Vikipedya ladwiki https://lad.wikipedia.org/wiki/La_Primera_Hoja MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter Medya Especial Diskusyón Usador Messaje de Usador Vikipedya Diskusyón de Vikipedya Dosya Diskusyón de Dosya MedyaViki Diskusyón de MedyaViki Xablón Diskusyón de Xablón Ayudo Diskusyón de Ayudo Kateggoría Diskusyón de Kateggoría Portal Diskusyón de Portal TimedText TimedText talk Módulo Módulo discusión Evento Evento discusión Antika Esnoga de Dushanbe 0 6794 216824 215119 2026-06-12T02:06:39Z InternetArchiveBot 18091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 216824 wikitext text/x-wiki [[Archivo:Synagogue of Dushanbe2.jpg|thumb|250px|Interior de la Esnoga]] La '''Esnoga de Dushanbe''', endagora konosida komo la '''Antika Esnoga de Dushanbe''' o la '''Esnoga Buhari''', fue fraguáda en [[Dushanbe]], la sivdad kapitala de [[Tadjikistan]], en una de las [[máale djudia|máales djudias]] ke ivan egzistir en la sivdad enel syéklo XIX. La esnoga konformaba parte del komplekso djudio de la sivdad, le iva inluir endemas una skola i una mikve. En Febrero del anyo 2006, el govierno de [[Tadjikistan]] empiesó a demolir las fráguas komunitarias djudias komo parte de un plano para dezvelopar la sivdad i endemas deishar spasio para un muevo palasio presidensial i bostanes. La destruksiyon de la [[esnoga]] fue retrazada déke la protesta de la komunita internasional i una serie de aksiyones en las kortes asta el final del mes de Djunio de 2008, kuando la vieja frágua fue finalmente destryuida. <ref name=June2008>[http://subscribe.ru/archive/news.world.turkestan/200806/26150229.html Dushanbe synagogue demolished], 26 June 2008 (en ruso)</ref><ref name=haaretz>[https://web.archive.org/web/20080627063831/http://www.haaretz.com/hasen/spages/996202.html Tajikistan's only synagogue razed], 29 June 2008</ref> == La Frágua == Fraguáda por la [[djudios de Buhara|komunita buhariana]] má de sien anyos atras, la [[esnoga]] fue tomada por los Sovyetikos enel anyo 1920 y nasionalisada enel anyo 1952. La komunita djudia fue permitida uzar la frágua enel anyo 1958, anke sigia basho kontrolo del govierno. Enel anyo 1995, dentro de una serie de atakos a kasas djudias, la esnoga fue atakada. En Mayo del anyo 2003, la komunita resivio una karta en la kuala se le ordenaba a los djudios desokupar las fráguas de la komunita, para Djulio de este anyo. La destruksiyon orijinalmente estaba planeada para el anyo 2004, afilú empiesó en Fevrero de 2006 kon la destruksiyon de la [[mikve]] de la komunita, la karneseriya i las aulas de klases i kamaretas de studios. <ref name=February2006>[http://www.forum18.org/Archive.php?article_id=731 Demolition of country's only synagogue begins] [[22 February]] [[2006]]</ref> La destruksiyon de la [[esnoga]] fue retrazada déke la protesta de la komunita internasional i una serie de aksiyones en las kortes asta el final del mes de Djunio de 2008, kuando la vieja frágua fue finalmente destryuida.<ref name=June2008/><ref name=haaretz/> == Reaksiyones a la destruksiyon de la esnoga == [[Archivo:Dushanbe Synagogue Entrance.jpg|thumb|left|300px|Entrada prinsipala a la Antika Esnoga de Dushanbe, Djunio de 2006]] Kuando empiesó la destruksiyon de la frágua, la esnoga era el sentro de arrogamiento de la komunita djudia de [[Dushanbe]], estimada entre 150 a 350 personas. Esta era la ultima esnoga ke kedava en [[Tadjikistan]]. Mientras ke el govyerno diziya ke la frágua no tenía emportansia istórika i podia ser destruyido de akódro a los planos de remuevasiyon de la sivdad<ref>[http://www.forum18.org/Archive.php?article_id=129 Will Jews get compensation when synagogue is demolished?] - Forum 18, 18 August 2003</ref>, la komunita djudia deklaró publikamente ke, komo la unika kaza de arrogamiento en un paez ke avia sido kaza para los djudios por mas de dos mil anyos, la frágua tinía muncha emportansia istórika. Endemás la propyetá de la frágua era disputada. La komunita reportaba ke tinía dokumentos de la era pre-sovyetika ke amostran ke la frágua i la tierra avia sido komprada por la komunita djudia. Má afilú las avtoridades munisipalas de la sivdad deklararon ke el estado era el propietario de la frágua déke fue nasionalisado por los Sovyetikos enel anyo 1952.