүүгө жол берди.<ref>Spaaij, Ramón. p. 251</ref> Ошол эле маалда, Реал Мадрид көп учурларда клуб башкаруучулары жана кызматчылары дэнгээлинде да чексиз, эзүүчү централизм жана фашисттик режимдин көлөкөсү катары өздөштүрүлчү (каймактуулар стадионун анын урматына атаган мурунку клуб президенти Сантьяго Бернабеу ''лос насьоналес'' терге каршы күрөшкөн).<ref>{{Cite news|url=http://www.time.com/time/arts/article/0,8599,1697027,00.html|title=Barcelona vs. Real Madrid: More Than a Game|date=20 December 2007|accessdate=1 July 2009|work=[[Time (magazine)|Time]]|last=Abend|first=Lisa|archivedate=2012-05-09|archiveurl=https://www.webcitation.org/67WKlWga3?url=http://www.time.com/time/arts/article/0,8599,1697027,00.html}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120508205931/http://www.time.com/time/arts/article/0,8599,1697027,00.html |date=2012-05-08 }}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.guardian.co.uk/football/2001/mar/26/newsstory.sport13|title=Morbo: The Story of Spanish Football by Phil Ball (London: WSC Books, 2001)|date=26 March 2001|accessdate=1 July 2009|work=[[The Guardian]]|last=Lowe|first=Sid}}</ref> Анткени менен, Испан жарандык согуш маалында эки клубтун тең мүчөлөрү, мисалы Жосеп Суньол жана Рафаэль Санчес Герра, Франко колдоочуларынын колунда кордук көргөн. Кийин Реал Мадриддин курамында ойноп калган жана актардын узакка созулган ийгиликтердин жаратуучусу Альфредо Ди Стефанонун талаш трансферине байланыштуу 1950-жылдары бул теңдешүү ого бетер күчөдү.<ref>Burns, Jimmy. pp. 31–34</ref> 1960-жылдары теңдешүү европалык аренага чыкты: клубтар Европа Чемпиондор Кубогунун плей-офф этаптарында эки жолу кездешкен.<ref name="rsssf1">{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tablesb/barcamadrid.html |title=FC Barcelona vs Real Madrid CF since 1902 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation |date=31 January 2000 |accessdate=21 August 2010 |author=García, Javier}}</ref> 2002-жылдык Чемпиондор Лигасындагы кездешүүгө испан маалымат каражаттары "Кылымдын оюну" деп ат коюшкан, бул матчты дүйнө жүзү бою 500 миллиондон ашык киши көргөн.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/7773773.stm |title=Real win Champions League showdown |publisher=BBC News |date=11 December 2008 |accessdate=21 August 2010}}</ref> === ''Эль Дерби Мадриленьо'' === {{Негизги макала|El Derbi madrileño}} [[Файл:Bernabeu en un Madrid-Atleti.JPG|right|thumb|200px|Реал Мадрид күйөрмандары 2006-жылы Сантьяго Бернабеуда өткөн Дерби Мадриленьо учурунда.]] Клубтун эң жакын коңусу Атлетико Мадрид клубу, бул теңдешүү биринчи кезекте борбор калаанын эки чоң клубтарынын күйөрмандары арасында, андан кийин гана командалар арасында жашайт. Атлетико тарыхынын башталышында үч баск студенттери тарабынан 1903-жылы негизделишине карабастан, 1904-жылы клубка ''Мадрид футбол клубун'' нан кеткен оюнчулар кошулган. Мындан ары күйөрмандар арасындагы чыналуулуктар көбөюп гана келе жатты, анткени алгачкы Реал колдоочулары орто таптан, ал эми Атлетико күйөрмандары жумушчу табынан болгон. Азыркы күндө бул айырмалыктар суу жеп кеткендей. бул командалардын биринчи кездешүүсү 1929-жылы 21-февралда алгачкы Лига Чемпионатынын үчүнчү туру алкагында мурунку Чамартинде болгон. Жаңы турнирдин биринчи алгачкы расмий дербиси болгон оюн аягында Реалды 2-1 эсеп менен жеңүүчү көрдү.<ref name="Real Madrid turns 106 (III)"/> Бул теңдешүү 1959-жылы Европа Чемпиондор Кубогунун жарымфинал оюндарында эл аралык аренага чыкты. Реал биринчи матчты Бернабеуда 2-1 уткан, Ал эми Атлетико экинчи оюнду ''Метрополитано'' стадионунда 1-0 эсеби менен уткан. Жарымфинал кайрадан ойнолуп, актар бул матчты 1-0 эсепке утту. Бирок мурдагы Реал Мадрид машыктыруучу Хосе Вильялонга жетектеген Атлетико өчүн алууга жетишти - алар актарды катарынан эки ''Генералиссимус Кубогу'' нун финал оюндарында (1960 жана 1961-жж.) экинчи орунда калтырган.<ref>Реал Эль Дерби Мадриленьону 75 жолу уткан.</ref> Реал Ла Лигада үстөмдүк кылган 1961 жана 1989-жылдар арасында бир гана Атлетико актарга ылайыктуу теңдешүүчу болуп берди: Атлетико 1966, 1970, 1973 жана 1977-жылдары Ла Лига чемпиондору наамын тартып алган. 1965-жылы Атлетико сегиз жыл бою өз калаасында жеңилбеген Мадридди Бернабеу стадионунда кур калтырган биринчи команда болду. Ал эми Реал Мадриддин Атлетико менен болгон акыркы кездешүүлөрдө актардын рекорддор саны көбүрөөк болот.<ref>{{cite web |title = One for the ages | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202728441904/noticia/Noticia/One_for_the_ages.htm | publisher =Realmadrid.com | date = 17 January 2008 | accessdate = 12 July 2008|author=Álvaro Velasco}}</ref> 2002–03 сезонунда унутулгус матч ойнолду: Актар Висенте Кальдерон стадионунда Атлетикону 4-0 эсепке жеңип, Ла Лига чемпиондугун уткан. <ref>{{cite web |title = The derby turns 78 | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730679362/noticia/Noticia/The_derby_turns_78.htm | publisher =Realmadrid.com | date = 22 February 2007 | accessdate = 12 July 2008}}</ref> == Каржы жана ээлик маселелери == Флорентино Перестин биринчи президенттик мөөнөтүндө (2000–2006) Реал Мадрид дүйнөдөгү эң бай профессионалдык футбол клубу болуу максатын ишке ашыра баштады.<ref>{{cite news |title=Perez resigns as Real Madrid president|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/4757112.stm|publisher=BBC|accessdate=11 December 2008 | date=27 February 2006}}</ref> Клуб машыгуучу комлекстери ээлеген жердин бир бөлүгүн 2001-жылы Мадрид шаарынын муниципалитетине өткөрүп берип, ал эми калганын Repsol YPF, Mutua Automovilística de Madrid, Sacyr Vallehermoso жана OHL аттуу төрт ири корпорацияга сатып жиберген. Бул келишимден түшкөн акча клубтун бардык карыздарын жабып, Зинедин Зидан, Луиш Фигу, Роналдо жана Дэвид Бэкхем сыяктуу дүйнөнүн эң кымбат оюнчуларын сатып алууга жол берди. [[Муниципалитет]] мындан мурун шаардын өнүгүү планы боюнча машыктыруучу комплекстерин шаар четине көчүргөн эле, бул иш-аракет клуб жерлеринин баасын көтөрүлүшүнө түрткү болуп, шаар ал жерди сатып алган.<ref name="2001-2010"/> ЕС комиссиясы шаар жер үчүн ашыкча төлөп-төлөбөгөндүгү боюнча тергөө баштаган, натыйжасында бул келишим мамлекеттик субсидиянын бир түрү деп чыккан.<ref>{{cite news |title = EU investigates Real Madrid property deal |url = http://www.independent.co.uk/sport/football/european/eu-investigates-real-madrid-property-deal-572010.html |publisher = independent.co.uk |date = 4 March 2004 |accessdate = 14 August 2008 |location = London |first = Elizabeth |last = Nash |archivedate = 2009-02-13 |archiveurl = https://archive.today/20090213210310/http://www.independent.co.uk/sport/football/european/eu-investigates-real-madrid-property-deal-572010.html }}</ref> Кеңсе имараттарды куруу үчүн машыгуу коплекстери турган жерди сатуу Реал Мадриддин 270 миллион евро карызынан кутулуп, атактуу оюнчуларды сатып алууга мурда болуп көрбөгөн акча коротууга жол ачты. Буга кошумча, келишимден түшкөн акчаны клуб шаар четинде орун алган абдан кооз машыгуучу комплекс курууга сарптаган.<ref>{{cite news |title = 'Mistakes are forbidden' |url = http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/news/2001/05/08/madrid_bayern_ap/ |publisher = CNN/Sports Illustrated |date = 8 May 2001 |accessdate = 14 August 2008 |archivedate = 2012-05-10 |archiveurl = https://www.webcitation.org/67Yg4K0ci?url=http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/news/2001/05/08/madrid_bayern_ap/ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130309203743/http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/news/2001/05/08/madrid_bayern_ap/ |date=2013-03-09 }}</ref> Перес сунуштаган саясат натыйжасында клубтун дүйнө жүзү бою (айрыкча Азия рыногунда) маркетинг потенциалын толук колдонушунан улам каржы жагында ийгиликке алып келсе да, Реал Мадрид брендин маркетинг жактан жагымдуу кылууга өтө берилип, командага анча көңүл бурулбай калды деп көп сын көрдү. 2007-жылдын сентябрь айына BBDO агенттигинин изилдөөлөрү боюнча Реал Мадрид Европанын эң кымбат футбол бренди деп табылган.<ref>{{cite web |title=Top 25 ranking of Europe's most valuable football clubs |url=http://www.bbdo-consulting.com/cms/de/news/pressemappe/Pressemitteilungen/PM_Fussballclub_Ranking_2007.pdf |format=PDF |date=17 September 2007 |accessdate=15 March 2010 |publisher=[[BBDO]] (Batten, Barton, Durstine & Osborn) |archive-date=2009-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091127152253/http://www.bbdo-consulting.com/cms/de/news/pressemappe/Pressemitteilungen/PM_Fussballclub_Ranking_2007.pdf |dead-url=yes |archivedate=2009-11-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091127152253/http://www.bbdo-consulting.com/cms/de/news/pressemappe/Pressemitteilungen/PM_Fussballclub_Ranking_2007.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091127152253/http://www.bbdo-consulting.com/cms/de/news/pressemappe/Pressemitteilungen/PM_Fussballclub_Ranking_2007.pdf |date=2009-11-27 }}</ref> 2008-жылы клуб 951 миллион евро (640 миллион стерлинг фунту / 1.285 миллиард доллар) баасы менен экинчи орунду ээлеген,<ref name="The Most Valuable Soccer Teams">{{cite news|title=The Most Valuable Soccer Teams|publisher=[[Forbes]]|accessdate=16 March 2010|date=30 April 2008|url=http://www.forbes.com/lists/2008/34/biz_soccer08_Real-Madrid_340002.html}}</ref> ал эми эң кымбат клуб болуп 1.333 миллиард евро (900 миллион стерлинг фунту) турган Манчестер Юнайтед болуп чыкты.<ref name="The Most Valuable Soccer Teams - Manchester United">{{cite news|title=The Most Valuable Soccer Teams – Manchester United|publisher=[[Forbes]]|accessdate=16 March 2010|date=30 April 2008|url=http://www.forbes.com/lists/2008/34/biz_soccer08_Manchester-United_340001.html}}</ref> 2010-жылдын маалыматтары боюнча Реал Мадрид футбол дүйнөсүндө эң бийик товарооборотко ээ болду.<ref name="Deloitte Football money League">{{cite news|title=Deloitte Football Money League|publisher=[[Deloitte]]|accessdate=16 March 2010|date=20 October 2003|url=http://www.deloitte.com/assets/Dcom-Austria/Local%20Assets/Documents/Presse/Deloitte%20FML%202010.pdf|archivedate=2012-05-10|archiveurl=https://www.webcitation.org/67YgEHv6X?url=http://www.deloitte.com/assets/Dcom-Austria/Local%20Assets/Documents/Presse/Deloitte%20FML%202010.pdf}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130403000233/http://www.deloitte.com/assets/Dcom-Austria/Local%20Assets/Documents/Presse/Deloitte%20FML%202010.pdf |date=2013-04-03 }}</ref> 2009-жылдын сентябрь айында клуб жетекчилери 2013-жылга карай Реал Мадрид өзүнүн тематикалык парк ачуу пландарын жарыялашкан.<ref>{{cite web | title=Real Madrid plan to open their own theme park | url= http://www.thespoiler.co.uk/index.php/2009/09/04/real-madrid-plan-to-open-their-own-theme-park | publisher=TheSpoiler.co.uk | accessdate=8 September 2009}}</ref> Гарвард Университетиндеги аткарган изилдөө бул жыйынтыкка келген: Реал Мадрид "дүйнөнүн 20 эң маанилүү бренддеринин бири жана жетекчилиги, оюнчулары да элге тең таанымал болгон бирден бир болгон бренд. Биз дүйнө жүзүндөгү клуб күйөрмандары жөнүндө таң калтыраардык сандарды топтодук. Реал Мадридди 287 миллиондон ашык адам колдойт".<ref>{{cite web |title = Noticias |url = http://www.upcomillas.es/eng/noticias/noticia.aspx?ID=122 |publisher = upcomillas.es |accessdate = 23 February 2009 |archivedate = 2012-05-20 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120520160109/http://upcomillas.es/eng/Noticias/noticia.aspx?ID=122 }}</ref> 2010-жылы ''Forbes'' журналы 2008-09 сезонундан алынган маалыматтарга жана көрсөткүчтөргө таянып, Реал Мадридди 992 миллион еврого (1,323 миллион доллар) баалаган жана өз рейтингинде экинчи орунга койгон, ал эми биринчи орун Манчестер Юнайтедке берилди.<ref>{{cite news|url=http://www.forbes.com/2010/04/21/soccer-value-teams-business-sports-soccer-10-intro.html |title=The Business Of Soccer |publisher=Forbes |date=21 April 2010 |accessdate=7 August 2010}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.forbes.com/lists/2010/34/soccer-10_Soccer-Team-Valuations_Rank.html |title=Soccer Team Valuations |publisher=Forbes |date=30 June 2009 |accessdate=7 August 2010}}</ref> Deloitte маалыматтары боюнча, ошол эле маалда Реал Мадрид 401 миллион евро киреше алып, бул көрсөткүч менен биринчи орунга чыккан.<ref>{{cite web |url=http://www.deloitte.com/view/en_GB/uk/industries/sportsbusinessgroup/d039400401a17210VgnVCM100000ba42f00aRCRD.htm |title=Real Madrid becomes the first sports team in the world to generate €400m in revenues as it tops Deloitte Football Money League |publisher=Deloitte |date= |accessdate=7 August 2010 |archive-date=2010-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100805224812/http://www.deloitte.com/view/en_GB/uk/industries/sportsbusinessgroup/d039400401a17210VgnVCM100000ba42f00aRCRD.htm |dead-url=yes |archivedate=2010-08-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100805224812/http://www.deloitte.com/view/en_GB/uk/industries/sportsbusinessgroup/d039400401a17210VgnVCM100000ba42f00aRCRD.htm }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100805224812/http://www.deloitte.com/view/en_GB/uk/industries/sportsbusinessgroup/d039400401a17210VgnVCM100000ba42f00aRCRD.htm |date=2010-08-05 }}</ref> ФК Барселона, Атлетик Бильбао жана Осасуна клубдары менен бирге Реал Мадрид каттоодон өткөн ассоциация катары уюмдаштырылган. Жоопчерчилиги чектелген уюмдан айырмаланып, бул уюмдаштыруу түрү клуб акцияларын эмес, клуб мүчөлүгүн гана сатып алууга уруксат берет.<ref>Peterson, Marc p. 25</ref> Реал Мадриддин ''сосьо'' деп аталган мүчөлөрү өз араларынан чыккан өкүлдөрдөн турган топ түзөт да, бул топ клубтун эң бийик жетекчилик органы болуп эсептелет.<ref>{{Cite book|title=Handbook on the economics of sport|url=https://archive.org/details/handbookoneconom0000unse|first=Wladimir|last=Andreff|first2=Stefan|last2=Szymański|publisher=Edward Elgar Publishing|year=2006| isbn=1843766086|page=[https://archive.org/details/handbookoneconom0000unse/page/299 299]}}</ref> 2010-жылдын маалыматтарына карай, Реал Мадриддин ''сосьо'' саны 60 000 болду.<ref>{{cite web|title=Real Madrid drama. The oldest supporter died|url=http://www.ziare.com/real-madrid/suporteri/drama-la-real-madrid-a-murit-cel-mai-vechi-suporter-998175|publisher=ziare.com|year=2010|language=Romanian|accessdate=21 September 2010}}</ref> 2009–10 сезону аягында клубтун мүдүрлөр кеңеши Реал Мадриддин 244.6 миллион евро карызы бар, мурунку финансылык жылга салыштырмалуу 82.1 миллион еврого азайган деген отчет берген. == Массалык маданият == "''Гол!'' " фильм трилогиясынын экинчи бөлүгүндө Реал Мадрид жөнүндө сөз болгон (2007). Фильм мурунку Ньюкасл Юнайтед жылдызы Сантьяго Муньестин алгач кароодон өтүүсүн, андан кийин Реал Мадридге 2005–06 сезонунда келүүсү туралуу баяндайт. Фильм жаратуучулары Муньестин Мадридке келгенден соң жашоосундагы өзгөрүүлөргө көңүл бурууга аракеттенишкен. УЕФА тасманы колдогонунан улам, тартуучу команданын көп белгилүү оюнчуларды өздөрүнүн ролуна чакырууга мүмкүнчүлүгү болду. Реал Мадридден бул киного Икер Касильяс, Зинедин Зидан, Дэвид Бэкхем, Роналдо, Роберто Карлос, Рауль, Серхио Рамос, Робиньо, Томас Гравесен, Майкл Оуэн, Мичел Сальгадо, Хулио Баптиста, Стив МакМанаман, Жонатан Вудгейт жана Иван Эльгера тартылган. Башка клубдардан Роналдиньо, Тьерри Анри, Лионель Месси, Самуэль Это'о, Андрес Иньеста, Пабло Аймар, Фредрик Льюнберг, Сеск Фабрегас, Сантьяго Каньисарес сыяктуу дүйнөгө аты чыккан оюнчулар да катышкан. Тасма боюнча, Флорентино Перес жана Альфредо Ди Стефано экөө жасалма оюнчу Муньести клуб алдында Реал Мадрид оюнчусу катары тааныштырышат.<ref>{{cite web| url=http://www.imdb.com/title/tt0473360/ | title=Goal! 2: Living the Dream... (2007) | work=IMDb | accessdate=3 September 2009}}</ref> Реал, Кинотасма 2005-жылы чыккан жарым-жартылай көркөм, жарым-жартылай документалдык тараптардан турган Реал Мадрид жана анын дүйнө жүзү бою жашаган күйөрмандары жөнүндө фильм. passion for Real Madrid C.F. Клуб тарабынан продюсерленген жана режиссеру Борха Мансо болгон кино дүйнөнүн ар тарабында жашаган беш Реал Мадрид күйөрманынын жана алардын клубка болгон сүйүү окуясын көрсөтөт. Фильмде ойлоп чыгарылган бөлүгү менен, чыныгы окуялар да көрсөтүлгөн, мисалы, команданын Сьюдад Реал Мадридде машыгуусу, матчтар жана интервьюлар. Фильм команданын бардык мүчөлөрү тууралу баяндаганы менен, Дэвид Бэкхем, Зинедин Зидан, Рауль, Луиш Фигу, Роналдо, Икер Касильяс жана Роберто Карлос сыяктуу ''галактикос'' оюнчуларга көбүрөөк көнүл бурат. Испан тилинде тартылган тасма премьерадан кийин эл аралык күйөрмандар үчүн башка тилдерге да которулган. ''Ак бороон: Реал Мадриддин 100 жылы'' аттуу Фил Боллдун китеби Реал Мадриддин тарыхы жөнүндө англис тилинде жазылган биринчи китеп болду. 2002-жылы чыккан жана башка тилдерге да которулган бул китеп клубтун биринчи жүз жылдык тарыхындагы эң ийгиликтүү учурлары жөнүндө бандайт. 2011-жылдын 7-декабрында Реал Мадрид "Himno del Real Madrid" клуб гимнинин "Everybody" аттуу ремиксин жаңы чыгып жаткан ''The Legends: The Official Real Madrid Digital Music Album'' альбомунун биринчи сингл ыры катары элге таантылды. Бул ремиксти австралиялык The Stafford Brothers диджейлери жасады.<ref>{{cite web| url=http://www.insideworldsoccer.com/2011/12/real-madrid-launch-first-single-off-new.html | title=Real Madrid launch first single off new digital music album | work=inside World Soccer | date=3 December 2011}}</ref> === Real Madrid TV === Real Madrid TV Реал Мадрид иштеткен жана клуб туралуу жаңылыктарды, берүүлөрдү жана программаларды көрсөткөн шифрделген санарип телеберүү каналы. Канал өз көрсөтүүлөрүн англис жана испан тилинде эфирге берет. Анын кеңсеси Вальдебебастагы (Мадрид) Сьюдад Реал Мадрид машыгуу комплексинде жайгашкан. == Оюнчулар == {{Негизги макала|List of Real Madrid C.F. players}} Испан командалары ЕС жарандыгы жок үч оюнчу менен ойноого чектелген. Оюнчулар тизмесине ар биринин негизги жарандыгы гана көрсөтүлөт; кээ бир европалык эмес оюнчулар ЕСке кирген бир өлкөдөн экинчи жарандыгын алуу тартиби бар. АКТ өлкөлөрүндөн — Африка, Карибдер жана [[Океания|Тынч океан]]дык жана Котону келишимине кол койгон өлкөлөрү - чыккан оюнчулар Колпак сот чечими боюнча ЕС-эмес квотага кирбейт. === Биринчи команданын тизмеси === === Ижарага берилгендер === === УЕФА Чемпиондор Лигасы үчүн гана катталган кошумча оюнчулар === == Персонал == === Азыркы убакыттагы техникалык штат === [[Файл:Mourinho Madrid.jpg|right|thumb|200px|2010-2013 ж. баш машыктыруучу португалдык Жозе Моуриньо.]] :''Реал Мадрид футбол клубунун машыктыруучулары тизмесин караңыз.'' == Жетекчилик == [[Файл:Florentino perez.jpg|right|thumb|200px|Азыркы клуб президенти - ишкер Флорентино Перес.]] == Сыйлыктар == 2012-жылдын 6-август күнүнө Реал Мадрид 32 жолу Ла Лига чемпиондугун жана 9 жолу Европа Чемпиондор Кубогун/УЕФА Чемпиондор Лигасын утуп, эң көп утуштар рекордуна ээ болуп турат. Реал Мадрид 2000-жылдын 23-декабрында 20-кылымдын эң ийгиликтүү FIFA клубу наамы менен ыйгарылган.<ref name="106 years of history">{{cite web|title = 106 years of history | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202728273671/noticia/Noticia/106_years_of_history.htm | publisher = Realmadrid.com| date = 8 March 2008 | accessdate = 12 July 2008|author=Juan José López Soto}}</ref> 2004-жылы клуб FIFA Ардак Орденин алган.<ref>{{cite web | title = Celebrations mark the opening of FIFA Centennial Congress in Paris, FIFA's birthplace | url = http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/releases/newsid=92643.html | publisher = fifa.com | date = 20 May 2004 | accessdate = 13 July 2008 | archive-date = 2009-02-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090214101851/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/releases/newsid%3D92643.html | dead-url = yes | archivedate = 2009-02-14 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20090214101851/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/releases/newsid%3D92643.html }} {{Dead link|date=April 2012|bot=H3llBot}}</ref> Буга кошумча, бештен көп Европа Чемпиондор Кубогун жеңгенинен улам Реал УЕФА Чемпиондор Лигасынын оюндарында футболкаларына көп жолку жеңүүчү эмблемасын тагууга укуктуу.<ref name="badge of honour"/> === Үйдөгү турнирлер === *'''Ла Лига''' <ref>{{cite web|url=http://www.lfp.es/Default.aspx?tabid=113&Controltype=EvHist&id=1&tmpd=28&tmph=110&e1=5&e2=&e3=&e4=|title=Evolution 1929–10|publisher=[[Liga de Fútbol Profesional]]|date=|accessdate=6 August 2010|archive-date=2011-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720042754/http://www.lfp.es/Default.aspx?tabid=113&Controltype=EvHist&id=1&tmpd=28&tmph=110&e1=5&e2=&e3=&e4=|dead-url=yes}}</ref> :'''Жеңүүчүлөр (32):''' 1931–32, 1932–33, 1953–54, 1954–55, 1956–57, 1957–58, 1960–61, 1961–62, 1962–63, 1963–64, 1964–65, 1966–67, 1967–68, 1968–69, 1971–72, 1974–75, 1975–76, 1977–78, 1978–79, 1979–80, 1985–86, 1986–87, 1987–88, 1988–89, 1989–90, 1994–95, 1996–97, 2000–01, 2002–03, 2006–07, 2007–08, {32}2011–12 :''Экинчи орун (20):'' 1929, 1933–34, 1934–35, 1935–36, 1941–42, 1944–45, 1958–59, 1959–60, 1965–66, 1980–81, 1982–83, 1983–84, 1991–92, 1992–93, 1998–99, 2004–05, 2005–06, 2008–09, 2009–10, 2010–11 *'''Корол Кубогу''' <ref>{{cite web|language=Spanish|url=http://www.marca.com/deporte/futbol/copa–rey/palmares.html |title=Palmarés en |publisher=[[MARCA]] |date= |accessdate=22 June 2010}} {{Dead link|date=April 2012|bot=H3llBot}}</ref> :'''Жеңүүчүлөр (20):''' 1905, 1906, 1907, 1908, 1917, 1934, 1936, 1946, 1947, 1961–62, 1969–70, 1973–74, 1974–75, 1979–80, 1981–82, 1988–89, 1992–93, 2010–11, 2013/14, 2022/23 :''Экинчи орун (19):'' 1903, 1916, 1918, 1924, 1929, 1930, 1933, 1940, 1943, 1958, 1959–60, 1960–61, 1968, 1978–79, 1982–83, 1989–90, 1991–92, 2001–02, 2003–04 *'''Испан Суперкубогу''' <ref name="rsssf2">{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tabless/spansupcuphist.html |author=Carnicero, José; Torre, Raúl; Ferrer, Carles Lozano |title=Spain – List of Super Cup Finals |publisher=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]] (RSSSF) |date=28 August 2009 |accessdate=22 June 2010}}</ref> :'''Жеңүүчүлөр (8):''' 1988, 1989*, 1990, 1993, 1997, 2001, 2003, 2008 :''Экинчи орун (4):'' 1982, 1995, 2007, 2011 ::<small>(* ''Корол Кубогун жана Ла Лиганы уткан'' )</small> *'''Эва Дуарте Кубогу''' (Испан Суперкубогунан) мурун ойнолчу<ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tabless/spansupcuphist.html |title=List of Super Cup Finals |publisher=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|RSSF]] |date= |accessdate=18 March 2011}}</ref> : '''Жеңүүчүлөр (1):''' 1947 *'''Ла Лига Кубогу''' <ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tabless/spanleagcuphist.html |author=Torre, Raúl |title=Spain – List of League Cup Finals |publisher=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]] (RSSSF) |date=29 January 2009 |accessdate=22 June 2010}}</ref> :'''Жеңүүчүлөр (1):''' 1985 :''Экинчи орун (1):'' 1983 === Европа турнирлери === *'''Европа Чемпиондор Кубогу/УЕФА Чемпиондор Лигасы''' <ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/index.html |title=Champions League history |publisher=[[Union of European Football Associations]] (UEFA) |date= |accessdate=22 June 2010}}</ref> :'''Жеңүүчүлөр (13):''' 1955–56*, 1956–57, 1957–58, 1958–59, 1959–60, 1965–66, 1997–98, 1999–2000, 2001–02, 2013-14, 2015-16, 2016-17, 2017-18 :''Экинчи орун (3):'' 1961–62, 1963–64, 1980–81 ::<small>(* ''Алгачкы жеңүүчүлөр'' )</small> *'''УЕФА Кубогу''' <ref>{{cite web |url=http://en.archive.uefa.com/uefaeuropaleague/history/index.html |title=Europa League history |publisher=[[UEFA]] |accessdate=22 June 2010 |archive-date=2016-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160214230810/http://en.archive.uefa.com/uefaeuropaleague/history/index.html |dead-url=yes |archivedate=2016-02-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160214230810/http://en.archive.uefa.com/uefaeuropaleague/history/index.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160214230810/http://en.archive.uefa.com/uefaeuropaleague/history/index.html |date=2016-02-14 }} {{Dead link|date=April 2012|bot=H3llBot}}</ref> :'''Жеңүүчүлөр (2):''' 1984–85, 1985–86 *'''УЕФА Кубок Жеңүүчүлөр Кубогу''' <ref>{{cite web |url=http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/index.html |title=UEFA Cup Winners' Cup |publisher=[[UEFA]] |date= |accessdate=22 June 2010 |archivedate=2010-05-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100501123433/http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/index.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100501123433/http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/index.html |date=2010-05-01 }}</ref> :''Экинчи орун (2):'' 1970–71, 1982–83 *'''УЕФА Суперкубогу''' <ref>{{cite web |url=http://en.archive.uefa.com/competitions/supercup/history/index.html |title=UEFA Super Cup |publisher=[[UEFA]] |accessdate=22 June 2010 |archivedate=2010-08-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100820032123/http://en.archive.uefa.com/competitions/supercup/history/index.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100820032123/http://en.archive.uefa.com/competitions/supercup/history/index.html |date=2010-08-20 }}</ref> :'''Жеңүүчүлөр (1):''' 2002 :''Экинчи орун (2):'' 1998, 2000 === Дүйнөлүк турнирлер === *'''Интерконтиненталдык Кубок''' (FIFA Клубдар арасы Дүйнөлүк Чемпионатынан мурун ойнолчу)<ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tablest/toyota.html |title=Intercontinental Club Cup |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation |date=30 April 2005 |accessdate=9 August 2010 |author=Magnani, Loris; Stokkermans, Karel}}</ref> :'''Жеңүүчүлөр (3):''' 1960, 1998, 2002 :''Экинчи орун (2):'' 1966, 2000 == Дагы окуганга == '''Спорт''' *Реал Мадрид Баскетбол '''Резервдик команда''' *Реал Мадрид Кастилья *Реал Мадрид С '''Башкалар''' *Европа Клубдар Ассоциациясы *G14 (футбол) *Deloitte Футболдон түшкөн акча лигасы *Күйөрмандар ээлик кылган спорт клубдар *Эң бай футбол клубдары '''Окшош макалалар''' *Сантьяго Бернабеу Трофеи '''Оюндар''' *Real Madrid Fantasy Manager == Шилтемелер == {{Reflist|2|colwidth=30em}} == Кызыккандарга == *{{Cite book|author=Dénes, Tamás & Rochy, Zoltán|title=Real Madrid |publisher=Aréna 2000|year=2002|isbn=963-86167-5-X }} *{{Cite book|author=Ball, Phil |title=Morbo: The Story of Spanish Football |url=https://archive.org/details/morbostoryofspan0000ball |publisher=WSC Books Limited|year=2003 New edition|isbn=0-954-01346-8 }} *{{Cite book|author=Ball, Phil |title=White Storm: The Story of Real Madrid |url=https://archive.org/details/whitestorm100yea0000ball |publisher=Mainstream |year=2003 |isbn=1-84018-763-8 }} *{{Cite book|author=McManaman, Steve & Edworthy, Sarah|title=El Macca: Four Years with Real Madrid |url=https://archive.org/details/elmaccafouryears0000mcma|publisher=Simon & Schuster|year=2003|isbn=0-743-48920-9 }} *{{Cite book|author=Luis Miguel González, Luis González López, Fundación Real Madrid |title=Real Madrid: Cien años de leyenda, 1902–2002 |publisher=Everest|year=2002|isbn=84-241-9215-X }} == Тышкы шилтемелер == * [http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Home.htm Реал мадрид клубунун расмий сайты] {{Ref-es}} * [http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season%3D2012/clubs/club%3D50051/profile/index.html Real Madrid C.F.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120622010927/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2012/clubs/club=50051/profile/index.html |date=2012-06-22 }} УЕФА сайтында * (en) (es) [http://www.lfp.es/Default.aspx?tabid=78&amp;IDParam=15&amp;language=en-GB Real Madrid C.F.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120614062207/http://www.lfp.es/Default.aspx?tabid=78&IDParam=15&language=en-GB |date=2012-06-14 }} Ла Лига сайтында [[Категория:1902-жылы негизделген футбол клубдары]] [[Категория:Ла Лига клубдары]] [[Категория:Реал Мадрид]] [[Категория:Мадриддеги футбол клубдар]] [[Категория:Испаниянын мульти-спорт клубдары]] [[Категория:Корол Кубогунун жеңүүчүлөрү]] [[Категория:G-14 клубдары]] [[Категория:1902-жыл]] [[Категория:Испания футбол лигасы]] b6l8hqzumjpdzf0psz6gqox0p3pxs46 653559 653558 2026-09-30T09:40:44Z Makenzis 20051 out 653559 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубу |аталышы = [[Файл:Flag of Spain.svg|{{{1|22px}}}|border|Испaния желеги]] ''Реал Мадрид'' |учурдагы мезгил = |сүрөтү = File:Escudo Real madrid.png |расмий аталышы = Real Madrid Club de Fútbol<ref name="Real Madrid Club de Fútbol"/> |кыскача аталышы = |негизделген = 1902 |таратылган = |стадиону = «[[Сантьяго Бернабеу (стадион)|Сантьяго Бернабеу]]» |стадиондогу орун= 85 000 |кожоюуну = |президенти = [[Файл:Flag of Spain.svg|25px]] [[Флорентино Перес]] |мүдүрү = |ген. мүдүрү = |машыктыруучу = [[Файл:Flag of Italy.svg|25px]] [[Карло Анчелотти]] |капитаны = |Командалык көрсөткүчү = |бюджети = |мелдеши = [[Ла Лига]]; [[УЕФА Чемпиондор Лигасы]] |мезгил = 2025/26 |орун = 2-чи |сайты = [http://www.realmadrid.com/ www.realmadrid.com] | pattern_la1 = _realmadrid2526h | pattern_b1 = _realmadrid2526h | pattern_ra1 = _realmadrid2526h | pattern_sh1 = _realmadrid2526h | pattern_so1 = _adidasonwhitel | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = 433E3A | pattern_la2 = _realmadrid2526a | pattern_b2 = _realmadrid2526a | pattern_ra2 = _realmadrid2526a | pattern_sh2 = _realmadrid2526a | pattern_so2 = _realmadrid2526al | leftarm2 = 262a45 | body2 = 262a45 | rightarm2 = 262a45 | shorts2 = 262a45 | socks2 = 262a45 | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = }} Көпчүлүккө '''Реал Мадрид''' катары белгилүү '''Реал Мадрид футбол клубу''' (''исп. Real Madrid Club de Futbol'' ) [[Испания|Испаниянын]] [[Мадрид|Мадрид шаарында]] жайгашкан профессионалдык футбол клубу. Ал 1902 жылы ''Мадрид Футбол Клубу'' деген аталыш менен негизделген жана ошондон бери үйдөгү оюндарда адатта ак форма кийип келет. ''Реал'' сөзү испан тилинде ''падышалык, падышаныкы'' дегенди билдирет жана 1920-жылы клубка ошол маалдагы испан королу Альфонсо XIII тарабынан клуб эмблемасындагы корона менен кошо ыйгарылган. 1950-жылдар ичи клуб өзүн Испан жана Европа футболунда чоң күч катары тааныткан. Башка европалык клубтардан айырмаланып, Реал Мадриддин мүчөлөрү (''сосьо'') клубка негизделишинен бери ээлик кылат жана башкарып келет. Жылдык киреше боюнча эң бай футбол клубу (2011-жылы 438.6 миллион евро киреше алган)<ref>{{cite web | title = Deloitte Football Money League 2011 | url = http://www.deloitte.com/view/en_GB/uk/industries/sportsbusinessgroup/sports/football/deloitte-football-money-league-2011/c774a9e481a7d210VgnVCM1000001a56f00aRCRD.htm | publisher = Deloitte UK | accessdate = 30 June 2011 | archive-date = 2012-11-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121130164529/http://www.deloitte.com/view/en_GB/uk/industries/sportsbusinessgroup/sports/football/deloitte-football-money-league-2011/c774a9e481a7d210VgnVCM1000001a56f00aRCRD.htm | dead-url = yes | archivedate = 2012-11-30 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20121130164529/http://www.deloitte.com/view/en_GB/uk/industries/sportsbusinessgroup/sports/football/deloitte-football-money-league-2011/c774a9e481a7d210VgnVCM1000001a56f00aRCRD.htm }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121130164529/http://www.deloitte.com/view/en_GB/uk/industries/sportsbusinessgroup/sports/football/deloitte-football-money-league-2011/c774a9e481a7d210VgnVCM1000001a56f00aRCRD.htm |date=2012-11-30 }}</ref> жана жалпы наркы боюнча экинчи (1.4 миллиард евро) болуп саналат.<ref>{{cite news | title = The World's Most Valuable Soccer Teams | url = http://blogs.forbes.com/sportsmoney/2011/04/20/the-worlds-most-valuable-soccer-teams | publisher = Forbes | accessdate = 30 June 2011 | first = Dan | last = Bigman | archivedate = 2011-07-22 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110722120516/http://blogs.forbes.com/sportsmoney/2011/04/20/the-worlds-most-valuable-soccer-teams/ }}</ref> Реал Мадрид бир нече клубтар менен эзелтеден бери атаандашып келет, эң белгилүү атаандаштык ''"Эль Класико"'' деп аталат жана ал [[Бaрселонa (футбол клубу)|Барселона ФК]] менен болот. Команда 1947-жылдан баштап үйдөгү оюндарын 85454 киши батыра ала турган Мадриддин борборунда орун алган [[Сантьяго Бернабеу Стадиону|Сантьяго Бернабеу Стадионунда]] өткөрөт. [[Атлетик Бильбао (футболдук клуб)|Атлетик Бильбао]] жана Барселона менен бирге Испан футболунун [[Испания футбол чемпионаты|жогорку дивизиону]]нан эч качан төмөн түшпөгөн командаларына кирет. Өлкө ичинде Реал Мадрид [[Испания футбол лигасы|Ла Лиганы]] 32 жолу, Корол Кубогун 18 жолу, 8 жолу Испания Суперкубогун, бир Ева Дуарте Кубогун жана бир Лига Кубогун уткан.<ref>{{cite web|title = World Football: The 11 Most Successful European Clubs in History | url = http://bleacherreport.com/articles/510011-world-football-the-11-most-successful-european-clubs-in-history/page/12 | accessdate = 22 January 2012}}</ref> Эл аралык дэңгээлде рекорд коюп, тогуз Европа Кубогу/УЕФА Чемпиондор Лигасынын Кубогуна жана үч Интерконтиненталдык Кубогуна ээ болгон, муну менен бирге эки УЕФА Кубогун жана бир УЕФА Суперкубогун утуп алган. == Тарыхы == {{Негизги макала|History of Real Madrid C.F.}} === Алгачкы жылдар (1897–1945) === [[Файл:Madrid_C.F._1905-06.jpg|thumb|left|200px|1905-жылдагы Реал Мадрид командасы]] Реал Мадриддин теги Мадридди футбол менен тааныштырган ''Билим Берүү Эркин Институтунун'' мугалимдери (алардын айрымдары [[Кембриж университети|Кембриж]] жана [[Оксфорд университети|Оксфорд]] Университеттеринин бүтүрүүчүлөрү болгон) жана окуучуларынан чыгат. Алар 1897-жылы ''Football Club Sky'' командасын негиздеп, жекшемби күндөрү Монклоада ойношчу. 1900-жылы Sky клубу эки башка командага бөлүнүп кеткен: ''New Foot-Ball de Madrid'' жана Club Español de Madrid.<ref name="Ball, Phil p. 117">Ball, Phil p. 117.</ref> 1902-жылы 6-мартта жетекчиси Хуан Падрос болгон Кеңеш шайлангандан соң, Мадрид Футбол Клубу расмий түрдө негизделген.<ref name="Real Madrid turns 106 (I)">{{cite web|title = Pre-history and first official title (1900–1910) | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730681095/noticia/Noticia/Real_Madrid_turns_106_(I).htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate = 12 July 2008|author=Luís Miguel González}}</ref> ''Мадрид ФК'' биринчи чемпион наамын 1905-жылы негизделишине үч эле жыл болгондо Испан Суперкубогунун финалында Атлетик Бильбао командасын утуп, алган. 1909-жылдын 4-январында клуб президенти Адольфо Мелендес Испан ФАсынын түзүлүшү жөнүндө келишимге кол коюп, Реал Мадрид Падышалык Испан Футбол Федерациясынын негиздөөчүлөрүнүн бири болду. Бир нече стадиондордо көчүп ойногондон соң команда 1912-жылы ''Кампо О'Доннел'' стадионуна ээ болду.<ref name="History — Chapter 1 - From the Estrada Lot to the nice, little O’Donnel pitch">{{cite web | pattern_la1 = _realmadrid1617h | pattern_b1 = _realmadrid1617h | pattern_ra1 = _realmadrid1617h | pattern_sh1 = _realmadrid1617h | pattern_so1 = _realmadrid1617h | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_la2 = _realmadrid1617a | pattern_b2 = _realmadrid1617a | pattern_ra2 = _realmadrid1617a | pattern_sh2 = _realmadrid1617a | pattern_so2 = _realmadrid1617a | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = 543c94 | pattern_la3 = _realmadrid1617t | pattern_b3 = _realmadrid1617t | pattern_ra3 = _realmadrid1617t | pattern_sh3 = _realmadrid1617t | pattern_so3 = _realmadrid1617t | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = 000000 |title = History&nbsp;— Chapter 1 – From the Estrada Lot to the nice, little O’Donnel pitch | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Santiago_Bernabeu/1193041512791/Historia/History.htm | publisher = Realmadrid.com| accessdate = 11 July 2008}}</ref> Корол Альфонсо XIII 1920-жылы клубка Real (Падышалык) наамын ыйгарган соң, клубтун аталышы Реал Мадридке өзгөргөн.<ref name="Real Madrid turns 106 (II)">{{cite web |title = Bernabéu's debut to the title of ''Real'' (1911–1920) | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730681252/noticia/Noticia/Real_Madrid_turns_106_(II).htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate = 12 July 2008|author=Luís Miguel González}}</ref> [[Файл:Alfonso XIIIdeEspaña.jpg|150px|thumb|right|Ошол маалдагы испан королу Альфонсо XIII]] 1929-жылы эң биринчи [[Испания футбол лигасы]] түзүлгөн. Реал Мадрид сезон бою биринчи лиганын лидерлери болуп келе жатып, эң акыркы матчты Атлетик Бильбаого уттуруп жиберген жана сезонду Барселонадан артта калып, экинчи орунда аяктаган.<ref name="Real Madrid turns 106 (III)">{{cite web| title = A spectacular leap towards the future (1921–1930) | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730681768/noticia/Noticia/Real_Madrid_turns_106_(III).htm | publisher = Realmadrid.com | date =28 February 2007 |accessdate =12 July 2008|author=Luís Miguel González}}</ref> Реал Мадрид эң алгачкы Лига титулун 1931–32 сезонунда уткан. Андан соңку жылы Реал кайрадан Лиганы утуп, эки жолу чемпиондукту алган эң биринчи команда болду.<ref name="Real Madrid turns 106 (IV)">{{cite web|title = The first two-time champion of the League (1931–1940) | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730681729/noticia/Noticia/Real_Madrid_turns_106_(IV).htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate = 18 July 2008|author=Luís Miguel González}}</ref> 1934-жылдын 14-апрелинде Экинчи Испан Республикасы жарыяланып, клуб Реал наамын жоготкон жана Мадрид Футбол Клубу деген аталышын кайтарган. Футбол [[Экинчи дүйнөлүк согуш|Экинчи Дүйнөлүк Согуш]] маалында да ойноло берген, 1943-жылы 13-июньда Мадрид Барселонаны <ref name="Telegraph 20111209">{{cite news|title=Real Madrid v Barcelona: six of the best 'El Clásicos'|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/competitions/la-liga/8946213/Real-Madrid-v-Barcelona-six-of-the-best-El-Clasicos.html|publisher=The Telegraph|accessdate=19 December 2011|date=9 December 2011|location=London}}</ref>Генералиссимус Кубогунун<ref name="Telegraph 20111209"/> (Корол Кубогунун аты ал маалда Генерал Франконун урматына өзгөртүлгөн) жарым-финалынын экинчи таймашында 11–1 эсеп менен уткан. "Полиция оюнчуларды коркуткан"<ref name="Aguilar 19981210">{{cite web|last=Aguilar|first=Paco|title=Barca - Much more than just a Club|url=http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=70557.html|publisher=FIFA|accessdate=19 December 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080429205533/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=70557.html|archivedate=2008-04-29|date=10 December 1998|dead-url=no}}</ref>, ага кошумча мамлекеттик коопсуздук мекемесинин мүдүрү "атайлап командага айрым оюнчулар саясий режимдин жоомарттыгынан гана өлкөдө калууга жана футбол ойноого уруксат алганын" айтып кеткен деген болжолдоолор болгон.<ref name="Ball, Morbo 2003">{{cite book|last=Ball|first=Phil|title=Morbo: the Story of Spanish Football|url=https://archive.org/details/morbostoryofspan0000ball|publisher=WSC Books Ltd|isbn=978-0954013462|accessdate=20 December 2011|date=12 December 2003}}</ref> Мадриддин колдоочулары Барселона Төрагасы Энрик Пиньейрого асылышкан.<ref name="Spaaij 2006">{{cite book |last=Spaaij |first=Ramn |title=Understanding football hooliganism: a comparison of six Western European football clubs |year=2006 |publisher=Amsterdam University Press |location=Amsterdam |isbn=9789056294458 |url=http://books.google.com/books?id=i21W_KN_iUMC&pg=284 |accessdate=19 December 2011}}</ref> === Сантьяго Бернабеу Йесте жана Европадагы Ийгилик (1945–1978) === Сантьяго Бернабеу Йесте 1945-жылы Реал Мадриддин президенти болуп шайланган.<ref name="Real Madrid turns 106 (V)">{{cite web |title = Bernabéu begins his office as President building the new Chamartín Stadium (1941–1950) | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730681924/noticia/Noticia/Real_Madrid_turns_106_(V).htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate = 12 July 2008|author=Luís Miguel González}}</ref> Анын президенттик мөөнөтүндө Испан жарандык согуш маалында бузулган жана жапа көргөн клуб, анын Сантьяго Бернабеу стадиону жана Сьюдад Депортива машыгуу жерлери жаңыдан курулуп-оңдолгон. 1953-жылдан тартып, ал дүйнөлүк дэңгээлде белгилүү чет өлкөлүк оюнчуларды ойнотуу стратегиясын киргизе баштаган, мындай оюнчулардын эң көрүнүктүүсү Альфредо Ди Стефано болду.<ref name="Real Madrid turns 106 (VI)">{{cite web|title = An exceptional decade (1951–1960) | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730565386/noticia/Noticia/Real_Madrid_turns_106_(VI).htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate= 12 July 2008|author=Luís Miguel González}}</ref> 1955-жылы, француз спорт журналисти жана ''L'Équipe'' гезитинин редактору Габриэль Ано сунуштаган ойду негизге алып, Бернабеу, Бедриньян жана Густав Шебеш атайын чакырылган Европалык командалардан турган сыналуучу турнир өткөрүшкөн, бул турнир кийин биз бүгүнкү күндө билген УЕФА Чемпиондор Лигасына айланды.<ref>{{cite web | url=http://www.uefa.com/magazine/news/Kind=512/newsId=419682.html | title=Hats off to Hanot | accessdate=11 July 2008 | date=12 May 2006 | publisher=uefa.com | author=Matthew Spiro | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080519095732/http://www.uefa.com/magazine/news/Kind=512/newsId=419682.html | archivedate=2008-05-19 | dead-url=no }}</ref> Так эле ошол Бернабеунун жетекчилиги алдында Реал Мадрид өзүн Испан жана Европа футболундагы чоң күч катары таанытты. 1956-1960 жылдары клуб Европа Кубогун катарынан беш жолу утуп, 1960-жылы Хэмпден Парк стадионунда өткөрүлгөн финалда Айнтрахт Франкфуртту 7-3 эсеп менен уткан.<ref name="Real Madrid turns 106 (VI)"/> Ушул беш удаа утуштан кийин Кубок Реалга түбөлүккө берилген, ошону менен бирге Реал Мадрид УЕФА ардак белгисин тагууга укук алган.<ref name="badge of honour">{{cite web | url=http://www.uefa.com/newsfiles/19071.pdf | title=Regulations of the UEFA Champions League | format=PDF | publisher=UEFA | accessdate=12 July 2008 | archivedate=2007-03-12 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20070312003915/http://www.uefa.com/newsfiles/19071.pdf}}; Page 4, §2.01 "Cup" &amp; Page 26, §16.10 "Title-holder logo"</ref> Клуб алтынчы Европа Кубогун 1966-жылы мелдештин тарыхында биринчи жолу жалаң гана бир улуттан турган команда болуп ойноп, финалда Партизан ФКны 2–1 эсеп менен жеңген.