Vicipaedia lawiki https://la.wikipedia.org/wiki/Vicipaedia:Pagina_prima MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter Media Specialis Disputatio Usor Disputatio Usoris Vicipaedia Disputatio Vicipaediae Fasciculus Disputatio Fasciculi MediaWiki Disputatio MediaWiki Formula Disputatio Formulae Auxilium Disputatio Auxilii Categoria Disputatio Categoriae Porta Disputatio Portae Adumbratio Disputatio Adumbrationis TimedText TimedText talk Modulus Disputatio Moduli Event Event talk 0 2689 3964403 3536190 2026-06-11T20:15:42Z Grufo 64423 +{{[[Formula:Redirectio discernenda|Redirectio discernenda]]}}; +{{[[Formula:Pagina neglecta|Pagina neglecta]]}} 3964403 wikitext text/x-wiki {{Vide discretivam|mensem}} {{Redirectio discernenda|Sextilis|Sextilis (discretiva)}} {{Pagina neglecta}} {{Calendarium-Augusti}} {{res|Augustus}} ({{pns|i|m|Augustus}}), olim {{res|[[Sextilis]]}} ({{pns|is|m|Sextilis}}) est [[mensis]] octavus in [[Calendarium Gregorianum|Calendario Gregoriano]]. 31 [[dies]] habet. Erat mensis sextus in [[Calendarium Iulianum|Calendario Iuliano]], unde nomen ''Sextilis'' venit. Nomen ''Augustus'' a nomine Imperatoris [[Octavianus Augustus|Octaviani Augusti]] anno 8 a.C.n. deducitur. == Minutiae == [[Fasciculus:Additional 18851, f. 5 calendar page for August.jpg|thumb|Pagina e calendario saeculo 15 picto quae mensem Augustum monstrat; Virgo in superiori parte videtur.]] * Signa [[zodiacus|zodiaca]]: *: [[Leo]] (♌) ante [[22 Augusti]] *: [[Virgo]] (♍) post [[23 Augusti]] * Lapis natalis est [[chrysolithus]]{{dubsig}} <!-- en: Peridot --> * Flos est [[papaver]]. {{Menses}} [[Categoria:Menses]] ffl3edg7uhryo3kreq0d4saolny3owj 0 4677 3964378 3957277 2026-06-11T18:41:57Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Nexus externi */ 3964378 wikitext text/x-wiki {{titulus italicus}}{{L-1}} {{Videhom|Carmina Burana (Orff)}} [[Fasciculus:CarminaBurana wheel.jpg|thumb|[[Rota fortunae]] in [[codex|codice]] Burano picta carmenque [[Gualterus de Castellione|Gualteri de Castellione]] "[[Fas et nefas ambulant passu fere pari]]" (19) exscriptum.]] '''''Carmina Burana''''' sunt congeries [[poëma]]tum et [[cantiuncula]]rum [[Medium Aevum|Medii Aevi]], anno circiter [[1230]] manu scripta in [[codex|codice]] olim apud [[monasterium Buranum]], hodie in [[Bibliotheca Civica Bavariensis|Bibliotheca Civica Bavariensi]]<ref>Bayerische Staatsbibliothek Clm (= codex latinus Monacensis) 4660.</ref> servato. Maxima eorum carminum pars [[Latine]], pauca in linguis [[lingua Theodisca mediaevalis|Theodisca]] aut [[lingua Francogallica antiqua|Francogallica]] mediaevalibus, aliqua [[Latinitas culinaria|macaronice]] composita sunt. Multa sine nomine auctoris rescribuntur; sed codex est fons praecipuus operum [[Archipoeta]]e, [[Gualterus de Castellione|Gualteri de Castellione]], et [[Petrus Blesensis|Petri Blesensis]]. [[Carolus Orff]] anno [[1936]] composuit [[cantata]]m iuxta textus ''Carminum Buranorum'' selectorum, quae [[Carmina Burana (Orff)|sub eodem titulo]] praeclara facta est. ==Ordo carminum== {{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}} Carmina sunt in partes [[sex]] ordinata: *''Carmina ecclesiastica'' *''Carmina moralia et satirica'' (ut exempli gratia ''[[Evangelium secundum marcas argenti]]'') *''Carmina amatoria'' *''Carmina potoria'' (parodias etiam comprehendentia) *''Ludi'' (ludi religiosi) *''Supplementum'' (versiones aliquorum carminum variantes) == Argumenta == === De avaritia, simonia et nummi potestate === Prima codicis pars fundamentum habet morale ac satyricum, quod praecipue in vitiis curiae Romanae et in mutatione oeconomica illius aetatis versatur. Cum enim pecuniaria res pro feudali mutuitate succederet, auctores queruntur pristinas necessitudines corrumpi <ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 138, 142.</ref>. Satyra igitur non modo singulorum cupiditatem perstringit, sed etiam ecclesiastica munera ac iustitiam ipsam venalia facta denuntiat <ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 17, 139.</ref>. In his carminibus [[Nummus]] personatus inducitur, qui quasi numen quoddam mundum sublunarem regit, virtute posthabita: ''"In terra summus rex est hoc tempore Nummus / Nummum mirantur reges et proceres venerantur"'' <ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 127, 243.</ref>. In [[In terra summus|CB 11]] rhetorica repetitio demonstrat quomodo opes scelestos nobilitent, pauperes silentio obruant ac tripartitum societatis ordinem (inter clericos, milites et agricolas) penitus evertant <ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, p. 127.</ref>. Proprium est culturae scholasticae chiericorum satyram per grammaticas metaphoras explicare. Sic in [[Manus ferens munera|CB 1]] et [[Est modus in verbis|CB 20]] ludi verborum de declinationibus inveniuntur: "ablativi" (a verbo auferendi ducti) dicuntur vivos devorare, dum divites negant se verbum "dare" coniugare posse, mari insatiabili comparati <ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 139, 140, 274.</ref>. Denique evanescentem liberalitatem (seu ''largitatem'') carmina omnia ut praecipuam causam mundi decidentis deplorant <ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 139, 270.</ref>. Huc pertinent: [[Manus ferens munera|CB 1]], [[Responde, qui tanta cupis|CB 2]], [[Ecce torpet probitas|CB 3]], [[Amaris stupens casibus|CB 4]], [[Flete flenda|CB 5]], [[Licet eger cum egrotis|CB 8]], [[Iudas gehennam meruit|CB 9]], [[Ecce sonat in aperto|CB 10]], [[In terra summus|CB 11]], [[Fas et nefas ambulant|CB 19]], [[Est modus in verbis|CB 20]], [[Propter Sion non tacebo|CB 41]], [[Utar contra vitia|CB 42]], [[In illo tempore|CB 44]], [[Dic, Christi veritas|CB 131]], [[Bulla fulminante|CB 131a]], [[Artifex, qui condidit|CB 224]], [[Sacerdotes et levite|CB 225]], [[Mundus est in varium|CB 226]]. === Fortuna et instabilitas mundi sublunaris === Argumentum [[Fortuna|Fortunae]] quasi compages totius experientiae humanae in hoc terrarum orbe fungitur, qua inconstantia et transitus rerum mundanarum ostenduntur.<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 74, 94.</ref> Poesis Burana, philosophia [[Boethius|Boetii]] imbuta, Fortunam fingit vim variam ac mutabilem, quae res gestas tam publicas quam privatas moderatur.<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 73, 93.</ref> Imago primaria est [[Rota Fortunae|rota]], in qua ascensus ad potentiam casum inevitabilem praecedit; quod clarissime demonstratur in imagine picta primi folii, ubi quattuor reges cum sententiis "regnabo, regno, regnavi, sum sine regno" depinguntur.<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 93, 162.</ref> In [[O Fortuna|CB 17]] dea [[Luna]]e ob perennem commutationem comparatur: ''O Fortuna, velut luna statu variabilis, semper crescis aut decrescis''.<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 110, 213.</ref> [[O varium Fortune|CB 14]] hanc notionem exemplis historicis (scilicet [[Troia]], [[Roma]], [[Carthago]], [[Darius I|Dario]] et [[Gnaeus Pompeius Magnus|Pompeio]]) confirmat, docens nullam gloriam terrestrem a fati levitate immunem esse: ''Edificat Fortuna, diruit; nunc abdicat quos prius coluit''.<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 97, 131, 172.</ref> Huic instabilitati virtus [[Constantia (philosophia)|constantiae]] opponitur, quae sapienti quasi unicum praesidium mentis exstat, ut in [[Celum, non animum|CB 15]] legitur.<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 103, 189.</ref> Aleae denique ac [[tessera]]e in hoc codice allegoriae vivae evadunt incertitudinis exsistentialis, qua homo nudus et infamis redditur.<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 110, 170.</ref> Haec argumenta praecipue in carminibus [[O varium Fortune|CB 14]], [[Celum, non animum|CB 15]], [[Fortune plango vulnera|CB 16]], [[O Fortuna|CB 17]], [[O Fortuna levis|CB 18]], [[Cum Fortuna voluit|CB 93a]], [[Si quis Deciorum|CB 195]] et [[Mundus est in varium|CB 226]] pertractantur. ===Mundus inversus et studiorum casus=== In hoc argumento, per tropum litterarium qui mundus inversus dicitur, morum eversio ac socialium ordinum perturbatio denuntiatur, ubi omnia contra naturam agi videntur.<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 131, 132.</ref> Praecipue hoc in [[Florebat olim studium|CB 6]] percipitur, ubi auctor pristinam disciplinam severam cum praesenti desidia ludique libidine comparat, memorabili versu: "Florebat olim studium, / nunc vertitur in tedium".<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 131, 249.</ref> Acriter reprehenduntur "decennes pueri" qui magistrorum titulos sine doctrina sibi vindicant; unde imagines oriuntur paradoxae, velut caeci caecos ducentes, asini cytharam pulsantes aut boves tripudiantes.<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 131, 132, 252.</ref> Neque ecclesiastica dignitas satirae parcitur: sancti enim patres, ut [[Augustinus Hipponensis|Augustinus]], [[Hieronymus]] et [[Benedictus de Nursia|Benedictus]], in tabernis epulantes aut propter exiguam pecuniam altercantes finguntur.<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 131, 133, 253.</ref> Quae opiniones monasticam invidiam redolent adversus novas urbium scholas cathedrales, ubi fervidior ac magis contentiosa cultura oriebatur.<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 134, 256.</ref> Denique in [[In huius mundi patria|CB 39]] ipsa episcoporum effigies invertitur: qui "lupi pastores" appellantur, quoniam loricas pro vestimentis sacris induunt et lanceas pro pastoralibus gestant, ut munus spiritale in rapinam vertant.<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 135, 262.</ref> Haec argumenta praecipue in carminibus [[Florebat olim studium|CB 6]], [[In huius mundi patria|CB 39]], [[Mundus est in varium|CB 226]]. === De satira curiali et birotismo === In codice reperiuntur complura carmina quae [[Curia Romana|Curiam Romanam]] acriter reprehendunt, eam arguentes corruptionis pecuniariae et proditionis idealium apostolicorum. <ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 142, 284.</ref> In [[Propter Sion non tacebo|CB 41]], quod [[Gualterus de Castellione]] composuisse videtur, [[Roma]] per figuras mythologicas sicut "gula vorax" ([[Scylla]] et [[Charybdis]]) depingitur, quae aurum supplicum devorat. <ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 144, 289.</ref> Carmen [[Utar contra vitia|CB 42]] Curiam diserte definit "forum" ubi omnia decreta venalia sunt et ubi tantum locupletes exaudiuntur, secundum illud: ''Romani capitulum habent in decretis, / ut petentes audiant manibus repletis''. <ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 148, 150, 310.</ref> Praecipuum huius generis exemplum est [[In illo tempore|CB 44]], prosa oratione scriptum, quod sermonem sacrum ad res turpes parodice flectit. <ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 153, 321.</ref> Ibi narratur quomodo [[Papa]] et [[Cardinalis|cardinales]] clericum pauperem reiciant ut divitem sicarium honorent; textus clauditur exhortatione pontificis ad expilationem: ''Vobis do exemplum, ut quemadmodum ego extorqueo, ita et vos extorqueatis''. <ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 154, 324.</ref> Hae scripturae testantur simultatem clericorum litteratorum adversus administrationem et pecuniariam gratiae divinae aestimationem. <ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 147, 303.</ref> Haec argumenta praecipue in carminibus [[Manus ferens munera|CB 1]], [[Ecce sonat in aperto|CB 10]], [[Propter Sion non tacebo|CB 41]], [[Utar contra vitia|CB 42]], [[Roma, tue mentis oblita sanitate|CB 43]], [[In illo tempore|CB 44]], [[Dic, Christi veritas|CB 131]], [[Bulla fulminante|CB 131a]], [[O curas hominum|CB 187]], [[Diligitur colitur|CB 188]], [[Aristippe, quamvis sero|CB 189]], [[Sunt detractores|CB 190]]. === De Contemptu Mundi et Rerum Caducarum Vanitate === Carmina ad hoc argumentum pertinentia, quae traditionem monasticam sapiunt, homines hortantur ut voluptates sensibiles respuant et mortem perpetuo ante oculos habeant (''[[memento mori]]'').<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, p. 112, 134.</ref> In carmine [[Iste mundus furibundus|CB 24]] mundus ipse funditus negatur, quippe qui gaudia falsa ac peritura praebeat, flosculis agri similia.<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, p. 112, 113, 221.</ref> Auctor extollit "legem carnalem" quae umbrae ritu fugit, fidelesque monet ut dulcedinem terrestrem despiciant, ne praemiis aeternis in gloria caelesti priventur: ''Fugiamus, contemnamus huius vite dulcia, / Ne perdamus in futuro pretiosa munera!''<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, p. 113, 221.</ref> Haec materia cum [[satira]] morali saepe coniungitur: exempli gratia, in [[In huius mundi domo|CB 39a]] retractatur locus biblicus de homine in cinerem reversuro (''quod cinis es, memento'') et de universali rerum vanitate ab [[Ecclesiastes|Ecclesiaste]] nuntiata.<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, p. 135, 259.</ref> Quae carmina quasi antiphonam ethicam partibus magis edonisticis opponunt, [[Dies Irae|Iudicium Extremum]] continenter commemorantia, ubi suprema veritas patefiet nec ulla provocatio concedetur.<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, p. 131, 249.</ref> Inter carmina huius generis praecipue numerantur: [[Veritas veritatum|CB 21]], [[Homo, quo vigeas vide!|CB 22]], [[Vide, qui nosti litteras|CB 23]], [[Iste mundus furibundus|CB 24]], [[Vivere sub meta|CB 25]], [[In huius mundi patria|CB 39]], [[In huius mundi domo|CB 39a]], [[O curas hominum|CB 187]], [[Diligitur colitur|CB 188]], [[Aristippe, quamvis sero|CB 189]], [[Sunt detractores|CB 190]]. === De paupertate scholastica et carminibus mendicantibus === Hoc in argumento agitur de angustiis rei familiaris quibus [[Clericus vagans|clerici litterati]] in societate urbana premebantur, praesertim cum patronis aut hierarchia ecclesiastica carerent <ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, p. 25, 39, 140.</ref>. In [[Sepe de miseria mee paupertatis|CB 220]] (quod [[Archipoeta]] ascribitur), auctor tum superbia tum amaritudine fassus est se ob eruditionem neque artibus mechanicis neque re militari vacare posse: ''"Fodere non debeo, quia sum scolaris... Mendicare pudor est, mendicare nolo"'' <ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, p. 25, 30, 32.</ref>. Huiusmodi textus saepe formam praebent petitionis ad potentium liberalitatem directae; ibi enim officia mutua inter vatem, qui ingenium laudesque defert, et dominum, cuius est protegere ac sustentare, memorantur <ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, p. 32, 140.</ref>. Carmina [[Artifex, qui condidit|CB 224]] et [[Sacerdotes et levite|CB 225]] hanc partem moralem concludunt, dum episcopos doctosque palam admonent ut caritatem erga clericos inopes re praestent <ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, p. 140, 276, 278.</ref>. Itaque paupertas non ut propositum asceticum, sed ut sociale iniquumque incommodum describitur, quod homines ingenui spiritus affligit in mundo ubi [[Versus de nummo|Nummus]] omnia regit <ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, p. 127.</ref>. Inter carmina huius generis praecipue numerantur: [[Sepe de miseria mee paupertatis|CB 220]] · [[Artifex, qui condidit|CB 224]] · [[Sacerdotes et levite|CB 225]] === De taberna, ludo, parodiaque liturgica === Haec codicis pars vitae delectamenta celebrat, scilicet amorem, vinum, ludum et epulas, dum formas institutionesque sacras ad hilaritatem artificiose convertit <ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 19, 20.</ref>. Taberna in [[Quocumque more motu|CB 65]] et praecipue in [[In taberna quando sumus|CB 196]] depingitur ut locus aequalitatis profanae, ubi ordines sociales et ecclesiastici potando exaequantur: ibi enim papa et rex, clericus et laicus eodem ritu bacchico iunguntur <ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, p. 19.</ref>. In [[Aestuans interius|CB 191]], [[Archipoeta]] "confessionem" parodicam componit, qua suum tabernae ac luxuriae amorem tamquam indomitae naturae propria vicia defendit <ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 19, 20.</ref>. Fastigium huius ludi intellectualis in missis parodicis invenitur, sicut in [[Lugeamus omnes in Decio|CB 215]] (quod inscribitur ''Officium lusorum''), ubi libelli precatorii structura ad aleam tesserasque ludendas accommodatur <ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 20, 23.</ref>. Simili modo, [[Cum «In orbem universum»|CB 219]] regulam monasticam irridet ut vitam vagantem "[[Goliardi|goliardorum]]" extollat <ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 20, 24.</ref>. Quae carmina non ut viles blasphemiae habenda sunt, sed potius ut subtilia exercitia litteraria ad auditores doctos destinata, qui liturgiae sacrorumque canonum indicia percipere possent <ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 20, 346.</ref>. Inter carmina huius generis praecipue numerantur: [[Quocumque more motu|CB 65]], [[Olim lacus colueram|CB 130]], [[Aestuans interius|CB 191]], [[Si quis Deciorum|CB 195]], [[Ego sum abbas|CB 196]], [[Hiemali tempore|CB 203]], [[Urbs salve regia|CB 204]], [[Alte clamat Epicurus|CB 211]], [[Lugeamus omnes in Decio|CB 215]] et [[Cum «In orbem universum»|CB 219]]. == Poetae agnoti == === Poetae Latini === * [[Decimus Magnus Ausonius|Ausonius]] (310 - 395): CB [[Prima Cleonei tolerata|64]] * [[Otlohensis Ratisbonensis|Otloh Ratisbonensis]] (c. 1013 - c. 1072): [[Laudat rite deum|CB 28]], [[Doctrinae verba paucis|CB 38]], [[Ante Dei vultum|CB 125]] * [[Marbodus Redonensis|Marbodus]] (c. 1035 - c. 1123): [[Vite presentis|CB 122a]], [[Si preceptorum superest|CB 214]] * [[Godefridus Wintoniensis|Godefridus Wintoniensis]] (c. 1050 - c. 1107): [[Mella cibus dulcis|CB 198]] * [[Hugo Primas Aurelianensis|Hugo Primas]] (1093 - c. 1160): [[In cratere meo|CB 194]] * [[Archipoeta]] (1130 – c. 1165): [[Estuans intrinsecus|CB 191]], [[Sepe de miseria mee paupertatis|CB 220]] * [[Gualterus de Castellione]] (1135 - 1204): [[Ecce torpet probitas|CB 3]], [[Licet eger cum egrotis|CB 8]], [[Fas et nefas ambulant|CB 19]], [[Propter Sion non tacebo|CB 41]], [[Utar contra vitia|CB 42]], [[Versa est in luctum cithara Waltheri|CB 123]] * [[Philippus Cancellarius]]: [[Veritas veritatum|CB 21]], [[Homo, quo vigeas vide!|CB 22]], [[Ad cor tuum revertere|CB 26]], [[Bonum est confidere|CB 27]], [[Deduc Sion uberrimas|CB 34]], [[Dic, Christi veritas|CB 131]], [[Bulla fulminante|CB 131a]], [[Aristippe, quamvis sero|CB 189]] * [[Petrus Blesensis|Petrus Blesensis]] (1135 - 1203): [[In lacu miserie|CB 29]], [[Dum iuventus floruit|CB 30]], [[Vite perdite|CB 31]], [[Non te lusisse pudeat|CB 33]], [[Olim sudor Herculis|CB 63]], [[A Globo Veteri|CB 67]], [[Grates ago Veneri|CB 72]], [[Sevit aure spiritus|CB 83]], [[Dum prius inculta|CB 84]], [[Vacillantis trutine|CB 108]] * [[Petrus]]: [[Denudata veritate|CB 193]] * [[Decimus Magnus Ausonius|Ausonius]]: [[Prima Cleonei tolerata|CB 64]] === Poetae Germanici === * [[Dietmar von Aist|Dietmarus de Aist]] (c. 1150 - 1180): CB [[Vvaz ist fur daz senen guot|113a]] * [[Reinmar von Hagenau|Reinmarus de Hagenau]] (c. 1170 - c. 1210): CB [[Ze niwen vrouden stat min muot|143a]], [[Sage, daz ih dirs iemmer lone|147a]], [[Solde auer ich mit sorgen iemmer leben|166a]] * [[Walther von der Vogelweide|Gualterus de Aquila]] (c. 1170 - 1230): CB [[Der starche winder hat uns uerlan|135a]], [[So wol dir, meine, wie du scheidest|151a]], [[Roter munt, wie du dich swachest|169a]], [[Nu lebe ich mir alrest werde|211a]] * [[Neidhart von Reuental|Nithardus de Reuental]] (c. 1170 - 1246): CB [[Nu grvonet auer div heide|168a]] * [[Heinrich von Morungen|Henricus de Morungen]] (c. 1190 - 1220): CB [[Ich pin cheiser ane chrone|150a]] * [[Otto von Botenlauben|Otto de Botenlauben]] (c. 1177 - c. 1245): CB [[Horstu, uriunt, den wahter an der cinne|48a]] * [[Marner]]: [[Iam dudum estivalia|CB Supplementum 3]], [[Pange vox adonis|CB Supplementum 6]], [[Mundus finem properans|CB Supplementum 9]], [[Deus largus in naturis|CB Supplementum 10]] * [[Freidank]]: [[Diu mukke muoz sich sere muen|CB Supplementum 17]] * [[Godefridus de Sancto Victore|Gotfridus]]: [[Planctus ante nescia|CB Supplementum 14]] * [[Gualterius de Vogelweide|Walther von der Vogelweide]]: [[Der starche winder hat uns uerlan|CB 135a]], [[So wol dir, meine, wie du scheidest|CB 151a]], [[Roter munt, wie du dich swachest|CB 169a]], [[Nu lebe ich mir alrest werde|CB 211a]] * [[Reinmarus de Hagenau|Reinmar]]: [[Ze niwen vrouden stat min muot|CB 143a]], [[Sage, daz ih dirs iemmer lone|CB 147a]], [[Solde auer ich mit sorgen iemmer leben|CB 166a]] * [[Dietmar von Eist]]: [[Vvaz ist fur daz senen guot|CB 113a]] === Miniaturae in Carminibus Buranis === <gallery mode=packed> File:Wurfzabel.jpg|''Codex Buranus'':<br />Ludus alearius File:Meister der Carmina Burana 001.jpg|''Codex Buranus'': Deformatio arboribus animalibusque File:Franz Kampers - Kaiser Friedrich II - Der Wegbereiter der Renaissance - Abbildung 28.jpg|''Codex Buranus'':<br />Dido et Aeneas; secundum alios [[Fridericus II (Imperator Romanus Sacer)|Fridericus II]] imperator File:Codex Buranus-72v-dettaglio.jpg|''Codex Buranus'':<br />Miniatura in folio 72v File:Codex Buranus-89v-dettaglio.jpg|''Codex Buranus'':<br />Miniatura in folio 89v File:Codex Buranus-91-giocatori.jpg|''Codex Buranus'':<br />Lusores (in folio 91r) File:Codex Buranus-92-scacchi.jpg|''Codex Buranus'':<br />Ludus scaccorum (in folio 92r) </gallery> === Miniaturae in Carminibus Buranis === <gallery mode=packed> File:Wurfzabel.jpg|''Codex Buranus'':<br />Ludus alearius File:Meister der Carmina Burana 001.jpg|''Codex Buranus'': Deformatio arboribus animalibusque File:Franz Kampers - Kaiser Friedrich II - Der Wegbereiter der Renaissance - Abbildung 28.jpg|''Codex Buranus'':<br />Dido et Aeneas; secundum alios [[Fridericus II (Imperator Romanus Sacer)|Fridericus II]] imperator File:Codex Buranus-72v-dettaglio.jpg|''Codex Buranus'':<br />Miniatura in folio 72v File:Codex Buranus-89v-dettaglio.jpg|''Codex Buranus'':<br />Miniatura in folio 89v File:Codex Buranus-91-giocatori.jpg|''Codex Buranus'':<br />Lusores (in folio 91r) File:Codex Buranus-92-scacchi.jpg|''Codex Buranus'':<br />Ludus scaccorum (in folio 92r) </gallery> ==Notae== <references/> {{NexInt}} *''[[O Fortuna]]'' ==Nexus externi== {{CommuniaCat|Carmina Burana manuscript|''Carmina Burana''}} {{Vicifons|Carmina Burana|''Carmina Burana''}} * [http://www.fh-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_intr.html Textus carminum] apud www.fh-augsburg.de ([[Bibliotheca Augustana|Bibliothecam Augustanam]]) * Textus manu scriptus omnium carminum digitalizatus praebetur in: [http://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0008/bsb00085130/images/ Vollständiges Digitalisat der Originalhandschrift in der Bayerischen Staatsbibliothek (Clm 4660)] * [https://archive.org/details/hmu-335-carmina-burana-version-originale-vol.-1-rene-clemencic/HMU+335%E2%80%A2f1.wav Carmina Burana apud archive.org audienda] == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Lehtonen, 1995 | c = {{Opus | cognomen = Lehtonen | nomen = Thomas Martinus Samuel | nomenclatura = compendiaria | titulus = Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy | annus = 1995 | lingua = en | locus = [[Helsingia (Finnia)|Helsingiae]] | domus editoria = [[Societas Litterarum Finnicarum]] | isbn = 978-951-717-846-4 }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Carmina Burana|!]] [[Categoria:Lingua macaronica]] gxndfquu6vrc8vydi7twa5tcdeivmpk 0 9533 3964398 3286844 2026-06-11T19:43:30Z Jalokimiks 204283 Redirigens ad [[Augustus]] 3964398 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Augustus]] k853bcsswoie765z6x7cm2zaivr9b48 3964401 3964398 2026-06-11T20:06:28Z Grufo 64423 +{{[[Formula:De hac redirectione|De hac redirectione]]}} 3964401 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Augustus]] {{De hac redirectione|olim=3286844}} muxoz448gurr69btvgac7kmoczfzwan 0 11692 3964437 3861318 2026-06-12T00:47:24Z Cyprianus Marcus 66550 3964437 wikitext text/x-wiki ==[[Australia]]== *[[Schola Grammatica Ecclesiae Anglicanae apud Geelong]] == [[Austria]] == * [[Collegium Petrinum]] * ''Akademisches Gymnasium Wien''<ref>Vide [[:de:Akademisches Gymnasium (Wien)]].</ref> * [[Collegium Sancti Bernardi]]<ref>Vide [[:de:Collegium Bernardi]].</ref> * ''Stiftsgymnasium Kremsmünster'', vide [[Cremifanum (abbatia)]] * ''Schottengymnasium''<ref>Vide [[:de:Schottengymnasium]].</ref> == [[Bulgaria]] == * [[Schola nationalia de linguis et culturis antiquis]] == [[Germania]] == === Badenia-Virtembergia === *[[Humboldt Gymnasium Ulm|Humboldt Gymnasium]] ([[Ulma]]) * [[Paulusheim]] ([[Bruchsalia]]) === Hamburgum === * [[Christianeum Hamburg]] === Hassia === *[[Gymnasium vetus electorale Benshemiense]] === Rhenania Palatinatus === *[[Hugo-Ball-Gymnasium]], ([[Pirminisensna]]) === Rhenania Septentrionalis-Westfalia=== * [[Schola Otto-Pankoki]] ([[Mulhemium ad Ruram]]) * [[Collegium Josephinum Bonn]] *[[Helmholtz-Gymnasium Bonn]] * [[Collegium Marianum]]<ref>[[:de:Collegium Marianum]]</ref> ([[Bonna]]) === Saxonia === *[[Gymnasium Weissericiense]] ([[Vallis Libera]]) * [[Franciscaneum]] ([[Misnia]]) == [[Islandia]] == * [[Gymnasium Hraðbraut]] == [[Iaponia]] == * [[Schola Suprema Technologiae Nagoyana]] == [[Francia]] == * [[Institut d'études politiques de Strasbourg]] * [[Chartarum Schola (Lutetia)]] * [[Lycée du Parc]] == [[Britanniarum Regnum]] == *[[Schola Sancti Pauli]] *[[Schola Greshamensis]] *[[Schola Grammatica Leodiensis]] - mox: [[Schola Grammatica Ledesiae]] (Locativus) {{NexInt}} * [[Schola]] * [[Lateinschule]] == Notae == <references /> [[Categoria:Scholae|!]] [[Categoria:Indices academici|Scholae]] gj11z8ihtc7gr9611yn04t8v2vowq3v 0 31642 3964373 3510199 2026-06-11T18:05:28Z PandaMystique 210603 3964373 wikitext text/x-wiki {{capsa hominis Vicidata}} [[Fasciculus:Clemenceau - Manet.jpg|thumb|[[Georgii Clemenceau effigies (Manet)|Georgius Clemenceau]] ab [[Eduardus Manet|Eduardo Manet]] pictus]] {{L1}} '''Georgius Beniaminus Clemenceau''' ([[Lingua Francogallica|Francogallice]] ''Georges Benjamin Clemenceau''; natus die [[28 Septembris]] [[1841]] in vico Mouilleron-en-Pareds in [[Vendea (praefectura Franciae)|Vendea]], mortuus die [[24 Novembris]] [[1929]] [[Lutetia|Lutetiae]]) [[medicus]], [[diurnarius]] et [[vir publicus]] Francicus fuit. Inter maximos viros [[Tertia Res Publica (Francia)|Tertiae Rei Publicae]] numeratur. Rebus publicis [[Francia|Franciae]] interfuit a bello anni 1870 usque ad finem [[Primum bellum mundanum|primi belli orbis terrarum]]. Praeses consilii ministrorum fuit primum ab anno 1906 ad annum 1909, deinde a mense Novembri anni 1917 usque ad mensem Ianuarium anni 1920. Quia bellum anno 1918 ad victoriam direxit et [[Foedus Versaliis ictum (1919)|foedus Versaliense]] pepigit, «Pater Victoriae» et «Tigris» cognominatus est. Vita publica eius longissima fuit. Fere omnia magna discrimina Tertiae Rei Publicae vidit atque in eis partem egit. Praefectus [[Mons Martyrum|Montis Martyrum]] fuit et urbe obsessa et primis Communiae Lutetianae diebus; annis post 1880 dux sinistrae quae «radicalis» vocabatur tot ministeria oratione evertit ut «eversor ministeriorum» diceretur; in suspicionem fraudis Panamensis adductus et comitiis anni 1893 victus, scribendo se restituit et inter primos [[Alfredus Dreyfus|Alfredi Dreyfus]] defensores fuit, qui epistulae apertae [[Aemilius Zola|Aemilii Zolae]] titulum «[[J'accuse...!|J'accuse]]» dedit. Anno 1902 senator [[Varus (praefectura Franciae)|Varensis]] electus in curiam rediit; primum rerum potitus est ab anno 1906 ad annum 1909, quibus annis, civibus inter se acriter contendentibus, diuturnam famam «fractoris operum cessationum» sibi peperit; deinde, sex et septuaginta annos natus, princeps gubernii victoriam parantis factus est. Deum esse negabat, sacerdotum potentiae adversabatur, libertates singulorum acerrime defendebat, imperio in alias gentes proferendo ob aequalitatem populorum repugnabat, Dreyfusum tuebatur, sed idem ordinis custos auctoritatem civitatis primam habebat: itaque non facile uni factioni adscribi potest. Diu et a dextris, qui eius in clericos odium reprehendebant, et a sinistris, qui ei motus opificum repressos non ignoscebant, remotus, ab exeunte saeculo vicesimo iterum a doctis magni aestimatur et inter gratissimos rerum Francicarum viros manet. == Ortus et institutio (1841–1865) == === Familia medicorum rei publicae faventium === Georgius Beniaminus Clemenceau natus est die 28 Septembris 1841 in vico Mouilleron-en-Pareds, in domo avorum maternorum, gentis Gautreau, ubi mater Emma parere maluerat. Familia Clemenceau inter agrorum dominos et medicos regionis quae Bocage vocatur numerabatur: medici in ea gente inde a saeculo septimo decimo fuerunt, et proavus, Petrus Paulus Clemenceau, exercituum occidentalium medicus tempore rerum novarum, postea in concilio legum ferendarum sedit. Duo praedia familia possidebat: Aubraie, villam in vico La Réorthe, et Le Colombier, villam rusticam apud Mouchamps, ubi Georgius sepultus est. In illa Vendea regibus et ecclesiae fidelissima, Clemenceau autem partes contrarias sequebantur, eorum scilicet qui «Bleus» vocabantur: hi erant cives litteris culti, [[Voltarius|Voltaire]] studiosi, rei publicae dediti.<ref>De familia et pueritia Vendeana: Jean-Baptiste Duroselle, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1988, cap. 1; Michel Winock, ''Clemenceau'', Lutetiae, Perrin, 2007.</ref> Pater, Beniaminus Clemenceau (1810–1897), medicus Lutetiae institutus, ubi rebus novis anni 1830 interfuerat, aliquamdiu [[Portus Namnetum|Namnetibus]] artem exercuit, deinde medicina relicta praedium Aubraie colendum suscepit. Rei publicae miles acerrimus, [[Iulius Michelet|Michelet]] admirator, deum tam constanter negans ut nullum liberorum baptizari sineret, anno 1848 concilio populari Namnetensi interfuit et inter duces societatum republicanarum occultarum occidentis fuit. Primum comprehensus post imperium per vim occupatum die 2 Decembris 1851, iterum anno 1858, post insidias ab Orsini factas, captus et in [[Algeria|Algeriam]] deportandus, tandem dimissus est. Hae calamitates puerum Georgium alte moverunt, qui a patre simul medicinae amorem, rerum publicarum studium, religionis pugnacem contemptum accepit. Mater, Emma Gautreau, filia agricolae locupletis vici Mouilleron, e familia protestantium orta, domui lenitatem attulit cuius filius memoriam servavit.<ref>De Benjamin Clemenceau, de studiis eius annorum 1830 et 1848 deque comprehensionibus annorum 1851 et 1858: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 1; Jean-François Chanet, ''Clemenceau. Dans le chaudron des passions républicaines'', Lutetiae, Gallimard, 2021, cap. 1.</ref> === Studia Namnetensia et medicina Parisiensis === Post scholam privatam Monfort, Georgius lyceum Namnetense frequentavit, quod hodie eius nomen gerit. Discipulus ingeniosus sed inaequalis, Graeciae antiquae amorem ibi concepit, cuius linguam tota vita legit, Romam contra aversabatur. Anno 1858 primis studiis absolutis, die 1 Novembris eiusdem anni scholae medicinae Namnetensi nomen dedit, ubi tres annos studuit et examen medicorum externorum sustinuit; anno 1861 Lutetiam petivit ut studia perficeret.<ref>De studiis Namnetensibus et de schola medicinae praeparatoria: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 1–2, ex studiis Jean-Pierre Kernéis.</ref> Lutetiae inter studiosos imperio [[Napoleo III (imperator Franciae)|Napoleonis III]] adversari coepit. Cum sodalibus quibusdam, inter quos Ludovicus Andrieux, postea praefectus vigilum, libellum hebdomadarium ''Le Travail'' condidit, in quo etiam Aemilius Zola scribebat. Mense Februario 1862, quod libellis propositis cives ad memoriam rerum anni 1848 celebrandam convocaverat, comprehensus tres et septuaginta dies in carcere Mazas detentus est. Tum Augustum Blanqui frequentabat, cuius auctoritate aliquamdiu tenebatur, et societati libere cogitantium «Agis comme tu penses» se adiunxit, cuius socii inter alia matrimonium religiosum recusare pollicebantur. Mense Maio 1865 dissertationem pro doctoris gradu, de generatione elementorum anatomicorum scriptam, defendit.<ref>De ''Le Travail'', de carcere Mazas et de societate « Agis comme tu penses »: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 2.</ref> === Iter Americanum (1865–1869) === De rebus Francicis desperans, etiam amore infelici Hortensiae Kestner, sororis uxoris amici Augusti Scheurer-Kestner, vulneratus, Clemenceau in [[Civitates Foederatae Americae|Civitates Foederatas Americae]] navigavit et die 28 Septembris 1865, quo die quartum et vicesimum annum complebat, paucis mensibus post bellum civile finitum, [[Novum Eboracum]] advenit. Fere quattuor annos ibi mansit, democratiam Americanam temporibus quae «Reconstruction» vocantur magna cum admiratione observans: disputationes de praeside Andrea Johnson in iudicium vocando secutus est et inde didicit potestati unius hominis et «servatoribus» diffidere. Diurnis ''Le Temps'' epistulas Americanas mittebat, et tenues reditus augebat linguam Francogallicam et artem equitandi docens in schola puellarum apud Miss Aiken, in oppido Stamford [[Connecticuta|Connecticutae]].<ref>De commoratione Americana et de epistulis « Lettres d'Amérique »: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 3 (de re Kestner, p. 69–72); Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « États-Unis », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Ibi puellam Mariam Plummer adamavit, patre orbam, in Wisconsinia educatam, avunculo Horatio Taylor, argentario Novi Eboraci, creditam. Post primam repulsam, duo itinera trans oceanum longamque de matrimonio religioso contentionem, quod Clemenceau omnino respuebat, nuptiae civiles Novi Eboraci die 20 Iunii 1869 celebratae sunt; coniuges statim in Franciam profecti sunt. Tres liberi nati sunt: Magdalena (1870), Theresia (1872), Michael (1873). Coniugium male compositum paulatim solutum est: anno 1892 Clemenceau, adulterii crimine usus, divortium celerrime obtinuit cum custodia liberorum, et Maria in Americam remissa est. Quae postea in Franciam reversa, Lutetiae mense Septembri 1922, ab omnibus deserta, mortua est.<ref>De Mary Plummer, de nuptiis diei 20 Iunii 1869 et de divortio anni 1892: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 83–85 et 337–338; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Sylvie Brodziak, s.v. « Plummer, Mary », in Sylvie Brodziak et Samuël Tomei (ed.), ''Dictionnaire Clemenceau'', Lutetiae, Robert Laffont, in serie « Bouquins », 2017.</ref> == Initium vitae publicae: Mons Martyrum, bellum, Communia Lutetiana (1870–1871) == === Praefectus regionis duodevicesimae === In Franciam reversus, Clemenceau in Monte Martyrum medicinam exercuit, ubi plebem curans «medicus pauperum» vocabatur. Imperio die 4 Septembris 1870 everso, statim in rem publicam tractus est: postridie Stephanus Arago, praefectus Lutetiae, eum regioni duodevicesimae urbis praefecit. Dum urbs obsidetur, annonam, auxilia, scholas curavit et omnibus indutiis repugnavit; die 31 Octobris, cum in curia urbana seditio orta esset, comitia municipalia statim habenda censuit et, Stephano Arago reprobato, cum gubernium rem recuperavisset, magistratu se abdicavit; die tamen 5 Novembris ingenti consensu praefectus electus est. Die 8 Februarii 1871 delegatus Sequanae in conventum nationalem electus, in extrema sinistra sedit et contra pacis condiciones suffragium tulit, [[Alsatia|Alsatiae]] partisque [[Lotharingia|Lotharingiae]] cessionem recusans.