<ref name=May2004>[http://www.forum18.org/Archive.php?article_id=325 Dushanbe Jews ordered to vacate synagogue by July], [[Forum 18]] News Service, 21 May 2004</ref> [[Archivo:Dushanbe Synagogue interior.jpg|thumb|right|300px|Kortijo de la Antika Esnoga de Dushanbe, Djunio de 2006]] Enel anyo 2004, el [[Rabino Shefe]] de [[Asya Sentrala]], Rabí [[Abraham Dovid Gurevich]], izo publiko el antisemitismo en [[Tadjkistan]] ante los medios internasionales, eksplikando ke para el govyerno de [[Tadjikistan]] iva ser un gran verguensa tener una esnoga al lado del muevo palasio presidensial<ref name=May2004/> má el Departamento de Estado de los [[Estatos Unitos d'Amerika]] kalifikó el asunto de "burokrátiko, má ke ideolojiko".<ref name="state.gov">[http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2004/35488.htm Tajikistan, International Religious Freedom Report 2004] - US Department of State, Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor, [[14 September]] [[2004]]</ref> La [[UNESCO]] eskrivio una karta al govyerno de [[Tadjikistan]] enel anyo 2004, eksplikando ke la destruksiyon de la esnoga iva estar "en kontro de los estandares internasionales para la defensa de la erensia kulturala de los paezes".<ref>[https://web.archive.org/web/20110813161948/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?apage=1&cid=1139395516487&pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull Save Dushanbe's synagogue] - [[Jerusalem Post]] Web site [[2 March]] [[2006]]</ref> La [[BBC]] reportó enel anyo 2006 ke "las personas ke estaban en kontro de la destruksiyon avian sido amenasados por el govyerno i la grande parte de la komunita tinía temor de avlar".<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/4777586.stm Last Tajik synagogue to be razed] - [[BBC News]] Web site 5 March 2006</ref> En Marso del anyo 2006 paresía ke por un chiko tyempo, el govyerno iva permitir ke la keilá meldase en la [[esnoga]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070301065152/http://www.fjc.ru/news/newsArticle.asp?AID=370417 Tajikistan’s Only Synagogue Saved in Nick of Time] - Federation of Jewish Communities of the CIS News Web site, 20 March 2006</ref> Ma afilú en Mayo de 2006, el govyerno anunsió ke iva a fraguar una mueva esnoga en "un espasio má apropiádo en el sentro de la sivdad".<ref>[http://lenta.ru/news/2006/05/18/eaek/ Synagogue to be rebuilt on a new site], 18 May 2006 (en ruso) </ref> La komunita tentava en las kortes de defender la antika esnoga, má en Djunio del anyo 2008, las kortes de la sivdad ivan desidir ke la destruksiyon de la esnoga iva proseder asigun los planos de dezvelopamiento de la sivdad.<ref>[https://web.archive.org/web/20080908072152/http://rfe.rferl.org/featuresarticle/2008/6/719A60B6-BA4F-4E82-8EC3-8074BC40E7EA.html Municipal courts in Dushanbe order demolition of the old synagogue], Radio Free Europe/Radio Liberty, 23 June 2008.</ref> Anke el govyerno refuza kompensar a la komunita por la destruksiyon de la frágua, entregó un espasio de 1.500 metros katrados para el fraguamyénto de una mueva esnoga a la beira del rio Dushanbinka en la máale de Firdavsi, en el oksidente de la sivdad.<ref>[http://www.jewish.ru/news/cis/2008/04/news994261594.php New site for the synagogue allocated], 15 April 2008 (en ruso)</ref> Al final de la destruksiyon de la antika esnoga en Djunio de 2008, el presidente de la '''Federasion de Komunitas Djudias de la KEI''', [[Lev Leviev]], konfirmó durante una vijita a la sivdad de [[Dushanbe]] ke el fraguamiento de la mueva esnoga iva empiesar pishín, finansiado por la FKDj, el [[Kongreso Mondial Buhariano]] i donantes partikolares. == La mueva esnoga es aperturada == El 4 de [[Mayo]] del anyo 2009, la komunita djudia de la sivdad aperturó la mueva esnoga de la sivdad, la kuala fonksiona en una frágua donada por el [[banko|bankero]] tadjiko Hasan Assadullozoda<ref>[https://web.archive.org/web/20111015075751/http://dushanbe.usembassy.gov/pr_05042009.html Opening Ceremony of Dushanbe's new Synagogue]. Ambasada de los Estatos Unitos d'Amerika en Dushanbe</ref>, duenyo del banko Orient-Bank i kunyado del presidente del paez. La mueva esnoga se ankontra en la kaleja Ozodii Zanon, en una de las amijores máales de la sivdad.<ref>[https://web.archive.org/web/20090805060039/http://www.payvand.com/news/09/apr/1113.html Tajik Jewish Community Gets New Synagogue]. Payvand Iran News</ref> == Referensias == <div class="references-small" style="-moz-column-count:2; column-count:2;"> <references /> </div> == Enlasos Eksternos == * [https://web.archive.org/web/20070929094122/http://www.fjc.ru/communities/news.asp?cid=84786&NewsType=80052&scope=4015&aid=365268 Web site of the Jewish Community of Dushanbe, news section] * [http://www.forum18.org/Analyses.php?region=31 Recent reports about Tajikistan], from [[Forum 18]], Oslo, Norway * [http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/History/Bukharan_Jews.html