<ref name="Real Madrid turns 106 (VII)">{{cite web |title = The generational reshuffle was successful (1961–1970) | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730565958/noticia/Noticia/Real_Madrid_turns_106_(VII).htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate = 12 July 2008|author=Luís Miguel González}}</ref> Бул команда Йе-йе деген ат менен белгилүү болду. "Йе-йе" аталышы команданын төрт мүчөсү Diario Marca үчүн "Битлз" стилиндеги парик кийип сүрөткө түшкөндөн кийин The Beatles тобу аткарган "''She Loves You'' " ырынын кайырмасындагы "Yeah, yeah, yeah" сабынан келген. Йе-йе мууну 1962 жана 1964 жылдары да Европа Кубогунун финалына чыккан.<ref name="Real Madrid turns 106 (VII)"/> [[Файл:Ajman 1968-09-15 stamp - Amancio Amaro.jpg|150px|thumb|left|Йе-йе командасынын капитаны Амансио Амаро.]] 1970-жылдары Реал Мадрид 5 жолу Испания чемпиону болгон жана 3 жолу Испан Кубогун уткан.<ref name="TROPHY ROOM">{{cite web|title=Trophy Room |url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/Club/1193040475224/PalmaresTotal/Palmares.htm |publisher=Realmadrid.com |accessdate=12 July 2008 }}</ref> Клуб алгачкы УЕФА Кубок Жеңичүүлөр Кубогунун финалын 1971-жылы ойногон жана англиялык Челси командасына 2–1 уттурган.<ref>{{cite web|title = European Competitions 1971|url = http://www.rsssf.com/ec/ec197071.html#cwc|publisher = RSSS|accessdate = 27 September 2008 }}</ref> 1978-жылы 2-июлда Аргентинада [[Аргентина|Дүйнөлүк Чемпионат]] өтүп жаткан маалда клуб президенти Сантьяго Бернабеу көз жумган. Анын урматына Эл аралык Футбол Ассоциациялар Федерациясы (FIFA) турнир учурунда үч күндүк аза күтүү жарыялаган.<ref>{{cite web |title = Santiago Bernabéu | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041516821/1193040973708/contenido/Presidente/Santiago_Bernabeu.htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate = 12 October 2008}}</ref> Мындан кийинки жылы клуб маркум президентинин элесине Трофео Сантьяго Бернабеунун биринчи ойнолушун уюштурган. === ''Буитре Бешилиги'' жана жетинчи Европа Кубогу (1980–2000) === 1980-жылдардын башында Реал Мадрид Ла Лига чемпиондугун колдон чыгарып жиберген. Клуб академиясынан тарбияланып чыккан жаңы жылдыздар тобу келип, клубту кайрадан өлкө ичиндеги ийгиликтерге алып келген. Испан спорт журналисти Хулио Сезар Иглесиас бул муунга ''La Quinta del Buitre'' ("Жүртчүлөр тобу") деп биринчи ат койгон, ал Эмилио Бутрагенього берилген лакап атынан чыккан. Калган төртөө Мануэль Санчис, Мартин Васкес, Мичел жана Мигель Пардеса болчу.<ref name="Real Madrid turns 106 (IX)">{{cite web |title = 1981–1990 – Five straight League titles and a new record | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730567810/noticia/Noticia/Real_Madrid_turns_106_(IX).htm | publisher = Realmadrid.com |date = 5 March 2008 | accessdate = 12 July 2008| author=Luís Miguel González}}</ref> ''Буитре Бешилиги'' (кийин Пардеса 1986-жылы Мадридден Сарагосага кетип, төртөө калган) жана дарбазачы Франсиско Буйо, оң жакты коруучу ''Мигель Порлан Чендо'' , мексикалык чабуулчу Уго Санчес сыяктуу көрүнүктүү оюнчулары колунда болгон Реал Мадрид 1980-жылдардын аягында Испания жана Европанын эң күчтүү командаларынан болгон жана катарынан эки УЕФА Кубогун, беш жолу Испан чемпионатын, бир Испан Кубогун жана үч Суперкубогун жеңген.<ref name="Real Madrid turns 106 (IX)"/> 1990-жылдардын башында Мартин Васкес, Эмилио Бутрагеньо жана Мичел клубтан кетип, ''Буитре Бешилиги'' тарап кеткен. 1996-жылы Президент Лоренсо Санс Фабио Капеллону машыктыруучулукка дайындаган. Анын иш мөөнөтү бир эле жыл болсо да, Реал Модрид ошол жылы лига чемпиону болуп, Роберто Карлос, Предраг Миятович, Давор Шукер and Кларенс Зеедорф сыяктуу атактуу оюнчулар клуб жылдыздары Рауль, Фернандо Йерро, Иван Саморано жана Фернандо Редондо катарына кошулган. Натыйжасында, Реал Мадрид (1997-жылы клубка Фернандо Морьентес кошулган) жетинчи Европа Кубогун 32 жылдан бери күтүп келгенине чекит койду. 1998-жылы финалда Предраг Миятович гол сайып, машыктыруучу Юпп Хайнкес жетектеген Актар Ювентусту 1-0 эсеби менен жеңген.<ref name="1991-2000">{{cite web|title = 1991–2000 – From Raúl González to the turn of the new millennium | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041516534/Historia/Club.htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate = 12 July 2008}}</ref> === ''Галактикос Доору'' (2000-2006) === [[Файл:Beckham zidane.jpg|135px|thumb|left|Бэкхем жана Зидан "Галактико" деп эсептелчү.]] 2000-жылдын июль айында Флорентино Перес клуб президенти болуп шайланган.<ref>{{cite web |title = Florentino Pérez era | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/1193040472604/1193040504604/contenido/Presidente/Florentino_Perez.htm | publisher = Realmadrid.com| accessdate = 12 July 2008| language = Spanish}}</ref> Ал өзүнүн президенттик кампаниясында клубтун 270 миллион евро карызын жок кылууга жана машыгуу каражаттарын жаңыртууга сөз берген. Анткени менен, Перести жеңишке алып барган негизги түрткү Луиш Фигуну клубка алып келүү убадасы болду.<ref>{{Cite news |title = Figo's the Real deal | url = http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/848836.stm | publisher = BBC Sport | date =24 July 2000| accessdate = 12 July 2008}}</ref> Кийинки жылы клуб машыгуу базасын башка жерге көчүрүп, бошотулган жерди Мадрид шаарынын муниципалитетине саткан. Бул бүтүмдөн келген акча клуб карыздарын төлөөгө жана атактуу ''Зинедин Зидан'' , Роналдо, Луиш Фигу, Роберто Карлос, Рауль жана Дэвид Бекхэм сыяктуу ''Галактико'' оюнчуларды бирге чогултууга мүмкүнчүлүк берди. Бул коюм ийгиликтүү болуп-болбогону дагы эле күмөн, анткени 2002-жылы УЕФА Чемпиондор Лигасын жана Интерконтиненталдык Кубокту, 2003-жылы лига чемпиондугун утканын эске албасак, андан кийинки үч сезондо команда бир да олжо ута албады.<ref name="2001-2010">{{cite web|title = 2001–Present&nbsp;— Real Madrid surpasses the century mark| url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041516534/Historia/Club.htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate = 12 July 2008}}</ref> 2003-жылдын жайында, жаңы эле Ла Лига чемпиондору болгондон соң, Флорентино Перес жана мүдүрлөр кеңеши ошол маалдагы машыктыруучу дон Висенте дель Боске менен келишимди узартуудан баш тарткан жана ички келишпестиктерден улам команда капитаны Фернандо Йеррону кетүүгө мажбурлашкан. Ошол эле маалда алар Клод Макелеленин сый акысы көбөйтүлгөн жаңы келишим жөнүндө каалоосун тоготпой коюшкан. Макелеле өз кезегинде трансфер жөнүндө арыз берип, натыйжасында Челсиге өтүп кетти. Лига чемпиондор наамын алгандан кийинки күндөр келишпестиктерди жаратты. Биринчи талаш чечим Перестин команданы утушка алып келген машыктыруучу дон Висенте дель Боскени клубка ылайык эмес деген клубтун спорт директорунун сөзүн угуп, дель Боскени кызматтан кетирүү болду. Алар команданы сергитүү, жаңыландыруу үчүн жаш бир адам керек деп ойлогон. Начар ырай улана берди: Реалдын легендарлуу оюнчусу жана команда капитаны Фернандо Йерро клуб жетекчилиги менен келишпестиктерден улам кетти, мындай жолго Стив Макманаман да түштү. Буга карабастан, сезон алдында клуб Азияда тур өткөрүп, командага жаңы келген Дэвид Бэкхэмди элге тааныштырды. Перес жана анын директорлору Клод Макелеленин сый акысы көбөйтүлгөн келишимине кол коюудан баш тартышкан, көнүлү суз Макелеле трансфер жөнүндө арыз берип жана Челси футбол клубуна которулуп кеткен. Трансфер терезесинин акыркы күндөрүндө Фернандо Морьентес Монако клубуна ижарага берилди. Жаңы дайындалган машыктыруучу Карлош Кейруш жетектеген Реал Мадрид Реал Бетисти араң утуп, жаңы сезондогу өлкө чемпионатын жай баштады. 2005-06 сезону үмүткөр кылган жаңы оюнчулардын келиши менен башталды — Хулио Баптиста (€20 миллион), Робиньо (€30 миллион) жана Серхио Рамос (€30 миллион клаусула боюнча) — бирок бразилиялык машыктыруучу Вандерлей Лушембургу Реал Мадриддин оюнун жакшыртуу үчүн туура формула таба албады: Реалдын оюндары начарланып кете берди, команда Сантьяго Бернабеу стадионунда 0-3 эсеп менен Барселонадан кордук көрдү. Лушембургу кийин ордунан кеткен, анын ишин буга чейин Реал Мадрид Кастильяны машыктырган Хуан Рамон Лопес Каро улантты. Бир маалда Мадрид кайрадан формасына келгендей сезилген, бирок ал мезгил көпкө созулбай Корол Кубогунун 1/4 финалын биринчи оюунунда эле Реал Сарагосага 6-1 утулгандан кийин шарт эле аяктады. Мындан көп өтпөй эле Реал Мадрид Арсеналга жеңилип, төртүнчү жыл катарынан Чемпиондор Лигасынан чыгып кетти. 2006-жылдын 27-февралында Флорентино Перес өз ыктыяры боюнча ордун бошоткон.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/4757112.stm |title=BBC Sport &#124; Football &#124; Europe &#124; Perez resigns as Madrid president |publisher=BBC News |date=27 February 2006 |accessdate=7 January 2012}}</ref> === Жаңы президент Рамон Кальдерон (2006-2009) === [[Файл:Celebrando el primer título de la temporada.jpg|200px|thumb|right|Реал Мадрид оюнчулары 2008-жылдын Испан Суперкубогун Валенсиядан жеңип алуусун майрамдашууда.]] Рамон Кальдерон 2006-жылдын 2-июлунда клуб президенти болуп шайланып, анын биринчи иш-аракеттери Фабио Капеллону жаңы машыктыруучу, ал эми Предраг Миятовичти жаңы спорт директору катары дайындоо болду. Реал Мадрид төрт жылдан бери жете албаган Ла Лига чемпиондугун 2007-жылы утканына карабастан Капелло жумушунан бошотулган.<ref name="Madrid are the CHAMPIONS: Together we could! Thank you all!">{{cite web |title = Real Madrid 3–1 Mallorca | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730196845/noticia/Noticia/Real_Madrid_3-1_Mallorca.htm | publisher = Realmadrid.com | author=Cristina Monge|date = 18 June 2007 | accessdate = 12 July 2008}}</ref> 2007-жылы 9-июнунда Реал Мадрид Сарагоса менен Ла Ромареда стадионунда ойногон. Матч кайгылуу окуя менен башталган - Реал Мадрид оюнга саналган гана мүнөттөр калганда жаш коргоочу Мигель Торрес матч алдында жазылып жатып, тизе астындагы тарамышын үзүп алган. Сарагоса оюндун аягына карай эсепти 2-1 кылууга жетишти, ал эми Барселона ошол күнү эле так окшош 2-1 эсеби менен Эспаньолду жеңген. Реалдын чемпиондук жарышы аягына келгендей сезилди. Анткени менен, Рууд ван Нистелрой киргизген гол командаларды тең кылып, Рауль Тамудонун эң акыркы мүнөттөгү голу Реал Мадриддин чемпиондукту жеңүү үмүттөрүн жандандырды. Севилья Мальоркада коноктоп, кожоюндар менен 0-0 ойноду, бул демек Реал Мальорканы өз стадионунда утса, каймактуулар 30-чу Испан лига титулун жеңмекчи болгон. Чемпиондук наам 17-июнь күнү алынды: Реал Бернабеу стадионунда Мальорканы коноктоду, ал эми чемпиондукка дагы башка талапкерлер Барселона жана Севилья Химнастик де Таррагона жана Вильярреал менен жолугушту. Биринчи таймдан кийин Реал 0-1 утулуп, ал эми Барселона 0-3 эсеби менен Таррагонада алдыга чыгып жаткан; анткени менен, оюндун акыркы жарым саатында сайылган үч гол Реал Мадриддин 3-1 эсеби менен утушуна алып келди жана 2003-жылдан бери биринчи лига титулун жеңүүгө мүмкүнчүлүк берди. Игуаин жакшы берген пасынан биринчи голду өз эсебине Рейес жазды. Рейес дагы бир сонун гол киргизгенден кийин Мальорка дарбазасына автогол киргизип, Реалдын чемпиондук наамын майрамдашына жол берди. Реал Мадриддин миңдеген колдоочулары чемпиондукту майрамдоо үчүн Сибелес аянтында чогула башташты. === Перестин экинчи мөөнөтү жана Моуриньо доору (2009–азыркыга чейин) === [[Файл:Cristiano Ajax.jpg|150px|thumb|left|Криштиану Роналду дүйнөнүн эң кымбат оюнчусу.]] 2009-жылдын 1-июлунда Флорентино Перес кайрадан Реал Мадриддин президенти болуп шайланды.<ref>{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202773095983/noticia/ComunicadoOficial/ANNOUNCEMENT_OF_THE_BOARD_OF_DIRECTORS.htm |title=First measures adopted by the Real Madrid Board of Directors |publisher=Realmadrid.com |date=1 June 2009 |accessdate=15 August 2011}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8076515.stm|title=Perez to return as Real president |date=1 June 2009|work=BBC Sport|accessdate=3 June 2009}}</ref> Перес биринчи президенттик мөөнөтүндө баштаган ''Галактикос'' саясатын улантып, Миландан Каканы,<ref>The Times Madrid Signs Kaká [http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/premier_league/article6458907 timesonline.co.uk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408100354/http://www.thetimes.co.uk/ |date=2020-04-08 }}</ref> Манчестер Юнайтедден Криштиану Роналдуну 80 миллион англис фунту болгон рекорд баада сатып алган. Жозе Моуриньо башкы машыктыруучу катары 2010-жылдын май айында келди. <ref>{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/sport/football/european/mourinho-to-be-unveiled-at-madrid-on-monday-after-1637m-compensation-deal-1986040.html|title=Mourinho to be unveiled at Madrid on Monday after £7m compensation deal |date=28 May 2010|work=The Independent|accessdate=31 May 2010 | location=London | first=Gordon | last=Tynan}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8708315.stm|title=Real Madrid unveil José Mourinho as their new coach |date=31 May 2010|work=BBC Sport|accessdate=31 May 2010}}</ref> 2011-жылдын апрель айында испан футбол тарыхында алгачкы жолу он сегиз күндүн ичинде төрт жолу Эл Класико ойнолмокчу болду. Биринчи мелдеш 17-апрелдеги Ла Лиганын кезектеги туру болду (эки жакка тең пенальти берилип, оюн 1-1 эсеби менен аяктады), андан кийин Корол Кубогунун финалы (бул таймашты Мадрид 1-0 утту) жана 27-апрель менен 2-майда эки кездешүү түрүндө ойнолгон Чемпиондор Лигасынын Мадрид үчүн талаш болгон жарым финалы (Мадрид 1-3 жалпы эсепке утулду). Криштиану Роналду биринчи Класикодо Марселодо эреже бузулгандан улам Мадридке берилген пенальтиден Барселонага алгачкы голун киргизди. Корол Кубогунун финалында кошумча убакытта Криштиану Роналду башы менен сайган гол Моуриньо машыктырган Реал Мадридке биринчи наамын алып келди. Чемпиондор Лигасынын жарым финалы Сантьяго Бернабеудагы биринчи кезектешүүдө Пепе Барселонанын коргоочусу Дани Алвести биле туруп "жаракатка учуратуудан" улам оюндан четтетилүүсү менен Класико мелдештеринин төртүнөн эң көп чыр жаратты. Алвес "баса албай", аны талаадан замбилде алып кетишкен, бирок Пепе кызыл карточка көргөндөн кийин Алвес шарт эле талаага чуркап келип, оюнга кайрадан кирди. Пепе оюндан обочолонгондон соң, машыктыруучу Жозе Моуриньо да техникалык зонадан кетирилип, жазапул төлөөгө буйрук жана беш оюнга катышпоо тыюусун алган. Ушул эле матчта Барселона жарым коргоочусу Серхио Бускетстин Мадриддин сол коргоочусу Марсело дарегине расисттик маанайдагы сөздөрго окшош нерселерди айтканы видеого тартылып калган. Экинчи оюн анчалык чыр чыгарган жок, анткени менен, Гонсало Игуаин сайган гол Жерард Пике Криштиану Роналдуда эреже бузуп, анын натыйжасында Роналду Хавьер Маскеранодо "эреже бузгандыгы үчүн" жокко чыгарылган . Декабрь айынын 7-синде Реал Мадрид Аяксты жеңип, Чемпиондор Лигасынын группалык бөлүгүнөн эч жеңилбестен чыгуусу менен футбол тарыхына атын жазды. == Герб жана форма == [[Файл:RM_Crest_History.png|thumb|275px|Реал Мадрид гербинин клуб 1902-жылда негизделишинен бери келген өзгөрүүсү.]] Алгачкы герб жөнөкөй эле "Madrid Club de Fútbol" клуб атынын баш тамгаларынан турган ак футболканын үстүнөн "MCF" деген сыя көк түстөгү кооз оймо эле. Герб биринчи жолу 1908 жылы өзгөрүлдү - тамгалар мурункудан да кооздолуп, тегерек ичинде тартыла баштады.<ref name="Escudo Real Madrid">{{cite web | title = Escudo Real Madrid | url = http://www.santiagobernabeu.com/contentid-14.html | publisher = santiagobernabeu.com | accessdate = 29 November 2008 | language = Spanish | archivedate = 2016-03-05 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20160305075627/http://santiagobernabeu.com/contentid-14.html }}</ref> Мындан кийинки герб өзгөрүлүшү 1920-жылы Педро Парагестин президенттик мөөнөтүндө гана болду. Ошол маалдагы король Альфонсо XIII клубка падышалык колдоосун көрсөтүп, бул иш-аракеттин натыйжасында клубтун аты "Реал Мадрид" болду, ал сөз "падышалык" деп которулат .<ref name="Pedro Parages">{{cite web|title = Presidents&nbsp;— Pedro Parages | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041516821/1193042223056/contenido/Presidente/Pedro_Parages.htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate = 18 July 2008}}</ref> Ошентип, гербке Альфонсонун таажысы кошулуп, клуб өзүн ''Real Madrid Club de Fútbol'' деп атай баштады.<ref name="Escudo Real Madrid"/> 1931-жылы Испанияда монархиянын жоюулуусуна байланыштуу клубтан бардык падышалык белгилер (гербдеги таажы жана "Реал" наамы) алынган. Таажынын ордун Кастилья аймагын билдирген коюу көк түстөгү тилке ээледи.<ref name="Real Madrid turns 106 (IV)"/> Жарандык согуш аяктагандан эки жыл соң, 1941-жылы гербтин "Real Corona" белгиси ("Корол Таажысы") кайрадан ордуна келип, ошол эле маалда Кастильянын коюу көк тилкеси да кала берген.<ref name="Real Madrid turns 106 (V)"/> Буга кошумча, герб алтын түсү үстөмчүлүк кылган толук түстүү герб болуп, клуб Real Madrid Club de Fútbol аталышын кайрадан алды.<ref name="Escudo Real Madrid"/> Эң акыркы герб өзгөрүүсү 2001-жылы болду: клуб өзүн XXI кылымда өзүн дүйнөгө таанымал жана мындан ары гербти өзгөрүлбөс кылууну каалаган. Өзгөртүүлөрдүн бири коюу көк түстөгү тилкени сыя көккө алмаштыруу болду.<ref name="Escudo Real Madrid"/> Реал Мадриддин футболкасы эзелтеден бери ак болуп келген, бирок клуб катары уюштурулушунан мурда биринчи формасында көк кыйгач тилке бар эле (бул белги гербте сакталып калды) жана байпактары азыркы күндөн айырмаланып, коюу көк түстө болчу. Ошол эле жылы көк байпактар карага алмаштырылган.<ref name="Real Madrid turns 106 (III)"/><ref name="Camiseta Real Madrid">{{cite web | title = Camiseta Real Madrid | url = http://www.santiagobernabeu.com/contentid-15.html | publisher = santiagobernabeu.com | accessdate = 29 November 2008 | language = Spanish | archivedate = 2008-10-22 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20081022154959/http://www.santiagobernabeu.com/contentid-15.html }}</ref> Реал Мадрид бүткүл тарыхы бою ак форманы негизги форма катары колдонуп келет. Анткени менен, форманын асты жана үстү тең ак болбогон бир жыл да бар. Бул Экобаль жана Кесаданын демилгеси боюнча 1925-жылы болгон: ал экөө Европаны кыдырып жүргөндө ошол маалдагы эң атактуу командалардын бири, өзүнүн келишимдүүлүк жана футболдук чебердиги менен таанымал болгон лондондук Коринфиан ФК кийген форма көзүнө урунган. Реал Мадрид англис командага окшошуу максатында кара шорта кийсин деген чечим кабыл алынган, бирок бул демилге бир жылга эле созулду. Кубок ойнолуушунда Барселонадан Мадридде 1-5, ал эми Каталонияда 2-0 утулгандан соң президент Парагес жаңы форманын жолу болбоду мурунку ак формага кайтып келүүнү чечти. Мындан бир нече жыл кийин Реал Мадрид 7-3 эсеби менен Айнтрахт Франкфурт командасын Глазгодогу Хэмпден Парк стадионунда жеңүүсүнө суктанып, Лидс Юнайтед клубу футболкаларынын түсүн көктөн акка өзгөрткөн.<ref>1905-жылы Реал Мадриддин формасы ак болгонунан улам күйөрмандар команданы ''Лос Бланкос'' деп атай баштаган.</ref> 1940-жылдардын башында клуб менежери форманы дагы өзгөрттү - футболкага топчулар жана сол жагына герб саймасы (ошол боюнча калды) кошулду. 1943-жылы 23-ноябрда [[Атлетико Мадрид]] менен {1Метрополитано стадионунда өткөн оюнда Реал Мадрид номери бар футболкаларды кийген биринчи испан командасы болду.<ref name="Real Madrid turns 106 (V)"/> Реалдын экинчи формасы ар дайым кара же сыя түсүндө болот. Бүгүнкү күндө форманы Adidas чыгарат, клуб алар менен 1998-жылдан бери иштеп келе жатат.<ref>{{cite web|title = Leaders in sporting goods |url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202733617742/noticia/Noticia/Leaders_in_sporting_goods.htm | publisher = Realmadrid.com | date = 1 December 2006| accessdate = 12 July 2008 |author=Álvaro Velasco |quote=Ramón Calderón says: We began working with Adidas again in 1998 }}</ref><ref>{{cite web |title = Our Sponsors&nbsp;— Adidas |url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193042216490/contenido/Patrocinador/Adidas.htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate = 18 July 2008}}</ref> Реал Мадриддин алгачкы титулдук демөөрчүсү, Zanussi, 1982–83, 1983–84 жана 1984–85 сезондорго келишим түзгөн. Андан кийинки демөөрчүлөр Parmalat жана Otaysa болду, булардан соң Teka менен 1992-жылы узак мөөнөттүү келишим түзулгөн.<ref name="Evolución Del Uniforme del Real Madrid (1902-1989)">{{cite web |title = Evolución Del Uniforme del Real Madrid (1902–1989) |url = http://www.leyendablanca.galeon.com/uniformes.htm |publisher = Leyendablanca.com |accessdate = 18 July 2008 |language = Spanish |archivedate = 2012-01-21 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120121234444/http://www.leyendablanca.galeon.com/uniformes.htm }}</ref><ref name="Evolución Del Uniforme del Real Madrid (1991-2008)">{{cite web |title = Evolución Del Uniforme del Real Madrid (1991–2008) |url = http://www.leyendablanca.galeon.com/uniformes2.htm |publisher = Leyendablanca.com |accessdate = 18 July 2008 |language = Spanish |archivedate = 2012-01-21 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120121164410/http://www.leyendablanca.galeon.com/uniformes2.htm }}</ref> 2001-жылы Реал Мадриддин Teka мене келишими аяктап, клуб бир сезон бою жаңы веб-сайтты таанытуу үчүн Realmadrid.com логотибин футболкаларга койгон. Кийин, 2002-жылы Siemens Mobile менен келишим түзүлгөн, ал эми 2006-жылы футболка BenQ Siemens логотиби менен кооздолгон.<ref>{{cite web |title = BenQ Mobile Scores As Real Madrid's New Major Sponsor |url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202735411099/noticia/Noticia/BenQ_Mobile_Scores_As_Real_Madrid&%238217,s_New_Major_Sponsor.htm | publisher = Realmadrid.com | date = 8 November 2005| accessdate = 18 July 2008}}</ref> BenQ Siemensтин экономикалык кыйынчылыктарынан улам азыркы Реал Мадриддин титулдук демөөрчүсү bwin.com болуп келет.<ref>{{cite web |title = Real Madrid and Bwin sign sponsorship agreement |url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730193846/noticia/Noticia/Three_year_deal.htm | publisher = Realmadrid.com | date = 11 June 2008| accessdate = 18 July 2008 | author=Juan José López Soto}}</ref><ref>{{cite web |title = Our Sponsors&nbsp;— bwin.com |url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193042218494/contenido/Patrocinador/bwin.htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate = 18 July 2008}}</ref> == Форма чыгаруучулар жана титулдук демөөрчүлөр == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !Доор !Форма чыгаруучу !Титулдук өнөктөш |- | 1980–1982 | rowspan="2"| Adidas | | <small>''Болгон эмес'' </small> |- | 1982–1985 | | Zanussi |- | 1985–1989 | rowspan="4"| Hummel | | Parmalat |- | 1989–1991 | | Reny Picot |- | 1991–1992 | | Otaysa |- | 1992–1994 | rowspan="3"| Teka |- | 1994–1998 | | Kelme |- | 1998–2001 | rowspan="6"| Adidas |- | 2001–2002 | | <small>''* болгон эмес'' </small> |- | 2002–2005 | | Siemens mobile |- | 2005–2006 | | Siemens |- | 2006–2007 | | BenQ Siemens |- | 2007– | | bwin.com |} <small>''* Клубтун жаңы веб-сайтын таанытуу үчүн футболкаларда Realmadrid.com жазылган.'' </small> == Стадиондор == {{Негизги макала|Estadio Chamartín|Santiago Bernabéu Stadium|Alfredo Di Stéfano Stadium}} Алгач стадиондон стадионго көчүп жүрүп, 1912-жылы команда ''"Кампо О'Доннелде"'' өзүйүн тапты жана буд жерде он бир жыл бою ойноду.<ref name="History — Chapter 1 - From the Estrada Lot to the nice, little O’Donnel pitch"/> Андан кийин Мадрид бир жылга 8 000 көрүүчү гана батыра ала турган ''Кампо де Сьюдад Линеаль'' кичинекей стадионуна көчтү. Акыры Реал Мадрид үйдөгү оюндарын ''Эстадио Чамартинде'' ойной баштады, эң алгачкы оюн бул жерде 1923-жылдын 17-майында Ньюкасл Юнайтед менен ойнолгон.<ref name="Ball, Phil p. 118">Ball, Phil p. 118.</ref> 22 500 көрүүчү батырган бул стадиондо Реал Мадрид биринчи испан лигасынын чемпиондук наамын майрамдаган.<ref name="Real Madrid turns 106 (III)"/> Бир нече талкуулашуулардан соң 1943-жылы жаңы шайланган президент Сантьяго Бернабеу Эстадио Чамартинди Реал Мадриддин бийик максаттарына жараша чоң эмес деген ой-пикирге келген. Жаңы стадион курулуп, 1947-жылы декабрь айынын 19-унда ачылган.<ref name="Real Madrid turns 106 (V)"/><ref>{{cite web| title = History&nbsp;— Chapter 3 – The New Chamartin, an exemplary stadium | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Santiago_Bernabeu/1193041512791/Historia/History.htm| publisher = Realmadrid.com | accessdate =12 July 2008}}</ref> Бул стадион азыркы күндө Эстадио Сантьяго Бернабеу деп аталат, бирок бул аталышы 1955-жылга чейин кабыл алынган эмес.<ref name="Real Madrid turns 106 (VI)"/> Бернабеуда ойнолгон биринчи матч Реал Мадрид жана португалдык Белененсес клубу арасында өткөрүлүп, Актар 3-1 эсеби менен жеңүүчү болуп чыкты, биринчи голду Сабино Баринага сайган.<ref name="Real Madrid turns 106 (V)"/> Стадиондун батыргычтыгы улам-улам өзгөрүп турчу, 1953-жылкы кеңейтүүдөн кийин 120,000 киши сыйдыра ала турган болду.<ref name="60th Anniversary">{{cite web| title = 60th Anniversary | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202729991092/noticia/Noticia/60th_Anniversary.htm | publisher = Realmadrid.com | date =13 December 2007| accessdate =12 July 2008|author=Javier Palomino}}</ref><ref>{{cite web| title = History&nbsp;— Chapter 4 | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Santiago_Bernabeu/1193041512791/Historia/History.htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate =12 July 2008}}</ref> Андан соң жаңыландыруу жана заманбап талаптарга туура келүү максаты менен орундар саны бир нече жолу азайган (эң акыркы туруп көрүү үчүн берилген орундар 1998-99 сезонунда УЕФА оюндарын туруп көрүүгө тыюу салган буйругуна ылайык жок болгон), же бираз көбөйтүлгөн.<ref name="60th Anniversary"/> Эң акыркы өзгөртүү 2011-жылда болду жана стадиондун сыйдыргычтыгы 5 миң орунга көбөйтүлүп, жалпы орун саны 85 454ге жетти. Жакында суурма чатыр кошуу планы жарыяланды.<ref>{{cite web |title = History&nbsp;— Chapter 10 – The future| url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Santiago_Bernabeu/1193041512791/Historia/History.htm | publisher = Realmadrid.com| accessdate = 13 July 2008}}</ref> Реал Мадрид Европа футбол клубдардын орточо стадион толушу боюнча төртүнчү орунда турат, андан көп эл Боруссия Дортмунд, ФК Барселона жана Манчестер Юнайтед оюндарына келет.<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/stats/attendance/_/league/ger.1/year/2010/german-bundesliga?cc=5901 |title=German Bundesliga Stats: Team Attendance - 2010-11 |work=[[ESPNsoccernet]] }}</ref><ref>http://arxiu.fcbarcelona.cat/web/english/noticies/club/temporada10-11/05/17/n110517117527.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120708133249/http://arxiu.fcbarcelona.cat/web/english/noticies/club/temporada10-11/05/17/n110517117527.html |date=2012-07-08 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/stats/attendance/_/league/eng.1/year/2010/barclays-premier-league?cc=5901 |title= Barclays Premier League Stats: Team Attendance - 2010-11 |work=[[ESPNsoccernet]] }}</ref><ref>{{cite web |url=http://soccernet.espn.go.com/stats/attendance/_/league/ESP.1/year/2010/spanish-primera-division?cc=5901 |title=Spanish La Liga Stats: Team Attendance - 2010-11 |work=[[ESPNsoccernet]] |accessdate=2012-07-09 |archivedate=2013-04-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130403134314/http://espnfc.com/stats/attendance/_/league/esp.1/year/2010/spanish-primera-division }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130403134314/http://espnfc.com/stats/attendance/_/league/esp.1/year/2010/spanish-primera-division |date=2013-04-03 }}</ref> Бернабеу стадионунда Евро 1964 финалы, 1982 Дүйнөлүк Чемпионатынын финалы, 1957, 1969 жана 1980 Европа Кубокторунун финалы жана 2010 Чемпиондор Лигасынын финалы өткөрүлгөн.<ref>{{cite web| title = Final at the Bernabéu | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202729990178/noticia/Noticia/Final_at_the_Bernabeu.htm | publisher = Realmadrid.com | date =28 March 2008|accessdate =12 July 2008|author=Alvaro Velasco}}</ref> Стадиондун Мадрид Метросунун 10-сызыгында ''Сантьяго Бернабеу'' аттуу өз бекети бар.<ref>{{cite web| title = Santiago Bernabéu station| url = http://www.metromadrid.es/| publisher = Metromadrid.es| accessdate = 30 September 2007| language = Spanish| archivedate = 2012-05-10| archiveurl = https://web.archive.org/web/20120510202855/http://www.metromadrid.es/}}</ref> 2007-жылдын 14-ноябрында УЕФА тарабынан Бернабеуга Элиталык футбол стадиону наамы берилген.<ref>{{cite web|title = The Bernabéu is now Elite | url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202729454004/noticia/Noticia/The_Bernabeu_is_now_Elite.htm | publisher = Realmadrid.com |date = 14 November 2007| accessdate = 12 July 2008|author=Javier Palomino}}</ref> Реал Мадриддин "Мадрид Калаасы" машыгуучу комплексинде 2009-жылы 9 майда Альфредо Ди Стефано стадиону ачылган. Алгачкы матч Реал Мадрид жана Реймс ортосунда ойнолду, бул кездешүү 1956-жылкы Европа Чемпиондор Кубогунун финалын кайрадан эске салды. Реал Мадрид Серхио Рамос, Кассано (2), Сольдадо (2) жана Хурадо сайган голдору менен 6–1 эсепке утту. Бул талаа бүгүнкү күндө Сьюдад Реал Мадриддин аырагыс бөлүгү, ал эми клубтун жаңы машыгуучу комплекси Мадрид шаарынын четиндеги Вальдебебаста орун алды. Стадион 5 000 адамды батыра алат жана Реал Мадрид Кастильяга энчиленген стадион болуп эсептелет. Стадион мурунку Реал Мадриддин оюнчусу Альфредо Ди Стефанонун урматына аталган.<ref>{{cite web| url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202733192447/noticia/Noticia/This_one_s_for_you,_Alfredo!.htm | title=This one's for you, Alfredo! | date= 10 May 2006 |accessdate=7 July 2008| publisher= Realmadrid.com}}</ref> == Статистика жана рекорддор == {{Негизги макала|List of Real Madrid C.F. records and statistics}} [[Файл:Raul Gonzalez 10mar2007.jpg|thumb|left|200px|Рауль Реал Мадрид тарыхындагы эң көп гол киргизген жана эң көп оюндарга катышкан оюнчу.]] Рауль Реал Мадрид менен эң көп оюн өткөргөн оюнчу рекордунун ээси - ал 1994-жылдан баштап 2010-жылга чейин биринчи команданын курамында 741 матч ойноду. Мануэль Санчис, к., экинчи орунда турат - ал 711 оюнга катышкан.<ref>{{cite web |title = Legends&nbsp;— Manolo Sanchís Hontiyuela | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041516860/1202817389172/jugador/JugadorLegendario/Sanchis.htm| publisher = realmadrid.com | accessdate = 13 July 2008}}</ref> Дарбазачылар арасында бул рекорд [[Икер Касильяс]]ка таандык, ал клуб менен 575 матч ойноду. Өз өлкөсүнүн курама командасына 127 жолу (Реал Мадрид оюнчусу катары 47 жолу) чакырылган португалдык Луиш Фигу Реалдын эң көп курама командасына чакырылган испан эмес оюнчусу.<ref>{{cite web | title = FIFA Century Club | url = http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/centclub/centuryclub%5f56649.pdf | format = PDF | publisher = fifa.com | accessdate = 13 July 2008 | archive-date = 2016-03-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160303170152/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/centclub/centuryclub_56649.pdf | dead-url = yes | archivedate = 2016-03-03 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20160303170152/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/centclub/centuryclub_56649.pdf }}</ref> Рауль Реалдын мыкты голеадору да болуп келет: ал 741 оюнда (1994-2010) 323 гол киргизгенге жетишкен.<ref>{{cite web|title = Conor Brown Equals Di Stéfano's Real Madrid Record |url = http://www.goal.com/en-us/news/1771/yahoo/2009/02/01/1087643/raul-equals-di-stefanos-real-madrid-record | accessdate = 5 February 2009}}</ref> Дагы төрт оюнчу Реалдын курамында 200дөн ащык гол киргизген: Альфредо Ди Стефано (1953-64), Сантильяна (1971–88), Ференц Пушкаш (1958–66) жана Уго Санчес (1985–92). Португалдык Криштиану Роналду бир сезон ичинде эң көп гол киргизген (2010–11 сезонунда 40 гол). Ди Стефаного таандык Европа Кубокторундагы 58 оюнда киргизген 49 голу рекорду эч жеңилбес болуп келген, анткени менен 2005 жылы Рауль бул рекордду өз атына жазып алды. Клуб тарыхындагы эң тез киргизилген голдун (15 секунда) ээси бразилиялык Роналду, бул гол 2003-жылы 3-декабрьда Атлетико Мадрид менен Лига кездешүүсүндө киргизген.<ref>{{Cite news| title = Quickfire Ronaldo proves Real hero| url = http://edition.cnn.com/2003/SPORT/football/12/03/spain.real/| publisher = CNN.com| accessdate = 7 December 2008| date = 3 December 2003| archivedate = 2018-10-14| archiveurl = https://web.archive.org/web/20181014141858/http://edition.cnn.com/2003/SPORT/football/12/03/spain.real/}}</ref> Расмий маалыматтар боюнча Реал Мадрид оюну үчүн стадионго келген көрүүчүлөрдүн эң көп саны 83, 329, бул рекорд 2006-жылы Корол Кубогу футбол мелдешинде катталган. Азыркы Эстадио Сантьяго Бернабеунун батыргычтыгы расмий маалыматтар боюнча 80 354 орун.<ref>{{cite web |title=Attendances Spain average&nbsp;— Primera División 2007–2008 |url=http://www.european-football-statistics.co.uk/attn/current/aveesp.htm |publisher=European Football Statistics |accessdate=16 July 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080613220015/http://www.european-football-statistics.co.uk/attn/current/aveesp.htm |archivedate=2008-06-13 |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080613220015/http://www.european-football-statistics.co.uk/attn/current/aveesp.htm |date=2008-06-13 }}</ref> Клубтун орточо стадион толушу 2007–08 сезонунда 76 234 кишиге жетип, Европа футбол лигаларында эң көп болгон.<ref>{{cite web |title=European Attendances |url=http://www.european-football-statistics.co.uk/attn/attneng.htm |publisher=European Football Statistics <nowiki>in 2008 Mexican defender, Jonni Ruvalcaba broke club record for highest paid player in a single season</nowiki> |accessdate=16 July 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080613212457/http://www.european-football-statistics.co.uk/attn/attneng.htm |archivedate=2008-06-13 |dead-url=no }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080613212457/http://www.european-football-statistics.co.uk/attn/attneng.htm |date=2008-06-13 }}</ref> Реал испан футболунда бир нече рекордко ээ, алардын эң белгилүүсү испан лигасынын чемпиондук наамдары (2011-12 сезондун чемпионаты менен 32 титул) жана катарынан эң көп чемпионат утушу (1960–65 жана 1985-90 жылдары эки жолу 5 чемпионатты уткан).<ref>{{cite web | title = Real Madrid C.F. | url = http://www.lfp.es/Default.aspx?tabid=78&IDParam=15 | publisher = lpf.es | accessdate = 22 February 2009 | language = Spanish | archive-date = 2012-05-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120521195037/http://www.lfp.es/Default.aspx?tabid=78&IDParam=15 | dead-url = yes }}</ref> Өз стадионунда жеңилбестен 121 матч (1957-жылдын 17-февралынан баштап 1965-жылдын 7-мартына чейин) ойноп келүүсү менен клуб Ла Лига рекордуна ээ.<ref>{{cite web| title = Unbeaten at Home in the League|url = http://www.rsssf.com/miscellaneous/unbeaten.html#home| publisher = rsssf.com| accessdate = 7 December 2008}}</ref> Актарга Европа Чемпиондор Кубогу/УЕФА Чемпиондор Лигасын тогуз жолу утуу<ref>{{cite web | title = History | url = http://www.uefa.com/competitions/ucl/history/index.html | publisher = Uefa.com | accessdate = 11 July 2008 | archiveurl = https://www.webcitation.org/5mq7Doy4M?url=http://www.uefa.com/competitions/ucl/history/index.html | archivedate = 2010-01-17 | dead-url = no }}</ref> жана эң көп жарымфинал оюндарына катышуу (22) рекорддору таандык. Рауль Гонсалес УЕФА Чемпиондор Лигасынын мыкты чабуулчусу, 71 голдун 66-сы Реал Мадриддин курамында ойногон маалда киргизилген. Реал Мадрид катарынан Европа Чемпиондор Кубогуна катышуу (бул турнир УЕФА Чемпиондор Лигасына өзгөрүлүшүнөн мурун) рекордуна да ээ - 1955–56 сезондон 1969–70 сезонго чейин 15 жолу катышкан.<ref>{{cite web|title = History: | url = http://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/index.html | publisher = Uefa.com | accessdate = 11 July 2008}}</ref> [[Файл:Best Club of the 20th Century.jpg|thumb|right|200px|Реал Мадридди 20-кылымдын эң мыкты клубу деп атаган олжо.]] 2009-жылдын июнь айында Манчестер Юнайтедге Криштиану Роналду үчүн 96 миллион евро (131.5 миллион доллар, 80 миллион стерлинг фунту) төлөп, клуб өзүнүн мурунку футбол тарыхындагы эң кымбат трансфер рекордун жаңыртты.<ref>{{Cite news|title=History of the world transfer record |date=11 June 2009 |publisher=[[BBC News]]|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/8085391.stm |accessdate=12 June 2009}}</ref><ref name="BBC Sport 20090611">{{cite news|title=Man Utd accept £80m Ronaldo bid|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_utd/8094720.stm|publisher=BBC Sport|accessdate=19 December 2011|date=11 June 2009}}</ref> Мындан мурун 2001-жылдагы Зинедин Зидандын 76 миллион евролук (100 миллион доллардан ашык, 45.8 миллион стерлинг фунту) Ювентустан Реал Мадридке трансфери эң кымбат деп катталган. Зидандын бул рекорду 2009-жылдын июнь айында Реал Мадрид Миландан Каканы сатып алганда экиде калган, анткени Каканын трансфери Зизунукунан стерлинг фунттарына которгондо ашкан. Реал Мадриддин эң кымбат сатуусу 2008-жылдын 1-сентябрында Робиньонун Мачестер Ситиге 42 миллион евролук (32.5 миллион стерлинг фунту) трансфери болду.<ref name="Robinho">{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/m/man_city/7593026.stm |title=Man City beat Chelsea to Robinho | work=BBC News | date=1 September 2008 | accessdate=4 January 2010}}</ref> == Күйөрмандар == Үйдө ойнолгон матчтарда көпчүлүгү сезондук абонемент ээлери болот, алардын орточо саны 68 670 адам.<ref name="Real Madrid Club de Fútbol">{{cite web| title = Real Madrid Club de Fútbol| url = http://www.lfp.es/Default.aspx?tabid=78&IDParam=15| publisher = Liga de Fútbol Profesional| accessdate = 22 February 2009| language = Spanish| archive-date = 2012-05-21| archive-url = https://web.archive.org/web/20120521195037/http://www.lfp.es/Default.aspx?tabid=78&IDParam=15| dead-url = yes}}</ref> Сезондук абонемент алуу үчүн клубтун ''сосьо'' , же мүчөсү болуш керек. Бул мүчөлөргө кошумча, клубтун Испания жана дүйнө жүзү бою 1 800&nbsp;''пеньясы'' (клубка караштуу расмий күйөрмандар топтору) бар. Реал Мадрид бүткүл тарыхы бою оюнга келген көрүүчүлөрдүн орточо саны боюнча испан футболунда биринчи орунду ээлейт, жыл сайын Сантьяго Бернабеу стадионуна орточо саны менен 65 000 көрүүчү келет. 2004-2005 сезонунда көрүүчүлөрдүн орто саны 71 900-гө жетип, Ла Лиганын эң жакшы колдогон командаларынын экинчиси болду. Реал Мадриддин эң берилген күйөрман тобу өзүн ''Ultras Sur'' деп атайт Алар өздөрүнүн оң канаттык саясатты колдогон катуу көз караштары менен белгилүү. Ультрас Сур башка оң канаттыктарды колдогон топтор менен шериктеш болуп келет, алардын эң таанымалы SS Lazio ''Irriducibili'' күйөрмандары. Кээ бир оюндарда алар теңдешүүчү командалардын оюнчуларына расисттик лозунгтары менен кордоп, УЕФА жүргүзгөн тергөөлөргө катышкан.<ref>{{Cite news|title = Real supporters reported to Spanish FA| url = http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/4459757.stm| publisher = BBC Sport| accessdate = 3 June 2008 | date=19 April 2005}}</ref><ref>{{Cite news|title = UEFA investigate Real Madrid supporters| url = http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/4037269.stm| publisher = BBC Sport| accessdate = 3 June 2008 | date=25 November 2004}}</ref> == Теңдешүүлөр == === ''Эль Класико'' === {{Негизги макала|El Clásico}} [[Файл:Pasillo Real Madrid - F.C. Barcelona.jpg|left|thumb|200px|Барселона Реал Мадрид лига чемпиондору болуусун сый коридору менен урматтоодо.]] Улуттук чемпионатта адаттай эки эң күчтүү клуб арасында элдешпес теңдешүүлөр болот. Бул көрүнүш испан лигасына да дал туура келет, бул чемпионатта Реал Мадрид жана Барселона кездешкен матчтар "Классикалык" (''El Clásico'' ) деп аталат. Улуттук чемпионаттын негизделишинен бери бул эки клуб Испаниянын теңтайлашкан эки аймагынын - [[Каталония]] жана Кастилья, ошондой эле эки шаардын өкүлдөрү катары өздөштүрүлгөн. Аталган теңдешүү көпчүлүк каталондуктар жана кастильялыктар арасындагы саясий жана маданий чымыркануунун чагылыштыруусу катары түшүнөт, бир автор бул көрүнүштү Испан жарандык согушунун кайтадан туудуруу миниатюрасы деп айта кеткен.<ref>Ghemawat, Pankaj. p. 2</ref> Примо де Ривера жана Франсиско Франко өкүмдарлар башкаруу маалында (1939–1975), бүт испан аймактарында маданий бөтөнчөлүктөргө тыюу салынган. Испания территориясында испан тилинен (кастилия тили) башка тилдерди колдонууга асмий түрдө тыюу салынган.<ref>Kleiner-Liebau, Désirée. p. 70</ref><ref>{{Cite news|author=Phil Ball |url=http://www.guardian.co.uk/football/2002/apr/21/championsleague.sport |title=The ancient rivalry of Barcelona and Real Madrid|work=The Guardian|publisher=Guardian News and Media |date= 21 April 2002|accessdate=13 March 2010 | location=London}}</ref> Каталония калкынын эркиндикке умтулуусун өздөштүрүлгөн Барселона бул адамдарга "Клубтан да маанилүү" (''Més que un club'' ) болгон. Мануэль Васкес Монтальбан айтып кеткендей, каталондуктар үчүн өз бөтөнчөлүгүн көрсөтүүсүнүн эң жакшы жолу Барселона командасын колдоо болгон. Бул айла жашырын анти-Франко кыймылдарына кошулуу тобокелине учурабастан, өзүнүн айрыкчалыгын коопсуз түрдө билдирүүгө жол берди.<ref>Spaaij, Ramón. p. 251</ref> Ошол эле маалда, Реал Мадрид көп учурларда клуб башкаруучулары жана кызматчылары дэнгээлинде да чексиз, эзүүчү централизм жана фашисттик режимдин көлөкөсү катары өздөштүрүлчү (каймактуулар стадионун анын урматына атаган мурунку клуб президенти Сантьяго Бернабеу ''лос насьоналес'' терге каршы күрөшкөн).<ref>{{Cite news|url=http://www.time.com/time/arts/article/0,8599,1697027,00.html|title=Barcelona vs. Real Madrid: More Than a Game|date=20 December 2007|accessdate=1 July 2009|work=[[Time (magazine)|Time]]|last=Abend|first=Lisa|archivedate=2012-05-09|archiveurl=https://www.webcitation.org/67WKlWga3?url=http://www.time.com/time/arts/article/0,8599,1697027,00.html}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120508205931/http://www.time.com/time/arts/article/0,8599,1697027,00.html |date=2012-05-08 }}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.guardian.co.uk/football/2001/mar/26/newsstory.sport13|title=Morbo: The Story of Spanish Football by Phil Ball (London: WSC Books, 2001)|date=26 March 2001|accessdate=1 July 2009|work=[[The Guardian]]|last=Lowe|first=Sid}}</ref> Анткени менен, Испан жарандык согуш маалында эки клубтун тең мүчөлөрү, мисалы Жосеп Суньол жана Рафаэль Санчес Герра, Франко колдоочуларынын колунда кордук көргөн. Кийин Реал Мадриддин курамында ойноп калган жана актардын узакка созулган ийгиликтердин жаратуучусу Альфредо Ди Стефанонун талаш трансферине байланыштуу 1950-жылдары бул теңдешүү ого бетер күчөдү.<ref>Burns, Jimmy. pp. 31–34</ref> 1960-жылдары теңдешүү европалык аренага чыкты: клубтар Европа Чемпиондор Кубогунун плей-офф этаптарында эки жолу кездешкен.<ref name="rsssf1">{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tablesb/barcamadrid.html |title=FC Barcelona vs Real Madrid CF since 1902 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation |date=31 January 2000 |accessdate=21 August 2010 |author=García, Javier}}</ref> 2002-жылдык Чемпиондор Лигасындагы кездешүүгө испан маалымат каражаттары "Кылымдын оюну" деп ат коюшкан, бул матчты дүйнө жүзү бою 500 миллиондон ашык киши көргөн.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/7773773.stm |title=Real win Champions League showdown |publisher=BBC News |date=11 December 2008 |accessdate=21 August 2010}}</ref> === ''Эль Дерби Мадриленьо'' === {{Негизги макала|El Derbi madrileño}} [[Файл:Bernabeu en un Madrid-Atleti.JPG|right|thumb|200px|Реал Мадрид күйөрмандары 2006-жылы Сантьяго Бернабеуда өткөн Дерби Мадриленьо учурунда.]] Клубтун эң жакын коңусу Атлетико Мадрид клубу, бул теңдешүү биринчи кезекте борбор калаанын эки чоң клубтарынын күйөрмандары арасында, андан кийин гана командалар арасында жашайт. Атлетико тарыхынын башталышында үч баск студенттери тарабынан 1903-жылы негизделишине карабастан, 1904-жылы клубка ''Мадрид футбол клубун'' нан кеткен оюнчулар кошулган. Мындан ары күйөрмандар арасындагы чыналуулуктар көбөюп гана келе жатты, анткени алгачкы Реал колдоочулары орто таптан, ал эми Атлетико күйөрмандары жумушчу табынан болгон. Азыркы күндө бул айырмалыктар суу жеп кеткендей. бул командалардын биринчи кездешүүсү 1929-жылы 21-февралда алгачкы Лига Чемпионатынын үчүнчү туру алкагында мурунку Чамартинде болгон. Жаңы турнирдин биринчи алгачкы расмий дербиси болгон оюн аягында Реалды 2-1 эсеп менен жеңүүчү көрдү.<ref name="Real Madrid turns 106 (III)"/> Бул теңдешүү 1959-жылы Европа Чемпиондор Кубогунун жарымфинал оюндарында эл аралык аренага чыкты. Реал биринчи матчты Бернабеуда 2-1 уткан, Ал эми Атлетико экинчи оюнду ''Метрополитано'' стадионунда 1-0 эсеби менен уткан. Жарымфинал кайрадан ойнолуп, актар бул матчты 1-0 эсепке утту. Бирок мурдагы Реал Мадрид машыктыруучу Хосе Вильялонга жетектеген Атлетико өчүн алууга жетишти - алар актарды катарынан эки ''Генералиссимус Кубогу'' нун финал оюндарында (1960 жана 1961-жж.) экинчи орунда калтырган.<ref>Реал Эль Дерби Мадриленьону 75 жолу уткан.</ref> Реал Ла Лигада үстөмдүк кылган 1961 жана 1989-жылдар арасында бир гана Атлетико актарга ылайыктуу теңдешүүчу болуп берди: Атлетико 1966, 1970, 1973 жана 1977-жылдары Ла Лига чемпиондору наамын тартып алган. 1965-жылы Атлетико сегиз жыл бою өз калаасында жеңилбеген Мадридди Бернабеу стадионунда кур калтырган биринчи команда болду. Ал эми Реал Мадриддин Атлетико менен болгон акыркы кездешүүлөрдө актардын рекорддор саны көбүрөөк болот.<ref>{{cite web |title = One for the ages | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202728441904/noticia/Noticia/One_for_the_ages.htm | publisher =Realmadrid.com | date = 17 January 2008 | accessdate = 12 July 2008|author=Álvaro Velasco}}</ref> 2002–03 сезонунда унутулгус матч ойнолду: Актар Висенте Кальдерон стадионунда Атлетикону 4-0 эсепке жеңип, Ла Лига чемпиондугун уткан. <ref>{{cite web |title = The derby turns 78 | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730679362/noticia/Noticia/The_derby_turns_78.htm | publisher =Realmadrid.com | date = 22 February 2007 | accessdate = 12 July 2008}}</ref> == Каржы жана ээлик маселелери == Флорентино Перестин биринчи президенттик мөөнөтүндө (2000–2006) Реал Мадрид дүйнөдөгү эң бай профессионалдык футбол клубу болуу максатын ишке ашыра баштады.<ref>{{cite news |title=Perez resigns as Real Madrid president|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/4757112.stm|publisher=BBC|accessdate=11 December 2008 | date=27 February 2006}}</ref> Клуб машыгуучу комлекстери ээлеген жердин бир бөлүгүн 2001-жылы Мадрид шаарынын муниципалитетине өткөрүп берип, ал эми калганын Repsol YPF, Mutua Automovilística de Madrid, Sacyr Vallehermoso жана OHL аттуу төрт ири корпорацияга сатып жиберген. Бул келишимден түшкөн акча клубтун бардык карыздарын жабып, Зинедин Зидан, Луиш Фигу, Роналдо жана Дэвид Бэкхем сыяктуу дүйнөнүн эң кымбат оюнчуларын сатып алууга жол берди. [[Муниципалитет]] мындан мурун шаардын өнүгүү планы боюнча машыктыруучу комплекстерин шаар четине көчүргөн эле, бул иш-аракет клуб жерлеринин баасын көтөрүлүшүнө түрткү болуп, шаар ал жерди сатып алган.<ref name="2001-2010"/> ЕС комиссиясы шаар жер үчүн ашыкча төлөп-төлөбөгөндүгү боюнча тергөө баштаган, натыйжасында бул келишим мамлекеттик субсидиянын бир түрү деп чыккан.<ref>{{cite news |title = EU investigates Real Madrid property deal |url = http://www.independent.co.uk/sport/football/european/eu-investigates-real-madrid-property-deal-572010.html |publisher = independent.co.uk |date = 4 March 2004 |accessdate = 14 August 2008 |location = London |first = Elizabeth |last = Nash |archivedate = 2009-02-13 |archiveurl = https://archive.today/20090213210310/http://www.independent.co.uk/sport/football/european/eu-investigates-real-madrid-property-deal-572010.html }}</ref> Кеңсе имараттарды куруу үчүн машыгуу коплекстери турган жерди сатуу Реал Мадриддин 270 миллион евро карызынан кутулуп, атактуу оюнчуларды сатып алууга мурда болуп көрбөгөн акча коротууга жол ачты. Буга кошумча, келишимден түшкөн акчаны клуб шаар четинде орун алган абдан кооз машыгуучу комплекс курууга сарптаган.<ref>{{cite news |title = 'Mistakes are forbidden' |url = http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/news/2001/05/08/madrid_bayern_ap/ |publisher = CNN/Sports Illustrated |date = 8 May 2001 |accessdate = 14 August 2008 |archivedate = 2012-05-10 |archiveurl = https://www.webcitation.org/67Yg4K0ci?url=http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/news/2001/05/08/madrid_bayern_ap/ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130309203743/http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/news/2001/05/08/madrid_bayern_ap/ |date=2013-03-09 }}</ref> Перес сунуштаган саясат натыйжасында клубтун дүйнө жүзү бою (айрыкча Азия рыногунда) маркетинг потенциалын толук колдонушунан улам каржы жагында ийгиликке алып келсе да, Реал Мадрид брендин маркетинг жактан жагымдуу кылууга өтө берилип, командага анча көңүл бурулбай калды деп көп сын көрдү. 2007-жылдын сентябрь айына BBDO агенттигинин изилдөөлөрү боюнча Реал Мадрид Европанын эң кымбат футбол бренди деп табылган.<ref>{{cite web |title=Top 25 ranking of Europe's most valuable football clubs |url=http://www.bbdo-consulting.com/cms/de/news/pressemappe/Pressemitteilungen/PM_Fussballclub_Ranking_2007.pdf |format=PDF |date=17 September 2007 |accessdate=15 March 2010 |publisher=[[BBDO]] (Batten, Barton, Durstine & Osborn) |archive-date=2009-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091127152253/http://www.bbdo-consulting.com/cms/de/news/pressemappe/Pressemitteilungen/PM_Fussballclub_Ranking_2007.pdf |dead-url=yes |archivedate=2009-11-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091127152253/http://www.bbdo-consulting.com/cms/de/news/pressemappe/Pressemitteilungen/PM_Fussballclub_Ranking_2007.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091127152253/http://www.bbdo-consulting.com/cms/de/news/pressemappe/Pressemitteilungen/PM_Fussballclub_Ranking_2007.pdf |date=2009-11-27 }}</ref> 2008-жылы клуб 951 миллион евро (640 миллион стерлинг фунту / 1.285 миллиард доллар) баасы менен экинчи орунду ээлеген,<ref name="The Most Valuable Soccer Teams">{{cite news|title=The Most Valuable Soccer Teams|publisher=[[Forbes]]|accessdate=16 March 2010|date=30 April 2008|url=http://www.forbes.com/lists/2008/34/biz_soccer08_Real-Madrid_340002.html}}</ref> ал эми эң кымбат клуб болуп 1.333 миллиард евро (900 миллион стерлинг фунту) турган Манчестер Юнайтед болуп чыкты.<ref name="The Most Valuable Soccer Teams - Manchester United">{{cite news|title=The Most Valuable Soccer Teams – Manchester United|publisher=[[Forbes]]|accessdate=16 March 2010|date=30 April 2008|url=http://www.forbes.com/lists/2008/34/biz_soccer08_Manchester-United_340001.html}}</ref> 2010-жылдын маалыматтары боюнча Реал Мадрид футбол дүйнөсүндө эң бийик товарооборотко ээ болду.<ref name="Deloitte Football money League">{{cite news|title=Deloitte Football Money League|publisher=[[Deloitte]]|accessdate=16 March 2010|date=20 October 2003|url=http://www.deloitte.com/assets/Dcom-Austria/Local%20Assets/Documents/Presse/Deloitte%20FML%202010.pdf|archivedate=2012-05-10|archiveurl=https://www.webcitation.org/67YgEHv6X?url=http://www.deloitte.com/assets/Dcom-Austria/Local%20Assets/Documents/Presse/Deloitte%20FML%202010.pdf}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130403000233/http://www.deloitte.com/assets/Dcom-Austria/Local%20Assets/Documents/Presse/Deloitte%20FML%202010.pdf |date=2013-04-03 }}</ref> 2009-жылдын сентябрь айында клуб жетекчилери 2013-жылга карай Реал Мадрид өзүнүн тематикалык парк ачуу пландарын жарыялашкан.<ref>{{cite web | title=Real Madrid plan to open their own theme park | url= http://www.thespoiler.co.uk/index.php/2009/09/04/real-madrid-plan-to-open-their-own-theme-park | publisher=TheSpoiler.co.uk | accessdate=8 September 2009}}</ref> Гарвард Университетиндеги аткарган изилдөө бул жыйынтыкка келген: Реал Мадрид "дүйнөнүн 20 эң маанилүү бренддеринин бири жана жетекчилиги, оюнчулары да элге тең таанымал болгон бирден бир болгон бренд. Биз дүйнө жүзүндөгү клуб күйөрмандары жөнүндө таң калтыраардык сандарды топтодук. Реал Мадридди 287 миллиондон ашык адам колдойт".<ref>{{cite web |title = Noticias |url = http://www.upcomillas.es/eng/noticias/noticia.aspx?ID=122 |publisher = upcomillas.es |accessdate = 23 February 2009 |archivedate = 2012-05-20 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120520160109/http://upcomillas.es/eng/Noticias/noticia.aspx?ID=122 }}</ref> 2010-жылы ''Forbes'' журналы 2008-09 сезонундан алынган маалыматтарга жана көрсөткүчтөргө таянып, Реал Мадридди 992 миллион еврого (1,323 миллион доллар) баалаган жана өз рейтингинде экинчи орунга койгон, ал эми биринчи орун Манчестер Юнайтедке берилди.<ref>{{cite news|url=http://www.forbes.com/2010/04/21/soccer-value-teams-business-sports-soccer-10-intro.html |title=The Business Of Soccer |publisher=Forbes |date=21 April 2010 |accessdate=7 August 2010}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.forbes.com/lists/2010/34/soccer-10_Soccer-Team-Valuations_Rank.html |title=Soccer Team Valuations |publisher=Forbes |date=30 June 2009 |accessdate=7 August 2010}}</ref> Deloitte маалыматтары боюнча, ошол эле маалда Реал Мадрид 401 миллион евро киреше алып, бул көрсөткүч менен биринчи орунга чыккан.<ref>{{cite web |url=http://www.deloitte.com/view/en_GB/uk/industries/sportsbusinessgroup/d039400401a17210VgnVCM100000ba42f00aRCRD.htm |title=Real Madrid becomes the first sports team in the world to generate €400m in revenues as it tops Deloitte Football Money League |publisher=Deloitte |date= |accessdate=7 August 2010 |archive-date=2010-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100805224812/http://www.deloitte.com/view/en_GB/uk/industries/sportsbusinessgroup/d039400401a17210VgnVCM100000ba42f00aRCRD.htm |dead-url=yes |archivedate=2010-08-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100805224812/http://www.deloitte.com/view/en_GB/uk/industries/sportsbusinessgroup/d039400401a17210VgnVCM100000ba42f00aRCRD.htm }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100805224812/http://www.deloitte.com/view/en_GB/uk/industries/sportsbusinessgroup/d039400401a17210VgnVCM100000ba42f00aRCRD.htm |date=2010-08-05 }}</ref> ФК Барселона, Атлетик Бильбао жана Осасуна клубдары менен бирге Реал Мадрид каттоодон өткөн ассоциация катары уюмдаштырылган. Жоопчерчилиги чектелген уюмдан айырмаланып, бул уюмдаштыруу түрү клуб акцияларын эмес, клуб мүчөлүгүн гана сатып алууга уруксат берет.<ref>Peterson, Marc p. 25</ref> Реал Мадриддин ''сосьо'' деп аталган мүчөлөрү өз араларынан чыккан өкүлдөрдөн турган топ түзөт да, бул топ клубтун эң бийик жетекчилик органы болуп эсептелет.<ref>{{Cite book|title=Handbook on the economics of sport|url=https://archive.org/details/handbookoneconom0000unse|first=Wladimir|last=Andreff|first2=Stefan|last2=Szymański|publisher=Edward Elgar Publishing|year=2006| isbn=1843766086|page=[https://archive.org/details/handbookoneconom0000unse/page/299 299]}}</ref> 2010-жылдын маалыматтарына карай, Реал Мадриддин ''сосьо'' саны 60 000 болду.<ref>{{cite web|title=Real Madrid drama. The oldest supporter died|url=http://www.ziare.com/real-madrid/suporteri/drama-la-real-madrid-a-murit-cel-mai-vechi-suporter-998175|publisher=ziare.com|year=2010|language=Romanian|accessdate=21 September 2010}}</ref> 2009–10 сезону аягында клубтун мүдүрлөр кеңеши Реал Мадриддин 244.6 миллион евро карызы бар, мурунку финансылык жылга салыштырмалуу 82.1 миллион еврого азайган деген отчет берген. == Массалык маданият == "''Гол!'' " фильм трилогиясынын экинчи бөлүгүндө Реал Мадрид жөнүндө сөз болгон (2007). Фильм мурунку Ньюкасл Юнайтед жылдызы Сантьяго Муньестин алгач кароодон өтүүсүн, андан кийин Реал Мадридге 2005–06 сезонунда келүүсү туралуу баяндайт. Фильм жаратуучулары Муньестин Мадридке келгенден соң жашоосундагы өзгөрүүлөргө көңүл бурууга аракеттенишкен. УЕФА тасманы колдогонунан улам, тартуучу команданын көп белгилүү оюнчуларды өздөрүнүн ролуна чакырууга мүмкүнчүлүгү болду. Реал Мадридден бул киного Икер Касильяс, Зинедин Зидан, Дэвид Бэкхем, Роналдо, Роберто Карлос, Рауль, Серхио Рамос, Робиньо, Томас Гравесен, Майкл Оуэн, Мичел Сальгадо, Хулио Баптиста, Стив МакМанаман, Жонатан Вудгейт жана Иван Эльгера тартылган. Башка клубдардан Роналдиньо, Тьерри Анри, Лионель Месси, Самуэль Это'о, Андрес Иньеста, Пабло Аймар, Фредрик Льюнберг, Сеск Фабрегас, Сантьяго Каньисарес сыяктуу дүйнөгө аты чыккан оюнчулар да катышкан. Тасма боюнча, Флорентино Перес жана Альфредо Ди Стефано экөө жасалма оюнчу Муньести клуб алдында Реал Мадрид оюнчусу катары тааныштырышат.<ref>{{cite web| url=http://www.imdb.com/title/tt0473360/ | title=Goal! 2: Living the Dream... (2007) | work=IMDb | accessdate=3 September 2009}}</ref> Реал, Кинотасма 2005-жылы чыккан жарым-жартылай көркөм, жарым-жартылай документалдык тараптардан турган Реал Мадрид жана анын дүйнө жүзү бою жашаган күйөрмандары жөнүндө фильм. passion for Real Madrid C.F. Клуб тарабынан продюсерленген жана режиссеру Борха Мансо болгон кино дүйнөнүн ар тарабында жашаган беш Реал Мадрид күйөрманынын жана алардын клубка болгон сүйүү окуясын көрсөтөт. Фильмде ойлоп чыгарылган бөлүгү менен, чыныгы окуялар да көрсөтүлгөн, мисалы, команданын Сьюдад Реал Мадридде машыгуусу, матчтар жана интервьюлар. Фильм команданын бардык мүчөлөрү тууралу баяндаганы менен, Дэвид Бэкхем, Зинедин Зидан, Рауль, Луиш Фигу, Роналдо, Икер Касильяс жана Роберто Карлос сыяктуу ''галактикос'' оюнчуларга көбүрөөк көнүл бурат. Испан тилинде тартылган тасма премьерадан кийин эл аралык күйөрмандар үчүн башка тилдерге да которулган. ''Ак бороон: Реал Мадриддин 100 жылы'' аттуу Фил Боллдун китеби Реал Мадриддин тарыхы жөнүндө англис тилинде жазылган биринчи китеп болду. 2002-жылы чыккан жана башка тилдерге да которулган бул китеп клубтун биринчи жүз жылдык тарыхындагы эң ийгиликтүү учурлары жөнүндө бандайт. 2011-жылдын 7-декабрында Реал Мадрид "Himno del Real Madrid" клуб гимнинин "Everybody" аттуу ремиксин жаңы чыгып жаткан ''The Legends: The Official Real Madrid Digital Music Album'' альбомунун биринчи сингл ыры катары элге таантылды. Бул ремиксти австралиялык The Stafford Brothers диджейлери жасады.<ref>{{cite web| url=http://www.insideworldsoccer.com/2011/12/real-madrid-launch-first-single-off-new.html | title=Real Madrid launch first single off new digital music album | work=inside World Soccer | date=3 December 2011}}</ref> === Real Madrid TV === Real Madrid TV Реал Мадрид иштеткен жана клуб туралуу жаңылыктарды, берүүлөрдү жана программаларды көрсөткөн шифрделген санарип телеберүү каналы. Канал өз көрсөтүүлөрүн англис жана испан тилинде эфирге берет. Анын кеңсеси Вальдебебастагы (Мадрид) Сьюдад Реал Мадрид машыгуу комплексинде жайгашкан. == Оюнчулар == {{Негизги макала|List of Real Madrid C.F. players}} Испан командалары ЕС жарандыгы жок үч оюнчу менен ойноого чектелген. Оюнчулар тизмесине ар биринин негизги жарандыгы гана көрсөтүлөт; кээ бир европалык эмес оюнчулар ЕСке кирген бир өлкөдөн экинчи жарандыгын алуу тартиби бар. АКТ өлкөлөрүндөн — Африка, Карибдер жана [[Океания|Тынч океан]]дык жана Котону келишимине кол койгон өлкөлөрү - чыккан оюнчулар Колпак сот чечими боюнча ЕС-эмес квотага кирбейт. === Биринчи команданын тизмеси === === Ижарага берилгендер === === УЕФА Чемпиондор Лигасы үчүн гана катталган кошумча оюнчулар === == Персонал == === Азыркы убакыттагы техникалык штат === [[Файл:Mourinho Madrid.jpg|right|thumb|200px|2010-2013 ж. баш машыктыруучу португалдык Жозе Моуриньо.]] :''Реал Мадрид футбол клубунун машыктыруучулары тизмесин караңыз.'' == Жетекчилик == [[Файл:Florentino perez.jpg|right|thumb|200px|Азыркы клуб президенти - ишкер Флорентино Перес.]] == Сыйлыктар == 2012-жылдын 6-август күнүнө Реал Мадрид 32 жолу Ла Лига чемпиондугун жана 9 жолу Европа Чемпиондор Кубогун/УЕФА Чемпиондор Лигасын утуп, эң көп утуштар рекордуна ээ болуп турат. Реал Мадрид 2000-жылдын 23-декабрында 20-кылымдын эң ийгиликтүү FIFA клубу наамы менен ыйгарылган.<ref name="106 years of history">{{cite web|title = 106 years of history | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202728273671/noticia/Noticia/106_years_of_history.htm | publisher = Realmadrid.com| date = 8 March 2008 | accessdate = 12 July 2008|author=Juan José López Soto}}</ref> 2004-жылы клуб FIFA Ардак Орденин алган.<ref>{{cite web | title = Celebrations mark the opening of FIFA Centennial Congress in Paris, FIFA's birthplace | url = http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/releases/newsid=92643.html | publisher = fifa.com | date = 20 May 2004 | accessdate = 13 July 2008 | archive-date = 2009-02-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090214101851/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/releases/newsid%3D92643.html | dead-url = yes | archivedate = 2009-02-14 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20090214101851/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/releases/newsid%3D92643.html }} {{Dead link|date=April 2012|bot=H3llBot}}</ref> Буга кошумча, бештен көп Европа Чемпиондор Кубогун жеңгенинен улам Реал УЕФА Чемпиондор Лигасынын оюндарында футболкаларына көп жолку жеңүүчү эмблемасын тагууга укуктуу.<ref name="badge of honour"/> === Үйдөгү турнирлер === *'''Ла Лига''' <ref>{{cite web|url=http://www.lfp.es/Default.aspx?tabid=113&Controltype=EvHist&id=1&tmpd=28&tmph=110&e1=5&e2=&e3=&e4=|title=Evolution 1929–10|publisher=[[Liga de Fútbol Profesional]]|date=|accessdate=6 August 2010|archive-date=2011-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720042754/http://www.lfp.es/Default.aspx?tabid=113&Controltype=EvHist&id=1&tmpd=28&tmph=110&e1=5&e2=&e3=&e4=|dead-url=yes}}</ref> :'''Жеңүүчүлөр (32):''' 1931–32, 1932–33, 1953–54, 1954–55, 1956–57, 1957–58, 1960–61, 1961–62, 1962–63, 1963–64, 1964–65, 1966–67, 1967–68, 1968–69, 1971–72, 1974–75, 1975–76, 1977–78, 1978–79, 1979–80, 1985–86, 1986–87, 1987–88, 1988–89, 1989–90, 1994–95, 1996–97, 2000–01, 2002–03, 2006–07, 2007–08, {32}2011–12 :''Экинчи орун (20):'' 1929, 1933–34, 1934–35, 1935–36, 1941–42, 1944–45, 1958–59, 1959–60, 1965–66, 1980–81, 1982–83, 1983–84, 1991–92, 1992–93, 1998–99, 2004–05, 2005–06, 2008–09, 2009–10, 2010–11 *'''Корол Кубогу''' <ref>{{cite web|language=Spanish|url=http://www.marca.com/deporte/futbol/copa–rey/palmares.html |title=Palmarés en |publisher=[[MARCA]] |date= |accessdate=22 June 2010}} {{Dead link|date=April 2012|bot=H3llBot}}</ref> :'''Жеңүүчүлөр (20):''' 1905, 1906, 1907, 1908, 1917, 1934, 1936, 1946, 1947, 1961–62, 1969–70, 1973–74, 1974–75, 1979–80, 1981–82, 1988–89, 1992–93, 2010–11, 2013/14, 2022/23 :''Экинчи орун (19):'' 1903, 1916, 1918, 1924, 1929, 1930, 1933, 1940, 1943, 1958, 1959–60, 1960–61, 1968, 1978–79, 1982–83, 1989–90, 1991–92, 2001–02, 2003–04 *'''Испан Суперкубогу''' <ref name="rsssf2">{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tabless/spansupcuphist.html |author=Carnicero, José; Torre, Raúl; Ferrer, Carles Lozano |title=Spain – List of Super Cup Finals |publisher=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]] (RSSSF) |date=28 August 2009 |accessdate=22 June 2010}}</ref> :'''Жеңүүчүлөр (8):''' 1988, 1989*, 1990, 1993, 1997, 2001, 2003, 2008 :''Экинчи орун (4):'' 1982, 1995, 2007, 2011 ::<small>(* ''Корол Кубогун жана Ла Лиганы уткан'' )</small> *'''Эва Дуарте Кубогу''' (Испан Суперкубогунан) мурун ойнолчу<ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tabless/spansupcuphist.html |title=List of Super Cup Finals |publisher=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|RSSF]] |date= |accessdate=18 March 2011}}</ref> : '''Жеңүүчүлөр (1):''' 1947 *'''Ла Лига Кубогу''' <ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tabless/spanleagcuphist.html |author=Torre, Raúl |title=Spain – List of League Cup Finals |publisher=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]] (RSSSF) |date=29 January 2009 |accessdate=22 June 2010}}</ref> :'''Жеңүүчүлөр (1):''' 1985 :''Экинчи орун (1):'' 1983 === Европа турнирлери === *'''Европа Чемпиондор Кубогу/УЕФА Чемпиондор Лигасы''' <ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/index.html |title=Champions League history |publisher=[[Union of European Football Associations]] (UEFA) |date= |accessdate=22 June 2010}}</ref> :'''Жеңүүчүлөр (13):''' 1955–56*, 1956–57, 1957–58, 1958–59, 1959–60, 1965–66, 1997–98, 1999–2000, 2001–02, 2013-14, 2015-16, 2016-17, 2017-18 :''Экинчи орун (3):'' 1961–62, 1963–64, 1980–81 ::<small>(* ''Алгачкы жеңүүчүлөр'' )</small> *'''УЕФА Кубогу''' <ref>{{cite web |url=http://en.archive.uefa.com/uefaeuropaleague/history/index.html |title=Europa League history |publisher=[[UEFA]] |accessdate=22 June 2010 |archive-date=2016-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160214230810/http://en.archive.uefa.com/uefaeuropaleague/history/index.html |dead-url=yes |archivedate=2016-02-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160214230810/http://en.archive.uefa.com/uefaeuropaleague/history/index.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160214230810/http://en.archive.uefa.com/uefaeuropaleague/history/index.html |date=2016-02-14 }} {{Dead link|date=April 2012|bot=H3llBot}}</ref> :'''Жеңүүчүлөр (2):''' 1984–85, 1985–86 *'''УЕФА Кубок Жеңүүчүлөр Кубогу''' <ref>{{cite web |url=http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/index.html |title=UEFA Cup Winners' Cup |publisher=[[UEFA]] |date= |accessdate=22 June 2010 |archivedate=2010-05-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100501123433/http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/index.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100501123433/http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/index.html |date=2010-05-01 }}</ref> :''Экинчи орун (2):'' 1970–71, 1982–83 *'''УЕФА Суперкубогу''' <ref>{{cite web |url=http://en.archive.uefa.com/competitions/supercup/history/index.html |title=UEFA Super Cup |publisher=[[UEFA]] |accessdate=22 June 2010 |archivedate=2010-08-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100820032123/http://en.archive.uefa.com/competitions/supercup/history/index.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100820032123/http://en.archive.uefa.com/competitions/supercup/history/index.html |date=2010-08-20 }}</ref> :'''Жеңүүчүлөр (1):''' 2002 :''Экинчи орун (2):'' 1998, 2000 === Дүйнөлүк турнирлер === *'''Интерконтиненталдык Кубок''' (FIFA Клубдар арасы Дүйнөлүк Чемпионатынан мурун ойнолчу)<ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tablest/toyota.html |title=Intercontinental Club Cup |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation |date=30 April 2005 |accessdate=9 August 2010 |author=Magnani, Loris; Stokkermans, Karel}}</ref> :'''Жеңүүчүлөр (3):''' 1960, 1998, 2002 :''Экинчи орун (2):'' 1966, 2000 == Дагы окуганга == '''Спорт''' *Реал Мадрид Баскетбол '''Резервдик команда''' *Реал Мадрид Кастилья *Реал Мадрид С '''Башкалар''' *Европа Клубдар Ассоциациясы *G14 (футбол) *Deloitte Футболдон түшкөн акча лигасы *Күйөрмандар ээлик кылган спорт клубдар *Эң бай футбол клубдары '''Окшош макалалар''' *Сантьяго Бернабеу Трофеи '''Оюндар''' *Real Madrid Fantasy Manager == Шилтемелер == {{Reflist|2|colwidth=30em}} == Кызыккандарга == *{{Cite book|author=Dénes, Tamás & Rochy, Zoltán|title=Real Madrid |publisher=Aréna 2000|year=2002|isbn=963-86167-5-X }} *{{Cite book|author=Ball, Phil |title=Morbo: The Story of Spanish Football |url=https://archive.org/details/morbostoryofspan0000ball |publisher=WSC Books Limited|year=2003 New edition|isbn=0-954-01346-8 }} *{{Cite book|author=Ball, Phil |title=White Storm: The Story of Real Madrid |url=https://archive.org/details/whitestorm100yea0000ball |publisher=Mainstream |year=2003 |isbn=1-84018-763-8 }} *{{Cite book|author=McManaman, Steve & Edworthy, Sarah|title=El Macca: Four Years with Real Madrid |url=https://archive.org/details/elmaccafouryears0000mcma|publisher=Simon & Schuster|year=2003|isbn=0-743-48920-9 }} *{{Cite book|author=Luis Miguel González, Luis González López, Fundación Real Madrid |title=Real Madrid: Cien años de leyenda, 1902–2002 |publisher=Everest|year=2002|isbn=84-241-9215-X }} == Тышкы шилтемелер == * [http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Home.htm Реал мадрид клубунун расмий сайты] {{Ref-es}} * [http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season%3D2012/clubs/club%3D50051/profile/index.html Real Madrid C.F.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120622010927/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2012/clubs/club=50051/profile/index.html |date=2012-06-22 }} УЕФА сайтында * (en) (es) [http://www.lfp.es/Default.aspx?tabid=78&amp;IDParam=15&amp;language=en-GB Real Madrid C.F.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120614062207/http://www.lfp.es/Default.aspx?tabid=78&IDParam=15&language=en-GB |date=2012-06-14 }} Ла Лига сайтында [[Категория:1902-жылы негизделген футбол клубдары]] [[Категория:Ла Лига клубдары]] [[Категория:Реал Мадрид]] [[Категория:Мадриддеги футбол клубдар]] [[Категория:Испаниянын мульти-спорт клубдары]] [[Категория:Корол Кубогунун жеңүүчүлөрү]] [[Категория:G-14 клубдары]] [[Категория:1902-жыл]] [[Категория:Испания футбол лигасы]] edskc6i45dnakrcsvtfirk9yp2rlg0o 653560 653559 2026-09-30T09:40:58Z Makenzis 20051 out 653560 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубу |аталышы = [[Файл:Flag of Spain.svg|{{{1|22px}}}|border|Испaния желеги]] ''Реал Мадрид'' |учурдагы мезгил = |сүрөтү = File:Escudo Real madrid.png |расмий аталышы = Real Madrid Club de Fútbol<ref name="Real Madrid Club de Fútbol"/> |кыскача аталышы = |негизделген = 1902 |таратылган = |стадиону = «[[Сантьяго Бернабеу (стадион)|Сантьяго Бернабеу]]» |стадиондогу орун= 85 000 |кожоюуну = |президенти = [[Файл:Flag of Spain.svg|25px]] [[Флорентино Перес]] |мүдүрү = |ген. мүдүрү = |машыктыруучу = |капитаны = |Командалык көрсөткүчү = |бюджети = |мелдеши = [[Ла Лига]]; [[УЕФА Чемпиондор Лигасы]] |мезгил = 2025/26 |орун = 2-чи |сайты = [http://www.realmadrid.com/ www.realmadrid.com] | pattern_la1 = _realmadrid2526h | pattern_b1 = _realmadrid2526h | pattern_ra1 = _realmadrid2526h | pattern_sh1 = _realmadrid2526h | pattern_so1 = _adidasonwhitel | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = 433E3A | pattern_la2 = _realmadrid2526a | pattern_b2 = _realmadrid2526a | pattern_ra2 = _realmadrid2526a | pattern_sh2 = _realmadrid2526a | pattern_so2 = _realmadrid2526al | leftarm2 = 262a45 | body2 = 262a45 | rightarm2 = 262a45 | shorts2 = 262a45 | socks2 = 262a45 | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = }} Көпчүлүккө '''Реал Мадрид''' катары белгилүү '''Реал Мадрид футбол клубу''' (''исп. Real Madrid Club de Futbol'' ) [[Испания|Испаниянын]] [[Мадрид|Мадрид шаарында]] жайгашкан профессионалдык футбол клубу. Ал 1902 жылы ''Мадрид Футбол Клубу'' деген аталыш менен негизделген жана ошондон бери үйдөгү оюндарда адатта ак форма кийип келет. ''Реал'' сөзү испан тилинде ''падышалык, падышаныкы'' дегенди билдирет жана 1920-жылы клубка ошол маалдагы испан королу Альфонсо XIII тарабынан клуб эмблемасындагы корона менен кошо ыйгарылган. 1950-жылдар ичи клуб өзүн Испан жана Европа футболунда чоң күч катары тааныткан. Башка европалык клубтардан айырмаланып, Реал Мадриддин мүчөлөрү (''сосьо'') клубка негизделишинен бери ээлик кылат жана башкарып келет. Жылдык киреше боюнча эң бай футбол клубу (2011-жылы 438.6 миллион евро киреше алган)<ref>{{cite web | title = Deloitte Football Money League 2011 | url = http://www.deloitte.com/view/en_GB/uk/industries/sportsbusinessgroup/sports/football/deloitte-football-money-league-2011/c774a9e481a7d210VgnVCM1000001a56f00aRCRD.htm | publisher = Deloitte UK | accessdate = 30 June 2011 | archive-date = 2012-11-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121130164529/http://www.deloitte.com/view/en_GB/uk/industries/sportsbusinessgroup/sports/football/deloitte-football-money-league-2011/c774a9e481a7d210VgnVCM1000001a56f00aRCRD.htm | dead-url = yes | archivedate = 2012-11-30 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20121130164529/http://www.deloitte.com/view/en_GB/uk/industries/sportsbusinessgroup/sports/football/deloitte-football-money-league-2011/c774a9e481a7d210VgnVCM1000001a56f00aRCRD.htm }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121130164529/http://www.deloitte.com/view/en_GB/uk/industries/sportsbusinessgroup/sports/football/deloitte-football-money-league-2011/c774a9e481a7d210VgnVCM1000001a56f00aRCRD.htm |date=2012-11-30 }}</ref> жана жалпы наркы боюнча экинчи (1.4 миллиард евро) болуп саналат.<ref>{{cite news | title = The World's Most Valuable Soccer Teams | url = http://blogs.forbes.com/sportsmoney/2011/04/20/the-worlds-most-valuable-soccer-teams | publisher = Forbes | accessdate = 30 June 2011 | first = Dan | last = Bigman | archivedate = 2011-07-22 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110722120516/http://blogs.forbes.com/sportsmoney/2011/04/20/the-worlds-most-valuable-soccer-teams/ }}</ref> Реал Мадрид бир нече клубтар менен эзелтеден бери атаандашып келет, эң белгилүү атаандаштык ''"Эль Класико"'' деп аталат жана ал [[Бaрселонa (футбол клубу)|Барселона ФК]] менен болот. Команда 1947-жылдан баштап үйдөгү оюндарын 85454 киши батыра ала турган Мадриддин борборунда орун алган [[Сантьяго Бернабеу Стадиону|Сантьяго Бернабеу Стадионунда]] өткөрөт. [[Атлетик Бильбао (футболдук клуб)|Атлетик Бильбао]] жана Барселона менен бирге Испан футболунун [[Испания футбол чемпионаты|жогорку дивизиону]]нан эч качан төмөн түшпөгөн командаларына кирет. Өлкө ичинде Реал Мадрид [[Испания футбол лигасы|Ла Лиганы]] 32 жолу, Корол Кубогун 18 жолу, 8 жолу Испания Суперкубогун, бир Ева Дуарте Кубогун жана бир Лига Кубогун уткан.<ref>{{cite web|title = World Football: The 11 Most Successful European Clubs in History | url = http://bleacherreport.com/articles/510011-world-football-the-11-most-successful-european-clubs-in-history/page/12 | accessdate = 22 January 2012}}</ref> Эл аралык дэңгээлде рекорд коюп, тогуз Европа Кубогу/УЕФА Чемпиондор Лигасынын Кубогуна жана үч Интерконтиненталдык Кубогуна ээ болгон, муну менен бирге эки УЕФА Кубогун жана бир УЕФА Суперкубогун утуп алган. == Тарыхы == {{Негизги макала|History of Real Madrid C.F.}} === Алгачкы жылдар (1897–1945) === [[Файл:Madrid_C.F._1905-06.jpg|thumb|left|200px|1905-жылдагы Реал Мадрид командасы]] Реал Мадриддин теги Мадридди футбол менен тааныштырган ''Билим Берүү Эркин Институтунун'' мугалимдери (алардын айрымдары [[Кембриж университети|Кембриж]] жана [[Оксфорд университети|Оксфорд]] Университеттеринин бүтүрүүчүлөрү болгон) жана окуучуларынан чыгат. Алар 1897-жылы ''Football Club Sky'' командасын негиздеп, жекшемби күндөрү Монклоада ойношчу. 1900-жылы Sky клубу эки башка командага бөлүнүп кеткен: ''New Foot-Ball de Madrid'' жана Club Español de Madrid.<ref name="Ball, Phil p. 117">Ball, Phil p. 117.</ref> 1902-жылы 6-мартта жетекчиси Хуан Падрос болгон Кеңеш шайлангандан соң, Мадрид Футбол Клубу расмий түрдө негизделген.<ref name="Real Madrid turns 106 (I)">{{cite web|title = Pre-history and first official title (1900–1910) | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730681095/noticia/Noticia/Real_Madrid_turns_106_(I).htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate = 12 July 2008|author=Luís Miguel González}}</ref> ''Мадрид ФК'' биринчи чемпион наамын 1905-жылы негизделишине үч эле жыл болгондо Испан Суперкубогунун финалында Атлетик Бильбао командасын утуп, алган. 1909-жылдын 4-январында клуб президенти Адольфо Мелендес Испан ФАсынын түзүлүшү жөнүндө келишимге кол коюп, Реал Мадрид Падышалык Испан Футбол Федерациясынын негиздөөчүлөрүнүн бири болду. Бир нече стадиондордо көчүп ойногондон соң команда 1912-жылы ''Кампо О'Доннел'' стадионуна ээ болду.<ref name="History — Chapter 1 - From the Estrada Lot to the nice, little O’Donnel pitch">{{cite web | pattern_la1 = _realmadrid1617h | pattern_b1 = _realmadrid1617h | pattern_ra1 = _realmadrid1617h | pattern_sh1 = _realmadrid1617h | pattern_so1 = _realmadrid1617h | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_la2 = _realmadrid1617a | pattern_b2 = _realmadrid1617a | pattern_ra2 = _realmadrid1617a | pattern_sh2 = _realmadrid1617a | pattern_so2 = _realmadrid1617a | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = 543c94 | pattern_la3 = _realmadrid1617t | pattern_b3 = _realmadrid1617t | pattern_ra3 = _realmadrid1617t | pattern_sh3 = _realmadrid1617t | pattern_so3 = _realmadrid1617t | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = 000000 |title = History&nbsp;— Chapter 1 – From the Estrada Lot to the nice, little O’Donnel pitch | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Santiago_Bernabeu/1193041512791/Historia/History.htm | publisher = Realmadrid.com| accessdate = 11 July 2008}}</ref> Корол Альфонсо XIII 1920-жылы клубка Real (Падышалык) наамын ыйгарган соң, клубтун аталышы Реал Мадридке өзгөргөн.<ref name="Real Madrid turns 106 (II)">{{cite web |title = Bernabéu's debut to the title of ''Real'' (1911–1920) | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730681252/noticia/Noticia/Real_Madrid_turns_106_(II).htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate = 12 July 2008|author=Luís Miguel González}}</ref> [[Файл:Alfonso XIIIdeEspaña.jpg|150px|thumb|right|Ошол маалдагы испан королу Альфонсо XIII]] 1929-жылы эң биринчи [[Испания футбол лигасы]] түзүлгөн. Реал Мадрид сезон бою биринчи лиганын лидерлери болуп келе жатып, эң акыркы матчты Атлетик Бильбаого уттуруп жиберген жана сезонду Барселонадан артта калып, экинчи орунда аяктаган.<ref name="Real Madrid turns 106 (III)">{{cite web| title = A spectacular leap towards the future (1921–1930) | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730681768/noticia/Noticia/Real_Madrid_turns_106_(III).htm | publisher = Realmadrid.com | date =28 February 2007 |accessdate =12 July 2008|author=Luís Miguel González}}</ref> Реал Мадрид эң алгачкы Лига титулун 1931–32 сезонунда уткан. Андан соңку жылы Реал кайрадан Лиганы утуп, эки жолу чемпиондукту алган эң биринчи команда болду.<ref name="Real Madrid turns 106 (IV)">{{cite web|title = The first two-time champion of the League (1931–1940) | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730681729/noticia/Noticia/Real_Madrid_turns_106_(IV).htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate = 18 July 2008|author=Luís Miguel González}}</ref> 1934-жылдын 14-апрелинде Экинчи Испан Республикасы жарыяланып, клуб Реал наамын жоготкон жана Мадрид Футбол Клубу деген аталышын кайтарган. Футбол [[Экинчи дүйнөлүк согуш|Экинчи Дүйнөлүк Согуш]] маалында да ойноло берген, 1943-жылы 13-июньда Мадрид Барселонаны <ref name="Telegraph 20111209">{{cite news|title=Real Madrid v Barcelona: six of the best 'El Clásicos'|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/competitions/la-liga/8946213/Real-Madrid-v-Barcelona-six-of-the-best-El-Clasicos.html|publisher=The Telegraph|accessdate=19 December 2011|date=9 December 2011|location=London}}</ref>Генералиссимус Кубогунун<ref name="Telegraph 20111209"/> (Корол Кубогунун аты ал маалда Генерал Франконун урматына өзгөртүлгөн) жарым-финалынын экинчи таймашында 11–1 эсеп менен уткан. "Полиция оюнчуларды коркуткан"<ref name="Aguilar 19981210">{{cite web|last=Aguilar|first=Paco|title=Barca - Much more than just a Club|url=http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=70557.html|publisher=FIFA|accessdate=19 December 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080429205533/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=70557.html|archivedate=2008-04-29|date=10 December 1998|dead-url=no}}</ref>, ага кошумча мамлекеттик коопсуздук мекемесинин мүдүрү "атайлап командага айрым оюнчулар саясий режимдин жоомарттыгынан гана өлкөдө калууга жана футбол ойноого уруксат алганын" айтып кеткен деген болжолдоолор болгон.<ref name="Ball, Morbo 2003">{{cite book|last=Ball|first=Phil|title=Morbo: the Story of Spanish Football|url=https://archive.org/details/morbostoryofspan0000ball|publisher=WSC Books Ltd|isbn=978-0954013462|accessdate=20 December 2011|date=12 December 2003}}</ref> Мадриддин колдоочулары Барселона Төрагасы Энрик Пиньейрого асылышкан.<ref name="Spaaij 2006">{{cite book |last=Spaaij |first=Ramn |title=Understanding football hooliganism: a comparison of six Western European football clubs |year=2006 |publisher=Amsterdam University Press |location=Amsterdam |isbn=9789056294458 |url=http://books.google.com/books?id=i21W_KN_iUMC&pg=284 |accessdate=19 December 2011}}</ref> === Сантьяго Бернабеу Йесте жана Европадагы Ийгилик (1945–1978) === Сантьяго Бернабеу Йесте 1945-жылы Реал Мадриддин президенти болуп шайланган.<ref name="Real Madrid turns 106 (V)">{{cite web |title = Bernabéu begins his office as President building the new Chamartín Stadium (1941–1950) | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730681924/noticia/Noticia/Real_Madrid_turns_106_(V).htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate = 12 July 2008|author=Luís Miguel González}}</ref> Анын президенттик мөөнөтүндө Испан жарандык согуш маалында бузулган жана жапа көргөн клуб, анын Сантьяго Бернабеу стадиону жана Сьюдад Депортива машыгуу жерлери жаңыдан курулуп-оңдолгон. 1953-жылдан тартып, ал дүйнөлүк дэңгээлде белгилүү чет өлкөлүк оюнчуларды ойнотуу стратегиясын киргизе баштаган, мындай оюнчулардын эң көрүнүктүүсү Альфредо Ди Стефано болду.<ref name="Real Madrid turns 106 (VI)">{{cite web|title = An exceptional decade (1951–1960) | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730565386/noticia/Noticia/Real_Madrid_turns_106_(VI).htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate= 12 July 2008|author=Luís Miguel González}}</ref> 1955-жылы, француз спорт журналисти жана ''L'Équipe'' гезитинин редактору Габриэль Ано сунуштаган ойду негизге алып, Бернабеу, Бедриньян жана Густав Шебеш атайын чакырылган Европалык командалардан турган сыналуучу турнир өткөрүшкөн, бул турнир кийин биз бүгүнкү күндө билген УЕФА Чемпиондор Лигасына айланды.<ref>{{cite web | url=http://www.uefa.com/magazine/news/Kind=512/newsId=419682.html | title=Hats off to Hanot | accessdate=11 July 2008 | date=12 May 2006 | publisher=uefa.com | author=Matthew Spiro | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080519095732/http://www.uefa.com/magazine/news/Kind=512/newsId=419682.html | archivedate=2008-05-19 | dead-url=no }}</ref> Так эле ошол Бернабеунун жетекчилиги алдында Реал Мадрид өзүн Испан жана Европа футболундагы чоң күч катары таанытты. 1956-1960 жылдары клуб Европа Кубогун катарынан беш жолу утуп, 1960-жылы Хэмпден Парк стадионунда өткөрүлгөн финалда Айнтрахт Франкфуртту 7-3 эсеп менен уткан.<ref name="Real Madrid turns 106 (VI)"/> Ушул беш удаа утуштан кийин Кубок Реалга түбөлүккө берилген, ошону менен бирге Реал Мадрид УЕФА ардак белгисин тагууга укук алган.<ref name="badge of honour">{{cite web | url=http://www.uefa.com/newsfiles/19071.pdf | title=Regulations of the UEFA Champions League | format=PDF | publisher=UEFA | accessdate=12 July 2008 | archivedate=2007-03-12 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20070312003915/http://www.uefa.com/newsfiles/19071.pdf}}; Page 4, §2.01 "Cup" &amp; Page 26, §16.10 "Title-holder logo"</ref> Клуб алтынчы Европа Кубогун 1966-жылы мелдештин тарыхында биринчи жолу жалаң гана бир улуттан турган команда болуп ойноп, финалда Партизан ФКны 2–1 эсеп менен жеңген.<ref name="Real Madrid turns 106 (VII)">{{cite web |title = The generational reshuffle was successful (1961–1970) | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730565958/noticia/Noticia/Real_Madrid_turns_106_(VII).htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate = 12 July 2008|author=Luís Miguel González}}</ref> Бул команда Йе-йе деген ат менен белгилүү болду. "Йе-йе" аталышы команданын төрт мүчөсү Diario Marca үчүн "Битлз" стилиндеги парик кийип сүрөткө түшкөндөн кийин The Beatles тобу аткарган "''She Loves You'' " ырынын кайырмасындагы "Yeah, yeah, yeah" сабынан келген. Йе-йе мууну 1962 жана 1964 жылдары да Европа Кубогунун финалына чыккан.<ref name="Real Madrid turns 106 (VII)"/> [[Файл:Ajman 1968-09-15 stamp - Amancio Amaro.jpg|150px|thumb|left|Йе-йе командасынын капитаны Амансио Амаро.]] 1970-жылдары Реал Мадрид 5 жолу Испания чемпиону болгон жана 3 жолу Испан Кубогун уткан.<ref name="TROPHY ROOM">{{cite web|title=Trophy Room |url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/Club/1193040475224/PalmaresTotal/Palmares.htm |publisher=Realmadrid.com |accessdate=12 July 2008 }}</ref> Клуб алгачкы УЕФА Кубок Жеңичүүлөр Кубогунун финалын 1971-жылы ойногон жана англиялык Челси командасына 2–1 уттурган.