<ref>De praefectura Montis Martyrum, de die 31 Octobris 1870 et de comitiis mensis Februarii 1871: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « Guerre de 1870 », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Dies 18 Martii 1871 et conciliatio frustra temptata === In eius regione tragoedia diei 18 Martii 1871 acta est. Cum [[Adolphus Thiers]] tormenta custodiae nationalis in colle collecta auferri iussisset, res mane male cessit: milites cum multitudine consenserunt, et dux Lecomte, qui tela conici iusserat, a suis ipsis militibus comprehensus est. Clemenceau, qui prima luce cum Lecomte collocutus erat et tormenta celerius amoveri suaserat, sero de periculo certior factus est: cum in viam des Rosiers, fascia praefecti cinctus, pervenit, duces Lecomte et Clément-Thomas paulo ante a multitudine interfecti erant. Ipse impetitus, cum seditiosi, qui eum Versaliensibus conscium putabant, mortem ei minarentur, vix manus furentium effugit. De ea re testimonium notissimum reliquit, in quo «sanguinis furorem» multitudinis effrenatae describit; eius diei onus tota vita tulit, cum quaestio parlamentaria aliquamdiu culpam in eum conferre conata esset.<ref>Narrationem Clemenceau de die 18 Martii, in qua verba de « sanguinis furore » leguntur, edidit Jean Martet, ''Le Silence de M. Clemenceau'', Lutetiae, Albin Michel, 1929; vide Chanet, ''Clemenceau'', op. cit., et Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 107–111.</ref> Proximis diebus Clemenceau Lutetiam et [[Versaliae|Versalias]] conciliare frustra conatus est. In conventu, die 22 Martii, cum aliis delegatis rei publicae faventibus rogationem tulit de consilio municipali Parisiensi statim eligendo, quo seditioni causa eriperetur; a maiore parte regum studiosa exsibilatus est. Eodem die concilium centrale custodiae nationalis eum praefectura privavit. Inter «rusticos», qui Lutetiam domare volebant, et seditiosos, qui Communiam suam proclamare parabant, positus, cum aliis praefectis de comitiis differendis egit, sed die 26 Martii in sua regione septingenta quinquaginta duo tantum suffragia tulit. Postridie etiam delegati munere se abdicavit; per septem illos dies cruentos Lutetia aberat: in provinciis enim cum Liga unionis republicanae iurium Lutetiae extrema conciliandi consilia persequebatur. Haec duplex experientia, belli civilis et conciliatorum imbecillitatis, ut Michael Winock iudicat, prima eius rerum civilium disciplina fuit.<ref>De conciliandi conatibus, de praefectura die 22 Martii adempta et de abdicatione diei 27 Martii 1871: Winock, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 1.</ref> == Dux sinistrae radicalis (1871–1893) == [[Fasciculus:CLEMENCEAU, Georges, Nadar, GALLICA.jpg|thumb|Georgius Clemenceau, imago photographica ab officina Nadar facta.]] === A consilio municipali ad Cameram === Mense Iulio 1871 in consilium municipale Lutetiae pro vico Clignancourt electus, anno 1875 eius praeses factus est. Comitiis mensis Februarii 1876 sedem delegati regionis duodevicesimae recuperavit, quam usque ad annum 1885 tenuit; deinde pro Varo ab anno 1885 ad annum 1893 in Camera sedit. In Camera celeriter orator extremae sinistrae, quae mox radicalis appellata est, omnium maxime timendus evasit: verbis brevibus, acri irrisione, argumentis pressis a florida illius aetatis eloquentia discessit. Primum magnum certamen pro communalistis suscepit, quibus veniam inde ab anno 1876 cum [[Victor Hugo|Victore Hugo]] postulavit et anno 1880 plenam atque integram obtinuit.<ref>De consilio municipali Lutetiae et de certamine pro venia communalistis danda: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 116–117; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Pelletan »; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Mense Ianuario 1880 prima sua acta diurna condidit, ''La Justice'', quibus Camillus Pelletan scriptis praefectus est quaeque tredecim annos radicalium vox fuerunt. Programma eius, oratione in Monte Martyrum anno 1880 habita praesertim expositum, haec complectebatur: leges constitutionales anni 1875, quas nimis veterum institutorum tenaces iudicabat, retractandas; ecclesias a civitate seiungendas; tributum ex reditibus instituendum; libertates scribendi, conveniendi, sociandi; reformationes sociales (tempus operis, dominorum obligationem in operum casibus, pensiones senectutis), quibus opifices in rem publicam reciperentur. Bonorum communioni adversus, Clemenceau operarios [[socialismus|socialismo]] nascenti eripere volebat: oratio diei 8 Maii 1891, octavo die post caedem Fourmiensem habita, in qua «Quartum Statum» surgentem descripsit, totam eius sententiam complectitur, reformationibus quidem opificum causa faciendis intentam, ordinum autem certamini adversam.<ref>De ''La Justice'' et de programmate radicalium: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Justice (La) »; oratio diei 8 Maii 1891 de « Quarto Statu » ex ''Journal officiel'' citatur apud Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 254–255, in ''Dictionnaire Clemenceau'' et apud Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> === «Eversor ministeriorum» et coloniarum adversarius === Annis post 1880 Clemenceau rostris ut telo utebatur: eius interpellatione «magnum ministerium» Gambettae mense Ianuario 1882 cecidit, et plura gubernia eorum qui «opportunistes» vocabantur orationibus eius eversa sunt; inde fama «eversoris ministeriorum» nata est. Diutissime cum [[Iulius Ferry|Iulio Ferry]] contendit, cuius consilia de imperio in exteras terras proferendo tribus de causis oppugnabat: vires patriae contra Germaniam dispergi; sumptus immensos esse; falsam esse illam speciem humanitatis barbaris afferendae. Die 30 Martii 1885, post rem apud Lang Son gestam, quae clades maior quam erat nuntiata est, ultimum ictum intulit: se in subselliis gubernii non iam ministros sed reos videre dixit; Ferry eodem die eversus est.<ref>De casu Ferry et de fama « eversoris ministeriorum »: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Die 30 Iulii 1885, orationi respondens qua Ferry colonias officio «superiorum gentium» erga «inferiores» defenderat, Clemenceau unam ex clarissimis contra colonias orationibus parlamentariis habuit: superiores gentes, inferiores gentes: facile dictu! Indorum Sinarumque excultas civitates commemorans, et admonens doctos quosdam Germanos «demonstravisse» gentem Francicam inferiorem esse, ut clades anni 1870 explicaretur, in expugnatione nihil nisi vim sine iure esse denuntiavit. Haec oratio, postridie tota in ''La Justice'' edita, non impedivit quominus recentiores historici imaginem Clemenceau coloniarum osoris temperarent: rerum enim potitus imperium iam partum retinendum administravit.<ref>Oratio diei 30 Iulii 1885 in ''La Justice'' diei 31 Iulii 1885 edita est; vide Winock, ''Clemenceau'', op. cit., et Julie d'Andurain, s.v. « Colonisation », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., quae monet ne Clemenceau simpliciter coloniarum osor habeatur.</ref> Haec perpetua adversandi ratio ei etiam damno fuit. Clemenceau rationem rerum gradatim efficiendarum, quam Gambetta et Ferry defendebant, respuebat: programma republicanum statim perfici postulabat, imprimis leges anni 1875 retractari, ita ut una tantum Camera maneret et senatus conservator tolleretur. Quem «opportunistae» criminabantur republicanos dividere et veterum rerum fautoribus servire; ille eos optima quaeque lucri causa prodidisse arguebat. Comitiis mensis Octobris 1885 et in Sequana et in Varo electus, Varum elegit, cuius vetus republicana traditio ingenio eius respondebat; anno 1889 sedem apud Draguignan retinuit. Tamen, quamvis Camerae auctoritate praestaret, his annis numquam imperium petivit: dum res publica programmati suo non responderet, gubernii particeps fieri noluit, atque ita censoris tantum partes egit, quae tandem suis quoque taedio fuerunt. === A Boulanger ad Panamam: per scandala === Quod generalis [[Georgius Boulanger|Boulanger]] tantum crevit, partim Clemenceau imputandum est, qui eum ministerio belli in gubernio Freycinet, mense Ianuario 1886, praefici curavit, ducem rei publicae amicum se promovere ratus. Cum autem motus Boulangisticus in motum populari imperio faventem reique publicae periculosum mutatus esset, inter acerrimos eius adversarios fuit et anno 1888 Societati iurium hominis et civis condendae interfuit, qua republicanorum defensio ordinaretur. Ex eo discrimine etiam didicit novis Caesaribus perpetuo diffidere; vicissim is factus est quem dextra nationalis et Iudaeorum osores libentissime petebant.<ref>De Clemenceau et motu Boulangistico: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Fraus Panamensis ictum paene mortiferum ei intulit. Clemenceau numquam inter eos fuit qui pecunias acceperant: nulla quaestio probavit eum quidquam a Societate accepisse. Sed amicus erat Cornelii Herz, negotiatoris audacis, qui ab anno 1883 ad annum 1885 partem actorum ''La Justice'' possederat quique unus e duobus maximis rerum publicarum corruptoribus, cum barone Iacobo de Reinach, fuisse patuit. Mors suspecta Reinach, nocte inter dies 19 et 20 Novembris 1892, paucis horis post desperatum colloquium cui Clemenceau adfuerat, deinde fuga Herz [[Londinium]], delegatum Varensem calumniis inauditae acerbitatis obiecerunt, in quibus odium parlamenti Boulangisticum cum Iudaeorum odio actorum ''La Libre Parole'' coniungebatur. Die 20 Decembris 1892 Paulus Déroulède eum in Camera nominatim accusavit, quod Herz in vitam publicam Francicam introduxisset; certamen singulare sclopetis exeunte Decembri commissum neminem vulneravit. Mense Iunio 1893 delegatus Millevoye in rostris «chartas Norton» recitavit, quibus probari videbatur Clemenceau ab Anglia mercede conductum esse; sed falsa tam crassa erant ut sessio accusatori ludibrio verteretur, et iudices falsarios damnaverunt. Iure purgatus, Clemenceau tamen apud populum laesus mansit.<ref>De Panama, de Cornélius Herz, de interpellatione Déroulède et de falsis « chartis Norton »: Winock, ''Clemenceau'', op. cit., qui de partibus Andrieux disputat; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., qui demonstrat Clemenceau numquam pecunias accepisse; Adrien Dansette, ''Les Affaires de Panama'', Lutetiae, Perrin, 1934.</ref> Comitiis mensis Septembris 1893 in Varo, post contentionem asperrimam in qua clamoribus «Aoh yes!» vexabatur, secundo suffragio a coalitione varia victus est, quamquam die 7 Augusti, magna oratione apud Salernes habita, honorem suum et opera defenderat. Duos et quinquaginta annos natus, post quindecim annos auctoritatis in sinistram parlamentariam, sine mandato, aere alieno obrutus relictus est, et ''La Justice'' cladi haud diu superstes fuit.<ref>De petitione Varensi et de clade diei 3 Septembris 1893: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Justice (La) ».</ref> == Diurnarius et Dreyfusi defensor (1893–1902) == === Scribendo restitutus === Annis 1893–1897 necessario ad diurna et litteras se convertit. Cotidie scribebat, primum in ''La Justice'', deinde in aliis foliis, et commentarios in libros collegit: ''La Mêlée sociale'' (1895), ''Le Grand Pan'' (1896), testimonia hominis de moribus civitatis cogitantis, [[Carolus Darwin|Darwini]] et philosophiae positivae studiosi. Anno 1898 unicam fabulam longam edidit, ''Les Plus Forts'', et annis 1901–1902 hebdomadarium solus scripsit, ''Le Bloc''. Haec opera abundantia, diu neglecta, a criticis nuper pluris aestimata sunt: scriptorem verum produnt, [[Claudius Monet|Claudii Monet]], Gustavi Geffroy, [[Augustus Rodin|Augusti Rodin]] amicum, artis Iaponicae studiosissimum interpretem.<ref>De operibus litterariis annorum 1893–1902: Sylvie Brodziak, s.v. « Plus Forts (Les) », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> === Causa Dreyfusiana: a dubitatione iuridica ad certam sententiam === [[Fasciculus:J'accuse - Gallica - page 1.jpg|thumb|Prima pagina diurnorum ''L'Aurore'' diei 13 Ianuarii 1898, cum epistula Aemilii Zolae «J'accuse...!».]] Causa Dreyfusiana Clemenceau campum renascendi praebuit. Exeunte anno 1897 in acta ''L'Aurore'' Ernesti Vaughan receptus, mense Novembri ab Augusto Scheurer-Kestner persuasus est damnationem anni 1894 quaestione vitiosa niti; primus eius commentarius retractationi favens statim prodiit. Initio sententia eius mere iuridica erat: innocentiam, cuius probationem se non habere dicebat, non affirmans, legem omnibus aequam postulabat, quod iustitiae praesidia uni negari non possent quin tota civitas periclitaretur. Post absolutionem flagitiosam Esterhazy, die 11 Ianuarii 1898, ipse epistulam apertam Aemilii Zolae ad praesidem rei publicae in ''L'Aurore'' recepit eique titulum, ex ipso textu sumptum, invenit: «J'accuse...!», die 13 Ianuarii trecentis milibus exemplarium editum. Idem, commentario diei 23 Ianuarii, vocabulum «intellectuels» ad libellorum subscriptores significandos firmavit.<ref>De conversione ad retractationem, de titulo « J'accuse » et de vocabulo « intellectuels »: Winock, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 15–16; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> In iudicio Zolae (mense Februario 1898) cum fratre Alberto, advocato procuratoris actorum, verba fecit, oratione rem latius proponens: non unius hominis fortunam, sed quaestionem agi utrum potestas militaris iuri subiceretur, et periculum imminere imperii sub gladio constituti. Disputationes iudicii, in primis confessio cuiusdam ducis dicentis concilium militare damnationem Dreyfusi, sontis aut insontis, retractare noluisse, eum de innocentia damnati plane persuaserunt. Per totam causam plura centena commentariorum in ''L'Aurore'' edidit, postea septem voluminibus collecta, et cum Eduardo Drumont sclopetis certavit. Post alterum iudicium Rhedonense et veniam Dreyfuso mense Septembri 1899 datam, quam invitus accepit, quod iustitiam plenam deseri putabat, inter eos mansit qui restitutionem postulabant, anno 1906 perfectam. Causa Dreyfusiana certamina eius transformavit: exinde rei publicae defensio et contra nationis cultum immodicum clericorumque potentiam pugna actionem eius rexerunt.<ref>De iudicio Zolae et de sententia Clemenceau de innocentia mutata: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit. Verba de « imperio sub gladio » in ''L'Aurore'' postridie iudicii leguntur.</ref> Alterum concilium militare, Rhedonibus aestate anni 1899 post rescissum iudicium anni 1894 coactum, Dreyfusum iterum, causis levantibus additis, damnavit: sententia absurda quae Europam consternavit. Cum gubernium Waldeck-Rousseau veniam a praeside rei publicae dandam proponeret, Clemenceau primo vehementer obstitit: veniam accipere idem esse ac innocentiam non proclamare, et ius deserere ut ad misericordiam confugeretur. Tandem damnati viribus exhaustis cessit, sed retractationem plenam persequi non destitit, quae die 12 Iulii 1906 perfecta est: summum tribunal iudicium Rhedonense sine remissione rescidit, Dreyfus in exercitum restitutus et honore militari ornatus est. Forte tum Clemenceau in gubernio erat; paucis post mensibus, praeses consilii factus, Picquart, tribunum ob veritatem detectam vexatum, ministrum belli fecit, simul reparandi simul lacessendi causa. Haec fides frigora non exclusit: cum ipso Alfredo Dreyfus, quem nimis patientem iudicabat, rarus ei usus fuit, et necessitudines cum parte Dreyfusianorum, cum [[Ioannes Jaurès|Jaurès]] et Péguy, post communem victoriam cito refrixerunt.<ref>De iudicio Rhedonensi, de venia et de restitutione anni 1906: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Reditus ad imperium (1902–1909) == [[Fasciculus:Georges Clemenceau par Nadar, Paul.jpg|thumb|Clemenceau a Paulo Nadar photographice expressus.]] === Senator Varensis et «primus Franciae vigil» === Mense Aprili 1902 is, qui olim senatum tollendum postulaverat, senator Varensis electus est; quam inconstantiam aequo animo tulit. Coniunctioni sinistrarum («Bloc des gauches») eiusque laicis consiliis favit et legi anni 1905 de ecclesiis a civitate seiungendis suffragatus est, a factione tamen radicali ordinata, anno 1901 condita, semper afuit neque ei umquam nomen dedit. Die 14 Martii 1906, quattuor et sexaginta annos natus, primum in gubernium intravit, minister rerum interiorum in consilio Sarrien, quattuor diebus post cladem fodinarum apud Courrières, qua plus mille homines in praefectura Freti Calesiani perierant.<ref>De comitiis senatoriis anni 1902 et de necessitudine cum factione radicali: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Parti radical ».</ref> Operum cessatio, quae regionem fodinarum statim incendit, ei occasionem dedit rationem suam definiendi. Die 17 Martii, apud Lens, invito praeside consilii, sodaliciorum ducibus declaravit cessationem operum ius esse absolutum neque se milites missurum, dum operis libertas hominesque incolumes essent: res a ministro rerum interiorum antea inaudita. Sed violentia latius serpente milites arcessere coactus est, et appropinquante die 1 Maii 1906, quem confoederatio CGT seditiosum fore nuntiabat, duces eius ante diem comprehendi iussit. In Camera custodis ordinis partes audacter professus est, se ipsum «primum Franciae vigilem» appellans. Comitia mensis Maii 1906, quibus sinistrae late vicerunt, auctoritatem eius firmaverunt: die 25 Octobris 1906 Sarrien in praesidio consilii successit, ministerio rerum interiorum retento.<ref>De Courrières, de oratione apud Lens diei 17 Martii 1906 et de die 1 Maii 1906: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', Lutetiae, Julliard, in serie « Archives », 1965.</ref> === Primum gubernium Clemenceau (Octobri 1906 – Iulio 1909) === Ministerium quod composuit, ex radicalibus et socialistis nulli factioni adscriptis constitutum, magnum reformationum programma proposuit: tributum ex reditibus, pensiones opificum, vias ferratas redimendas, concilia militaria reformanda. Ministerium Laboris et Providentiae socialis creavit, Renato Viviani socialistae commissum: institutum quod mansit. Leges tamen promissis minores fuerunt: redemptio viarum ferratarum occidentalium (1908) et lex de requiete hebdomadaria utcumque servata inter pauca bene gesta numerantur, cum tributum ex reditibus, a Iosepho Caillaux paratum, in senatu haereret. In re autem vigilum gravissima perfecit: Caelestinus Hennion summae custodiae publicae praepositus est, et decreto diei 30 Decembris 1907 cohortes regionales vigilum mobiles institutae sunt, quae in memoria populi «cohortes Tigris» manserunt.<ref>De programmate anni 1906, de ministerio Laboris et de cohortibus mobilibus: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Christophe Cornevin, s.v. « Hennion », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Totum illud tempus certamine cum motu opificum occupatum est. Contra CGT, quae inde a conventu Ambianensi (1906) cessationi operum generali et seditiosae studebat, Clemenceau identidem vires expertus est: cessantibus opificibus electricis Parisiensibus, baiulis portuum, nautis, tabellariis. Gravissimum discrimen fuit vinitorum meridianorum seditio vere anni 1907: contra motum ingentem ob vini vilitatem ortum, qui centena milia hominum post cauponem Marcellinum Albert congregabat, gubernium duces comprehendi iussit et milites misit; Narbone mense Iunio nonnulli glandibus perierunt, et milites legionis septimae decimae Biterris imperia detrectaverunt. Exitus rei saepe narratus est: Marcellinus Albert, Lutetiam profectus ut vinitorum causam ageret, e colloquio cum ministro infamis discessit, cum Clemenceau ei centum francos ad reditum dedisset. Anno 1908 cessatio eorum qui in harenariis vallis Sequanae laborabant in tragoediam versa est: duo cessantes a custodibus publicis apud Draveil-Vigneux die 2 Iunii occisi sunt, quattuor alii apud Villeneuve-Saint-Georges die 30 Iulii ceciderunt; gubernium principes CGT comprehendi iussit, confoederationem tamen non dissolvit, quod multi e maiore parte flagitabant. Socialistae «gubernium sicariorum» clamabant; orationum certamina inter Clemenceau et Jaurès, in primis mense Iunio 1906 de proprietate, civitate, socialismi futuro, inter summa eloquentiae parlamentariae illius aetatis numerantur: consiliis de futuro a tribuno socialista expositis Clemenceau scientiam hominis qualis est et rationem reformationum singillatim parandarum opposuit.<ref>De certaminibus opificum annorum 1906–1909, de vinitoribus meridianis et de re Draveil-Villeneuve-Saint-Georges: Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', op. cit.; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « Draveil-Vigneux et Villeneuve-Saint-Georges, affaire », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Historici imaginem «fractoris cessationum» his annis natam postea temperaverunt. Iacobus Julliard demonstravit Clemenceau non ius cessandi frangere voluisse, quod tota vita et adhuc apud Carmaux anno 1892 defenderat, sed violentiam et legum contemptum eorum sodaliciorum quae, actionem directam professa, ex omni contentione quasi meditationem rerum novarum faciebant; praefectis enim constanter mandabat ut et operis libertatem et cessandi libertatem aeque tuerentur neve milites ante tempus mitterent. Manet tamen quod caedes annorum 1906–1909, quales post caedem Fourmiensem non acciderant, inter eum et opifices ordinatos discidium numquam sanatum fecerunt; ex quo natum est odium quod CGT et socialistae per bellum ei habuerunt.<ref>Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', op. cit.; de cessatione apud Carmaux et de arbitrio anni 1892, ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> In rebus externis Clemenceau, certamen cum Germania vitari non posse persuasus, consensionem cum Britannia («Entente cordiale») et necessitudinem cum Russia firmavit, et controversiam Francogermanicam de perfugis Casablancae (1908) arbitrio composuit. Gubernium eius, inter longissima Tertiae Rei Publicae, die 20 Iulii 1909 cecidit, post disputationem de classe in qua verbis inauditae asperitatis cum Delcassé conflixit: suffragatione de ordine agendi victus, statim se abdicavit. [[Aristides Briand]], eius minister, successit.<ref>De casu gubernii diei 20 Iulii 1909: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Watson, ''Georges Clemenceau. A Political Biography'', Londinii, Eyre Methuen, 1974.</ref> == Censor et vigil rei publicae (1909–1917) == Insequentes anni Clemenceau ad duo sua munera reduxerunt, senatum et diurna. Post orationes in America Meridiana habitas (1910), pugnam contra Briand, deinde contra Caillaux resumpsit, cuius consilia Germaniae concedendi in discrimine Agadirensi et in pacto Francogermanico anni 1911 de Congo denuntiavit. Mense Maio 1913 nova acta diurna condidit, ''L'Homme libre'', et eodem anno legi de militia ad tres annos producenda suffragatus est, certamen appropinquare persuasus; annis 1912–1913 etiam [[Raimundus Poincaré|Poincaré]] viam ad praesidium rei publicae in conventu praeparatorio republicano obstruere conatus est, electionem tamen non impedivit.<ref>De ''L'Homme libre'', de lege militiae trium annorum et de comitiis praesidis creandi anni 1913: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Per Magnum Bellum in gubernia «Unionis sacrae» intrare noluit et censoris partes elegit. Die 26 Augusti 1914, cum consilium Viviani novaretur, ministerium a Briand oblatum recusavit, indignum ratus tali tempore sub alio quam se ipso servire; quod propositum per totum bellum tenuit. Acta eius, exeunte Septembri 1914 suppressa, quod vitia curationis vulneratorum vehendorum detexerant, titulo provocanti ''L'Homme enchaîné'' redierunt et cotidie contra apparatus bellici defectus, vanam magistratuum fiduciam, inanes legatorum spes pugnabant, intra fines censurae cum qua perpetuum bellum minutum gerebat. Praeses commissionis exercitus et commissionis rerum externarum senator gravissimus, frontem identidem visitabat et testes audiebat, scientiam rei bellicae colligens quam pauci parlamentarii cum eo communicabant; milites adventibus eius, usque in fossas primae aciei, assueverunt.<ref>De ''L'Homme enchaîné'' et de opera Clemenceau in commissionibus senatoriis: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Crescente civium lassitudine, post cruentum impetum a Nivelle factum, militum seditiones et operum cessationes veris anni 1917, pugnam contra eos qui de victoria desperabant suam fecit: die 22 Iulii 1917 in senatu contra Ludovicum Malvy, ministrum rerum interiorum ab anno 1914, indulgentiae erga pacis fautores accusatum, orationem accusatoriam habuit quae gubernium Ribot concussit et viam reditus sui aperuit. Eversis consiliis Ribot et Painlevé, Poincaré, qui eum minime amabat quemque Clemenceau semper oppugnaverat, eum arcessere statuit: inter Caillaux, id est pacem compositam quaerendam, et Clemenceau, id est bellum usque ad victoriam, praeses rei publicae decrevit, intellegens, ut in commentariis suis notavit, vim veteris pugnatoris fabulis iam celebratam plus valituram esse quam cuiusvis alterius consilii infirmitatem. Colloquia diebus 14 et 15 Novembris 1917 habita sunt; gubernium die 16 constitutum est.<ref>De oratione diei 22 Iulii 1917 et de gubernio constituendo: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 583–588, qui commentarios Poincaré de colloquiis dierum 14 et 15 Novembris 1917 citat.</ref> == Gubernium victoriae (1917–1918) == === «Bellum gero» === Die 20 Novembris 1917 novus praeses consilii, idem minister belli, Camerae declarationem ad unam rem redactam proposuit, bellum, et fidem 418 suffragiis contra 65 (quae socialistarum erant) obtinuit. Gubernium eius, ex viris secundi ordinis et fidelibus compositum, circa manum arte coniunctam versabatur: Georgium Mandel, principem officii civilis, ducem Henricum Mordacq, principem officii militaris, Iulium Jeanneney, subsecretarium praesidio consilii additum, Georgium Wormser, a consiliis politicis. Haec potestatis contractio, quae Poincaré a summis deliberationibus arcebat, plane tamen parlamentaria mansit: Clemenceau commissionibus parebat, inspectionem parlamentariam apud exercitus accipiebat et fidem Camerae identidem petebat. Die 8 Martii 1918, socialistis respondens, programma suum paucis verbis expressit, quae posteri memoria tenuerunt: «Domi: bellum gero; foris: bellum gero. Semper bellum gero.»<ref>De declaratione diei 20 Novembris 1917 et de ratione regendi: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 591–592; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit. Verba diei 8 Martii 1918 in ''Journal officiel'' leguntur.</ref> Severitas primum domi exercita est. Iam die 28 Novembris 1917 Camera Malvy ad senatum in summum iudicium constitutum remisit, ipso petente, qui se purgare volebat; proditionis absolutus, mense Augusto 1918 ob officium violatum quinquennii exsilio damnatus est. Mense Decembri 1917 Camera Iosephum Caillaux immunitate privavit, suspectum commerciorum cum hoste ob colloquia de pace componenda habita; die 14 Ianuarii 1918 comprehensus, demum vere anni 1920 a summo illo iudicio condemnatus est poena quam longa custodia ante iudicium iam absumpserat, iuribus civitatis ademptis. Iustitia bellica praeterea complures hostis ministros punivit, in quibus Bolo Pacha, qui capite damnatus interfectus est. Historici consentiunt haec iudicia tam instrumenta animorum confirmandorum quam opera iustitiae fuisse: Malvy in primis piaculi vicem sustinuit. Eodem tempore, quod minus notum est, Clemenceau ab omni graviore opificum coercitione abstinuit: cessationes veris anni 1918 colloquiis et mercede tuenda potius quam vi compositae sunt.<ref>De causis Malvy et Caillaux: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Gaston Monnerville, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1968. De rebus opificum per bellum: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Neque bellum gerere idem erat ac desperantes tantum opprimere. Gubernium oeconomiam severe rexit, annonam et arma Ludovico Loucheur curante administravit, animos civium sustinuit censura in res politicas mitigata, in res militares inflexibili, mercedesque tuebatur ne plebs erumperet; magnae cessationes fabrorum metallicorum Parisiensium, vere anni 1918, colloquiis solutae sunt, gubernio ab omni vi se abstinente. Cum Poincaré rationes frigidae et parum familiares manserunt: praeses rei publicae, accurate certior factus sed raro consultus, in commentariis amaritudinem suam notabat, paene omni vera potestate privatus; nihilo minus usque ad victoriam praesidem consilii, quem oderat, fideliter texit. Necessitudines autem cum imperatoribus doctrinam totius vitae Clemenceau inverterunt: vetus potestatis militaris castigator ducum contra parlamentum patronus factus est, iisdem tamen civilis potestatis principatum sine ulla verecundia inculcans.<ref>De ratione regendi per bellum et de necessitudine cum Poincaré: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Raymond Poincaré, ''Au service de la France'', vol. IX–X.</ref> === Discrimen veris 1918 et imperium unum === Die 21 Martii 1918 impetus Germanicus «Michael» frontem Britannicam in [[Picardia (provincia)|Picardia]] perrupit et exercitus sociorum dividere minatus est. In eo discrimine, gravissimo post pugnam ad Matronam, Clemenceau primas partes egit: Lutetiam deserendam ne cogitari quidem passus est, perstandi voluntatem imposuit, imperio inter socios uni constituendo operam dedit. In conventu apud Doullens, die 26 Martii, [[Ferdinandus Foch|Foch]] mandatum accepit actiones exercituum sociorum in fronte occidentali ordinandi; potestates eius apud Bellovacos die 3 Aprilis auctae sunt, deinde vere titulus imperatoris summi exercituum sociorum ei tributus est. Clemenceau Foch praetulerat, cuius animi ardor apud eum tristitiae [[Philippus Pétain|Pétain]] praevaluit, hoc tamen exercitibus Francicis praefecto retento: hoc par ducum contra impetus parlamentarios protexit, in primis post cladem apud «Chemin des Dames», cum die 4 Iunii 1918 duces militares interpellatoribus dedere coram Camera recusavit fidemque 377 suffragiis contra 110 obtinuit.<ref>De discrimine mensis Martii 1918, de conventu apud Doullens et de imperio uno: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « Foch », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Praeses consilii, quem milites in fossis primae aciei, interdum intra teli iactum hostium, identidem videbant, «Pater Victoriae» factus est. Inde a die 18 Iulii 1918 impetus contrarius ad Matronam belli fortunam vertit; successus usque ad autumnum continuati sunt. Cum Germania exhausta indutias secundum «quattuordecim capita» praesidis [[Woodrow Wilson|Wilson]] peteret, Clemenceau inter socios consensum de condicionibus paravit quibus bellum renovari non posset. Indutiae die 11 Novembris 1918 apud Rethondes signatae sunt; eodem die coram Camera Clemenceau condiciones recitavit, Alsatiam Lotharingiamque redeuntes salutavit et Franciam, heri Dei militem, hodie humanitatis militem, semper optimae cuiusque causae militem futuram esse proclamavit. Paucis post diebus [[Academia Francica]] eum simul cum Foch cooptavit; numquam tamen in ea sedit.<ref>De itineribus ad frontem, de indutiis et de sessione diei 11 Novembris 1918: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Pax difficilis (1919) == [[Fasciculus:Big four.jpg|thumb|Consilium Quattuor Lutetiae anno 1919: Lloyd George, Orlando, Clemenceau, Wilson.]] === Conventus Parisiensis et Consilium Quattuor === [[Deliberatio de pace componenda Lutetiae facta (1919)|Conventus pacis]] Lutetiae die 18 Ianuarii 1919 apertus est, Clemenceau praesidente. Summae res primum in Consilio Decem, deinde, ab exeunte Martio, in Consilio Quattuor agebantur, ubi Wilson, [[David Lloyd George|Lloyd George]], Orlando, Clemenceau conveniebant, qui solus ex quattuor utraque lingua utebatur. Francorum postulata eadem semper erant: Alsatia Lotharingiaque restituendae, damna reparanda, securitatis pignora in finibus [[Rhenus|Rheni]] petenda. Die 19 Februarii 1919 insidiae in eum factae sunt: Aemilius Cottin, anarchiae fautor, plures glandes in raedam eius in via Franklin emisit; glande prope scapulam haerente vulneratus, praeses consilii, septem et septuaginta annorum, paucis diebus ad opus rediit et postea poenam mortis percussori suo commutari obtinuit.<ref>De conventu ordinando et de insidiis diei 19 Februarii 1919: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit. De venia Cottin data: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Clemenceau ad colloquia parum credulus accessit. «Quattuordecim capita» ut disputationis fundamentum acceperat, quia Alsatiae Lotharingiaeque restitutionem continebant, sed neque spes paene religiosas Wilson neque fiduciam [[Confoederatio Nationum|Societati Nationum]] habitam participabat: eius institutionem accepit, non credens societatem sine armis cuiusquam securitatem praestare posse; dictum eius de «nobili candore» praesidis Americani diffidentiam exprimit quam disputationes confirmaverunt. Cum Lloyd George, qui pacem Franciae nimis utilem vitare cupiebat et ad vetera aequilibria iam respiciebat, necessitudines inter societatem et certamen fluctuabant. Discessus iratus Orlando, mense Aprili, de urbe Fiume, quam Wilson Italiae negabat, tres tantum rerum arbitros reliquit; quod autem Clemenceau postulata Italica neglexerat, Lutetiam Romamque diu alienavit. Foederis exemplar legatis Germanis die 7 Maii 1919 in Trianon-Palace propositum est, brevi caerimonia in qua superbia comitis Brockdorff-Rantzau animos accendit; post extremas concessiones a Lloyd George expressas, in primis de finibus Polonicis, Germania, renovati belli metu, subscripsit.<ref>De Consilio Quattuor, de postulatis Italicis et de foedere legatis Germanis proposito: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit.</ref> Caput colloquiorum ripa sinistra Rheni erat. Contra Foch et Poincaré, qui Rhenaniam diu separandam censebant, Clemenceau die 24 Martii 1919 omni separatione politica cessit, ea condicione ut foederibus cautionis Civitates Foederatae et Britannia se obligarent Franciae oppugnatae auxilium ferre, ripa sinistra quindecim annos occupanda et perpetuo armis vacua futura. Saraviam item sibi adiungere noluit: regio Societati Nationum administranda tradita est, fodinae Franciae attributae, plebiscitum post quindecim annos promissum. Articulus 231 foederis fundamentum iuris statuit quo damna repararentur; summa pecuniae commissioni relicta est. Cum querelae Germanorum Lloyd George exeunte Maio labefactarent, Wilson adiuvante Clemenceau summam rerum servavit. Foedus die 28 Iunii 1919 in porticu Speculorum Versaliis signatum est, ubi imperium Germanicum anno 1871 proclamatum erat. Die 14 Iulii pompa Victoriae per Campos Elysios ante cenotaphium mortuorum descendit; deinde Clemenceau foedera cum ceteris victis paranda curavit: Sangermanense cum Austria et Nulliacense cum Bulgaria ante eius discessum signata sunt.