Jewish Virtual Library, Bukharan Jews page] * [http://www.eurasianet.org/departments/rights/articles/pp050804.shtml Eurasianet on the Jewish community's campaign to keep its synagogue] * [https://web.archive.org/web/20070313224440/http://www.ushmm.org/newsfeed/anti/viewstory.php?storyid=224 A story from the United States Holocaust Memorial Museum website on the imminent demolition of the building] * [http://www.BJews.com Bukharian Jewish Global Portal] * [https://web.archive.org/web/20080614201306/http://www.rferl.org/featuresarticle/2004/05/2b5f1718-8edd-48b6-b4b4-6109cdacd2e6.html Tajikistan: Small Jewish Community Fighting To Save Its Synagogue] [[Categoría:Mizrahim]] [[Categoría:Esnogas]] [[Categoría:Komunitas Djudias]] [[Categoría:Tadjikistan]] [[Categoría:Dushanbe]] [[Kateggoría:Vikipedya:Artikolos kon grafia ladina]] 9ugahv65zebtxcuzvp77j0l4rs31cef Alienum 0 20024 216815 2026-06-11T15:53:41Z Baltyer 24048 Pajina kreado con "[[Dosya:3D Reconstruction of Alienum velamenus.png|miniaturadeimagen]] '''Alienum''' (konozido por su unika espesie ''Alienum velamenus'') es un jenero ekstinto de organismo marino de puerpo blando ke bivio a los fines del periodo Ediakario (faze aproksimadamente 541 milyones de anyos). Los sus restos fosiles hueron topadosen la Formasion Dengying, en la provinsia de Yunnan, al sur de Kina. Este bisho es konsiderado un de los mios de la evolusion por modre de la su posiv…" 216815 wikitext text/x-wiki [[Dosya:3D Reconstruction of Alienum velamenus.png|miniaturadeimagen]] '''Alienum''' (konozido por su unika espesie ''Alienum velamenus'') es un jenero ekstinto de organismo marino de puerpo blando ke bivio a los fines del periodo Ediakario (faze aproksimadamente 541 milyones de anyos). Los sus restos fosiles hueron topadosen la Formasion Dengying, en la provinsia de Yunnan, al sur de Kina. Este bisho es konsiderado un de los mios de la evolusion por modre de la su posivle liasion kon los vetulikolianos del periodo Cambriko. == Morfolojiya i Anatomiya == Los arkivos fosiles, guadrados komo konpresiones karbonosas en rokas sedimentarias, amostran un puerpo chiko en forma de vela i dividido en dos partes prensipales: * Seasion anterior: Es la parte mas grande i asimetrika. Amostra estruturas ke los kientifikos ligan kon hendiduras brankiales i un surko farinjeo, lo ke sujiere un sistema de alimentasion por filtrasion. * Seasion posterior: Una estruktura mas dekeshada (estrecha) en forma de kola ke sale del puerpo prinsipal. [[Kateggoría:Vida ediakariana]] [[Kateggoría:Fosiles]] fkliizmytwegoybu72memfnrjo5a3lm Amorphia 0 20025 216816 2026-06-11T16:05:04Z Baltyer 24048 Pajina kreado con "El '''Amorphia''' incognita es un enigmatiko djenero de fosil ediakariko. Hue deskrito en [[Ukraina|Ukrania]] (en los asomaderos del rio Dniester) i se klasifika adientro de las incertae sedis (biota de pozision taksonomika inzierta). Se karakterisa: * Forma: Amostra impresiones de formas iregulares, sin simetriya klara ni morfolojiya anatomika deteminada. * Tamanyo: Las sus patadas fosilisadas son chikas, ariento jeneralmente de 2 mm i 8 mm. * Orijin: La su estruktura…" 216816 wikitext text/x-wiki El '''Amorphia''' incognita es un enigmatiko djenero de fosil ediakariko. Hue deskrito en [[Ukraina|Ukrania]] (en los asomaderos del rio Dniester) i se klasifika adientro de las incertae sedis (biota de pozision taksonomika inzierta). Se karakterisa: * Forma: Amostra impresiones de formas iregulares, sin simetriya klara ni morfolojiya anatomika deteminada. * Tamanyo: Las sus patadas fosilisadas son chikas, ariento jeneralmente de 2 mm i 8 mm. * Orijin: La su estruktura amostra ke pudo ser de organismos muncho primitivos, o simplemente son moldes de tierra ande las markas hueron acheadas por sedimentos dospues de la podrezio. Por modre de su manka de trasos klaros para diagnostiko, su verdadera naturaleza biolojika ainda se sige barajando. [[Kateggoría:Vida ediakariana]] [[Kateggoría:Fosiles]] 0uvr7p3vf8s8whi8nfc2t3fuwirtuly Andiva 0 20026 216817 2026-06-11T16:39:54Z Baltyer 24048 Pajina kreado con "[[Dosya:Andiva ivantsovi アンディヴァ イヴァンツォヴィ.jpg|miniaturadeimagen]] '''Andiva''' (espesie tipo ''Andiva ivantsovi'') es un djenero ekstinto de metazoo bilateral i depresivle ke koeksistio kon la [[Biota del periodo ediakariko|biota ediakarika]] durante el periodo Vendiano. Los primeros restos [[Fosil|fosiles]] se rekuperaron en los afloramientos sedimentarios de la kosta de la Mar Blanka, [[Rusia]], basho la direksion del paleontologo Mikhail Fed…" 216817 wikitext text/x-wiki [[Dosya:Andiva ivantsovi アンディヴァ イヴァンツォヴィ.jpg|miniaturadeimagen]] '''Andiva''' (espesie tipo ''Andiva ivantsovi'') es un djenero ekstinto de metazoo bilateral i depresivle ke koeksistio kon la [[Biota del periodo ediakariko|biota ediakarika]] durante el periodo Vendiano. Los primeros restos [[Fosil|fosiles]] se rekuperaron en los afloramientos sedimentarios de la kosta de la Mar Blanka, [[Rusia]], basho la direksion del paleontologo Mikhail Fedonkin. La distribusion paleojeografika de este takson abarka tanyen la kuenka de Australia Meridional. == Morfolojiya i Analiz Estruktural == La preservasion de ''Andiva'' se produze prinsipalmente en forma de moldes i kontramoldes eksternos en areniskas de grano fino. La su anatomia se define por los sigyentes karakteres morfolojikos: * Morfolojiya jenerala: El puerpo apresenta una morfolojiya ovalada, dorsoventralmente aplanada i asimetrika. La lonjitu de las amostras osila de manera jeneralizada entre los 6 i 10 centimetros. * Isomerismo: La rejion dorsala eksibe una segmentasion transversala regulara organizada a lo largo de un ekse lonjitudinal medio. Los isomeros (segmentos) de ambos lados no se korresponden de forma opuesta, sino alternada, konfigurando una simetria por deslizamiento karakteristika de los proartikulados. * Kapa dorsal: Las investigasiones sujyeren la presensia de una kutikula superior semi-rijida no mineralizada ke aktvava komo eskudo protektor kontra la idrodinamika marina, mientres ke la zona ventrala permanesia desprovista de dita proteksion. == Paleoekolojiya i Taksonomiya == El analiz funsional de ''Andiva ivantsovi'' asinala un modo de vida bentoniko i vajil. El organismo morava enriva de tapetes mikrobyanos en ambientes marinos someros. Se postula ke el su desplazamiyento era de karakter reptante, optimizando la asorvsion de materia organika del sustrato. La relasion filojenetika mas serkana se establese kon otrunos integrantes de la klase ''Cephalozoon'', tales komo ''[[Yorgia]]'' i ''[[Dickinsonia]]'', partajando el mekanismo de kresimiyento por adision sekuensiala de muevos isomeros en la zona posteriora del puerpo. ---- [[Kateggoría:Vida ediakariana]] [[Kateggoría:Fosiles]] s8knj94bfqd9kqvxq55epyu2ufjndin Annulatubus 0 20027 216818 2026-06-11T17:12:54Z Baltyer 24048 Pajina kreado con "'''Annulatubus''' (espesie tipo ''Annulatubus flexuosus'') es un jenero ekstinto de organismo sesil de la [[Biota del periodo ediakariko|biota ediakarika]]. La su presensia en las capas sedimentarias mas altas del Prekambriko modifiko el konosimiento de las komunitas de agua profunda de dita epoka, amostrando un alkanse mas variado de formas tubularas antes del atadijo kon el periodo Kambriko. == Morfolojiya i Analiz Estruktural == Los restos fosiles se preservaron en f…" 216818 wikitext text/x-wiki '''Annulatubus''' (espesie tipo ''Annulatubus flexuosus'') es un jenero ekstinto de organismo sesil de la [[Biota del periodo ediakariko|biota ediakarika]]. La su presensia en las capas sedimentarias mas altas del Prekambriko modifiko el konosimiento de las komunitas de agua profunda de dita epoka, amostrando un alkanse mas variado de formas tubularas antes del atadijo kon el periodo Kambriko. == Morfolojiya i Analiz Estruktural == Los restos fosiles se preservaron en formasion de moldes sedimentarios, amostrando las sigyentes karakteristikas anatomikas: * Estruktura aniyada: El puerpo esta konfigurado por una serie de anyos o aniynos transversales (de ande tyene el su nombre ''Annulatubus''), ke asentan una morfolojiya modulara i sekuensiala a lo largo del puerpo. * Flesivilita y tamanyo: A diferensia de otrunos djeneros koetaneos mas chikos i rijidos (komo ''Sekwitubulus''), el puerpo de ''Annulatubus'' era flesivle i de un tamanyo major, logrando un diametro medido en sentimetros. * Fijasion al sustrato: Se postula ke biviya fiksada al fondo de la mar, enrejistrado en los mesmos estratos ande se topan diskos de anklaje de tipo ''[[Aspidella]]''. == Paleoekolojiya == ''Annulatubus flexuosus'' bivia en ambientes de aguas profundas. El analiz de la Formasion Blueflower amostra ke este djenero formava parte de una komunita de transision muncho diferente de las antikas asambledas dominadas por rangeomorfos. Mientres ke las trazas fosiles (iknofosiles) del sustrato no trokaron muncho en dika seasion, las formas korporales de los bishos tubulares flesivles si amostraron un desvelopamiento muy asenyado a los fines del periodo. [[Kateggoría:Vida ediakariana]] [[Kateggoría:Fosiles]] i9ezngpbtp5ulnejf6qd6hf276dtgnp Archaeichnum 0 20028 216819 2026-06-11T17:37:19Z Baltyer 24048 Pajina kreado con "[[Dosya:Archaeichnium