<ref>{{cite web|title = European Competitions 1971|url = http://www.rsssf.com/ec/ec197071.html#cwc|publisher = RSSS|accessdate = 27 September 2008 }}</ref> 1978-жылы 2-июлда Аргентинада [[Аргентина|Дүйнөлүк Чемпионат]] өтүп жаткан маалда клуб президенти Сантьяго Бернабеу көз жумган. Анын урматына Эл аралык Футбол Ассоциациялар Федерациясы (FIFA) турнир учурунда үч күндүк аза күтүү жарыялаган.<ref>{{cite web |title = Santiago Bernabéu | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041516821/1193040973708/contenido/Presidente/Santiago_Bernabeu.htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate = 12 October 2008}}</ref> Мындан кийинки жылы клуб маркум президентинин элесине Трофео Сантьяго Бернабеунун биринчи ойнолушун уюштурган. === ''Буитре Бешилиги'' жана жетинчи Европа Кубогу (1980–2000) === 1980-жылдардын башында Реал Мадрид Ла Лига чемпиондугун колдон чыгарып жиберген. Клуб академиясынан тарбияланып чыккан жаңы жылдыздар тобу келип, клубту кайрадан өлкө ичиндеги ийгиликтерге алып келген. Испан спорт журналисти Хулио Сезар Иглесиас бул муунга ''La Quinta del Buitre'' ("Жүртчүлөр тобу") деп биринчи ат койгон, ал Эмилио Бутрагенього берилген лакап атынан чыккан. Калган төртөө Мануэль Санчис, Мартин Васкес, Мичел жана Мигель Пардеса болчу.<ref name="Real Madrid turns 106 (IX)">{{cite web |title = 1981–1990 – Five straight League titles and a new record | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730567810/noticia/Noticia/Real_Madrid_turns_106_(IX).htm | publisher = Realmadrid.com |date = 5 March 2008 | accessdate = 12 July 2008| author=Luís Miguel González}}</ref> ''Буитре Бешилиги'' (кийин Пардеса 1986-жылы Мадридден Сарагосага кетип, төртөө калган) жана дарбазачы Франсиско Буйо, оң жакты коруучу ''Мигель Порлан Чендо'' , мексикалык чабуулчу Уго Санчес сыяктуу көрүнүктүү оюнчулары колунда болгон Реал Мадрид 1980-жылдардын аягында Испания жана Европанын эң күчтүү командаларынан болгон жана катарынан эки УЕФА Кубогун, беш жолу Испан чемпионатын, бир Испан Кубогун жана үч Суперкубогун жеңген.<ref name="Real Madrid turns 106 (IX)"/> 1990-жылдардын башында Мартин Васкес, Эмилио Бутрагеньо жана Мичел клубтан кетип, ''Буитре Бешилиги'' тарап кеткен. 1996-жылы Президент Лоренсо Санс Фабио Капеллону машыктыруучулукка дайындаган. Анын иш мөөнөтү бир эле жыл болсо да, Реал Модрид ошол жылы лига чемпиону болуп, Роберто Карлос, Предраг Миятович, Давор Шукер and Кларенс Зеедорф сыяктуу атактуу оюнчулар клуб жылдыздары Рауль, Фернандо Йерро, Иван Саморано жана Фернандо Редондо катарына кошулган. Натыйжасында, Реал Мадрид (1997-жылы клубка Фернандо Морьентес кошулган) жетинчи Европа Кубогун 32 жылдан бери күтүп келгенине чекит койду. 1998-жылы финалда Предраг Миятович гол сайып, машыктыруучу Юпп Хайнкес жетектеген Актар Ювентусту 1-0 эсеби менен жеңген.<ref name="1991-2000">{{cite web|title = 1991–2000 – From Raúl González to the turn of the new millennium | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041516534/Historia/Club.htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate = 12 July 2008}}</ref> === ''Галактикос Доору'' (2000-2006) === [[Файл:Beckham zidane.jpg|135px|thumb|left|Бэкхем жана Зидан "Галактико" деп эсептелчү.]] 2000-жылдын июль айында Флорентино Перес клуб президенти болуп шайланган.<ref>{{cite web |title = Florentino Pérez era | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/1193040472604/1193040504604/contenido/Presidente/Florentino_Perez.htm | publisher = Realmadrid.com| accessdate = 12 July 2008| language = Spanish}}</ref> Ал өзүнүн президенттик кампаниясында клубтун 270 миллион евро карызын жок кылууга жана машыгуу каражаттарын жаңыртууга сөз берген. Анткени менен, Перести жеңишке алып барган негизги түрткү Луиш Фигуну клубка алып келүү убадасы болду.<ref>{{Cite news |title = Figo's the Real deal | url = http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/848836.stm | publisher = BBC Sport | date =24 July 2000| accessdate = 12 July 2008}}</ref> Кийинки жылы клуб машыгуу базасын башка жерге көчүрүп, бошотулган жерди Мадрид шаарынын муниципалитетине саткан. Бул бүтүмдөн келген акча клуб карыздарын төлөөгө жана атактуу ''Зинедин Зидан'' , Роналдо, Луиш Фигу, Роберто Карлос, Рауль жана Дэвид Бекхэм сыяктуу ''Галактико'' оюнчуларды бирге чогултууга мүмкүнчүлүк берди. Бул коюм ийгиликтүү болуп-болбогону дагы эле күмөн, анткени 2002-жылы УЕФА Чемпиондор Лигасын жана Интерконтиненталдык Кубокту, 2003-жылы лига чемпиондугун утканын эске албасак, андан кийинки үч сезондо команда бир да олжо ута албады.<ref name="2001-2010">{{cite web|title = 2001–Present&nbsp;— Real Madrid surpasses the century mark| url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041516534/Historia/Club.htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate = 12 July 2008}}</ref> 2003-жылдын жайында, жаңы эле Ла Лига чемпиондору болгондон соң, Флорентино Перес жана мүдүрлөр кеңеши ошол маалдагы машыктыруучу дон Висенте дель Боске менен келишимди узартуудан баш тарткан жана ички келишпестиктерден улам команда капитаны Фернандо Йеррону кетүүгө мажбурлашкан. Ошол эле маалда алар Клод Макелеленин сый акысы көбөйтүлгөн жаңы келишим жөнүндө каалоосун тоготпой коюшкан. Макелеле өз кезегинде трансфер жөнүндө арыз берип, натыйжасында Челсиге өтүп кетти. Лига чемпиондор наамын алгандан кийинки күндөр келишпестиктерди жаратты. Биринчи талаш чечим Перестин команданы утушка алып келген машыктыруучу дон Висенте дель Боскени клубка ылайык эмес деген клубтун спорт директорунун сөзүн угуп, дель Боскени кызматтан кетирүү болду. Алар команданы сергитүү, жаңыландыруу үчүн жаш бир адам керек деп ойлогон. Начар ырай улана берди: Реалдын легендарлуу оюнчусу жана команда капитаны Фернандо Йерро клуб жетекчилиги менен келишпестиктерден улам кетти, мындай жолго Стив Макманаман да түштү. Буга карабастан, сезон алдында клуб Азияда тур өткөрүп, командага жаңы келген Дэвид Бэкхэмди элге тааныштырды. Перес жана анын директорлору Клод Макелеленин сый акысы көбөйтүлгөн келишимине кол коюудан баш тартышкан, көнүлү суз Макелеле трансфер жөнүндө арыз берип жана Челси футбол клубуна которулуп кеткен. Трансфер терезесинин акыркы күндөрүндө Фернандо Морьентес Монако клубуна ижарага берилди. Жаңы дайындалган машыктыруучу Карлош Кейруш жетектеген Реал Мадрид Реал Бетисти араң утуп, жаңы сезондогу өлкө чемпионатын жай баштады. 2005-06 сезону үмүткөр кылган жаңы оюнчулардын келиши менен башталды — Хулио Баптиста (€20 миллион), Робиньо (€30 миллион) жана Серхио Рамос (€30 миллион клаусула боюнча) — бирок бразилиялык машыктыруучу Вандерлей Лушембургу Реал Мадриддин оюнун жакшыртуу үчүн туура формула таба албады: Реалдын оюндары начарланып кете берди, команда Сантьяго Бернабеу стадионунда 0-3 эсеп менен Барселонадан кордук көрдү. Лушембургу кийин ордунан кеткен, анын ишин буга чейин Реал Мадрид Кастильяны машыктырган Хуан Рамон Лопес Каро улантты. Бир маалда Мадрид кайрадан формасына келгендей сезилген, бирок ал мезгил көпкө созулбай Корол Кубогунун 1/4 финалын биринчи оюунунда эле Реал Сарагосага 6-1 утулгандан кийин шарт эле аяктады. Мындан көп өтпөй эле Реал Мадрид Арсеналга жеңилип, төртүнчү жыл катарынан Чемпиондор Лигасынан чыгып кетти. 2006-жылдын 27-февралында Флорентино Перес өз ыктыяры боюнча ордун бошоткон.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/4757112.stm |title=BBC Sport &#124; Football &#124; Europe &#124; Perez resigns as Madrid president |publisher=BBC News |date=27 February 2006 |accessdate=7 January 2012}}</ref> === Жаңы президент Рамон Кальдерон (2006-2009) === [[Файл:Celebrando el primer título de la temporada.jpg|200px|thumb|right|Реал Мадрид оюнчулары 2008-жылдын Испан Суперкубогун Валенсиядан жеңип алуусун майрамдашууда.]] Рамон Кальдерон 2006-жылдын 2-июлунда клуб президенти болуп шайланып, анын биринчи иш-аракеттери Фабио Капеллону жаңы машыктыруучу, ал эми Предраг Миятовичти жаңы спорт директору катары дайындоо болду. Реал Мадрид төрт жылдан бери жете албаган Ла Лига чемпиондугун 2007-жылы утканына карабастан Капелло жумушунан бошотулган.<ref name="Madrid are the CHAMPIONS: Together we could! Thank you all!">{{cite web |title = Real Madrid 3–1 Mallorca | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730196845/noticia/Noticia/Real_Madrid_3-1_Mallorca.htm | publisher = Realmadrid.com | author=Cristina Monge|date = 18 June 2007 | accessdate = 12 July 2008}}</ref> 2007-жылы 9-июнунда Реал Мадрид Сарагоса менен Ла Ромареда стадионунда ойногон. Матч кайгылуу окуя менен башталган - Реал Мадрид оюнга саналган гана мүнөттөр калганда жаш коргоочу Мигель Торрес матч алдында жазылып жатып, тизе астындагы тарамышын үзүп алган. Сарагоса оюндун аягына карай эсепти 2-1 кылууга жетишти, ал эми Барселона ошол күнү эле так окшош 2-1 эсеби менен Эспаньолду жеңген. Реалдын чемпиондук жарышы аягына келгендей сезилди. Анткени менен, Рууд ван Нистелрой киргизген гол командаларды тең кылып, Рауль Тамудонун эң акыркы мүнөттөгү голу Реал Мадриддин чемпиондукту жеңүү үмүттөрүн жандандырды. Севилья Мальоркада коноктоп, кожоюндар менен 0-0 ойноду, бул демек Реал Мальорканы өз стадионунда утса, каймактуулар 30-чу Испан лига титулун жеңмекчи болгон. Чемпиондук наам 17-июнь күнү алынды: Реал Бернабеу стадионунда Мальорканы коноктоду, ал эми чемпиондукка дагы башка талапкерлер Барселона жана Севилья Химнастик де Таррагона жана Вильярреал менен жолугушту. Биринчи таймдан кийин Реал 0-1 утулуп, ал эми Барселона 0-3 эсеби менен Таррагонада алдыга чыгып жаткан; анткени менен, оюндун акыркы жарым саатында сайылган үч гол Реал Мадриддин 3-1 эсеби менен утушуна алып келди жана 2003-жылдан бери биринчи лига титулун жеңүүгө мүмкүнчүлүк берди. Игуаин жакшы берген пасынан биринчи голду өз эсебине Рейес жазды. Рейес дагы бир сонун гол киргизгенден кийин Мальорка дарбазасына автогол киргизип, Реалдын чемпиондук наамын майрамдашына жол берди. Реал Мадриддин миңдеген колдоочулары чемпиондукту майрамдоо үчүн Сибелес аянтында чогула башташты. === Перестин экинчи мөөнөтү жана Моуриньо доору (2009–азыркыга чейин) === [[Файл:Cristiano Ajax.jpg|150px|thumb|left|Криштиану Роналду дүйнөнүн эң кымбат оюнчусу.]] 2009-жылдын 1-июлунда Флорентино Перес кайрадан Реал Мадриддин президенти болуп шайланды.<ref>{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202773095983/noticia/ComunicadoOficial/ANNOUNCEMENT_OF_THE_BOARD_OF_DIRECTORS.htm |title=First measures adopted by the Real Madrid Board of Directors |publisher=Realmadrid.com |date=1 June 2009 |accessdate=15 August 2011}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8076515.stm|title=Perez to return as Real president |date=1 June 2009|work=BBC Sport|accessdate=3 June 2009}}</ref> Перес биринчи президенттик мөөнөтүндө баштаган ''Галактикос'' саясатын улантып, Миландан Каканы,<ref>The Times Madrid Signs Kaká [http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/premier_league/article6458907 timesonline.co.uk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408100354/http://www.thetimes.co.uk/ |date=2020-04-08 }}</ref> Манчестер Юнайтедден Криштиану Роналдуну 80 миллион англис фунту болгон рекорд баада сатып алган. Жозе Моуриньо башкы машыктыруучу катары 2010-жылдын май айында келди. <ref>{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/sport/football/european/mourinho-to-be-unveiled-at-madrid-on-monday-after-1637m-compensation-deal-1986040.html|title=Mourinho to be unveiled at Madrid on Monday after £7m compensation deal |date=28 May 2010|work=The Independent|accessdate=31 May 2010 | location=London | first=Gordon | last=Tynan}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8708315.stm|title=Real Madrid unveil José Mourinho as their new coach |date=31 May 2010|work=BBC Sport|accessdate=31 May 2010}}</ref> 2011-жылдын апрель айында испан футбол тарыхында алгачкы жолу он сегиз күндүн ичинде төрт жолу Эл Класико ойнолмокчу болду. Биринчи мелдеш 17-апрелдеги Ла Лиганын кезектеги туру болду (эки жакка тең пенальти берилип, оюн 1-1 эсеби менен аяктады), андан кийин Корол Кубогунун финалы (бул таймашты Мадрид 1-0 утту) жана 27-апрель менен 2-майда эки кездешүү түрүндө ойнолгон Чемпиондор Лигасынын Мадрид үчүн талаш болгон жарым финалы (Мадрид 1-3 жалпы эсепке утулду). Криштиану Роналду биринчи Класикодо Марселодо эреже бузулгандан улам Мадридке берилген пенальтиден Барселонага алгачкы голун киргизди. Корол Кубогунун финалында кошумча убакытта Криштиану Роналду башы менен сайган гол Моуриньо машыктырган Реал Мадридке биринчи наамын алып келди. Чемпиондор Лигасынын жарым финалы Сантьяго Бернабеудагы биринчи кезектешүүдө Пепе Барселонанын коргоочусу Дани Алвести биле туруп "жаракатка учуратуудан" улам оюндан четтетилүүсү менен Класико мелдештеринин төртүнөн эң көп чыр жаратты. Алвес "баса албай", аны талаадан замбилде алып кетишкен, бирок Пепе кызыл карточка көргөндөн кийин Алвес шарт эле талаага чуркап келип, оюнга кайрадан кирди. Пепе оюндан обочолонгондон соң, машыктыруучу Жозе Моуриньо да техникалык зонадан кетирилип, жазапул төлөөгө буйрук жана беш оюнга катышпоо тыюусун алган. Ушул эле матчта Барселона жарым коргоочусу Серхио Бускетстин Мадриддин сол коргоочусу Марсело дарегине расисттик маанайдагы сөздөрго окшош нерселерди айтканы видеого тартылып калган. Экинчи оюн анчалык чыр чыгарган жок, анткени менен, Гонсало Игуаин сайган гол Жерард Пике Криштиану Роналдуда эреже бузуп, анын натыйжасында Роналду Хавьер Маскеранодо "эреже бузгандыгы үчүн" жокко чыгарылган . Декабрь айынын 7-синде Реал Мадрид Аяксты жеңип, Чемпиондор Лигасынын группалык бөлүгүнөн эч жеңилбестен чыгуусу менен футбол тарыхына атын жазды. == Герб жана форма == [[Файл:RM_Crest_History.png|thumb|275px|Реал Мадрид гербинин клуб 1902-жылда негизделишинен бери келген өзгөрүүсү.]] Алгачкы герб жөнөкөй эле "Madrid Club de Fútbol" клуб атынын баш тамгаларынан турган ак футболканын үстүнөн "MCF" деген сыя көк түстөгү кооз оймо эле. Герб биринчи жолу 1908 жылы өзгөрүлдү - тамгалар мурункудан да кооздолуп, тегерек ичинде тартыла баштады.<ref name="Escudo Real Madrid">{{cite web | title = Escudo Real Madrid | url = http://www.santiagobernabeu.com/contentid-14.html | publisher = santiagobernabeu.com | accessdate = 29 November 2008 | language = Spanish | archivedate = 2016-03-05 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20160305075627/http://santiagobernabeu.com/contentid-14.html }}</ref> Мындан кийинки герб өзгөрүлүшү 1920-жылы Педро Парагестин президенттик мөөнөтүндө гана болду. Ошол маалдагы король Альфонсо XIII клубка падышалык колдоосун көрсөтүп, бул иш-аракеттин натыйжасында клубтун аты "Реал Мадрид" болду, ал сөз "падышалык" деп которулат .<ref name="Pedro Parages">{{cite web|title = Presidents&nbsp;— Pedro Parages | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041516821/1193042223056/contenido/Presidente/Pedro_Parages.htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate = 18 July 2008}}</ref> Ошентип, гербке Альфонсонун таажысы кошулуп, клуб өзүн ''Real Madrid Club de Fútbol'' деп атай баштады.<ref name="Escudo Real Madrid"/> 1931-жылы Испанияда монархиянын жоюулуусуна байланыштуу клубтан бардык падышалык белгилер (гербдеги таажы жана "Реал" наамы) алынган. Таажынын ордун Кастилья аймагын билдирген коюу көк түстөгү тилке ээледи.<ref name="Real Madrid turns 106 (IV)"/> Жарандык согуш аяктагандан эки жыл соң, 1941-жылы гербтин "Real Corona" белгиси ("Корол Таажысы") кайрадан ордуна келип, ошол эле маалда Кастильянын коюу көк тилкеси да кала берген.<ref name="Real Madrid turns 106 (V)"/> Буга кошумча, герб алтын түсү үстөмчүлүк кылган толук түстүү герб болуп, клуб Real Madrid Club de Fútbol аталышын кайрадан алды.<ref name="Escudo Real Madrid"/> Эң акыркы герб өзгөрүүсү 2001-жылы болду: клуб өзүн XXI кылымда өзүн дүйнөгө таанымал жана мындан ары гербти өзгөрүлбөс кылууну каалаган. Өзгөртүүлөрдүн бири коюу көк түстөгү тилкени сыя көккө алмаштыруу болду.<ref name="Escudo Real Madrid"/> Реал Мадриддин футболкасы эзелтеден бери ак болуп келген, бирок клуб катары уюштурулушунан мурда биринчи формасында көк кыйгач тилке бар эле (бул белги гербте сакталып калды) жана байпактары азыркы күндөн айырмаланып, коюу көк түстө болчу. Ошол эле жылы көк байпактар карага алмаштырылган.<ref name="Real Madrid turns 106 (III)"/><ref name="Camiseta Real Madrid">{{cite web | title = Camiseta Real Madrid | url = http://www.santiagobernabeu.com/contentid-15.html | publisher = santiagobernabeu.com | accessdate = 29 November 2008 | language = Spanish | archivedate = 2008-10-22 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20081022154959/http://www.santiagobernabeu.com/contentid-15.html }}</ref> Реал Мадрид бүткүл тарыхы бою ак форманы негизги форма катары колдонуп келет. Анткени менен, форманын асты жана үстү тең ак болбогон бир жыл да бар. Бул Экобаль жана Кесаданын демилгеси боюнча 1925-жылы болгон: ал экөө Европаны кыдырып жүргөндө ошол маалдагы эң атактуу командалардын бири, өзүнүн келишимдүүлүк жана футболдук чебердиги менен таанымал болгон лондондук Коринфиан ФК кийген форма көзүнө урунган. Реал Мадрид англис командага окшошуу максатында кара шорта кийсин деген чечим кабыл алынган, бирок бул демилге бир жылга эле созулду. Кубок ойнолуушунда Барселонадан Мадридде 1-5, ал эми Каталонияда 2-0 утулгандан соң президент Парагес жаңы форманын жолу болбоду мурунку ак формага кайтып келүүнү чечти. Мындан бир нече жыл кийин Реал Мадрид 7-3 эсеби менен Айнтрахт Франкфурт командасын Глазгодогу Хэмпден Парк стадионунда жеңүүсүнө суктанып, Лидс Юнайтед клубу футболкаларынын түсүн көктөн акка өзгөрткөн.<ref>1905-жылы Реал Мадриддин формасы ак болгонунан улам күйөрмандар команданы ''Лос Бланкос'' деп атай баштаган.</ref> 1940-жылдардын башында клуб менежери форманы дагы өзгөрттү - футболкага топчулар жана сол жагына герб саймасы (ошол боюнча калды) кошулду. 1943-жылы 23-ноябрда [[Атлетико Мадрид]] менен {1Метрополитано стадионунда өткөн оюнда Реал Мадрид номери бар футболкаларды кийген биринчи испан командасы болду.<ref name="Real Madrid turns 106 (V)"/> Реалдын экинчи формасы ар дайым кара же сыя түсүндө болот. Бүгүнкү күндө форманы Adidas чыгарат, клуб алар менен 1998-жылдан бери иштеп келе жатат.<ref>{{cite web|title = Leaders in sporting goods |url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202733617742/noticia/Noticia/Leaders_in_sporting_goods.htm | publisher = Realmadrid.com | date = 1 December 2006| accessdate = 12 July 2008 |author=Álvaro Velasco |quote=Ramón Calderón says: We began working with Adidas again in 1998 }}</ref><ref>{{cite web |title = Our Sponsors&nbsp;— Adidas |url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193042216490/contenido/Patrocinador/Adidas.htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate = 18 July 2008}}</ref> Реал Мадриддин алгачкы титулдук демөөрчүсү, Zanussi, 1982–83, 1983–84 жана 1984–85 сезондорго келишим түзгөн. Андан кийинки демөөрчүлөр Parmalat жана Otaysa болду, булардан соң Teka менен 1992-жылы узак мөөнөттүү келишим түзулгөн.<ref name="Evolución Del Uniforme del Real Madrid (1902-1989)">{{cite web |title = Evolución Del Uniforme del Real Madrid (1902–1989) |url = http://www.leyendablanca.galeon.com/uniformes.htm |publisher = Leyendablanca.com |accessdate = 18 July 2008 |language = Spanish |archivedate = 2012-01-21 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120121234444/http://www.leyendablanca.galeon.com/uniformes.htm }}</ref><ref name="Evolución Del Uniforme del Real Madrid (1991-2008)">{{cite web |title = Evolución Del Uniforme del Real Madrid (1991–2008) |url = http://www.leyendablanca.galeon.com/uniformes2.htm |publisher = Leyendablanca.com |accessdate = 18 July 2008 |language = Spanish |archivedate = 2012-01-21 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120121164410/http://www.leyendablanca.galeon.com/uniformes2.htm }}</ref> 2001-жылы Реал Мадриддин Teka мене келишими аяктап, клуб бир сезон бою жаңы веб-сайтты таанытуу үчүн Realmadrid.com логотибин футболкаларга койгон. Кийин, 2002-жылы Siemens Mobile менен келишим түзүлгөн, ал эми 2006-жылы футболка BenQ Siemens логотиби менен кооздолгон.<ref>{{cite web |title = BenQ Mobile Scores As Real Madrid's New Major Sponsor |url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202735411099/noticia/Noticia/BenQ_Mobile_Scores_As_Real_Madrid&%238217,s_New_Major_Sponsor.htm | publisher = Realmadrid.com | date = 8 November 2005| accessdate = 18 July 2008}}</ref> BenQ Siemensтин экономикалык кыйынчылыктарынан улам азыркы Реал Мадриддин титулдук демөөрчүсү bwin.com болуп келет.<ref>{{cite web |title = Real Madrid and Bwin sign sponsorship agreement |url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730193846/noticia/Noticia/Three_year_deal.htm | publisher = Realmadrid.com | date = 11 June 2008| accessdate = 18 July 2008 | author=Juan José López Soto}}</ref><ref>{{cite web |title = Our Sponsors&nbsp;— bwin.com |url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193042218494/contenido/Patrocinador/bwin.htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate = 18 July 2008}}</ref> == Форма чыгаруучулар жана титулдук демөөрчүлөр == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !Доор !Форма чыгаруучу !Титулдук өнөктөш |- | 1980–1982 | rowspan="2"| Adidas | | <small>''Болгон эмес'' </small> |- | 1982–1985 | | Zanussi |- | 1985–1989 | rowspan="4"| Hummel | | Parmalat |- | 1989–1991 | | Reny Picot |- | 1991–1992 | | Otaysa |- | 1992–1994 | rowspan="3"| Teka |- | 1994–1998 | | Kelme |- | 1998–2001 | rowspan="6"| Adidas |- | 2001–2002 | | <small>''* болгон эмес'' </small> |- | 2002–2005 | | Siemens mobile |- | 2005–2006 | | Siemens |- | 2006–2007 | | BenQ Siemens |- | 2007– | | bwin.com |} <small>''* Клубтун жаңы веб-сайтын таанытуу үчүн футболкаларда Realmadrid.com жазылган.'' </small> == Стадиондор == {{Негизги макала|Estadio Chamartín|Santiago Bernabéu Stadium|Alfredo Di Stéfano Stadium}} Алгач стадиондон стадионго көчүп жүрүп, 1912-жылы команда ''"Кампо О'Доннелде"'' өзүйүн тапты жана буд жерде он бир жыл бою ойноду.<ref name="History — Chapter 1 - From the Estrada Lot to the nice, little O’Donnel pitch"/> Андан кийин Мадрид бир жылга 8 000 көрүүчү гана батыра ала турган ''Кампо де Сьюдад Линеаль'' кичинекей стадионуна көчтү. Акыры Реал Мадрид үйдөгү оюндарын ''Эстадио Чамартинде'' ойной баштады, эң алгачкы оюн бул жерде 1923-жылдын 17-майында Ньюкасл Юнайтед менен ойнолгон.<ref name="Ball, Phil p. 118">Ball, Phil p. 118.</ref> 22 500 көрүүчү батырган бул стадиондо Реал Мадрид биринчи испан лигасынын чемпиондук наамын майрамдаган.<ref name="Real Madrid turns 106 (III)"/> Бир нече талкуулашуулардан соң 1943-жылы жаңы шайланган президент Сантьяго Бернабеу Эстадио Чамартинди Реал Мадриддин бийик максаттарына жараша чоң эмес деген ой-пикирге келген. Жаңы стадион курулуп, 1947-жылы декабрь айынын 19-унда ачылган.<ref name="Real Madrid turns 106 (V)"/><ref>{{cite web| title = History&nbsp;— Chapter 3 – The New Chamartin, an exemplary stadium | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Santiago_Bernabeu/1193041512791/Historia/History.htm| publisher = Realmadrid.com | accessdate =12 July 2008}}</ref> Бул стадион азыркы күндө Эстадио Сантьяго Бернабеу деп аталат, бирок бул аталышы 1955-жылга чейин кабыл алынган эмес.<ref name="Real Madrid turns 106 (VI)"/> Бернабеуда ойнолгон биринчи матч Реал Мадрид жана португалдык Белененсес клубу арасында өткөрүлүп, Актар 3-1 эсеби менен жеңүүчү болуп чыкты, биринчи голду Сабино Баринага сайган.<ref name="Real Madrid turns 106 (V)"/> Стадиондун батыргычтыгы улам-улам өзгөрүп турчу, 1953-жылкы кеңейтүүдөн кийин 120,000 киши сыйдыра ала турган болду.<ref name="60th Anniversary">{{cite web| title = 60th Anniversary | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202729991092/noticia/Noticia/60th_Anniversary.htm | publisher = Realmadrid.com | date =13 December 2007| accessdate =12 July 2008|author=Javier Palomino}}</ref><ref>{{cite web| title = History&nbsp;— Chapter 4 | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Santiago_Bernabeu/1193041512791/Historia/History.htm | publisher = Realmadrid.com | accessdate =12 July 2008}}</ref> Андан соң жаңыландыруу жана заманбап талаптарга туура келүү максаты менен орундар саны бир нече жолу азайган (эң акыркы туруп көрүү үчүн берилген орундар 1998-99 сезонунда УЕФА оюндарын туруп көрүүгө тыюу салган буйругуна ылайык жок болгон), же бираз көбөйтүлгөн.<ref name="60th Anniversary"/> Эң акыркы өзгөртүү 2011-жылда болду жана стадиондун сыйдыргычтыгы 5 миң орунга көбөйтүлүп, жалпы орун саны 85 454ге жетти. Жакында суурма чатыр кошуу планы жарыяланды.<ref>{{cite web |title = History&nbsp;— Chapter 10 – The future| url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Santiago_Bernabeu/1193041512791/Historia/History.htm | publisher = Realmadrid.com| accessdate = 13 July 2008}}</ref> Реал Мадрид Европа футбол клубдардын орточо стадион толушу боюнча төртүнчү орунда турат, андан көп эл Боруссия Дортмунд, ФК Барселона жана Манчестер Юнайтед оюндарына келет.<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/stats/attendance/_/league/ger.1/year/2010/german-bundesliga?cc=5901 |title=German Bundesliga Stats: Team Attendance - 2010-11 |work=[[ESPNsoccernet]] }}</ref><ref>http://arxiu.fcbarcelona.cat/web/english/noticies/club/temporada10-11/05/17/n110517117527.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120708133249/http://arxiu.fcbarcelona.cat/web/english/noticies/club/temporada10-11/05/17/n110517117527.html |date=2012-07-08 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/stats/attendance/_/league/eng.1/year/2010/barclays-premier-league?cc=5901 |title= Barclays Premier League Stats: Team Attendance - 2010-11 |work=[[ESPNsoccernet]] }}</ref><ref>{{cite web |url=http://soccernet.espn.go.com/stats/attendance/_/league/ESP.1/year/2010/spanish-primera-division?cc=5901 |title=Spanish La Liga Stats: Team Attendance - 2010-11 |work=[[ESPNsoccernet]] |accessdate=2012-07-09 |archivedate=2013-04-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130403134314/http://espnfc.com/stats/attendance/_/league/esp.1/year/2010/spanish-primera-division }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130403134314/http://espnfc.com/stats/attendance/_/league/esp.1/year/2010/spanish-primera-division |date=2013-04-03 }}</ref> Бернабеу стадионунда Евро 1964 финалы, 1982 Дүйнөлүк Чемпионатынын финалы, 1957, 1969 жана 1980 Европа Кубокторунун финалы жана 2010 Чемпиондор Лигасынын финалы өткөрүлгөн.<ref>{{cite web| title = Final at the Bernabéu | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202729990178/noticia/Noticia/Final_at_the_Bernabeu.htm | publisher = Realmadrid.com | date =28 March 2008|accessdate =12 July 2008|author=Alvaro Velasco}}</ref> Стадиондун Мадрид Метросунун 10-сызыгында ''Сантьяго Бернабеу'' аттуу өз бекети бар.<ref>{{cite web| title = Santiago Bernabéu station| url = http://www.metromadrid.es/| publisher = Metromadrid.es| accessdate = 30 September 2007| language = Spanish| archivedate = 2012-05-10| archiveurl = https://web.archive.org/web/20120510202855/http://www.metromadrid.es/}}</ref> 2007-жылдын 14-ноябрында УЕФА тарабынан Бернабеуга Элиталык футбол стадиону наамы берилген.<ref>{{cite web|title = The Bernabéu is now Elite | url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202729454004/noticia/Noticia/The_Bernabeu_is_now_Elite.htm | publisher = Realmadrid.com |date = 14 November 2007| accessdate = 12 July 2008|author=Javier Palomino}}</ref> Реал Мадриддин "Мадрид Калаасы" машыгуучу комплексинде 2009-жылы 9 майда Альфредо Ди Стефано стадиону ачылган. Алгачкы матч Реал Мадрид жана Реймс ортосунда ойнолду, бул кездешүү 1956-жылкы Европа Чемпиондор Кубогунун финалын кайрадан эске салды. Реал Мадрид Серхио Рамос, Кассано (2), Сольдадо (2) жана Хурадо сайган голдору менен 6–1 эсепке утту. Бул талаа бүгүнкү күндө Сьюдад Реал Мадриддин аырагыс бөлүгү, ал эми клубтун жаңы машыгуучу комплекси Мадрид шаарынын четиндеги Вальдебебаста орун алды. Стадион 5 000 адамды батыра алат жана Реал Мадрид Кастильяга энчиленген стадион болуп эсептелет. Стадион мурунку Реал Мадриддин оюнчусу Альфредо Ди Стефанонун урматына аталган.<ref>{{cite web| url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202733192447/noticia/Noticia/This_one_s_for_you,_Alfredo!.htm | title=This one's for you, Alfredo! | date= 10 May 2006 |accessdate=7 July 2008| publisher= Realmadrid.com}}</ref> == Статистика жана рекорддор == {{Негизги макала|List of Real Madrid C.F. records and statistics}} [[Файл:Raul Gonzalez 10mar2007.jpg|thumb|left|200px|Рауль Реал Мадрид тарыхындагы эң көп гол киргизген жана эң көп оюндарга катышкан оюнчу.]] Рауль Реал Мадрид менен эң көп оюн өткөргөн оюнчу рекордунун ээси - ал 1994-жылдан баштап 2010-жылга чейин биринчи команданын курамында 741 матч ойноду. Мануэль Санчис, к., экинчи орунда турат - ал 711 оюнга катышкан.<ref>{{cite web |title = Legends&nbsp;— Manolo Sanchís Hontiyuela | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041516860/1202817389172/jugador/JugadorLegendario/Sanchis.htm| publisher = realmadrid.com | accessdate = 13 July 2008}}</ref> Дарбазачылар арасында бул рекорд [[Икер Касильяс]]ка таандык, ал клуб менен 575 матч ойноду. Өз өлкөсүнүн курама командасына 127 жолу (Реал Мадрид оюнчусу катары 47 жолу) чакырылган португалдык Луиш Фигу Реалдын эң көп курама командасына чакырылган испан эмес оюнчусу.<ref>{{cite web | title = FIFA Century Club | url = http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/centclub/centuryclub%5f56649.pdf | format = PDF | publisher = fifa.com | accessdate = 13 July 2008 | archive-date = 2016-03-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160303170152/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/centclub/centuryclub_56649.pdf | dead-url = yes | archivedate = 2016-03-03 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20160303170152/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/centclub/centuryclub_56649.pdf }}</ref> Рауль Реалдын мыкты голеадору да болуп келет: ал 741 оюнда (1994-2010) 323 гол киргизгенге жетишкен.<ref>{{cite web|title = Conor Brown Equals Di Stéfano's Real Madrid Record |url = http://www.goal.com/en-us/news/1771/yahoo/2009/02/01/1087643/raul-equals-di-stefanos-real-madrid-record | accessdate = 5 February 2009}}</ref> Дагы төрт оюнчу Реалдын курамында 200дөн ащык гол киргизген: Альфредо Ди Стефано (1953-64), Сантильяна (1971–88), Ференц Пушкаш (1958–66) жана Уго Санчес (1985–92). Португалдык Криштиану Роналду бир сезон ичинде эң көп гол киргизген (2010–11 сезонунда 40 гол). Ди Стефаного таандык Европа Кубокторундагы 58 оюнда киргизген 49 голу рекорду эч жеңилбес болуп келген, анткени менен 2005 жылы Рауль бул рекордду өз атына жазып алды. Клуб тарыхындагы эң тез киргизилген голдун (15 секунда) ээси бразилиялык Роналду, бул гол 2003-жылы 3-декабрьда Атлетико Мадрид менен Лига кездешүүсүндө киргизген.<ref>{{Cite news| title = Quickfire Ronaldo proves Real hero| url = http://edition.cnn.com/2003/SPORT/football/12/03/spain.real/| publisher = CNN.com| accessdate = 7 December 2008| date = 3 December 2003| archivedate = 2018-10-14| archiveurl = https://web.archive.org/web/20181014141858/http://edition.cnn.com/2003/SPORT/football/12/03/spain.real/}}</ref> Расмий маалыматтар боюнча Реал Мадрид оюну үчүн стадионго келген көрүүчүлөрдүн эң көп саны 83, 329, бул рекорд 2006-жылы Корол Кубогу футбол мелдешинде катталган. Азыркы Эстадио Сантьяго Бернабеунун батыргычтыгы расмий маалыматтар боюнча 80 354 орун.<ref>{{cite web |title=Attendances Spain average&nbsp;— Primera División 2007–2008 |url=http://www.european-football-statistics.co.uk/attn/current/aveesp.htm |publisher=European Football Statistics |accessdate=16 July 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080613220015/http://www.european-football-statistics.co.uk/attn/current/aveesp.htm |archivedate=2008-06-13 |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080613220015/http://www.european-football-statistics.co.uk/attn/current/aveesp.htm |date=2008-06-13 }}</ref> Клубтун орточо стадион толушу 2007–08 сезонунда 76 234 кишиге жетип, Европа футбол лигаларында эң көп болгон.<ref>{{cite web |title=European Attendances |url=http://www.european-football-statistics.co.uk/attn/attneng.htm |publisher=European Football Statistics <nowiki>in 2008 Mexican defender, Jonni Ruvalcaba broke club record for highest paid player in a single season</nowiki> |accessdate=16 July 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080613212457/http://www.european-football-statistics.co.uk/attn/attneng.htm |archivedate=2008-06-13 |dead-url=no }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080613212457/http://www.european-football-statistics.co.uk/attn/attneng.htm |date=2008-06-13 }}</ref> Реал испан футболунда бир нече рекордко ээ, алардын эң белгилүүсү испан лигасынын чемпиондук наамдары (2011-12 сезондун чемпионаты менен 32 титул) жана катарынан эң көп чемпионат утушу (1960–65 жана 1985-90 жылдары эки жолу 5 чемпионатты уткан).<ref>{{cite web | title = Real Madrid C.F. | url = http://www.lfp.es/Default.aspx?tabid=78&IDParam=15 | publisher = lpf.es | accessdate = 22 February 2009 | language = Spanish | archive-date = 2012-05-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120521195037/http://www.lfp.es/Default.aspx?tabid=78&IDParam=15 | dead-url = yes }}</ref> Өз стадионунда жеңилбестен 121 матч (1957-жылдын 17-февралынан баштап 1965-жылдын 7-мартына чейин) ойноп келүүсү менен клуб Ла Лига рекордуна ээ.<ref>{{cite web| title = Unbeaten at Home in the League|url = http://www.rsssf.com/miscellaneous/unbeaten.html#home| publisher = rsssf.com| accessdate = 7 December 2008}}</ref> Актарга Европа Чемпиондор Кубогу/УЕФА Чемпиондор Лигасын тогуз жолу утуу<ref>{{cite web | title = History | url = http://www.uefa.com/competitions/ucl/history/index.html | publisher = Uefa.com | accessdate = 11 July 2008 | archiveurl = https://www.webcitation.org/5mq7Doy4M?url=http://www.uefa.com/competitions/ucl/history/index.html | archivedate = 2010-01-17 | dead-url = no }}</ref> жана эң көп жарымфинал оюндарына катышуу (22) рекорддору таандык. Рауль Гонсалес УЕФА Чемпиондор Лигасынын мыкты чабуулчусу, 71 голдун 66-сы Реал Мадриддин курамында ойногон маалда киргизилген. Реал Мадрид катарынан Европа Чемпиондор Кубогуна катышуу (бул турнир УЕФА Чемпиондор Лигасына өзгөрүлүшүнөн мурун) рекордуна да ээ - 1955–56 сезондон 1969–70 сезонго чейин 15 жолу катышкан.<ref>{{cite web|title = History: | url = http://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/index.html | publisher = Uefa.com | accessdate = 11 July 2008}}</ref> [[Файл:Best Club of the 20th Century.jpg|thumb|right|200px|Реал Мадридди 20-кылымдын эң мыкты клубу деп атаган олжо.]] 2009-жылдын июнь айында Манчестер Юнайтедге Криштиану Роналду үчүн 96 миллион евро (131.5 миллион доллар, 80 миллион стерлинг фунту) төлөп, клуб өзүнүн мурунку футбол тарыхындагы эң кымбат трансфер рекордун жаңыртты.<ref>{{Cite news|title=History of the world transfer record |date=11 June 2009 |publisher=[[BBC News]]|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/8085391.stm |accessdate=12 June 2009}}</ref><ref name="BBC Sport 20090611">{{cite news|title=Man Utd accept £80m Ronaldo bid|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_utd/8094720.stm|publisher=BBC Sport|accessdate=19 December 2011|date=11 June 2009}}</ref> Мындан мурун 2001-жылдагы Зинедин Зидандын 76 миллион евролук (100 миллион доллардан ашык, 45.8 миллион стерлинг фунту) Ювентустан Реал Мадридке трансфери эң кымбат деп катталган. Зидандын бул рекорду 2009-жылдын июнь айында Реал Мадрид Миландан Каканы сатып алганда экиде калган, анткени Каканын трансфери Зизунукунан стерлинг фунттарына которгондо ашкан. Реал Мадриддин эң кымбат сатуусу 2008-жылдын 1-сентябрында Робиньонун Мачестер Ситиге 42 миллион евролук (32.5 миллион стерлинг фунту) трансфери болду.<ref name="Robinho">{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/m/man_city/7593026.stm |title=Man City beat Chelsea to Robinho | work=BBC News | date=1 September 2008 | accessdate=4 January 2010}}</ref> == Күйөрмандар == Үйдө ойнолгон матчтарда көпчүлүгү сезондук абонемент ээлери болот, алардын орточо саны 68 670 адам.<ref name="Real Madrid Club de Fútbol">{{cite web| title = Real Madrid Club de Fútbol| url = http://www.lfp.es/Default.aspx?tabid=78&IDParam=15| publisher = Liga de Fútbol Profesional| accessdate = 22 February 2009| language = Spanish| archive-date = 2012-05-21| archive-url = https://web.archive.org/web/20120521195037/http://www.lfp.es/Default.aspx?tabid=78&IDParam=15| dead-url = yes}}</ref> Сезондук абонемент алуу үчүн клубтун ''сосьо'' , же мүчөсү болуш керек. Бул мүчөлөргө кошумча, клубтун Испания жана дүйнө жүзү бою 1 800&nbsp;''пеньясы'' (клубка караштуу расмий күйөрмандар топтору) бар. Реал Мадрид бүткүл тарыхы бою оюнга келген көрүүчүлөрдүн орточо саны боюнча испан футболунда биринчи орунду ээлейт, жыл сайын Сантьяго Бернабеу стадионуна орточо саны менен 65 000 көрүүчү келет. 2004-2005 сезонунда көрүүчүлөрдүн орто саны 71 900-гө жетип, Ла Лиганын эң жакшы колдогон командаларынын экинчиси болду. Реал Мадриддин эң берилген күйөрман тобу өзүн ''Ultras Sur'' деп атайт Алар өздөрүнүн оң канаттык саясатты колдогон катуу көз караштары менен белгилүү. Ультрас Сур башка оң канаттыктарды колдогон топтор менен шериктеш болуп келет, алардын эң таанымалы SS Lazio ''Irriducibili'' күйөрмандары. Кээ бир оюндарда алар теңдешүүчү командалардын оюнчуларына расисттик лозунгтары менен кордоп, УЕФА жүргүзгөн тергөөлөргө катышкан.<ref>{{Cite news|title = Real supporters reported to Spanish FA| url = http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/4459757.stm| publisher = BBC Sport| accessdate = 3 June 2008 | date=19 April 2005}}</ref><ref>{{Cite news|title = UEFA investigate Real Madrid supporters| url = http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/4037269.stm| publisher = BBC Sport| accessdate = 3 June 2008 | date=25 November 2004}}</ref> == Теңдешүүлөр == === ''Эль Класико'' === {{Негизги макала|El Clásico}} [[Файл:Pasillo Real Madrid - F.C. Barcelona.jpg|left|thumb|200px|Барселона Реал Мадрид лига чемпиондору болуусун сый коридору менен урматтоодо.]] Улуттук чемпионатта адаттай эки эң күчтүү клуб арасында элдешпес теңдешүүлөр болот. Бул көрүнүш испан лигасына да дал туура келет, бул чемпионатта Реал Мадрид жана Барселона кездешкен матчтар "Классикалык" (''El Clásico'' ) деп аталат. Улуттук чемпионаттын негизделишинен бери бул эки клуб Испаниянын теңтайлашкан эки аймагынын - [[Каталония]] жана Кастилья, ошондой эле эки шаардын өкүлдөрү катары өздөштүрүлгөн. Аталган теңдешүү көпчүлүк каталондуктар жана кастильялыктар арасындагы саясий жана маданий чымыркануунун чагылыштыруусу катары түшүнөт, бир автор бул көрүнүштү Испан жарандык согушунун кайтадан туудуруу миниатюрасы деп айта кеткен.<ref>Ghemawat, Pankaj. p. 2</ref> Примо де Ривера жана Франсиско Франко өкүмдарлар башкаруу маалында (1939–1975), бүт испан аймактарында маданий бөтөнчөлүктөргө тыюу салынган. Испания территориясында испан тилинен (кастилия тили) башка тилдерди колдонууга асмий түрдө тыюу салынган.<ref>Kleiner-Liebau, Désirée. p. 70</ref><ref>{{Cite news|author=Phil Ball |url=http://www.guardian.co.uk/football/2002/apr/21/championsleague.sport |title=The ancient rivalry of Barcelona and Real Madrid|work=The Guardian|publisher=Guardian News and Media |date= 21 April 2002|accessdate=13 March 2010 | location=London}}</ref> Каталония калкынын эркиндикке умтулуусун өздөштүрүлгөн Барселона бул адамдарга "Клубтан да маанилүү" (''Més que un club'' ) болгон. Мануэль Васкес Монтальбан айтып кеткендей, каталондуктар үчүн өз бөтөнчөлүгүн көрсөтүүсүнүн эң жакшы жолу Барселона командасын колдоо болгон. Бул айла жашырын анти-Франко кыймылдарына кошулуу тобокелине учурабастан, өзүнүн айрыкчалыгын коопсуз түрдө билдирүүгө жол берди.<ref>Spaaij, Ramón. p. 251</ref> Ошол эле маалда, Реал Мадрид көп учурларда клуб башкаруучулары жана кызматчылары дэнгээлинде да чексиз, эзүүчү централизм жана фашисттик режимдин көлөкөсү катары өздөштүрүлчү (каймактуулар стадионун анын урматына атаган мурунку клуб президенти Сантьяго Бернабеу ''лос насьоналес'' терге каршы күрөшкөн).<ref>{{Cite news|url=http://www.time.com/time/arts/article/0,8599,1697027,00.html|title=Barcelona vs. Real Madrid: More Than a Game|date=20 December 2007|accessdate=1 July 2009|work=[[Time (magazine)|Time]]|last=Abend|first=Lisa|archivedate=2012-05-09|archiveurl=https://www.webcitation.org/67WKlWga3?url=http://www.time.com/time/arts/article/0,8599,1697027,00.html}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120508205931/http://www.time.com/time/arts/article/0,8599,1697027,00.html |date=2012-05-08 }}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.guardian.co.uk/football/2001/mar/26/newsstory.sport13|title=Morbo: The Story of Spanish Football by Phil Ball (London: WSC Books, 2001)|date=26 March 2001|accessdate=1 July 2009|work=[[The Guardian]]|last=Lowe|first=Sid}}</ref> Анткени менен, Испан жарандык согуш маалында эки клубтун тең мүчөлөрү, мисалы Жосеп Суньол жана Рафаэль Санчес Герра, Франко колдоочуларынын колунда кордук көргөн. Кийин Реал Мадриддин курамында ойноп калган жана актардын узакка созулган ийгиликтердин жаратуучусу Альфредо Ди Стефанонун талаш трансферине байланыштуу 1950-жылдары бул теңдешүү ого бетер күчөдү.<ref>Burns, Jimmy. pp. 31–34</ref> 1960-жылдары теңдешүү европалык аренага чыкты: клубтар Европа Чемпиондор Кубогунун плей-офф этаптарында эки жолу кездешкен.<ref name="rsssf1">{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tablesb/barcamadrid.html |title=FC Barcelona vs Real Madrid CF since 1902 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation |date=31 January 2000 |accessdate=21 August 2010 |author=García, Javier}}</ref> 2002-жылдык Чемпиондор Лигасындагы кездешүүгө испан маалымат каражаттары "Кылымдын оюну" деп ат коюшкан, бул матчты дүйнө жүзү бою 500 миллиондон ашык киши көргөн.