<ref>De colloquiis Rhenanis et de consilio diei 24 Martii 1919 mutato: Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit.; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Jean-Jacques Becker, s.v. « Versailles (traité de) », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Compositio statim impugnata === [[Fasciculus:Orpen, William (Sir) (RA) - The Signing of Peace in the Hall of Mirrors, Versailles, 28th June 1919 - Google Art Project.jpg|thumb|Foedus in porticu Speculorum signatur: tabula a Gulielmo Orpen picta (1919).]] Compositio Versaliensis auctori suo duplicem accusationem peperit, quae eum numquam reliquit. Foch, Poincaré dextraque nationalis, cuius censuram Iacobus Bainville complexus est pacem nimis mollem pro sua duritia appellans, Clemenceau securitatem Francicam prodidisse putabant, qui Rhenum chartarum promissis vendidisset; recusatio senatus Americani, quae cautionem Americanam Britannicamque irritam fecit, iam anno 1920 illis suffragari visa est. Contra apud Anglos et Americanos, quos liber [[Iohannes Meginhardus Keynes|Keynes]] commoverat, foedus pax Carthaginiensis erat odio Francico dictata. Recentiores historici, aequiores, angustias ostendunt quibus Clemenceau premebatur: societate obligatus, sine qua Francia nec bellum vincere nec pacem tueri poterat, id obtinuit quod civitas paene quindecies centenis milibus mortuorum exhausta a sociis iam discedere meditantibus obtinere poterat. Foedus a Cameris Francicis mense Octobri 1919 comprobatum est, sed in disputatione omnium partium querelae sonuerunt.<ref>De foederis castigatoribus: Jacques Bainville, ''Les Conséquences politiques de la paix'', Lutetiae, 1920; John Maynard Keynes, ''The Economic Consequences of the Peace'', Londinii, 1919; de nova aestimatione, Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit., et ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> == Repulsa Ianuarii 1920 et discessus == Comitiis Novembris 1919, quibus coniunctio nationalis («Bloc national»), quae eius nomen prae se ferebat, vicit et Cameram caerulei coloris creavit, Clemenceau suffragia non petivit. Amici, Mandel praecipue, eum ad praesidium rei publicae, quod Poincaré mense Februario 1920 relicturus erat, impellebant. Ipse tacebat, nihil rogare dignatus. Aristides Briand candidaturam praesidis Camerae, [[Paulus Deschanel|Pauli Deschanel]], instruxit et contra «Tigrem» collecta odia excitavit: catholicorum, quos imagine praesidis sine ritu sacro efferendi terrebat, amicorum Caillaux et Malvy, eorum denique quos foedus deceperat. In conventu praeparatorio factionum republicanarum, die 16 Ianuarii 1920, Deschanel Clemenceau 408 suffragiis contra 389 antecessit. Quamquam comitia sollemnia nondum acta erant, Clemenceau candidaturam statim retraxit, scribens se mandatum recusaturum etiam si maior pars deferret, neque se invita maiore parte regendo dignitatem minuere velle. Die 17 Ianuarii congressus Deschanel 734 suffragiis elegit; postridie Clemenceau cum ministris se magistratu abdicavit neque victorem, salutatum venientem, admisit. Diurna sociorum hanc ingratitudinem indignata sunt; dictum Lloyd George attributum communem stuporem expressit: hoc tempore ipsos Francos Iohannam Arcensem cremavisse.<ref>De comitiis praesidis creandi mensis Ianuarii 1920: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Samuël Tomei, s.v. « Deschanel », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> == Ultimi anni (1920–1929) == === Itinera, amicitiae, extrema certamina === [[Fasciculus:Georges Clemenceau et Claude Monet.jpg|thumb|Clemenceau apud Claudium Monet in horto Givernensi.]] Omni munere liberatus, duodeoctoginta annos natus, Clemenceau vitam inter domicilium suum viae Franklin, quod ab anno 1895 incolebat, et «Bélébat» dividebat, humilem domum in harenis maritimis apud Saint-Vincent-sur-Jard exeunte anno 1919 in perpetuum conductam, mari obversam, ubi hortum colebat et scribebat; a fratre Paulo alienatus, in praediis familiae morari non iam poterat. Itinera fecit: in [[Aegyptus|Aegyptum]] et Sudaniam vere anni 1920, deinde, a Septembri 1920 ad Martium 1921, longum iter per Asiam meridianam et orientalem, quod ab [[India]] per [[Srilanca|Taprobanen]], [[Singapura|Singapuram]], [[Birmania|Birmaniam]] eum duxit, venatione tigridis interposita quam in epistulis cum irrisione narrat. Anno 1922, Americanorum discessu sollicitus, unum et octoginta annos natus in Civitates Foederatas navigavit ut orationibus populum officiorum Europae debitorum admoneret; multitudines eum laetissime exceperunt, effectus politicus exiguus fuit. Magna cum Claudio Monet amicitia ultimos annos implevit: ipse pictorem senescentem sustinuit, ei persuasit ut oculos secari pateretur, et perfectionem donationemque Nymphaearum curavit, quae paulo post mortem Monet, exeunte anno 1926, in Orangerie collocatae sunt.<ref>De itineribus otii et de amicitia cum Monet: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 823–825 (de itinere Americano anni 1922) et 832–833 (de domo Bélébat); Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Otium tamen non prorsus abdicatio fuit. Clemenceau foederum custodem victoriaeque vigilem se praestabat: fidelium suorum, Mandel et Tardieu, cursus fovebat, pignora anni 1919 paulatim dissolvi anxius spectabat, et mense Octobri 1921 monumentum militum Vendeae apud Sainte-Hermine dedicandum suscepit, ubi sculptor Sicard eum, ipso ita volente, inter milites finxit. Cetera omnia recusavit: honores, insignia (etiam [[Legio Honoris|Legionis honoris]], quam numquam acceperat), sellam Academiae quam vacuam reliquit, revocationes quae per discrimina annorum post 1920 multiplicabantur. Nihil iam exspectare volebat nisi a labore suo et a mari, quod ex Bélébat, «tuguriolo» suo harenarum, contemplabatur, ubi hortum minutum, multis paulatim sementibus, disciplinae Givernianae multum debentem creaverat.<ref>De monumento apud Sainte-Hermine et de honoribus recusatis: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Scriptor vespertinus === Otium studiosum fuit. Praeter libellum de [[Demosthenes|Demosthene]] (1926), rogatu Margaritae Baldensperger scriptum, editricis anno 1923 cognitae, ad quam centenas extremi amoris epistulas misit, anno 1927 edidit ''Au soir de la pensée'', magnam summam philosophicam duobus voluminibus, in qua senex, philosophiae positivae et Darwini alumnus, de cognitione, religionibus, hominis in universo loco meditatur; deinde libellum de Claudio Monet (1928). Editio postuma libri ''Mémorial'' Foch, anno 1929 a Raymundo Recouly curata, colloquiorum collectio in qua Foch eum pacem perdidisse accusabat, silentium quod sibi imposuerat rumpere coegit: paucis mensibus dictavit ''Grandeurs et misères d'une victoire'', responsum vehemens et testamentum politicum, quod post mortem, anno 1930, editum est. In eo adhuc nocte inter dies 21 et 22 Novembris 1929 laborabat.<ref>De operibus annorum post 1920 et de origine libri ''Grandeurs et misères d'une victoire'': Samuël Tomei, s.v. « Grandeurs et misères d'une victoire », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> === Mors et funus === [[Fasciculus:25-11-29, inhumation de Clemenceau, au Colombier, à Mouchamps, la tombe - btv1b53223226p.jpg|thumb|Sepulcrum Clemenceau in praedio Le Colombier, die 25 Novembris 1929.]] Georgius Clemenceau domi suae Parisiensi die 24 Novembris 1929 mortuus est, undenonagesimum annum agens. Ex eius voluntate, quae omnem caerimoniam, omnem pompam, omnes flores excludebat, cum gubernium funus publicum offerret, corpus noctu in Vendeam translatum et die 25 Novembris in praedio Le Colombier prope Mouchamps, iuxta patrem, in fossa simplici pridie effossa, coram familia et paucis fidelibus humatum est. Nulla inscriptio sepulcrum signat, quod sola stela indicat, Minerva a Sicard sculpta superposita. Pauci agricolae vicini et incolae vicorum quos funus transibat, in liminibus taciti stantes, soli huius in natalem terram reditus testes fuerunt.<ref>De morte et de sepultura in praedio Le Colombier: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., ex testimonio ducis Mordacq; s.v. « Musée Clemenceau », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> == Doctrina politica == Clemenceau nullum umquam doctrinae librum composuit, sed milia commentariorum, orationes, libri cogitationem cohaerentem effingunt, cuius caput praebet sententia in Camera die 29 Ianuarii 1891, cum de fabula ''Thermidor'' Sardou disputaretur, prolata: res novas Francicas unum corpus esse, quod dividi non possit. Res publica ei non una e multis imperii formis erat, sed perfectio anni 1789 semper inchoata: inde repudiatio legum constitutionalium anni 1875, quas pactum cum regum fautoribus iudicabat; inde diuturnum adversus senatum et praesidium rei publicae odium; inde studium inspectionis parlamentariae; inde denique (quod ex anno 1870 et causa Dreyfusiana didicerat) certa sententia potestatem militarem civili subiciendam esse, quam regulam etiam in bello gerendo servavit.<ref>De doctrina republicana, de sententia unius corporis (sessio diei 29 Ianuarii 1891) et de principatu potestatis civilis: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Laicitas eius e libera cogitatione a patre accepta et e philosophia positiva institutionis medicae fluebat. Deum constanter negans, librorum [[Ioannes Stuart Mill|Stuart Mill]] interpres, Darwini et [[Augustus Comte|Comte]] alumnus, religiones explicationes mundi obsoletas habebat, sed pugnam contra ecclesiam institutam a libertate conscientiae credentium semper distinxit, quam iam praefectus Montis Martyrum edixerat et lege separationis anni 1905 servavit: nullam religionem civitatis esse debere, nullam cultuum vexationem. Haec philosophia materiae, sub vitae vesperum in ''Au soir de la pensée'' exposita, etiam singularia consectaria habuit, ut illam misericordiam ad animalia extensam, «Quintum Statum» dolentium sine voce, qua eorum defensionis praecursor fuit.<ref>De libera cogitatione, de philosophia positiva et de libro ''Au soir de la pensée'': Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; de « Quinto Statu » animalium (commentarius in ''La Justice'' diei 10 Aprilis 1895, in ''Le Grand Pan'' receptus), ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> In quaestione sociali Clemenceau locum proprium et incommodum tenebat, quem ipse ita definiebat: singulorum ius cum mutua omnium cura coniungendum. Persuasus miseriam opificum, quam medicus Montis Martyrum prope viderat, rei publicae non minus nocere quam apertos eius hostes, «Quartum Statum» reformationibus inserere volebat: iure sodaliciorum, tempore operis finito, pensionibus, tributo ex reditibus. Sed bonorum communionem respuebat, quae singulos fictae cuidam civitati immolaret, et ordinum certamen, quod unitatem nationis republicanae frangeret: huc spectat eius cum Jaurès controversia anni 1906, in qua consiliis socialistarum naturae humanae cognitionem et rationem rerum gradatim acquirendarum opposuit. Eadem ratio imperium eius rexit: cessationem ut ius defendere, seditionem ut crimen frangere.<ref>De singulorum iure cum omnium cura coniuncto et de controversia cum Jaurès mensis Iunii 1906: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Denique de gentibus ita sentiebat ut patriae amorem Iacobinum cum iurium omnium gentium communione coniungeret. Natio Francica, rerum novarum filia, exempli munus habebat, non dominationis: inde coloniarum expugnationis censura ob aequalitatem populorum, etiamsi imperii iam parti administrationem postea suscepit. Ex itinere Americano et discrimine Boulangistico didicerat Caesaribus et servatoribus omnibus perpetuo diffidere; ex anno 1870 certam opinionem Germaniam, Bismarcki deinde Guilelmi, praecipuum periculum manere: quo nitebatur eius studium consensionis cum Anglia et Civitatibus Foederatis, quas usque ad extremum illud iter Americanum necessarium pacis pignus habuit.<ref>De coloniarum censura, de patriae amore republicano et de Caesarum diffidentia: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Homo privatus == Prius orator et scriptor pugnax quam vir publicus innotuit. In rostris Clemenceau genus dicendi novum imposuit: sententias breves, irrisionem mortiferam, omnem affectuum ostentationem repudiatam, artem verbi quod ferit; imaginum ridicularum pictores mature illam faciem malis altis demissisque mystacibus arripuerunt, formas eius varias per aetates fingentes, ab «eversore ministeriorum» ad «primum vigilem» et «Patrem Victoriae». Cognomen «Tigris», a diurnis ineunte saeculo, etiam ante primum ministerium, vulgatum, indolem pugnacem, amicis aeque ac inimicis formidolosam, apud aequales posterosque complexum est. Idem certator singularis erat: Clemenceau gladio et sclopeto cum pluribus adversariis pugnavit, cum Déroulède anno 1892, cum Paulo Deschanel anno 1894, cum Drumont anno 1898, nullo tamen ex his certaminibus graviter laeso, et haec hominis periculosi fama pars auctoritatis eius erat.<ref>De imaginibus ridiculis et de certaminibus singularibus: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « caricature » et « duel » (haec altera a Jean-Noël Jeanneney scripta); Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 399–401.</ref> Persona publica saepe hominem texit. Brevis, quadratus, eques peritissimus qui cotidie mane in nemore Bononiensi equitabat, ab adulescentia gladio exercitatus, Clemenceau familiares electos colebat: paucos amicos politicos, sed artificum et litteratorum amicitias artissimas, Claudii Monet imprimis, Gustavi Geffroy, Augusti Rodin, Iaponis viri publici [[Saionji Kinmochi]]. Artis Iaponicae collector, picturae quae impressionistica vocatur iam annis post 1880 defensor, Graecarum litterarum studiosus qui [[Aeschylus|Aeschylum]] et [[Plato|Platonem]] ipsis verbis legebat, idem tota vita indefesse laborabat, ante lucem surgens, parum dormiens. Surditas crescens et diabetes, insulino ab anno 1923 curatus (inter prima eius medicaminis exempla in Francia), vim eius iam fabulis celebratam vix minuerunt. Deum constanter negans omne religionis solacium recusavit, numquam tamen credentes vexavit; ultima eius voluntas, summae simplicitatis, illam constantiam sine spe alterius vitae continuat qua liber ''Au soir de la pensée'' imbutus est. Post divortium anni 1892 caelebs mansit, sed non solitarius: filia Theresia ab anno 1908 apud eum vixit, et amores eius, a comitissa d'Aunay ad Margaritam Baldensperger, epistularum copiam aluerunt quae inter pulcherrimas illius aetatis numerantur.<ref>De vita privata, de amicitiis cum artificibus et de epistulis: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 875–877 de valetudine; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., imprimis de diabete et de insulino inde ab anno 1923 in valetudinario Americano apud Neuilly accepto; Georges Clemenceau, ''Lettres à une amie, 1923-1929'', Lutetiae, Gallimard, 1970.</ref> == Memoria et historici == === Memoria disputata === [[Fasciculus:Georges Clemenceau Statue Paris.jpg|thumb|Statua a Francisco Cogné sculpta, Lutetiae prope Campos Elysios (anno 1932 erecta).]] Gloria «Patris Victoriae», anno 1918 ingens et post mortem narrationibus familiarium (Ioannis Martet, ducis Mordacq, Georgii Wormser) alita, non impedivit tamen quominus memoria eius diu incommoda esset. Dextra catholica et [[Carolus Maurras|Maurrassiana]] ei nec odium clericorum nec Versalias ignovit; sinistra socialistarum et communistarum memoriam «fractoris cessationum» et «bestiae rufae» fovit, adeo ut nomen eius e fastis sinistrae Francicae diu abesset. Statua tamen a Francisco Cogné anno 1932 in circo Camporum Elysiorum erecta, museum in domicilio eius viae Franklin institutum, Bélébat conservata, domus natalis in museum nationale conversa loca memoriae popularis numquam deficientis fixerunt; et exemplum Clemenceau, inde ab anno 1940 ([[Carolus de Gaulle|de Gaulle]] exemplum anni 1917 invocabat) usque ad discrimina nostrae aetatis, invocatur quotiens de auctoritate civitatis et virtute in rebus adversis agitur.<ref>De memoria Clemenceau: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., imprimis s.v. « caricature » et « Action française »; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Memoria etiam sua loca habet. Praeter statuam Parisiensem et museum viae Franklin, iam anno 1931 opera Iulii Jeanneney fideliumque apertum, Vendea summam memoriae continet: domus natalis apud Mouilleron-en-Pareds (quo in vico etiam Ioannes de Lattre de Tassigny natus est) museum nationale utrique viro dicatum continet; Bélébat, apud Saint-Vincent-sur-Jard, eo statu servata quo Clemenceau eam reliquit, inter loca regionis frequentissima manet; sepulcrum denique in Le Colombier, sine nomine, sine titulo, peregrinationis tacitae meta factum est. Classis Francica navi aeroplanis vehendis nomen Clemenceau dedit, quae ab anno 1961 ad annum 1997 in classe meruit; centena oppida viis, plateis, scholis idem nomen dederunt; et centesimus a victoria annus anno 2018 celebratus singularem locum confirmavit quem in memoria nationali tenet vir qui vivus honores fere omnes recusaverat.<ref>De museo viae Franklin et de locis memoriae Vendeanis: s.v. « Musée Clemenceau », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Historicorum iudicium === Historici diu inter laudatores fideles et accusatores adversarios fluctuaverunt. Studium Iacobi Julliard de Clemenceau «fractore cessationum» (1965) examen criticum primi ministerii aperuit; biographia Davidis Robin Watson (1974) primam totius vitae tractationem doctam praebuit, quam secuta sunt magnum opus Ioannis Baptistae Duroselle (1988), tabulis musei Clemenceau nisum, deinde biographia Michaelis Winock (2007), scriptori et morum iudici non minus quam viro publico intenta. Dictionarium Clemenceau, a Sylvia Brodziak et Samuële Tomei curatum, et libellus Ioannis Francisci Chanet, qui hominem in ipsum aestum passionum republicanarum reponit, hanc novam aestimationem produxerunt, repugnantiis viri attentam: conciliator anni 1871 belli integri auctor factus est, senatus contemptor senator, coloniarum adversarius imperii administrator, defensor cessantium apud Carmaux eorundem in imperio adversarius. Haec ipsa inter optima proposita et imperii usum discordia, aperte suscepta nec dissimulata, efficit ut Clemenceau hodie inter aptissima studiorum argumenta habeatur ad mores civiles republicanorum cognoscendos.<ref>Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', op. cit.; David Robin Watson, ''Georges Clemenceau. A Political Biography'', op. cit.; Jean-Baptiste Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Michel Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Sylvie Brodziak et Samuël Tomei (ed.), ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Jean-François Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Notae == <references /> == Opera praecipua Georgii Clemenceau == * ''De la génération des éléments anatomiques'', thèse de médecine, 1865. * ''La Mêlée sociale'', Lutetiae, Fasquelle, 1895. * ''Le Grand Pan'', Lutetiae, Fasquelle, 1896. * ''Les Plus Forts'', roman, Lutetiae, Fasquelle, 1898. * ''L'Iniquité'' (1899) et ''Vers la réparation'' (1899), premiers recueils des articles de l'affaire Dreyfus, suivis de cinq autres volumes jusqu'en 1903. * ''Le Voile du bonheur'', pièce en un acte, 1901. * ''Démosthène'', Lutetiae, Plon, 1926. * ''Au soir de la pensée'', Lutetiae, Plon, 2 vol., 1927. * ''Claude Monet. Les Nymphéas'', Lutetiae, Plon, 1928. * ''Grandeurs et misères d'une victoire'', Lutetiae, Plon, 1930 (opus postumum). == Bibliographia == === Biographiae et studia === * Jean-Baptiste Duroselle, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1988. * Michel Winock, ''Clemenceau'', Lutetiae, Perrin, 2007. * David Robin Watson, ''Georges Clemenceau. A Political Biography'', Londinii, Eyre Methuen, 1974. * Jean-François Chanet, ''Clemenceau. Dans le chaudron des passions républicaines'', Lutetiae, Gallimard, 2021 (praemio Lucien-Febvre anno 2023 ornatus). * Sylvie Brodziak et Samuël Tomei (ed.), ''Dictionnaire Clemenceau'', Lutetiae, Robert Laffont, in serie « Bouquins », 2017. * Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves. L'affaire de Draveil-Villeneuve-Saint-Georges'', Lutetiae, Julliard, in serie « Archives », 1965. * Gaston Monnerville, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1968. === Testimonia et fontes === * Jean Martet, ''Le Silence de M. Clemenceau'', Lutetiae, Albin Michel, 1929 ; ''M. Clemenceau peint par lui-même'', Lutetiae, Albin Michel, 1929 ; ''Le Tigre'', Lutetiae, Albin Michel, 1930. * Henri Mordacq, ''Le Ministère Clemenceau. Journal d'un témoin'', Lutetiae, Plon, 4 vol., 1930-1931 ; ''Clemenceau au soir de sa vie, 1920-1929'', Lutetiae, Plon, 2 vol., 1933. * Georges Wormser, ''La République de Clemenceau'', Lutetiae, PUF, 1961 ; ''Clemenceau vu de près'', Lutetiae, Hachette, 1979. * Georges Clemenceau, ''Grandeurs et misères d'une victoire'', Lutetiae, Plon, 1930 ; ''Au soir de la pensée'', Lutetiae, Plon, 2 vol., 1927 ; ''Lettres à une amie, 1923-1929'', Lutetiae, Gallimard, 1970. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Georges Clemenceau|Georgium Clemenceau}} {{Fontes biographici}} * [http://musee-clemenceau.fr/ De museo Clemenceau] {{Formula:Praesidentes consilii et Primi ministri Rei Publicae Francicae}} {{DEFAULTSORT:Clemenceau, Georgius}} [[Categoria:Primi ministri Franciae]] [[Categoria:Diurnarii Franciae]] [[Categoria:Scriptores Franciae]] [[Categoria:Nati 1841]] [[Categoria:Mortui 1929]] [[Categoria:Georgius Clemenceau|!]] [[Categoria:Auctores Francogallici]] 74kr5jv29a8k0gtkv4a23rpo2k0nblw 3964377 3964373 2026-06-11T18:37:07Z PandaMystique 210603 3964377 wikitext text/x-wiki {{capsa hominis Vicidata}} [[Fasciculus:Clemenceau - Manet.jpg|thumb|[[Georgii Clemenceau effigies (Manet)|Georgius Clemenceau]] ab [[Eduardus Manet|Eduardo Manet]] pictus]] {{L1}} '''Georgius Beniaminus Clemenceau''' ([[Lingua Francogallica|Francogallice]]: ''Georges Benjamin Clemenceau''; natus die [[28 Septembris]] [[1841]] in vico Mouilleron-en-Pareds in [[Vendea (praefectura Franciae)|Vendea]], mortuus die [[24 Novembris]] [[1929]] [[Lutetia|Lutetiae]]) [[medicus]], [[diurnarius]] et [[vir publicus]] Francogallicus fuit. Inter maximos viros [[Tertia Res Publica (Francia)|Tertiae Rei Publicae]] numeratur. Rebus publicis [[Francia|Franciae]] interfuit a bello anni 1870 usque ad finem [[Primum bellum mundanum|Primi Belli Orbis Terrarum]]. Praeses consilii ministrorum fuit primum ab anno 1906 ad annum 1909, deinde a mense Novembri anni 1917 usque ad mensem Ianuarium anni 1920. Quia bellum anno 1918 ad victoriam direxit et [[Foedus Versaliis ictum (1919)|foedus Versaliense]] pepigit, «Pater Victoriae» et «Tigris» cognominatus est. Vita publica eius longissima fuit. Fere omnia magna discrimina Tertiae Rei Publicae vidit atque in eis partem egit. Praefectus [[Mons Martyrum|Montis Martyrum]] fuit et urbe obsessa et primis Communiae Lutetianae diebus; annis post 1880 dux sinistrae quae «radicalis» vocabatur tot ministeria oratione evertit ut «eversor ministeriorum» diceretur; in suspicionem fraudis Panamensis adductus et comitiis anni 1893 victus, scribendo se restituit et inter primos defensores [[Alfredus Dreyfus|Alfredi Dreyfus]] fuit; idem epistulae apertae [[Aemilius Zola|Aemilii Zolae]] titulum «[[J'accuse...!|J'accuse]]» dedit. Anno 1902 senator [[Varus (praefectura Franciae)|Varensis]] electus in curiam rediit; primum rerum potitus est ab anno 1906 ad annum 1909, quibus annis, civibus inter se acriter contendentibus, diuturnam famam «fractoris cessationum opificum» sibi peperit; deinde, sex et septuaginta annos natus, gubernio praefuit quod victoriam parabat. Deum esse negabat, potentiae clericorum adversabatur, libertates singulorum acerrime defendebat, imperio in alias gentes proferendo ob aequalitatem populorum repugnabat, Dreyfusum tuebatur, sed idem ordinis custos auctoritatem civitatis primam habebat: itaque non facile uni factioni adscribi potest. Diu et dextrae et sinistrae suspectus fuit: dextra eius odium in clericos reprehendebat, sinistra motus opificum ab eo repressos non ignoscebat. Ab exeunte saeculo vicesimo iterum a doctis magni aestimatur et inter gratissimos rerum Francicarum viros manet. == Ortus et institutio (1841–1865) == === Familia medicorum rei publicae faventium === Georgius Beniaminus Clemenceau natus est die 28 Septembris 1841 in vico Mouilleron-en-Pareds, in domo avorum maternorum, gentis Gautreau, ubi mater Emma parere maluerat. Familia Clemenceau inter agrorum dominos et medicos regionis quae Bocage vocatur numerabatur: medici in ea gente inde a saeculo septimo decimo fuerunt, et proavus, Petrus Paulus Clemenceau, exercituum occidentalium medicus tempore rerum novarum, postea in concilio legum ferendarum sedit. Duo praedia familia possidebat: Aubraie, villam in vico La Réorthe, et Le Colombier, villam rusticam apud Mouchamps, ubi Georgius sepultus est. In illa Vendea regibus et ecclesiae fidelissima, Clemenceau autem partes contrarias sequebantur, eorum scilicet qui «Bleus» vocabantur: hi erant cives litteris culti, [[Voltarius|Voltaire]] studiosi, rei publicae dediti.<ref>De familia et pueritia Vendeana: Jean-Baptiste Duroselle, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1988, cap. 1; Michel Winock, ''Clemenceau'', Lutetiae, Perrin, 2007.</ref> Pater, Beniaminus Clemenceau (1810–1897), medicus Lutetiae institutus, ubi rebus novis anni 1830 interfuerat, aliquamdiu [[Portus Namnetum|Namnetibus]] artem exercuit, deinde medicina relicta praedium Aubraie colendum suscepit. Rei publicae miles acerrimus, [[Iulius Michelet|Michelet]] admirator, deum tam constanter negans ut nullum liberorum baptizari sineret, anno 1848 concilio populari Namnetensi interfuit et inter duces societatum republicanarum occultarum occidentis fuit. Primum comprehensus post imperium per vim occupatum die 2 Decembris 1851, iterum anno 1858, post insidias ab Orsini factas, captus et in [[Algeria|Algeriam]] deportandus, tandem dimissus est. Hae calamitates puerum Georgium alte moverunt, qui a patre simul medicinae amorem, rerum publicarum studium, religionis pugnacem contemptum accepit. Mater, Emma Gautreau, filia agricolae locupletis vici Mouilleron, e familia protestantium orta, domui lenitatem attulit cuius filius memoriam servavit.<ref>De Benjamin Clemenceau, de studiis eius annorum 1830 et 1848 deque comprehensionibus annorum 1851 et 1858: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 1; Jean-François Chanet, ''Clemenceau. Dans le chaudron des passions républicaines'', Lutetiae, Gallimard, 2021, cap. 1.</ref> === Studia Namnetensia et medicina Parisiensis === Post scholam privatam Monfort, Georgius lyceum Namnetense frequentavit, quod hodie eius nomen gerit. Discipulus ingeniosus sed inaequalis, Graeciae antiquae amorem ibi concepit, cuius linguam tota vita legit, Romam contra aversabatur. Anno 1858 primis studiis absolutis, die 1 Novembris eiusdem anni scholae medicinae Namnetensi nomen dedit, ubi tres annos studuit et examen medicorum externorum sustinuit; anno 1861 Lutetiam petivit ut studia perficeret.<ref>De studiis Namnetensibus et de schola medicinae praeparatoria: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 1–2, ex studiis Jean-Pierre Kernéis.</ref> Lutetiae inter studiosos imperio [[Napoleo III (imperator Franciae)|Napoleonis III]] adversari coepit. Cum sodalibus quibusdam, inter quos Ludovicus Andrieux, postea praefectus vigilum, libellum hebdomadarium ''Le Travail'' condidit, in quo etiam Aemilius Zola scribebat. Mense Februario 1862, quod libellis propositis cives ad memoriam rerum anni 1848 celebrandam convocaverat, comprehensus tres et septuaginta dies in carcere Mazas detentus est. Tum Augustum Blanqui frequentabat, cuius auctoritate aliquamdiu tenebatur, et societati libere cogitantium «Agis comme tu penses» se adiunxit, cuius socii inter alia matrimonium religiosum recusare pollicebantur. Mense Maio 1865 dissertationem pro doctoris gradu, de generatione elementorum anatomicorum scriptam, defendit.<ref>De ''Le Travail'', de carcere Mazas et de societate « Agis comme tu penses »: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 2.</ref> === Iter Americanum (1865–1869) === De rebus Francicis desperans, etiam amore infelici Hortensiae Kestner, sororis uxoris amici Augusti Scheurer-Kestner, vulneratus, Clemenceau in [[Civitates Foederatae Americae|Civitates Foederatas Americae]] navigavit et die 28 Septembris 1865, quo die quartum et vicesimum annum complebat, paucis mensibus post bellum civile finitum, [[Novum Eboracum]] advenit. Fere quattuor annos ibi mansit, democratiam Americanam temporibus quae «Reconstruction» vocantur magna cum admiratione observans: disputationes de praeside Andrea Johnson in iudicium vocando secutus est et inde didicit potestati unius hominis et «servatoribus» diffidere. Diurnis ''Le Temps'' epistulas Americanas mittebat, et tenues reditus augebat linguam Francogallicam et artem equitandi docens in schola puellarum apud Miss Aiken, in oppido Stamford [[Connecticuta|Connecticutae]].<ref>De commoratione Americana et de epistulis « Lettres d'Amérique »: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 3 (de re Kestner, p. 69–72); Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « États-Unis », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Ibi puellam Mariam Plummer adamavit, patre orbam, in Wisconsinia educatam, avunculo Horatio Taylor, argentario Novi Eboraci, creditam. Post primam repulsam, duo itinera trans oceanum longamque de matrimonio religioso contentionem, quod Clemenceau omnino respuebat, nuptiae civiles Novi Eboraci die 20 Iunii 1869 celebratae sunt; coniuges statim in Franciam profecti sunt. Tres liberi nati sunt: Magdalena (1870), Theresia (1872), Michael (1873). Coniugium male compositum paulatim solutum est: anno 1892 Clemenceau, adulterii crimine usus, divortium celerrime obtinuit cum custodia liberorum, et Maria in Americam remissa est. Quae postea in Franciam reversa, Lutetiae mense Septembri 1922, ab omnibus deserta, mortua est.<ref>De Mary Plummer, de nuptiis diei 20 Iunii 1869 et de divortio anni 1892: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 83–85 et 337–338; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Sylvie Brodziak, s.v. « Plummer, Mary », in Sylvie Brodziak et Samuël Tomei (ed.), ''Dictionnaire Clemenceau'', Lutetiae, Robert Laffont, in serie « Bouquins », 2017.</ref> == Initium vitae publicae: Mons Martyrum, bellum, Communia Lutetiana (1870–1871) == === Praefectus regionis duodevicesimae === In Franciam reversus, Clemenceau in Monte Martyrum medicinam exercuit, ubi plebem curans «medicus pauperum» vocabatur. Imperio die 4 Septembris 1870 everso, statim in rem publicam tractus est: postridie Stephanus Arago, praefectus Lutetiae, eum regioni duodevicesimae urbis praefecit. Dum urbs obsidetur, annonam, auxilia, scholas curavit et omnibus indutiis repugnavit; die 31 Octobris, cum in curia urbana seditio orta esset, comitia municipalia statim habenda censuit et, Stephano Arago reprobato, cum gubernium rem recuperavisset, magistratu se abdicavit; die tamen 5 Novembris ingenti consensu praefectus electus est. Die 8 Februarii 1871 delegatus Sequanae in conventum nationalem electus, in extrema sinistra sedit et contra pacis condiciones suffragium tulit, [[Alsatia|Alsatiae]] partisque [[Lotharingia|Lotharingiae]] cessionem recusans.<ref>De praefectura Montis Martyrum, de die 31 Octobris 1870 et de comitiis mensis Februarii 1871: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « Guerre de 1870 », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Dies 18 Martii 1871 et conciliatio frustra temptata === In eius regione tragoedia diei 18 Martii 1871 acta est. Cum [[Adolphus Thiers]] tormenta custodiae nationalis in colle collecta auferri iussisset, res mane male cessit: milites cum multitudine consenserunt, et dux Lecomte, qui tela conici iusserat, a suis ipsis militibus comprehensus est. Clemenceau, qui prima luce cum Lecomte collocutus erat et tormenta celerius amoveri suaserat, sero de periculo certior factus est: cum in viam des Rosiers, fascia praefecti cinctus, pervenit, duces Lecomte et Clément-Thomas paulo ante a multitudine interfecti erant. Ipse impetitus, cum seditiosi, qui eum Versaliensibus conscium putabant, mortem ei minarentur, vix manus furentium effugit. De ea re testimonium notissimum reliquit, in quo «sanguinis furorem» multitudinis effrenatae describit; eius diei onus tota vita tulit, cum quaestio parlamentaria aliquamdiu culpam in eum conferre conata esset.<ref>Narrationem Clemenceau de die 18 Martii, in qua verba de « sanguinis furore » leguntur, edidit Jean Martet, ''Le Silence de M. Clemenceau'', Lutetiae, Albin Michel, 1929; vide Chanet, ''Clemenceau'', op. cit., et Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 107–111.</ref> Proximis diebus Clemenceau Lutetiam et [[Versaliae|Versalias]] conciliare frustra conatus est. In conventu, die 22 Martii, cum aliis delegatis rei publicae faventibus rogationem tulit de consilio municipali Parisiensi statim eligendo, quo seditioni causa eriperetur; a maiore parte regum studiosa exsibilatus est. Eodem die concilium centrale custodiae nationalis eum praefectura privavit. Inter «rusticos», qui Lutetiam domare volebant, et seditiosos, qui Communiam suam proclamare parabant, positus, cum aliis praefectis de comitiis differendis egit, sed die 26 Martii in sua regione septingenta quinquaginta duo tantum suffragia tulit. Postridie etiam delegati munere se abdicavit; per septem illos dies cruentos Lutetia aberat: in provinciis enim cum Liga unionis republicanae iurium Lutetiae extrema conciliandi consilia persequebatur. Haec duplex experientia, belli civilis et conciliatorum imbecillitatis, ut Michael Winock iudicat, prima eius rerum civilium disciplina fuit.<ref>De conciliandi conatibus, de praefectura die 22 Martii adempta et de abdicatione diei 27 Martii 1871: Winock, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 1.</ref> == Dux sinistrae radicalis (1871–1893) == [[Fasciculus:CLEMENCEAU, Georges, Nadar, GALLICA.jpg|thumb|Georgius Clemenceau, imago photographica ab officina Nadar facta.]] === A consilio municipali ad Cameram === Mense Iulio 1871 in consilium municipale Lutetiae pro vico Clignancourt electus, anno 1875 eius praeses factus est. Comitiis mensis Februarii 1876 sedem delegati regionis duodevicesimae recuperavit, quam usque ad annum 1885 tenuit; deinde pro Varo ab anno 1885 ad annum 1893 in Camera sedit. In Camera celeriter orator extremae sinistrae, quae mox radicalis appellata est, omnium maxime timendus evasit: verbis brevibus, acri irrisione, argumentis pressis a florida illius aetatis eloquentia discessit. Primum magnum certamen pro communalistis suscepit, quibus veniam inde ab anno 1876 cum [[Victor Hugo|Victore Hugo]] postulavit et anno 1880 plenam atque integram obtinuit.