holotype fossil.png|miniaturadeimagen]] '''Archaeichnium''' (konosido endemas en algunas ovras komo ''Archaeichnum'') es un djenero ekstinto de organismo marino de puerpo blando ke moro los mares a los fines del periodo Ediakario, en un rango temporal de entre 570 i 543 milyones de anyos abanti. El solo takson valido de este djenero monotipiko es la espesie ''Archaeichnium haughtoni'', deskrita formalmente por el paleontologo Martin Glaessner en el…" 216819 wikitext text/x-wiki [[Dosya:Archaeichnium holotype fossil.png|miniaturadeimagen]] '''Archaeichnium''' (konosido endemas en algunas ovras komo ''Archaeichnum'') es un djenero ekstinto de organismo marino de puerpo blando ke moro los mares a los fines del periodo Ediakario, en un rango temporal de entre 570 i 543 milyones de anyos abanti. El solo takson valido de este djenero monotipiko es la espesie ''Archaeichnium haughtoni'', deskrita formalmente por el paleontologo Martin Glaessner en el anyo 1963 a partir de las amostras topadas en el Grupo Nama, en Namibia. Durante munchos anyos el su enlaso taxonomiko fue objeko de debate, asendiendo a ser klasifikado de manera erronea como un arqueosiato (esponja primitiva) o un tubo de gusano bel, fina ke las dalkavo investigasiones determinaron la su verdadera enfluensia paleoekolojika. Los estudios de los anyos dalkavo lo definen kon un revestimiento robusto de madriguera o galeria (''burrow lining''). Esta pared tubular estava echa por modre de moko organiko i detritos del sustrato, lo ke le dava una grande defendision kontra la idrodinamika del fondo marino. Formava paredes tubularas para dar ayudo i soporte arkitektural a las sus galerias susterraneas. Este djenero amostra ke los primeros animales con simetria bilaterala ya teniyan la fakulta de trokar i modifikar de forma kompleksa el fango marino antes de la grande eksplosion evolutiva del periodo Kambriko. [[Kateggoría:Fosiles]] [[Kateggoría:Vida ediakariana]] 57toauohcwowfhtbn42ugkezxqdyk1o Arimasia 0 20029 216820 2026-06-11T17:55:02Z Baltyer 24048 Pajina kreado con "[[Dosya:Arimasia holotype fossil.png|miniaturadeimagen]] '''Arimasia''' es un jenero estinto de esponja marina (porifero) ke habito las aguas a los fines del periodo Ediakario, haze aproksimadamente entre 543 i 539 milyones de anyos. El solo takson konozido es la espesie ''Arimasia germsi'', deshkrita formalmente tras el analiz de amostras rekojidas entre 1993 i 1996 en el Grupo Nama, en Namibia. Este deskuvrimento es sientifikamente emportante por ser konsiderado el pos…" 216820 wikitext text/x-wiki [[Dosya:Arimasia holotype fossil.png|miniaturadeimagen]] '''Arimasia''' es un jenero estinto de esponja marina (porifero) ke habito las aguas a los fines del periodo Ediakario, haze aproksimadamente entre 543 i 539 milyones de anyos. El solo takson konozido es la espesie ''Arimasia germsi'', deshkrita formalmente tras el analiz de amostras rekojidas entre 1993 i 1996 en el Grupo Nama, en Namibia. Este deskuvrimento es sientifikamente emportante por ser konsiderado el posivle arkeociato mas antiko del rejistro fosil. El puerpo apresenta karakteres morfolojikos ke lo aserkan a los ''Archaeocyatha'' (un grupo estinto de esponjas kalkarias kon forma de vaso o kono). Amostra un esqueleto primordyal no del todo mineralizado pero kon una taja de soporte definida. El analiz de mikro-eskaner amostra una red o maya en la su pare kon un tamanyo de selda de entre 200 i 300 mikrometros. Esta estruktura de poros es konparavle a la distansia media de los poros de arkeociatos primitivos de una sola pared (komo ''Archaeolynthus''). [[Kateggoría:Fosiles]] [[Kateggoría:Vida ediakariana]] 8opei6bffyv8gxhi7t7x2qeivbpic7n 216821 216820 2026-06-11T18:01:48Z Baltyer 24048 216821 wikitext text/x-wiki [[Dosya:Arimasia holotype fossil.png|miniaturadeimagen]] '''Arimasia''' es un jenero estinto de esponja marina ([[Porifera|porifero]]) ke habito las aguas a los fines del periodo Ediakario, faze aproksimadamente entre 543 i 539 milyones de anyos. El solo takson konozido es la espesie ''Arimasia germsi'', deshkrita formalmente tras el analiz de amostras rekojidas entre 1993 i 1996 en el Grupo Nama, en Namibia. Este deskuvrimento es sientifikamente emportante por ser konsiderado el posivle arkeociato mas antiko del rejistro fosil. El puerpo apresenta karakteres morfolojikos ke lo aserkan a los ''Archaeocyatha'' (un grupo estinto de esponjas kalkarias kon forma de vaso o kono). Amostra un esqueleto primordyal no del todo mineralizado pero kon una taja de soporte definida. El analiz de mikro-eskaner amostra una red o maya