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/7773773.stm |title=Real win Champions League showdown |publisher=BBC News |date=11 December 2008 |accessdate=21 August 2010}}</ref> === ''Эль Дерби Мадриленьо'' === {{Негизги макала|El Derbi madrileño}} [[Файл:Bernabeu en un Madrid-Atleti.JPG|right|thumb|200px|Реал Мадрид күйөрмандары 2006-жылы Сантьяго Бернабеуда өткөн Дерби Мадриленьо учурунда.]] Клубтун эң жакын коңусу Атлетико Мадрид клубу, бул теңдешүү биринчи кезекте борбор калаанын эки чоң клубтарынын күйөрмандары арасында, андан кийин гана командалар арасында жашайт. Атлетико тарыхынын башталышында үч баск студенттери тарабынан 1903-жылы негизделишине карабастан, 1904-жылы клубка ''Мадрид футбол клубун'' нан кеткен оюнчулар кошулган. Мындан ары күйөрмандар арасындагы чыналуулуктар көбөюп гана келе жатты, анткени алгачкы Реал колдоочулары орто таптан, ал эми Атлетико күйөрмандары жумушчу табынан болгон. Азыркы күндө бул айырмалыктар суу жеп кеткендей. бул командалардын биринчи кездешүүсү 1929-жылы 21-февралда алгачкы Лига Чемпионатынын үчүнчү туру алкагында мурунку Чамартинде болгон. Жаңы турнирдин биринчи алгачкы расмий дербиси болгон оюн аягында Реалды 2-1 эсеп менен жеңүүчү көрдү.<ref name="Real Madrid turns 106 (III)"/> Бул теңдешүү 1959-жылы Европа Чемпиондор Кубогунун жарымфинал оюндарында эл аралык аренага чыкты. Реал биринчи матчты Бернабеуда 2-1 уткан, Ал эми Атлетико экинчи оюнду ''Метрополитано'' стадионунда 1-0 эсеби менен уткан. Жарымфинал кайрадан ойнолуп, актар бул матчты 1-0 эсепке утту. Бирок мурдагы Реал Мадрид машыктыруучу Хосе Вильялонга жетектеген Атлетико өчүн алууга жетишти - алар актарды катарынан эки ''Генералиссимус Кубогу'' нун финал оюндарында (1960 жана 1961-жж.) экинчи орунда калтырган.<ref>Реал Эль Дерби Мадриленьону 75 жолу уткан.</ref> Реал Ла Лигада үстөмдүк кылган 1961 жана 1989-жылдар арасында бир гана Атлетико актарга ылайыктуу теңдешүүчу болуп берди: Атлетико 1966, 1970, 1973 жана 1977-жылдары Ла Лига чемпиондору наамын тартып алган. 1965-жылы Атлетико сегиз жыл бою өз калаасында жеңилбеген Мадридди Бернабеу стадионунда кур калтырган биринчи команда болду. Ал эми Реал Мадриддин Атлетико менен болгон акыркы кездешүүлөрдө актардын рекорддор саны көбүрөөк болот.<ref>{{cite web |title = One for the ages | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202728441904/noticia/Noticia/One_for_the_ages.htm | publisher =Realmadrid.com | date = 17 January 2008 | accessdate = 12 July 2008|author=Álvaro Velasco}}</ref> 2002–03 сезонунда унутулгус матч ойнолду: Актар Висенте Кальдерон стадионунда Атлетикону 4-0 эсепке жеңип, Ла Лига чемпиондугун уткан. <ref>{{cite web |title = The derby turns 78 | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730679362/noticia/Noticia/The_derby_turns_78.htm | publisher =Realmadrid.com | date = 22 February 2007 | accessdate = 12 July 2008}}</ref> == Каржы жана ээлик маселелери == Флорентино Перестин биринчи президенттик мөөнөтүндө (2000–2006) Реал Мадрид дүйнөдөгү эң бай профессионалдык футбол клубу болуу максатын ишке ашыра баштады.<ref>{{cite news |title=Perez resigns as Real Madrid president|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/4757112.stm|publisher=BBC|accessdate=11 December 2008 | date=27 February 2006}}</ref> Клуб машыгуучу комлекстери ээлеген жердин бир бөлүгүн 2001-жылы Мадрид шаарынын муниципалитетине өткөрүп берип, ал эми калганын Repsol YPF, Mutua Automovilística de Madrid, Sacyr Vallehermoso жана OHL аттуу төрт ири корпорацияга сатып жиберген. Бул келишимден түшкөн акча клубтун бардык карыздарын жабып, Зинедин Зидан, Луиш Фигу, Роналдо жана Дэвид Бэкхем сыяктуу дүйнөнүн эң кымбат оюнчуларын сатып алууга жол берди. [[Муниципалитет]] мындан мурун шаардын өнүгүү планы боюнча машыктыруучу комплекстерин шаар четине көчүргөн эле, бул иш-аракет клуб жерлеринин баасын көтөрүлүшүнө түрткү болуп, шаар ал жерди сатып алган.<ref name="2001-2010"/> ЕС комиссиясы шаар жер үчүн ашыкча төлөп-төлөбөгөндүгү боюнча тергөө баштаган, натыйжасында бул келишим мамлекеттик субсидиянын бир түрү деп чыккан.<ref>{{cite news |title = EU investigates Real Madrid property deal |url = http://www.independent.co.uk/sport/football/european/eu-investigates-real-madrid-property-deal-572010.html |publisher = independent.co.uk |date = 4 March 2004 |accessdate = 14 August 2008 |location = London |first = Elizabeth |last = Nash |archivedate = 2009-02-13 |archiveurl = https://archive.today/20090213210310/http://www.independent.co.uk/sport/football/european/eu-investigates-real-madrid-property-deal-572010.html }}</ref> Кеңсе имараттарды куруу үчүн машыгуу коплекстери турган жерди сатуу Реал Мадриддин 270 миллион евро карызынан кутулуп, атактуу оюнчуларды сатып алууга мурда болуп көрбөгөн акча коротууга жол ачты. Буга кошумча, келишимден түшкөн акчаны клуб шаар четинде орун алган абдан кооз машыгуучу комплекс курууга сарптаган.<ref>{{cite news |title = 'Mistakes are forbidden' |url = http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/news/2001/05/08/madrid_bayern_ap/ |publisher = CNN/Sports Illustrated |date = 8 May 2001 |accessdate = 14 August 2008 |archivedate = 2012-05-10 |archiveurl = https://www.webcitation.org/67Yg4K0ci?url=http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/news/2001/05/08/madrid_bayern_ap/ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130309203743/http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/news/2001/05/08/madrid_bayern_ap/ |date=2013-03-09 }}</ref> Перес сунуштаган саясат натыйжасында клубтун дүйнө жүзү бою (айрыкча Азия рыногунда) маркетинг потенциалын толук колдонушунан улам каржы жагында ийгиликке алып келсе да, Реал Мадрид брендин маркетинг жактан жагымдуу кылууга өтө берилип, командага анча көңүл бурулбай калды деп көп сын көрдү. 2007-жылдын сентябрь айына BBDO агенттигинин изилдөөлөрү боюнча Реал Мадрид Европанын эң кымбат футбол бренди деп табылган.<ref>{{cite web |title=Top 25 ranking of Europe's most valuable football clubs |url=http://www.bbdo-consulting.com/cms/de/news/pressemappe/Pressemitteilungen/PM_Fussballclub_Ranking_2007.pdf |format=PDF |date=17 September 2007 |accessdate=15 March 2010 |publisher=[[BBDO]] (Batten, Barton, Durstine & Osborn) |archive-date=2009-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091127152253/http://www.bbdo-consulting.com/cms/de/news/pressemappe/Pressemitteilungen/PM_Fussballclub_Ranking_2007.pdf |dead-url=yes |archivedate=2009-11-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091127152253/http://www.bbdo-consulting.com/cms/de/news/pressemappe/Pressemitteilungen/PM_Fussballclub_Ranking_2007.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091127152253/http://www.bbdo-consulting.com/cms/de/news/pressemappe/Pressemitteilungen/PM_Fussballclub_Ranking_2007.pdf |date=2009-11-27 }}</ref> 2008-жылы клуб 951 миллион евро (640 миллион стерлинг фунту / 1.285 миллиард доллар) баасы менен экинчи орунду ээлеген,<ref name="The Most Valuable Soccer Teams">{{cite news|title=The Most Valuable Soccer Teams|publisher=[[Forbes]]|accessdate=16 March 2010|date=30 April 2008|url=http://www.forbes.com/lists/2008/34/biz_soccer08_Real-Madrid_340002.html}}</ref> ал эми эң кымбат клуб болуп 1.333 миллиард евро (900 миллион стерлинг фунту) турган Манчестер Юнайтед болуп чыкты.<ref name="The Most Valuable Soccer Teams - Manchester United">{{cite news|title=The Most Valuable Soccer Teams – Manchester United|publisher=[[Forbes]]|accessdate=16 March 2010|date=30 April 2008|url=http://www.forbes.com/lists/2008/34/biz_soccer08_Manchester-United_340001.html}}</ref> 2010-жылдын маалыматтары боюнча Реал Мадрид футбол дүйнөсүндө эң бийик товарооборотко ээ болду.<ref name="Deloitte Football money League">{{cite news|title=Deloitte Football Money League|publisher=[[Deloitte]]|accessdate=16 March 2010|date=20 October 2003|url=http://www.deloitte.com/assets/Dcom-Austria/Local%20Assets/Documents/Presse/Deloitte%20FML%202010.pdf|archivedate=2012-05-10|archiveurl=https://www.webcitation.org/67YgEHv6X?url=http://www.deloitte.com/assets/Dcom-Austria/Local%20Assets/Documents/Presse/Deloitte%20FML%202010.pdf}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130403000233/http://www.deloitte.com/assets/Dcom-Austria/Local%20Assets/Documents/Presse/Deloitte%20FML%202010.pdf |date=2013-04-03 }}</ref> 2009-жылдын сентябрь айында клуб жетекчилери 2013-жылга карай Реал Мадрид өзүнүн тематикалык парк ачуу пландарын жарыялашкан.<ref>{{cite web | title=Real Madrid plan to open their own theme park | url= http://www.thespoiler.co.uk/index.php/2009/09/04/real-madrid-plan-to-open-their-own-theme-park | publisher=TheSpoiler.co.uk | accessdate=8 September 2009}}</ref> Гарвард Университетиндеги аткарган изилдөө бул жыйынтыкка келген: Реал Мадрид "дүйнөнүн 20 эң маанилүү бренддеринин бири жана жетекчилиги, оюнчулары да элге тең таанымал болгон бирден бир болгон бренд. Биз дүйнө жүзүндөгү клуб күйөрмандары жөнүндө таң калтыраардык сандарды топтодук. Реал Мадридди 287 миллиондон ашык адам колдойт".<ref>{{cite web |title = Noticias |url = http://www.upcomillas.es/eng/noticias/noticia.aspx?ID=122 |publisher = upcomillas.es |accessdate = 23 February 2009 |archivedate = 2012-05-20 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120520160109/http://upcomillas.es/eng/Noticias/noticia.aspx?ID=122 }}</ref> 2010-жылы ''Forbes'' журналы 2008-09 сезонундан алынган маалыматтарга жана көрсөткүчтөргө таянып, Реал Мадридди 992 миллион еврого (1,323 миллион доллар) баалаган жана өз рейтингинде экинчи орунга койгон, ал эми биринчи орун Манчестер Юнайтедке берилди.<ref>{{cite news|url=http://www.forbes.com/2010/04/21/soccer-value-teams-business-sports-soccer-10-intro.html |title=The Business Of Soccer |publisher=Forbes |date=21 April 2010 |accessdate=7 August 2010}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.forbes.com/lists/2010/34/soccer-10_Soccer-Team-Valuations_Rank.html |title=Soccer Team Valuations |publisher=Forbes |date=30 June 2009 |accessdate=7 August 2010}}</ref> Deloitte маалыматтары боюнча, ошол эле маалда Реал Мадрид 401 миллион евро киреше алып, бул көрсөткүч менен биринчи орунга чыккан.<ref>{{cite web |url=http://www.deloitte.com/view/en_GB/uk/industries/sportsbusinessgroup/d039400401a17210VgnVCM100000ba42f00aRCRD.htm |title=Real Madrid becomes the first sports team in the world to generate €400m in revenues as it tops Deloitte Football Money League |publisher=Deloitte |date= |accessdate=7 August 2010 |archive-date=2010-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100805224812/http://www.deloitte.com/view/en_GB/uk/industries/sportsbusinessgroup/d039400401a17210VgnVCM100000ba42f00aRCRD.htm |dead-url=yes |archivedate=2010-08-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100805224812/http://www.deloitte.com/view/en_GB/uk/industries/sportsbusinessgroup/d039400401a17210VgnVCM100000ba42f00aRCRD.htm }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100805224812/http://www.deloitte.com/view/en_GB/uk/industries/sportsbusinessgroup/d039400401a17210VgnVCM100000ba42f00aRCRD.htm |date=2010-08-05 }}</ref> ФК Барселона, Атлетик Бильбао жана Осасуна клубдары менен бирге Реал Мадрид каттоодон өткөн ассоциация катары уюмдаштырылган. Жоопчерчилиги чектелген уюмдан айырмаланып, бул уюмдаштыруу түрү клуб акцияларын эмес, клуб мүчөлүгүн гана сатып алууга уруксат берет.<ref>Peterson, Marc p. 25</ref> Реал Мадриддин ''сосьо'' деп аталган мүчөлөрү өз араларынан чыккан өкүлдөрдөн турган топ түзөт да, бул топ клубтун эң бийик жетекчилик органы болуп эсептелет.<ref>{{Cite book|title=Handbook on the economics of sport|url=https://archive.org/details/handbookoneconom0000unse|first=Wladimir|last=Andreff|first2=Stefan|last2=Szymański|publisher=Edward Elgar Publishing|year=2006| isbn=1843766086|page=[https://archive.org/details/handbookoneconom0000unse/page/299 299]}}</ref> 2010-жылдын маалыматтарына карай, Реал Мадриддин ''сосьо'' саны 60 000 болду.<ref>{{cite web|title=Real Madrid drama. The oldest supporter died|url=http://www.ziare.com/real-madrid/suporteri/drama-la-real-madrid-a-murit-cel-mai-vechi-suporter-998175|publisher=ziare.com|year=2010|language=Romanian|accessdate=21 September 2010}}</ref> 2009–10 сезону аягында клубтун мүдүрлөр кеңеши Реал Мадриддин 244.6 миллион евро карызы бар, мурунку финансылык жылга салыштырмалуу 82.1 миллион еврого азайган деген отчет берген. == Массалык маданият == "''Гол!'' " фильм трилогиясынын экинчи бөлүгүндө Реал Мадрид жөнүндө сөз болгон (2007). Фильм мурунку Ньюкасл Юнайтед жылдызы Сантьяго Муньестин алгач кароодон өтүүсүн, андан кийин Реал Мадридге 2005–06 сезонунда келүүсү туралуу баяндайт. Фильм жаратуучулары Муньестин Мадридке келгенден соң жашоосундагы өзгөрүүлөргө көңүл бурууга аракеттенишкен. УЕФА тасманы колдогонунан улам, тартуучу команданын көп белгилүү оюнчуларды өздөрүнүн ролуна чакырууга мүмкүнчүлүгү болду. Реал Мадридден бул киного Икер Касильяс, Зинедин Зидан, Дэвид Бэкхем, Роналдо, Роберто Карлос, Рауль, Серхио Рамос, Робиньо, Томас Гравесен, Майкл Оуэн, Мичел Сальгадо, Хулио Баптиста, Стив МакМанаман, Жонатан Вудгейт жана Иван Эльгера тартылган. Башка клубдардан Роналдиньо, Тьерри Анри, Лионель Месси, Самуэль Это'о, Андрес Иньеста, Пабло Аймар, Фредрик Льюнберг, Сеск Фабрегас, Сантьяго Каньисарес сыяктуу дүйнөгө аты чыккан оюнчулар да катышкан. Тасма боюнча, Флорентино Перес жана Альфредо Ди Стефано экөө жасалма оюнчу Муньести клуб алдында Реал Мадрид оюнчусу катары тааныштырышат.<ref>{{cite web| url=http://www.imdb.com/title/tt0473360/ | title=Goal! 2: Living the Dream... (2007) | work=IMDb | accessdate=3 September 2009}}</ref> Реал, Кинотасма 2005-жылы чыккан жарым-жартылай көркөм, жарым-жартылай документалдык тараптардан турган Реал Мадрид жана анын дүйнө жүзү бою жашаган күйөрмандары жөнүндө фильм. passion for Real Madrid C.F. Клуб тарабынан продюсерленген жана режиссеру Борха Мансо болгон кино дүйнөнүн ар тарабында жашаган беш Реал Мадрид күйөрманынын жана алардын клубка болгон сүйүү окуясын көрсөтөт. Фильмде ойлоп чыгарылган бөлүгү менен, чыныгы окуялар да көрсөтүлгөн, мисалы, команданын Сьюдад Реал Мадридде машыгуусу, матчтар жана интервьюлар. Фильм команданын бардык мүчөлөрү тууралу баяндаганы менен, Дэвид Бэкхем, Зинедин Зидан, Рауль, Луиш Фигу, Роналдо, Икер Касильяс жана Роберто Карлос сыяктуу ''галактикос'' оюнчуларга көбүрөөк көнүл бурат. Испан тилинде тартылган тасма премьерадан кийин эл аралык күйөрмандар үчүн башка тилдерге да которулган. ''Ак бороон: Реал Мадриддин 100 жылы'' аттуу Фил Боллдун китеби Реал Мадриддин тарыхы жөнүндө англис тилинде жазылган биринчи китеп болду. 2002-жылы чыккан жана башка тилдерге да которулган бул китеп клубтун биринчи жүз жылдык тарыхындагы эң ийгиликтүү учурлары жөнүндө бандайт. 2011-жылдын 7-декабрында Реал Мадрид "Himno del Real Madrid" клуб гимнинин "Everybody" аттуу ремиксин жаңы чыгып жаткан ''The Legends: The Official Real Madrid Digital Music Album'' альбомунун биринчи сингл ыры катары элге таантылды. Бул ремиксти австралиялык The Stafford Brothers диджейлери жасады.<ref>{{cite web| url=http://www.insideworldsoccer.com/2011/12/real-madrid-launch-first-single-off-new.html | title=Real Madrid launch first single off new digital music album | work=inside World Soccer | date=3 December 2011}}</ref> === Real Madrid TV === Real Madrid TV Реал Мадрид иштеткен жана клуб туралуу жаңылыктарды, берүүлөрдү жана программаларды көрсөткөн шифрделген санарип телеберүү каналы. Канал өз көрсөтүүлөрүн англис жана испан тилинде эфирге берет. Анын кеңсеси Вальдебебастагы (Мадрид) Сьюдад Реал Мадрид машыгуу комплексинде жайгашкан. == Оюнчулар == {{Негизги макала|List of Real Madrid C.F. players}} Испан командалары ЕС жарандыгы жок үч оюнчу менен ойноого чектелген. Оюнчулар тизмесине ар биринин негизги жарандыгы гана көрсөтүлөт; кээ бир европалык эмес оюнчулар ЕСке кирген бир өлкөдөн экинчи жарандыгын алуу тартиби бар. АКТ өлкөлөрүндөн — Африка, Карибдер жана [[Океания|Тынч океан]]дык жана Котону келишимине кол койгон өлкөлөрү - чыккан оюнчулар Колпак сот чечими боюнча ЕС-эмес квотага кирбейт. === Биринчи команданын тизмеси === === Ижарага берилгендер === === УЕФА Чемпиондор Лигасы үчүн гана катталган кошумча оюнчулар === == Персонал == === Азыркы убакыттагы техникалык штат === [[Файл:Mourinho Madrid.jpg|right|thumb|200px|2010-2013 ж. баш машыктыруучу португалдык Жозе Моуриньо.]] :''Реал Мадрид футбол клубунун машыктыруучулары тизмесин караңыз.'' == Жетекчилик == [[Файл:Florentino perez.jpg|right|thumb|200px|Азыркы клуб президенти - ишкер Флорентино Перес.]] == Сыйлыктар == 2012-жылдын 6-август күнүнө Реал Мадрид 32 жолу Ла Лига чемпиондугун жана 9 жолу Европа Чемпиондор Кубогун/УЕФА Чемпиондор Лигасын утуп, эң көп утуштар рекордуна ээ болуп турат. Реал Мадрид 2000-жылдын 23-декабрында 20-кылымдын эң ийгиликтүү FIFA клубу наамы менен ыйгарылган.<ref name="106 years of history">{{cite web|title = 106 years of history | url = http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202728273671/noticia/Noticia/106_years_of_history.htm | publisher = Realmadrid.com| date = 8 March 2008 | accessdate = 12 July 2008|author=Juan José López Soto}}</ref> 2004-жылы клуб FIFA Ардак Орденин алган.<ref>{{cite web | title = Celebrations mark the opening of FIFA Centennial Congress in Paris, FIFA's birthplace | url = http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/releases/newsid=92643.html | publisher = fifa.com | date = 20 May 2004 | accessdate = 13 July 2008 | archive-date = 2009-02-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090214101851/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/releases/newsid%3D92643.html | dead-url = yes | archivedate = 2009-02-14 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20090214101851/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/releases/newsid%3D92643.html }} {{Dead link|date=April 2012|bot=H3llBot}}</ref> Буга кошумча, бештен көп Европа Чемпиондор Кубогун жеңгенинен улам Реал УЕФА Чемпиондор Лигасынын оюндарында футболкаларына көп жолку жеңүүчү эмблемасын тагууга укуктуу.<ref name="badge of honour"/> === Үйдөгү турнирлер === *'''Ла Лига''' <ref>{{cite web|url=http://www.lfp.es/Default.aspx?tabid=113&Controltype=EvHist&id=1&tmpd=28&tmph=110&e1=5&e2=&e3=&e4=|title=Evolution 1929–10|publisher=[[Liga de Fútbol Profesional]]|date=|accessdate=6 August 2010|archive-date=2011-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720042754/http://www.lfp.es/Default.aspx?tabid=113&Controltype=EvHist&id=1&tmpd=28&tmph=110&e1=5&e2=&e3=&e4=|dead-url=yes}}</ref> :'''Жеңүүчүлөр (32):''' 1931–32, 1932–33, 1953–54, 1954–55, 1956–57, 1957–58, 1960–61, 1961–62, 1962–63, 1963–64, 1964–65, 1966–67, 1967–68, 1968–69, 1971–72, 1974–75, 1975–76, 1977–78, 1978–79, 1979–80, 1985–86, 1986–87, 1987–88, 1988–89, 1989–90, 1994–95, 1996–97, 2000–01, 2002–03, 2006–07, 2007–08, {32}2011–12 :''Экинчи орун (20):'' 1929, 1933–34, 1934–35, 1935–36, 1941–42, 1944–45, 1958–59, 1959–60, 1965–66, 1980–81, 1982–83, 1983–84, 1991–92, 1992–93, 1998–99, 2004–05, 2005–06, 2008–09, 2009–10, 2010–11 *'''Корол Кубогу''' <ref>{{cite web|language=Spanish|url=http://www.marca.com/deporte/futbol/copa–rey/palmares.html |title=Palmarés en |publisher=[[MARCA]] |date= |accessdate=22 June 2010}} {{Dead link|date=April 2012|bot=H3llBot}}</ref> :'''Жеңүүчүлөр (20):''' 1905, 1906, 1907, 1908, 1917, 1934, 1936, 1946, 1947, 1961–62, 1969–70, 1973–74, 1974–75, 1979–80, 1981–82, 1988–89, 1992–93, 2010–11, 2013/14, 2022/23 :''Экинчи орун (19):'' 1903, 1916, 1918, 1924, 1929, 1930, 1933, 1940, 1943, 1958, 1959–60, 1960–61, 1968, 1978–79, 1982–83, 1989–90, 1991–92, 2001–02, 2003–04 *'''Испан Суперкубогу''' <ref name="rsssf2">{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tabless/spansupcuphist.html |author=Carnicero, José; Torre, Raúl; Ferrer, Carles Lozano |title=Spain – List of Super Cup Finals |publisher=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]] (RSSSF) |date=28 August 2009 |accessdate=22 June 2010}}</ref> :'''Жеңүүчүлөр (8):''' 1988, 1989*, 1990, 1993, 1997, 2001, 2003, 2008 :''Экинчи орун (4):'' 1982, 1995, 2007, 2011 ::<small>(* ''Корол Кубогун жана Ла Лиганы уткан'' )</small> *'''Эва Дуарте Кубогу''' (Испан Суперкубогунан) мурун ойнолчу<ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tabless/spansupcuphist.html |title=List of Super Cup Finals |publisher=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|RSSF]] |date= |accessdate=18 March 2011}}</ref> : '''Жеңүүчүлөр (1):''' 1947 *'''Ла Лига Кубогу''' <ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tabless/spanleagcuphist.html |author=Torre, Raúl |title=Spain – List of League Cup Finals |publisher=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]] (RSSSF) |date=29 January 2009 |accessdate=22 June 2010}}</ref> :'''Жеңүүчүлөр (1):''' 1985 :''Экинчи орун (1):'' 1983 === Европа турнирлери === *'''Европа Чемпиондор Кубогу/УЕФА Чемпиондор Лигасы''' <ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/index.html |title=Champions League history |publisher=[[Union of European Football Associations]] (UEFA) |date= |accessdate=22 June 2010}}</ref> :'''Жеңүүчүлөр (13):''' 1955–56*, 1956–57, 1957–58, 1958–59, 1959–60, 1965–66, 1997–98, 1999–2000, 2001–02, 2013-14, 2015-16, 2016-17, 2017-18 :''Экинчи орун (3):'' 1961–62, 1963–64, 1980–81 ::<small>(* ''Алгачкы жеңүүчүлөр'' )</small> *'''УЕФА Кубогу''' <ref>{{cite web |url=http://en.archive.uefa.com/uefaeuropaleague/history/index.html |title=Europa League history |publisher=[[UEFA]] |accessdate=22 June 2010 |archive-date=2016-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160214230810/http://en.archive.uefa.com/uefaeuropaleague/history/index.html |dead-url=yes |archivedate=2016-02-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160214230810/http://en.archive.uefa.com/uefaeuropaleague/history/index.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160214230810/http://en.archive.uefa.com/uefaeuropaleague/history/index.html |date=2016-02-14 }} {{Dead link|date=April 2012|bot=H3llBot}}</ref> :'''Жеңүүчүлөр (2):''' 1984–85, 1985–86 *'''УЕФА Кубок Жеңүүчүлөр Кубогу''' <ref>{{cite web |url=http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/index.html |title=UEFA Cup Winners' Cup |publisher=[[UEFA]] |date= |accessdate=22 June 2010 |archivedate=2010-05-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100501123433/http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/index.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100501123433/http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/index.html |date=2010-05-01 }}</ref> :''Экинчи орун (2):'' 1970–71, 1982–83 *'''УЕФА Суперкубогу''' <ref>{{cite web |url=http://en.archive.uefa.com/competitions/supercup/history/index.html |title=UEFA Super Cup |publisher=[[UEFA]] |accessdate=22 June 2010 |archivedate=2010-08-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100820032123/http://en.archive.uefa.com/competitions/supercup/history/index.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100820032123/http://en.archive.uefa.com/competitions/supercup/history/index.html |date=2010-08-20 }}</ref> :'''Жеңүүчүлөр (1):''' 2002 :''Экинчи орун (2):'' 1998, 2000 === Дүйнөлүк турнирлер === *'''Интерконтиненталдык Кубок''' (FIFA Клубдар арасы Дүйнөлүк Чемпионатынан мурун ойнолчу)<ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tablest/toyota.html |title=Intercontinental Club Cup |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation |date=30 April 2005 |accessdate=9 August 2010 |author=Magnani, Loris; Stokkermans, Karel}}</ref> :'''Жеңүүчүлөр (3):''' 1960, 1998, 2002 :''Экинчи орун (2):'' 1966, 2000 == Дагы окуганга == '''Спорт''' *Реал Мадрид Баскетбол '''Резервдик команда''' *Реал Мадрид Кастилья *Реал Мадрид С '''Башкалар''' *Европа Клубдар Ассоциациясы *G14 (футбол) *Deloitte Футболдон түшкөн акча лигасы *Күйөрмандар ээлик кылган спорт клубдар *Эң бай футбол клубдары '''Окшош макалалар''' *Сантьяго Бернабеу Трофеи '''Оюндар''' *Real Madrid Fantasy Manager == Шилтемелер == {{Reflist|2|colwidth=30em}} == Кызыккандарга == *{{Cite book|author=Dénes, Tamás & Rochy, Zoltán|title=Real Madrid |publisher=Aréna 2000|year=2002|isbn=963-86167-5-X }} *{{Cite book|author=Ball, Phil |title=Morbo: The Story of Spanish Football |url=https://archive.org/details/morbostoryofspan0000ball |publisher=WSC Books Limited|year=2003 New edition|isbn=0-954-01346-8 }} *{{Cite book|author=Ball, Phil |title=White Storm: The Story of Real Madrid |url=https://archive.org/details/whitestorm100yea0000ball |publisher=Mainstream |year=2003 |isbn=1-84018-763-8 }} *{{Cite book|author=McManaman, Steve & Edworthy, Sarah|title=El Macca: Four Years with Real Madrid |url=https://archive.org/details/elmaccafouryears0000mcma|publisher=Simon & Schuster|year=2003|isbn=0-743-48920-9 }} *{{Cite book|author=Luis Miguel González, Luis González López, Fundación Real Madrid |title=Real Madrid: Cien años de leyenda, 1902–2002 |publisher=Everest|year=2002|isbn=84-241-9215-X }} == Тышкы шилтемелер == * [http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Home.htm Реал мадрид клубунун расмий сайты] {{Ref-es}} * [http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season%3D2012/clubs/club%3D50051/profile/index.html Real Madrid C.F.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120622010927/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2012/clubs/club=50051/profile/index.html |date=2012-06-22 }} УЕФА сайтында * (en) (es) [http://www.lfp.es/Default.aspx?tabid=78&amp;IDParam=15&amp;language=en-GB Real Madrid C.F.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120614062207/http://www.lfp.es/Default.aspx?tabid=78&IDParam=15&language=en-GB |date=2012-06-14 }} Ла Лига сайтында [[Категория:1902-жылы негизделген футбол клубдары]] [[Категория:Ла Лига клубдары]] [[Категория:Реал Мадрид]] [[Категория:Мадриддеги футбол клубдар]] [[Категория:Испаниянын мульти-спорт клубдары]] [[Категория:Корол Кубогунун жеңүүчүлөрү]] [[Категория:G-14 клубдары]] [[Категория:1902-жыл]] [[Категория:Испания футбол лигасы]] 982k1lzay7xws8tndcr0zhq8eixrgo3 0 28527 653540 608996 2026-09-29T16:38:22Z Danastalbek 49152 Мазмуну кошулду 653540 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="float:right; margin:0 0 0.5em 1em; width:20em; clear:right;" |- |colspan=2 style="text-align:center; color:blak" | '''Тамара Жаманбаева ''' <br />[[Файл:Jamanbaeva tamara.jpg|thumb|center|200px]] |- |align="center" bgcolor="sky blue" colspan=2 style="font-size: small" |'''Жалпы маалымат''' |- |colspan=2 style="text-align:center;" | |- |'''Төрөлгөндө берилген аты:''' || Тамара Бакиева |- |'''Туулган жылы:''' || 14-[[май]] 1943-жыл (каза болгон жери 28.09.2026 -жыл Бишкек шаары) |- |'''Туулган жери:''' || [[Нарын шаары]], [[Кыргызстан]] |- |'''Өлкө:''' || [[Файл:Flag of Kyrgyzstan.svg|{{{1|22px}}}|border|Кыргызстан желеги]]<noinclude> |- |'''Ишмердүүлүгү:''' || [[артист]], [[диктор]] |- |'''Наамдары:''' || * 2008 - Кыргыз Республикасынын эл артисти * 2002 – «Даңк» медалы * 1989 - КР маданиятына эмгек сиңирген ишмер |- |} '''Жаманбаева (Бакиева) Тамара Кусеин кызы''' (14. 5. 1943-жылы туулган, Нарын облусу Нарын шаары) - туңгуч кыргыз теледиктору, [[КР|КРдин]] эл артисти (2008), Кыргыз ССР маданиятына эмгек сиңирген ишмер, СССР телерадиосунун отличниги (1970), КРдин телерадиосунун отличниги (2003). [[Фрунзе]] медициналык окуу жайын (1959), КМУнун журналистика факультетин (1968) бүтүргөн. Кыргыз мамлекеттик телерадиокомитетинде жогорку категориядагы диктор (1959-75), Программа боюнча директордун орун басары (1974-88), илимий-популярдык жана кино редакциясынын, Борбордук телерадиого көрсөтүүлөрдү даярдоо редакциясынын, Ош облустук телерадиокомитетинин башкы редактору, төрайымы (1988-92), КРдин Улуттук телерадиокорпорациясында программа боюнча директор (199294), вице-президент (1994-95), «Замана» чыгармачыл-өндүрүштүк бирикмесинин директору, продюсери (1995-2005, 2008), КРдин Улуттук телерадиокорпорациясынын радио боюнча координациялык борборунун директору (2005-07). 2009-жылдан «Ибарат» маданий борборунун продюсери. «Б. Миңжылкыевдин аткаруусундагы романстар» аттуу телефильмдин, республиканын юбилейлик даталуу күндөрүнө арналган көптөгөн телекөрсөтүүлөрдүн сценарийлеринин автору. Медалдар менен сыйланган. Эмг.: Жил, трудился, боролся, страдал, но побеждал. Б., 2003; Телевидение менин өмүрүм. Б., 2009. == Колдонулган адабияттар == * “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1 [[Категория:Инсандар]] [[Категория:Кыргызстан аялдары]] [[Категория:Кыргызстан]] [[Категория:КТРК]] [[Категория:Журналисттер]] ndrdc21y5fbxmumi7qbk3kle58qpkqh 653542 653540 2026-09-29T16:46:11Z Danastalbek 49152 /* */ Ондолду 653542 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="float:right; margin:0 0 0.5em 1em; width:20em; clear:right;" |- |colspan=2 style="text-align:center; color:blak" | '''Тамара Жаманбаева ''' <br />[[Файл:Jamanbaeva tamara.jpg|thumb|center|200px]] |- |align="center" bgcolor="sky blue" colspan=2 style="font-size: small" |'''Жалпы маалымат''' |- |colspan=2 style="text-align:center;" | |- |'''Төрөлгөндө берилген аты:''' || Тамара Бакиева |- |'''Туулган жылы:''' || 14-[[май]] 1943-жыл |- |'''Туулган жери:''' || [[Нарын шаары]], [[Кыргызстан]] |- |'''Өлкө:''' || [[Файл:Flag of Kyrgyzstan.svg|{{{1|22px}}}|border|Кыргызстан желеги]]<noinclude> |- |'''Ишмердүүлүгү:''' || [[артист]], [[диктор]] |- |'''Наамдары:''' || * 2008 - Кыргыз Республикасынын эл артисти * 2002 – «Даңк» медалы * 1989 - КР маданиятына эмгек сиңирген ишмер |- |} '''Жаманбаева (Бакиева) Тамара Кусеин кызы''' (14. 5. 1943-жылы туулган, Нарын облусу Нарын шаары) - туңгуч кыргыз теледиктору, [[КР|КРдин]] эл артисти (2008), Кыргыз ССР маданиятына эмгек сиңирген ишмер, СССР телерадиосунун отличниги (1970), КРдин телерадиосунун отличниги (2003). [[Фрунзе]] медициналык окуу жайын (1959), КМУнун журналистика факультетин (1968) бүтүргөн. Кыргыз мамлекеттик телерадиокомитетинде жогорку категориядагы диктор (1959-75), Программа боюнча директордун орун басары (1974-88), илимий-популярдык жана кино редакциясынын, Борбордук телерадиого көрсөтүүлөрдү даярдоо редакциясынын, Ош облустук телерадиокомитетинин башкы редактору, төрайымы (1988-92), КРдин Улуттук телерадиокорпорациясында программа боюнча директор (199294), вице-президент (1994-95), «Замана» чыгармачыл-өндүрүштүк бирикмесинин директору, продюсери (1995-2005, 2008), КРдин Улуттук телерадиокорпорациясынын радио боюнча координациялык борборунун директору (2005-07). 2009-жылдан «Ибарат» маданий борборунун продюсери. «Б. Миңжылкыевдин аткаруусундагы романстар» аттуу телефильмдин, республиканын юбилейлик даталуу күндөрүнө арналган көптөгөн телекөрсөтүүлөрдүн сценарийлеринин автору. Медалдар менен сыйланган. Эмг.: Жил, трудился, боролся, страдал, но побеждал. Б., 2003; Телевидение менин өмүрүм. Б., 2009. == Колдонулган адабияттар == * “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1 [[Категория:Инсандар]] [[Категория:Кыргызстан аялдары]] [[Категория:Кыргызстан]] [[Категория:КТРК]] [[Категория:Журналисттер]] ncezwvg6k7taxuftsix120nv3ic3c0g 0 39929 653535 514401 2026-09-29T13:05:30Z Makenzis 20051 653535 wikitext text/x-wiki {{Башка маанилери|Валенсия}} {{ФК калыбы |аталышы = [[Файл:Flag of Spain.svg|{{{1|22px}}}|border|Испaния желеги]] Валенсия |учурдагы мезгил = |сүрөт = |расмий аталышы = ''Valencia Club de Fútbol'' |кыскача аталышы = |негизделген = 1919 |таратылган = |стадиону = [[Месталья]], [[Валенсия]] |стадиондогу орун= 55,000 |кожоюуну = |президенти = [[Хун, Лэй|Лэй Хун]] |мүдүрү = |ген. мүдүрү = |тренери = [[Воро (футболист)|Воро]] |капитаны = [[Парехо, Даниэль|Дани Парехо]] |Командалык көрсөткүчү = |бюджети = |мелдеши = Примера |мезгил = 2025-26 |орун = 9-чи |сайты = | pattern_la1 = _valencia2425h | pattern_b1 = _valencia2425h | pattern_ra1 = _valencia2425h | pattern_sh1 = _valencia2425h | pattern_so1 = | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _valencia2425h | pattern_b2 = _valencia2425a | pattern_ra2 = _valencia2425h | pattern_sh2 = _valencia2425h | pattern_so2 = | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 | pattern_la3 = _valencia2425t | pattern_b3 = _valencia2425t | pattern_ra3 = _valencia2425t | pattern_sh3 = _valencia2425t | pattern_so3 = | leftarm3 = FC8228 | body3 = FC8228 | rightarm3 = FC8228 | shorts3 = 47785A | socks3 = 47785A }} '''Валенсия''' - [[Испания футбол лигасы|Испания лигасында]] ойноочу футболдук клуб. [[Валенсия (Испания)]]. [[Категория:Испания футбол лигасы]] 89pe7jzu88z25euzsge3jh5dly5ih92 0 39930 653538 542958 2026-09-29T15:01:27Z Makenzis 20051 653538 wikitext text/x-wiki {{ФК калыбы |аталышы = Реал Бетис |учурдагы мезгил = |сүрөт = [[Файл:Camiseta aniversario betis 001.jpg|200px]] |расмий аталышы = ''Real Betis Balompié S.A.D. '' |кыскача аталышы = |негизделген = 1907 |таратылган = |стадиону = [[Бенито Вильямарин (стадион)|Бенито Вильямарин]], [[Севилья]] |стадиондогу орун= 54,000 |кожоюуну = |президенти = [[Мигель Гильен]] |мүдүрү = |ген. мүдүрү = |тренери = [[Мель, Пепе|Пепе Мель]] |капитаны = [[Перес Сантамария, Игнасио|Начо]] |Командалык көрсөткүчү = |бюджети = |мелдеши = Примера |мезгил = 2025-26 |орун = 5-чи |сайты = [http://www.realbetisbalompie.es www.realbetisbalompie.es] |pattern_la1 = |pattern_b1 = _betis2324h |pattern_ra1 = |pattern_sh1 = _betis2324h |pattern_so1 = _betis2324hl |leftarm1 = FFFFFF |body1 = FFFFFF |rightarm1 = FFFFFF |shorts1 = FFFFFF |socks1 = FFFFFF |pattern_la2 = _betis2324a |pattern_b2 = _betis2324a |pattern_ra2 = _betis2324a |pattern_sh2 = _betis2324a |pattern_so2 = _betis2324al |leftarm2 = 009B00 |body2 = 009B00 |rightarm2 = 009B00 |shorts2 = 009B00 |socks2 = 009B00 |pattern_la3 = _betis2324t |pattern_b3 = _betis2324t |pattern_ra3 = _betis2324t |pattern_sh3 = _betis2324t |pattern_so3 = _betis2324tl |leftarm3 = 000000 |body3 = 000000 |rightarm3 = 000000 |shorts3 = 000000 |socks3 = 000000 }} '''Реал Бетис''' ― [[Испания футбол чемпионаты|Испания лигасында]] ойноочу футболдук клуб. 21v9zohugw7ohxdt7t4gc7quhsx0jds 0 39932 653539 643625 2026-09-29T15:22:04Z Makenzis 20051 653539 wikitext text/x-wiki {{ФК калыбы |аталышы = [[Файл:Flag of Spain.svg|{{{1|22px}}}|border|Испaния желеги]] Атлетико Мадрид |учурдагы мезгил = |сүрөт = [[Файл:Bianco e Rosso a strisce con Triangolo Blu e Bianco con stelle Bianche.png|200px]] |расмий аталышы = Club Atlético de Madrid, S.A.D. |кыскача аталышы = |негизделген = 1903 |таратылган = |стадиону = [[Висенте Калдерон Стадиону]] |стадиондогу орун= 54,960 |кожоюуну = |президенти = Энрике Сересо |мүдүрү = |ген. мүдүрү = |тренери = Диего Симоне |капитаны = Габи |Командалык көрсөткүчү = |бюджети = |мелдеши = [[Испания футбол чемпионаты|Примера]] |мезгил = 2025-26 |орун = 4-чи |сайты = [https://www.atleticodemadrid.com/ atleticodemadrid.com] | pattern_la1 = _atleticomadrid2526h | pattern_b1 = _atleticomadrid2526h | pattern_ra1 = _atleticomadrid2526h | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = 0000FF | socks1 = 0000FF | pattern_la2 = _atleticomadrid2526a | pattern_b2 = _atleticomadrid2526a | pattern_ra2 = _atleticomadrid2526a | pattern_sh2 = _atleticomadrid2526a | pattern_so2 = _atleticomadrid2526al | leftarm2 = 3B3C62 | body2 = 3B3C62 | rightarm2 = 3B3C62 | shorts2 = 3B3C62 | socks2 = 3B3C62 | pattern_la3 = _atleticomadrid2526t | pattern_b3 = _atleticomadrid2526t | pattern_ra3 = _atleticomadrid2526t | pattern_sh3 = _atleticomadrid2526t | pattern_so3 = | leftarm3 = 0088FF | body3 = 0088FF | rightarm3 = 0088FF | shorts3 =0088FF | socks3 = 0088FF }} Атлетико Мадрид - [[Испания футбол лигасы|Испания лигасында]] ойноочу футболдук клуб. 7ck1albu2j7c1u5mkijuyz66v6j97r3 0 39939 653534 629281 2026-09-29T12:31:16Z Makenzis 20051 653534 wikitext text/x-wiki {{ФК калыбы |аталышы = Реал Сосьедад |учурдагы мезгил = |сүрөт = [[Файл:Real Sociedad Constelación del Sur 1875.png|250px]] |расмий аталышы = Real Sociedad de Fútbol, S.A.D. |кыскача аталышы = Txuri-urdin (white-blue), Erreala, La Real |негизделген = 7-сентябрь 1909-жыл |таратылган = |стадиону = Аноета |стадиондогу орун= 32,200 |кожоюуну = Хокин Аперрибай |президенти = |мүдүрү = |ген. мүдүрү = |тренери = Ягоба Аррасате |капитаны = |Командалык көрсөткүчү = |бюджети = |мелдеши = [[Испания футбол чемпионаты|Примера]] |мезгил = 2025/26 |орун = 10. |сайты = http://www.realsociedad.com/Home/Index/spa | pattern_la1=_rsoc1314h | pattern_b1=_rsoc1314h | pattern_ra1=_rsoc1314h | pattern_sh1= | pattern_so1=_nike_2010_white | leftarm1=ffffff | body1= | rightarm1=ffffff | shorts1=ffffff | socks1=0000ff | pattern_la2= | pattern_b2=_cordoba1213h | pattern_ra2= | pattern_sh2= | pattern_so2=_nike_2010_white | leftarm2=000000 | body2=000000 | rightarm2=000000 | shorts2=000000 | socks2=000000 }} '''Реал Сосьедад''' - [[Испания футбол лигасы|Испания лигасында]] ойноочу футболдук клуб. [[Категория:Испания футбол лигасы]] [[Категория:Футбол клубдар]] [[Категория:Испания]] be24129y8ch4pimonkt82up2sf1s4n3 0 59031 653547 593037 2026-09-29T23:08:39Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 653547 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = муниципалитет |кыргызча аталышы = Дүнгенхайм |расмий аталышы = Düngenheim |сүрөтү = |баш ийгени = |өлкө = Германия |герб = DEU Düngenheim COA.svg |желек = |гербдин сүрөттөлүшү = |желектин сүрөттөлүшү = |гербдин туурасы = |желектин туурасы = |lat_dir=N |lat_deg=50 |lat_min=15 |lat_sec=31 |lon_dir=E |lon_deg=7 |lon_min=10 |lon_sec=10 |CoordAddon = |CoordScale = |чек аранын түрү = |таблицадагы чек ара = |өлкөнүн картасынын өлчөмү = |облус картасынын өлчөмү = |район картасынын өлчөмү = |облус түрү = Германия жерлери{{!}}Жер |облус = Рейнланд-Пфальц |таблицадагы облус = Рейнланд-Пфальц |район түрү = Германия району{{!}}Району |район = Кохем-Целль |таблицадагы район = Кохем-Целль (район){{!}}Кохем-Целль |коомдун түрү = |коом = |таблицадагы коом = |ички бөлүнүшү = |башчысынын түрү = |башчысы = Манфред Пеккарт |негизделген күнү = |биринчи белгиленген = |мурунку аталышы = |статустун берилиши = |аймагы = 9,31 |бийиктиктин түрү = |ОЖ борборунун бийиктиги = 430 |климаты = |расмий тили = |калкы = 1292 |элди каттоо жылы = 2010 |жыштыгы = |агломерация = |улуттук курамы = |диний курамы = |этнохороним = |убакыт аралыгы = +1 |DST = бар |телефон коду = 02653 |почта индекси = 56761 |почта индекстери = |автоунаа коду = COC |идентификатордун түрү = Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду{{!}}Расмий коду |цифралык идентификатор = 07 1 35 023 |Commons түрмөгүндө = Düngenheim |сайты = http://www.duengenheim.de/ |сайтынын тили = de }} '''Дүнгенхайм''' ({{lang-de|Düngenheim}}) — [[Германия|Германия Федеративдик Республикасынын]] [[Рейнланд-Пфальц]] [[Германия Жерлери|жеринде]] жайгашкан [[муниципалитет]]. [[Кохем-Целль (район)|Кохем-Целль]] районуна кирет. Калкы — 1292 киши (2013-жыл)<ref>[http://www.statistik.rlp.de/fileadmin/dokumente/berichte/A1033_201022_hj_G.pdf Statistisches Landesamt Rheinland-Pfalz – Bevölkerung der Gemeinden am 31. Dezember 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120131082852/http://www.statistik.rlp.de/fileadmin/dokumente/berichte/A1033_201022_hj_G.pdf |date=2012-01-31 }} (PDF; 727 KB)</ref>. Аянты — 9,31 км². Мамлекет ичинде бекитилген [[Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду|расмий коду]] — ''07 1 35 023''. Муниципалитеттин башчысы — Манфред Пеккарт. == Булактар == {{Булактар}} == Тышкы шилтемелер == * [https://web.archive.org/web/20161005202837/http://duengenheim.de/ Расмий сайты] {{Рейнланд-Пфальц райондору}} {{Германия:Кохем-Целль району:Шаарлар}} {{RhinelandPalatinate-geo-stub}} [[Категория:Рейнланд-Пфальц шаарлары]] cz7k1dawurf5j7gizl096h4ycs4mubp 0 63154 653549 612464 2026-09-30T02:01:03Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 653549 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = шаар |кыргызча аталышы = Росвайн |расмий аталышы = Roßwein |сурөтү = |баш ийгени = |өлкө = Германия |герб = Rosswein_coa.png |желек = |гербдин сүрөттөлүшү = |желектин сүрөттөлүшү = |гербдин туурасы = |желектин туурасы = |lat_dir=N |lat_deg=51 |lat_min=04 |lat_sec=00 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=11 |lon_sec=00 |CoordAddon = |CoordScale = |чек аранын түрү = |таблицадагы чек ара = |өлкөнүн картасынын өлчөмү = |облус картасынын өлчөмү = |район картасынын өлчөмү = |облус түрү = Германия жерлери{{!}}Жер |облус = Саксония |таблицадагы облус = Саксония |район түрү = Германиянын райондору{{!}}Район |район = Дөбельн |таблицадагы район = Дөбельн (район){{!}}Дөбельн |коомдун түрү = |коом = |таблицадагы коом = |ички бөлүнүшү = |башчысынын түрү = |башчысы = Файт Линднер |негизделген күнү = |биринчи белгиленген = |мурунку аталышы = |статустун берилиши = |аймагы = 29,14 |бийиктиктин түрү = |ОЖ борборунун бийиктиги = 204 |климаты = |расмий тили = |калкы = 6923 |элди каттоо жылы = 2010 |жыштыгы = |агломерация = |улуттук курамы = |диний курамы = |этнохороним = |убакыт аралыгы = +1 |DST = бар |телефон коду = 034322 |почта индекси = 04741 |почта индекстери = |автоунаа коду = DL |идентификатордун түрү = Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду{{!}}Расмий коду |цифралык идентификатор = 14 3 75 160 |Commons түрмөгүндө = Roßwein |сайты = http://www.rosswein.de/ |сайтынын тили = de }} '''Росвайн''' ({{lang-de|Roßwein}}) — [[Германия|Германия Федеративдик Республикасынын]] [[Саксония|Саксония жеринде]] жайгашкан [[Шаар]]. [[Хемниц (округ)|Хемниц]] [[Административдик окрус (Германия)|административдик округуна]] карайт. [[Дөбельн (район)|Дөбельн]] районуна кирет. Калкы — 6923 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты — 29,14 км². Мамлекет ичинде бекитилген [[Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду|расмий коду]] — ''14 3 75 160''. Мэр — Файт Линднер. == Булактар == {{Булактар}} ==Тышкы шилтемелер== * [https://web.archive.org/web/20120814090824/http://www.rosswein.de/ Расмий сайты] {{Саксония райондору}} {{Германия:Дөбельн Район:Шаарлар}} {{Saxony-geo-stub}} [[Категория:Саксония шаарлары]] fwet62fma1uwovvzp6vafedsv5ogn8n 0 65226 653554 607864 2026-09-30T05:18:24Z Gliwi 15757 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Hachelbich.png]] → [[File:DEU Hachelbich (Kyffhäuserland) COA.svg]] PNG → SVG 653554 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = муниципалитет |кыргызча аталышы = Хахельбих |расмий аталышы = Hachelbich |сурөтү = |баш ийгени = |өлкө = Германия |герб = DEU Hachelbich (Kyffhäuserland) COA.svg |желек = |гербдин сүрөттөлүшү = |желектин сүрөттөлүшү = |гербдин туурасы = |желектин туурасы = |lat_dir=N |lat_deg=51 |lat_min=20 |lat_sec=39 |lon_dir=E |lon_deg=10 |lon_min=57 |lon_sec=53 |CoordAddon = |CoordScale = |чек аранын түрү = |таблицадагы чек ара = |өлкөнүн картасынын өлчөмү = |облус картасынын өлчөмү = |район картасынын өлчөмү = |облус түрү = Германия жерлери{{!