<ref>De consilio municipali Lutetiae et de certamine pro venia communalistis danda: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 116–117; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Pelletan »; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Mense Ianuario 1880 prima sua acta diurna condidit, ''La Justice'', quibus Camillus Pelletan scriptis praefectus est quaeque tredecim annos radicalium vox fuerunt. Programma eius, oratione in Monte Martyrum anno 1880 habita praesertim expositum, haec complectebatur: leges constitutionales anni 1875, quas nimis veterum institutorum tenaces iudicabat, retractandas; ecclesias a civitate seiungendas; tributum ex reditibus instituendum; libertates scribendi, conveniendi, sociandi; reformationes sociales (tempus operis, dominorum obligationem in operum casibus, pensiones senectutis), quibus opifices in rem publicam reciperentur. Bonorum communioni adversus, Clemenceau operarios [[socialismus|socialismo]] nascenti eripere volebat: oratio diei 8 Maii 1891, octavo die post caedem Fourmiensem habita, in qua «Quartum Statum» surgentem descripsit, totam eius sententiam complectitur, reformationibus quidem opificum causa faciendis intentam, ordinum autem certamini adversam.<ref>De ''La Justice'' et de programmate radicalium: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Justice (La) »; oratio diei 8 Maii 1891 de « Quarto Statu » ex ''Journal officiel'' citatur apud Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 254–255, in ''Dictionnaire Clemenceau'' et apud Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> === «Eversor ministeriorum» et coloniarum adversarius === Annis post 1880 Clemenceau rostris ut telo utebatur: eius interpellatione «magnum ministerium» Gambettae mense Ianuario 1882 cecidit, et plura gubernia eorum qui «opportunistes» vocabantur orationibus eius eversa sunt; inde fama «eversoris ministeriorum» nata est. Diutissime cum [[Iulius Ferry|Iulio Ferry]] contendit, cuius consilia de imperio in exteras terras proferendo tribus de causis oppugnabat: vires patriae contra Germaniam dispergi; sumptus immensos esse; falsam esse illam speciem humanitatis barbaris afferendae. Die 30 Martii 1885, post rem apud Lang Son gestam, quae clades maior quam erat nuntiata est, ultimum ictum intulit: se in subselliis gubernii non iam ministros sed reos videre dixit; Ferry eodem die eversus est.<ref>De casu Ferry et de fama « eversoris ministeriorum »: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Die 30 Iulii 1885, orationi respondens qua Ferry colonias officio «superiorum gentium» erga «inferiores» defenderat, Clemenceau unam ex clarissimis contra colonias orationibus parlamentariis habuit: superiores gentes, inferiores gentes: facile dictu! Indorum Sinarumque excultas civitates commemorans, et admonens doctos quosdam Germanos «demonstravisse» gentem Francicam inferiorem esse, ut clades anni 1870 explicaretur, in expugnatione nihil nisi vim sine iure esse denuntiavit. Haec oratio, postridie tota in ''La Justice'' edita, non impedivit quominus recentiores historici imaginem Clemenceau coloniarum osoris temperarent: rerum enim potitus imperium iam partum retinendum administravit.<ref>Oratio diei 30 Iulii 1885 in ''La Justice'' diei 31 Iulii 1885 edita est; vide Winock, ''Clemenceau'', op. cit., et Julie d'Andurain, s.v. « Colonisation », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., quae monet ne Clemenceau simpliciter coloniarum osor habeatur.</ref> Haec perpetua adversandi ratio ei etiam damno fuit. Clemenceau rationem rerum gradatim efficiendarum, quam Gambetta et Ferry defendebant, respuebat: programma republicanum statim perfici postulabat, imprimis leges anni 1875 retractari, ita ut una tantum Camera maneret et senatus conservator tolleretur. Quem «opportunistae» criminabantur republicanos dividere et veterum rerum fautoribus servire; ille eos optima quaeque lucri causa prodidisse arguebat. Comitiis mensis Octobris 1885 et in Sequana et in Varo electus, Varum elegit, cuius vetus republicana traditio ingenio eius respondebat; anno 1889 sedem apud Draguignan retinuit. Tamen, quamvis Camerae auctoritate praestaret, his annis numquam imperium petivit: dum res publica programmati suo non responderet, gubernii particeps fieri noluit, atque ita censoris tantum partes egit, quae tandem suis quoque taedio fuerunt. === A Boulanger ad Panamam: per scandala === Quod generalis [[Georgius Boulanger|Boulanger]] tantum crevit, partim Clemenceau imputandum est, qui eum ministerio belli in gubernio Freycinet, mense Ianuario 1886, praefici curavit, ducem rei publicae amicum se promovere ratus. Cum autem motus Boulangisticus in motum populari imperio faventem reique publicae periculosum mutatus esset, inter acerrimos eius adversarios fuit et anno 1888 Societati iurium hominis et civis condendae interfuit, qua republicanorum defensio ordinaretur. Ex eo discrimine etiam didicit novis Caesaribus perpetuo diffidere; vicissim is factus est quem dextra nationalis et Iudaeorum osores libentissime petebant.<ref>De Clemenceau et motu Boulangistico: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Fraus Panamensis ictum paene mortiferum ei intulit. Clemenceau numquam inter eos fuit qui pecunias acceperant: nulla quaestio probavit eum quidquam a Societate accepisse. Sed amicus erat Cornelii Herz, negotiatoris audacis, qui ab anno 1883 ad annum 1885 partem actorum ''La Justice'' possederat quique unus e duobus maximis rerum publicarum corruptoribus, cum barone Iacobo de Reinach, fuisse patuit. Mors suspecta Reinach, nocte inter dies 19 et 20 Novembris 1892, paucis horis post desperatum colloquium cui Clemenceau adfuerat, deinde fuga Herz [[Londinium]], delegatum Varensem calumniis inauditae acerbitatis obiecerunt, in quibus odium parlamenti Boulangisticum cum Iudaeorum odio actorum ''La Libre Parole'' coniungebatur. Die 20 Decembris 1892 Paulus Déroulède eum in Camera nominatim accusavit, quod Herz in vitam publicam Francicam introduxisset; certamen singulare sclopetis exeunte Decembri commissum neminem vulneravit. Mense Iunio 1893 delegatus Millevoye in rostris «chartas Norton» recitavit, quibus probari videbatur Clemenceau ab Anglia mercede conductum esse; sed falsa tam crassa erant ut sessio accusatori ludibrio verteretur, et iudices falsarios damnaverunt. Iure purgatus, Clemenceau tamen apud populum laesus mansit.<ref>De Panama, de Cornélius Herz, de interpellatione Déroulède et de falsis « chartis Norton »: Winock, ''Clemenceau'', op. cit., qui de partibus Andrieux disputat; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., qui demonstrat Clemenceau numquam pecunias accepisse; Adrien Dansette, ''Les Affaires de Panama'', Lutetiae, Perrin, 1934.</ref> Comitiis mensis Septembris 1893 in Varo, post contentionem asperrimam in qua clamoribus «Aoh yes!» vexabatur, secundo suffragio a coalitione varia victus est, quamquam die 7 Augusti, magna oratione apud Salernes habita, honorem suum et opera defenderat. Duos et quinquaginta annos natus, post quindecim annos auctoritatis in sinistram parlamentariam, sine mandato, aere alieno obrutus relictus est, et ''La Justice'' cladi haud diu superstes fuit.<ref>De petitione Varensi et de clade diei 3 Septembris 1893: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Justice (La) ».</ref> == Diurnarius et Dreyfusi defensor (1893–1902) == === Scribendo restitutus === Annis 1893–1897 necessario ad diurna et litteras se convertit. Cotidie scribebat, primum in ''La Justice'', deinde in aliis foliis, et commentarios in libros collegit: ''La Mêlée sociale'' (1895), ''Le Grand Pan'' (1896), testimonia hominis de moribus civitatis cogitantis, [[Carolus Darwin|Darwini]] et philosophiae positivae studiosi. Anno 1898 unicam fabulam longam edidit, ''Les Plus Forts'', et annis 1901–1902 hebdomadarium solus scripsit, ''Le Bloc''. Haec opera abundantia, diu neglecta, a criticis nuper pluris aestimata sunt: scriptorem verum produnt, [[Claudius Monet|Claudii Monet]], Gustavi Geffroy, [[Augustus Rodin|Augusti Rodin]] amicum, artis Iaponicae studiosissimum interpretem.<ref>De operibus litterariis annorum 1893–1902: Sylvie Brodziak, s.v. « Plus Forts (Les) », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> === Causa Dreyfusiana: a dubitatione iuridica ad certam sententiam === [[Fasciculus:J'accuse - Gallica - page 1.jpg|thumb|Prima pagina diurnorum ''L'Aurore'' diei 13 Ianuarii 1898, cum epistula Aemilii Zolae «J'accuse...!».]] Causa Dreyfusiana Clemenceau campum renascendi praebuit. Exeunte anno 1897 in acta ''L'Aurore'' Ernesti Vaughan receptus, mense Novembri ab Augusto Scheurer-Kestner persuasus est damnationem anni 1894 quaestione vitiosa niti; primus eius commentarius retractationi favens statim prodiit. Initio sententia eius mere iuridica erat: innocentiam, cuius probationem se non habere dicebat, non affirmans, legem omnibus aequam postulabat, quod iustitiae praesidia uni negari non possent quin tota civitas periclitaretur. Post absolutionem flagitiosam Esterhazy, die 11 Ianuarii 1898, ipse epistulam apertam Aemilii Zolae ad praesidem rei publicae in ''L'Aurore'' recepit eique titulum, ex ipso textu sumptum, invenit: «J'accuse...!», die 13 Ianuarii trecentis milibus exemplarium editum. Idem, commentario diei 23 Ianuarii, vocabulum «intellectuels» ad libellorum subscriptores significandos firmavit.<ref>De conversione ad retractationem, de titulo « J'accuse » et de vocabulo « intellectuels »: Winock, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 15–16; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> In iudicio Zolae (mense Februario 1898) cum fratre Alberto, advocato procuratoris actorum, verba fecit, oratione rem latius proponens: non unius hominis fortunam, sed quaestionem agi utrum potestas militaris iuri subiceretur, et periculum imminere imperii sub gladio constituti. Disputationes iudicii, in primis confessio cuiusdam ducis dicentis concilium militare damnationem Dreyfusi, sontis aut insontis, retractare noluisse, eum de innocentia damnati plane persuaserunt. Per totam causam plura centena commentariorum in ''L'Aurore'' edidit, postea septem voluminibus collecta, et cum Eduardo Drumont sclopetis certavit. Post alterum iudicium Rhedonense et veniam Dreyfuso mense Septembri 1899 datam, quam invitus accepit, quod iustitiam plenam deseri putabat, inter eos mansit qui restitutionem postulabant, anno 1906 perfectam. Causa Dreyfusiana certamina eius transformavit: exinde rei publicae defensio et contra nationis cultum immodicum clericorumque potentiam pugna actionem eius rexerunt.<ref>De iudicio Zolae et de sententia Clemenceau de innocentia mutata: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit. Verba de « imperio sub gladio » in ''L'Aurore'' postridie iudicii leguntur.</ref> Alterum concilium militare, Rhedonibus aestate anni 1899 post rescissum iudicium anni 1894 coactum, Dreyfusum iterum, causis levantibus additis, damnavit: sententia absurda quae Europam consternavit. Cum gubernium Waldeck-Rousseau veniam a praeside rei publicae dandam proponeret, Clemenceau primo vehementer obstitit: veniam accipere idem esse ac innocentiam non proclamare, et ius deserere ut ad misericordiam confugeretur. Tandem damnati viribus exhaustis cessit, sed retractationem plenam persequi non destitit, quae die 12 Iulii 1906 perfecta est: summum tribunal iudicium Rhedonense sine remissione rescidit, Dreyfus in exercitum restitutus et honore militari ornatus est. Forte tum Clemenceau in gubernio erat; paucis post mensibus, praeses consilii factus, Picquart, tribunum ob veritatem detectam vexatum, ministrum belli fecit, simul reparandi simul lacessendi causa. Haec fides frigora non exclusit: cum ipso Alfredo Dreyfus, quem nimis patientem iudicabat, rarus ei usus fuit, et necessitudines cum parte Dreyfusianorum, cum [[Ioannes Jaurès|Jaurès]] et Péguy, post communem victoriam cito refrixerunt.<ref>De iudicio Rhedonensi, de venia et de restitutione anni 1906: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Reditus ad imperium (1902–1909) == [[Fasciculus:Georges Clemenceau par Nadar, Paul.jpg|thumb|Clemenceau a Paulo Nadar photographice expressus.]] === Senator Varensis et «primus Franciae vigil» === Mense Aprili 1902 is, qui olim senatum tollendum postulaverat, senator Varensis electus est; quam inconstantiam aequo animo tulit. Coniunctioni sinistrarum («Bloc des gauches») eiusque laicis consiliis favit et legi anni 1905 de ecclesiis a civitate seiungendis suffragatus est, a factione tamen radicali ordinata, anno 1901 condita, semper afuit neque ei umquam nomen dedit. Die 14 Martii 1906, quattuor et sexaginta annos natus, primum in gubernium intravit, minister rerum interiorum in consilio Sarrien, quattuor diebus post cladem fodinarum apud Courrières, qua plus mille homines in praefectura Freti Calesiani perierant.<ref>De comitiis senatoriis anni 1902 et de necessitudine cum factione radicali: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Parti radical ».</ref> Operum cessatio, quae regionem fodinarum statim incendit, ei occasionem dedit rationem suam definiendi. Die 17 Martii, apud Lens, invito praeside consilii, sodaliciorum ducibus declaravit cessationem operum ius esse absolutum neque se milites missurum, dum operis libertas hominesque incolumes essent: res a ministro rerum interiorum antea inaudita. Sed violentia latius serpente milites arcessere coactus est, et appropinquante die 1 Maii 1906, quem confoederatio CGT seditiosum fore nuntiabat, duces eius ante diem comprehendi iussit. In Camera custodis ordinis partes audacter professus est, se ipsum «primum Franciae vigilem» appellans. Comitia mensis Maii 1906, quibus sinistrae late vicerunt, auctoritatem eius firmaverunt: die 25 Octobris 1906 Sarrien in praesidio consilii successit, ministerio rerum interiorum retento.<ref>De Courrières, de oratione apud Lens diei 17 Martii 1906 et de die 1 Maii 1906: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', Lutetiae, Julliard, in serie « Archives », 1965.</ref> === Primum gubernium Clemenceau (Octobri 1906 – Iulio 1909) === Ministerium quod composuit, ex radicalibus et socialistis nulli factioni adscriptis constitutum, magnum reformationum programma proposuit: tributum ex reditibus, pensiones opificum, vias ferratas redimendas, concilia militaria reformanda. Ministerium Laboris et Providentiae socialis creavit, Renato Viviani socialistae commissum: institutum quod mansit. Leges tamen promissis minores fuerunt: redemptio viarum ferratarum occidentalium (1908) et lex de requiete hebdomadaria utcumque servata inter pauca bene gesta numerantur, cum tributum ex reditibus, a Iosepho Caillaux paratum, in senatu haereret. In re autem vigilum gravissima perfecit: Caelestinus Hennion summae custodiae publicae praepositus est, et decreto diei 30 Decembris 1907 cohortes regionales vigilum mobiles institutae sunt, quae in memoria populi «cohortes Tigris» manserunt.<ref>De programmate anni 1906, de ministerio Laboris et de cohortibus mobilibus: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Christophe Cornevin, s.v. « Hennion », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Totum illud tempus certamine cum motu opificum occupatum est. Contra CGT, quae inde a conventu Ambianensi (1906) cessationi operum generali et seditiosae studebat, Clemenceau identidem vires expertus est: cessantibus opificibus electricis Parisiensibus, baiulis portuum, nautis, tabellariis. Gravissimum discrimen fuit vinitorum meridianorum seditio vere anni 1907: contra motum ingentem ob vini vilitatem ortum, qui centena milia hominum post cauponem Marcellinum Albert congregabat, gubernium duces comprehendi iussit et milites misit; Narbone mense Iunio nonnulli glandibus perierunt, et milites legionis septimae decimae Biterris imperia detrectaverunt. Exitus rei saepe narratus est: Marcellinus Albert, Lutetiam profectus ut vinitorum causam ageret, e colloquio cum ministro infamis discessit, cum Clemenceau ei centum francos ad reditum dedisset. Anno 1908 cessatio eorum qui in harenariis vallis Sequanae laborabant in tragoediam versa est: duo cessantes a custodibus publicis apud Draveil-Vigneux die 2 Iunii occisi sunt, quattuor alii apud Villeneuve-Saint-Georges die 30 Iulii ceciderunt; gubernium principes CGT comprehendi iussit, confoederationem tamen non dissolvit, quod multi e maiore parte flagitabant. Socialistae «gubernium sicariorum» clamabant; orationum certamina inter Clemenceau et Jaurès, in primis mense Iunio 1906 de proprietate, civitate, socialismi futuro, inter summa eloquentiae parlamentariae illius aetatis numerantur: consiliis de futuro a tribuno socialista expositis Clemenceau scientiam hominis qualis est et rationem reformationum singillatim parandarum opposuit.<ref>De certaminibus opificum annorum 1906–1909, de vinitoribus meridianis et de re Draveil-Villeneuve-Saint-Georges: Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', op. cit.; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « Draveil-Vigneux et Villeneuve-Saint-Georges, affaire », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Historici imaginem «fractoris cessationum» his annis natam postea temperaverunt. Iacobus Julliard demonstravit Clemenceau non ius cessandi frangere voluisse, quod tota vita et adhuc apud Carmaux anno 1892 defenderat, sed violentiam et legum contemptum eorum sodaliciorum quae, actionem directam professa, ex omni contentione quasi meditationem rerum novarum faciebant; praefectis enim constanter mandabat ut et operis libertatem et cessandi libertatem aeque tuerentur neve milites ante tempus mitterent. Manet tamen quod caedes annorum 1906–1909, quales post caedem Fourmiensem non acciderant, inter eum et opifices ordinatos discidium numquam sanatum fecerunt; ex quo natum est odium quod CGT et socialistae per bellum ei habuerunt.<ref>Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', op. cit.; de cessatione apud Carmaux et de arbitrio anni 1892, ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> In rebus externis Clemenceau, certamen cum Germania vitari non posse persuasus, consensionem cum Britannia («Entente cordiale») et necessitudinem cum Russia firmavit, et controversiam Francogermanicam de perfugis Casablancae (1908) arbitrio composuit. Gubernium eius, inter longissima Tertiae Rei Publicae, die 20 Iulii 1909 cecidit, post disputationem de classe in qua verbis inauditae asperitatis cum Delcassé conflixit: suffragatione de ordine agendi victus, statim se abdicavit. [[Aristides Briand]], eius minister, successit.<ref>De casu gubernii diei 20 Iulii 1909: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Watson, ''Georges Clemenceau. A Political Biography'', Londinii, Eyre Methuen, 1974.</ref> == Censor et vigil rei publicae (1909–1917) == Insequentes anni Clemenceau ad duo sua munera reduxerunt, senatum et diurna. Post orationes in America Meridiana habitas (1910), pugnam contra Briand, deinde contra Caillaux resumpsit, cuius consilia Germaniae concedendi in discrimine Agadirensi et in pacto Francogermanico anni 1911 de Congo denuntiavit. Mense Maio 1913 nova acta diurna condidit, ''L'Homme libre'', et eodem anno legi de militia ad tres annos producenda suffragatus est, certamen appropinquare persuasus; annis 1912–1913 etiam [[Raimundus Poincaré|Poincaré]] viam ad praesidium rei publicae in conventu praeparatorio republicano obstruere conatus est, electionem tamen non impedivit.<ref>De ''L'Homme libre'', de lege militiae trium annorum et de comitiis praesidis creandi anni 1913: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Per Magnum Bellum in gubernia «Unionis sacrae» intrare noluit et censoris partes elegit. Die 26 Augusti 1914, cum consilium Viviani novaretur, ministerium a Briand oblatum recusavit, indignum ratus tali tempore sub alio quam se ipso servire; quod propositum per totum bellum tenuit. Acta eius, exeunte Septembri 1914 suppressa, quod vitia curationis vulneratorum vehendorum detexerant, titulo provocanti ''L'Homme enchaîné'' redierunt et cotidie contra apparatus bellici defectus, vanam magistratuum fiduciam, inanes legatorum spes pugnabant, intra fines censurae cum qua perpetuum bellum minutum gerebat. Praeses commissionis exercitus et commissionis rerum externarum senator gravissimus, frontem identidem visitabat et testes audiebat, scientiam rei bellicae colligens quam pauci parlamentarii cum eo communicabant; milites adventibus eius, usque in fossas primae aciei, assueverunt.<ref>De ''L'Homme enchaîné'' et de opera Clemenceau in commissionibus senatoriis: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Crescente civium lassitudine, post cruentum impetum a Nivelle factum, militum seditiones et operum cessationes veris anni 1917, pugnam contra eos qui de victoria desperabant suam fecit: die 22 Iulii 1917 in senatu contra Ludovicum Malvy, ministrum rerum interiorum ab anno 1914, indulgentiae erga pacis fautores accusatum, orationem accusatoriam habuit quae gubernium Ribot concussit et viam reditus sui aperuit. Eversis consiliis Ribot et Painlevé, Poincaré, qui eum minime amabat quemque Clemenceau semper oppugnaverat, eum arcessere statuit: inter Caillaux, id est pacem compositam quaerendam, et Clemenceau, id est bellum usque ad victoriam, praeses rei publicae decrevit, intellegens, ut in commentariis suis notavit, vim veteris pugnatoris fabulis iam celebratam plus valituram esse quam cuiusvis alterius consilii infirmitatem. Colloquia diebus 14 et 15 Novembris 1917 habita sunt; gubernium die 16 constitutum est.<ref>De oratione diei 22 Iulii 1917 et de gubernio constituendo: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 583–588, qui commentarios Poincaré de colloquiis dierum 14 et 15 Novembris 1917 citat.</ref> == Gubernium victoriae (1917–1918) == === «Bellum gero» === Die 20 Novembris 1917 novus praeses consilii, idem minister belli, Camerae declarationem ad unam rem redactam proposuit, bellum, et fidem 418 suffragiis contra 65 (quae socialistarum erant) obtinuit. Gubernium eius, ex viris secundi ordinis et fidelibus compositum, circa manum arte coniunctam versabatur: Georgium Mandel, principem officii civilis, ducem Henricum Mordacq, principem officii militaris, Iulium Jeanneney, subsecretarium praesidio consilii additum, Georgium Wormser, a consiliis politicis. Haec potestatis contractio, quae Poincaré a summis deliberationibus arcebat, plane tamen parlamentaria mansit: Clemenceau commissionibus parebat, inspectionem parlamentariam apud exercitus accipiebat et fidem Camerae identidem petebat. Die 8 Martii 1918, socialistis respondens, programma suum paucis verbis expressit, quae posteri memoria tenuerunt: «Domi: bellum gero; foris: bellum gero. Semper bellum gero.»<ref>De declaratione diei 20 Novembris 1917 et de ratione regendi: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 591–592; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit. Verba diei 8 Martii 1918 in ''Journal officiel'' leguntur.</ref> Severitas primum domi exercita est. Iam die 28 Novembris 1917 Camera Malvy ad senatum in summum iudicium constitutum remisit, ipso petente, qui se purgare volebat; proditionis absolutus, mense Augusto 1918 ob officium violatum quinquennii exsilio damnatus est. Mense Decembri 1917 Camera Iosephum Caillaux immunitate privavit, suspectum commerciorum cum hoste ob colloquia de pace componenda habita; die 14 Ianuarii 1918 comprehensus, demum vere anni 1920 a summo illo iudicio condemnatus est poena quam longa custodia ante iudicium iam absumpserat, iuribus civitatis ademptis. Iustitia bellica praeterea complures hostis ministros punivit, in quibus Bolo Pacha, qui capite damnatus interfectus est. Historici consentiunt haec iudicia tam instrumenta animorum confirmandorum quam opera iustitiae fuisse: Malvy in primis piaculi vicem sustinuit. Eodem tempore, quod minus notum est, Clemenceau ab omni graviore opificum coercitione abstinuit: cessationes veris anni 1918 colloquiis et mercede tuenda potius quam vi compositae sunt.<ref>De causis Malvy et Caillaux: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Gaston Monnerville, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1968. De rebus opificum per bellum: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Neque bellum gerere idem erat ac desperantes tantum opprimere. Gubernium oeconomiam severe rexit, annonam et arma Ludovico Loucheur curante administravit, animos civium sustinuit censura in res politicas mitigata, in res militares inflexibili, mercedesque tuebatur ne plebs erumperet; magnae cessationes fabrorum metallicorum Parisiensium, vere anni 1918, colloquiis solutae sunt, gubernio ab omni vi se abstinente. Cum Poincaré rationes frigidae et parum familiares manserunt: praeses rei publicae, accurate certior factus sed raro consultus, in commentariis amaritudinem suam notabat, paene omni vera potestate privatus; nihilo minus usque ad victoriam praesidem consilii, quem oderat, fideliter texit. Necessitudines autem cum imperatoribus doctrinam totius vitae Clemenceau inverterunt: vetus potestatis militaris castigator ducum contra parlamentum patronus factus est, iisdem tamen civilis potestatis principatum sine ulla verecundia inculcans.<ref>De ratione regendi per bellum et de necessitudine cum Poincaré: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Raymond Poincaré, ''Au service de la France'', vol. IX–X.</ref> === Discrimen veris 1918 et imperium unum === Die 21 Martii 1918 impetus Germanicus «Michael» frontem Britannicam in [[Picardia (provincia)|Picardia]] perrupit et exercitus sociorum dividere minatus est. In eo discrimine, gravissimo post pugnam ad Matronam, Clemenceau primas partes egit: Lutetiam deserendam ne cogitari quidem passus est, perstandi voluntatem imposuit, imperio inter socios uni constituendo operam dedit. In conventu apud Doullens, die 26 Martii, [[Ferdinandus Foch|Foch]] mandatum accepit actiones exercituum sociorum in fronte occidentali ordinandi; potestates eius apud Bellovacos die 3 Aprilis auctae sunt, deinde vere titulus imperatoris summi exercituum sociorum ei tributus est. Clemenceau Foch praetulerat, cuius animi ardor apud eum tristitiae [[Philippus Pétain|Pétain]] praevaluit, hoc tamen exercitibus Francicis praefecto retento: hoc par ducum contra impetus parlamentarios protexit, in primis post cladem apud «Chemin des Dames», cum die 4 Iunii 1918 duces militares interpellatoribus dedere coram Camera recusavit fidemque 377 suffragiis contra 110 obtinuit.<ref>De discrimine mensis Martii 1918, de conventu apud Doullens et de imperio uno: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « Foch », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Praeses consilii, quem milites in fossis primae aciei, interdum intra teli iactum hostium, identidem videbant, «Pater Victoriae» factus est. Inde a die 18 Iulii 1918 impetus contrarius ad Matronam belli fortunam vertit; successus usque ad autumnum continuati sunt. Cum Germania exhausta indutias secundum «quattuordecim capita» praesidis [[Woodrow Wilson|Wilson]] peteret, Clemenceau inter socios consensum de condicionibus paravit quibus bellum renovari non posset. Indutiae die 11 Novembris 1918 apud Rethondes signatae sunt; eodem die coram Camera Clemenceau condiciones recitavit, Alsatiam Lotharingiamque redeuntes salutavit et Franciam, heri Dei militem, hodie humanitatis militem, semper optimae cuiusque causae militem futuram esse proclamavit. Paucis post diebus [[Academia Francica]] eum simul cum Foch cooptavit; numquam tamen in ea sedit.<ref>De itineribus ad frontem, de indutiis et de sessione diei 11 Novembris 1918: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Pax difficilis (1919) == [[Fasciculus:Big four.jpg|thumb|Consilium Quattuor Lutetiae anno 1919: Lloyd George, Orlando, Clemenceau, Wilson.]] === Conventus Parisiensis et Consilium Quattuor === [[Deliberatio de pace componenda Lutetiae facta (1919)|Conventus pacis]] Lutetiae die 18 Ianuarii 1919 apertus est, Clemenceau praesidente. Summae res primum in Consilio Decem, deinde, ab exeunte Martio, in Consilio Quattuor agebantur, ubi Wilson, [[David Lloyd George|Lloyd George]], Orlando, Clemenceau conveniebant, qui solus ex quattuor utraque lingua utebatur. Francorum postulata eadem semper erant: Alsatia Lotharingiaque restituendae, damna reparanda, securitatis pignora in finibus [[Rhenus|Rheni]] petenda. Die 19 Februarii 1919 insidiae in eum factae sunt: Aemilius Cottin, anarchiae fautor, plures glandes in raedam eius in via Franklin emisit; glande prope scapulam haerente vulneratus, praeses consilii, septem et septuaginta annorum, paucis diebus ad opus rediit et postea poenam mortis percussori suo commutari obtinuit.<ref>De conventu ordinando et de insidiis diei 19 Februarii 1919: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit. De venia Cottin data: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Clemenceau ad colloquia parum credulus accessit. «Quattuordecim capita» ut disputationis fundamentum acceperat, quia Alsatiae Lotharingiaeque restitutionem continebant, sed neque spes paene religiosas Wilson neque fiduciam [[Confoederatio Nationum|Societati Nationum]] habitam participabat: eius institutionem accepit, non credens societatem sine armis cuiusquam securitatem praestare posse; dictum eius de «nobili candore» praesidis Americani diffidentiam exprimit quam disputationes confirmaverunt. Cum Lloyd George, qui pacem Franciae nimis utilem vitare cupiebat et ad vetera aequilibria iam respiciebat, necessitudines inter societatem et certamen fluctuabant. Discessus iratus Orlando, mense Aprili, de urbe Fiume, quam Wilson Italiae negabat, tres tantum rerum arbitros reliquit; quod autem Clemenceau postulata Italica neglexerat, Lutetiam Romamque diu alienavit. Foederis exemplar legatis Germanis die 7 Maii 1919 in Trianon-Palace propositum est, brevi caerimonia in qua superbia comitis Brockdorff-Rantzau animos accendit; post extremas concessiones a Lloyd George expressas, in primis de finibus Polonicis, Germania, renovati belli metu, subscripsit.<ref>De Consilio Quattuor, de postulatis Italicis et de foedere legatis Germanis proposito: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit.</ref> Caput colloquiorum ripa sinistra Rheni erat. Contra Foch et Poincaré, qui Rhenaniam diu separandam censebant, Clemenceau die 24 Martii 1919 omni separatione politica cessit, ea condicione ut foederibus cautionis Civitates Foederatae et Britannia se obligarent Franciae oppugnatae auxilium ferre, ripa sinistra quindecim annos occupanda et perpetuo armis vacua futura. Saraviam item sibi adiungere noluit: regio Societati Nationum administranda tradita est, fodinae Franciae attributae, plebiscitum post quindecim annos promissum. Articulus 231 foederis fundamentum iuris statuit quo damna repararentur; summa pecuniae commissioni relicta est. Cum querelae Germanorum Lloyd George exeunte Maio labefactarent, Wilson adiuvante Clemenceau summam rerum servavit. Foedus die 28 Iunii 1919 in porticu Speculorum Versaliis signatum est, ubi imperium Germanicum anno 1871 proclamatum erat. Die 14 Iulii pompa Victoriae per Campos Elysios ante cenotaphium mortuorum descendit; deinde Clemenceau foedera cum ceteris victis paranda curavit: Sangermanense cum Austria et Nulliacense cum Bulgaria ante eius discessum signata sunt.<ref>De colloquiis Rhenanis et de consilio diei 24 Martii 1919 mutato: Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit.; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Jean-Jacques Becker, s.v. « Versailles (traité de) », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Compositio statim impugnata === [[Fasciculus:Orpen, William (Sir) (RA) - The Signing of Peace in the Hall of Mirrors, Versailles, 28th June 1919 - Google Art Project.jpg|thumb|Foedus in porticu Speculorum signatur: tabula a Gulielmo Orpen picta (1919).]] Compositio Versaliensis auctori suo duplicem accusationem peperit, quae eum numquam reliquit. Foch, Poincaré dextraque nationalis, cuius censuram Iacobus Bainville complexus est pacem nimis mollem pro sua duritia appellans, Clemenceau securitatem Francicam prodidisse putabant, qui Rhenum chartarum promissis vendidisset; recusatio senatus Americani, quae cautionem Americanam Britannicamque irritam fecit, iam anno 1920 illis suffragari visa est. Contra apud Anglos et Americanos, quos liber [[Iohannes Meginhardus Keynes|Keynes]] commoverat, foedus pax Carthaginiensis erat odio Francico dictata. Recentiores historici, aequiores, angustias ostendunt quibus Clemenceau premebatur: societate obligatus, sine qua Francia nec bellum vincere nec pacem tueri poterat, id obtinuit quod civitas paene quindecies centenis milibus mortuorum exhausta a sociis iam discedere meditantibus obtinere poterat. Foedus a Cameris Francicis mense Octobri 1919 comprobatum est, sed in disputatione omnium partium querelae sonuerunt.<ref>De foederis castigatoribus: Jacques Bainville, ''Les Conséquences politiques de la paix'', Lutetiae, 1920; John Maynard Keynes, ''The Economic Consequences of the Peace'', Londinii, 1919; de nova aestimatione, Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit., et ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> == Repulsa Ianuarii 1920 et discessus == Comitiis Novembris 1919, quibus coniunctio nationalis («Bloc national»), quae eius nomen prae se ferebat, vicit et Cameram caerulei coloris creavit, Clemenceau suffragia non petivit. Amici, Mandel praecipue, eum ad praesidium rei publicae, quod Poincaré mense Februario 1920 relicturus erat, impellebant. Ipse tacebat, nihil rogare dignatus. Aristides Briand candidaturam praesidis Camerae, [[Paulus Deschanel|Pauli Deschanel]], instruxit et contra «Tigrem» collecta odia excitavit: catholicorum, quos imagine praesidis sine ritu sacro efferendi terrebat, amicorum Caillaux et Malvy, eorum denique quos foedus deceperat. In conventu praeparatorio factionum republicanarum, die 16 Ianuarii 1920, Deschanel Clemenceau 408 suffragiis contra 389 antecessit. Quamquam comitia sollemnia nondum acta erant, Clemenceau candidaturam statim retraxit, scribens se mandatum recusaturum etiam si maior pars deferret, neque se invita maiore parte regendo dignitatem minuere velle. Die 17 Ianuarii congressus Deschanel 734 suffragiis elegit; postridie Clemenceau cum ministris se magistratu abdicavit neque victorem, salutatum venientem, admisit. Diurna sociorum hanc ingratitudinem indignata sunt; dictum Lloyd George attributum communem stuporem expressit: hoc tempore ipsos Francos Iohannam Arcensem cremavisse.<ref>De comitiis praesidis creandi mensis Ianuarii 1920: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Samuël Tomei, s.v. « Deschanel », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> == Ultimi anni (1920–1929) == === Itinera, amicitiae, extrema certamina === [[Fasciculus:Georges Clemenceau et Claude Monet.jpg|thumb|Clemenceau apud Claudium Monet in horto Givernensi.]] Omni munere liberatus, duodeoctoginta annos natus, Clemenceau vitam inter domicilium suum viae Franklin, quod ab anno 1895 incolebat, et «Bélébat» dividebat, humilem domum in harenis maritimis apud Saint-Vincent-sur-Jard exeunte anno 1919 in perpetuum conductam, mari obversam, ubi hortum colebat et scribebat; a fratre Paulo alienatus, in praediis familiae morari non iam poterat. Itinera fecit: in [[Aegyptus|Aegyptum]] et Sudaniam vere anni 1920, deinde, a Septembri 1920 ad Martium 1921, longum iter per Asiam meridianam et orientalem, quod ab [[India]] per [[Srilanca|Taprobanen]], [[Singapura|Singapuram]], [[Birmania|Birmaniam]] eum duxit, venatione tigridis interposita quam in epistulis cum irrisione narrat. Anno 1922, Americanorum discessu sollicitus, unum et octoginta annos natus in Civitates Foederatas navigavit ut orationibus populum officiorum Europae debitorum admoneret; multitudines eum laetissime exceperunt, effectus politicus exiguus fuit. Magna cum Claudio Monet amicitia ultimos annos implevit: ipse pictorem senescentem sustinuit, ei persuasit ut oculos secari pateretur, et perfectionem donationemque Nymphaearum curavit, quae paulo post mortem Monet, exeunte anno 1926, in Orangerie collocatae sunt.