Wiktionary
kywiktionary
https://ky.wiktionary.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA
MediaWiki 1.47.0-wmf.22
case-sensitive
Медиа
Атайын
Талкуу
Колдонуучу
Колдонуучунун баарлашуулары
Wiktionary
Wiktionary талкуулоо
Файл
Файлды талкуулоо
МедиаВики
МедиаВикини талкуулоо
Калып
Калыпты талкуулоо
Жардам
Жардамды талкуулоо
Категория
Категорияны талкуулоо
TimedText
TimedText talk
Модуль
Модулду талкуулоо
Event
Event talk
тезаурус
0
46810
204351
204094
2026-10-01T11:04:21Z
Gulnaziki
5270
204351
wikitext
text/x-wiki
{{#invoke:зат атооч|render_wiki_nav}}
{{-ky-}}
=== Морфологиялык касиеттери ===
{{#invoke:зат атооч|render
|сөз=тезаурус
|муундар=те-за-у-рус
|уңгу=тезаурус
|эфа=тезаурус
|аудио=
|таандык=1
}}
=== Семантикалык касиеттери ===
==== Мааниси ====
# Бир тилдин семантикалык катыштарынын системасы берилген маани туюнтуучу бирдиктер тобу, б. а. тилдеги сөздөрдү жана алардын тексттеги колдонулуштарын толук камтыган сөздүк. {{мисал|Бул басылма кыргыз тилинин лексикасын камтыган чоң '''тезаурус''' болуп эсептелет.}}
==== Гиперонимдер ====
# [[сөздүк]]
==== Гипонимдер ====
# [[түшүндүрмө сөздүк]], [[котормо сөздүк]]
{{тектеш_сөздөр
|зат-атоочтор=[[тезаурус]]
|сын-атоочтор= [[тезаурустуу]]
|этиштер=
|тактоочтор=
|эркелетүү=
|кемсинтүү=
|чоңойтуу=
|формалары=
}}
=== Этимологиясы ===
«Тезаурус» сөзү байыркы грек тилиндеги [[θησαυρός]] — «[[кенч]], [[казына]]» деген сөздөн келип чыккан.
{{фразеологизмдер|
*
}}
nf6l1hninmzzt4rmi0t1bcdbl6yhjbe
Модуль:ky-decl
828
87906
204352
204195
2026-10-01T11:18:04Z
Gulnaziki
5270
204352
Scribunto
text/plain
local p = {}
-- ====== UI styles (можно вынести в общий модуль позже) ======
local h_bg = '#DEDEDE'
local t_bg = '#F9F9F9'
local b_color = '#aaaaaa'
local i_border = '1px solid #ffffff'
local function make_link(term, display)
local target = mw.ustring.lower(term)
local text = display or target
return "[[" .. target .. "|" .. text .. "]]"
end
local function wrap_box(title, content)
local res = '\n<div class="mw-collapsible mw-collapsed" style="width:65%; border:1px solid ' .. b_color .. '; margin-top:10px; font-size:95%; font-family: sans-serif;">'
res = res .. '<div style="background:#eeeeee; padding:4px 10px; font-weight:bold; text-align:left; border-bottom:1px solid ' .. b_color .. ';">' .. title .. '</div>'
res = res .. '<div class="mw-collapsible-content" style="background:' .. t_bg .. ';">\n'
res = res .. '{| style="width:100%; text-align:center; border-collapse:collapse; background:' .. t_bg .. '; table-layout: fixed;"\n' .. content .. '\n|}\n'
res = res .. '</div>\n</div>'
return res
end
-- ====== helpers ======
local VOWELS = "аеёиоуүөыэюяи"
local function is_vowel(ch)
return mw.ustring.find(VOWELS, ch, 1, true) ~= nil
end
-- 4-класстуу үндөшүү:
-- back unrounded: а, ы, я -> A
-- back rounded (о): о, ё -> O
-- back rounded (у): у, ю -> U
-- front unrounded: е, и, э -> E
-- front rounded: ө, ү -> Ö
local function harmony4(word)
local map = {
['а']='A',['ы']='A',['я']='A',
['о']='O',['ё']='O',
['у']='U',['ю']='U', -- Выделены в отдельную группу U
['е']='E',['и']='E',['э']='E',
['ө']='Ö',['ү']='Ö'
}
for i = mw.ustring.len(word), 1, -1 do
local ch = mw.ustring.sub(word, i, i)
if map[ch] then return map[ch] end
end
return 'A'
end
local function low_vowel(h) -- а/о/е/ө
-- Для группы U широкая гласная — это 'а'
local m = { A='а', O='о', U='а', E='е', ['Ö']='ө' }
return m[h] or 'а'
end
local function high_vowel(h) -- ы/у/и/ү
-- Для группы U узкая гласная — это 'у'
local m = { A='ы', O='у', U='у', E='и', ['Ö']='ү' }
return m[h] or 'ы'
end
local function last_char(word)
return mw.ustring.sub(word, -1)
end
-- глухие для выбора т/к
local VOICELESS = "пкстшфхцчщ"
local VOICED = "бвгджзлмнң"
local SONORANT = "рй"
local function in_set(set, ch)
return mw.ustring.find(set, ch, 1, true) ~= nil
end
-- Префикс суффикса (первый согласный) для разных категорий
local function prefix_for(word, kind)
local last = last_char(word)
local v = is_vowel(last)
if kind == "pl" then
if v then return "л" end
if in_set(VOICELESS, last) then return "т" end
if in_set(VOICED, last) then return "д" end
return "л"
end
if kind == "gen" or kind == "acc" then
if v then return "н" end