}}Жер |облус = Тюрингия |таблицадагы облус = Тюрингия |район түрү = Германиянын райондору{{!}}Район |район = Кифхойзер |таблицадагы район = Кифхойзер (район){{!}}Кифхойзер |коомдун түрү = |коом = |таблицадагы коом = |ички бөлүнүшү = |башчысынын түрү = |башчысы = Геральф Кухман |негизделген күнү = |биринчи белгиленген = |мурунку аталышы = |статустун берилиши = |аймагы = 23,68 |бийиктиктин түрү = |ОЖ борборунун бийиктиги = 190 |климаты = |расмий тили = |калкы = 610 |элди каттоо жылы = 2010 |жыштыгы = |агломерация = |улуттук курамы = |диний курамы = |этнохороним = |убакыт аралыгы = +1 |DST = бар |телефон коду = 03632 |почта индекси = 99706 |почта индекстери = |автоунаа коду = KYF |идентификатордун түрү = Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду{{!}}Расмий коду |цифралык идентификатор = 16 0 65 029 |Commons түрмөгүндө = Hachelbich |сайты = |сайтынын тили = de }} '''Хахельбих''' ({{lang-de|Hachelbich}}) — [[Германия|Германия Федеративдик Республикасынын]] [[Тюрингия|Тюрингия жеринде]] жайгашкан [[муниципалитет]]. [[Кифхойзер (район)|Кифхойзер]] районуна кирет. Калкы — 610 киши (31-декабрь, 2010-жыл).<ref>[http://www.statistik.thueringen.de/datenbank/TabAnzeige.asp?tabelle=gg000102%7C%7C Thüringer Landesamt für Statistik – Bevölkerung nach Gemeinden, erfüllenden Gemeinden und Verwaltungsgemeinschaften]</ref> Болжолдуу аянты — 23,68 км². Мамлекет ичинде бекитилген [[Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду|расмий коду]] — ''16 0 65 029''. Муниципалитеттин башчысы — Геральф Кухман. ==Шилтемелер== {{Булактар}} ==Тышкы шилтемелер== * {{Тюрингия райондору}} {{Германия:Кифхойзер Район:Шаарлар}} {{Thuringia-geo-stub}} [[Категория:Тюрингия шаарлары]] jqsttyect1mgmo3z5mslu5od6kzka71 0 76189 653546 491983 2026-09-29T22:13:07Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 653546 wikitext text/x-wiki '''“Биринчи мугалим”''' ― кыргыз жазуучусу [[Чыңгыз Айтматов|Чыңгыз Айтматовдун]] Кыргызстандын айылдарында билим берүү тутумун орнотуу жана патриархалдык салттар менен күрөшүү жөнүндө 1962-жылкы повести<ref>[https://new.bizdin.kg/media/books/%D0%9A%D1%8B%D1%80%D0%B3%D1%8B%D0%B7%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0_%D1%8D%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F.pdf Кыргыз адабияты (энциклопедиялык окуу куралы)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240202222542/https://new.bizdin.kg/media/books/%D0%9A%D1%8B%D1%80%D0%B3%D1%8B%D0%B7%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0_%D1%8D%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F.pdf |date=2024-02-02 }} 25 б.</ref>. == Сюжет == Повестти сүрөтчү баяндап баштайт - ал өзү туулуп өскөн Күркүрөө айылына жаңы мектептин ачылышына жайда чакырылат. Чакырылгандардын арасында көптөгөн жердештери жана академик Сулайманова болот. Бир нече убакыт өткөндөн кийин, жазуучуга Сулайманованын атынан Москвадан кат келет. Катты жазуучу Алтынайдын атынан баяндап, аны жарыялайт. Дүйшөн айылга келип, эски аткананы окуу бөлмөгө ылайыктап, балдарды окута баштайт. Анын окуучуларынын бири, Алтынай, жетим болгондуктан, аталаш туугандарынын үй-бүлөсүндө жашайт. Туугандары Алтынай менен, мектепте жарым күнүн өткөрүп, ал эми үй-тиричилигине жардам бербейт деп, суук мамиледе болушат. Бир нече убакыт өткөндөн кийин, алар Алтынайды макулдугун сурабай эле кошуна айылга турмушка беришет. Жаңы күйөөсү мектепке барып, мугалимди сабап, Алтынайды уурдап качат. Бирок Дүйшөн милиция кызматкерлери менен кызды куткарып, балдар үйүнө жайгаштырат. Алтынай билим алуусун улантып, жашоодогу ийгиликтерге кадам шилтеп баштайт. "Биринчи мугалим" повестинен үзүндүлөр 1. Дүйшөндүн кош тереги Биздин айыл АкЖар тоо этегинде, суулар шаркырап аккан чоң тектирде орношкон, анын ылдыйтуурасынан суналган КараТоого чейин — түзөң өзөн, темир жол кеткен казактын сары талаасы. Айылдын үстүндөгү адырда, мен бала чактан бери билген, эки зор терек болор эле. Бул кош терек азыр да ошол жерде. Качан карабагын, айылга кайсы туштан келбегин, элден мурун эле дөбөдө жанаша кыналышкан ушул бийик теректер көзгө учурайт. Эмне үчүн экенин билбеймин, же балалык таасирдин күчүбү, же болбосо сүрөтчүлүк кесибиме байланыштуубу, айтор, станциядан түшүп, капчыгайдан чыгып, айылды көздөй бет алганда, тээ адырда баягы кош теректер турат болду бекен деп, чыдамсыздык менен ошол тарапты акмалап караймын. Ушунчалык алыстыктан бактар канчалык бийик болбосун көрүнөрү шектүү, бирок мен үчүн алардын сөлөкөтү ар качан байкалгандай туюлат. Эртерээк айылыма жетип барып, эртерээк дөбөгө чыгып барып, кош терекке ийилип салам берип, кулагымдын моокуму кангыча алардын күүлөнгөн үнүн уксам деп дайым дегдеймин. Көчөдө бак деген толуп жатат. Бирок бул теректердин бир укмуштуу касиети — алар бөтөнчө үндүү, тил бүткөндөй жандуу теректер. Түнүкүнү тынбай, качан болбосун жалбырактар дирилдеп, чайпалган чокулары айкалыша, теректер ар кандай үнгө салып шуулдайт. Бирде — жээкке урунган эрке толкундай угулар-угулбас шапшынып, бирде — тым-тырс ойлоно калып, сагынычтуу санаага толгондой, алда эмнеге муңдана үшкүрүп, жулкунган шамал булут айдап, жаан айдап, бутактарын кайрып киргенде, теректер бой тиреше чыңалып, "бизди жыгалбайсың" — дегендей, өжөрлөнө күүлөнүшөт. Кийин эс тартып чоңойгондо, мен бул теректердин сырын түшүндүм. Бийикте, туштарабы ачык дөбөдө тургандыктан, булар дайым шамалдын огуна туура келип, абанын ар бир кыймылына жооп кайтарып, жанагыдай тынымсыз шуулдап, бөтөнчө үндүү болгон себеби да ошол. Анткени менен менин бул байкап тапканым балалык кыялымдын алгачкы таасирин суута албады. Ошол кездеги сонуркаганым азыр да тарабай, мен үчүн бул теректер ушул күнгө чейин кандайдыр тегин эместей, сырдуу, жандуу сыяктанат. Бул теректердин түбүндө менин өмүрүмдүн эң бир сыйкырдуу чагы калгандай, эстеген сайын кайра баштап эскергим келет. Окуудан таркаган жайкы маалда биз бир топ балдар болуп, балапан алабыз деп ушул жерге келчүбүз. Биздин чуркурашкан үнүбүзгө ыраазы болгондой, дөбөдө кериле чайпалган алп теректер дайымкысындай жалбырактарын леплеп желпилдетип, бизди күндөн көлөкөлөп тосуп ала турган. Ошондо биз, чор таман, чор алакан тентектер, теректерге мышыкча асылып чыга баштаганда, чуу көтөргөн таранчылар жаны калбай чырылдашар эле. Анысына болобузбу! Улам бутактан бутакка өйдөлөп, бир убакытта куштар учкан бийиктиктен дүйнөнүн аймагынын ачыла калган көрүнүшүнө таң калып, баарыбыз тең үн катпай, бутакбутакка жармашып, алабыз деген чымчыктын балапандарын да унутуп коёр элек. Биз эң чоң имарат деп эсептеген колхоздун ат сарайы теректин башынан тепкедей эле көрүнүп, ал эми айылдан төмөн, алда кайда мунарыктаган мейкиндиктин ушунчалык зор экенине, бизден нары дагы нечен кыйыр жерлер, биздин суулардан башка дагы нечен күмүштөлгөн суулар бар экенине суктана карап, ааламдын чети ошолбу, же андан нары да ушундай асман, ушундай булут, ушундай жер барбы деп ойлоно турганбыз. Ошол учурда көкөлөгөн жел күүсү кулакка угулуп, ага удаа бир дабыштан шапырттаган жалбырактар, көз көрбөгөн көгүлтүр алыстыкта нечен сонундар, нечен кызыктар бар дегендей тымызын күү чалып, беттен эркелете сылар эле. Жүрөгүм жары лып кетчүдөй дикилдеп, кош теректин шуулдаганын кыялга батып тыңшар элем. Көз алдыма жомоктогудай ар түркүн нерселерди келтирип, ошондо бир гана нерсени ойлобоптурмун. Бул теректерди ким тикти, кандай тилек, кандай үмүт менен өстүрдү экен деп оюма алып койбоптурмун. 2. Алтынай Сулайманованын каты "Эмне үчүн баягында айылдан тез аранын ичинде кеткендигимдин себеби сизге эми белгилүү болгон чыгар. Мунун баарын ошондо эле отуруп элге айтып түшүндүрүп берсем да болмок эле, бирок өзүмдүн кетирген билбестигиме өтө капа болуп, өтө нааразыланып, бул бойдон Дүйшөн карыянын астына барып жүз көрүшүп салам бералбастыгымды сезип, жана да бул иш жалаң гана бизге эле тийиштүү эмес, көпчүлүккө керек экенин түшүнүп, эртерээк жолго чыгып, эртерээк ойлорумдун башаягын жыйнап, өткөнкеткенди тактап, тийиштүү сөзүмдү кат жүзүндө кабарлоону туура таптым. Анткени ошондо жаңы мектептин кадырлуу төрүндө мен эмес, сиз да эмес, башкалар да эмес — биринчи мугалимибиз Дүйшөн аксакал отуруш керек эле. Мектептин ачылышын ушул киши жарыялап, жана башка урмат сыйын ушул киши көрүш керек эле. Тескерисинче, биз үлпөттүн үстүндө отурган кезибизде, дале болсо, ушул алтын киши куттуктоо телеграммаларды ала чаап келди. Түшүнсөк, уят эле иш болду. Дүйшөндүн кандай мугалим болгонун азыркы жаштар билбейт, мурункулар болсо, ажалы жетип өлгөнү бар, согушта курман болгондору бар. Ал эми мунун баарын кабарлап айта жүрүү түздөнтүз менин милдетим эле. Бирок, айылга каттабай жүрүп, мурункунун баардыгы унутулуп, эстен чыгып кетпесе да, алыска катылган буюмдай болуп, көмүскөдө кала берген. Аман турсак, мен али Дүйшөн мугалимиме барып, кечирим суранып өтүнөм. Менимче, ал киши экөөбүз бирибиризди түшүнө турган жалпы тил табарбыз. Кеп азыр башкада болуп жатат. Биз кээде унутпас нерселерди унутуп, эскирбес жоо жарагын эскирди деп, аны пайдаланбай жүрөбүз. Ушуну менен өзүбүздүн тарыхты жардылантып, жаштарды тарбиялоо ишинде көп кемчилик кетирип келе жатабыз. Болбосо, мага окшогон менин замандаштарым, Дүйшөн сыяктуу биздин жаңы доорду орнотууда өмүрүн кыйып, жаштыгын берип, жүрөгүн жүрөк кабы менен кошо элге сууруп берген эбегейсиз эмгек, эрдик көрсөткөн, мен мындай элем, деп төшүн какпаган карапайым, акыл жүрөктүү бир канча адамдар жөнүндө биз мурунтан элге жеткирип айтып жүргөн болсок, анда алар унутулуп, көз жаздымында калып, анан калса, тамашага айланып кетпес эле го! Биз буларды сыйлабасак, өзүбүздү сыйлабаганыбыз, революциянын деми менен кылымдар аттап басып өткөн жолубузду сыйлабаганыбыз. Азыркы кезде кээ бир жаштар совет өкмөтүнүн алгачкы тарыхы жөнүндө кеп болсо, ой коюңузчу качаңкы немелерди, анын баары айтылып бүтпөдүбү эми деп, манчыркашат. Жок, качаңкы эмес, азыр атом менен космостун доору болсо да, революция жараткан Дүйшөндөр дале биздин катарыбызда. Азыркы жаштар үчүн Дүйшөн сыяктуу адам мисал болуп, үлгү боло албайбы? Эгерде биз баарыбыз ошол Дүйшөндөй эле болсок аңсезимибиздеги жаңыруу эбак болмок. Дүйшөн мугалим болуп жүрүп билимим аз деп өкүнөр эле. Анысы ырас. Бирок кээ бир азыркы жогорку билимдүү маданияттуу мугалимдер Дүйшөн сыяктуу өз кесибин сүйүп жүрөк жалыны менен ошого берилсе болор эле. Анткени, мугалим деген кайсы доордо болбосун дайым — талыкпас тарбиячы, антпесе анын коомго берген пайдасы кем болот... Кымбаттуу иним, сизге кат жазышымдын дагы бир максаты: айылга барып жаңы ачылган мектептин атын "Дүйшөндүн мектеби" деп атоону элге сунуш эткени жүрөм. Ооба, так ушул катардагы колхозчу, азыркы убакытта почточу болуп жүргөн кишинин атынан. Сиз дагы менин ушул сунушумду жолдосоңуз экен деп суранам. == Повесть боюнча кинотасма == Повесть боюнча Андрей Кончаловский 1965-жылы өзүнүн алгачкы “Биринчи мугалим” көркөм тасмасын жараткан. == Булактар == {{Булактар}} [[Категория:Айтматовдун чыгармалары]] su3awfzpsbn1p4i2kcg8irtxwmhqot7 0 121496 653548 367256 2026-09-30T00:47:42Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 653548 wikitext text/x-wiki {{Infobox Airport | name = Көкчөтоо Эларалык Аба Майданы | nativename-a = <small>{{lang-kk|Халықаралық Көкшетау Әуежайы}}</small><br /><small>{{lang-kk|Halyqaralyq Kókshetaý Áýejaıy}}</small> | nativename-r = | image = Kokshetau_airport.jpg | IATA = KOV | ICAO = UACK <center>{{АймакКартасы|Казакстан|width=220|float=center |caption=|mark=Airplane_silhouette.svg|marksize=10 |label=KOV|position=right |lat_deg = 53|lat_min = 19|lat_sec = 48|lat_dir = N |lon_deg = 069|lon_min = 35|lon_sec = 48|lon_dir = E }}<small>Location of airport in Kazakhstan</small></center> | type = Мамлекеттик | owner = КТЖ «Airport Management Group» | city-served = [[Көкчө-Тоо]] | country = {{KAZ}} | location = [[Акмоло облусу]] | hub = [[Air Kokshetau]] (жабык) | elevation-f = 899 | elevation-m = 274 | coordinates = {{coord|53|19|48|N|069|35|48|E|type:airport}} | website = | metric-elev = Ооба | metric-rwy = Ооба | r1-number = 02/20 | r1-length-f = 9,350 | r1-length-m = 2,850 | r1-surface = [[Асфальт]] | stat-year = 2018 | stat1-header = Жүргүнчү | stat1-data = Чамалаганда 21,427 | footnotes = Source: AIP<ref>[https://archive.is/20130616030152/http://goszakup.ans.kz/AIP/AIRAC_AMDT_01_13/AIP/html/UA-frameset-en-KZ.html archive]</ref>. }} '''Көкчөтоо Эларалык Аба Майданы''' — ''([[Казак тили|каз.]] Халықаралық Көкшетау Әуежайы, Halyqaralyq Kókshetaý Áýejaıy)'' [[Казакстан]]дагы эларалык аба майдан. Ал [[Көкчө-Тоо|Көкчөтоодын]] борборунан 12,5 км алыстыкта жайгашкан. Анын ILS системасы - ICAO CAT I. 2018 жылы аба майдан 21,427 жолоочуга кызмат көрсөткөн (2017-жыл менен салыштырганда 2.7%-дык төмөндөө).<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170912011508/http://goszakup.ans.kz/AIP/AIRAC_AMDT_01_13/AIP/html/UA-frameset-en-KZ.html |archivedate=2017-09-12 |title=архив көчүрмөсү |url=http://goszakup.ans.kz/AIP/AIRAC_AMDT_01_13/AIP/html/UA-frameset-en-KZ.html |accessdate=2013-06-16}}</ref> == Тарыхы == Аба майдан өз тарыхын 1945-жылдан бери баштаган. Азыркы ИАТАнын '''KOV''' аттуу коду [[Көкчө-Тоо]] Советтер убагындагы Кокчетав атынан келип чыккан. 2013-жылы аэропорт терминалы реконструкциялоого жана жаңылоого кабылган. == Ташуучулар менен Багыттар == === Ички каттамдар терминалы === {{Airport-dest-list |[[FlyArystan]]| Алматы |[[SCAT|SCAT]]|Актоо, Алматы }} === Эларалык каттамдар терминалы === {{Airport-dest-list |[[IrAero]]|Мөскөө-Жуковский }} == Сырткы Шилтемелер == * [https://www.flightradar24.com/53.33,69.59/14 Көкчөтоо Эларалык Абамайданынан учуп чыккан учактардын жана конуп жаткан учактардын радардык багыттоолору] {{Казакстандын аба майдандары}} [[Категория:Казакстандын аба майдандары]] [[Категория:Казакстан]] 5mkk4sny2ga61uzb3sd301aaob40052 0 126319 653545 568385 2026-09-29T21:44:23Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 653545 wikitext text/x-wiki {{Мамлекеттик ишмер|ысымы=Арнольд Рүүтел|расмий ысымы={{lang-et|Arnold Rüütel}}|сүрөтү=Vabariigi President Arnold Rüütel.jpg|кызматы=[[Эстония|Эстониянын]] 2-чи [[Эстониянын Президенти|Президенти]]|кызматы_2=[[Эстониянын Жогорку Кеңешинин Төрагасы]]|кызматы_3=[[Эстон КСР Жогорку Кеңешинин Президиумунун Төрагасы]]|жубайы=Иңгрид Рүүтел|партиясы=Эстониянын консервативдик элдик партиясы|туулган жери=Лаймьяла, Сааремаа, [[Эстония]]|туулган жылы=1928-ж.|андан мурунку инсан_2=Энн-Арно Силлари|андан кийинки инсан_3=Жоюлган|андан мурунку инсан_3=Иван Кэбин|андан кийинки инсан_2=Жоюлган|андан кийинки инсан=Тоомас Хендрик Илвес|андан мурунку инсан=Леннарт Мери|кол тамгасы=Signature of Arnold Rüütel.png|билими=Эстониянын айыл чарба академиясы|иш баштоо убагы=[[8-октябрь]] [[2001]]|иш аяктоо убагы=[[9-октябрь]] [[2006]]|иш баштоо убагы_2=[[29-март]] [[1990]]|иш аяктоо убагы_2=[[6-октябрь]] [[1992]]|иш баштоо убагы_3=[[8-апрель]] [[1983]]|иш аяктоо убагы_3=[[28-март]] [[1990]]|туулган датасы={{birth date and age|1928|5|10|df=y}}|желек=Flag of the President of Estonia.svg|желек_2=Flag of Estonia.svg|желек2_2=Flag of Estonian SSR.svg|желек_3=Flag of Estonian SSR.svg|өтөгөн жылы=31-декабрь 2024|каза болгон жылы=31-декабрь 2024-ж.|каза болгон жери=[[Таллинн]], [[Эстония]]}} '''Арнольд Рүүтел''' ({{Lang-et|Arnold Rüütel}}; 10-май 1928-ж., Лаймьяла, [[Сааремаа Эзель|Сааремаа]], [[Эстония]] — {{ӨлгөнДата|31|12|2024}}, [[Таллинн]], [[Эстония]]) — кеңештик жана эстондук саясий жана мамлекеттик ишмер. Эстониянын Президенти (2001–2006), Эстон КСР Жогорку Кеңешинин Президиумунун Төрагасы (1983-1990), Эстония Жогорку Кеңешинин Төрагасы (1990-1992). Эстон КСРинен КСРБ Жогорку Кеңешинин 11-чакырылышынын (1984-1989) Улуттар кеңешинин депутаты.<ref>{{Cite web|url=http://www.knowbysight.info/1_SSSR/07797.asp|title=Список депутатов Верховного Совета СССР 11 созыва|accessdate=2013-08-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110926213742/http://www.knowbysight.info/1_SSSR/07797.asp|archivedate=2011-09-26|deadlink=yes}}</ref> == Балалыгы == Рүүтел Сааремаадагы Лаймьала приходунун Пахавалла айылында туулган. Анын ата-энеси Феодор Рүүтел (1900−1965) жана Яулиа Рүүтел (1905−1990) болгон.<ref>{{cite web|url=https://www.meiemaa.ee/index.php?content=artiklid&sub=1&artid=81812|title=Arnold Rüütel 90|first=Bruno|last=Pao|publisher=Meie Maa|date=May 10, 2018|access-date=February 2, 2020|language=et|accessdate=2022-02-08|archivedate=2021-05-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210514012747/https://www.meiemaa.ee/index.php?content=artiklid&sub=1&artid=81812}}</ref><ref>{{cite web|url=https://vp2001-2006.president.ee/en/president/facts.php|title=ARNOLD RÜÜTEL, President of the Republic of Estonia|publisher=The President of the Republic of Estonia|access-date=February 2, 2020|accessdate=2022-02-08|archivedate=2022-02-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220208155721/https://vp2001-2006.president.ee/en/president/facts.php}}</ref>1949-жылы Йянедадагы айыл чарба техникумун бүтүргөн. == Кеңеш бийлигинин жылдарында == [[Файл:Karl_XXII_istutatud_tamm_Vana-Antsa_pargis.jpg|thumb|Рүүтел биринчи катчысы Йоханнес Кябин жана башка партиянын мүчөлөрү менен Вана-Антсла манор комплексинде жана сейилбагында 1978-ж.]] Сааремаада баш агроном (1949-1950), андан кийин Тартудагы айыл чарбасын механизациялоо окууканада окутуучу (1955-1957) болуп иштеген. Ошол эки жумуштун ортосунда ал Кеңештик Армиянын катарында кызмат өтөдү. 1957-жылы Ветеринария жана мал чарба илим-изилдее институтунун тажрыйба чарбасынын директору, 1963-жылы Тарту референс совхозунун директору болуп дайындалып, бул кызматта 1969-жылга чейин калган. 1964-жылы Эстониянын айыл чарба академиясын бүтүргөн. 1969-1977-жылдары Рүүтел Эстониянын Айыл чарба академиясынын ректору болгон. 1983-жылдын 8-апрелинде Эстон КСР Жогорку Кеңешинин Президиумунун Төрагасы болуп дайындалган; ошентип ал КСРБ Жогорку Кеңешинин Төрагасынын 15 орун басарынын бири да болгон. 1990-жылы 29-мартта Эстония Республикасынын Жогорку Кеңешинин Төрагасы болуп шайланган. Ал 1991-жылдын 20-августунда Эстониянын эгемендүүлүгүн ырастоо учурунда кызмат кылган. Рүүтел 1992-жылдын 6-октябрына чейин кызматын уланткан. == Эгемендүүлүк Эстония == Рүүтел ошондой эле 1991-1992-жылдары Эстония Республикасынын жаңы Мыйзамтизмесинин долбоорун иштеп чыккан Мыйзамтизмелик Ассамблеянын мүчөсү болгон. Ал 1992-жылы биринчи президенттик шайлоого талапкер катары катышкан. Эл добуш берген биринчи турда Рүүтел 43% добуш алып, биринчи келген. Экинчи тур Риигикогуда болуп етту, анын мучелеру биринчи турдун эки башкы кандидаты учун добуш беришти; анда Рүүтел Ленарт Мериге утулуп калды. [[Файл:Arnold_Rüütel_Vasknarva_piirivalvekordonis.jpg|thumb|Рүүтел чек ара заставасында.]] 1991-жылы Рүүтел айыл чарба боюнча докторлук даражасын алган. Ал 1994-жылдан 2000-жылга чейин Эстониянын Элдик союзунун төрагасы болуп иштеген жана 1995-жылы Эстония мажлисинин Риигикогунун мүчөсү болуп шайланган, ал жерде 1997-жылга чейин төраганын орун басары болуп иштеген. 1996-жылдагы шайлоодо президенттикке ат салышкан. (бул жолу эч кандай элдик добушу жок кыйыр шайлоо) жана дагы бир жолу Мериге утулуп калды. == Президенттик мөөнөтү == [[Файл:Est_UN.jpg|thumb|Рүүтел [[Бириккен Улуттар Уюму|Бириккен Улуттардын Уюмунда]].]] Ал 2001-жылдын 21-сентябрында шайлоочулар коллегиясында президент болуп шайланып, акыркы турда Тоомас Савини 186га каршы 155ке каршы добуш менен жеңип алган. Рүүтел 2001-жылдын 8-октябрында Республиканын президенти болуп инаугурациясы болгон. Март Лаардын кабинети акыры ошол эле убакта кулаган. жыл. Рүүтел өзүнүн шайлоо алдындагы манифестинде анын негизги максаты Эстониянын тез экономикалык өзгөрүүлөрүнүн көптөгөн адамдарга тийгизген терс таасирин азайтуу жана коомдун ичинде көбүрөөк тилектештикке умтулуу болорун жарыялады. === Тышкы саясат === {| class="wikitable" |+ ! colspan="3" |Арнольд Рүүтелдин дипломатиялык сапарларынын тизмеси |- |Шаары жана өлкөсү |Датасы |Белгилер |- |{{flagicon|Poland}} [[Варшава]], [[Польша]] |6-ноябрь 2001-ж. |Иш сапары<ref>{{Cite web|url=https://vp2001-2006.president.ee/en/duties/visits.php?gid=15569|title=The President of the Republic of Estonia 2001-2006: Working visit to Republic of Poland 6.11.2001|accessdate=2022-02-08|archivedate=2022-02-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220208155723/https://vp2001-2006.president.ee/en/duties/visits.php?gid=15569}}</ref> |- |{{Flagicon|Finland}} [[Хельсинки]], [[Финляндия]] |20-21-ноябрь 2001-ж. |Расмий сапары<ref>{{Cite web|url=https://vp2001-2006.president.ee/en/duties/visits.php?gid=15573|title=The President of the Republic of Estonia 2001-2006: State Visit to the Republic of Finland 20.-21.11.2001|accessdate=2022-02-08|archivedate=2022-02-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220208155721/https://vp2001-2006.president.ee/en/duties/visits.php?gid=15573}}</ref> |- |{{flagicon|Russia}} [[Москва|Маскөө]], [[Орусия]] |21-январь 2005-ж. |Иш сапары<ref>{{Cite web|url=https://vp2001-2006.president.ee/en/duties/?gid=57940|title=The President of the Republic of Estonia 2001-2006: The President of the Republic met with Patriarch Alexy II|accessdate=2022-02-08|archivedate=2022-02-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220208155723/https://vp2001-2006.president.ee/en/duties/?gid=57940}}</ref> |} === 2006-жылы талапкер === Рүүтелдин кызмат мөөнөтү аяктаганы бир нече талаш-тартыштардын көлөкөсүндө калды. 2005-жылдын 24-февралында Эгемендүүлүк күнүндөгү аскердик парадда Рүүтел жоокерлерди «Жеңиш күнү» менен бир нече жолу куттуктаган (Эстониянын Жеңиш күнү 23-июнда), бул ошол кездеги 77 жаштагы президенттин психикалык саламаттыгы тууралуу кептерди жараткан.<ref>{{Cite web|url=http://www.epl.ee/artikkel/351231|title=REIN TAAGEPERA: Meil on õigus teada – Eesti Päevaleht Online<!--Bot-generated title-->|access-date=September 24, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20070926220533/http://www.epl.ee/artikkel/351231|archive-date=September 26, 2007|url-status=dead}}</ref> 2006-жылдын январында Эстония телекөрсөтүүсү Рүүтелдин жашы жете элек неберелери президенттик сарайда кече уюштуруп, спирт ичимдиктерин ичкенин билдирген.<ref>Nikolai Adashkevich, [http://en.rian.ru/world/20060120/43093009.html "Estonia leader shocked by granddaughters' palace parties-paper"], RIA Novosti, January 20, 2006.</ref> Ошол эле жылдын аягында Eesti Ekspress гезити архивдик документтерди жарыялаган, анда Рүүтел Эстон ССРинин башкы кызматкери катары [[КГБ|МКК]] тарабынан окумуштуу Йоханнес Хинтти (кийинчерээк көрсөтмөлүү сотто түрмөгө кесилген) куугунтуктоого катышкан.<ref name="ekspress.ee">{{Cite web|url=http://www.ekspress.ee/viewdoc/488DE795A14D909EC22571D90041AA80|title=Eesti Ekspress / Rüütel käsutas KGB Desintegraatori kallale<!--Bot-generated title-->|access-date=September 8, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927002256/http://www.ekspress.ee/viewdoc/488DE795A14D909EC22571D90041AA80|archive-date=September 27, 2007|url-status=dead|accessdate=2022-02-08|archivedate=2007-09-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927002256/http://www.ekspress.ee/viewdoc/488DE795A14D909EC22571D90041AA80}}</ref> Рүүтелдин өзү Хинтти коргоого аракет кылганын пикирдеген.<ref>[http://vp2001-2006.vpk.ee/en/duties/statements.php?gid=80789 The President of the Republic of Estonia 2001–2006: Statement of the President of the Republic of Estonia on September 5, 2006<!--Bot-generated title-->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927200448/http://vp2001-2006.vpk.ee/en/duties/statements.php?gid=80789|date=September 27, 2007}}</ref> Рүүтелдин мөөнөтү 2006-жылдын октябрь айында бүтүшү керек болгондуктан, ал 2006-жылдын 7-июнунда кайра шайланууга талапкер болоорун жарыялап, анын талапкерлиги боюнча божомолдорду токтотту.<ref>[http://www.delfi.ee/archive/article.php?id=13099491&categoryID=120&ndate=1149627600 DELFI: Rüütel kandideerib teiseks ametiajaks<!--Bot-generated title-->]</ref> Августтун аягында мажлис президентти шайлай алган жок. Эне Эргма менен Тоомас Хендрик Илвестин мажлисте шайланышына Рүүтелдин тарапкерлери тоскоол болуп, бюллетендерди чыгарышкан жок. Шайлоочулар коллегиясы 23-сентябрда президентке добуш берүү үчүн чогулушту. Акыркы сурамжылоолор (2006-жылдын сентябрь) Рүүтелди элдин колдоосу 31%дын тегерегинде экенин көрсөттү (Илвестин колдоосу 51%); Рүүтел кары-картаңдар жана орус тилдүү азчылык арасында популярдуу болгон.<ref>{{Cite web|url=http://www.epl.ee/artikkel/354152|title=Ilves suurendas oma edumaad Rüütli ees – Eesti Päevaleht Online<!--Bot-generated title-->|access-date=September 25, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20070926220317/http://www.epl.ee/artikkel/354152|archive-date=September 26, 2007|url-status=dead}}</ref> Шайлоочулар коллегиясында Рүүтел Илвес үчүн 174 добушка каршы 162 добуш алды. Рүүтел жеңүүчүнү куттуктап, өз жардамын сунуштады. Демек, Рүүтелдин президенттик мөөнөтү мөөнөтү аяктаганда аяктап, Ильвес 2006-жылдын 9-октябрында кызматка киришкен. == Кийинки иш-чаралар == Рүүтел 2016-жылдагы Эстониядагы президенттик шайлоодо Эстониянын Консервативдик Элдик партиясынын өкүлү Март Хельмени колдоорун билдирди.<ref>{{cite web|url=http://www.delfi.ee/a/75702647|title=Arnold Rüütel toetab presidendiks Mart Helmet|website=Delfi|access-date=30 November 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ohtuleht.ee/760858/arnold-ruutel-peab-parimaks-presidendikandidaadiks-mart-helmet|title=Arnold Rüütel peab parimaks presidendikandidaadiks Mart Helmet|website=www.ohtuleht.ee|access-date=30 November 2017}}</ref> Кызматтан кеткенден бери ал мурдагы кесиптештери, анын ичинде Казакстандын президенти [[Нурсултан Назарбаев]]<ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://www.akorda.kz/ru/events/glava-gosudarstva-nursultan-nazarbaev-prinyal-eks-prezidenta-estonskoi-respubliki-arnolda-ryuitelya |accessdate=2022-02-08 |archivedate=2019-09-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190908054603/http://www.akorda.kz/ru/events/glava-gosudarstva-nursultan-nazarbaev-prinyal-eks-prezidenta-estonskoi-respubliki-arnolda-ryuitelya }}</ref> жана Молдованын президенти Петру Лучински<ref>{{Cite web|title=Former Estonian president sends message on support of Moldova's European aspirations|url=http://president.md/eng/presa/arnold-rtel-fost-presedinte-al-estoniei-in-perioada-2001-2006-a-transmis-un-mesaj-de-sustinere-a-aspiratiilor-europene-ale-republicii-moldova|access-date=2020-11-03|website=president.md|language=en|accessdate=2022-02-08|archivedate=2022-02-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220208155721/http://president.md/eng/presa/arnold-rtel-fost-presedinte-al-estoniei-in-perioada-2001-2006-a-transmis-un-mesaj-de-sustinere-a-aspiratiilor-europene-ale-republicii-moldova}}</ref> менен жолугушууларды улантты. Ал 2024-жылы 31-декабрда 96 жашында каза болгон<ref>{{Cite web|url=https://www.delfi.ee/artikkel/120340917/96-aastaselt-suri-president-arnold-ruutel|title=96-aastaselt suri president Arnold Rüütel|lang=et|website=Delfi|access-date=2024-12-31}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.err.ee/1609561162/suri-arnold-ruutel|title=Suri Arnold Rüütel|lang=et|website=ERR|date=2024-12-31|access-date=2024-12-31}}</ref>. Ал 11-январда Таллинндеги Мецакалмисту көрүстөнүнө (Токой көрүстөнү) коюлган. Эстония эли мурдагы президентке акыркы сапарга узатуу азасын 10-январда Кадриорг сарайында өткөрдү.<ref>{{cite web|title=С Арнольдом Рюйтелем все жители Эстонии смогут проститься в Кадриоргском дворце 10 января|url=https://rus.err.ee/1609566700/prowanie-s-arnoldom-rjujtelem-sostoitsja-v-kadriorgskom-dvorce-10-janvarja|website=ERR|date=2025-01-03|access-date=2025-01-03|lang=ru}}</ref> Эстония өкмөтү 11-январды улуттук аза күтүү күнү деп жарыялап, аза күтүү желектерин көтөрдү.<ref>{{cite web|title=Правительство объявило день похорон Арнольда Рюйтеля общегосударственным днем траура|url=https://rus.err.ee/1609570966/pravitelstvo-objavilo-den-pohoron-arnolda-rjujtelja-obwegosudarstvennym-dnem-traura|website=ERR|date=2025-01-09|access-date=2025-01-09|lang=ru}}</ref> == Сыйлыктар == * {{Flag|СССР}} [[Кеңештер Бирлиги]]: «Ардак Белгиси» ордени (1964) * {{Flag|СССР}} [[Кеңештер Бирлиги]]: Ленин ордени (1971) * {{Flag|СССР}} [[Кеңештер Бирлиги]]: Элдердин Достугу ордени (1981) * {{Flag|Эстония}} [[Эстония]]: Мары Юрдунын Крест ордени (2001)<ref>{{Cite web|url=https://www.president.ee/en/estonia/decorations/bearer/281/arnold-ruutel|title=Vabariigi President|website=www.president.ee|access-date=2019-08-17}}</ref> * {{Flag|Эстония}} [[Эстония]]: Мамлекеттик Герб ордени (2008)<ref>{{Cite web|url=https://www.president.ee/en/estonia/decorations/bearer/17616/arnold-ruutel|title=Vabariigi President|website=www.president.ee|access-date=2019-08-17}}</ref> * {{Flag|Финляндия}} [[Финляндия]]: Ак Роза ордени (2001) * {{Flag|Норвегия}} [[Норвегия]]: Ыйык Олаф ордени (2002)<ref>{{Cite web|url=http://www.kongehuset.no/tildelinger.html?tid=28028&sek=27995|title=Tildelinger av ordener og medaljer|website=www.kongehuset.no|language=no|access-date=2019-08-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200314021951/https://www.kongehuset.no/tildelinger.html?tid=28028&sek=27995|archivedate=2020-03-14|accessdate=2022-02-08}}</ref> * {{Flag|Польша}} [[Польша]]: Ак Бүркүт ордени<ref>{{Cite web|url=http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP20020200351|title=Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 12 marca 2002 r. o nadaniu orderu.|website=prawo.sejm.gov.pl|access-date=2019-08-17|accessdate=2022-02-08|archivedate=2020-05-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200530010550/http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP20020200351}}</ref> * {{Flag|Португалия}} [[Португалия]]: Генрих Деңизсүзүүчү ордени (2003)<ref name="Portugal">[http://www.ordens.presidencia.pt/?idc=154&list=1 Portuguese President's website]</ref> * {{Flag|Португалия}} [[Португалия]]: Сантьяго ордени<ref name="Portugal" /> * {{Flag|Люксембург}} [[Люксембург]]: Адольф Нассау ордени (2003) * {{Flag|Исландия}} [[Исландия]]: Шумкар ордени (2004) * {{Flag|Словакия}} [[Словакия]]: Экилүү Ак Крест ордени (2005)<ref>Slovak republic website, [http://www.slovak-republic.org/symbols/honours/ State honours] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413004835/http://www.slovak-republic.org/symbols/honours/|date=April 13, 2016}} : 1st Class received in 2005 (click on "Holders of the Order of the 1st Class White Double Cross" to see the holders' table)</ref> * {{Flag|Италия}} [[Италия]]: Италия Республикасынын Эмгек сиңирген эмгеги үчүн ордени<ref>{{Cite web|url=https://www.quirinale.it/onorificenze/insigniti/137383|title=Le onorificenze della Repubblica Italiana|website=www.quirinale.it|access-date=2019-08-17}}</ref> * {{Flag|Латвия}} [[Латвия]]: Үч Жылдыздар ордени * {{Flag|Литва}} [[Литва]]: Улуу Витаутас ордени (2004)<ref>[http://www.lrp.lt/lt/prezidento_veikla/apdovanojimai/apdovanojimai_256/p40.html Lithuanian Presidency] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140419212238/http://www.lrp.lt/lt/prezidento_veikla/apdovanojimai/apdovanojimai_256/p40.html|date=April 19, 2014}}, Lithuanian Orders searching form</ref> * {{Flag|Филиппин}} [[Филиппин]]: Гузи Тынчтык сыйлыгы (2013)<ref>{{Cite web |title=President Arnold Rüütel got the Gusi Peace Prize in the Statesmanship category (delfi.ee - news in Estonian) |url=http://www.delfi.ee/news/paevauudised/eesti/president-arnold-ruutel-palvis-gusi-rahupreemia-riigimehelikkuse-kategoorias.d?id=67194420 |accessdate=2022-02-08 |archivedate=2013-12-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131202222534/http://www.delfi.ee/news/paevauudised/eesti/president-arnold-ruutel-palvis-gusi-rahupreemia-riigimehelikkuse-kategoorias.d?id=67194420 }}</ref> == Галереясы == <gallery> Файл:GW Bush in Riga 2005.jpg|Жорж Буш, Вайра Виче-Фрайберга, Арнольд Рүүтел жана Валдас Адамкус [[Рига]]да, 7-май, 2005-жыл. Файл:George W. Bush John Paul II funeral.jpg|Рюйтель Альберт II жана Бельгиянын ханышасы Паола, Даниянын ханзаадасы Хенрик, Бернадетт Ширак, Португалиянын президенти Хорхе Сампайо, АКШнын президенти Жорж Буш жана биринчи айым Лаура Буш жана Филиппиндин президенти Глория Макапагал Арройо менен акыркы сапарга [[Иоанн Павел II]]нин узатуу зыйнатында . Файл:Putin and Alexy II with Estonian President (2005-01-20).jpg|Арнольд Рүүтел, [[Владимир Путин]] жана Патриарх Алексий II менен 2005-жылдын январында. Файл:Arnold and Ingrid Rüütel - Laulupidu 2009.jpg|Арнольд Рүүтел жана анын жубайы Ингрид Рүүтел 2009-жылы Эстониянын XXV ыр фестивалында (Лаулупиду). Файл:Arnold Rüütel, poliitik ja põllumajandusteadlane, Eesti Vabariigi president 2013.jpg|2013-жылы Арнольд Рүүтелге арналган конференси </gallery> == Белгилер == [[Категория:Инсандар:Эстония]] [[Категория:Эстониянын президенттери]] [[Категория:Саясатчылар]] [[Категория:Мамлекет башчылары]] [[Категория:Президенттер]] [[Категория:Эстония]] 8mconvlxsbbzawkggk5052qnavn2ppq 10 132127 653528 644133 2026-09-29T12:07:28Z Artelow 2286 653528 wikitext text/x-wiki {{Багыттоочу жадыбал |state = <includeonly>{{{state|expanded}}}</includeonly> |аталышы = АКШ президенттери |стиль_негизги_башжазуу = background:#CBD5C4; |стиль_башжазуу = background:#CBD5C4; |башжазуу = [[АКШ президенти|АКШ президенттери]] |сүрөт = |башжазуу1 = 1—10 <small>(1789—1845)</small> |тизмек1 = [[Жорж Вашингтон]]{{*}}[[Жон Адамс]]{{*}}[[Томас Жефферсон]]{{*}}[[Жеймс Мэдисон]]{{*}}[[Жеймс Монро]]{{*}}[[Жон Куинси Адамс]]{{*}}[[Эндрю Жексон]]{{*}}[[Мартин Ван Бюрен]]{{*}}[[Уильям Гаррисон]]{{*}}[[Жон Тайлер]] |башжазуу2 = 11—20 <small>(1845—1881)</small> |тизмек2 = [[Жеймс Нокс Полк]]{{*}}[[Закари Тейлор]]{{*}}[[Миллард Филлмор]]{{*}}[[Франклин Пирс]]{{*}}[[Жеймс Бьюкенен]]{{*}}[[Авраам Линкольн]]{{*}}[[Эндрю Жонсон]]{{*}}[[Улисс Грант]]{{*}}[[Ратерфорд Хейс]]{{*}}[[Жеймс Гарфилд]] |башжазуу3 = 21—30 <small>(1881—1929)</small> |тизмек3 = [[Честер Артур]]{{*}}[[Гровер Кливленд]]{{*}}[[Бенжамин Гаррисон]]{{*}}[[Гровер Кливленд]]{{*}}[[Уильям Мак-Кинли]]{{*}}[[Теодор Рузвельт]]{{*}}[[Уильям Тафт]]{{*}}[[Вудро Вильсон]]{{*}}[[Уоррен Гардинг]]{{*}}[[Калвин Кулиж]] |башжазуу4 = 31—40 <small>(1929—1989)</small> |тизмек4 = [[Герберт Гувер]]{{*}}[[Франклин Рузвельт]]{{*}}[[Трумэн Гарри|Гарри Трумэн]]{{*}}[[Дуайт Эйзенхауэр]]{{*}}[[Жон Фицжералд Кеннеди|Жон Кеннеди]]{{*}}[[Линдон Жонсон]]{{*}}[[Ричард Никсон]]{{*}}[[Жеральд Форд]]{{*}}[[Жимми Картер]]{{*}}[[Рональд Рейган]] |башжазуу5 = 41—47 <small>(1989 — азыркы учурга чейин)</small> |тизмек5 = [[Жорж Герберт Уокер Буш ]]{{*}}[[Билл Клинтон]]{{*}}[[Жорж Уокер Буш ]]{{*}}[[Барак Обама]]{{*}}[[Дональд Трамп]]{{*}}[[Жо Байден]]{{*}}[[Дональд Трамп]] }} <noinclude> [[Категория:Багыттоочу калыптар:Мамлекеттердин президенттери]]<noinclude>{{documentation}}</noinclude> <includeonly>[[Категория:АКШ президенттери]]</includeonly> n0ocqajj0ks7qqg8hx8ym6cr0u7k2kc 0 133700 653551 640612 2026-09-30T02:59:54Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 653551 wikitext text/x-wiki '''Херд аралы жана Макдональд аралдары''' ({{Lang-en|Heard Island and McDonald Islands}}, HIMI) — [[Инди океаны|Инди океанынын]] түштүк бөлүгүндө жайгашкан чакан ээн (турукту эл турбаган) архипелаг<ref>Австралиянын айлана-чөйрөнү коргоо департаментинин он чакты кызматкерлери экологиялык абалды вахталык ыкма менен үзгүлтүксүз көзөмөлдөп турушат.</ref>. Эки чоң жана көптөгөн майда аралдардан турат. Австралиянын көз каранды аймагы болуп эсептелет. == География == [[Файл:Orthographic projection centred over the Heard Islands 2.png|alt=|thumb|242px|Түштүк океанда Херд аралы жана Макдональд аралдарынын орун алуусу]] [[Файл:Heard Island and McDonald Islands map.png|thumb|right|Херд аралы жана Макдональд аралдары картасы]] Херд аралы жана Макдональд аралдары архипелагы дүйнөдөгү эң алыскы кургактыктардын бири болуп саналат: * [[Перт|Перт,]] [[Батыш Австралия (штат)|Батыш Австралиядан]] түштүк-батышты карай 4099 км алыстыкта жайгашкан<ref name=":0">[https://www.distancefromto.net/ Картадагы шаарлардын ортосундагы аралыктар](''[[Англис тили|анлисче]]'')</ref>. * [[Австралия|Австралиянын]] эң түштүк-батыш чекити болгон Кейп Лувинден 3845 км алыстыкта жайгашкан<ref name=":0" />. * [[Түштүк-Африка Республикасы|Түштүк Африкадан]] 4200 км алыстыкта жайгашкан<ref name=":0" />. * [[Мадагаскар|Мадагаскардан]] 3830 км алыстыкта жайгашкан<ref name=":0" />. * [[Антарктида|Антарктиданын]] түндүгүнөн 1630 км алыстыкта жайгашкан<ref name=":0" />. * [[Кергелен|Кергелен аралынан]] 450 км алыстыкта жайгашкан<ref name=":0" />. Херд аралы Кергелен платосунун суу астындагы жайгашкан жанар тоосунун чокусу болуп саналат. Аралдын узундугу 43 км, туурасы 21 км. Аралдын (жана архипелагдын) эң бийик чокусу 2745 м бийиктиктеги [[Моусон чокусу]]. Ал ошондой эле [[Австралия|Австралиянын]] эң бийик чекити да болуп эсептелет. Херд аралынын 80% кар жана муз менен капталган. Аралдын жалпы аянты 368 км². Макдональд аралы Херд аралынын батыш тарабында, 44 км алыстыкта жайгашкан. Бул арал да жанар тоодон пайда болгон арал. Эң бийик чокусу 230 м, жалпы аянты 2,5 км². Шаг-Айленд аралы, Морган аралы, Саил жана Блэк зоолору Херд аралынын түндүгүнөн 10 км алыстыкта жайгашышкан. Майда аралдарынын жалпы аянты 1,1 км². Архипелагдын аянты 372 км². === Климат === Бул аралдардын аймактарынын климаты субантарктикалык: кышы жылуу (+0,1°С) жана жайы суук (+4,2°С) деп мүнөздөлөт. Жыл бою согуп турган шамалдын ылдамдыгы 26-33,5 км/саат. Шамалдын ылдамдыгы 180 км/саатка чейин жетиши мүмкүн. Херд аралында жылдык жаан-чачын 1300-1900 мм чейин жетет. Төрт күндүн үчөөсүндө аралдарда жамгыр (кар аралаш же кар) жаап турат<ref>[https://www.antarctica.gov.au/antarctic-operations/stations/other-locations/heard-island/climate-and-weather/ Климат жана аба ырайы] {{Жеткиликсиз шилтеме|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (''[[Англис тили|англисче]]'')</ref>. {| class="wikitable mw-collapsible" | colspan="14" |<center>'''Херд аралынын климаты боюнча маалыматтар (1981-2010)'''<ref>[http://meteo-climat-bzh.dyndns.org/listenormale-1981-2010-1-p97.php Moyennes 1961–1990 Australie (Ile Heard)] (''[[Француз тили|французча]]'')</ref><ref>[http://meteo-climat-bzh.dyndns.org/station-31.php Météo Climat stats for Ile Heard] (''[[Англис тили|англисче]]'')</ref></center> |- | |'''Янв''' |'''Фев''' |'''Март''' |'''Апр''' |'''Май''' |'''Июн''' |'''Июл''' |'''Авг''' |'''Сен''' |'''Окт''' |'''Ноя''' |'''Дек''' |'''Жыл''' |- |'''Рекорддук жогорку °C''' |20.1 |18.0 |19.9 |20.4 |19.3 |14.0 |15.0 |15.4 |16.8 |16.4 |14.6 |19.2 |20.4 |- |'''Максималдуу орточо күнүмдүк °C''' |6.4 |6.5 |6.3 |5.3 |3.7 |2.3 |2.2 |2.2 |2.2 |3.3 |4.1 |5.4 |4.2 |- |'''Орточко күнүмдүк °C''' |4.7 |4.8 |4.6 |3.6 |2.2 |0.9 |0.5 |0.4 |0.5 |1.5 |2.4 |3.8 |2.5 |- |'''Минималдуу орточо күнүмдүк °C''' |3.0 |3.1 |2.8 |1.9 |0.7 |−0.6 |−1.1 |−1.4 |−1.1 |−0.2 |0.7 |2.1 |0.8 |- |'''Рекорддук төмөнкү °C''' |−0.5 |0.2 |−1.7 |−2.9 |−4.8 |−7.2 |−6.2 |−11.5 |−8.6 |−7.1 |−6.2 |−0.7 |−11.5 |} == Булактар == <references /> == Тышкы шилтемелер == * [https://www.antarctica.gov.au/antarctic-operations/stations/other-locations/heard-island/ Херд аралы жана Макдональд аралдарынын расмий сайты] * [https://www.dcceew.gov.au/parks-heritage/heritage/places/world/heard-mcdonald Херд аралы жана Макдональд аралдары ЮНЕСКОнун Дүйнөлүк мурастар сайтында] * [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/heard-island-and-mcdonald-islands/ Херд аралы жана Макдональд аралдары БЧА Дүйнөлүк фактылар китебинде] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220824135858/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/heard-island-and-mcdonald-islands |date=2022-08-24 }} * [https://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&id_site=577 Херд аралы жана Макдональд аралдары]<br /> {{Австралиянын административдик-аймактык түзүлүшү}} [[Категория:Австралиянын административдик-аймактык түзүлүшү]] [[Категория:Норфолк аралы]] [[Категория:Аралдар‎]] blmv0xow9ywt6d1gdt4vgtm31qgi8af 4 136776 653522 653412 2026-09-29T12:01:13Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 653522 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:Chaoborus|<span style="color:gray">Chaoborus</span>]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25689}}]] || {{Permissions|Chaoborus}} |- | 2 || [[User:Bosogo|Bosogo]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18495}}]] || {{Permissions|Bosogo}} |- | 3 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:14677}}]] || {{Permissions|Artelow}} |- | 4 || [[User:Chorobek|<span style="color:gray">Chorobek</span>]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}} |- | 5 || [[User:Mirzoulugʻbek|<span style="color:gray">Mirzoulugʻbek</span>]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12821}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}} |- | 6 || [[User:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11100}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}} |- | 7 || [[User:Baydastann|Baydastann]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7971}}]] || {{Permissions|Baydastann}} |- | 8 || [[User:Элден|<span style="color:gray">Элден</span>]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}} |- | 9 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:6014}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}} |- | 10 || [[User:UlutSoft3|<span style="color:gray">UlutSoft3</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}} |- | 11 || [[User:Чагылган|<span style="color:gray">Чагылган</span>]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}} |- | 12 || [[User:Эльза Мамбетакунова|<span style="color:gray">Эльза Мамбетакунова</span>]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}} |- | 13 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|<span style="color:gray">Tynchtyk Chorotegin</span>]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4965}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}} |- | 14 || [[User:Kvazimodo|<span style="color:gray">Kvazimodo</span>]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4519}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 15 || [[User:ImeNtrav|<span style="color:gray">ImeNtrav</span>]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}} |- | 16 || [[User:Maksat|<span style="color:gray">Maksat</span>]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}} |- | 17 || [[User:Shchb|<span style="color:gray">Shchb</span>]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}} |- | 18 || [[User:Kmaksat|<span style="color:gray">Kmaksat</span>]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}} |- | 19 || [[User:Үрүйэ|<span style="color:gray">Үрүйэ</span>]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}} |- | 20 || [[User:Kgbek|<span style="color:gray">Kgbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}} |- | 21 || [[User:Connexxx|<span style="color:gray">Connexxx</span>]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}} |- | 22 || [[User:Elebayev|<span style="color:gray">Elebayev</span>]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}} |- | 23 || [[User:Aidabishkek|<span style="color:gray">Aidabishkek</span>]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}} |- | 24 || [[User:Askar Nazyrov|<span style="color:gray">Askar Nazyrov</span>]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}} |- | 25 || [[User:Umut|<span style="color:gray">Umut</span>]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}} |- | 26 || [[User:QECUB|<span style="color:gray">QECUB</span>]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2264}}]] || {{Permissions|QECUB}} |- | 27 || [[User:Бахтияр Толукбаев|<span style="color:gray">Бахтияр Толукбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}} |- | 28 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|<span style="color:gray">Roman, Alexej and Vładimir</span>]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}} |- | 29 || [[User:Kairat Zamirbekov|<span style="color:gray">Kairat Zamirbekov</span>]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1601}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}} |- | 30 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1469}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 31 || [[User:Meri|<span style="color:gray">Meri</span>]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}} |- | 32 || [[User:Asankozhoevas|<span style="color:gray">Asankozhoevas</span>]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}} |- | 33 || [[User:Adinai|<span style="color:gray">Adinai</span>]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}} |- | 34 || [[User:Friendwip.kg|<span style="color:gray">Friendwip.