<ref>De itineribus otii et de amicitia cum Monet: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 823–825 (de itinere Americano anni 1922) et 832–833 (de domo Bélébat); Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Otium tamen non prorsus abdicatio fuit. Clemenceau foederum custodem victoriaeque vigilem se praestabat: fidelium suorum, Mandel et Tardieu, cursus fovebat, pignora anni 1919 paulatim dissolvi anxius spectabat, et mense Octobri 1921 monumentum militum Vendeae apud Sainte-Hermine dedicandum suscepit, ubi sculptor Sicard eum, ipso ita volente, inter milites finxit. Cetera omnia recusavit: honores, insignia (etiam [[Legio Honoris|Legionis honoris]], quam numquam acceperat), sellam Academiae quam vacuam reliquit, revocationes quae per discrimina annorum post 1920 multiplicabantur. Nihil iam exspectare volebat nisi a labore suo et a mari, quod ex Bélébat, «tuguriolo» suo harenarum, contemplabatur, ubi hortum minutum, multis paulatim sementibus, disciplinae Givernianae multum debentem creaverat.<ref>De monumento apud Sainte-Hermine et de honoribus recusatis: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Scriptor vespertinus === Otium studiosum fuit. Praeter libellum de [[Demosthenes|Demosthene]] (1926), rogatu Margaritae Baldensperger scriptum, editricis anno 1923 cognitae, ad quam centenas extremi amoris epistulas misit, anno 1927 edidit ''Au soir de la pensée'', magnam summam philosophicam duobus voluminibus, in qua senex, philosophiae positivae et Darwini alumnus, de cognitione, religionibus, hominis in universo loco meditatur; deinde libellum de Claudio Monet (1928). Editio postuma libri ''Mémorial'' Foch, anno 1929 a Raymundo Recouly curata, colloquiorum collectio in qua Foch eum pacem perdidisse accusabat, silentium quod sibi imposuerat rumpere coegit: paucis mensibus dictavit ''Grandeurs et misères d'une victoire'', responsum vehemens et testamentum politicum, quod post mortem, anno 1930, editum est. In eo adhuc nocte inter dies 21 et 22 Novembris 1929 laborabat.<ref>De operibus annorum post 1920 et de origine libri ''Grandeurs et misères d'une victoire'': Samuël Tomei, s.v. « Grandeurs et misères d'une victoire », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> === Mors et funus === [[Fasciculus:25-11-29, inhumation de Clemenceau, au Colombier, à Mouchamps, la tombe - btv1b53223226p.jpg|thumb|Sepulcrum Clemenceau in praedio Le Colombier, die 25 Novembris 1929.]] Georgius Clemenceau domi suae Parisiensi die 24 Novembris 1929 mortuus est, undenonagesimum annum agens. Ex eius voluntate, quae omnem caerimoniam, omnem pompam, omnes flores excludebat, cum gubernium funus publicum offerret, corpus noctu in Vendeam translatum et die 25 Novembris in praedio Le Colombier prope Mouchamps, iuxta patrem, in fossa simplici pridie effossa, coram familia et paucis fidelibus humatum est. Nulla inscriptio sepulcrum signat, quod sola stela indicat, Minerva a Sicard sculpta superposita. Pauci agricolae vicini et incolae vicorum quos funus transibat, in liminibus taciti stantes, soli huius in natalem terram reditus testes fuerunt.<ref>De morte et de sepultura in praedio Le Colombier: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., ex testimonio ducis Mordacq; s.v. « Musée Clemenceau », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> == Doctrina politica == Clemenceau nullum umquam doctrinae librum composuit, sed milia commentariorum, orationes, libri cogitationem cohaerentem effingunt, cuius caput praebet sententia in Camera die 29 Ianuarii 1891, cum de fabula ''Thermidor'' Sardou disputaretur, prolata: res novas Francicas unum corpus esse, quod dividi non possit. Res publica ei non una e multis imperii formis erat, sed perfectio anni 1789 semper inchoata: inde repudiatio legum constitutionalium anni 1875, quas pactum cum regum fautoribus iudicabat; inde diuturnum adversus senatum et praesidium rei publicae odium; inde studium inspectionis parlamentariae; inde denique (quod ex anno 1870 et causa Dreyfusiana didicerat) certa sententia potestatem militarem civili subiciendam esse, quam regulam etiam in bello gerendo servavit.<ref>De doctrina republicana, de sententia unius corporis (sessio diei 29 Ianuarii 1891) et de principatu potestatis civilis: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Laicitas eius e libera cogitatione a patre accepta et e philosophia positiva institutionis medicae fluebat. Deum constanter negans, librorum [[Ioannes Stuart Mill|Stuart Mill]] interpres, Darwini et [[Augustus Comte|Comte]] alumnus, religiones explicationes mundi obsoletas habebat, sed pugnam contra ecclesiam institutam a libertate conscientiae credentium semper distinxit, quam iam praefectus Montis Martyrum edixerat et lege separationis anni 1905 servavit: nullam religionem civitatis esse debere, nullam cultuum vexationem. Haec philosophia materiae, sub vitae vesperum in ''Au soir de la pensée'' exposita, etiam singularia consectaria habuit, ut illam misericordiam ad animalia extensam, «Quintum Statum» dolentium sine voce, qua eorum defensionis praecursor fuit.<ref>De libera cogitatione, de philosophia positiva et de libro ''Au soir de la pensée'': Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; de « Quinto Statu » animalium (commentarius in ''La Justice'' diei 10 Aprilis 1895, in ''Le Grand Pan'' receptus), ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> In quaestione sociali Clemenceau locum proprium et incommodum tenebat, quem ipse ita definiebat: singulorum ius cum mutua omnium cura coniungendum. Persuasus miseriam opificum, quam medicus Montis Martyrum prope viderat, rei publicae non minus nocere quam apertos eius hostes, «Quartum Statum» reformationibus inserere volebat: iure sodaliciorum, tempore operis finito, pensionibus, tributo ex reditibus. Sed bonorum communionem respuebat, quae singulos fictae cuidam civitati immolaret, et ordinum certamen, quod unitatem nationis republicanae frangeret: huc spectat eius cum Jaurès controversia anni 1906, in qua consiliis socialistarum naturae humanae cognitionem et rationem rerum gradatim acquirendarum opposuit. Eadem ratio imperium eius rexit: cessationem ut ius defendere, seditionem ut crimen frangere.<ref>De singulorum iure cum omnium cura coniuncto et de controversia cum Jaurès mensis Iunii 1906: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Denique de gentibus ita sentiebat ut patriae amorem Iacobinum cum iurium omnium gentium communione coniungeret. Natio Francica, rerum novarum filia, exempli munus habebat, non dominationis: inde coloniarum expugnationis censura ob aequalitatem populorum, etiamsi imperii iam parti administrationem postea suscepit. Ex itinere Americano et discrimine Boulangistico didicerat Caesaribus et servatoribus omnibus perpetuo diffidere; ex anno 1870 certam opinionem Germaniam, Bismarcki deinde Guilelmi, praecipuum periculum manere: quo nitebatur eius studium consensionis cum Anglia et Civitatibus Foederatis, quas usque ad extremum illud iter Americanum necessarium pacis pignus habuit.<ref>De coloniarum censura, de patriae amore republicano et de Caesarum diffidentia: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Homo privatus == Prius orator et scriptor pugnax quam vir publicus innotuit. In rostris Clemenceau genus dicendi novum imposuit: sententias breves, irrisionem mortiferam, omnem affectuum ostentationem repudiatam, artem verbi quod ferit; imaginum ridicularum pictores mature illam faciem malis altis demissisque mystacibus arripuerunt, formas eius varias per aetates fingentes, ab «eversore ministeriorum» ad «primum vigilem» et «Patrem Victoriae». Cognomen «Tigris», a diurnis ineunte saeculo, etiam ante primum ministerium, vulgatum, indolem pugnacem, amicis aeque ac inimicis formidolosam, apud aequales posterosque complexum est. Idem certator singularis erat: Clemenceau gladio et sclopeto cum pluribus adversariis pugnavit, cum Déroulède anno 1892, cum Paulo Deschanel anno 1894, cum Drumont anno 1898, nullo tamen ex his certaminibus graviter laeso, et haec hominis periculosi fama pars auctoritatis eius erat.<ref>De imaginibus ridiculis et de certaminibus singularibus: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « caricature » et « duel » (haec altera a Jean-Noël Jeanneney scripta); Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 399–401.</ref> Persona publica saepe hominem texit. Brevis, quadratus, eques peritissimus qui cotidie mane in nemore Bononiensi equitabat, ab adulescentia gladio exercitatus, Clemenceau familiares electos colebat: paucos amicos politicos, sed artificum et litteratorum amicitias artissimas, Claudii Monet imprimis, Gustavi Geffroy, Augusti Rodin, Iaponis viri publici [[Saionji Kinmochi]]. Artis Iaponicae collector, picturae quae impressionistica vocatur iam annis post 1880 defensor, Graecarum litterarum studiosus qui [[Aeschylus|Aeschylum]] et [[Plato|Platonem]] ipsis verbis legebat, idem tota vita indefesse laborabat, ante lucem surgens, parum dormiens. Surditas crescens et diabetes, insulino ab anno 1923 curatus (inter prima eius medicaminis exempla in Francia), vim eius iam fabulis celebratam vix minuerunt. Deum constanter negans omne religionis solacium recusavit, numquam tamen credentes vexavit; ultima eius voluntas, summae simplicitatis, illam constantiam sine spe alterius vitae continuat qua liber ''Au soir de la pensée'' imbutus est. Post divortium anni 1892 caelebs mansit, sed non solitarius: filia Theresia ab anno 1908 apud eum vixit, et amores eius, a comitissa d'Aunay ad Margaritam Baldensperger, epistularum copiam aluerunt quae inter pulcherrimas illius aetatis numerantur.<ref>De vita privata, de amicitiis cum artificibus et de epistulis: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 875–877 de valetudine; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., imprimis de diabete et de insulino inde ab anno 1923 in valetudinario Americano apud Neuilly accepto; Georges Clemenceau, ''Lettres à une amie, 1923-1929'', Lutetiae, Gallimard, 1970.</ref> == Memoria et historici == === Memoria disputata === [[Fasciculus:Georges Clemenceau Statue Paris.jpg|thumb|Statua a Francisco Cogné sculpta, Lutetiae prope Campos Elysios (anno 1932 erecta).]] Gloria «Patris Victoriae», anno 1918 ingens et post mortem narrationibus familiarium (Ioannis Martet, ducis Mordacq, Georgii Wormser) alita, non impedivit tamen quominus memoria eius diu incommoda esset. Dextra catholica et [[Carolus Maurras|Maurrassiana]] ei nec odium clericorum nec Versalias ignovit; sinistra socialistarum et communistarum memoriam «fractoris cessationum» et «bestiae rufae» fovit, adeo ut nomen eius e fastis sinistrae Francicae diu abesset. Statua tamen a Francisco Cogné anno 1932 in circo Camporum Elysiorum erecta, museum in domicilio eius viae Franklin institutum, Bélébat conservata, domus natalis in museum nationale conversa loca memoriae popularis numquam deficientis fixerunt; et exemplum Clemenceau, inde ab anno 1940 ([[Carolus de Gaulle|de Gaulle]] exemplum anni 1917 invocabat) usque ad discrimina nostrae aetatis, invocatur quotiens de auctoritate civitatis et virtute in rebus adversis agitur.<ref>De memoria Clemenceau: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., imprimis s.v. « caricature » et « Action française »; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Memoria etiam sua loca habet. Praeter statuam Parisiensem et museum viae Franklin, iam anno 1931 opera Iulii Jeanneney fideliumque apertum, Vendea summam memoriae continet: domus natalis apud Mouilleron-en-Pareds (quo in vico etiam Ioannes de Lattre de Tassigny natus est) museum nationale utrique viro dicatum continet; Bélébat, apud Saint-Vincent-sur-Jard, eo statu servata quo Clemenceau eam reliquit, inter loca regionis frequentissima manet; sepulcrum denique in Le Colombier, sine nomine, sine titulo, peregrinationis tacitae meta factum est. Classis Francica navi aeroplanis vehendis nomen Clemenceau dedit, quae ab anno 1961 ad annum 1997 in classe meruit; centena oppida viis, plateis, scholis idem nomen dederunt; et centesimus a victoria annus anno 2018 celebratus singularem locum confirmavit quem in memoria nationali tenet vir qui vivus honores fere omnes recusaverat.<ref>De museo viae Franklin et de locis memoriae Vendeanis: s.v. « Musée Clemenceau », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Historicorum iudicium === Historici diu inter laudatores fideles et accusatores adversarios fluctuaverunt. Studium Iacobi Julliard de Clemenceau «fractore cessationum» (1965) examen criticum primi ministerii aperuit; biographia Davidis Robin Watson (1974) primam totius vitae tractationem doctam praebuit, quam secuta sunt magnum opus Ioannis Baptistae Duroselle (1988), tabulis musei Clemenceau nisum, deinde biographia Michaelis Winock (2007), scriptori et morum iudici non minus quam viro publico intenta. Dictionarium Clemenceau, a Sylvia Brodziak et Samuële Tomei curatum, et libellus Ioannis Francisci Chanet, qui hominem in ipsum aestum passionum republicanarum reponit, hanc novam aestimationem produxerunt, repugnantiis viri attentam: conciliator anni 1871 belli integri auctor factus est, senatus contemptor senator, coloniarum adversarius imperii administrator, defensor cessantium apud Carmaux eorundem in imperio adversarius. Haec ipsa inter optima proposita et imperii usum discordia, aperte suscepta nec dissimulata, efficit ut Clemenceau hodie inter aptissima studiorum argumenta habeatur ad mores civiles republicanorum cognoscendos.<ref>Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', op. cit.; David Robin Watson, ''Georges Clemenceau. A Political Biography'', op. cit.; Jean-Baptiste Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Michel Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Sylvie Brodziak et Samuël Tomei (ed.), ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Jean-François Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Notae == <references /> == Opera praecipua Georgii Clemenceau == * ''De la génération des éléments anatomiques'', thèse de médecine, 1865. * ''La Mêlée sociale'', Lutetiae, Fasquelle, 1895. * ''Le Grand Pan'', Lutetiae, Fasquelle, 1896. * ''Les Plus Forts'', roman, Lutetiae, Fasquelle, 1898. * ''L'Iniquité'' (1899) et ''Vers la réparation'' (1899), premiers recueils des articles de l'affaire Dreyfus, suivis de cinq autres volumes jusqu'en 1903. * ''Le Voile du bonheur'', pièce en un acte, 1901. * ''Démosthène'', Lutetiae, Plon, 1926. * ''Au soir de la pensée'', Lutetiae, Plon, 2 vol., 1927. * ''Claude Monet. Les Nymphéas'', Lutetiae, Plon, 1928. * ''Grandeurs et misères d'une victoire'', Lutetiae, Plon, 1930 (opus postumum). == Bibliographia == === Biographiae et studia === * Jean-Baptiste Duroselle, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1988. * Michel Winock, ''Clemenceau'', Lutetiae, Perrin, 2007. * David Robin Watson, ''Georges Clemenceau. A Political Biography'', Londinii, Eyre Methuen, 1974. * Jean-François Chanet, ''Clemenceau. Dans le chaudron des passions républicaines'', Lutetiae, Gallimard, 2021 (praemio Lucien-Febvre anno 2023 ornatus). * Sylvie Brodziak et Samuël Tomei (ed.), ''Dictionnaire Clemenceau'', Lutetiae, Robert Laffont, in serie « Bouquins », 2017. * Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves. L'affaire de Draveil-Villeneuve-Saint-Georges'', Lutetiae, Julliard, in serie « Archives », 1965. * Gaston Monnerville, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1968. === Testimonia et fontes === * Jean Martet, ''Le Silence de M. Clemenceau'', Lutetiae, Albin Michel, 1929 ; ''M. Clemenceau peint par lui-même'', Lutetiae, Albin Michel, 1929 ; ''Le Tigre'', Lutetiae, Albin Michel, 1930. * Henri Mordacq, ''Le Ministère Clemenceau. Journal d'un témoin'', Lutetiae, Plon, 4 vol., 1930-1931 ; ''Clemenceau au soir de sa vie, 1920-1929'', Lutetiae, Plon, 2 vol., 1933. * Georges Wormser, ''La République de Clemenceau'', Lutetiae, PUF, 1961 ; ''Clemenceau vu de près'', Lutetiae, Hachette, 1979. * Georges Clemenceau, ''Grandeurs et misères d'une victoire'', Lutetiae, Plon, 1930 ; ''Au soir de la pensée'', Lutetiae, Plon, 2 vol., 1927 ; ''Lettres à une amie, 1923-1929'', Lutetiae, Gallimard, 1970. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Georges Clemenceau|Georgium Clemenceau}} {{Fontes biographici}} * [http://musee-clemenceau.fr/ De museo Clemenceau] {{Formula:Praesidentes consilii et Primi ministri Rei Publicae Francicae}} {{DEFAULTSORT:Clemenceau, Georgius}} [[Categoria:Primi ministri Franciae]] [[Categoria:Diurnarii Franciae]] [[Categoria:Scriptores Franciae]] [[Categoria:Nati 1841]] [[Categoria:Mortui 1929]] [[Categoria:Georgius Clemenceau|!]] [[Categoria:Auctores Francogallici]] 40vr3cbt2um460r4xfvbstchljk5iv7 3964386 3964377 2026-06-11T18:58:46Z PandaMystique 210603 3964386 wikitext text/x-wiki {{capsa hominis Vicidata}} [[Fasciculus:Clemenceau - Manet.jpg|thumb|[[Georgii Clemenceau effigies (Manet)|Georgius Clemenceau]] ab [[Eduardus Manet|Eduardo Manet]] pictus]] {{L1}} '''Georgius Beniaminus Clemenceau''' ([[Lingua Francogallica|Francogallice]]: ''Georges Benjamin Clemenceau''; natus die [[28 Septembris]] [[1841]] in vico Mouilleron-en-Pareds in [[Vendea (praefectura Franciae)|Vendea]], mortuus die [[24 Novembris]] [[1929]] [[Lutetia|Lutetiae]]) [[medicus]], [[diurnarius]] et [[vir publicus]] Francogallicus fuit. Inter maximos viros [[Tertia Res Publica (Francia)|Tertiae Rei Publicae]] numeratur. Rebus publicis [[Francia|Franciae]] interfuit a bello anni 1870 usque ad finem [[Primum bellum mundanum|Primi Belli Orbis Terrarum]]. Praeses consilii ministrorum fuit primum ab anno 1906 ad annum 1909, deinde a mense Novembri anni 1917 usque ad mensem Ianuarium anni 1920. Quia bellum anno 1918 ad victoriam direxit et [[Foedus Versaliis ictum (1919)|foedus Versaliense]] pepigit, «Pater Victoriae» et «Tigris» cognominatus est. Vita publica eius longissima fuit. Fere omnia magna discrimina Tertiae Rei Publicae vidit atque in eis partem egit. Praefectus [[Mons Martyrum|Montis Martyrum]] fuit et urbe obsessa et primis Communiae Lutetianae diebus; annis post 1880 dux sinistrae quae «radicalis» vocabatur tot ministeria oratione evertit ut «eversor ministeriorum» diceretur; in suspicionem fraudis Panamensis adductus et comitiis anni 1893 victus, scribendo se restituit et inter primos defensores [[Alfredus Dreyfus|Alfredi Dreyfus]] fuit; idem epistulae apertae [[Aemilius Zola|Aemilii Zolae]] titulum «[[J'accuse...!|J'accuse]]» dedit. Anno 1902 senator [[Varus (praefectura Franciae)|Varensis]] electus in curiam rediit; primum rerum potitus est ab anno 1906 ad annum 1909, quibus annis, civibus inter se acriter contendentibus, diuturnam famam «fractoris cessationum opificum» sibi peperit; deinde, sex et septuaginta annos natus, gubernio praefuit quod victoriam parabat. Deum esse negabat, potentiae clericorum adversabatur, libertates singulorum acerrime defendebat, imperio in alias gentes proferendo ob aequalitatem populorum repugnabat, Dreyfusum tuebatur, sed idem ordinis custos auctoritatem civitatis primam habebat: itaque non facile uni factioni adscribi potest. Diu et dextrae et sinistrae suspectus fuit: dextra eius odium in clericos reprehendebat, sinistra motus opificum ab eo repressos non ignoscebat. Ab exeunte saeculo vicesimo iterum a doctis magni aestimatur et inter gratissimos rerum Francicarum viros manet. == Ortus et institutio (1841–1865) == === Familia medicorum rei publicae faventium === Georgius Beniaminus Clemenceau natus est die 28 Septembris 1841 in vico Mouilleron-en-Pareds, in domo avorum maternorum, gentis Gautreau, ubi mater Emma parere maluerat. Familia Clemenceau inter agrorum dominos et medicos regionis quae Bocage vocatur numerabatur: medici in ea gente inde a saeculo septimo decimo fuerunt, et proavus, Petrus Paulus Clemenceau, exercituum occidentalium medicus tempore rerum novarum, postea in concilio legum ferendarum sedit. Duo praedia familia possidebat: Aubraie, villam in vico La Réorthe, et Le Colombier, villam rusticam apud Mouchamps, ubi Georgius sepultus est. In illa Vendea regi et Ecclesiae fidelissima, familia autem Clemenceau partes contrarias sequebatur, eorum scilicet qui «Bleus» vocabantur: hi erant cives litteris culti, [[Voltarius|Voltarii]] studiosi, rei publicae dediti.<ref>De familia et pueritia Vendeana: Jean-Baptiste Duroselle, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1988, cap. 1; Michel Winock, ''Clemenceau'', Lutetiae, Perrin, 2007.</ref> Pater, Beniaminus Clemenceau (1810–1897), medicus Lutetiae institutus, ubi rebus novis anni 1830 interfuerat, aliquamdiu [[Portus Namnetum|Namnetibus]] artem medicam exercuit, deinde medicina relicta praedium Aubraie colendum suscepit. Rei publicae miles acerrimus, [[Iulius Michelet|Michelet]] admirator, Deum tam constanter negans ut neminem liberorum baptizari sineret, anno 1848 concilio populari Namnetensi interfuit et inter duces societatum republicanarum occultarum occidentis fuit. Primum comprehensus post rem publicam die 2 Decembris 1851 vi oppressam, iterum anno 1858, post insidias ab Orsini factas, captus et in [[Algeria|Algeriam]] deportandus, tandem dimissus est. Hae calamitates puerum Georgium alte moverunt, qui a patre simul medicinae amorem, rerum publicarum studium, religionis pugnacem contemptum accepit. Mater, Emma Gautreau, filia agricolae locupletis vici Mouilleron, e familia protestantium orta, domui lenitatem attulit cuius filius memoriam servavit.<ref>De Benjamin Clemenceau, de studiis eius annorum 1830 et 1848 deque comprehensionibus annorum 1851 et 1858: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 1; Jean-François Chanet, ''Clemenceau. Dans le chaudron des passions républicaines'', Lutetiae, Gallimard, 2021, cap. 1.</ref> === Studia Namnetensia et medicina Parisiensis === Post scholam privatam Monfort, Georgius lyceum Namnetense frequentavit, quod hodie eius nomen gerit. Discipulus ingeniosus sed inaequalis, Graeciae antiquae amorem ibi concepit, cuius linguam tota vita legit, Romam contra aversabatur. Anno 1858 primis studiis absolutis, die 1 Novembris eiusdem anni scholae medicinae Namnetensi nomen dedit, ubi tres annos studuit et examen medicorum externorum sustinuit; anno 1861 Lutetiam petivit ut studia perficeret.<ref>De studiis Namnetensibus et de schola medicinae praeparatoria: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 1–2, ex studiis Jean-Pierre Kernéis.</ref> Lutetiae inter studiosos imperio [[Napoleo III (imperator Franciae)|Napoleonis III]] adversari coepit. Cum sodalibus quibusdam, inter quos Ludovicus Andrieux, postea praefectus vigilum, libellum hebdomadarium ''Le Travail'' condidit, in quo etiam Aemilius Zola scribebat. Mense Februario 1862, quod libellis propositis cives ad memoriam rerum anni 1848 celebrandam convocaverat, comprehensus tres et septuaginta dies in carcere Mazas detentus est. Tum Augustum Blanqui frequentabat, cuius auctoritate aliquamdiu tenebatur, et societati libere cogitantium «Agis comme tu penses» se adiunxit, cuius socii inter alia matrimonium religiosum recusare pollicebantur. Mense Maio 1865 dissertationem pro doctoris gradu, de generatione elementorum anatomicorum scriptam, defendit.<ref>De ''Le Travail'', de carcere Mazas et de societate « Agis comme tu penses »: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 2.</ref> === Iter Americanum (1865–1869) === De rebus Francicis desperans, etiam amore infelici Hortensiae Kestner, sororis uxoris amici Augusti Scheurer-Kestner, vulneratus, Clemenceau in [[Civitates Foederatae Americae|Civitates Foederatas Americae]] navigavit et die 28 Septembris 1865, quo die quartum et vicesimum annum complebat, paucis mensibus post bellum civile finitum, [[Novum Eboracum]] advenit. Fere quattuor annos ibi mansit, democratiam Americanam temporibus quae «Reconstruction» vocantur magna cum admiratione observans: disputationes de praeside Andrea Johnson in iudicium vocando secutus est et inde didicit potestati unius hominis et «servatoribus» diffidere. Diurnis ''Le Temps'' epistulas Americanas mittebat, et tenues reditus augebat linguam Francogallicam et artem equitandi docens in schola puellarum apud Miss Aiken, in oppido Stamford [[Connecticuta|Connecticutae]].<ref>De commoratione Americana et de epistulis « Lettres d'Amérique »: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 3 (de re Kestner, p. 69–72); Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « États-Unis », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Ibi puellam Mariam Plummer adamavit, patre orbam, in Wisconsinia educatam, avunculo Horatio Taylor, argentario Novi Eboraci, creditam. Post primam repulsam, duo itinera trans oceanum longamque de matrimonio religioso contentionem, quod Clemenceau omnino respuebat, nuptiae civiles Novi Eboraci die 20 Iunii 1869 celebratae sunt; coniuges statim in Franciam profecti sunt. Tres liberi nati sunt: Magdalena (1870), Theresia (1872), Michael (1873). Coniugium male compositum paulatim solutum est: anno 1892 Clemenceau, adulterii crimine usus, divortium celerrime obtinuit cum custodia liberorum, et Maria in Americam remissa est. Quae postea in Franciam reversa, Lutetiae mense Septembri 1922, ab omnibus deserta, mortua est.<ref>De Mary Plummer, de nuptiis diei 20 Iunii 1869 et de divortio anni 1892: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 83–85 et 337–338; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Sylvie Brodziak, s.v. « Plummer, Mary », in Sylvie Brodziak et Samuël Tomei (ed.), ''Dictionnaire Clemenceau'', Lutetiae, Robert Laffont, in serie « Bouquins », 2017.</ref> == Initium vitae publicae: Mons Martyrum, bellum, Communia Lutetiana (1870–1871) == === Praefectus regionis duodevicesimae === In Franciam reversus, Clemenceau in Monte Martyrum medicinam exercuit, ubi plebem curans «medicus pauperum» vocabatur. Imperio die 4 Septembris 1870 everso, statim in rem publicam tractus est: postridie Stephanus Arago, praefectus Lutetiae, eum regioni duodevicesimae urbis praefecit. Dum urbs obsidetur, annonam, auxilia, scholas curavit et omnibus indutiis repugnavit; die 31 Octobris, cum in curia urbana seditio orta esset, comitia municipalia statim habenda censuit et, Stephano Arago reprobato, cum gubernium rem recuperavisset, magistratu se abdicavit; die tamen 5 Novembris ingenti consensu praefectus electus est. Die 8 Februarii 1871 delegatus Sequanae in conventum nationalem electus, in extrema sinistra sedit et contra pacis condiciones suffragium tulit, [[Alsatia|Alsatiae]] partisque [[Lotharingia|Lotharingiae]] cessionem recusans.<ref>De praefectura Montis Martyrum, de die 31 Octobris 1870 et de comitiis mensis Februarii 1871: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « Guerre de 1870 », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Dies 18 Martii 1871 et conciliatio frustra temptata === In eius regione tragoedia diei 18 Martii 1871 acta est. Cum [[Adolphus Thiers]] tormenta custodiae nationalis in colle collecta auferri iussisset, res mane male cessit: milites cum multitudine consenserunt, et dux Lecomte, qui tela conici iusserat, a suis ipsis militibus comprehensus est. Clemenceau, qui prima luce cum Lecomte collocutus erat et tormenta celerius amoveri suaserat, sero de periculo certior factus est: cum in viam des Rosiers, fascia praefecti cinctus, pervenit, duces Lecomte et Clément-Thomas paulo ante a multitudine interfecti erant. Ipse impetitus, cum seditiosi, qui eum Versaliensibus conscium putabant, mortem ei minarentur, vix manus furentium effugit. De ea re testimonium notissimum reliquit, in quo «sanguinis furorem» multitudinis effrenatae describit; eius diei onus tota vita tulit, cum quaestio parlamentaria aliquamdiu culpam in eum conferre conata esset.<ref>Narrationem Clemenceau de die 18 Martii, in qua verba de « sanguinis furore » leguntur, edidit Jean Martet, ''Le Silence de M. Clemenceau'', Lutetiae, Albin Michel, 1929; vide Chanet, ''Clemenceau'', op. cit., et Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 107–111.</ref> Proximis diebus Clemenceau Lutetiam et [[Versaliae|Versalias]] conciliare frustra conatus est. In conventu, die 22 Martii, cum aliis delegatis rei publicae faventibus rogationem tulit de consilio municipali Parisiensi statim eligendo, quo seditioni causa eriperetur; a maiore parte regum studiosa exsibilatus est. Eodem die concilium centrale custodiae nationalis eum praefectura privavit. Inter «rusticos», qui Lutetiam domare volebant, et seditiosos, qui Communiam suam proclamare parabant, positus, cum aliis praefectis de comitiis differendis egit, sed die 26 Martii in sua regione septingenta quinquaginta duo tantum suffragia tulit. Postridie etiam delegati munere se abdicavit; per septem illos dies cruentos Lutetia aberat: in provinciis enim cum Liga unionis republicanae iurium Lutetiae extrema conciliandi consilia persequebatur. Haec duplex experientia, belli civilis et conciliatorum imbecillitatis, ut Michael Winock iudicat, prima eius rerum civilium disciplina fuit.<ref>De conciliandi conatibus, de praefectura die 22 Martii adempta et de abdicatione diei 27 Martii 1871: Winock, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 1.</ref> == Dux sinistrae radicalis (1871–1893) == [[Fasciculus:CLEMENCEAU, Georges, Nadar, GALLICA.jpg|thumb|Georgius Clemenceau, imago photographica ab officina Nadar facta.]] === A consilio municipali ad Cameram === Mense Iulio 1871 in consilium municipale Lutetiae pro vico Clignancourt electus, anno 1875 eius praeses factus est. Comitiis mensis Februarii 1876 sedem delegati regionis duodevicesimae recuperavit, quam usque ad annum 1885 tenuit; deinde pro Varo ab anno 1885 ad annum 1893 in Camera sedit. In Camera celeriter orator extremae sinistrae, quae mox radicalis appellata est, omnium maxime timendus evasit: verbis brevibus, acri irrisione, argumentis pressis a florida illius aetatis eloquentia discessit. Primum magnum certamen pro communalistis suscepit, quibus veniam inde ab anno 1876 cum [[Victor Hugo|Victore Hugo]] postulavit et anno 1880 plenam atque integram obtinuit.<ref>De consilio municipali Lutetiae et de certamine pro venia communalistis danda: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 116–117; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Pelletan »; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Mense Ianuario 1880 prima sua acta diurna condidit, ''La Justice'', quibus Camillus Pelletan scriptis praefectus est quaeque tredecim annos radicalium vox fuerunt. Programma eius, oratione in Monte Martyrum anno 1880 habita praesertim expositum, haec complectebatur: leges constitutionales anni 1875, quas nimis veterum institutorum tenaces iudicabat, retractandas; ecclesias a civitate seiungendas; tributum ex reditibus instituendum; libertates scribendi, conveniendi, sociandi; reformationes sociales (tempus operis, dominorum obligationem in operum casibus, pensiones senectutis), quibus opifices in rem publicam reciperentur. Bonorum communioni adversus, Clemenceau operarios [[socialismus|socialismo]] nascenti eripere volebat: oratio diei 8 Maii 1891, octavo die post caedem Fourmiensem habita, in qua «Quartum Statum» surgentem descripsit, totam eius sententiam complectitur, reformationibus quidem opificum causa faciendis intentam, ordinum autem certamini adversam.<ref>De ''La Justice'' et de programmate radicalium: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Justice (La) »; oratio diei 8 Maii 1891 de « Quarto Statu » ex ''Journal officiel'' citatur apud Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 254–255, in ''Dictionnaire Clemenceau'' et apud Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> === «Eversor ministeriorum» et coloniarum adversarius === Annis post 1880 Clemenceau rostris ut telo utebatur: eius interpellatione «magnum ministerium» Gambettae mense Ianuario 1882 cecidit, et plura gubernia eorum qui «opportunistes» vocabantur orationibus eius eversa sunt; inde fama «eversoris ministeriorum» nata est. Diutissime cum [[Iulius Ferry|Iulio Ferry]] contendit, cuius consilia de imperio in exteras terras proferendo tribus de causis oppugnabat: vires patriae contra Germaniam dispergi; sumptus immensos esse; falsam esse illam speciem humanitatis barbaris afferendae. Die 30 Martii 1885, post rem apud Lang Son gestam, quae clades maior quam erat nuntiata est, ultimum ictum intulit: se in subselliis gubernii non iam ministros sed reos videre dixit; Ferry eodem die eversus est.<ref>De casu Ferry et de fama « eversoris ministeriorum »: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Die 30 Iulii 1885, orationi respondens qua Ferry colonias officio «superiorum gentium» erga «inferiores» defenderat, Clemenceau unam ex clarissimis contra colonias orationibus parlamentariis habuit: superiores gentes, inferiores gentes: facile dictu! Indorum Sinarumque excultas civitates commemorans, et admonens doctos quosdam Germanos «demonstravisse» gentem Francicam inferiorem esse, ut clades anni 1870 explicaretur, in expugnatione nihil nisi vim sine iure esse denuntiavit. Haec oratio, postridie tota in ''La Justice'' edita, non impedivit quominus recentiores historici imaginem Clemenceau coloniarum osoris temperarent: rerum enim potitus imperium iam partum retinendum administravit.<ref>Oratio diei 30 Iulii 1885 in ''La Justice'' diei 31 Iulii 1885 edita est; vide Winock, ''Clemenceau'', op. cit., et Julie d'Andurain, s.v. « Colonisation », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., quae monet ne Clemenceau simpliciter coloniarum osor habeatur.</ref> Haec perpetua adversandi ratio ei etiam damno fuit. Clemenceau rationem rerum gradatim efficiendarum, quam Gambetta et Ferry defendebant, respuebat: programma republicanum statim perfici postulabat, imprimis leges anni 1875 retractari, ita ut una tantum Camera maneret et senatus conservator tolleretur. Quem «opportunistae» criminabantur republicanos dividere et veterum rerum fautoribus servire; ille eos optima quaeque lucri causa prodidisse arguebat. Comitiis mensis Octobris 1885 et in Sequana et in Varo electus, Varum elegit, cuius vetus republicana traditio ingenio eius respondebat; anno 1889 sedem apud Draguignan retinuit. Tamen, quamvis Camerae auctoritate praestaret, his annis numquam imperium petivit: dum res publica programmati suo non responderet, gubernii particeps fieri noluit, atque ita censoris tantum partes egit, quae tandem suis quoque taedio fuerunt. === A Boulanger ad Panamam: per scandala === Quod generalis [[Georgius Boulanger|Boulanger]] tantum crevit, partim Clemenceau imputandum est, qui eum ministerio belli in gubernio Freycinet, mense Ianuario 1886, praefici curavit, ducem rei publicae amicum se promovere ratus. Cum autem motus Boulangisticus in motum populari imperio faventem reique publicae periculosum mutatus esset, inter acerrimos eius adversarios fuit et anno 1888 Societati iurium hominis et civis condendae interfuit, qua republicanorum defensio ordinaretur. Ex eo discrimine etiam didicit novis Caesaribus perpetuo diffidere; vicissim is factus est quem dextra nationalis et Iudaeorum osores libentissime petebant.