if in_set(VOICELESS, last) then return "т" end
if in_set(VOICED, last) or in_set(SONORANT, last) then return "д" end
return "д"
end
if kind == "dat" then
if v then return "г" end
return in_set(VOICELESS, last) and "к" or "г"
end
if kind == "loc" or kind == "abl" then
if v then return "д" end
return in_set(VOICELESS, last) and "т" or "д"
end
return ""
end
-- суффикс по падежу (без основы)
local function suffix_for(word, kind)
local h = harmony4(word)
local a = low_vowel(h)
local i = high_vowel(h)
local pfx = prefix_for(word, kind)
if kind == "nom" then return "" end
if kind == "pl" then
-- стандартное: -лар/-лер/-лор/-лөр (через pfx + low + р)
return pfx .. a .. "р"
end
if kind == "gen" then
-- -нын/-нин/-тун/-тин ... => pfx + i + н
return pfx .. i .. "н"
end
if kind == "acc" then
-- -ны/-ни/-ту/-ти ... => pfx + i
return pfx .. i
end
if kind == "dat" then
-- -га/-ге/-го/-гө ... => pfx + a
return pfx .. a
end
if kind == "loc" then
-- -да/-де/-до/-дө ... => pfx + a
return pfx .. a
end
if kind == "abl" then
-- -дан/-ден/-дон/-дөн ... => pfx + a + н
return pfx .. a .. "н"
end
return ""
end
local function apply(word, kind)
-- исключения множественного (можно расширять)
if kind == "pl" and word == "бала" then return "балдар" end
return word .. suffix_for(word, kind)
end
function p.make_forms(word)
local forms = {}
forms.nom = word
forms.pl = apply(word, "pl")
forms.gen = apply(word, "gen")
forms.dat = apply(word, "dat")
forms.acc = apply(word, "acc")
forms.loc = apply(word, "loc")
forms.abl = apply(word, "abl")
return forms
end
function p.render_table(frame)
local args = frame.args
if frame:getParent() then
-- чтобы можно было вызывать и напрямую, и из шаблона
for k,v in pairs(frame:getParent().args) do
if args[k] == nil or args[k] == "" then args[k] = v end
end
end
local word = args['сөз'] or args['word'] or mw.title.getCurrentTitle().text
word = mw.ustring.gsub(word, "^.-:", "")
word = mw.ustring.gsub(word, "^.*/", "")
local forms = p.make_forms(word)
local plural = (args['көп'] and args['көп'] ~= "") and args['көп'] or forms.pl
local content = '|-\n'
content = content .. '! style="width:20%; background:' .. h_bg .. '; border:' .. i_border .. ';" | \n'
content = content .. '! style="width:40%; background:' .. h_bg .. '; border:' .. i_border .. '; padding:2px;" | ' .. make_link("жекелик") .. '\n'
content = content .. '! style="width:40%; background:' .. h_bg .. '; border:' .. i_border .. '; padding:2px;" | ' .. make_link("көптүк") .. '\n'
local cases = {
{"Атооч","nom"},
{"Илик","gen"},
{"Барыш","dat"},
{"Табыш","acc"},
{"Жатыш","loc"},
{"Чыгыш","abl"}
}
for _, c in ipairs(cases) do
local sg = (c[2] == "nom") and word or apply(word, c[2])
local plv = (c[2] == "nom") and plural or (plural .. suffix_for(plural, c[2]))
content = content .. "|-\n"
content = content .. "! style=\"background:" .. h_bg .. "; border:" .. i_border .. "; padding:2px;\" | " .. make_link(c[1]) .. "\n"
content = content .. "| style=\"border:" .. i_border .. "; padding:2px;\" | " .. sg .. "\n"
content = content .. "| style=\"border:" .. i_border .. "; padding:2px;\" | " .. plv .. "\n"
end
return wrap_box(word .. " сөзүнүн [[жөндөлүш|жөндөлүшү]]", content)
end
return p
cn433py4y8kh8asmitvccvuv6eoh8ov
Жардам:Кыргыз тили үчүн ЭФА
12
87908
204353
203570
2026-10-01T11:53:49Z
Gulnaziki
5270
204353
wikitext
text/x-wiki
<div style="border:1px solid #a2a9b1; background-color:#f8f9ff; padding:15px; margin-bottom:20px;">
Төмөндө кыргыз сөздөрүнүн транскрипциясында колдонулуучу [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D1%83%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8B%D0%B9_%D1%84%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%B0%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82 Эл аралык фонетикалык алфавит] (ЭФА) белгилери берилген.
</div>
=== Үнсүз тыбыштар (Consonants) ===
{| class="wikitable" style="width:100%; border-collapse:collapse; text-align:center;"
! style="background:#eaf2ff; border:1px solid #a2a9b1; padding:5px; width:15%;" | [[w:ky:Эл аралык фонетикалык алфавит|ЭФА (IPA)]]
! style="background:#eaf2ff; border:1px solid #a2a9b1; padding:5px; width:20%;" | Кирилл жазмасы