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}} |- | 35 || [[User:Kglive|<span style="color:gray">Kglive</span>]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}} |- | 36 || [[User:UlutSoft6|<span style="color:gray">UlutSoft6</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}} |- | 37 || [[User:TarPas|<span style="color:gray">TarPas</span>]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}} |- | 38 || [[User:Gulzhana|<span style="color:gray">Gulzhana</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}} |- | 39 || [[User:Arsensky|<span style="color:gray">Arsensky</span>]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:885}}]] || {{Permissions|Arsensky}} |- | 40 || [[User:Aida23a|<span style="color:gray">Aida23a</span>]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}} |- | 41 || [[User:Dnes1302|<span style="color:gray">Dnes1302</span>]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}} |- | 42 || [[User:Элдин беги|<span style="color:gray">Элдин беги</span>]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}} |- | 43 || [[User:UlutSoft1|<span style="color:gray">UlutSoft1</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}} |- | 44 || [[User:Rotlink|<span style="color:gray">Rotlink</span>]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}} |- | 45 || [[User:Chris die Seele|<span style="color:gray">Chris die Seele</span>]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}} |- | 46 || [[User:Дилдорбек|Дилдорбек]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:708}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}} |- | 47 || [[User:Aiylchy|<span style="color:gray">Aiylchy</span>]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}} |- | 48 || [[User:Estebesovdastan|<span style="color:gray">Estebesovdastan</span>]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}} |- | 49 || [[User:Jakshysapa|<span style="color:gray">Jakshysapa</span>]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}} |- | 50 || [[User:Lirchik|<span style="color:gray">Lirchik</span>]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}} |- | 51 || [[User:Ch|<span style="color:gray">Ch</span>]] || [[Special:Contributions/Ch|{{formatnum:626}}]] || {{Permissions|Ch}} |- | 52 || [[User:Amantur r|<span style="color:gray">Amantur r</span>]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}} |- | 53 || [[User:Cekli829|<span style="color:gray">Cekli829</span>]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}} |- | 54 || [[User:Табалдыев Ысламбек|<span style="color:gray">Табалдыев Ысламбек</span>]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}} |- | 55 || [[User:S(uz)ak|<span style="color:gray">S(uz)ak</span>]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}} |- | 56 || [[User:Firespeaker|<span style="color:gray">Firespeaker</span>]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}} |- | 57 || [[User:Gulzat05|<span style="color:gray">Gulzat05</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}} |- | 58 || [[User:Канымбу|<span style="color:gray">Канымбу</span>]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}} |- | 59 || [[User:Zhanyl90|<span style="color:gray">Zhanyl90</span>]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}} |- | 60 || [[User:Aladobot|<span style="color:gray">Aladobot</span>]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}} |- | 61 || [[User:Gulaiym001|<span style="color:gray">Gulaiym001</span>]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}} |- | 62 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:529}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 63 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|<span style="color:gray">Орозобек Түгөлбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}} |- | 64 || [[User:Кайып Пайзылдаев|<span style="color:gray">Кайып Пайзылдаев</span>]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}} |- | 65 || [[User:Бегаим|<span style="color:gray">Бегаим</span>]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}} |- | 66 || [[User:Rartat|<span style="color:gray">Rartat</span>]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}} |- | 67 || [[User:Fornax|<span style="color:gray">Fornax</span>]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}} |- | 68 || [[User:PlanespotterA320|<span style="color:gray">PlanespotterA320</span>]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}} |- | 69 || [[User:UlutSoft4|<span style="color:gray">UlutSoft4</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}} |- | 70 || [[User:ДолбоЯщер|<span style="color:gray">ДолбоЯщер</span>]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:439}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 71 || [[User:Hugo.arg|<span style="color:gray">Hugo.arg</span>]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}} |- | 72 || [[User:Pathoschild|<span style="color:gray">Pathoschild</span>]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 73 || [[User:Ksc~ruwiki|<span style="color:gray">Ksc~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}} |- | 74 || [[User:Алтынбек Касымов|<span style="color:gray">Алтынбек Касымов</span>]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}} |- | 75 || [[User:Εὐθυμένης|<span style="color:gray">Εὐθυμένης</span>]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}} |- | 76 || [[User:Namir|<span style="color:gray">Namir</span>]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}} |- | 77 || [[User:NurlanKG Bishkek editor|<span style="color:gray">NurlanKG Bishkek editor</span>]] || [[Special:Contributions/NurlanKG Bishkek editor|{{formatnum:367}}]] || {{Permissions|NurlanKG Bishkek editor}} |- | 78 || [[User:Госфонд ИС|<span style="color:gray">Госфонд ИС</span>]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}} |- | 79 || [[User:V3~kywiki|<span style="color:gray">V3~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}} |- | 80 || [[User:AdemazAlmaz|<span style="color:gray">AdemazAlmaz</span>]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}} |- | 81 || [[User:Ырысгул|<span style="color:gray">Ырысгул</span>]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}} |- | 82 || [[User:Nurjamal|<span style="color:gray">Nurjamal</span>]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}} |- | 83 || [[User:Nursultan|<span style="color:gray">Nursultan</span>]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}} |- | 84 || [[User:Aymira|<span style="color:gray">Aymira</span>]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}} |- | 85 || [[User:Ptbotgourou|<span style="color:gray">Ptbotgourou</span>]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}} |- | 86 || [[User:Symbat92|<span style="color:gray">Symbat92</span>]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}} |- | 87 || [[User:Andrew J.Kurbiko|<span style="color:gray">Andrew J.Kurbiko</span>]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}} |- | 88 || [[User:Орозгул|<span style="color:gray">Орозгул</span>]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}} |- | 89 || [[User:Ziv|Ziv]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:306}}]] || {{Permissions|Ziv}} |- | 90 || [[User:Atlikta|<span style="color:gray">Atlikta</span>]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}} |- | 91 || [[User:Abiyoyo|<span style="color:gray">Abiyoyo</span>]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}} |- | 92 || [[User:Росул|<span style="color:gray">Росул</span>]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}} |- | 93 || [[User:Elya3|<span style="color:gray">Elya3</span>]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}} |- | 94 || [[User:Baronnet|<span style="color:gray">Baronnet</span>]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}} |- | 95 || [[User:Ahmadi~ruwiki|<span style="color:gray">Ahmadi~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}} |- | 96 || [[User:Minorax|Minorax]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 97 || [[User:Rakutai|<span style="color:gray">Rakutai</span>]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}} |- | 98 || [[User:Peri~kywiki|<span style="color:gray">Peri~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}} |- | 99 || [[User:Ashirov Maksatbek|<span style="color:gray">Ashirov Maksatbek</span>]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}} |- | 100 || [[User:Asel90|<span style="color:gray">Asel90</span>]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}} |- | 101 || [[User:Belekoff|<span style="color:gray">Belekoff</span>]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}} |- | 102 || [[User:Jol004u|<span style="color:gray">Jol004u</span>]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}} |- | 103 || [[User:Janyzak|<span style="color:gray">Janyzak</span>]] || [[Special:Contributions/Janyzak|{{formatnum:255}}]] || {{Permissions|Janyzak}} |- | 104 || [[User:Машъал|<span style="color:gray">Машъал</span>]] || [[Special:Contributions/Машъал|{{formatnum:254}}]] || {{Permissions|Машъал}} |- | 105 || [[User:Fatim|<span style="color:gray">Fatim</span>]] || [[Special:Contributions/Fatim|{{formatnum:253}}]] || {{Permissions|Fatim}} |- | 106 || [[User:Баха Исаев|<span style="color:gray">Баха Исаев</span>]] || [[Special:Contributions/Баха Исаев|{{formatnum:249}}]] || {{Permissions|Баха Исаев}} |- | 107 || [[User:Noloun|<span style="color:gray">Noloun</span>]] || [[Special:Contributions/Noloun|{{formatnum:248}}]] || {{Permissions|Noloun}} |- | 108 || [[User:Чоко Бой|<span style="color:gray">Чоко Бой</span>]] || [[Special:Contributions/Чоко Бой|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Чоко Бой}} |- | 109 || [[User:Tynchtykbek|<span style="color:gray">Tynchtykbek</span>]] || [[Special:Contributions/Tynchtykbek|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Tynchtykbek}} |- | 110 || [[User:Dutcman|<span style="color:gray">Dutcman</span>]] || [[Special:Contributions/Dutcman|{{formatnum:242}}]] || {{Permissions|Dutcman}} |- | 111 || [[User:Ulan A|<span style="color:gray">Ulan A</span>]] || [[Special:Contributions/Ulan A|{{formatnum:241}}]] || {{Permissions|Ulan A}} |- | 112 || [[User:DragonBot|<span style="color:gray">DragonBot</span>]] || [[Special:Contributions/DragonBot|{{formatnum:235}}]] || {{Permissions|DragonBot}} |- | 113 || [[User:Таалай Берен|<span style="color:gray">Таалай Берен</span>]] || [[Special:Contributions/Таалай Берен|{{formatnum:231}}]] || {{Permissions|Таалай Берен}} |- | 114 || [[User:A.djan|A.djan]] || [[Special:Contributions/A.djan|{{formatnum:226}}]] || {{Permissions|A.djan}} |- | 115 || [[User:Adilet15|<span style="color:gray">Adilet15</span>]] || [[Special:Contributions/Adilet15|{{formatnum:223}}]] || {{Permissions|Adilet15}} |- | 116 || [[User:Dostojewskij|<span style="color:gray">Dostojewskij</span>]] || [[Special:Contributions/Dostojewskij|{{formatnum:220}}]] || {{Permissions|Dostojewskij}} |- | 117 || [[User:MauritsBot|<span style="color:gray">MauritsBot</span>]] || [[Special:Contributions/MauritsBot|{{formatnum:218}}]] || {{Permissions|MauritsBot}} |- | 118 || [[User:タチコマ robot|<span style="color:gray">タチコマ robot</span>]] || [[Special:Contributions/タチコマ robot|{{formatnum:216}}]] || {{Permissions|タチコマ robot}} |- | 119 || [[User:Adamboluu|<span style="color:gray">Adamboluu</span>]] || [[Special:Contributions/Adamboluu|{{formatnum:213}}]] || {{Permissions|Adamboluu}} |- | 120 || [[User:Dr.atakulov|<span style="color:gray">Dr.atakulov</span>]] || [[Special:Contributions/Dr.atakulov|{{formatnum:211}}]] || {{Permissions|Dr.atakulov}} |- | 121 || [[User:Dinamik-bot|<span style="color:gray">Dinamik-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Dinamik-bot|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Dinamik-bot}} |- | 122 || [[User:Anara|<span style="color:gray">Anara</span>]] || [[Special:Contributions/Anara|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Anara}} |- | 123 || [[User:Kyrgyzchala|<span style="color:gray">Kyrgyzchala</span>]] || [[Special:Contributions/Kyrgyzchala|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Kyrgyzchala}} |- | 124 || [[User:UlutSoft2|<span style="color:gray">UlutSoft2</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft2|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|UlutSoft2}} |- | 125 || [[User:YFdyh-bot|<span style="color:gray">YFdyh-bot</span>]] || [[Special:Contributions/YFdyh-bot|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|YFdyh-bot}} |- | 126 || [[User:Robbot|<span style="color:gray">Robbot</span>]] || [[Special:Contributions/Robbot|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Robbot}} |- | 127 || [[User:Chingis|<span style="color:gray">Chingis</span>]] || [[Special:Contributions/Chingis|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Chingis}} |- | 128 || [[User:Foggy kub|<span style="color:gray">Foggy kub</span>]] || [[Special:Contributions/Foggy kub|{{formatnum:204}}]] || {{Permissions|Foggy kub}} |- | 129 || [[User:Чръный человек|<span style="color:gray">Чръный человек</span>]] || [[Special:Contributions/Чръный человек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Чръный человек}} |- | 130 || [[User:Мыктыбек|<span style="color:gray">Мыктыбек</span>]] || [[Special:Contributions/Мыктыбек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Мыктыбек}} |- | 131 || [[User:Adamantine|<span style="color:gray">Adamantine</span>]] || [[Special:Contributions/Adamantine|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|Adamantine}} |- | 132 || [[User:BakytTalas|<span style="color:gray">BakytTalas</span>]] || [[Special:Contributions/BakytTalas|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|BakytTalas}} |- | 133 || [[User:Zorrobot|<span style="color:gray">Zorrobot</span>]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:200}}]] || {{Permissions|Zorrobot}} |- | 134 || [[User:Мастер теней|<span style="color:gray">Мастер теней</span>]] || [[Special:Contributions/Мастер теней|{{formatnum:198}}]] || {{Permissions|Мастер теней}} |- | 135 || [[User:Amirobot|<span style="color:gray">Amirobot</span>]] || [[Special:Contributions/Amirobot|{{formatnum:197}}]] || {{Permissions|Amirobot}} |- | 136 || [[User:HerculeBot|<span style="color:gray">HerculeBot</span>]] || [[Special:Contributions/HerculeBot|{{formatnum:195}}]] || {{Permissions|HerculeBot}} |- | 137 || [[User:GhalyBot|<span style="color:gray">GhalyBot</span>]] || [[Special:Contributions/GhalyBot|{{formatnum:187}}]] || {{Permissions|GhalyBot}} |- | 138 || [[User:DARIO SEVERI|<span style="color:gray">DARIO SEVERI</span>]] || [[Special:Contributions/DARIO SEVERI|{{formatnum:172}}]] || {{Permissions|DARIO SEVERI}} |- | 139 || [[User:Nasihat.kg|<span style="color:gray">Nasihat.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Nasihat.kg|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Nasihat.kg}} |- | 140 || [[User:Temir21|<span style="color:gray">Temir21</span>]] || [[Special:Contributions/Temir21|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Temir21}} |- | 141 || [[User:Vasit|<span style="color:gray">Vasit</span>]] || [[Special:Contributions/Vasit|{{formatnum:166}}]] || {{Permissions|Vasit}} |- | 142 || [[User:CarsracBot|<span style="color:gray">CarsracBot</span>]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|CarsracBot}} |- | 143 || [[User:HiW-Bot|<span style="color:gray">HiW-Bot</span>]] || [[Special:Contributions/HiW-Bot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|HiW-Bot}} |- | 144 || [[User:JYBot|<span style="color:gray">JYBot</span>]] || [[Special:Contributions/JYBot|{{formatnum:162}}]] || {{Permissions|JYBot}} |- | 145 || [[User:NKOzi|<span style="color:gray">NKOzi</span>]] || [[Special:Contributions/NKOzi|{{formatnum:159}}]] || {{Permissions|NKOzi}} |- | 146 || [[User:Кичинекей Поллианна|<span style="color:gray">Кичинекей Поллианна</span>]] || [[Special:Contributions/Кичинекей Поллианна|{{formatnum:158}}]] || {{Permissions|Кичинекей Поллианна}} |- | 147 || [[User:Sampo.Kuusi|<span style="color:gray">Sampo.Kuusi</span>]] || [[Special:Contributions/Sampo.Kuusi|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Sampo.Kuusi}} |- | 148 || [[User:Samatq|<span style="color:gray">Samatq</span>]] || [[Special:Contributions/Samatq|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Samatq}} |- | 149 || [[User:Azamat Omar|<span style="color:gray">Azamat Omar</span>]] || [[Special:Contributions/Azamat Omar|{{formatnum:155}}]] || {{Permissions|Azamat Omar}} |- | 150 || [[User:Kaiyr|<span style="color:gray">Kaiyr</span>]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:154}}]] || {{Permissions|Kaiyr}} {{/end}} kxgrmvxg0nftcbcexoiu1g3sjfj7u1j 4 137589 653524 653414 2026-09-29T12:01:15Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 653524 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:115608}}]] |- | 2 || [[User:ChoRusBot|<span style="color:gray">ChoRusBot</span>]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]] |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:36123}}]] |- | 4 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8671}}]] |- | 5 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7228}}]] |- | 6 || [[User:VertexBot|<span style="color:gray">VertexBot</span>]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]] |- | 7 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]] |- | 8 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]] |- | 9 || [[User:Legobot|<span style="color:gray">Legobot</span>]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]] |- | 10 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]] |- | 11 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3212}}]] |- | 12 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]] |- | 13 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]] |- | 14 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]] |- | 15 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]] |- | 16 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]] |- | 17 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]] |- | 18 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1337}}]] |- | 19 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]] |- | 20 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1146}}]] |- | 21 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]] |- | 22 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]] |- | 23 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]] |- | 24 || [[User:TjBot|<span style="color:gray">TjBot</span>]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]] |- | 25 || [[User:AlleborgoBot|<span style="color:gray">AlleborgoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]] |- | 26 || [[User:Thijs!bot|<span style="color:gray">Thijs!bot</span>]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]] |- | 27 || [[User:Idioma-bot|<span style="color:gray">Idioma-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]] |- | 28 || [[User:RedBot|<span style="color:gray">RedBot</span>]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]] |- | 29 || [[User:JackieBot|<span style="color:gray">JackieBot</span>]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]] |- | 30 || [[User:MastiBot|<span style="color:gray">MastiBot</span>]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]] |- | 31 || [[User:Synthebot|<span style="color:gray">Synthebot</span>]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]] |- | 32 || [[User:Mjbmrbot|<span style="color:gray">Mjbmrbot</span>]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]] |- | 33 || [[User:HRoestBot|<span style="color:gray">HRoestBot</span>]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]] |- | 34 || [[User:Ripchip Bot|<span style="color:gray">Ripchip Bot</span>]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]] |- | 35 || [[User:Alexbot|<span style="color:gray">Alexbot</span>]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]] |- | 36 || [[User:AvocatoBot|<span style="color:gray">AvocatoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]] |- | 37 || [[User:KamikazeBot|<span style="color:gray">KamikazeBot</span>]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]] |- | 38 || [[User:LaaknorBot|<span style="color:gray">LaaknorBot</span>]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]] |- | 39 || [[User:Movses-bot|<span style="color:gray">Movses-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]] |- | 40 || [[User:YiFeiBot|<span style="color:gray">YiFeiBot</span>]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]] |- | 41 || [[User:Rubinbot|<span style="color:gray">Rubinbot</span>]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]] |- | 42 || [[User:PipepBot|<span style="color:gray">PipepBot</span>]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]] |- | 43 || [[User:Vagobot|<span style="color:gray">Vagobot</span>]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]] |- | 44 || [[User:AvicBot|<span style="color:gray">AvicBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]] |- | 45 || [[User:SilvonenBot|<span style="color:gray">SilvonenBot</span>]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]] |- | 46 || [[User:Gerakibot|<span style="color:gray">Gerakibot</span>]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]] |- | 47 || [[User:Purbo T|<span style="color:gray">Purbo T</span>]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]] |- | 48 || [[User:Makecat-bot|<span style="color:gray">Makecat-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]] |- | 49 || [[User:BotMultichill|<span style="color:gray">BotMultichill</span>]] || [[Special:Contributions/BotMultichill|{{formatnum:233}}]] |- | 50 || [[User:PixelBot|<span style="color:gray">PixelBot</span>]] || [[Special:Contributions/PixelBot|{{formatnum:106}}]] |- | 51 || [[User:Loveless|<span style="color:gray">Loveless</span>]] || [[Special:Contributions/Loveless|{{formatnum:99}}]] |- | 52 || [[User:MediaWiki default|<span style="color:gray">MediaWiki default</span>]] || [[Special:Contributions/MediaWiki default|{{formatnum:21}}]] |- | 53 || [[User:Maintenance script|<span style="color:gray">Maintenance script</span>]] || [[Special:Contributions/Maintenance script|{{formatnum:13}}]] |- | 54 || [[User:Flow talk page manager|<span style="color:gray">Flow talk page manager</span>]] || [[Special:Contributions/Flow talk page manager|{{formatnum:8}}]] {{/end}} lryp5geo234ylsbt8jqj6o5xogpj0ev 4 137601 653523 653413 2026-09-29T12:01:14Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 653523 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:115608}}]] || {{Permissions|JigildikBot}} |- | 2 || [[User:ChoRusBot|<span style="color:gray">ChoRusBot</span>]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]] || {{Permissions|ChoRusBot}} |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:36123}}]] || {{Permissions|InternetArchiveBot}} |- | 4 || [[User:Chaoborus|<span style="color:gray">Chaoborus</span>]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25689}}]] || {{Permissions|Chaoborus}} |- | 5 || [[User:Bosogo|Bosogo]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18495}}]] || {{Permissions|Bosogo}} |- | 6 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:14677}}]] || {{Permissions|Artelow}} |- | 7 || [[User:Chorobek|<span style="color:gray">Chorobek</span>]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13446}}]] || {{Permissions|Chorobek}} |- | 8 || [[User:Mirzoulugʻbek|<span style="color:gray">Mirzoulugʻbek</span>]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12821}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}} |- | 9 || [[User:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11100}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}} |- | 10 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8671}}]] || {{Permissions|EmausBot}} |- | 11 || [[User:Baydastann|Baydastann]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7971}}]] || {{Permissions|Baydastann}} |- | 12 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7228}}]] || {{Permissions|Xqbot}} |- | 13 || [[User:VertexBot|<span style="color:gray">VertexBot</span>]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]] || {{Permissions|VertexBot}} |- | 14 || [[User:Элден|<span style="color:gray">Элден</span>]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}} |- | 15 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:6014}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}} |- | 16 || [[User:UlutSoft3|<span style="color:gray">UlutSoft3</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}} |- | 17 || [[User:Чагылган|<span style="color:gray">Чагылган</span>]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}} |- | 18 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]] || {{Permissions|MerlIwBot}} |- | 19 || [[User:Эльза Мамбетакунова|<span style="color:gray">Эльза Мамбетакунова</span>]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}} |- | 20 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|<span style="color:gray">Tynchtyk Chorotegin</span>]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4965}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}} |- | 21 || [[User:Kvazimodo|<span style="color:gray">Kvazimodo</span>]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4519}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 22 || [[User:ImeNtrav|<span style="color:gray">ImeNtrav</span>]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}} |- | 23 || [[User:Maksat|<span style="color:gray">Maksat</span>]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}} |- | 24 || [[User:Shchb|<span style="color:gray">Shchb</span>]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}} |- | 25 || [[User:Kmaksat|<span style="color:gray">Kmaksat</span>]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}} |- | 26 || [[User:Үрүйэ|<span style="color:gray">Үрүйэ</span>]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}} |- | 27 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]] || {{Permissions|VolkovBot}} |- | 28 || [[User:Kgbek|<span style="color:gray">Kgbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}} |- | 29 || [[User:Connexxx|<span style="color:gray">Connexxx</span>]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}} |- | 30 || [[User:Elebayev|<span style="color:gray">Elebayev</span>]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}} |- | 31 || [[User:Legobot|<span style="color:gray">Legobot</span>]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]] || {{Permissions|Legobot}} |- | 32 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]] || {{Permissions|TXiKiBoT}} |- | 33 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3212}}]] || {{Permissions|CommonsDelinker}} |- | 34 || [[User:Aidabishkek|<span style="color:gray">Aidabishkek</span>]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}} |- | 35 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]] || {{Permissions|SieBot}} |- | 36 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]] || {{Permissions|Luckas-bot}} |- | 37 || [[User:Askar Nazyrov|<span style="color:gray">Askar Nazyrov</span>]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}} |- | 38 || [[User:Umut|<span style="color:gray">Umut</span>]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}} |- | 39 || [[User:QECUB|<span style="color:gray">QECUB</span>]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2264}}]] || {{Permissions|QECUB}} |- | 40 || [[User:Бахтияр Толукбаев|<span style="color:gray">Бахтияр Толукбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}} |- | 41 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]] || {{Permissions|ZéroBot}} |- | 42 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]] || {{Permissions|WikitanvirBot}} |- | 43 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|<span style="color:gray">Roman, Alexej and Vładimir</span>]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}} |- | 44 || [[User:Kairat Zamirbekov|<span style="color:gray">Kairat Zamirbekov</span>]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1601}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}} |- | 45 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]] || {{Permissions|Addbot}} |- | 46 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]] || {{Permissions|ArthurBot}} |- | 47 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1469}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 48 || [[User:Meri|<span style="color:gray">Meri</span>]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}} |- | 49 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1337}}]] || {{Permissions|Jembot}} |- | 50 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]] || {{Permissions|JAnDbot}} |- | 51 || [[User:Asankozhoevas|<span style="color:gray">Asankozhoevas</span>]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}} |- | 52 || [[User:Adinai|<span style="color:gray">Adinai</span>]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}} |- | 53 || [[User:Friendwip.kg|<span style="color:gray">Friendwip.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}} |- | 54 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1146}}]] || {{Permissions|MediaWiki message delivery}} |- | 55 || [[User:Kglive|<span style="color:gray">Kglive</span>]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}} |- | 56 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]] || {{Permissions|Escarbot}} |- | 57 || [[User:UlutSoft6|<span style="color:gray">UlutSoft6</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}} |- | 58 || [[User:TarPas|<span style="color:gray">TarPas</span>]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}} |- | 59 || [[User:Gulzhana|<span style="color:gray">Gulzhana</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}} |- | 60 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]] || {{Permissions|MelancholieBot}} |- | 61 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]] || {{Permissions|FoxBot}} |- | 62 || [[User:Arsensky|<span style="color:gray">Arsensky</span>]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:885}}]] || {{Permissions|Arsensky}} |- | 63 || [[User:Aida23a|<span style="color:gray">Aida23a</span>]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}} |- | 64 || [[User:Dnes1302|<span style="color:gray">Dnes1302</span>]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}} |- | 65 || [[User:Элдин беги|<span style="color:gray">Элдин беги</span>]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}} |- | 66 || [[User:UlutSoft1|<span style="color:gray">UlutSoft1</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}} |- | 67 || [[User:TjBot|<span style="color:gray">TjBot</span>]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]] || {{Permissions|TjBot}} |- | 68 || [[User:Rotlink|<span style="color:gray">Rotlink</span>]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}} |- | 69 || [[User:Chris die Seele|<span style="color:gray">Chris die Seele</span>]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}} |- | 70 || [[User:Дилдорбек|Дилдорбек]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:708}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}} |- | 71 || [[User:Aiylchy|<span style="color:gray">Aiylchy</span>]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}} |- | 72 || [[User:AlleborgoBot|<span style="color:gray">AlleborgoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|AlleborgoBot}} |- | 73 || [[User:Estebesovdastan|<span style="color:gray">Estebesovdastan</span>]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}} |- | 74 || [[User:Thijs!bot|<span style="color:gray">Thijs!bot</span>]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]] || {{Permissions|Thijs!bot}} |- | 75 || [[User:Jakshysapa|<span style="color:gray">Jakshysapa</span>]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}} |- | 76 || [[User:Idioma-bot|<span style="color:gray">Idioma-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]] || {{Permissions|Idioma-bot}} |- | 77 || [[User:Lirchik|<span style="color:gray">Lirchik</span>]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}} |- | 78 || [[User:Ch|<span style="color:gray">Ch</span>]] || [[Special:Contributions/Ch|{{formatnum:626}}]] || {{Permissions|Ch}} |- | 79 || [[User:Amantur r|<span style="color:gray">Amantur r</span>]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}} |- | 80 || [[User:Cekli829|<span style="color:gray">Cekli829</span>]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}} |- | 81 || [[User:RedBot|<span style="color:gray">RedBot</span>]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|RedBot}} |- | 82 || [[User:Табалдыев Ысламбек|<span style="color:gray">Табалдыев Ысламбек</span>]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}} |- | 83 || [[User:S(uz)ak|<span style="color:gray">S(uz)ak</span>]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}} |- | 84 || [[User:Firespeaker|<span style="color:gray">Firespeaker</span>]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}} |- | 85 || [[User:Gulzat05|<span style="color:gray">Gulzat05</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}} |- | 86 || [[User:Канымбу|<span style="color:gray">Канымбу</span>]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}} |- | 87 || [[User:Zhanyl90|<span style="color:gray">Zhanyl90</span>]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}} |- | 88 || [[User:Aladobot|<span style="color:gray">Aladobot</span>]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}} |- | 89 || [[User:JackieBot|<span style="color:gray">JackieBot</span>]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]] || {{Permissions|JackieBot}} |- | 90 || [[User:Gulaiym001|<span style="color:gray">Gulaiym001</span>]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}} |- | 91 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:529}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 92 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|<span style="color:gray">Орозобек Түгөлбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}} |- | 93 || [[User:MastiBot|<span style="color:gray">MastiBot</span>]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]] || {{Permissions|MastiBot}} |- | 94 || [[User:Кайып Пайзылдаев|<span style="color:gray">Кайып Пайзылдаев</span>]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}} |- | 95 || [[User:Synthebot|<span style="color:gray">Synthebot</span>]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]] || {{Permissions|Synthebot}} |- | 96 || [[User:Mjbmrbot|<span style="color:gray">Mjbmrbot</span>]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]] || {{Permissions|Mjbmrbot}} |- | 97 || [[User:Бегаим|<span style="color:gray">Бегаим</span>]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}} |- | 98 || [[User:Rartat|<span style="color:gray">Rartat</span>]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}} |- | 99 || [[User:Fornax|<span style="color:gray">Fornax</span>]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}} |- | 100 || [[User:PlanespotterA320|<span style="color:gray">PlanespotterA320</span>]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}} |- | 101 || [[User:HRoestBot|<span style="color:gray">HRoestBot</span>]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]] || {{Permissions|HRoestBot}} |- | 102 || [[User:UlutSoft4|<span style="color:gray">UlutSoft4</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}} |- | 103 || [[User:ДолбоЯщер|<span style="color:gray">ДолбоЯщер</span>]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:439}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 104 || [[User:Ripchip Bot|<span style="color:gray">Ripchip Bot</span>]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]] || {{Permissions|Ripchip Bot}} |- | 105 || [[User:Hugo.arg|<span style="color:gray">Hugo.arg</span>]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}} |- | 106 || [[User:Pathoschild|<span style="color:gray">Pathoschild</span>]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 107 || [[User:Ksc~ruwiki|<span style="color:gray">Ksc~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}} |- | 108 || [[User:Alexbot|<span style="color:gray">Alexbot</span>]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]] || {{Permissions|Alexbot}} |- | 109 || [[User:Алтынбек Касымов|<span style="color:gray">Алтынбек Касымов</span>]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}} |- | 110 || [[User:Εὐθυμένης|<span style="color:gray">Εὐθυμένης</span>]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}} |- | 111 || [[User:AvocatoBot|<span style="color:gray">AvocatoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]] || {{Permissions|AvocatoBot}} |- | 112 || [[User:Namir|<span style="color:gray">Namir</span>]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}} |- | 113 || [[User:NurlanKG Bishkek editor|<span style="color:gray">NurlanKG Bishkek editor</span>]] || [[Special:Contributions/NurlanKG Bishkek editor|{{formatnum:367}}]] || {{Permissions|NurlanKG Bishkek editor}} |- | 114 || [[User:KamikazeBot|<span style="color:gray">KamikazeBot</span>]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]] || {{Permissions|KamikazeBot}} |- | 115 || [[User:Госфонд ИС|<span style="color:gray">Госфонд ИС</span>]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}} |- | 116 || [[User:V3~kywiki|<span style="color:gray">V3~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}} |- | 117 || [[User:LaaknorBot|<span style="color:gray">LaaknorBot</span>]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|LaaknorBot}} |- | 118 || [[User:AdemazAlmaz|<span style="color:gray">AdemazAlmaz</span>]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}} |- | 119 || [[User:Ырысгул|<span style="color:gray">Ырысгул</span>]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}} |- | 120 || [[User:Nurjamal|<span style="color:gray">Nurjamal</span>]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}} |- | 121 || [[User:Nursultan|<span style="color:gray">Nursultan</span>]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}} |- | 122 || [[User:Movses-bot|<span style="color:gray">Movses-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]] || {{Permissions|Movses-bot}} |- | 123 || [[User:Aymira|<span style="color:gray">Aymira</span>]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}} |- | 124 || [[User:Ptbotgourou|<span style="color:gray">Ptbotgourou</span>]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}} |- | 125 || [[User:Symbat92|<span style="color:gray">Symbat92</span>]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}} |- | 126 || [[User:YiFeiBot|<span style="color:gray">YiFeiBot</span>]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:311}}]] || {{Permissions|YiFeiBot}} |- | 127 || [[User:Andrew J.Kurbiko|<span style="color:gray">Andrew J.Kurbiko</span>]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}} |- | 128 || [[User:Rubinbot|<span style="color:gray">Rubinbot</span>]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Rubinbot}} |- | 129 || [[User:Орозгул|<span style="color:gray">Орозгул</span>]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}} |- | 130 || [[User:PipepBot|<span style="color:gray">PipepBot</span>]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]] || {{Permissions|PipepBot}} |- | 131 || [[User:Ziv|Ziv]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:306}}]] || {{Permissions|Ziv}} |- | 132 || [[User:Atlikta|<span style="color:gray">Atlikta</span>]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}} |- | 133 || [[User:Abiyoyo|<span style="color:gray">Abiyoyo</span>]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}} |- | 134 || [[User:Росул|<span style="color:gray">Росул</span>]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}} |- | 135 || [[User:Vagobot|<span style="color:gray">Vagobot</span>]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Vagobot}} |- | 136 || [[User:Elya3|<span style="color:gray">Elya3</span>]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}} |- | 137 || [[User:AvicBot|<span style="color:gray">AvicBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]] || {{Permissions|AvicBot}} |- | 138 || [[User:Baronnet|<span style="color:gray">Baronnet</span>]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}} |- | 139 || [[User:Ahmadi~ruwiki|<span style="color:gray">Ahmadi~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}} |- | 140 || [[User:Minorax|Minorax]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 141 || [[User:Rakutai|<span style="color:gray">Rakutai</span>]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}} |- | 142 || [[User:SilvonenBot|<span style="color:gray">SilvonenBot</span>]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|SilvonenBot}} |- | 143 || [[User:Gerakibot|<span style="color:gray">Gerakibot</span>]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|Gerakibot}} |- | 144 || [[User:Purbo T|<span style="color:gray">Purbo T</span>]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]] || {{Permissions|Purbo T}} |- | 145 || [[User:Makecat-bot|<span style="color:gray">Makecat-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]] || {{Permissions|Makecat-bot}} |- | 146 || [[User:Peri~kywiki|<span style="color:gray">Peri~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}} |- | 147 || [[User:Ashirov Maksatbek|<span style="color:gray">Ashirov Maksatbek</span>]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}} |- | 148 || [[User:Asel90|<span style="color:gray">Asel90</span>]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}} |- | 149 || [[User:Belekoff|<span style="color:gray">Belekoff</span>]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}} |- | 150 || [[User:Jol004u|<span style="color:gray">Jol004u</span>]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}} {{/end}} oonjply7fniwluyiq759417guc93q9f 10 151429 653530 653483 2026-09-29T12:08:32Z Artelow 2286 653530 wikitext text/x-wiki {{Багыттоочу жадыбал |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |аталышы = Орусия Федерациясынын президенттери |стиль_негизги_башжазуу = #E0B0FF |стиль_башжазуу = #E0B0FF |башжазуу = [[Файл:Flag_of_Russia.svg|20px]] [[Орусия Федерациясынын президенти|Орусия Федерациясынын президенттери]] |сүрөт = |башжазуу1 = |тизмек1 = <center> [[Ельцин Борис Николаевич]] (1991—1999) {{·}} [[Путин Владимир Владимирович]] (2000—2008) {{·}} [[Медведев Дмитрий Анатольевич]] (2008—2012) {{·}} [[Путин Владимир Владимирович]] (2012-жылдан тартып) </center> }} <includeonly>[[Категория:Орусия Федерациясынын президенттери]]</includeonly> <noinclude> [[Категория:Багыттоочу калыптар:Мамлекеттердин президенттери]] </noinclude> 3ujc4wqbn6xczic3gtfgrv8e6cx9t3l 10 151643 653531 644126 2026-09-29T12:09:59Z Artelow 2286 653531 wikitext text/x-wiki {{Багыттоочу жадыбал |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |аталышы = Түркмөнстандын президенттери |стиль_негизги_башжазуу = background:#37BF7B |стиль_башжазуу = background:#37BF7B |башжазуу = [[Файл:Flag of the President of Turkmenistan.svg|20px]] [[Түркмөнстандын президенти|Түркмөнстандын президенттери]] |сүрөт = |башжазуу1 = |тизмек1 = <center> [[Сапармурат Ниязов|Ниязов Сапармурат Атаевич]] (1991—2006) {{·}} [[Бердымухамедов Гурбангулы Мяликгулыевич]] (2006—2022) {{·}} [[Сердар Бердымухамедов|Бердымухамедов Сердар Гурбангулыевич]] (2022-жылдан тартып) </center> }} <noinclude> [[Категория:Багыттоочу калыптар:Мамлекеттердин президенттери]] </noinclude> <includeonly>[[Категория:Түркмөнстандын президенттери]]</includeonly> cxcsk5zl7rcbgr864tzp5nme9s43is4 3 152651 653556 647788 2026-09-30T08:18:30Z İmmortalance 49091 İmmortalance "[[Колдонуучунун баарлашуулары:Thecake51]]" барагын "[[Колдонуучунун баарлашуулары:Sezgin Avşar]]" деп кайра атады: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Thecake51|Thecake51]]" to "[[Special:CentralAuth/Sezgin Avşar|Sezgin Avşar]]" 647788 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 19:59, 4 июнь 2026 (UTC) lbnaq627zwe66sksfmvaqa9nv34fl4i 0 154269 653552 653441 2026-09-30T03:24:39Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 653552 wikitext text/x-wiki [[Файл:Three_Gorges_Dam,_Yangtze_River,_China.jpg|thumb|300x300px| Дүйнөдөгү эң ири [[гидроэлектр станция]] - Кытайдагы "Үч капчыгай" ГЭСи]] '''Энергетика''' — адамдын чарбалык-экономикалык ишмердигинин чөйру болуп саналат. Ал ар кандай түрдөгү энергетикалык ресурстарды өзгөртүү, берүү, топтоо жана пайдалануу үчүн кызмат кылган ири табигый жана жасалма тутумдардын жыйындысын камтыйт. Энергетиканы пайдалануунун максаты — баштапкы, жаратылыш энергиясын экинчи даражадагы энергияга, мисалы, электр же жылуулук энергиясына айландыруу аркылуу [[энергия]] өндүрүүнү камсыз кылуу. Бул учурда, энергияны өндүрүү көбүнчө бир нече баскычта ишке ашат: * Энергетикалык ресурстарды алуу жана топтоо. Буга ядролук отунду казып алуу, кайра иштетүү жана байытуу мисал боло алат; * Ресурстарды электр станцияларына жеткирүү. Мисалы, жылуулук электр станциясына газ, көмүр, [[мазут]] жеткирүү; * [[Электр станциясы|Электр станцияларынын]] жардамы менен баштапкы [[Энергия|энергияны]] экинчи даражадагы энергияга айландыруу. Мисалы, [[Көмүр|көмүрдүн]] химиялык энергиясын электр жана жылуулук энергиясына айландыруу; * Экинчи даражадагы энергияны керектөөчүлөргө берүү, мисалы, электр берүү линиялары аркылуу<ref name="ОСЭ">{{Cite book/Russian|автор=Под общей редакцией чл.