<ref>De Clemenceau et motu Boulangistico: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Fraus Panamensis ictum paene mortiferum ei intulit. Clemenceau numquam inter eos fuit qui pecunias acceperant: nulla quaestio probavit eum quidquam a Societate accepisse. Sed amicus erat Cornelii Herz, negotiatoris audacis, qui ab anno 1883 ad annum 1885 partem actorum ''La Justice'' possederat quique unus e duobus maximis rerum publicarum corruptoribus, cum barone Iacobo de Reinach, fuisse patuit. Mors suspecta Reinach, nocte inter dies 19 et 20 Novembris 1892, paucis horis post desperatum colloquium cui Clemenceau adfuerat, deinde fuga Herz [[Londinium]], delegatum Varensem calumniis inauditae acerbitatis obiecerunt, in quibus odium parlamenti Boulangisticum cum Iudaeorum odio actorum ''La Libre Parole'' coniungebatur. Die 20 Decembris 1892 Paulus Déroulède eum in Camera nominatim accusavit, quod Herz in vitam publicam Francicam introduxisset; certamen singulare sclopetis exeunte Decembri commissum neminem vulneravit. Mense Iunio 1893 delegatus Millevoye in rostris «chartas Norton» recitavit, quibus probari videbatur Clemenceau ab Anglia mercede conductum esse; sed falsa tam crassa erant ut sessio accusatori ludibrio verteretur, et iudices falsarios damnaverunt. Iure purgatus, Clemenceau tamen apud populum laesus mansit.<ref>De Panama, de Cornélius Herz, de interpellatione Déroulède et de falsis « chartis Norton »: Winock, ''Clemenceau'', op. cit., qui de partibus Andrieux disputat; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., qui demonstrat Clemenceau numquam pecunias accepisse; Adrien Dansette, ''Les Affaires de Panama'', Lutetiae, Perrin, 1934.</ref> Comitiis mensis Septembris 1893 in Varo, post contentionem asperrimam in qua clamoribus «Aoh yes!» vexabatur, secundo suffragio a coalitione varia victus est, quamquam die 7 Augusti, magna oratione apud Salernes habita, honorem suum et opera defenderat. Duos et quinquaginta annos natus, post quindecim annos auctoritatis in sinistram parlamentariam, sine mandato, aere alieno obrutus relictus est, et ''La Justice'' cladi haud diu superstes fuit.<ref>De petitione Varensi et de clade diei 3 Septembris 1893: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Justice (La) ».</ref> == Diurnarius et Dreyfusi defensor (1893–1902) == === Scribendo restitutus === Annis 1893–1897 necessario ad diurna et litteras se convertit. Cotidie scribebat, primum in ''La Justice'', deinde in aliis foliis, et commentarios in libros collegit: ''La Mêlée sociale'' (1895), ''Le Grand Pan'' (1896), testimonia hominis de moribus civitatis cogitantis, [[Carolus Darwin|Darwini]] et philosophiae positivae studiosi. Anno 1898 unicam fabulam longam edidit, ''Les Plus Forts'', et annis 1901–1902 hebdomadarium solus scripsit, ''Le Bloc''. Haec opera abundantia, diu neglecta, a criticis nuper pluris aestimata sunt: scriptorem verum produnt, [[Claudius Monet|Claudii Monet]], Gustavi Geffroy, [[Augustus Rodin|Augusti Rodin]] amicum, artis Iaponicae studiosissimum interpretem.<ref>De operibus litterariis annorum 1893–1902: Sylvie Brodziak, s.v. « Plus Forts (Les) », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> === Causa Dreyfusiana: a dubitatione iuridica ad certam sententiam === [[Fasciculus:J'accuse - Gallica - page 1.jpg|thumb|Prima pagina diurnorum ''L'Aurore'' diei 13 Ianuarii 1898, cum epistula Aemilii Zolae «J'accuse...!».]] Causa Dreyfusiana Clemenceau campum renascendi praebuit. Exeunte anno 1897 in acta ''L'Aurore'' Ernesti Vaughan receptus, mense Novembri ab Augusto Scheurer-Kestner persuasus est damnationem anni 1894 quaestione vitiosa niti; primus eius commentarius retractationi favens statim prodiit. Initio sententia eius mere iuridica erat: innocentiam, cuius probationem se non habere dicebat, non affirmans, legem omnibus aequam postulabat, quod iustitiae praesidia uni negari non possent quin tota civitas periclitaretur. Post absolutionem flagitiosam Esterhazy, die 11 Ianuarii 1898, ipse epistulam apertam Aemilii Zolae ad praesidem rei publicae in ''L'Aurore'' recepit eique titulum, ex ipso textu sumptum, invenit: «J'accuse...!», die 13 Ianuarii trecentis milibus exemplarium editum. Idem, commentario diei 23 Ianuarii, vocabulum «intellectuels» ad libellorum subscriptores significandos firmavit.<ref>De conversione ad retractationem, de titulo « J'accuse » et de vocabulo « intellectuels »: Winock, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 15–16; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> In iudicio Zolae (mense Februario 1898) cum fratre Alberto, advocato procuratoris actorum, verba fecit, oratione rem latius proponens: non unius hominis fortunam, sed quaestionem agi utrum potestas militaris iuri subiceretur, et periculum imminere imperii sub gladio constituti. Disputationes iudicii, in primis confessio cuiusdam ducis dicentis concilium militare damnationem Dreyfusi, sontis aut insontis, retractare noluisse, eum de innocentia damnati plane persuaserunt. Per totam causam plura centena commentariorum in ''L'Aurore'' edidit, postea septem voluminibus collecta, et cum Eduardo Drumont sclopetis certavit. Post alterum iudicium Rhedonense et veniam Dreyfuso mense Septembri 1899 datam, quam invitus accepit, quod iustitiam plenam deseri putabat, inter eos mansit qui restitutionem postulabant, anno 1906 perfectam. Causa Dreyfusiana certamina eius transformavit: exinde rei publicae defensio et contra nationis cultum immodicum clericorumque potentiam pugna actionem eius rexerunt.<ref>De iudicio Zolae et de sententia Clemenceau de innocentia mutata: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit. Verba de « imperio sub gladio » in ''L'Aurore'' postridie iudicii leguntur.</ref> Alterum concilium militare, Rhedonibus aestate anni 1899 post rescissum iudicium anni 1894 coactum, Dreyfusum iterum, causis levantibus additis, damnavit: sententia absurda quae Europam consternavit. Cum gubernium Waldeck-Rousseau veniam a praeside rei publicae dandam proponeret, Clemenceau primo vehementer obstitit: veniam accipere idem esse ac innocentiam non proclamare, et ius deserere ut ad misericordiam confugeretur. Tandem damnati viribus exhaustis cessit, sed retractationem plenam persequi non destitit, quae die 12 Iulii 1906 perfecta est: summum tribunal iudicium Rhedonense sine remissione rescidit, Dreyfus in exercitum restitutus et honore militari ornatus est. Forte tum Clemenceau in gubernio erat; paucis post mensibus, praeses consilii factus, Picquart, tribunum ob veritatem detectam vexatum, ministrum belli fecit, simul reparandi simul lacessendi causa. Haec fides frigora non exclusit: cum ipso Alfredo Dreyfus, quem nimis patientem iudicabat, rarus ei usus fuit, et necessitudines cum parte Dreyfusianorum, cum [[Ioannes Jaurès|Jaurès]] et Péguy, post communem victoriam cito refrixerunt.<ref>De iudicio Rhedonensi, de venia et de restitutione anni 1906: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Reditus ad imperium (1902–1909) == [[Fasciculus:Georges Clemenceau par Nadar, Paul.jpg|thumb|Clemenceau a Paulo Nadar photographice expressus.]] === Senator Varensis et «primus Franciae vigil» === Mense Aprili 1902 is, qui olim senatum tollendum postulaverat, senator Varensis electus est; quam inconstantiam aequo animo tulit. Coniunctioni sinistrarum («Bloc des gauches») eiusque laicis consiliis favit et legi anni 1905 de ecclesiis a civitate seiungendis suffragatus est, a factione tamen radicali ordinata, anno 1901 condita, semper afuit neque ei umquam nomen dedit. Die 14 Martii 1906, quattuor et sexaginta annos natus, primum in gubernium intravit, minister rerum interiorum in consilio Sarrien, quattuor diebus post cladem fodinarum apud Courrières, qua plus mille homines in praefectura Freti Calesiani perierant.<ref>De comitiis senatoriis anni 1902 et de necessitudine cum factione radicali: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Parti radical ».</ref> Operum cessatio, quae regionem fodinarum statim incendit, ei occasionem dedit rationem suam definiendi. Die 17 Martii, apud Lens, invito praeside consilii, sodaliciorum ducibus declaravit cessationem operum ius esse absolutum neque se milites missurum, dum operis libertas hominesque incolumes essent: res a ministro rerum interiorum antea inaudita. Sed violentia latius serpente milites arcessere coactus est, et appropinquante die 1 Maii 1906, quem confoederatio CGT seditiosum fore nuntiabat, duces eius ante diem comprehendi iussit. In Camera custodis ordinis partes audacter professus est, se ipsum «primum Franciae vigilem» appellans. Comitia mensis Maii 1906, quibus sinistrae late vicerunt, auctoritatem eius firmaverunt: die 25 Octobris 1906 Sarrien in praesidio consilii successit, ministerio rerum interiorum retento.<ref>De Courrières, de oratione apud Lens diei 17 Martii 1906 et de die 1 Maii 1906: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', Lutetiae, Julliard, in serie « Archives », 1965.</ref> === Primum gubernium Clemenceau (Octobri 1906 – Iulio 1909) === Ministerium quod composuit, ex radicalibus et socialistis nulli factioni adscriptis constitutum, magnum reformationum programma proposuit: tributum ex reditibus, pensiones opificum, vias ferratas redimendas, concilia militaria reformanda. Ministerium Laboris et Providentiae socialis creavit, Renato Viviani socialistae commissum: institutum quod mansit. Leges tamen promissis minores fuerunt: redemptio viarum ferratarum occidentalium (1908) et lex de requiete hebdomadaria utcumque servata inter pauca bene gesta numerantur, cum tributum ex reditibus, a Iosepho Caillaux paratum, in senatu haereret. In re autem vigilum gravissima perfecit: Caelestinus Hennion summae custodiae publicae praepositus est, et decreto diei 30 Decembris 1907 cohortes regionales vigilum mobiles institutae sunt, quae in memoria populi «cohortes Tigris» manserunt.<ref>De programmate anni 1906, de ministerio Laboris et de cohortibus mobilibus: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Christophe Cornevin, s.v. « Hennion », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Totum illud tempus certamine cum motu opificum occupatum est. Contra CGT, quae inde a conventu Ambianensi (1906) cessationi operum generali et seditiosae studebat, Clemenceau identidem vires expertus est: cessantibus opificibus electricis Parisiensibus, baiulis portuum, nautis, tabellariis. Gravissimum discrimen fuit vinitorum meridianorum seditio vere anni 1907: contra motum ingentem ob vini vilitatem ortum, qui centena milia hominum post cauponem Marcellinum Albert congregabat, gubernium duces comprehendi iussit et milites misit; Narbone mense Iunio nonnulli glandibus perierunt, et milites legionis septimae decimae Biterris imperia detrectaverunt. Exitus rei saepe narratus est: Marcellinus Albert, Lutetiam profectus ut vinitorum causam ageret, e colloquio cum ministro infamis discessit, cum Clemenceau ei centum francos ad reditum dedisset. Anno 1908 cessatio eorum qui in harenariis vallis Sequanae laborabant in tragoediam versa est: duo cessantes a custodibus publicis apud Draveil-Vigneux die 2 Iunii occisi sunt, quattuor alii apud Villeneuve-Saint-Georges die 30 Iulii ceciderunt; gubernium principes CGT comprehendi iussit, confoederationem tamen non dissolvit, quod multi e maiore parte flagitabant. Socialistae «gubernium sicariorum» clamabant; orationum certamina inter Clemenceau et Jaurès, in primis mense Iunio 1906 de proprietate, civitate, socialismi futuro, inter summa eloquentiae parlamentariae illius aetatis numerantur: consiliis de futuro a tribuno socialista expositis Clemenceau scientiam hominis qualis est et rationem reformationum singillatim parandarum opposuit.<ref>De certaminibus opificum annorum 1906–1909, de vinitoribus meridianis et de re Draveil-Villeneuve-Saint-Georges: Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', op. cit.; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « Draveil-Vigneux et Villeneuve-Saint-Georges, affaire », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Historici imaginem «fractoris cessationum» his annis natam postea temperaverunt. Iacobus Julliard demonstravit Clemenceau non ius cessandi frangere voluisse, quod tota vita et adhuc apud Carmaux anno 1892 defenderat, sed violentiam et legum contemptum eorum sodaliciorum quae, actionem directam professa, ex omni contentione quasi meditationem rerum novarum faciebant; praefectis enim constanter mandabat ut et operis libertatem et cessandi libertatem aeque tuerentur neve milites ante tempus mitterent. Manet tamen quod caedes annorum 1906–1909, quales post caedem Fourmiensem non acciderant, inter eum et opifices ordinatos discidium numquam sanatum fecerunt; ex quo natum est odium quod CGT et socialistae per bellum ei habuerunt.<ref>Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', op. cit.; de cessatione apud Carmaux et de arbitrio anni 1892, ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> In rebus externis Clemenceau, certamen cum Germania vitari non posse persuasus, consensionem cum Britannia («Entente cordiale») et necessitudinem cum Russia firmavit, et controversiam Francogermanicam de perfugis Casablancae (1908) arbitrio composuit. Gubernium eius, inter longissima Tertiae Rei Publicae, die 20 Iulii 1909 cecidit, post disputationem de classe in qua verbis inauditae asperitatis cum Delcassé conflixit: suffragatione de ordine agendi victus, statim se abdicavit. [[Aristides Briand]], eius minister, successit.<ref>De casu gubernii diei 20 Iulii 1909: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Watson, ''Georges Clemenceau. A Political Biography'', Londinii, Eyre Methuen, 1974.</ref> == Censor et vigil rei publicae (1909–1917) == Insequentes anni Clemenceau ad duo sua munera reduxerunt, senatum et diurna. Post orationes in America Meridiana habitas (1910), pugnam contra Briand, deinde contra Caillaux resumpsit, cuius consilia Germaniae concedendi in discrimine Agadirensi et in pacto Francogermanico anni 1911 de Congo denuntiavit. Mense Maio 1913 nova acta diurna condidit, ''L'Homme libre'', et eodem anno legi de militia ad tres annos producenda suffragatus est, certamen appropinquare persuasus; annis 1912–1913 etiam [[Raimundus Poincaré|Poincaré]] viam ad praesidium rei publicae in conventu praeparatorio republicano obstruere conatus est, electionem tamen non impedivit.<ref>De ''L'Homme libre'', de lege militiae trium annorum et de comitiis praesidis creandi anni 1913: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Per Magnum Bellum in gubernia «Unionis sacrae» intrare noluit et censoris partes elegit. Die 26 Augusti 1914, cum consilium Viviani novaretur, ministerium a Briand oblatum recusavit, indignum ratus tali tempore sub alio quam se ipso servire; quod propositum per totum bellum tenuit. Acta eius, exeunte Septembri 1914 suppressa, quod vitia curationis vulneratorum vehendorum detexerant, titulo provocanti ''L'Homme enchaîné'' redierunt et cotidie contra apparatus bellici defectus, vanam magistratuum fiduciam, inanes legatorum spes pugnabant, intra fines censurae cum qua perpetuum bellum minutum gerebat. Praeses commissionis exercitus et commissionis rerum externarum senator gravissimus, frontem identidem visitabat et testes audiebat, scientiam rei bellicae colligens quam pauci parlamentarii cum eo communicabant; milites adventibus eius, usque in fossas primae aciei, assueverunt.<ref>De ''L'Homme enchaîné'' et de opera Clemenceau in commissionibus senatoriis: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Crescente civium lassitudine, post cruentum impetum a Nivelle factum, militum seditiones et operum cessationes veris anni 1917, pugnam contra eos qui de victoria desperabant suam fecit: die 22 Iulii 1917 in senatu contra Ludovicum Malvy, ministrum rerum interiorum ab anno 1914, indulgentiae erga pacis fautores accusatum, orationem accusatoriam habuit quae gubernium Ribot concussit et viam reditus sui aperuit. Eversis consiliis Ribot et Painlevé, Poincaré, qui eum minime amabat quemque Clemenceau semper oppugnaverat, eum arcessere statuit: inter Caillaux, id est pacem compositam quaerendam, et Clemenceau, id est bellum usque ad victoriam, praeses rei publicae decrevit, intellegens, ut in commentariis suis notavit, vim veteris pugnatoris fabulis iam celebratam plus valituram esse quam cuiusvis alterius consilii infirmitatem. Colloquia diebus 14 et 15 Novembris 1917 habita sunt; gubernium die 16 constitutum est.<ref>De oratione diei 22 Iulii 1917 et de gubernio constituendo: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 583–588, qui commentarios Poincaré de colloquiis dierum 14 et 15 Novembris 1917 citat.</ref> == Gubernium victoriae (1917–1918) == === «Bellum gero» === Die 20 Novembris 1917 novus praeses consilii, idem minister belli, Camerae declarationem ad unam rem redactam proposuit, bellum, et fidem 418 suffragiis contra 65 (quae socialistarum erant) obtinuit. Gubernium eius, ex viris secundi ordinis et fidelibus compositum, circa manum arte coniunctam versabatur: Georgium Mandel, principem officii civilis, ducem Henricum Mordacq, principem officii militaris, Iulium Jeanneney, subsecretarium praesidio consilii additum, Georgium Wormser, a consiliis politicis. Haec potestatis contractio, quae Poincaré a summis deliberationibus arcebat, plane tamen parlamentaria mansit: Clemenceau commissionibus parebat, inspectionem parlamentariam apud exercitus accipiebat et fidem Camerae identidem petebat. Die 8 Martii 1918, socialistis respondens, programma suum paucis verbis expressit, quae posteri memoria tenuerunt: «Domi: bellum gero; foris: bellum gero. Semper bellum gero.»<ref>De declaratione diei 20 Novembris 1917 et de ratione regendi: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 591–592; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit. Verba diei 8 Martii 1918 in ''Journal officiel'' leguntur.</ref> Severitas primum domi exercita est. Iam die 28 Novembris 1917 Camera Malvy ad senatum in summum iudicium constitutum remisit, ipso petente, qui se purgare volebat; proditionis absolutus, mense Augusto 1918 ob officium violatum quinquennii exsilio damnatus est. Mense Decembri 1917 Camera Iosephum Caillaux immunitate privavit, suspectum commerciorum cum hoste ob colloquia de pace componenda habita; die 14 Ianuarii 1918 comprehensus, demum vere anni 1920 a summo illo iudicio condemnatus est poena quam longa custodia ante iudicium iam absumpserat, iuribus civitatis ademptis. Iustitia bellica praeterea complures hostis ministros punivit, in quibus Bolo Pacha, qui capite damnatus interfectus est. Historici consentiunt haec iudicia tam instrumenta animorum confirmandorum quam opera iustitiae fuisse: Malvy in primis piaculi vicem sustinuit. Eodem tempore, quod minus notum est, Clemenceau ab omni graviore opificum coercitione abstinuit: cessationes veris anni 1918 colloquiis et mercede tuenda potius quam vi compositae sunt.<ref>De causis Malvy et Caillaux: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Gaston Monnerville, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1968. De rebus opificum per bellum: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Neque bellum gerere idem erat ac desperantes tantum opprimere. Gubernium oeconomiam severe rexit, annonam et arma Ludovico Loucheur curante administravit, animos civium sustinuit censura in res politicas mitigata, in res militares inflexibili, mercedesque tuebatur ne plebs erumperet; magnae cessationes fabrorum metallicorum Parisiensium, vere anni 1918, colloquiis solutae sunt, gubernio ab omni vi se abstinente. Cum Poincaré rationes frigidae et parum familiares manserunt: praeses rei publicae, accurate certior factus sed raro consultus, in commentariis amaritudinem suam notabat, paene omni vera potestate privatus; nihilo minus usque ad victoriam praesidem consilii, quem oderat, fideliter texit. Necessitudines autem cum imperatoribus doctrinam totius vitae Clemenceau inverterunt: vetus potestatis militaris castigator ducum contra parlamentum patronus factus est, iisdem tamen civilis potestatis principatum sine ulla verecundia inculcans.<ref>De ratione regendi per bellum et de necessitudine cum Poincaré: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Raymond Poincaré, ''Au service de la France'', vol. IX–X.</ref> === Discrimen veris 1918 et imperium unum === Die 21 Martii 1918 impetus Germanicus «Michael» frontem Britannicam in [[Picardia (provincia)|Picardia]] perrupit et exercitus sociorum dividere minatus est. In eo discrimine, gravissimo post pugnam ad Matronam, Clemenceau primas partes egit: Lutetiam deserendam ne cogitari quidem passus est, perstandi voluntatem imposuit, imperio inter socios uni constituendo operam dedit. In conventu apud Doullens, die 26 Martii, [[Ferdinandus Foch|Foch]] mandatum accepit actiones exercituum sociorum in fronte occidentali ordinandi; potestates eius apud Bellovacos die 3 Aprilis auctae sunt, deinde vere titulus imperatoris summi exercituum sociorum ei tributus est. Clemenceau Foch praetulerat, cuius animi ardor apud eum tristitiae [[Philippus Pétain|Pétain]] praevaluit, hoc tamen exercitibus Francicis praefecto retento: hoc par ducum contra impetus parlamentarios protexit, in primis post cladem apud «Chemin des Dames», cum die 4 Iunii 1918 duces militares interpellatoribus dedere coram Camera recusavit fidemque 377 suffragiis contra 110 obtinuit.<ref>De discrimine mensis Martii 1918, de conventu apud Doullens et de imperio uno: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « Foch », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Praeses consilii, quem milites in fossis primae aciei, interdum intra teli iactum hostium, identidem videbant, «Pater Victoriae» factus est. Inde a die 18 Iulii 1918 impetus contrarius ad Matronam belli fortunam vertit; successus usque ad autumnum continuati sunt. Cum Germania exhausta indutias secundum «quattuordecim capita» praesidis [[Woodrow Wilson|Wilson]] peteret, Clemenceau inter socios consensum de condicionibus paravit quibus bellum renovari non posset. Indutiae die 11 Novembris 1918 apud Rethondes signatae sunt; eodem die coram Camera Clemenceau condiciones recitavit, Alsatiam Lotharingiamque redeuntes salutavit et Franciam, heri Dei militem, hodie humanitatis militem, semper optimae cuiusque causae militem futuram esse proclamavit. Paucis post diebus [[Academia Francica]] eum simul cum Foch cooptavit; numquam tamen in ea sedit.<ref>De itineribus ad frontem, de indutiis et de sessione diei 11 Novembris 1918: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Pax difficilis (1919) == [[Fasciculus:Big four.jpg|thumb|Consilium Quattuor Lutetiae anno 1919: Lloyd George, Orlando, Clemenceau, Wilson.]] === Conventus Parisiensis et Consilium Quattuor === [[Deliberatio de pace componenda Lutetiae facta (1919)|Conventus pacis]] Lutetiae die 18 Ianuarii 1919 apertus est, Clemenceau praesidente. Summae res primum in Consilio Decem, deinde, ab exeunte Martio, in Consilio Quattuor agebantur, ubi Wilson, [[David Lloyd George|Lloyd George]], Orlando, Clemenceau conveniebant, qui solus ex quattuor utraque lingua utebatur. Francorum postulata eadem semper erant: Alsatia Lotharingiaque restituendae, damna reparanda, securitatis pignora in finibus [[Rhenus|Rheni]] petenda. Die 19 Februarii 1919 insidiae in eum factae sunt: Aemilius Cottin, anarchiae fautor, plures glandes in raedam eius in via Franklin emisit; glande prope scapulam haerente vulneratus, praeses consilii, septem et septuaginta annorum, paucis diebus ad opus rediit et postea poenam mortis percussori suo commutari obtinuit.<ref>De conventu ordinando et de insidiis diei 19 Februarii 1919: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit. De venia Cottin data: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Clemenceau ad colloquia parum credulus accessit. «Quattuordecim capita» ut disputationis fundamentum acceperat, quia Alsatiae Lotharingiaeque restitutionem continebant, sed neque spes paene religiosas Wilson neque fiduciam [[Confoederatio Nationum|Societati Nationum]] habitam participabat: eius institutionem accepit, non credens societatem sine armis cuiusquam securitatem praestare posse; dictum eius de «nobili candore» praesidis Americani diffidentiam exprimit quam disputationes confirmaverunt. Cum Lloyd George, qui pacem Franciae nimis utilem vitare cupiebat et ad vetera aequilibria iam respiciebat, necessitudines inter societatem et certamen fluctuabant. Discessus iratus Orlando, mense Aprili, de urbe Fiume, quam Wilson Italiae negabat, tres tantum rerum arbitros reliquit; quod autem Clemenceau postulata Italica neglexerat, Lutetiam Romamque diu alienavit. Foederis exemplar legatis Germanis die 7 Maii 1919 in Trianon-Palace propositum est, brevi caerimonia in qua superbia comitis Brockdorff-Rantzau animos accendit; post extremas concessiones a Lloyd George expressas, in primis de finibus Polonicis, Germania, renovati belli metu, subscripsit.<ref>De Consilio Quattuor, de postulatis Italicis et de foedere legatis Germanis proposito: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit.</ref> Caput colloquiorum ripa sinistra Rheni erat. Contra Foch et Poincaré, qui Rhenaniam diu separandam censebant, Clemenceau die 24 Martii 1919 omni separatione politica cessit, ea condicione ut foederibus cautionis Civitates Foederatae et Britannia se obligarent Franciae oppugnatae auxilium ferre, ripa sinistra quindecim annos occupanda et perpetuo armis vacua futura. Saraviam item sibi adiungere noluit: regio Societati Nationum administranda tradita est, fodinae Franciae attributae, plebiscitum post quindecim annos promissum. Articulus 231 foederis fundamentum iuris statuit quo damna repararentur; summa pecuniae commissioni relicta est. Cum querelae Germanorum Lloyd George exeunte Maio labefactarent, Wilson adiuvante Clemenceau summam rerum servavit. Foedus die 28 Iunii 1919 in porticu Speculorum Versaliis signatum est, ubi imperium Germanicum anno 1871 proclamatum erat. Die 14 Iulii pompa Victoriae per Campos Elysios ante cenotaphium mortuorum descendit; deinde Clemenceau foedera cum ceteris victis paranda curavit: Sangermanense cum Austria et Nulliacense cum Bulgaria ante eius discessum signata sunt.<ref>De colloquiis Rhenanis et de consilio diei 24 Martii 1919 mutato: Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit.; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Jean-Jacques Becker, s.v. « Versailles (traité de) », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Compositio statim impugnata === [[Fasciculus:Orpen, William (Sir) (RA) - The Signing of Peace in the Hall of Mirrors, Versailles, 28th June 1919 - Google Art Project.jpg|thumb|Foedus in porticu Speculorum signatur: tabula a Gulielmo Orpen picta (1919).]] Compositio Versaliensis auctori suo duplicem accusationem peperit, quae eum numquam reliquit. Foch, Poincaré dextraque nationalis, cuius censuram Iacobus Bainville complexus est pacem nimis mollem pro sua duritia appellans, Clemenceau securitatem Francicam prodidisse putabant, qui Rhenum chartarum promissis vendidisset; recusatio senatus Americani, quae cautionem Americanam Britannicamque irritam fecit, iam anno 1920 illis suffragari visa est. Contra apud Anglos et Americanos, quos liber [[Iohannes Meginhardus Keynes|Keynes]] commoverat, foedus pax Carthaginiensis erat odio Francico dictata. Recentiores historici, aequiores, angustias ostendunt quibus Clemenceau premebatur: societate obligatus, sine qua Francia nec bellum vincere nec pacem tueri poterat, id obtinuit quod civitas paene quindecies centenis milibus mortuorum exhausta a sociis iam discedere meditantibus obtinere poterat. Foedus a Cameris Francicis mense Octobri 1919 comprobatum est, sed in disputatione omnium partium querelae sonuerunt.<ref>De foederis castigatoribus: Jacques Bainville, ''Les Conséquences politiques de la paix'', Lutetiae, 1920; John Maynard Keynes, ''The Economic Consequences of the Peace'', Londinii, 1919; de nova aestimatione, Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit., et ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> == Repulsa Ianuarii 1920 et discessus == Comitiis Novembris 1919, quibus coniunctio nationalis («Bloc national»), quae eius nomen prae se ferebat, vicit et Cameram caerulei coloris creavit, Clemenceau suffragia non petivit. Amici, Mandel praecipue, eum ad praesidium rei publicae, quod Poincaré mense Februario 1920 relicturus erat, impellebant. Ipse tacebat, nihil rogare dignatus. Aristides Briand candidaturam praesidis Camerae, [[Paulus Deschanel|Pauli Deschanel]], instruxit et contra «Tigrem» collecta odia excitavit: catholicorum, quos imagine praesidis sine ritu sacro efferendi terrebat, amicorum Caillaux et Malvy, eorum denique quos foedus deceperat. In conventu praeparatorio factionum republicanarum, die 16 Ianuarii 1920, Deschanel Clemenceau 408 suffragiis contra 389 antecessit. Quamquam comitia sollemnia nondum acta erant, Clemenceau candidaturam statim retraxit, scribens se mandatum recusaturum etiam si maior pars deferret, neque se invita maiore parte regendo dignitatem minuere velle. Die 17 Ianuarii congressus Deschanel 734 suffragiis elegit; postridie Clemenceau cum ministris se magistratu abdicavit neque victorem, salutatum venientem, admisit. Diurna sociorum hanc ingratitudinem indignata sunt; dictum Lloyd George attributum communem stuporem expressit: hoc tempore ipsos Francos Iohannam Arcensem cremavisse.<ref>De comitiis praesidis creandi mensis Ianuarii 1920: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Samuël Tomei, s.v. « Deschanel », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> == Ultimi anni (1920–1929) == === Itinera, amicitiae, extrema certamina === [[Fasciculus:Georges Clemenceau et Claude Monet.jpg|thumb|Clemenceau apud Claudium Monet in horto Givernensi.]] Omni munere liberatus, duodeoctoginta annos natus, Clemenceau vitam inter domicilium suum viae Franklin, quod ab anno 1895 incolebat, et «Bélébat» dividebat, humilem domum in harenis maritimis apud Saint-Vincent-sur-Jard exeunte anno 1919 in perpetuum conductam, mari obversam, ubi hortum colebat et scribebat; a fratre Paulo alienatus, in praediis familiae morari non iam poterat. Itinera fecit: in [[Aegyptus|Aegyptum]] et Sudaniam vere anni 1920, deinde, a Septembri 1920 ad Martium 1921, longum iter per Asiam meridianam et orientalem, quod ab [[India]] per [[Srilanca|Taprobanen]], [[Singapura|Singapuram]], [[Birmania|Birmaniam]] eum duxit, venatione tigridis interposita quam in epistulis cum irrisione narrat. Anno 1922, Americanorum discessu sollicitus, unum et octoginta annos natus in Civitates Foederatas navigavit ut orationibus populum officiorum Europae debitorum admoneret; multitudines eum laetissime exceperunt, effectus politicus exiguus fuit. Magna cum Claudio Monet amicitia ultimos annos implevit: ipse pictorem senescentem sustinuit, ei persuasit ut oculos secari pateretur, et perfectionem donationemque Nymphaearum curavit, quae paulo post mortem Monet, exeunte anno 1926, in Orangerie collocatae sunt.<ref>De itineribus otii et de amicitia cum Monet: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 823–825 (de itinere Americano anni 1922) et 832–833 (de domo Bélébat); Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Otium tamen non prorsus abdicatio fuit. Clemenceau foederum custodem victoriaeque vigilem se praestabat: fidelium suorum, Mandel et Tardieu, cursus fovebat, pignora anni 1919 paulatim dissolvi anxius spectabat, et mense Octobri 1921 monumentum militum Vendeae apud Sainte-Hermine dedicandum suscepit, ubi sculptor Sicard eum, ipso ita volente, inter milites finxit. Cetera omnia recusavit: honores, insignia (etiam [[Legio Honoris|Legionis honoris]], quam numquam acceperat), sellam Academiae quam vacuam reliquit, revocationes quae per discrimina annorum post 1920 multiplicabantur. Nihil iam exspectare volebat nisi a labore suo et a mari, quod ex Bélébat, «tuguriolo» suo harenarum, contemplabatur, ubi hortum minutum, multis paulatim sementibus, disciplinae Givernianae multum debentem creaverat.<ref>De monumento apud Sainte-Hermine et de honoribus recusatis: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Scriptor vespertinus === Otium studiosum fuit. Praeter libellum de [[Demosthenes|Demosthene]] (1926), rogatu Margaritae Baldensperger scriptum, editricis anno 1923 cognitae, ad quam centenas extremi amoris epistulas misit, anno 1927 edidit ''Au soir de la pensée'', magnam summam philosophicam duobus voluminibus, in qua senex, philosophiae positivae et Darwini alumnus, de cognitione, religionibus, hominis in universo loco meditatur; deinde libellum de Claudio Monet (1928). Editio postuma libri ''Mémorial'' Foch, anno 1929 a Raymundo Recouly curata, colloquiorum collectio in qua Foch eum pacem perdidisse accusabat, silentium quod sibi imposuerat rumpere coegit: paucis mensibus dictavit ''Grandeurs et misères d'une victoire'', responsum vehemens et testamentum politicum, quod post mortem, anno 1930, editum est. In eo adhuc nocte inter dies 21 et 22 Novembris 1929 laborabat.<ref>De operibus annorum post 1920 et de origine libri ''Grandeurs et misères d'une victoire'': Samuël Tomei, s.v. « Grandeurs et misères d'une victoire », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> === Mors et funus === [[Fasciculus:25-11-29, inhumation de Clemenceau, au Colombier, à Mouchamps, la tombe - btv1b53223226p.jpg|thumb|Sepulcrum Clemenceau in praedio Le Colombier, die 25 Novembris 1929.]] Georgius Clemenceau domi suae Parisiensi die 24 Novembris 1929 mortuus est, undenonagesimum annum agens. Ex eius voluntate, quae omnem caerimoniam, omnem pompam, omnes flores excludebat, cum gubernium funus publicum offerret, corpus noctu in Vendeam translatum et die 25 Novembris in praedio Le Colombier prope Mouchamps, iuxta patrem, in fossa simplici pridie effossa, coram familia et paucis fidelibus humatum est. Nulla inscriptio sepulcrum signat, quod sola stela indicat, Minerva a Sicard sculpta superposita. Pauci agricolae vicini et incolae vicorum quos funus transibat, in liminibus taciti stantes, soli huius in natalem terram reditus testes fuerunt.<ref>De morte et de sepultura in praedio Le Colombier: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., ex testimonio ducis Mordacq; s.v. « Musée Clemenceau », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> == Doctrina politica == Clemenceau nullum umquam doctrinae librum composuit, sed milia commentariorum, orationes, libri cogitationem cohaerentem effingunt, cuius caput praebet sententia in Camera die 29 Ianuarii 1891, cum de fabula ''Thermidor'' Sardou disputaretur, prolata: res novas Francicas unum corpus esse, quod dividi non possit. Res publica ei non una e multis imperii formis erat, sed perfectio anni 1789 semper inchoata: inde repudiatio legum constitutionalium anni 1875, quas pactum cum regum fautoribus iudicabat; inde diuturnum adversus senatum et praesidium rei publicae odium; inde studium inspectionis parlamentariae; inde denique (quod ex anno 1870 et causa Dreyfusiana didicerat) certa sententia potestatem militarem civili subiciendam esse, quam regulam etiam in bello gerendo servavit.