en la su pare kon un tamanyo de selda de entre 200 i 300 mikrometros. Esta estruktura de poros es konparavle a la distansia media de los poros de arkeociatos primitivos de una sola pared (komo ''Archaeolynthus''). [[Kateggoría:Fosiles]] [[Kateggoría:Vida ediakariana]] n1xj9qzdfp30u895l3ayfmgaihfz69d Porifera 0 20030 216822 2026-06-11T18:15:39Z Baltyer 24048 Pajina kreado con "[[Dosya:Global-Diversity-of-Sponges-(Porifera)-pone.0035105.g002.jpg|miniaturadeimagen]] Los '''Porífera''', konosidos en la biolojiya moderna komo '''esponjas''', forman uno de los ramos mas primitivos del reyno animal. Son organismos '''multiselulares''' sin órganos, sin tejidos diferenciados i sin simetría definida. Por este buto, munchos sientistas los konsideran komo un modelo fundamental para entender la '''evolusion temprana de la vida animala'''. == Estruktur…" 216822 wikitext text/x-wiki [[Dosya:Global-Diversity-of-Sponges-(Porifera)-pone.0035105.g002.jpg|miniaturadeimagen]] Los '''Porífera''', konosidos en la biolojiya moderna komo '''esponjas''', forman uno de los ramos mas primitivos del reyno animal. Son organismos '''multiselulares''' sin órganos, sin tejidos diferenciados i sin simetría definida. Por este buto, munchos sientistas los konsideran komo un modelo fundamental para entender la '''evolusion temprana de la vida animala'''. == Estruktura i organizasion del puerpo == El puerpo de los porifera es fraguado en torno a un sistema de '''kanales akuíferos'''. La agua entra por unos poros minuskulos yamados '''ostia''', traversa kavitas internas i sale por un orifisio major, el o'''skulo'''. Este flujo kontinuo de agua es esencial para la respirasión, la nutrisión, la ekskresión i la reproduksion. En el interior se topan selulas espesialisadas: * '''Koanotsitos''' – selulas kon un flajelo ke krean la koriente de agua i filtran partikolas nutritivas. * '''Amebositos''' – selulas moviles ke transportan nutrientes, reparan danyos i produsen fibras estructuralas. * '''Pinakotsitos''' – selulas ke forman la kovertura eksteryor del organismo. El eskeleto interno puede ser formado de '''espikulas''' de kalzio o silisio, o de fibras de '''esponjina''', una proteina elastika. == Reproduksion i regenerasion == Los porífera tienen una kapasita ekstraordinaria de '''rejenerasión'''. Si una esponja se korta en pedasos, kada pedaso puede reorganizar sus selulas i formar un organismo kompleto. Se reprodusen: * '''Aseksualmente''', por jemasion o fragmentasion. * '''Seksualmente''', produziendo gametos ke se liberan en el agua. == Ekolojiya i distribusion == [[Dosya:Aplysina archeri (Stove-pipe Sponge-pink variation).jpg|miniaturadeimagen]] Los porífera viven majormente en '''ambientes marinos''', desde aguas someras fina profundidades ekstremas. Filtran grandes volumenes de agua, lo ke los aze fundamentales para la '''kalidad del ekosistema'''. En munchas zonas forman '''komunitas bentonikas''' ke sirven de abrigo a otrunos organismos. == Emportansia sietista i biomedika == En los anyos dalkavo, las esponjas se tornaron un kampo de estudio muncho emportante por dos razones: # '''Evolusion''' – la su simpleza estructurala ayuda a entender komo emergieron los primeros animales. # '''Bioteknolojiya''' – Produsen molekulas kon aktividad antibiotika, antivirala i antitumorala. Munchas de estas substansias estan siendo estudiadas para '''terapias medikas'''. Los Porífera o esponjas, ainda siendo kreaturas sin organos ni sistema nervioso, arepresentan una de las ramas mas antikas i esencialas del arvole de la vida. La su biolojiya simple ama efisiente, la su kapasita de regenerasion i el su rolo ekolojiko los faze un subjeto de estudio fundamental para la sensia moderna. 5ffzj39mlshe18blddf3wbuno4pwezq Bonata 0 20031 216823 2026-06-11T21:29:30Z ~2026-34540-64 24983 Pajina kreado con "Bonata hue un organismo multiselular ekstinto de puerpo blando ke moro en los fondos marinos faze unos 550 milyones de anyos. Se karakterizava por la su simetriya radiala i una estruktura partijada en lovolos ke akodra a un disko o a una chika ventoza, una morfolojiya muncho komun entre los miembros de los ekosistemas ediakárikos." 216823 wikitext text/x-wiki Bonata hue un organismo multiselular ekstinto de puerpo blando ke moro en los fondos marinos faze unos 550 milyones de anyos. Se karakterizava por la su simetriya radiala i una estruktura partijada en lovolos ke akodra a un disko o a una chika ventoza, una morfolojiya muncho komun entre los miembros de los ekosistemas ediakárikos. 