! style="background:#eaf2ff; border:1px solid #a2a9b1; padding:5px; width:20%;" | Латын жазмасы
! style="background:#eaf2ff; border:1px solid #a2a9b1; padding:5px; width:25%;" | Мисалдар
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /b/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | б || style="border:1px solid #a2a9b1;" | b || style="border:1px solid #a2a9b1;" | '''б'''ак
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /ʃ/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | ш || style="border:1px solid #a2a9b1;" | š || style="border:1px solid #a2a9b1;" | '''ш'''аар
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /ʃtʃ/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | щ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | šč || style="border:1px solid #a2a9b1;" | '''щ'''екер
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /d/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | д || style="border:1px solid #a2a9b1;" | d || style="border:1px solid #a2a9b1;" | '''д'''аам
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /d͡ʒ/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | ж || style="border:1px solid #a2a9b1;" | ž || style="border:1px solid #a2a9b1;" | '''ж'''аз
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /f/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | ф || style="border:1px solid #a2a9b1;" | f || style="border:1px solid #a2a9b1;" | '''ф'''абрика
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /ɡ/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | г || style="border:1px solid #a2a9b1;" | g || style="border:1px solid #a2a9b1;" | '''г'''үл
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /j/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | й || style="border:1px solid #a2a9b1;" | y || style="border:1px solid #a2a9b1;" | то'''й'''
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /k/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | к || style="border:1px solid #a2a9b1;" | k || style="border:1px solid #a2a9b1;" | '''к'''үл
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /lʲ/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | л || style="border:1px solid #a2a9b1;" | l || style="border:1px solid #a2a9b1;" | ка'''л'''аа
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /l/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | л || style="border:1px solid #a2a9b1;" | l || style="border:1px solid #a2a9b1;" | '''л'''ейлек
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /m/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | м || style="border:1px solid #a2a9b1;" | m || style="border:1px solid #a2a9b1;" | '''м'''ээрим
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /n/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | н || style="border:1px solid #a2a9b1;" | n || style="border:1px solid #a2a9b1;" | '''н'''аристе
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /ŋ/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | ң || style="border:1px solid #a2a9b1;" | ñ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | ке'''ң'''
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /p/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | п || style="border:1px solid #a2a9b1;" | p || style="border:1px solid #a2a9b1;" | '''п'''ериште
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /q/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | к (қ) || style="border:1px solid #a2a9b1;" | q || style="border:1px solid #a2a9b1;" | '''к'''ызыл
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /r/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | р || style="border:1px solid #a2a9b1;" | r || style="border:1px solid #a2a9b1;" | ка'''р'''а
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /ʁ/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | г (ғ) || style="border:1px solid #a2a9b1;" | ƣ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | а'''г'''артуу
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /s/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | с || style="border:1px solid #a2a9b1;" | s || style="border:1px solid #a2a9b1;" | '''с'''езим