<ref>De doctrina republicana, de sententia unius corporis (sessio diei 29 Ianuarii 1891) et de principatu potestatis civilis: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Laicitas eius e libera cogitatione a patre accepta et e philosophia positiva institutionis medicae fluebat. Deum constanter negans, librorum [[Ioannes Stuart Mill|Stuart Mill]] interpres, Darwini et [[Augustus Comte|Comte]] alumnus, religiones explicationes mundi obsoletas habebat, sed pugnam contra ecclesiam institutam a libertate conscientiae credentium semper distinxit, quam iam praefectus Montis Martyrum edixerat et lege separationis anni 1905 servavit: nullam religionem civitatis esse debere, nullam cultuum vexationem. Haec philosophia materiae, sub vitae vesperum in ''Au soir de la pensée'' exposita, etiam singularia consectaria habuit, ut illam misericordiam ad animalia extensam, «Quintum Statum» dolentium sine voce, qua eorum defensionis praecursor fuit.<ref>De libera cogitatione, de philosophia positiva et de libro ''Au soir de la pensée'': Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; de « Quinto Statu » animalium (commentarius in ''La Justice'' diei 10 Aprilis 1895, in ''Le Grand Pan'' receptus), ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> In quaestione sociali Clemenceau locum proprium et incommodum tenebat, quem ipse ita definiebat: singulorum ius cum mutua omnium cura coniungendum. Persuasus miseriam opificum, quam medicus Montis Martyrum prope viderat, rei publicae non minus nocere quam apertos eius hostes, «Quartum Statum» reformationibus inserere volebat: iure sodaliciorum, tempore operis finito, pensionibus, tributo ex reditibus. Sed bonorum communionem respuebat, quae singulos fictae cuidam civitati immolaret, et ordinum certamen, quod unitatem nationis republicanae frangeret: huc spectat eius cum Jaurès controversia anni 1906, in qua consiliis socialistarum naturae humanae cognitionem et rationem rerum gradatim acquirendarum opposuit. Eadem ratio imperium eius rexit: cessationem ut ius defendere, seditionem ut crimen frangere.<ref>De singulorum iure cum omnium cura coniuncto et de controversia cum Jaurès mensis Iunii 1906: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Denique de gentibus ita sentiebat ut patriae amorem Iacobinum cum iurium omnium gentium communione coniungeret. Natio Francica, rerum novarum filia, exempli munus habebat, non dominationis: inde coloniarum expugnationis censura ob aequalitatem populorum, etiamsi imperii iam parti administrationem postea suscepit. Ex itinere Americano et discrimine Boulangistico didicerat Caesaribus et servatoribus omnibus perpetuo diffidere; ex anno 1870 certam opinionem Germaniam, Bismarcki deinde Guilelmi, praecipuum periculum manere: quo nitebatur eius studium consensionis cum Anglia et Civitatibus Foederatis, quas usque ad extremum illud iter Americanum necessarium pacis pignus habuit.<ref>De coloniarum censura, de patriae amore republicano et de Caesarum diffidentia: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Homo privatus == Prius orator et scriptor pugnax quam vir publicus innotuit. In rostris Clemenceau genus dicendi novum imposuit: sententias breves, irrisionem mortiferam, omnem affectuum ostentationem repudiatam, artem verbi quod ferit; imaginum ridicularum pictores mature illam faciem malis altis demissisque mystacibus arripuerunt, formas eius varias per aetates fingentes, ab «eversore ministeriorum» ad «primum vigilem» et «Patrem Victoriae». Cognomen «Tigris», a diurnis ineunte saeculo, etiam ante primum ministerium, vulgatum, indolem pugnacem, amicis aeque ac inimicis formidolosam, apud aequales posterosque complexum est. Idem certator singularis erat: Clemenceau gladio et sclopeto cum pluribus adversariis pugnavit, cum Déroulède anno 1892, cum Paulo Deschanel anno 1894, cum Drumont anno 1898, nullo tamen ex his certaminibus graviter laeso, et haec hominis periculosi fama pars auctoritatis eius erat.<ref>De imaginibus ridiculis et de certaminibus singularibus: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « caricature » et « duel » (haec altera a Jean-Noël Jeanneney scripta); Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 399–401.</ref> Persona publica saepe hominem texit. Brevis, quadratus, eques peritissimus qui cotidie mane in nemore Bononiensi equitabat, ab adulescentia gladio exercitatus, Clemenceau familiares electos colebat: paucos amicos politicos, sed artificum et litteratorum amicitias artissimas, Claudii Monet imprimis, Gustavi Geffroy, Augusti Rodin, Iaponis viri publici [[Saionji Kinmochi]]. Artis Iaponicae collector, picturae quae impressionistica vocatur iam annis post 1880 defensor, Graecarum litterarum studiosus qui [[Aeschylus|Aeschylum]] et [[Plato|Platonem]] ipsis verbis legebat, idem tota vita indefesse laborabat, ante lucem surgens, parum dormiens. Surditas crescens et diabetes, insulino ab anno 1923 curatus (inter prima eius medicaminis exempla in Francia), vim eius iam fabulis celebratam vix minuerunt. Deum constanter negans omne religionis solacium recusavit, numquam tamen credentes vexavit; ultima eius voluntas, summae simplicitatis, illam constantiam sine spe alterius vitae continuat qua liber ''Au soir de la pensée'' imbutus est. Post divortium anni 1892 caelebs mansit, sed non solitarius: filia Theresia ab anno 1908 apud eum vixit, et amores eius, a comitissa d'Aunay ad Margaritam Baldensperger, epistularum copiam aluerunt quae inter pulcherrimas illius aetatis numerantur.<ref>De vita privata, de amicitiis cum artificibus et de epistulis: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 875–877 de valetudine; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., imprimis de diabete et de insulino inde ab anno 1923 in valetudinario Americano apud Neuilly accepto; Georges Clemenceau, ''Lettres à une amie, 1923-1929'', Lutetiae, Gallimard, 1970.</ref> == Memoria et historici == === Memoria disputata === [[Fasciculus:Georges Clemenceau Statue Paris.jpg|thumb|Statua a Francisco Cogné sculpta, Lutetiae prope Campos Elysios (anno 1932 erecta).]] Gloria «Patris Victoriae», anno 1918 ingens et post mortem narrationibus familiarium (Ioannis Martet, ducis Mordacq, Georgii Wormser) alita, non impedivit tamen quominus memoria eius diu incommoda esset. Dextra catholica et [[Carolus Maurras|Maurrassiana]] ei nec odium clericorum nec Versalias ignovit; sinistra socialistarum et communistarum memoriam «fractoris cessationum» et «bestiae rufae» fovit, adeo ut nomen eius e fastis sinistrae Francicae diu abesset. Statua tamen a Francisco Cogné anno 1932 in circo Camporum Elysiorum erecta, museum in domicilio eius viae Franklin institutum, Bélébat conservata, domus natalis in museum nationale conversa loca memoriae popularis numquam deficientis fixerunt; et exemplum Clemenceau, inde ab anno 1940 ([[Carolus de Gaulle|de Gaulle]] exemplum anni 1917 invocabat) usque ad discrimina nostrae aetatis, invocatur quotiens de auctoritate civitatis et virtute in rebus adversis agitur.<ref>De memoria Clemenceau: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., imprimis s.v. « caricature » et « Action française »; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Memoria etiam sua loca habet. Praeter statuam Parisiensem et museum viae Franklin, iam anno 1931 opera Iulii Jeanneney fideliumque apertum, Vendea summam memoriae continet: domus natalis apud Mouilleron-en-Pareds (quo in vico etiam Ioannes de Lattre de Tassigny natus est) museum nationale utrique viro dicatum continet; Bélébat, apud Saint-Vincent-sur-Jard, eo statu servata quo Clemenceau eam reliquit, inter loca regionis frequentissima manet; sepulcrum denique in Le Colombier, sine nomine, sine titulo, peregrinationis tacitae meta factum est. Classis Francica navi aeroplanis vehendis nomen Clemenceau dedit, quae ab anno 1961 ad annum 1997 in classe meruit; centena oppida viis, plateis, scholis idem nomen dederunt; et centesimus a victoria annus anno 2018 celebratus singularem locum confirmavit quem in memoria nationali tenet vir qui vivus honores fere omnes recusaverat.<ref>De museo viae Franklin et de locis memoriae Vendeanis: s.v. « Musée Clemenceau », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Historicorum iudicium === Historici diu inter laudatores fideles et accusatores adversarios fluctuaverunt. Studium Iacobi Julliard de Clemenceau «fractore cessationum» (1965) examen criticum primi ministerii aperuit; biographia Davidis Robin Watson (1974) primam totius vitae tractationem doctam praebuit, quam secuta sunt magnum opus Ioannis Baptistae Duroselle (1988), tabulis musei Clemenceau nisum, deinde biographia Michaelis Winock (2007), scriptori et morum iudici non minus quam viro publico intenta. Dictionarium Clemenceau, a Sylvia Brodziak et Samuële Tomei curatum, et libellus Ioannis Francisci Chanet, qui hominem in ipsum aestum passionum republicanarum reponit, hanc novam aestimationem produxerunt, repugnantiis viri attentam: conciliator anni 1871 belli integri auctor factus est, senatus contemptor senator, coloniarum adversarius imperii administrator, defensor cessantium apud Carmaux eorundem in imperio adversarius. Haec ipsa inter optima proposita et imperii usum discordia, aperte suscepta nec dissimulata, efficit ut Clemenceau hodie inter aptissima studiorum argumenta habeatur ad mores civiles republicanorum cognoscendos.<ref>Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', op. cit.; David Robin Watson, ''Georges Clemenceau. A Political Biography'', op. cit.; Jean-Baptiste Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Michel Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Sylvie Brodziak et Samuël Tomei (ed.), ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Jean-François Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Notae == <references /> == Opera praecipua Georgii Clemenceau == * ''De la génération des éléments anatomiques'', thèse de médecine, 1865. * ''La Mêlée sociale'', Lutetiae, Fasquelle, 1895. * ''Le Grand Pan'', Lutetiae, Fasquelle, 1896. * ''Les Plus Forts'', roman, Lutetiae, Fasquelle, 1898. * ''L'Iniquité'' (1899) et ''Vers la réparation'' (1899), premiers recueils des articles de l'affaire Dreyfus, suivis de cinq autres volumes jusqu'en 1903. * ''Le Voile du bonheur'', pièce en un acte, 1901. * ''Démosthène'', Lutetiae, Plon, 1926. * ''Au soir de la pensée'', Lutetiae, Plon, 2 vol., 1927. * ''Claude Monet. Les Nymphéas'', Lutetiae, Plon, 1928. * ''Grandeurs et misères d'une victoire'', Lutetiae, Plon, 1930 (opus postumum). == Bibliographia == === Biographiae et studia === * Jean-Baptiste Duroselle, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1988. * Michel Winock, ''Clemenceau'', Lutetiae, Perrin, 2007. * David Robin Watson, ''Georges Clemenceau. A Political Biography'', Londinii, Eyre Methuen, 1974. * Jean-François Chanet, ''Clemenceau. Dans le chaudron des passions républicaines'', Lutetiae, Gallimard, 2021 (praemio Lucien-Febvre anno 2023 ornatus). * Sylvie Brodziak et Samuël Tomei (ed.), ''Dictionnaire Clemenceau'', Lutetiae, Robert Laffont, in serie « Bouquins », 2017. * Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves. L'affaire de Draveil-Villeneuve-Saint-Georges'', Lutetiae, Julliard, in serie « Archives », 1965. * Gaston Monnerville, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1968. === Testimonia et fontes === * Jean Martet, ''Le Silence de M. Clemenceau'', Lutetiae, Albin Michel, 1929 ; ''M. Clemenceau peint par lui-même'', Lutetiae, Albin Michel, 1929 ; ''Le Tigre'', Lutetiae, Albin Michel, 1930. * Henri Mordacq, ''Le Ministère Clemenceau. Journal d'un témoin'', Lutetiae, Plon, 4 vol., 1930-1931 ; ''Clemenceau au soir de sa vie, 1920-1929'', Lutetiae, Plon, 2 vol., 1933. * Georges Wormser, ''La République de Clemenceau'', Lutetiae, PUF, 1961 ; ''Clemenceau vu de près'', Lutetiae, Hachette, 1979. * Georges Clemenceau, ''Grandeurs et misères d'une victoire'', Lutetiae, Plon, 1930 ; ''Au soir de la pensée'', Lutetiae, Plon, 2 vol., 1927 ; ''Lettres à une amie, 1923-1929'', Lutetiae, Gallimard, 1970. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Georges Clemenceau|Georgium Clemenceau}} {{Fontes biographici}} * [http://musee-clemenceau.fr/ De museo Clemenceau] {{Formula:Praesidentes consilii et Primi ministri Rei Publicae Francicae}} {{DEFAULTSORT:Clemenceau, Georgius}} [[Categoria:Primi ministri Franciae]] [[Categoria:Diurnarii Franciae]] [[Categoria:Scriptores Franciae]] [[Categoria:Nati 1841]] [[Categoria:Mortui 1929]] [[Categoria:Georgius Clemenceau|!]] [[Categoria:Auctores Francogallici]] 32fukhyj71w21rksbpca41naazgxckb 3964388 3964386 2026-06-11T19:02:36Z PandaMystique 210603 /* Studia Namnetensia et medicina Parisiensis */ 3964388 wikitext text/x-wiki {{capsa hominis Vicidata}} [[Fasciculus:Clemenceau - Manet.jpg|thumb|[[Georgii Clemenceau effigies (Manet)|Georgius Clemenceau]] ab [[Eduardus Manet|Eduardo Manet]] pictus]] {{L1}} '''Georgius Beniaminus Clemenceau''' ([[Lingua Francogallica|Francogallice]]: ''Georges Benjamin Clemenceau''; natus die [[28 Septembris]] [[1841]] in vico Mouilleron-en-Pareds in [[Vendea (praefectura Franciae)|Vendea]], mortuus die [[24 Novembris]] [[1929]] [[Lutetia|Lutetiae]]) [[medicus]], [[diurnarius]] et [[vir publicus]] Francogallicus fuit. Inter maximos viros [[Tertia Res Publica (Francia)|Tertiae Rei Publicae]] numeratur. Rebus publicis [[Francia|Franciae]] interfuit a bello anni 1870 usque ad finem [[Primum bellum mundanum|Primi Belli Orbis Terrarum]]. Praeses consilii ministrorum fuit primum ab anno 1906 ad annum 1909, deinde a mense Novembri anni 1917 usque ad mensem Ianuarium anni 1920. Quia bellum anno 1918 ad victoriam direxit et [[Foedus Versaliis ictum (1919)|foedus Versaliense]] pepigit, «Pater Victoriae» et «Tigris» cognominatus est. Vita publica eius longissima fuit. Fere omnia magna discrimina Tertiae Rei Publicae vidit atque in eis partem egit. Praefectus [[Mons Martyrum|Montis Martyrum]] fuit et urbe obsessa et primis Communiae Lutetianae diebus; annis post 1880 dux sinistrae quae «radicalis» vocabatur tot ministeria oratione evertit ut «eversor ministeriorum» diceretur; in suspicionem fraudis Panamensis adductus et comitiis anni 1893 victus, scribendo se restituit et inter primos defensores [[Alfredus Dreyfus|Alfredi Dreyfus]] fuit; idem epistulae apertae [[Aemilius Zola|Aemilii Zolae]] titulum «[[J'accuse...!|J'accuse]]» dedit. Anno 1902 senator [[Varus (praefectura Franciae)|Varensis]] electus in curiam rediit; primum rerum potitus est ab anno 1906 ad annum 1909, quibus annis, civibus inter se acriter contendentibus, diuturnam famam «fractoris cessationum opificum» sibi peperit; deinde, sex et septuaginta annos natus, gubernio praefuit quod victoriam parabat. Deum esse negabat, potentiae clericorum adversabatur, libertates singulorum acerrime defendebat, imperio in alias gentes proferendo ob aequalitatem populorum repugnabat, Dreyfusum tuebatur, sed idem ordinis custos auctoritatem civitatis primam habebat: itaque non facile uni factioni adscribi potest. Diu et dextrae et sinistrae suspectus fuit: dextra eius odium in clericos reprehendebat, sinistra motus opificum ab eo repressos non ignoscebat. Ab exeunte saeculo vicesimo iterum a doctis magni aestimatur et inter gratissimos rerum Francicarum viros manet. == Ortus et institutio (1841–1865) == === Familia medicorum rei publicae faventium === Georgius Beniaminus Clemenceau natus est die 28 Septembris 1841 in vico Mouilleron-en-Pareds, in domo avorum maternorum, gentis Gautreau, ubi mater Emma parere maluerat. Familia Clemenceau inter agrorum dominos et medicos regionis quae Bocage vocatur numerabatur: medici in ea gente inde a saeculo septimo decimo fuerunt, et proavus, Petrus Paulus Clemenceau, exercituum occidentalium medicus tempore rerum novarum, postea in concilio legum ferendarum sedit. Duo praedia familia possidebat: Aubraie, villam in vico La Réorthe, et Le Colombier, villam rusticam apud Mouchamps, ubi Georgius sepultus est. In illa Vendea regi et Ecclesiae fidelissima, familia autem Clemenceau partes contrarias sequebatur, eorum scilicet qui «Bleus» vocabantur: hi erant cives litteris culti, [[Voltarius|Voltarii]] studiosi, rei publicae dediti.<ref>De familia et pueritia Vendeana: Jean-Baptiste Duroselle, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1988, cap. 1; Michel Winock, ''Clemenceau'', Lutetiae, Perrin, 2007.</ref> Pater, Beniaminus Clemenceau (1810–1897), medicus Lutetiae institutus, ubi rebus novis anni 1830 interfuerat, aliquamdiu [[Portus Namnetum|Namnetibus]] artem medicam exercuit, deinde medicina relicta praedium Aubraie colendum suscepit. Rei publicae miles acerrimus, [[Iulius Michelet|Michelet]] admirator, Deum tam constanter negans ut neminem liberorum baptizari sineret, anno 1848 concilio populari Namnetensi interfuit et inter duces societatum republicanarum occultarum occidentis fuit. Primum comprehensus post rem publicam die 2 Decembris 1851 vi oppressam, iterum anno 1858, post insidias ab Orsini factas, captus et in [[Algeria|Algeriam]] deportandus, tandem dimissus est. Hae calamitates puerum Georgium alte moverunt, qui a patre simul medicinae amorem, rerum publicarum studium, religionis pugnacem contemptum accepit. Mater, Emma Gautreau, filia agricolae locupletis vici Mouilleron, e familia protestantium orta, domui lenitatem attulit cuius filius memoriam servavit.<ref>De Benjamin Clemenceau, de studiis eius annorum 1830 et 1848 deque comprehensionibus annorum 1851 et 1858: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 1; Jean-François Chanet, ''Clemenceau. Dans le chaudron des passions républicaines'', Lutetiae, Gallimard, 2021, cap. 1.</ref> === Studia Namnetensia et medicina Parisiensis === Post scholam privatam Monfort, Georgius lyceum Namnetense frequentavit, quod hodie eius nomen gerit. Discipulus ingeniosus sed inaequalis, amorem Graeciae antiquae ibi concepit, cuius linguam tota vita legit; Romam contra aversabatur. Anno 1858 primis studiis absolutis, die 1 Novembris eiusdem anni scholae medicinae Namnetensi nomen dedit, ubi tres annos studuit et examen medicorum externorum sustinuit; anno 1861 Lutetiam petivit ut studia perficeret.<ref>De studiis Namnetensibus et de schola medicinae praeparatoria: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 1–2, ex studiis Jean-Pierre Kernéis.</ref> Lutetiae inter studiosos imperio [[Napoleo III (imperator Franciae)|Napoleonis III]] adversari coepit. Cum sodalibus quibusdam, inter quos Ludovicus Andrieux, postea praefectus vigilum, libellum hebdomadarium ''Le Travail'' condidit, in quo etiam Aemilius Zola scribebat. Mense Februario 1862, quod libellis propositis cives ad memoriam rerum anni 1848 celebrandam convocaverat, comprehensus tres et septuaginta dies in carcere Mazas detentus est. Tum Augustum Blanqui frequentabat, cuius auctoritate aliquamdiu tenebatur, et societati libere cogitantium «Agis comme tu penses» se adiunxit, cuius socii inter alia matrimonium religiosum recusare pollicebantur. Mense Maio 1865 dissertationem pro gradu doctoris, de generatione elementorum anatomicorum scriptam, defendit.<ref>De ''Le Travail'', de carcere Mazas et de societate «Agis comme tu penses»: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 2.</ref> === Iter Americanum (1865–1869) === De rebus Francicis desperans, etiam amore infelici Hortensiae Kestner, sororis uxoris amici Augusti Scheurer-Kestner, vulneratus, Clemenceau in [[Civitates Foederatae Americae|Civitates Foederatas Americae]] navigavit et die 28 Septembris 1865, quo die quartum et vicesimum annum complebat, paucis mensibus post bellum civile finitum, [[Novum Eboracum]] advenit. Fere quattuor annos ibi mansit, democratiam Americanam temporibus quae «Reconstruction» vocantur magna cum admiratione observans: disputationes de praeside Andrea Johnson in iudicium vocando secutus est et inde didicit potestati unius hominis et «servatoribus» diffidere. Diurnis ''Le Temps'' epistulas Americanas mittebat, et tenues reditus augebat linguam Francogallicam et artem equitandi docens in schola puellarum apud Miss Aiken, in oppido Stamford [[Connecticuta|Connecticutae]].<ref>De commoratione Americana et de epistulis « Lettres d'Amérique »: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 3 (de re Kestner, p. 69–72); Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « États-Unis », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Ibi puellam Mariam Plummer adamavit, patre orbam, in Wisconsinia educatam, avunculo Horatio Taylor, argentario Novi Eboraci, creditam. Post primam repulsam, duo itinera trans oceanum longamque de matrimonio religioso contentionem, quod Clemenceau omnino respuebat, nuptiae civiles Novi Eboraci die 20 Iunii 1869 celebratae sunt; coniuges statim in Franciam profecti sunt. Tres liberi nati sunt: Magdalena (1870), Theresia (1872), Michael (1873). Coniugium male compositum paulatim solutum est: anno 1892 Clemenceau, adulterii crimine usus, divortium celerrime obtinuit cum custodia liberorum, et Maria in Americam remissa est. Quae postea in Franciam reversa, Lutetiae mense Septembri 1922, ab omnibus deserta, mortua est.<ref>De Mary Plummer, de nuptiis diei 20 Iunii 1869 et de divortio anni 1892: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 83–85 et 337–338; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Sylvie Brodziak, s.v. « Plummer, Mary », in Sylvie Brodziak et Samuël Tomei (ed.), ''Dictionnaire Clemenceau'', Lutetiae, Robert Laffont, in serie « Bouquins », 2017.</ref> == Initium vitae publicae: Mons Martyrum, bellum, Communia Lutetiana (1870–1871) == === Praefectus regionis duodevicesimae === In Franciam reversus, Clemenceau in Monte Martyrum medicinam exercuit, ubi plebem curans «medicus pauperum» vocabatur. Imperio die 4 Septembris 1870 everso, statim in rem publicam tractus est: postridie Stephanus Arago, praefectus Lutetiae, eum regioni duodevicesimae urbis praefecit. Dum urbs obsidetur, annonam, auxilia, scholas curavit et omnibus indutiis repugnavit; die 31 Octobris, cum in curia urbana seditio orta esset, comitia municipalia statim habenda censuit et, Stephano Arago reprobato, cum gubernium rem recuperavisset, magistratu se abdicavit; die tamen 5 Novembris ingenti consensu praefectus electus est. Die 8 Februarii 1871 delegatus Sequanae in conventum nationalem electus, in extrema sinistra sedit et contra pacis condiciones suffragium tulit, [[Alsatia|Alsatiae]] partisque [[Lotharingia|Lotharingiae]] cessionem recusans.<ref>De praefectura Montis Martyrum, de die 31 Octobris 1870 et de comitiis mensis Februarii 1871: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « Guerre de 1870 », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Dies 18 Martii 1871 et conciliatio frustra temptata === In eius regione tragoedia diei 18 Martii 1871 acta est. Cum [[Adolphus Thiers]] tormenta custodiae nationalis in colle collecta auferri iussisset, res mane male cessit: milites cum multitudine consenserunt, et dux Lecomte, qui tela conici iusserat, a suis ipsis militibus comprehensus est. Clemenceau, qui prima luce cum Lecomte collocutus erat et tormenta celerius amoveri suaserat, sero de periculo certior factus est: cum in viam des Rosiers, fascia praefecti cinctus, pervenit, duces Lecomte et Clément-Thomas paulo ante a multitudine interfecti erant. Ipse impetitus, cum seditiosi, qui eum Versaliensibus conscium putabant, mortem ei minarentur, vix manus furentium effugit. De ea re testimonium notissimum reliquit, in quo «sanguinis furorem» multitudinis effrenatae describit; eius diei onus tota vita tulit, cum quaestio parlamentaria aliquamdiu culpam in eum conferre conata esset.<ref>Narrationem Clemenceau de die 18 Martii, in qua verba de « sanguinis furore » leguntur, edidit Jean Martet, ''Le Silence de M. Clemenceau'', Lutetiae, Albin Michel, 1929; vide Chanet, ''Clemenceau'', op. cit., et Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 107–111.</ref> Proximis diebus Clemenceau Lutetiam et [[Versaliae|Versalias]] conciliare frustra conatus est. In conventu, die 22 Martii, cum aliis delegatis rei publicae faventibus rogationem tulit de consilio municipali Parisiensi statim eligendo, quo seditioni causa eriperetur; a maiore parte regum studiosa exsibilatus est. Eodem die concilium centrale custodiae nationalis eum praefectura privavit. Inter «rusticos», qui Lutetiam domare volebant, et seditiosos, qui Communiam suam proclamare parabant, positus, cum aliis praefectis de comitiis differendis egit, sed die 26 Martii in sua regione septingenta quinquaginta duo tantum suffragia tulit. Postridie etiam delegati munere se abdicavit; per septem illos dies cruentos Lutetia aberat: in provinciis enim cum Liga unionis republicanae iurium Lutetiae extrema conciliandi consilia persequebatur. Haec duplex experientia, belli civilis et conciliatorum imbecillitatis, ut Michael Winock iudicat, prima eius rerum civilium disciplina fuit.<ref>De conciliandi conatibus, de praefectura die 22 Martii adempta et de abdicatione diei 27 Martii 1871: Winock, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 1.</ref> == Dux sinistrae radicalis (1871–1893) == [[Fasciculus:CLEMENCEAU, Georges, Nadar, GALLICA.jpg|thumb|Georgius Clemenceau, imago photographica ab officina Nadar facta.]] === A consilio municipali ad Cameram === Mense Iulio 1871 in consilium municipale Lutetiae pro vico Clignancourt electus, anno 1875 eius praeses factus est. Comitiis mensis Februarii 1876 sedem delegati regionis duodevicesimae recuperavit, quam usque ad annum 1885 tenuit; deinde pro Varo ab anno 1885 ad annum 1893 in Camera sedit. In Camera celeriter orator extremae sinistrae, quae mox radicalis appellata est, omnium maxime timendus evasit: verbis brevibus, acri irrisione, argumentis pressis a florida illius aetatis eloquentia discessit. Primum magnum certamen pro communalistis suscepit, quibus veniam inde ab anno 1876 cum [[Victor Hugo|Victore Hugo]] postulavit et anno 1880 plenam atque integram obtinuit.<ref>De consilio municipali Lutetiae et de certamine pro venia communalistis danda: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 116–117; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Pelletan »; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Mense Ianuario 1880 prima sua acta diurna condidit, ''La Justice'', quibus Camillus Pelletan scriptis praefectus est quaeque tredecim annos radicalium vox fuerunt. Programma eius, oratione in Monte Martyrum anno 1880 habita praesertim expositum, haec complectebatur: leges constitutionales anni 1875, quas nimis veterum institutorum tenaces iudicabat, retractandas; ecclesias a civitate seiungendas; tributum ex reditibus instituendum; libertates scribendi, conveniendi, sociandi; reformationes sociales (tempus operis, dominorum obligationem in operum casibus, pensiones senectutis), quibus opifices in rem publicam reciperentur. Bonorum communioni adversus, Clemenceau operarios [[socialismus|socialismo]] nascenti eripere volebat: oratio diei 8 Maii 1891, octavo die post caedem Fourmiensem habita, in qua «Quartum Statum» surgentem descripsit, totam eius sententiam complectitur, reformationibus quidem opificum causa faciendis intentam, ordinum autem certamini adversam.<ref>De ''La Justice'' et de programmate radicalium: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Justice (La) »; oratio diei 8 Maii 1891 de « Quarto Statu » ex ''Journal officiel'' citatur apud Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 254–255, in ''Dictionnaire Clemenceau'' et apud Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> === «Eversor ministeriorum» et coloniarum adversarius === Annis post 1880 Clemenceau rostris ut telo utebatur: eius interpellatione «magnum ministerium» Gambettae mense Ianuario 1882 cecidit, et plura gubernia eorum qui «opportunistes» vocabantur orationibus eius eversa sunt; inde fama «eversoris ministeriorum» nata est. Diutissime cum [[Iulius Ferry|Iulio Ferry]] contendit, cuius consilia de imperio in exteras terras proferendo tribus de causis oppugnabat: vires patriae contra Germaniam dispergi; sumptus immensos esse; falsam esse illam speciem humanitatis barbaris afferendae. Die 30 Martii 1885, post rem apud Lang Son gestam, quae clades maior quam erat nuntiata est, ultimum ictum intulit: se in subselliis gubernii non iam ministros sed reos videre dixit; Ferry eodem die eversus est.<ref>De casu Ferry et de fama « eversoris ministeriorum »: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Die 30 Iulii 1885, orationi respondens qua Ferry colonias officio «superiorum gentium» erga «inferiores» defenderat, Clemenceau unam ex clarissimis contra colonias orationibus parlamentariis habuit: superiores gentes, inferiores gentes: facile dictu! Indorum Sinarumque excultas civitates commemorans, et admonens doctos quosdam Germanos «demonstravisse» gentem Francicam inferiorem esse, ut clades anni 1870 explicaretur, in expugnatione nihil nisi vim sine iure esse denuntiavit. Haec oratio, postridie tota in ''La Justice'' edita, non impedivit quominus recentiores historici imaginem Clemenceau coloniarum osoris temperarent: rerum enim potitus imperium iam partum retinendum administravit.<ref>Oratio diei 30 Iulii 1885 in ''La Justice'' diei 31 Iulii 1885 edita est; vide Winock, ''Clemenceau'', op. cit., et Julie d'Andurain, s.v. « Colonisation », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., quae monet ne Clemenceau simpliciter coloniarum osor habeatur.</ref> Haec perpetua adversandi ratio ei etiam damno fuit. Clemenceau rationem rerum gradatim efficiendarum, quam Gambetta et Ferry defendebant, respuebat: programma republicanum statim perfici postulabat, imprimis leges anni 1875 retractari, ita ut una tantum Camera maneret et senatus conservator tolleretur. Quem «opportunistae» criminabantur republicanos dividere et veterum rerum fautoribus servire; ille eos optima quaeque lucri causa prodidisse arguebat. Comitiis mensis Octobris 1885 et in Sequana et in Varo electus, Varum elegit, cuius vetus republicana traditio ingenio eius respondebat; anno 1889 sedem apud Draguignan retinuit. Tamen, quamvis Camerae auctoritate praestaret, his annis numquam imperium petivit: dum res publica programmati suo non responderet, gubernii particeps fieri noluit, atque ita censoris tantum partes egit, quae tandem suis quoque taedio fuerunt. === A Boulanger ad Panamam: per scandala === Quod generalis [[Georgius Boulanger|Boulanger]] tantum crevit, partim Clemenceau imputandum est, qui eum ministerio belli in gubernio Freycinet, mense Ianuario 1886, praefici curavit, ducem rei publicae amicum se promovere ratus. Cum autem motus Boulangisticus in motum populari imperio faventem reique publicae periculosum mutatus esset, inter acerrimos eius adversarios fuit et anno 1888 Societati iurium hominis et civis condendae interfuit, qua republicanorum defensio ordinaretur. Ex eo discrimine etiam didicit novis Caesaribus perpetuo diffidere; vicissim is factus est quem dextra nationalis et Iudaeorum osores libentissime petebant.<ref>De Clemenceau et motu Boulangistico: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Fraus Panamensis ictum paene mortiferum ei intulit. Clemenceau numquam inter eos fuit qui pecunias acceperant: nulla quaestio probavit eum quidquam a Societate accepisse. Sed amicus erat Cornelii Herz, negotiatoris audacis, qui ab anno 1883 ad annum 1885 partem actorum ''La Justice'' possederat quique unus e duobus maximis rerum publicarum corruptoribus, cum barone Iacobo de Reinach, fuisse patuit. Mors suspecta Reinach, nocte inter dies 19 et 20 Novembris 1892, paucis horis post desperatum colloquium cui Clemenceau adfuerat, deinde fuga Herz [[Londinium]], delegatum Varensem calumniis inauditae acerbitatis obiecerunt, in quibus odium parlamenti Boulangisticum cum Iudaeorum odio actorum ''La Libre Parole'' coniungebatur. Die 20 Decembris 1892 Paulus Déroulède eum in Camera nominatim accusavit, quod Herz in vitam publicam Francicam introduxisset; certamen singulare sclopetis exeunte Decembri commissum neminem vulneravit. Mense Iunio 1893 delegatus Millevoye in rostris «chartas Norton» recitavit, quibus probari videbatur Clemenceau ab Anglia mercede conductum esse; sed falsa tam crassa erant ut sessio accusatori ludibrio verteretur, et iudices falsarios damnaverunt. Iure purgatus, Clemenceau tamen apud populum laesus mansit.<ref>De Panama, de Cornélius Herz, de interpellatione Déroulède et de falsis « chartis Norton »: Winock, ''Clemenceau'', op. cit., qui de partibus Andrieux disputat; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., qui demonstrat Clemenceau numquam pecunias accepisse; Adrien Dansette, ''Les Affaires de Panama'', Lutetiae, Perrin, 1934.</ref> Comitiis mensis Septembris 1893 in Varo, post contentionem asperrimam in qua clamoribus «Aoh yes!» vexabatur, secundo suffragio a coalitione varia victus est, quamquam die 7 Augusti, magna oratione apud Salernes habita, honorem suum et opera defenderat. Duos et quinquaginta annos natus, post quindecim annos auctoritatis in sinistram parlamentariam, sine mandato, aere alieno obrutus relictus est, et ''La Justice'' cladi haud diu superstes fuit.<ref>De petitione Varensi et de clade diei 3 Septembris 1893: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Justice (La) ».</ref> == Diurnarius et Dreyfusi defensor (1893–1902) == === Scribendo restitutus === Annis 1893–1897 necessario ad diurna et litteras se convertit. Cotidie scribebat, primum in ''La Justice'', deinde in aliis foliis, et commentarios in libros collegit: ''La Mêlée sociale'' (1895), ''Le Grand Pan'' (1896), testimonia hominis de moribus civitatis cogitantis, [[Carolus Darwin|Darwini]] et philosophiae positivae studiosi. Anno 1898 unicam fabulam longam edidit, ''Les Plus Forts'', et annis 1901–1902 hebdomadarium solus scripsit, ''Le Bloc''. Haec opera abundantia, diu neglecta, a criticis nuper pluris aestimata sunt: scriptorem verum produnt, [[Claudius Monet|Claudii Monet]], Gustavi Geffroy, [[Augustus Rodin|Augusti Rodin]] amicum, artis Iaponicae studiosissimum interpretem.<ref>De operibus litterariis annorum 1893–1902: Sylvie Brodziak, s.v. « Plus Forts (Les) », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> === Causa Dreyfusiana: a dubitatione iuridica ad certam sententiam === [[Fasciculus:J'accuse - Gallica - page 1.jpg|thumb|Prima pagina diurnorum ''L'Aurore'' diei 13 Ianuarii 1898, cum epistula Aemilii Zolae «J'accuse...!».]] Causa Dreyfusiana Clemenceau campum renascendi praebuit. Exeunte anno 1897 in acta ''L'Aurore'' Ernesti Vaughan receptus, mense Novembri ab Augusto Scheurer-Kestner persuasus est damnationem anni 1894 quaestione vitiosa niti; primus eius commentarius retractationi favens statim prodiit. Initio sententia eius mere iuridica erat: innocentiam, cuius probationem se non habere dicebat, non affirmans, legem omnibus aequam postulabat, quod iustitiae praesidia uni negari non possent quin tota civitas periclitaretur. Post absolutionem flagitiosam Esterhazy, die 11 Ianuarii 1898, ipse epistulam apertam Aemilii Zolae ad praesidem rei publicae in ''L'Aurore'' recepit eique titulum, ex ipso textu sumptum, invenit: «J'accuse...!», die 13 Ianuarii trecentis milibus exemplarium editum. Idem, commentario diei 23 Ianuarii, vocabulum «intellectuels» ad libellorum subscriptores significandos firmavit.