69rm6nkjfl0qb4ecckcfxxd1dkl5gal Arkarua 0 20032 216825 2026-06-12T08:44:10Z Baltyer 24048 Pajina kreado con "[[Dosya:Arkarua adami pennetta.png|miniaturadeimagen]] '''Arkarua''' hue un organismo de la biota ediakarika de difisil klasifikasion fiolojenetika. El espesimen tipo de ''Arkarua'' provyen de los sedimentos de la Formasiyón Wonoka, situados en la rejiyón de Flinders Ranges en [[Ostralya]] del Sud. Este organismo bentoniko bivyo durante el Ediakariko Terminal, aproksimadamente faze 560 milyones de anyos. La su preservasiyón en moldes de arena endika un habitat marin…" 216825 wikitext text/x-wiki [[Dosya:Arkarua adami pennetta.png|miniaturadeimagen]] '''Arkarua''' hue un organismo de la biota ediakarika de difisil klasifikasion fiolojenetika. El espesimen tipo de ''Arkarua'' provyen de los sedimentos de la Formasiyón Wonoka, situados en la rejiyón de Flinders Ranges en [[Ostralya]] del Sud. Este organismo bentoniko bivyo durante el Ediakariko Terminal, aproksimadamente faze 560 milyones de anyos. La su preservasiyón en moldes de arena endika un habitat marino somero de alta enerjiya hidrodinamika. == Deskripsiyon Morfolojika i Simetriya == Los eksemplares de ''Arkarua'' son chikos, kon un diámetro de 3 a 10 mm. El elemento mofolojiko más emportante es la su simetría pentarradiada, un karakter toaf en la fauna prekambrika. El fosil amostra un disko sentral kon sinko depresiyones o surkos radiales que demanan de un punto mediano, lo que jenero la primera ipotesis sovre la su afinita filojenetika. == Diskussiyon Filojenetika i Taksonomía == La klasifikasiyón de ''Arkarua'' es un puerpo de debate en la paleontolojiya moderna: * Afinita kon los Ekinedermos: Gehling (1987) defendio que las sinko ranuras arepresentan ambulakros primitivos, clasificando a ''Arkarua'' como un Edrioasteroideo ansestral. * Ipotesis de Converjensia: Autores kontemporaneos postulan que la simetriya de sinko rayos es un fenomeno de converjensia evolutiva. La manka de un sistema vascular akuifero i de eskeleto kalkareo (estereoma) faze difisila la su inklusiyon definitiva en el filo ''Echinodermata''. * Variavilita Morfolojika: Se diskute si la estruktura es trirradiada en fases tempranas, lo ke relasionaría a este organismo kon los ''Trilobozoa''. [[Kateggoría:Fosiles]] [[Kateggoría:Vida ediakariana]] h9438x0upqtztzn9hk0xgupngmkb0ih Aspidella 0 20033 216826 2026-06-12T08:50:53Z Baltyer 24048 Pajina kreado con "[[Dosya:Aspidella Flinders Ranges.png|miniaturadeimagen]] El djenero '''Aspidella''' (konosido de la unika espesie ''A. terranovica'') es uno de los fosiles mas abundantes i kon una distribusiyon mas gancha en el planeta entera. Deskrito por primera ves en la Formasiyon de Fermuse en Terranova ([[Kanada]]), sus essemplares se han topado en rejiyones tan larganas komo la Mar Blanka de [[Rusia]], la [[India]], [[Ostralya]] del Sud i Siberia. Este organismo bivyo durante el…" 216826 wikitext text/x-wiki [[Dosya:Aspidella Flinders Ranges.png|miniaturadeimagen]] El djenero '''Aspidella''' (konosido de la unika espesie ''A. terranovica'') es uno de los fosiles mas abundantes i kon una distribusiyon mas gancha en el planeta entera. Deskrito por primera ves en la Formasiyon de Fermuse en Terranova ([[Kanada]]), sus essemplares se han topado en rejiyones tan larganas komo la Mar Blanka de [[Rusia]], la [[India]], [[Ostralya]] del Sud i Siberia. Este organismo bivyo durante el Neoproterozoiko Terminal (Ediacariko), faze aproksimadamente entre 565 i 543 milyones de anyos. == Morfolojia i Tafonomia == Los fosiles de ''Aspidella'' se amostran komo improntas o moldes diskoideos (formas de disko) en rokas silisiklastikas i, de ralo, en kalses. Las sus dimensiyones varian de unos pokos milimetros fin a unos kuantos sentimetros. El karakter morfolojiko prensipal es un disko sentral eliptiko o sirkular arrodeado por ranuras konsentrikas o radialas. Durante munchos anyos, los primeros investigadores debatieron si estas estrukturas eran verdaderos [[Fosil|fosiles]] o markas de gas o mekanismos inorjanikos del sedimento. == Interpretasiyon Paleobiyolojika == Oy en diya, el konsenso akademiko postula las sigientes ipotesis: * Estruktura de Fijasiyon (''Holdfast''): La teoriya mas akseptada demana que ''Aspidella'' no era un animal kompleto, sino la parte basha o "anko" de un organismo frondoso epibentoniko mas grande (komo ''Charnia'') que bivya fiksado al fondo de la mar. * Kolonisasiyon Oportunista: Los estudios jeokimikos mofiyosos en Siberia endikan que ''Aspidella'' bivya en aguas no euksinikas (kon oksijeno) i amostran una alta densita de poblasiyon, lo que sinyala que era un organismo oportunista que tapizaba el fondo