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /t/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | т || style="border:1px solid #a2a9b1;" | t || style="border:1px solid #a2a9b1;" | '''т'''ак
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /t͡ʃ/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | ч || style="border:1px solid #a2a9b1;" | č || style="border:1px solid #a2a9b1;" | '''ч'''ач
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /ts/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | ц || style="border:1px solid #a2a9b1;" | ts || style="border:1px solid #a2a9b1;" | '''ц'''емент
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /v/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | в || style="border:1px solid #a2a9b1;" | v || style="border:1px solid #a2a9b1;" | '''в'''елосипед
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /χ/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | х || style="border:1px solid #a2a9b1;" | h || style="border:1px solid #a2a9b1;" | '''х'''ан
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /z/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | з || style="border:1px solid #a2a9b1;" | z || style="border:1px solid #a2a9b1;" | '''з'''аар
|}
=== Үндүү тыбыштар (Vowels) ===
{| class="wikitable" style="width:100%; border-collapse:collapse; text-align:center;"
! style="background:#eaf2ff; border:1px solid #a2a9b1; padding:5px; width:15%;" | [[w:ky:Эл аралык фонетикалык алфавит|ЭФА (IPA)]]
! style="background:#eaf2ff; border:1px solid #a2a9b1; padding:5px; width:20%;" | Кирилл жазмасы
! style="background:#eaf2ff; border:1px solid #a2a9b1; padding:5px; width:20%;" | Латын жазмасы
! style="background:#eaf2ff; border:1px solid #a2a9b1; padding:5px; width:25%;" | Мисалдар
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /ɑ/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | а || style="border:1px solid #a2a9b1;" | a || style="border:1px solid #a2a9b1;" | '''а'''й
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /e/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | э || style="border:1px solid #a2a9b1;" | è || style="border:1px solid #a2a9b1;" | '''э'''л
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /i/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | и || style="border:1px solid #a2a9b1;" | i || style="border:1px solid #a2a9b1;" | '''и'''йне
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /ja/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | я || style="border:1px solid #a2a9b1;" | ja || style="border:1px solid #a2a9b1;" | адаби'''я'''т
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /je/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | е || style="border:1px solid #a2a9b1;" | e || style="border:1px solid #a2a9b1;" | '''е'''вро
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /jo/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | ё || style="border:1px solid #a2a9b1;" | ë || style="border:1px solid #a2a9b1;" | ко'''ё'''н
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /ju/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | ю || style="border:1px solid #a2a9b1;" | ju || style="border:1px solid #a2a9b1;" | ко'''ю'''у
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /o/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | о || style="border:1px solid #a2a9b1;" | o || style="border:1px solid #a2a9b1;" | о'''о'''з
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /ø/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | ө || style="border:1px solid #a2a9b1;" | ö || style="border:1px solid #a2a9b1;" | '''ө'''мүр
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /u/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | у || style="border:1px solid #a2a9b1;" | u || style="border:1px solid #a2a9b1;" | '''у'''у
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /y/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | ү || style="border:1px solid #a2a9b1;" | ü || style="border:1px solid #a2a9b1;" | '''ү'''й
|-
| style="border:1px solid #a2a9b1;" | /ɯ/ || style="border:1px solid #a2a9b1;" | ы || style="border:1px solid #a2a9b1;" | y || style="border:1px solid #a2a9b1;" | '''ы'''р
|}
getk56uduqu745wbef0jz4z6nyg68ao