-корр. РАН [[Аметистов, Евгений Викторович|Е. В. Аметистова]]|часть=том 1 под редакцией проф. А. Д. Трухния|заглавие=Основы современной энергетики. В 2-х томах|оригинал=|ссылка=|место=Москва|издательство=Издательский дом [[МЭИ]]|год=2008|страницы=|isbn=978 5 383 00162 2}}</ref>. == Электр энергетикасы == Электр энергетикасы – электр станцияларында электр энергиясын өндүрүүнү жана аны электр берүү линиялары аркылуу керектөөчүлөргө жеткирүүнү камтыган энергетика тармагынын чакан системасы. Анын негизги элементтери – электр станциялары. Алар пайдаланылган баштапкы энергиянын түрүнө жана аны электр энергиясына айландыруу үчүн колдонулган өзгөрткүчтөрдүн түрүнө жараша классификацияланат. Белгилүү бир [[Мамлекет|мамлекетте]] электр станциялардын түрлөрүнүн басымдуулук кылышы, биринчи кезекте, тиешелүү энергетикалык ресурстардын болушуна жараша болот. Электр энергетикасы, адатта, ''салттуу'' жана ''салттуу эмес'' болуп бөлүнөт. 2019-жылы дүйнөлүк электр энергиясын керектөөнүн 26,8%ы кайра жаралуучу энергия булактары тарабынан камсыздалган, ал эми [[Ядролук энергетика|атомдук энергетиканы]] кошкондор бул көрсөткүч 37,1%ды түзгөн. {| class="wikitable" |+Дүйнөлүк электр энергиясын өндүрүүдө ар кандай энергия булактарынын үлүшү <ref name="IEA-Report-keyworld-2017">{{Cite web|url=http://www.iea.org/publications/freepublications/publication/KeyWorld2017.pdf|title=2017 Key World Energy Statistics|date=2017|publisher=IEA|pages=30|format=PDF}}</ref> <ref name="BP2019">{{Cite web|url=https://www.bp.com/content/dam/bp/business-sites/en/global/corporate/pdfs/energy-economics/statistical-review/bp-stats-review-2019-full-report.pdf|title=BP Statistical Review of World Energy June 2019}}</ref> ! Жыл ! Көмүрдүн күйүшү ! Жаратылыш газдын күйүшү ! ГЭСтер ! АЭСтер ! Мунайды күйгүзүү ! Башкалар ! Жалпысынан 1 жылда |- | 1973-жыл | 38,3% | 12,1% | 20,9% | 3,3% | 24,8% | 0,6% | 6,131 ТВт/саат |- | 2019-жыл | 36,7% | 23,5% | 16,0% | 10,3% | 2,8% | 10,7% | 27 044 ТВт/саат |} === Салттуу электр энергетикасы === [[Файл:DampierreNuclearPowerPlant-2.JPG|thumb|300x300px| Муздатуучу мунаралар — дүйнө жүзү боюнча көптөгөн [[Электр станциясы|электр станциялары]]үчүн зарыл болгон элемент]] Салттуу электр энергетикасы көптөн бери колдонулуп келе жаткан, технологиялары ар түрдүү эксплуатациялык шарттарда узак убакыт бою сыноодон өткөн тармак болуп саналат. Дүйнө жүзү боюнча электр энергиясынын негизги бөлүгү салттуу электр станцияларында өндүрүлөт. Алардын ар биринин электр кубаттуулугу көп учурда 1000 [[Ватт|МВттан]] ашат. Салттуу электр энергетикасы тармагы бир нече багытка бөлүнөт. ==== Жылуулук энергетикасы ==== Бул тармакта электр энергиясы органикалык отундун химиялык энергиясын пайдаланган жылуулук электр станцияларында ('''ЖЭС''') өндүрүлөт. Алар төмөнкүдөй түрлөргө бөлүнөт: * Буу турбиналык электр станциялары – энергия буулук турбиналык орнотмонун жардамы менен өзгөртүлөт; * Газ турбиналык электр станциялары – энергия газ турбиналык орнотмонун жардамы менен өзгөртүлөт; * Буулук-газ турбиналуу электр станциялары – энергия буулук-газ турбиналуу орнотмонун жардамы менен өзгөртүлөт. Дүйнөлүк масштабда салттуу энергетиканын басымдуу бөлүгүн жылуулук энергетикасы түзөт. Дүйнөдө өндүрүлгөн электр энергиясынын 46%ы [[Көмүр|көмүрдү]], 18%ы жаратылыш газын пайдалануу аркылуу, дагы болжол менен 3%ы биомассаны күйгүзүүнүн эсебинен алынат. Мунайдын элект энергиясын өндүрүүдөгү үлүшү 0,2%ды түзөт. Жалпысынан жылуулук электр станциялары дүйнөдөгү бардык электр станциялары өндүргөн электр энергиясынын үчтөн экисине жакынын камсыз кылат. 2013-жылга карата жылуулук электр станцияларынын орточо пайдалуу аракет коэффициенти (КПД) 34%ды түзгөн. Мында эң жогорку натыйжалуулукка ээ көмүр менен иштеген электр станцияларынын КПДси 46%га, ал эми газ менен иштеген электр станцияларыныкы 61%га жеткен. [[Польша]] жана [[Түштүк-Африка Республикасы|Түштүк Африка Республикасы]] сыяктуу өлкөлөрдүн энергетика тармагы дээрлик толугу менен көмүрдү пайдаланууга негизделген. Ал эми [[Нидерланд|Нидерландыда]] жаратылыш газга басымдуулук кылынат. [[Кытай|Кытайда]], [[Австралия|Австралияда]] жана [[Мексика|Мексикада]] жылуулук энергетикасынын үлүшү өтө чоң. [[Файл:Adam_Beck_Complex.jpg|thumb|200x200px| Канададагы [[Ниагара шаркыратмасы|Ниагара шаркыратмасында]] жайгашкан ири гидроэлектр станциясы «Сэр Адам Бек»]] ==== Гидроэнергетика ==== Энергетиканын бул тармагында электр энергиясы суу агымынын энергиясын пайдаланган [[Гидроэлектр станция|гидроэлектр станцияларында]] ('''ГЭС''') өндүрүлөт. Бир катар өлкөлөрдө ГЭСтер басымдуулук кылат. Мисалы, [[Норвегия|Норвегияда]] жана [[Бразилия|Бразилияда]] электр энергиясынын бардык көлөмү ГЭСтерде өндүрүлөт. ГЭСтерде өндүрүлгөн электр энергиясынын үлүшү 70%дан ашкан өлкөлөрдүн тизмесине бир нече ондогон мамлекет кирет. ==== Ядролук энергетика ==== [[Файл:Balakovo_NPP_night.jpg|left|thumb|200x200px| Балаково атомдук электр станциясы түнкүсүн.]] Бул тармакта электр энергиясы башкарылуучу чынжырлуу ядролук бөлүнүү реакциясынын энергиясын пайдаланган [[Атомдук электр станциясы|атомдук электр станцияларында]] ('''АЭС''') өндүрүлөт. Бул реакцияда көбүнчө [[Уран (химиялык элемент)|уран]] менен [[плутоний]] колдонулат. Электр энергиясын өндүрүүдө АЭСтердин үлүшү боюнча [[Франция]] алдыңкы орунда турат: бул көрсөткүч болжол менен 70%ды түзөт. Атомдук энергетика [[Бельгия|Бельгияда]], [[Түштүк Корея|Корея Республикасында]] жана башка айрым өлкөлөрдө да басымдуулук кылат. АЭСтерде электр энергиясын өндүрүү боюнча дүйнөлүк лидерлер — [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]], Франция жана [[Жапония|Япония]]. === Альтернативдүү энергетика === [[Файл:20090717_Windpark_bei_Sayda_1.png|thumb|200x200px| [[Германия|Германиядагы]] шамал генераторлору]] Альтернативдүү энергетиканын көпчүлүк багыттары салттуу принциптерге негизделет. Бирок аларда баштапкы энергия булагы катары жергиликтүү мааниге ээ булактар, мисалы, шамал же геотермалдык энергия пайдаланылат. Ошондой эле өздөштүрүү баскычындагы булактар, мисалы отун элементтери же келечекте колдонулушу мүмкүн болгон булактар, мисалы, [[Башкарылма термоядролук синтез|термоядролук энергетика]] колдонулушу мүмкүн. Альтернативдүү энергетиканын мүнөздүү өзгөчөлүктөрүнө анын [[Экология|экологиялык]] жактан тазалыгы, капиталдык курулушка өтө чоң чыгымдардын талап кылынышы жана айрым орнотмолордун бирдиктүү кубаттуулунун аздыгы кирет. Мисалы, кубаттуулугу {{Nobr|1000 МВт}} болгон күн электр станциясын куруу үчүн болжол менен 4 км² [[Аянт|аянтты]] өтө кымбат күзгүлөр менен жабуу талап кылынат. Альтернативдүү энергетиканын багыттары: * [[Шамал энергетикасы]] * Күн энергетикасы * Чакан гидроэлектр станциялары * Геотермалдык энергия * [[Биоэнергетика]] * Отун элементтерин пайдаланган орнотмолор * Суутек энергетикасы * [[Башкарылма термоядролук синтез|Термоядролук энергетика]] Ошондой эле кеңири таралгандыгына байланыштуу өзгөчө мааниге ээ болгон '''чакан энергетика''' түшүнүгүн бөлүп көрсөтүүгө болот. Азыркы учурда бул термин жалпы кабыл алынган эмес. Анын ордуна ''жергиликтүү энергетика'', ''бөлүштүрүлгөн энергетика'', ''[[Автономные энергетические системы|автономдуу энергетика]]'' ж.б. терминдер колдонулат. Көбүнчө бул түшүнүк жалпы кубаттуулугу {{Nobr|30 МВт}}ка чейин, ал эми ар бир агрегатынын кубаттуулугу 10 МВтка чейинки электр станцияларына карата колдонулат. Аларга жогоруда саналган экологиялык жактан таза энергетика түрлөрү менен катар органикалык отун менен иштеген чакан электр станциялары да кирет. Алардын катарына дизелдик электр станциялары, газ поршендүү электр станциялары, ошондой эле дизелдик жана газ отуну менен иштеген кубаттуулугу аз газ турбиналык орнотмолор кирет. Чакан электр станцияларынын басымдуу бөлүгүн дизелдик электр станциялары түзөт. Мисалы, Орусияда алардын үлүшү болжол менен 96%ды түзөт. BP компаниясынын маалыматы боюнча, 2019-жылы альтернативдүү кайра жаралуучу энергия булактарынын ([[Гидроэлектр станция|ГЭСтерди]] кошпогондо) дүйнөлүк электр энергиясын өндүрүүнүн үлүшү 10,8%ды түзгөн. Бул көрсөткүч боюнча алар биринчи жолу [[Ядролук энергетика|атомдук энергетикадан]] ашып түшкөн. 2019-жылы дүйнөдөгү бардык шамал энергетикасы орнотмолорунун жалпы орнотулган кубаттуулугу 651 [[Ватт|ГВтты]] түзгөн<ref name="автоссылка2">{{Cite web|url=https://gwec.net/global-wind-report-2019/|title=Global Wind Report 2019 {{!}} Global Wind Energy Council<!-- Заголовок добавлен ботом -->|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230624223720/https://gwec.net/global-wind-report-2019/|archivedate=2023-06-24|accessdate=2026-09-29}}</ref>. Ошол жылы дүйнөдөгү бардык шамал генераторлору 1430 тераватт-саатты электр энергиясын өндүргөн. Бул адамзат өндүргөн электр энергиясынын жалпы көлөмүнүн 5,3%ына барабар болгон<ref name="автоссылка2" /><ref>{{Cite web|url=https://www.bp.com/content/dam/bp/business-sites/en/global/corporate/pdfs/energy-economics/statistical-review/bp-stats-review-2020-full-report.pdf|title=Источник}}</ref>. 2019-жылы Жер жүзүндө иштеп турган бардык күн панелдеринин жалпы орнотулган кубаттуулугу 635 [[Ватт|ГВт]] түзгөн<ref>{{Cite web|title=PHOTOVOLTAICS REPORT|url=https://www.ise.fraunhofer.de/content/dam/ise/de/documents/publications/studies/Photovoltaics-Report.pdf}}</ref>. Ошол жылы күн панелдери дүйнөлүк электр энергиясынын жалпы көлөмүнүн 2,7%ын өндүргөн<ref>{{Cite web|url=https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy/renewable-energy/solar-energy.html|title=BP Global: Solar energy}}</ref>. 2020-жылга карата дүйнөдөгү кайра жаралуучу энергия булактарынын жалпы орнотулган кубаттуулугу (гидроэнергетиканы кошкондо) 2838 ГВтты <ref name="автоссылка3">{{Cite web|url=https://www.ren21.net/wp-content/uploads/2019/05/GSR2021_Full_Report.pdf|title=Источник}}</ref> түзгөн. Гидроэнергетика кайра жаралуучу булактардан өндүрүлгөн электр энергиясынын 41%ына чейин, ал эми дүйнөдө өндүрүлгөн электр энергиясынын жалпы көлөмүнүн 16,8%ын камсыз кылат. Гидроэнергетикалык орнотмолордун жалпы кубаттуулугу 1170 ГВтка жетет<ref name="автоссылка3" />. Ал эми гидроэнергетиканы эсепке албаганда, кайра жаралуучу энергия булактарынын дүйнөлүк орнотулган кубаттуулугу 1668 ГВтты түзгөн. 2020-жылы күн энергетикасынын дүйнөлүк орнотулган кубаттуулугу 760 ГВтка жеткен<ref name="автоссылка3" />. 2020-жылга карата дүйнөлүк шамал энергетикасынын жалпы орнотулган кубаттуулугу 743 ГВтты түзгөн. Бул жыл сайын Түштүк Американын бардык аймагында бөлүнүп чыккан көмүр кычкыл газынын көлөмүнө барабар же жылына 1,1 миллиард тоннадан ашык CO₂ бөлүнүп чыгышына тең деп көрсөтүлгөн<ref name="автоссылка3" />. 2020-жылы дүйнөлүк [[Биоэнергетика|биоэнергетиканын]] жалпы орнотулган кубаттуулугу 145 ГВтка жеткен<ref name="автоссылка3" />. Ал эми геотермалдык энергетиканын дүйнөлүк орнотулган кубаттуулугу 14,1 ГВтты түзгөн<ref name="автоссылка3" />. === Электр тармактары === [[Файл:Electrical_substation_in_Baghdad.jpg|thumb|200x200px| [[Ирак|Ирактын]] [[Багдад]]шаарындагы электр көмөк чордонунун көрүнүшү]] '''Электр тармак''' – электр энергиясын берүү жана бөлүштүрүү үчүн арналган электр көмөк станциялардын, бөлүштүрүүчү түзүлүштөрдүн жана аларды туташтырган электр берүү линияларынын жыйындысы. Электр тармагы электр станцияларында өндүрүлгөн электр кубаттуулугун тармакка берүүнү, аны алыс аралыкка жеткирүүнү, көмөк чордондордо электр параметрлерин ( [[Электр чыңалуусу|чыңалууну]] жана [[Электр тогу|ток күчүн]]) өзгөртүүнү жана электр энергиясын аймак боюнча түздөн-түз керектөөчүлөргө чейин бөлүштүрүүнү камсыз кылат. Заманбап энергетикалык системалардын электр тармактары ''көп баскычтуу'' түзүлүшкө ээ. Башкача айтканда, электр энергиясы булактардан керектөөчүлөргө жеткенге чейин көп жолу өзгөртүлөт. Заманбап электр тармактарына ''көп режимдүүлүк'' да мүнөздүү. Бул тармак элементтеринин сутка жана жыл ичинде ар кандай деңгээлде жүктөлүшүн, ошондой эле айрым элементтер пландуу оңдоого чыгарылганда же авариялык өчүрүлгөндө тармактын иштөө режимдеринин өзгөрүшүн билдирет..Заманбап электр тармактарынын ушул жана башка өзгөчөлүктөрү алардын түзүмдөрүн жана конфигурацияларын кыйла татаал жана ар түрдүү кылат. == Жылуулук энергетикасы == [[Файл:Combined_heat_and_power_plant.Kymijarvi_of_Lahti.20060204.15_25_40_EET.ojp.jpg|left|thumb|300x300px| [[Финляндия|Финляндиядагы]] жылуулук электр станциясы .]] Заманбап адамдын жашоосу электр энергиясын гана эмес, [[Жылуулук энергиясы|жылуулук энергиясын]] да кеңири пайдалануу менен тыгыз байланышта. Адам үйүндө, жумушунда же коомдук жайларда өзүн ыңгайлуу сезиши үчүн бардык имараттар жылытууга жана тиричилик муктаждыктары үчүн ысык суу менен камсыздалууга тийиш. Бул адамдын ден соолугуна түздөн-түз байланыштуу болгондуктан, өнүккөн мамлекеттерде ар кандай типтеги жайлардагы ылайыктуу температуралык шарттар санитардык эрежелер жана [[Стандарт|стандарттар]] менен жөнгө салынат. Мындай шарттарды дүйнөнүн көпчүлүк өлкөлөрүндө жылытуучу объектке (''жылуулук кабыл алгычка'') тышке абанын температурасына жараша белгилүү өлчөмдө жылуулукту үзгүлтүрсүз берүү аркылуу гана камсыз кылууга болот. Бул үчүн көбүнчө керектөөчүлөгө жеткендеги температурасы болжол менен 80-90°C болгон ысык суу колдонулат. Ошондой эле, [[Өнөр жай|өнөр жай ишканаларындагы]] ар кандай технологиялык процесстер үчүн басымы 1–3 МПа болгон ''өндүрүштүк буу'' талап кылынышы мүмкүн. Жалпысынан, каалаган объектти жылуулук менен камсыз кылуу төмөнкү элементтерден турган система аркылуу ишке ашырылат: * жылуулук булагынан, мисалы, очокканадан; * жылуулук тармагынан, мисалы, ысык [[суу]] же [[буу]] өткөрүүчү түтүк өткөргүчтөрдөн; * жылуулук кабыл алгычтан, мисалы, суу менен жылытуучу батареядан. === Борборлоштурулган жылуулук менен камсыздоо === Борборлоштурулган жылуулук менен камсыздоонун негизги өзгөчөлүгү — көптөгөн керектөөчүлөрдү ([[Завод|заводдорду]], имараттарды, турак жайларды ж.б.) жылуулук менен камсыз кылган тармакталган жылуулук тармагынын болушу. Борборлоштурулган жылуулук менен камсыздоодо жылуулуктун эки түрдүү булагы колдонулат: * Жылуулук электр борборлору ('''ЖЭБ'''); * Казанкана жайлары, алар төмөнкүдөй түрлөргө бөлүнөт: ** Суу ысытуучу; ** Буулук. === Борборлоштуруудан тышкары жылуулук менен камсыздоо === Жылуулук булагы менен жылуулук кабыл алгыч дээрлик бир жерде жайгашып, жылуулук тармагы өтө кыска же таптакыр жок болгон жылытуу системасы [[Децентрализация|борборлоштурулбаган]] система деп аталат. Мындай жылуулук менен камсыздоо жеке же жергиликтүү болушу мүмкүн. Жеке жылытууда ар бир жайда өзүнчө жылытуучу имаратты өзүнчө чакан казанкана аркылуу жылытуу мисал боло алат. Мындай казанканалардын жылуулук өндүрүмдүүлүгү, адатта, саатына 1 [[Калория|Гкалдан]] (1,163 МВт) ашпайт. Жеке жылытуу булактарынын кубаттуулугу, адатта, өтө аз болуп, алардын ээлеринин керектөөлөрүнө жараша аныкталат. Борборлоштурулбаган жылытуунун түрлөрү: * Чакан казанкана жайлары; * Электр менен жылытуу, ал төмөнкүдөй түрлөргө бөлүнөт: ** Түз электр менен жылытуу; ** Жылуулук топтоочу электр менен жылытуу; ** Жылуулук насосу аркылуу жылытуу; * [[Меш|Меш менен жылытуу]]. === Жылуулук тармактары === '''Жылуулук тармагы''' – жылуулук алып жүрүүчү заттын (суу же буу) жардамы менен жылуулукту анын булагынан, башкача айтканда, ЖЭБден же казанканадан жылуулук керектөөчүлөрүнө жеткирүү үчүн арналган татаал инженердик-курулуш объектиси. ''Түз тармактык суунун'' коллекторлорунан ысык суу магистралдык жылытуу түтүктөрү аркылуу калктуу конуштарга жеткирилет. Магистралдык жылытуу түтүктөрүнөн бутактар чыгып, алар аркылуу жылуулук пункттарына түтүктөр тартылат. Жылуулук пункттарында керектөөчүлөрдү жылуулук жана ысык суу менен камсыз кылуучу жылуулук алмаштыргыч жабдуулары жана жөнгө салуучу арматуралар орнотулат..Жылуулук менен камсыздоонун ишенимдүүлүгүн жогорулатуу үчүн коңшу ЖЭБдердин жана казанканалардын магистралдык жылуулук түтүктөрү жабуучу клапандар орнотулган туташтыргыч түтүктөр менен бириктирилет. Бул жылуулук тармактарынын айрым участокторунда же жылуулук булактарында авариялар болуп, оңдоо иштери жүргүзүлгөн учурда да жылуулук менен камсыздоону үзгүлтүксүз улантууга мүмкүндүк берет. Демек, ар бир [[Шаар|шаардын]] жылуулук тармагы жылуулук түтүктөрүн, жылуулук булактарын жана аны керектөөчүлөрдү камтыган татаал комплексти түзөт<ref name="ОСЭ" />. == Энергетикалык күйүүчү зат == [[Файл:PTT_flame_1.jpg|thumb|267x267px| [[Тайланд|Таиланддагы]] газ факелинин көрүнүшү]] Салттуу электр станцияларынын жана жылытуу булактарынын көпчүлүгү энергияны кайра жаралбаган ресурстардан алгандыктан, энергетика тармагында отунду алуу, кайра иштетүү жана жеткирүү маселелери өзгөчө маанилүү. Салттуу энергетикада бири-биринен принципиалдуу түрдө айырмаланган отундун эки түрү колдонулат. === Органикалык күйүүчү зат === [[Агрегаттык абал|Агрегаттык абалына]] жараша органикалык күйүүчү зат [[Газ|газ түрүндөгү]], [[Суюктук|суюк]] жана катуу болуп бөлүнөт, алардын ар бири өз кезегинде табигый жана жасалма түрлөрүнө бөлүнөт. 2000-жылы мындай күйүүчү заттын дүйнөлүк энергетикалык баланстагы үлүшү болжол менен 65% түзгөн. Анын ичинен көмүрдүн үлүшү 39%ды, жаратылыш газыныкы 16%ды, ал эми суюк күйүүчү зат 9%ды түзгөн (2000-жылдагы маалыматтар). BP компаниясынын маалыматы боюнча, 2010-жылы казылып алынуучу органикалык күйүүчү заттын дүйнөлүк энергетикалык баланстагы үлүшү 87% түзгөн. Анын ичинде мунайдын үлүшү 33,6%ды, көмүрдүкү 29,6%ды, ал эми газдыкы 23,8%ды түзгөн . "Renewable21" уюмунун маалыматы боюнча, салттуу биомассаны (8,5%) эсепке албаганда, бул көрсөткүч 80,6%ды түзгөн. ==== Газ түрүндөгү күйүүчү зат ==== Табигый күйүүчү затка жаратылыш газы, ал эми жасалма күйүүчү майга төмөнкүлөр кирет: * Генератор газы ; * [[Кокс газы]] ; * Домен газ; * [[Мунайды буулантып ажыратуу|Мунайды айдоодон]] алынган продуктулар; * Жер астында газдаштыруудан алынган газ; * [[Биогаз]]; * Синтез газ. ==== Суюк күйүүчү зат ==== Табигый күйүүчү зат болуп [[мунай]] эсептелет, ал эми аны айдоодон алынган продуктулар жасалма күйүүчү заттар деп аталат: * [[Бензин]]; * [[Керосин]]; * Күн майы; * [[Мазут]]. ==== Катуу күйүүчү зат ==== Табигый күйүүчү заттарга төмөнкүлөр кирет: * Казылып алынуучу күйүүчүзаттар: ** [[Чымкөң|Торф]]; ** [[Күрөң көмүр]]; ** [[Ташкөмүр|Таш көмүр]]; ** [[Антрацит]]; ** [[Күйүүчү сланецтер|Күйүүчү сланец]]; * Өсүмдүк тектүү күйүүчү заттар: ** Отун; ** Жыгач калдыктары; ** Күйүүчү брикеттер; ** Күйүүчү гранулалар. Жасалма катуу күйүүчү заттарга төмөнкүлөр кирет: * Жыгач көмүрү; * Кокс жана жарым кокс; * Көмүр брикеттери; * Көмүрдү байытуудан калган калдыктар<ref name="ОСЭ" /> . === Ядролук күйүүчү зат === АЭСтин ЖЭСтен негизги жана принципиалдуу айырмасы — органикалык күйүүчү заттын ордуна ядролук күйүүчү заттын колдонулушунда. Ядролук күйүүчү зат табигый [[Уран (химиялык элемент)|урандан]] алынат. Ал төмөнкү жерлерде казылып алынат: * [[Шахта|Шахталарда]] ([[Франция|Францияда]], [[Нигер|Нигерияда]], [[Түштүк-Африка Республикасы|Түштүк Африка Республикасында]]); * Ачык [[Карьер|карьерлерде]] ([[Австралия|Австралияда]], [[Намибия|Намибияда]]); * Жер астынан эритип алуу ыкмасы менен ([[Казакстан|Казакстанда]], [[Америка Кошмо Штаттары|АКШда]], [[Канада|Канадада]], [[Орусия|Орусияда]]). [[Атомдук электр станциясы|Атомдук электр станцияларында]] колдонуу үчүн уран байытылышы керек. Андыктан казылып алынган уран байытуу заводуна жөнөтүлөт. Ал жерде кайра иштетилгенден кийин кошумча продукт катары алынган азайган урандын 90%ы сактоого жөнөтүлөт, ал эми 10%ы бир нече пайызга чейин (энергетикалык реакторлор үчүн 3-5%) байытылат. Байытылган урандын диоксиди атайын заводго жөнөтүлүп, ал жерде андан цилиндр формасындагы таблеткаларга жасалат. Алар узундугу дээрлик 4 м болгон герметикалык [[цирконий]] түтүкчөлөргө жайгаштырылат. Алар ''жылуулук бөлүп чыгаруучу элементтер (ЖБЭ)'' деп аталат. Колдонууга ыңгайлуу болушу үчүн бир нече жүз ЖБЭ бириктирилип, жылуулук бөлүп чыгаруучу жыйындыларды (ЖБЖ) түзөт<ref name="ОСЭ" />. == Энергетикалык системалар == [[Файл:Hydro_one_voltage_lines_in_woodbridge_ontario.jpg|left|thumb|267x267px| [[Канада]] . Электр берүү линияларынын тирөөчтөрү [[Горизонт|горизонттун]] ары жагына чейин созулуп жатат]] Энергетикалык система – кеңири мааниде алганда, керектөөчүлөрдү энергиянын бардык түрлөрү менен камсыз кылуучу энергетикалык ресурстардын бардык түрлөрүнүн, ошондой эле аларды алуу, өзгөртүү, бөлүштүрүү жана пайдалануу ыкмалары менен каражаттарынын жыйындысы. Энергетикалык системанын курамына электр энергетикасы, [[Мунай өткөргүч|мунай]] жана газ менен камсыздоо системалары, [[Көмүр өнөр-жайы|көмүр өнөр жайы]], [[Ядролук энергетика|атомдук энергетика]] жана башка тармактар кирет. Адатта, бул системалардын бардыгы улуттук масштабда [[Энергосистема|бирдиктүү энергетикалык системага]], ал эми бир нече аймактын деңгээлинде бириктирилген энергетикалык системаларга бириктирилет. Энергия менен камсыздоочу айрым системаларды бирдиктүү системага бириктирүү тармактар аралык күйүүзү зат-энергетикалык комплекс (КЭК) деп да аталат. Мындай биригүү, биринчи кезекте, энергиянын жана энергетикалык ресурстардын ар кандай түрлөрүн бири-биринин колдонуу мүмкүнчүлүгүнө байланыштуу. Көп учурда ''"энергетикалык система"'' деген түшүнүк тар мааниде бири-бири менен туташкан жана электр жана жылуулук энергиясын өзгөртүү, берүү жана бөлүштүрүү боюнча үзгүлтүксүз өндүрүштүк процесстердин жалпы режимдери менен байланышкан электр станцияларынын, электр жана жылуулук тармактарынын жыйындысын билдирет. Бул мындай системаны борборлоштуруп башкарууга мүмкүндүк берет . Замандап дүйнөдө керектөөчүлөр электр энергиясые аларга жакын же кыйла алыс жайгашкан электр станцияларынан алышат. Эки учурда тең электр энергиясы электр линиялары аркылуу жеткирилет. Бирок керектөөчүлөр электр станциясынан алыс жайгашкан учурда электр энергиясын жогорку чыңалуу менен берүү зарыл болуп, алардын ортосунда чыңалууну жогорулатуучу жана төмөндөтүүчү көмөкчү станциялар курулат. Ушул көмөкчү станциялар аркылуу электр станциялары электр линиялары менен бири-бирине туташтырылып, жалпы жүктөмдү камсыз кылуу үчүн параллелдүү иштешет. Ошондой эле жылуулук өткөргүчтөрү аркылуу жылытуу түтүктөрүн колдонуу менен, бир топ кыска аралыктарда, жылуулук электр борборлору жана казанканалар өз ара туташтырылат. Бул элементтердин бардыгынын жыйындысы ''энергетикалык система'' деп аталат. Аларды бирдиктүү системага бириктирүү бир катар олуттуу техникалык-экономикалык артыкчылыктарды камсыз кылат: * электр жана жылуулук энергиясынын наркынын кыйла төмөндөшү; * керектөөчүлөрдү электр жана жылуулук менен камсыздоонун ишенимдүүлүгүнүн олуттуу жогорулашы; * ар кандай типтеги электр станцияларынын иштөөсүнүн натыйжалуулугунун жогорулашы; * электр станциялары үчүн зарыл болгон резервдик кубаттуулуктун азайышы. Энергетикалык системаларды колдонуунун мындай олуттуу артыкчылыктарынын натыйжасында 1974-жылга карата дүйнөдө өндүрүлгөн электр энергиясынын жалпы көлөмүнүн 3%дан азы гана өз алдынча иштеген электр станцияларында өндүрүлгөн. Ошондон бери энергетикалык системалардын кубаттуулугу тынымсыз өсүп, чакан системалардын негизинде кубаттуу бириктирилген энергетикалык системалар түзүлө баштаган. == Колдонулган адабият == {{Булактар}} [[Категория:Техникалык илимдер]] [[Категория:Энергия]] [[Категория:Энергетика]] kpmce5tz4bl0pdsgz7stwsguiul7txl 10 154272 653532 653462 2026-09-29T12:10:16Z Artelow 2286 653532 wikitext text/x-wiki {{Багыттоочу жадыбал |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |аталышы = Франциянын президенттери |стиль_негизги_башжазуу = background:#ccccff; |стиль_башжазуу = background:#ccccff; |башжазуу = [[Франциянын президенти|Франциянын президенттери]] |сүрөт = [[Файл:Flag of France.svg|50px|border|Франциянын желеги]] |башжазуу1 = [[Экинчи Франция Республикасы|Экинчи Республика]] |тизмек1 = [[Наполеон III|Луи-Наполеон Бонапарт]] (1848—1851)^'''1''' |башжазуу2 = [[Үчүнчү Франция Республикасы|Үчүнчү Республика]] |тизмек2 = [[Адольф Тьер]] (1871—1873)^'''2'''{{*}}[[Патрис Мак-Магон]] (1873—1879)^'''3'''{{*}}[[Жюль Греви]] (1879—1887)^'''4'''{{*}}[[Сади Карно]] (1887—1894)^'''5'''{{*}}[[Жан Казимир-Перье]] (1894—1895)^'''6'''{{*}}[[Феликс Фор]] (1895—1899)^'''5'''{{*}}[[Эмиль Лубе]] (1899—1906){{*}}[[Арман Фальер]] (1906—1913){{*}}[[Раймон Пуанкаре]] (1913—1920){{*}}[[Поль Дешанель]] (1920)^'''6'''{{*}}[[Александр Мильеран]] (1920—1924)^'''6'''{{*}}[[Гастон Думерг]] (1924—1931){{*}}[[Поль Думер]] (1931—1932)^'''5'''{{*}}[[Альбер Лебрен]] (1932—1940)^'''7'''. |башжазуу3 = [[Төртүнчү Франция Республикасы|Төртүнчү Республика]] |тизмек3 = [[Венсан Ориоль]] (1947—1954){{*}}[[Рене Коти]] (1954—1959)^'''8''' |башжазуу4 = [[Бешинчи Франция Республикасы|Бешинчи Республика]] |тизмек4 = [[Шарль де Голль]] (1959—1969)^'''4'''{{*}}<small>[[Ален Поэр]] (1969, м.а.)</small>^'''9'''{{*}}[[Жорж Помпиду]] (1969—1974)^'''5'''{{*}}<small>[[Поэр, Ален|Ален Поэр]] (1974, м.а.)</small>^'''9'''{{*}}[[Дэстэн Валери Жискар]] (1974—1981){{*}}[[Франсуа Миттеран]] (1981—1995){{*}}[[Жак Ширак]] (1995—2007){{*}}[[Николя Саркози]] (2007—2012){{*}}[[Франсуа Олланд]] (2012—2017){{*}}[[Эммануэль Макрон]] (2017—а.у.) |стиль_астында = background:#ccccff; |астында = <small>¹Император деп жарыяланган{{*}}²Убактылуу президент{{*}}³1875-жылга чейин убактылуу президент. Кызматтан кеткен{{*}}⁴Экинчи мөөнөтүндө кызматтан кеткен{{*}}⁵Кызмат учурунда каза болгон{{*}}⁶Биринчи мөөнөтүндө кызматтан кеткена{{*}}⁷Франциянын оккупацияланышына байланыштуу мөөнөтү аяктаган{{*}}⁸Жаңы конституциянын кабыл алынышына байланыштуу мөөнөтү аяктаган{{*}}⁹Сенаттын төрагасы катары мамлекет башчысынын милдетин аткаруучу</small> }} <includeonly>[[Категория:Франциянын президенттери]]</includeonly> <noinclude>[[Категория:Багыттоочу калыптар:Мамлекеттердин президенттери|{{PAGENAME}}]]</noinclude> g0f341sv7l8x4dus9k8o3w5zn4yna0t 10 154283 653525 653513 2026-09-29T12:05:34Z Artelow 2286 653525 wikitext text/x-wiki {{Багыттоочу жадыбал |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |аталышы = Азербайжандын президенттери |стиль_негизги_башжазуу = background:#ccccff; |стиль_башжазуу = background:#ccccff; |башжазуу = {{Желек|Азербайжан}} [[Азербайжандын президенти|Азербайжандын президенттери]] |сүрөт = |башжазуу1 = |тизмек1 = [[Муталибов, Аяз Ниязи оглы]] <small>(1991—1992)</small>{{*}}[[Эльчибей Абүлфаз Гадиргулу оглы]] <small>(1992—1993)</small>{{*}}[[Гейдар Алиев]] <small>(1993—2003)</small>{{*}}[[Ильхам Алиев]] <small>(2003—а.у.)</small> }} <includeonly>[[Категория:Азербайжандын президенттери]]</includeonly> <noinclude>[[Категория:Багыттоочу калыптар:Мамлекеттердин президенттери|{{PAGENAME}}]]</noinclude> ptmg5jscq6sd412a2jmidncluph8qrn 653526 653525 2026-09-29T12:06:11Z Artelow 2286 [[Special:Contributions/Artelow|Artelow]] ([[User talk:Artelow|баарлашуу]]) кылган [[Special:Diff/653525|653525]] түзөтүүсүн жокко чыгаруу 653526 wikitext text/x-wiki {{Багыттоочу жадыбал |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |аталышы = Азербайжандын президенттери |стиль_негизги_башжазуу = background:#ccccff; |стиль_башжазуу = background:#ccccff; |башжазуу = {{Желек|Азербайжан}} [[Азербайжандын президенттеринин тизмеси|Азербайжандын президенттери]] |сүрөт = |башжазуу1 = |тизмек1 = [[Муталибов, Аяз Ниязи оглы]] <small>(1991—1992)</small>{{*}}[[Эльчибей Абүлфаз Гадиргулу оглы]] <small>(1992—1993)</small>{{*}}[[Гейдар Алиев]] <small>(1993—2003)</small>{{*}}[[Ильхам Алиев]] <small>(2003—а.у.)</small> }} <includeonly>[[Категория:Азербайжандын президенттери]]</includeonly> <noinclude>[[Категория:Багыттоочу калыптар:Мамлекеттердин президенттери|{{PAGENAME}}]]</noinclude> q6453j2imc9c8j6m7s6sdf6n7qw4wm6 653527 653526 2026-09-29T12:07:11Z Artelow 2286 653527 wikitext text/x-wiki {{Багыттоочу жадыбал |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |аталышы = Азербайжандын президенттери |стиль_негизги_башжазуу = background:#ccccff; |стиль_башжазуу = background:#ccccff; |башжазуу = {{Желек|Азербайжан}} [[Азербайжандын президенти|Азербайжандын президенттери]] |сүрөт = |башжазуу1 = |тизмек1 = [[Муталибов, Аяз Ниязи оглы]] <small>(1991—1992)</small>{{*}}[[Эльчибей Абүлфаз Гадиргулу оглы]] <small>(1992—1993)</small>{{*}}[[Гейдар Алиев]] <small>(1993—2003)</small>{{*}}[[Ильхам Алиев]] <small>(2003—а.у.)</small> }} <includeonly>[[Категория:Азербайжандын президенттери]]</includeonly> <noinclude>[[Категория:Багыттоочу калыптар:Мамлекеттердин президенттери|{{PAGENAME}}]]</noinclude> ptmg5jscq6sd412a2jmidncluph8qrn 10 154285 653529 653516 2026-09-29T12:08:10Z Artelow 2286 653529 wikitext text/x-wiki {{Багыттоочу жадыбал |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |аталышы = Грузиянын президенттери |стиль_негизги_башжазуу = background:#ccccff; |стиль_башжазуу = background:#ccccff; |башжазуу = {{Желек|Грузия}} [[Грузиянын президенти|Грузиянын президенттери]] |сүрөт = |башжазуу1 = |тизмек1 = [[Гамсахердиа Звиад Константинович]] <small>(1991—1993)</small>{{*}}[[Шеварнадзе Эдуарт Амвросиевич]] <small>(1995—2003)</small>{{*}}[[Саакашвили Михаил Николаевич]] <small>(2004—2013)</small>{{*}}[[Маргвелашвили Георгий Теймуразович]] <small>(2013—2018)</small>{{*}}[[Саломе Зурабишвили]] <small>(2018—2024)</small>{{*}}[[Кавелашвили, Михаил Гурамович]] <small>(2024—а.у.)</small> }} <includeonly>[[Категория:Грузиянын президенттери]]</includeonly> <noinclude>[[Категория:Багыттоочу калыптар:Мамлекеттердин президенттери|{{PAGENAME}}]]</noinclude> 7tqj4khu9gvo3ityfuwkuvss5f3m6x2 10 154287 653536 2026-09-29T13:10:41Z Artelow 2286 Жаңы барак: "‎{{Багыттоочу жадыбал |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |аталышы = Вьетнамдын мамлекет башчылары |стиль_негизги_башжазуу = background:#ccccff; |стиль_башжазуу = background:#ccccff; |башжазуу = Вьетнамдын башчылары (1945-жылдан тарта) |сүрөт..." 653536 wikitext text/x-wiki {{Багыттоочу жадыбал |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |аталышы = Вьетнамдын мамлекет башчылары |стиль_негизги_башжазуу = background:#ccccff; |стиль_башжазуу = background:#ccccff; |башжазуу = Вьетнамдын башчылары (1945-жылдан тарта) |сүрөт = |башжазуу1 = [[Вьетнам Демократиялык Республикасы]] |тизмек1 = [[Хо Ши Мин]] (1945—1969){{*}}[[Тон Дык Тханг]] (1969—1976) |башжазуу2 = [[Кохинхина Автономиялуу Республикасы]] |тизмек2 = [[Нгуен Ван Тхинь]] (1946){{*}}[[Ле Ван Хоать]] (1946—1947){{*}}[[Нгуен Ван Суан]] (1947—1948) |башжазуу3 = [[Вьетнамдын борбордук убактылуу өкмөтү]] |тизмек3 = [[Нгуен Ван Суан]] (1948—1949) |башжазуу4 = [[Вьетнам мамлекети]] |тизмек4 = [[Бао Дай]] (1949—1955){{*}}[[Нго Динь Зьем]] (1955) |башжазуу5 = [[Түштүк Вьетнам|Вьетнам Республикасы]] |тизмек5 = [[Нго Динь Зьем]] (1955—1963){{*}}[[Зыонг Ван Минь]] (1963—1964){{*}}[[Нгуен Кхань]] (1964){{*}}[[Фан Кхак Шыу]] (1964—1965){{*}}[[Нгуен Ван Тхьеу]] (1965—1975){{*}}[[Чан Ван Хыонг]] (1975){{*}}[[Зыонг Ван Минь]] (1975) |башжазуу6 = [[Вьетнам|Вьетнам Социалисттик Республикасы]] |тизмек6 = [[Тон Дык Тханг]] (1976—1980){{*}}[[Нгуен Хыу Тхо]] (1980—1981){{*}}[[Чыонг Тинь]] (1981—1987){{*}}[[Во Ти Конг]] (1987—1992){{*}}[[Ле Дык Ань]] (1992—1997){{*}}[[Чан Дык Лыонг]] (1997—2006){{*}}[[Нгуен Минь Чьет]] (2006—2011){{*}}[[Чыонг Тан Шанг]] (2011—2016){{*}}[[Чан Дай Куанг]] (2016—2018){{*}}[[Данг Тхи Нгок Тхинь]] (у.м.а. 2018){{*}}[[Нгуен Фу Чонг]] (2018—2021){{*}}[[Нгуен Суан Фук]] (2021—2023){{*}}[[Во Тхи Ань Суан]] (у.м.а. 2023){{*}}[[Во Ван Тхыонг]] (2023—2024){{*}}[[Во Тхи Ань Суан]] (у.м.а. 2024){{*}}[[То Лам]] (2024){{*}}[[Лыонг Кыонг]] (2024—2026){{*}}[[То Лам]] (2026—а.у.) |астында = <center>[[Файл:Flag_of_Vietnam.svg|20px]] [[Вьетнамдын президенттеринин тизмеси]]{{*}}[[Файл:Flag of South Vietnam.svg|20px]] [[Түштүк Вьетнамдын башчыларынын тизмеси]]</center> }} <includeonly>[[Категория:Вьетнамдын президенттери]]</includeonly> <noinclude>[[Категория:Багыттоочу калыптар:Мамлекеттердин президенттери|{{PAGENAME}}]]</noinclude> 1qsxypc25h8hn4kn5q6i8n3xxb8mc2p 653537 653536 2026-09-29T13:11:27Z Artelow 2286 653537 wikitext text/x-wiki {{Багыттоочу жадыбал |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |аталышы = Вьетнамдын мамлекет башчылары |стиль_негизги_башжазуу = background:#ccccff; |стиль_башжазуу = background:#ccccff; |башжазуу = Вьетнамдын башчылары (1945-жылдан тарта) |сүрөт = |башжазуу1 = [[Вьетнам Демократиялык Республикасы]] |тизмек1 = [[Хо Ши Мин]] (1945—1969){{*}}[[Тон Дык Тханг]] (1969—1976) |башжазуу2 = [[Кохинхина Автономиялуу Республикасы]] |тизмек2 = [[Нгуен Ван Тхинь]] (1946){{*}}[[Ле Ван Хоать]] (1946—1947){{*}}[[Нгуен Ван Суан]] (1947—1948) |башжазуу3 = [[Вьетнамдын борбордук убактылуу өкмөтү]] |тизмек3 = [[Нгуен Ван Суан]] (1948—1949) |башжазуу4 = [[Вьетнам мамлекети]] |тизмек4 = [[Бао Дай]] (1949—1955){{*}}[[Нго Динь Зьем]] (1955) |башжазуу5 = [[Түштүк Вьетнам|Вьетнам Республикасы]] |тизмек5 = [[Нго Динь Зьем]] (1955—1963){{*}}[[Зыонг Ван Минь]] (1963—1964){{*}}[[Нгуен Кхань]] (1964){{*}}[[Фан Кхак Шыу]] (1964—1965){{*}}[[Нгуен Ван Тхьеу]] (1965—1975){{*}}[[Чан Ван Хыонг]] (1975){{*}}[[Зыонг Ван Минь]] (1975) |башжазуу6 = [[Вьетнам|Вьетнам Социалисттик Республикасы]] |тизмек6 = [[Тон Дык Тханг]] (1976—1980){{*}}[[Нгуен Хыу Тхо]] (1980—1981){{*}}[[Чыонг Тинь]] (1981—1987){{*}}[[Во Ти Конг]] (1987—1992){{*}}[[Ле Дык Ань]] (1992—1997){{*}}[[Чан Дык Лыонг]] (1997—2006){{*}}[[Нгуен Минь Чьет]] (2006—2011){{*}}[[Чыонг Тан Шанг]] (2011—2016){{*}}[[Чан Дай Куанг]] (2016—2018){{*}}[[Данг Тхи Нгок Тхинь]] (у.м.а. 2018){{*}}[[Нгуен Фу Чонг]] (2018—2021){{*}}[[Нгуен Суан Фук]] (2021—2023){{*}}[[Во Тхи Ань Суан]] (у.м.а. 2023){{*}}[[Во Ван Тхыонг]] (2023—2024){{*}}[[Во Тхи Ань Суан]] (у.м.а. 2024){{*}}[[То Лам]] (2024){{*}}[[Лыонг Кыонг]] (2024—2026){{*}}[[То Лам]] (2026—а.у.) |стиль_астында = background:#ccccff; |астында = <center>[[Файл:Flag_of_Vietnam.svg|20px]] [[Вьетнамдын президенттеринин тизмеси]]{{*}}[[Файл:Flag of South Vietnam.svg|20px]] [[Түштүк Вьетнамдын башчыларынын тизмеси]]</center> }} <includeonly>[[Категория:Вьетнамдын президенттери]]</includeonly> <noinclude>[[Категория:Багыттоочу калыптар:Мамлекеттердин президенттери|{{PAGENAME}}]]</noinclude> cuzu8qxggb0tcky42fn1sd4lkvk3389 3 154288 653541 2026-09-29T16:43:50Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 653541 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 16:43, 29 сентябрь 2026 (UTC) 25cla0fmsum6j3sf7bp76r18bu3rqvs 3 154289 653543 2026-09-29T17:44:10Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 653543 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 17:44, 29 сентябрь 2026 (UTC) 8fywsdfj6z24f4ljctf5p5ehiv2yhmx 3 154290 653544 2026-09-29T18:44:22Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 653544 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 18:44, 29 сентябрь 2026 (UTC) psp0dx0yifpe3dpl1fkm7lghvfonhss 3 154291 653553 2026-09-30T03:45:54Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 653553 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 03:45, 30 сентябрь 2026 (UTC) 98lt63zm2ozpmrt83nq05jkttvmwatc 3 154292 653555 2026-09-30T06:46:23Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 653555 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 06:46, 30 сентябрь 2026 (UTC) 788a1ccsy871cocybtj5syw61rccps5 3 154293 653557 2026-09-30T08:18:30Z İmmortalance 49091 İmmortalance "[[Колдонуучунун баарлашуулары:Thecake51]]" барагын "[[Колдонуучунун баарлашуулары:Sezgin Avşar]]" деп кайра атады: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Thecake51|Thecake51]]" to "[[Special:CentralAuth/Sezgin Avşar|Sezgin Avşar]]" 653557 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Колдонуучунун баарлашуулары:Sezgin Avşar]] 8it4tscwm2zx22usyhfw3e5j9yp8r1z 3 154294 653561 2026-09-30T09:46:54Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 653561 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 09:46, 30 сентябрь 2026 (UTC) lr1ydragig3henl1t88k02z4uawhjcz 0 154295 653562 2026-09-30T11:35:57Z Gulnaziki 46048 Макала түзүлдү 653562 wikitext text/x-wiki [[Файл:Оромо001.jpg|thumb|220x220px|Картөшкө, ашкабак менен оромо]] '''Толтурма́''' - кулинардык азыктардын ичине салынуучу азыктар фарш ( {{lang-ru|фарш}}, {{lang-pl|farsz}}, {{lang-fr|farce}}, {{lang-de|Farce}}); куйма/кошулма ({{lang-es|relleno}}, {{lang-en|stuffing}} ж.б.)<ref>https://tamgasoft.kg/dict/index.php?lfrom=ru&lto=kg&lang=kg&word=%D0%BD%D0%B0%D1%87%D0%B8%D0%BD%D0%BA%D0%B0</ref> [[Файл:Hackfleisch-1.jpg|thumb|220x220px|Эт толтурмасы]] Толтурма өзүнчө бир азык же бир нече азыктардын аралашмасы болушу мүмкүн, алар көбүнчө [[Камыр|камырдан]] жасалган азыктардын ({{lang-ru|пирог, пирожки, вареники}}; {{lang-ky|куймак, самса, оромо, мантуу}} ж.б.)<ref>https://open.kg/ky/about-kyrgyzstan/culture/kyrgyz-cuisine/meat-and-offal-dishes/35680-manty-tradicionnoe-sredne-aziatskoe-blyudo-kyrgyzstancev.html</ref> же кулинардык тамак-аштардын (торт, момпосуй ж.б.) ичине салынат. Толтурмалар [[эт]], балык, [[жашылча]], жемиш, козу карын, таттуу же кычкыл болуп бөлүнөт. Эң кеңири таралган кулинардык толтурмалардын катарына эт фаршы же пияз кошулган козу карын, [[картөшкө]], [[керем]] же [[жумуртка]] кошулган күрүч, [[алма]] жана башкалар кирет. == Эскертүүлөр == <references /> 4q39168nm7ofpg5st064d77y60ii48v