marino. == Emportansia Evolutiva == El estudio de ''Aspidella'' es de enortisima emportansia porke arepresenta la primera evidensia enrejistrada en la estoria del mundo de la kavesa de formasiyon de komunidadas makroskopikas i estrukturas de ankaje sesil en los ekosistemas marinos primitivos, abanti de la transisiyon al Kambriko. [[Kateggoría:Fosiles]] [[Kateggoría:Vida ediakariana]] o03jsj5v3647lzqxw3060k98haw0d1w Arumberia 0 20034 216827 2026-06-12T09:02:41Z Baltyer 24048 Pajina kreado con "'''''Arumberia''''' es un djenero de fosil enigmatiko de la [[Biota de Ediacara]] ke egzistio durante la transision entre el periodo [[Ediacarico]] tardio i el [[Cambrico]] temprano (aproksimadamente seze 550 a 520 milyones de anyos). Los sus restos se topan en el redjistro djeolodjiko komo estrukturas sedimentarias kon un patron karakteristiko de sulkos i krestas paralelas o en forma de abaniko. Egziste un debate sientifiko lungo ariento de la su naturaleza ekzakta: mi…" 216827 wikitext text/x-wiki '''''Arumberia''''' es un djenero de fosil enigmatiko de la [[Biota de Ediacara]] ke egzistio durante la transision entre el periodo [[Ediacarico]] tardio i el [[Cambrico]] temprano (aproksimadamente seze 550 a 520 milyones de anyos). Los sus restos se topan en el redjistro djeolodjiko komo estrukturas sedimentarias kon un patron karakteristiko de sulkos i krestas paralelas o en forma de abaniko. Egziste un debate sientifiko lungo ariento de la su naturaleza ekzakta: mientres ke los primeros investigadores la klasifikaron komo un organismo sesil de kuerpo blando, estudios kontemporaneos sugieren ke podria ser una kolonia mikrobiana moldeada por korrientes marinas o, alternativamente, una estruktura puramente fizika jenerada enriva de alkatifas bakterianas. Komo aparese en un rango djeolodjiko muy espesifiko, sirve komo un emportante [[fasil guia]] para marcar la frontera del [[Presambrico]]. = Deskubrimiento i distribusion = El djenero fue deskrito por la primera vez en el anyo 1975 por los paleontologos Martin Glaessner i Malcolm Walter. El espsimen tipo fue topado en la formasion de arenas de Arumbera (''Arumbera Sandstone''), ubi kada en el [[Territorio del Norte]] de [[Australia]], de onde viene el su nombre. Dospues, se tienen dokumentado topamientos de estrukturas identikas en munchas partes del mundo, amostrando una distribusion globala al fin del eón [[Proterozoico]]. Entre los lugares destakan: * Los [[Montes Urales]] i la [[mar Blanka]] en [[Rusia]]. * La redjion de Breanya en [[Francia]]. * Formasiones sedimentarias en la [[India]], [[Ukrania]] i el [[Reyno Unido]]. == Morfolodjia i preservasion == ''Arumberia'' se konserva kuasi en eksklusiva komo impresiones en arenas de grano fino a medio, las kualas corresponden a antikos ambientes marinos poko profondos (komo deltas i zonas intermareales). Las estrukturas individuales tyenen konjuntos de linas delgadas (de 1 a 3 mm de ancho) orientadas de forma paralela. Con frekuensia, estas linas van a djustarse en una base ancha o bulbosa, paresiendo una eskoba o un abaniko. Las impresiones pueden ser chikas (de unos pokos centimetros) o kovertir superfisies lungas de munchos metros kuadrados en las kapa de la tierra. = Ipotesis taksonomikas i naturaleza = La naturaleza biolodjika de ''Arumberia'' es itdjeo de diskusion en la [[paleolondjia]], dividiendose en tres interpretasiones prinsipales: Organismo pluriselular (Kuerpo fasil) En la su deskripsion orijinal, Glaessner la interpretó komo un organismo sesil fasil, kisas un [[cnidario]] primitivo o un miembro de la estinta klase [[Vendobionta]]. Segun esto, las krestas serian las paredes kashadas de un kuerpo tubular o koniko ke tenia sierte ridjidez organika i bivia aferrado al suelo del mar. Estruktura mikrobiana o algala Munchos investigadores dizen ke ''Arumberia'' no es un solo animal, sino los restos kompatados de kolonias de [[cianobacterias]] filamentosas o algas primitivas. Los filamentos habrian kresido djuntos i la su lineasion paralela se deve al efekto "peinado" de las korrientes de la agua enriva de la kolonia fleksible. Estruktura sedimentaria abiogenika La korriente sientifika mas eskeptika klasifika a ''Arumberia'' ariento de las Estrukturas Sedimentarias Indusidas por Mikrobios (MISS, por las sus siglas en ingles). Basho este modelo, el fasil es una marka fizika (un [[pseudofasil]]). Las arrugas se habrian echo kuando las korrientes de agua transportaban sedimentos enriva de una alkatifa de bakterias elastikas en el fondo del mar, deshande una ueya ke despues se hizo piedra. rme4x697pm9qf06u5ir671afusw56pp