<ref>De conversione ad retractationem, de titulo « J'accuse » et de vocabulo « intellectuels »: Winock, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 15–16; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> In iudicio Zolae (mense Februario 1898) cum fratre Alberto, advocato procuratoris actorum, verba fecit, oratione rem latius proponens: non unius hominis fortunam, sed quaestionem agi utrum potestas militaris iuri subiceretur, et periculum imminere imperii sub gladio constituti. Disputationes iudicii, in primis confessio cuiusdam ducis dicentis concilium militare damnationem Dreyfusi, sontis aut insontis, retractare noluisse, eum de innocentia damnati plane persuaserunt. Per totam causam plura centena commentariorum in ''L'Aurore'' edidit, postea septem voluminibus collecta, et cum Eduardo Drumont sclopetis certavit. Post alterum iudicium Rhedonense et veniam Dreyfuso mense Septembri 1899 datam, quam invitus accepit, quod iustitiam plenam deseri putabat, inter eos mansit qui restitutionem postulabant, anno 1906 perfectam. Causa Dreyfusiana certamina eius transformavit: exinde rei publicae defensio et contra nationis cultum immodicum clericorumque potentiam pugna actionem eius rexerunt.<ref>De iudicio Zolae et de sententia Clemenceau de innocentia mutata: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit. Verba de « imperio sub gladio » in ''L'Aurore'' postridie iudicii leguntur.</ref> Alterum concilium militare, Rhedonibus aestate anni 1899 post rescissum iudicium anni 1894 coactum, Dreyfusum iterum, causis levantibus additis, damnavit: sententia absurda quae Europam consternavit. Cum gubernium Waldeck-Rousseau veniam a praeside rei publicae dandam proponeret, Clemenceau primo vehementer obstitit: veniam accipere idem esse ac innocentiam non proclamare, et ius deserere ut ad misericordiam confugeretur. Tandem damnati viribus exhaustis cessit, sed retractationem plenam persequi non destitit, quae die 12 Iulii 1906 perfecta est: summum tribunal iudicium Rhedonense sine remissione rescidit, Dreyfus in exercitum restitutus et honore militari ornatus est. Forte tum Clemenceau in gubernio erat; paucis post mensibus, praeses consilii factus, Picquart, tribunum ob veritatem detectam vexatum, ministrum belli fecit, simul reparandi simul lacessendi causa. Haec fides frigora non exclusit: cum ipso Alfredo Dreyfus, quem nimis patientem iudicabat, rarus ei usus fuit, et necessitudines cum parte Dreyfusianorum, cum [[Ioannes Jaurès|Jaurès]] et Péguy, post communem victoriam cito refrixerunt.<ref>De iudicio Rhedonensi, de venia et de restitutione anni 1906: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Reditus ad imperium (1902–1909) == [[Fasciculus:Georges Clemenceau par Nadar, Paul.jpg|thumb|Clemenceau a Paulo Nadar photographice expressus.]] === Senator Varensis et «primus Franciae vigil» === Mense Aprili 1902 is, qui olim senatum tollendum postulaverat, senator Varensis electus est; quam inconstantiam aequo animo tulit. Coniunctioni sinistrarum («Bloc des gauches») eiusque laicis consiliis favit et legi anni 1905 de ecclesiis a civitate seiungendis suffragatus est, a factione tamen radicali ordinata, anno 1901 condita, semper afuit neque ei umquam nomen dedit. Die 14 Martii 1906, quattuor et sexaginta annos natus, primum in gubernium intravit, minister rerum interiorum in consilio Sarrien, quattuor diebus post cladem fodinarum apud Courrières, qua plus mille homines in praefectura Freti Calesiani perierant.<ref>De comitiis senatoriis anni 1902 et de necessitudine cum factione radicali: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Parti radical ».</ref> Operum cessatio, quae regionem fodinarum statim incendit, ei occasionem dedit rationem suam definiendi. Die 17 Martii, apud Lens, invito praeside consilii, sodaliciorum ducibus declaravit cessationem operum ius esse absolutum neque se milites missurum, dum operis libertas hominesque incolumes essent: res a ministro rerum interiorum antea inaudita. Sed violentia latius serpente milites arcessere coactus est, et appropinquante die 1 Maii 1906, quem confoederatio CGT seditiosum fore nuntiabat, duces eius ante diem comprehendi iussit. In Camera custodis ordinis partes audacter professus est, se ipsum «primum Franciae vigilem» appellans. Comitia mensis Maii 1906, quibus sinistrae late vicerunt, auctoritatem eius firmaverunt: die 25 Octobris 1906 Sarrien in praesidio consilii successit, ministerio rerum interiorum retento.<ref>De Courrières, de oratione apud Lens diei 17 Martii 1906 et de die 1 Maii 1906: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', Lutetiae, Julliard, in serie « Archives », 1965.</ref> === Primum gubernium Clemenceau (Octobri 1906 – Iulio 1909) === Ministerium quod composuit, ex radicalibus et socialistis nulli factioni adscriptis constitutum, magnum reformationum programma proposuit: tributum ex reditibus, pensiones opificum, vias ferratas redimendas, concilia militaria reformanda. Ministerium Laboris et Providentiae socialis creavit, Renato Viviani socialistae commissum: institutum quod mansit. Leges tamen promissis minores fuerunt: redemptio viarum ferratarum occidentalium (1908) et lex de requiete hebdomadaria utcumque servata inter pauca bene gesta numerantur, cum tributum ex reditibus, a Iosepho Caillaux paratum, in senatu haereret. In re autem vigilum gravissima perfecit: Caelestinus Hennion summae custodiae publicae praepositus est, et decreto diei 30 Decembris 1907 cohortes regionales vigilum mobiles institutae sunt, quae in memoria populi «cohortes Tigris» manserunt.<ref>De programmate anni 1906, de ministerio Laboris et de cohortibus mobilibus: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Christophe Cornevin, s.v. « Hennion », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Totum illud tempus certamine cum motu opificum occupatum est. Contra CGT, quae inde a conventu Ambianensi (1906) cessationi operum generali et seditiosae studebat, Clemenceau identidem vires expertus est: cessantibus opificibus electricis Parisiensibus, baiulis portuum, nautis, tabellariis. Gravissimum discrimen fuit vinitorum meridianorum seditio vere anni 1907: contra motum ingentem ob vini vilitatem ortum, qui centena milia hominum post cauponem Marcellinum Albert congregabat, gubernium duces comprehendi iussit et milites misit; Narbone mense Iunio nonnulli glandibus perierunt, et milites legionis septimae decimae Biterris imperia detrectaverunt. Exitus rei saepe narratus est: Marcellinus Albert, Lutetiam profectus ut vinitorum causam ageret, e colloquio cum ministro infamis discessit, cum Clemenceau ei centum francos ad reditum dedisset. Anno 1908 cessatio eorum qui in harenariis vallis Sequanae laborabant in tragoediam versa est: duo cessantes a custodibus publicis apud Draveil-Vigneux die 2 Iunii occisi sunt, quattuor alii apud Villeneuve-Saint-Georges die 30 Iulii ceciderunt; gubernium principes CGT comprehendi iussit, confoederationem tamen non dissolvit, quod multi e maiore parte flagitabant. Socialistae «gubernium sicariorum» clamabant; orationum certamina inter Clemenceau et Jaurès, in primis mense Iunio 1906 de proprietate, civitate, socialismi futuro, inter summa eloquentiae parlamentariae illius aetatis numerantur: consiliis de futuro a tribuno socialista expositis Clemenceau scientiam hominis qualis est et rationem reformationum singillatim parandarum opposuit.<ref>De certaminibus opificum annorum 1906–1909, de vinitoribus meridianis et de re Draveil-Villeneuve-Saint-Georges: Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', op. cit.; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « Draveil-Vigneux et Villeneuve-Saint-Georges, affaire », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Historici imaginem «fractoris cessationum» his annis natam postea temperaverunt. Iacobus Julliard demonstravit Clemenceau non ius cessandi frangere voluisse, quod tota vita et adhuc apud Carmaux anno 1892 defenderat, sed violentiam et legum contemptum eorum sodaliciorum quae, actionem directam professa, ex omni contentione quasi meditationem rerum novarum faciebant; praefectis enim constanter mandabat ut et operis libertatem et cessandi libertatem aeque tuerentur neve milites ante tempus mitterent. Manet tamen quod caedes annorum 1906–1909, quales post caedem Fourmiensem non acciderant, inter eum et opifices ordinatos discidium numquam sanatum fecerunt; ex quo natum est odium quod CGT et socialistae per bellum ei habuerunt.<ref>Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', op. cit.; de cessatione apud Carmaux et de arbitrio anni 1892, ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> In rebus externis Clemenceau, certamen cum Germania vitari non posse persuasus, consensionem cum Britannia («Entente cordiale») et necessitudinem cum Russia firmavit, et controversiam Francogermanicam de perfugis Casablancae (1908) arbitrio composuit. Gubernium eius, inter longissima Tertiae Rei Publicae, die 20 Iulii 1909 cecidit, post disputationem de classe in qua verbis inauditae asperitatis cum Delcassé conflixit: suffragatione de ordine agendi victus, statim se abdicavit. [[Aristides Briand]], eius minister, successit.<ref>De casu gubernii diei 20 Iulii 1909: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Watson, ''Georges Clemenceau. A Political Biography'', Londinii, Eyre Methuen, 1974.</ref> == Censor et vigil rei publicae (1909–1917) == Insequentes anni Clemenceau ad duo sua munera reduxerunt, senatum et diurna. Post orationes in America Meridiana habitas (1910), pugnam contra Briand, deinde contra Caillaux resumpsit, cuius consilia Germaniae concedendi in discrimine Agadirensi et in pacto Francogermanico anni 1911 de Congo denuntiavit. Mense Maio 1913 nova acta diurna condidit, ''L'Homme libre'', et eodem anno legi de militia ad tres annos producenda suffragatus est, certamen appropinquare persuasus; annis 1912–1913 etiam [[Raimundus Poincaré|Poincaré]] viam ad praesidium rei publicae in conventu praeparatorio republicano obstruere conatus est, electionem tamen non impedivit.<ref>De ''L'Homme libre'', de lege militiae trium annorum et de comitiis praesidis creandi anni 1913: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Per Magnum Bellum in gubernia «Unionis sacrae» intrare noluit et censoris partes elegit. Die 26 Augusti 1914, cum consilium Viviani novaretur, ministerium a Briand oblatum recusavit, indignum ratus tali tempore sub alio quam se ipso servire; quod propositum per totum bellum tenuit. Acta eius, exeunte Septembri 1914 suppressa, quod vitia curationis vulneratorum vehendorum detexerant, titulo provocanti ''L'Homme enchaîné'' redierunt et cotidie contra apparatus bellici defectus, vanam magistratuum fiduciam, inanes legatorum spes pugnabant, intra fines censurae cum qua perpetuum bellum minutum gerebat. Praeses commissionis exercitus et commissionis rerum externarum senator gravissimus, frontem identidem visitabat et testes audiebat, scientiam rei bellicae colligens quam pauci parlamentarii cum eo communicabant; milites adventibus eius, usque in fossas primae aciei, assueverunt.<ref>De ''L'Homme enchaîné'' et de opera Clemenceau in commissionibus senatoriis: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Crescente civium lassitudine, post cruentum impetum a Nivelle factum, militum seditiones et operum cessationes veris anni 1917, pugnam contra eos qui de victoria desperabant suam fecit: die 22 Iulii 1917 in senatu contra Ludovicum Malvy, ministrum rerum interiorum ab anno 1914, indulgentiae erga pacis fautores accusatum, orationem accusatoriam habuit quae gubernium Ribot concussit et viam reditus sui aperuit. Eversis consiliis Ribot et Painlevé, Poincaré, qui eum minime amabat quemque Clemenceau semper oppugnaverat, eum arcessere statuit: inter Caillaux, id est pacem compositam quaerendam, et Clemenceau, id est bellum usque ad victoriam, praeses rei publicae decrevit, intellegens, ut in commentariis suis notavit, vim veteris pugnatoris fabulis iam celebratam plus valituram esse quam cuiusvis alterius consilii infirmitatem. Colloquia diebus 14 et 15 Novembris 1917 habita sunt; gubernium die 16 constitutum est.<ref>De oratione diei 22 Iulii 1917 et de gubernio constituendo: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 583–588, qui commentarios Poincaré de colloquiis dierum 14 et 15 Novembris 1917 citat.</ref> == Gubernium victoriae (1917–1918) == === «Bellum gero» === Die 20 Novembris 1917 novus praeses consilii, idem minister belli, Camerae declarationem ad unam rem redactam proposuit, bellum, et fidem 418 suffragiis contra 65 (quae socialistarum erant) obtinuit. Gubernium eius, ex viris secundi ordinis et fidelibus compositum, circa manum arte coniunctam versabatur: Georgium Mandel, principem officii civilis, ducem Henricum Mordacq, principem officii militaris, Iulium Jeanneney, subsecretarium praesidio consilii additum, Georgium Wormser, a consiliis politicis. Haec potestatis contractio, quae Poincaré a summis deliberationibus arcebat, plane tamen parlamentaria mansit: Clemenceau commissionibus parebat, inspectionem parlamentariam apud exercitus accipiebat et fidem Camerae identidem petebat. Die 8 Martii 1918, socialistis respondens, programma suum paucis verbis expressit, quae posteri memoria tenuerunt: «Domi: bellum gero; foris: bellum gero. Semper bellum gero.»<ref>De declaratione diei 20 Novembris 1917 et de ratione regendi: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 591–592; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit. Verba diei 8 Martii 1918 in ''Journal officiel'' leguntur.</ref> Severitas primum domi exercita est. Iam die 28 Novembris 1917 Camera Malvy ad senatum in summum iudicium constitutum remisit, ipso petente, qui se purgare volebat; proditionis absolutus, mense Augusto 1918 ob officium violatum quinquennii exsilio damnatus est. Mense Decembri 1917 Camera Iosephum Caillaux immunitate privavit, suspectum commerciorum cum hoste ob colloquia de pace componenda habita; die 14 Ianuarii 1918 comprehensus, demum vere anni 1920 a summo illo iudicio condemnatus est poena quam longa custodia ante iudicium iam absumpserat, iuribus civitatis ademptis. Iustitia bellica praeterea complures hostis ministros punivit, in quibus Bolo Pacha, qui capite damnatus interfectus est. Historici consentiunt haec iudicia tam instrumenta animorum confirmandorum quam opera iustitiae fuisse: Malvy in primis piaculi vicem sustinuit. Eodem tempore, quod minus notum est, Clemenceau ab omni graviore opificum coercitione abstinuit: cessationes veris anni 1918 colloquiis et mercede tuenda potius quam vi compositae sunt.<ref>De causis Malvy et Caillaux: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Gaston Monnerville, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1968. De rebus opificum per bellum: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Neque bellum gerere idem erat ac desperantes tantum opprimere. Gubernium oeconomiam severe rexit, annonam et arma Ludovico Loucheur curante administravit, animos civium sustinuit censura in res politicas mitigata, in res militares inflexibili, mercedesque tuebatur ne plebs erumperet; magnae cessationes fabrorum metallicorum Parisiensium, vere anni 1918, colloquiis solutae sunt, gubernio ab omni vi se abstinente. Cum Poincaré rationes frigidae et parum familiares manserunt: praeses rei publicae, accurate certior factus sed raro consultus, in commentariis amaritudinem suam notabat, paene omni vera potestate privatus; nihilo minus usque ad victoriam praesidem consilii, quem oderat, fideliter texit. Necessitudines autem cum imperatoribus doctrinam totius vitae Clemenceau inverterunt: vetus potestatis militaris castigator ducum contra parlamentum patronus factus est, iisdem tamen civilis potestatis principatum sine ulla verecundia inculcans.<ref>De ratione regendi per bellum et de necessitudine cum Poincaré: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Raymond Poincaré, ''Au service de la France'', vol. IX–X.</ref> === Discrimen veris 1918 et imperium unum === Die 21 Martii 1918 impetus Germanicus «Michael» frontem Britannicam in [[Picardia (provincia)|Picardia]] perrupit et exercitus sociorum dividere minatus est. In eo discrimine, gravissimo post pugnam ad Matronam, Clemenceau primas partes egit: Lutetiam deserendam ne cogitari quidem passus est, perstandi voluntatem imposuit, imperio inter socios uni constituendo operam dedit. In conventu apud Doullens, die 26 Martii, [[Ferdinandus Foch|Foch]] mandatum accepit actiones exercituum sociorum in fronte occidentali ordinandi; potestates eius apud Bellovacos die 3 Aprilis auctae sunt, deinde vere titulus imperatoris summi exercituum sociorum ei tributus est. Clemenceau Foch praetulerat, cuius animi ardor apud eum tristitiae [[Philippus Pétain|Pétain]] praevaluit, hoc tamen exercitibus Francicis praefecto retento: hoc par ducum contra impetus parlamentarios protexit, in primis post cladem apud «Chemin des Dames», cum die 4 Iunii 1918 duces militares interpellatoribus dedere coram Camera recusavit fidemque 377 suffragiis contra 110 obtinuit.<ref>De discrimine mensis Martii 1918, de conventu apud Doullens et de imperio uno: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « Foch », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Praeses consilii, quem milites in fossis primae aciei, interdum intra teli iactum hostium, identidem videbant, «Pater Victoriae» factus est. Inde a die 18 Iulii 1918 impetus contrarius ad Matronam belli fortunam vertit; successus usque ad autumnum continuati sunt. Cum Germania exhausta indutias secundum «quattuordecim capita» praesidis [[Woodrow Wilson|Wilson]] peteret, Clemenceau inter socios consensum de condicionibus paravit quibus bellum renovari non posset. Indutiae die 11 Novembris 1918 apud Rethondes signatae sunt; eodem die coram Camera Clemenceau condiciones recitavit, Alsatiam Lotharingiamque redeuntes salutavit et Franciam, heri Dei militem, hodie humanitatis militem, semper optimae cuiusque causae militem futuram esse proclamavit. Paucis post diebus [[Academia Francica]] eum simul cum Foch cooptavit; numquam tamen in ea sedit.<ref>De itineribus ad frontem, de indutiis et de sessione diei 11 Novembris 1918: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Pax difficilis (1919) == [[Fasciculus:Big four.jpg|thumb|Consilium Quattuor Lutetiae anno 1919: Lloyd George, Orlando, Clemenceau, Wilson.]] === Conventus Parisiensis et Consilium Quattuor === [[Deliberatio de pace componenda Lutetiae facta (1919)|Conventus pacis]] Lutetiae die 18 Ianuarii 1919 apertus est, Clemenceau praesidente. Summae res primum in Consilio Decem, deinde, ab exeunte Martio, in Consilio Quattuor agebantur, ubi Wilson, [[David Lloyd George|Lloyd George]], Orlando, Clemenceau conveniebant, qui solus ex quattuor utraque lingua utebatur. Francorum postulata eadem semper erant: Alsatia Lotharingiaque restituendae, damna reparanda, securitatis pignora in finibus [[Rhenus|Rheni]] petenda. Die 19 Februarii 1919 insidiae in eum factae sunt: Aemilius Cottin, anarchiae fautor, plures glandes in raedam eius in via Franklin emisit; glande prope scapulam haerente vulneratus, praeses consilii, septem et septuaginta annorum, paucis diebus ad opus rediit et postea poenam mortis percussori suo commutari obtinuit.<ref>De conventu ordinando et de insidiis diei 19 Februarii 1919: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit. De venia Cottin data: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Clemenceau ad colloquia parum credulus accessit. «Quattuordecim capita» ut disputationis fundamentum acceperat, quia Alsatiae Lotharingiaeque restitutionem continebant, sed neque spes paene religiosas Wilson neque fiduciam [[Confoederatio Nationum|Societati Nationum]] habitam participabat: eius institutionem accepit, non credens societatem sine armis cuiusquam securitatem praestare posse; dictum eius de «nobili candore» praesidis Americani diffidentiam exprimit quam disputationes confirmaverunt. Cum Lloyd George, qui pacem Franciae nimis utilem vitare cupiebat et ad vetera aequilibria iam respiciebat, necessitudines inter societatem et certamen fluctuabant. Discessus iratus Orlando, mense Aprili, de urbe Fiume, quam Wilson Italiae negabat, tres tantum rerum arbitros reliquit; quod autem Clemenceau postulata Italica neglexerat, Lutetiam Romamque diu alienavit. Foederis exemplar legatis Germanis die 7 Maii 1919 in Trianon-Palace propositum est, brevi caerimonia in qua superbia comitis Brockdorff-Rantzau animos accendit; post extremas concessiones a Lloyd George expressas, in primis de finibus Polonicis, Germania, renovati belli metu, subscripsit.<ref>De Consilio Quattuor, de postulatis Italicis et de foedere legatis Germanis proposito: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit.</ref> Caput colloquiorum ripa sinistra Rheni erat. Contra Foch et Poincaré, qui Rhenaniam diu separandam censebant, Clemenceau die 24 Martii 1919 omni separatione politica cessit, ea condicione ut foederibus cautionis Civitates Foederatae et Britannia se obligarent Franciae oppugnatae auxilium ferre, ripa sinistra quindecim annos occupanda et perpetuo armis vacua futura. Saraviam item sibi adiungere noluit: regio Societati Nationum administranda tradita est, fodinae Franciae attributae, plebiscitum post quindecim annos promissum. Articulus 231 foederis fundamentum iuris statuit quo damna repararentur; summa pecuniae commissioni relicta est. Cum querelae Germanorum Lloyd George exeunte Maio labefactarent, Wilson adiuvante Clemenceau summam rerum servavit. Foedus die 28 Iunii 1919 in porticu Speculorum Versaliis signatum est, ubi imperium Germanicum anno 1871 proclamatum erat. Die 14 Iulii pompa Victoriae per Campos Elysios ante cenotaphium mortuorum descendit; deinde Clemenceau foedera cum ceteris victis paranda curavit: Sangermanense cum Austria et Nulliacense cum Bulgaria ante eius discessum signata sunt.<ref>De colloquiis Rhenanis et de consilio diei 24 Martii 1919 mutato: Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit.; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Jean-Jacques Becker, s.v. « Versailles (traité de) », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Compositio statim impugnata === [[Fasciculus:Orpen, William (Sir) (RA) - The Signing of Peace in the Hall of Mirrors, Versailles, 28th June 1919 - Google Art Project.jpg|thumb|Foedus in porticu Speculorum signatur: tabula a Gulielmo Orpen picta (1919).]] Compositio Versaliensis auctori suo duplicem accusationem peperit, quae eum numquam reliquit. Foch, Poincaré dextraque nationalis, cuius censuram Iacobus Bainville complexus est pacem nimis mollem pro sua duritia appellans, Clemenceau securitatem Francicam prodidisse putabant, qui Rhenum chartarum promissis vendidisset; recusatio senatus Americani, quae cautionem Americanam Britannicamque irritam fecit, iam anno 1920 illis suffragari visa est. Contra apud Anglos et Americanos, quos liber [[Iohannes Meginhardus Keynes|Keynes]] commoverat, foedus pax Carthaginiensis erat odio Francico dictata. Recentiores historici, aequiores, angustias ostendunt quibus Clemenceau premebatur: societate obligatus, sine qua Francia nec bellum vincere nec pacem tueri poterat, id obtinuit quod civitas paene quindecies centenis milibus mortuorum exhausta a sociis iam discedere meditantibus obtinere poterat. Foedus a Cameris Francicis mense Octobri 1919 comprobatum est, sed in disputatione omnium partium querelae sonuerunt.<ref>De foederis castigatoribus: Jacques Bainville, ''Les Conséquences politiques de la paix'', Lutetiae, 1920; John Maynard Keynes, ''The Economic Consequences of the Peace'', Londinii, 1919; de nova aestimatione, Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit., et ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> == Repulsa Ianuarii 1920 et discessus == Comitiis Novembris 1919, quibus coniunctio nationalis («Bloc national»), quae eius nomen prae se ferebat, vicit et Cameram caerulei coloris creavit, Clemenceau suffragia non petivit. Amici, Mandel praecipue, eum ad praesidium rei publicae, quod Poincaré mense Februario 1920 relicturus erat, impellebant. Ipse tacebat, nihil rogare dignatus. Aristides Briand candidaturam praesidis Camerae, [[Paulus Deschanel|Pauli Deschanel]], instruxit et contra «Tigrem» collecta odia excitavit: catholicorum, quos imagine praesidis sine ritu sacro efferendi terrebat, amicorum Caillaux et Malvy, eorum denique quos foedus deceperat. In conventu praeparatorio factionum republicanarum, die 16 Ianuarii 1920, Deschanel Clemenceau 408 suffragiis contra 389 antecessit. Quamquam comitia sollemnia nondum acta erant, Clemenceau candidaturam statim retraxit, scribens se mandatum recusaturum etiam si maior pars deferret, neque se invita maiore parte regendo dignitatem minuere velle. Die 17 Ianuarii congressus Deschanel 734 suffragiis elegit; postridie Clemenceau cum ministris se magistratu abdicavit neque victorem, salutatum venientem, admisit. Diurna sociorum hanc ingratitudinem indignata sunt; dictum Lloyd George attributum communem stuporem expressit: hoc tempore ipsos Francos Iohannam Arcensem cremavisse.<ref>De comitiis praesidis creandi mensis Ianuarii 1920: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Samuël Tomei, s.v. « Deschanel », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> == Ultimi anni (1920–1929) == === Itinera, amicitiae, extrema certamina === [[Fasciculus:Georges Clemenceau et Claude Monet.jpg|thumb|Clemenceau apud Claudium Monet in horto Givernensi.]] Omni munere liberatus, duodeoctoginta annos natus, Clemenceau vitam inter domicilium suum viae Franklin, quod ab anno 1895 incolebat, et «Bélébat» dividebat, humilem domum in harenis maritimis apud Saint-Vincent-sur-Jard exeunte anno 1919 in perpetuum conductam, mari obversam, ubi hortum colebat et scribebat; a fratre Paulo alienatus, in praediis familiae morari non iam poterat. Itinera fecit: in [[Aegyptus|Aegyptum]] et Sudaniam vere anni 1920, deinde, a Septembri 1920 ad Martium 1921, longum iter per Asiam meridianam et orientalem, quod ab [[India]] per [[Srilanca|Taprobanen]], [[Singapura|Singapuram]], [[Birmania|Birmaniam]] eum duxit, venatione tigridis interposita quam in epistulis cum irrisione narrat. Anno 1922, Americanorum discessu sollicitus, unum et octoginta annos natus in Civitates Foederatas navigavit ut orationibus populum officiorum Europae debitorum admoneret; multitudines eum laetissime exceperunt, effectus politicus exiguus fuit. Magna cum Claudio Monet amicitia ultimos annos implevit: ipse pictorem senescentem sustinuit, ei persuasit ut oculos secari pateretur, et perfectionem donationemque Nymphaearum curavit, quae paulo post mortem Monet, exeunte anno 1926, in Orangerie collocatae sunt.<ref>De itineribus otii et de amicitia cum Monet: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 823–825 (de itinere Americano anni 1922) et 832–833 (de domo Bélébat); Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Otium tamen non prorsus abdicatio fuit. Clemenceau foederum custodem victoriaeque vigilem se praestabat: fidelium suorum, Mandel et Tardieu, cursus fovebat, pignora anni 1919 paulatim dissolvi anxius spectabat, et mense Octobri 1921 monumentum militum Vendeae apud Sainte-Hermine dedicandum suscepit, ubi sculptor Sicard eum, ipso ita volente, inter milites finxit. Cetera omnia recusavit: honores, insignia (etiam [[Legio Honoris|Legionis honoris]], quam numquam acceperat), sellam Academiae quam vacuam reliquit, revocationes quae per discrimina annorum post 1920 multiplicabantur. Nihil iam exspectare volebat nisi a labore suo et a mari, quod ex Bélébat, «tuguriolo» suo harenarum, contemplabatur, ubi hortum minutum, multis paulatim sementibus, disciplinae Givernianae multum debentem creaverat.<ref>De monumento apud Sainte-Hermine et de honoribus recusatis: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Scriptor vespertinus === Otium studiosum fuit. Praeter libellum de [[Demosthenes|Demosthene]] (1926), rogatu Margaritae Baldensperger scriptum, editricis anno 1923 cognitae, ad quam centenas extremi amoris epistulas misit, anno 1927 edidit ''Au soir de la pensée'', magnam summam philosophicam duobus voluminibus, in qua senex, philosophiae positivae et Darwini alumnus, de cognitione, religionibus, hominis in universo loco meditatur; deinde libellum de Claudio Monet (1928). Editio postuma libri ''Mémorial'' Foch, anno 1929 a Raymundo Recouly curata, colloquiorum collectio in qua Foch eum pacem perdidisse accusabat, silentium quod sibi imposuerat rumpere coegit: paucis mensibus dictavit ''Grandeurs et misères d'une victoire'', responsum vehemens et testamentum politicum, quod post mortem, anno 1930, editum est. In eo adhuc nocte inter dies 21 et 22 Novembris 1929 laborabat.<ref>De operibus annorum post 1920 et de origine libri ''Grandeurs et misères d'une victoire'': Samuël Tomei, s.v. « Grandeurs et misères d'une victoire », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> === Mors et funus === [[Fasciculus:25-11-29, inhumation de Clemenceau, au Colombier, à Mouchamps, la tombe - btv1b53223226p.jpg|thumb|Sepulcrum Clemenceau in praedio Le Colombier, die 25 Novembris 1929.]] Georgius Clemenceau domi suae Parisiensi die 24 Novembris 1929 mortuus est, undenonagesimum annum agens. Ex eius voluntate, quae omnem caerimoniam, omnem pompam, omnes flores excludebat, cum gubernium funus publicum offerret, corpus noctu in Vendeam translatum et die 25 Novembris in praedio Le Colombier prope Mouchamps, iuxta patrem, in fossa simplici pridie effossa, coram familia et paucis fidelibus humatum est. Nulla inscriptio sepulcrum signat, quod sola stela indicat, Minerva a Sicard sculpta superposita. Pauci agricolae vicini et incolae vicorum quos funus transibat, in liminibus taciti stantes, soli huius in natalem terram reditus testes fuerunt.<ref>De morte et de sepultura in praedio Le Colombier: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., ex testimonio ducis Mordacq; s.v. « Musée Clemenceau », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> == Doctrina politica == Clemenceau nullum umquam doctrinae librum composuit, sed milia commentariorum, orationes, libri cogitationem cohaerentem effingunt, cuius caput praebet sententia in Camera die 29 Ianuarii 1891, cum de fabula ''Thermidor'' Sardou disputaretur, prolata: res novas Francicas unum corpus esse, quod dividi non possit. Res publica ei non una e multis imperii formis erat, sed perfectio anni 1789 semper inchoata: inde repudiatio legum constitutionalium anni 1875, quas pactum cum regum fautoribus iudicabat; inde diuturnum adversus senatum et praesidium rei publicae odium; inde studium inspectionis parlamentariae; inde denique (quod ex anno 1870 et causa Dreyfusiana didicerat) certa sententia potestatem militarem civili subiciendam esse, quam regulam etiam in bello gerendo servavit.<ref>De doctrina republicana, de sententia unius corporis (sessio diei 29 Ianuarii 1891) et de principatu potestatis civilis: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Laicitas eius e libera cogitatione a patre accepta et e philosophia positiva institutionis medicae fluebat. Deum constanter negans, librorum [[Ioannes Stuart Mill|Stuart Mill]] interpres, Darwini et [[Augustus Comte|Comte]] alumnus, religiones explicationes mundi obsoletas habebat, sed pugnam contra ecclesiam institutam a libertate conscientiae credentium semper distinxit, quam iam praefectus Montis Martyrum edixerat et lege separationis anni 1905 servavit: nullam religionem civitatis esse debere, nullam cultuum vexationem. Haec philosophia materiae, sub vitae vesperum in ''Au soir de la pensée'' exposita, etiam singularia consectaria habuit, ut illam misericordiam ad animalia extensam, «Quintum Statum» dolentium sine voce, qua eorum defensionis praecursor fuit.<ref>De libera cogitatione, de philosophia positiva et de libro ''Au soir de la pensée'': Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; de « Quinto Statu » animalium (commentarius in ''La Justice'' diei 10 Aprilis 1895, in ''Le Grand Pan'' receptus), ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> In quaestione sociali Clemenceau locum proprium et incommodum tenebat, quem ipse ita definiebat: singulorum ius cum mutua omnium cura coniungendum. Persuasus miseriam opificum, quam medicus Montis Martyrum prope viderat, rei publicae non minus nocere quam apertos eius hostes, «Quartum Statum» reformationibus inserere volebat: iure sodaliciorum, tempore operis finito, pensionibus, tributo ex reditibus. Sed bonorum communionem respuebat, quae singulos fictae cuidam civitati immolaret, et ordinum certamen, quod unitatem nationis republicanae frangeret: huc spectat eius cum Jaurès controversia anni 1906, in qua consiliis socialistarum naturae humanae cognitionem et rationem rerum gradatim acquirendarum opposuit. Eadem ratio imperium eius rexit: cessationem ut ius defendere, seditionem ut crimen frangere.<ref>De singulorum iure cum omnium cura coniuncto et de controversia cum Jaurès mensis Iunii 1906: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Denique de gentibus ita sentiebat ut patriae amorem Iacobinum cum iurium omnium gentium communione coniungeret. Natio Francica, rerum novarum filia, exempli munus habebat, non dominationis: inde coloniarum expugnationis censura ob aequalitatem populorum, etiamsi imperii iam parti administrationem postea suscepit. Ex itinere Americano et discrimine Boulangistico didicerat Caesaribus et servatoribus omnibus perpetuo diffidere; ex anno 1870 certam opinionem Germaniam, Bismarcki deinde Guilelmi, praecipuum periculum manere: quo nitebatur eius studium consensionis cum Anglia et Civitatibus Foederatis, quas usque ad extremum illud iter Americanum necessarium pacis pignus habuit.<ref>De coloniarum censura, de patriae amore republicano et de Caesarum diffidentia: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Homo privatus == Prius orator et scriptor pugnax quam vir publicus innotuit. In rostris Clemenceau genus dicendi novum imposuit: sententias breves, irrisionem mortiferam, omnem affectuum ostentationem repudiatam, artem verbi quod ferit; imaginum ridicularum pictores mature illam faciem malis altis demissisque mystacibus arripuerunt, formas eius varias per aetates fingentes, ab «eversore ministeriorum» ad «primum vigilem» et «Patrem Victoriae». Cognomen «Tigris», a diurnis ineunte saeculo, etiam ante primum ministerium, vulgatum, indolem pugnacem, amicis aeque ac inimicis formidolosam, apud aequales posterosque complexum est. Idem certator singularis erat: Clemenceau gladio et sclopeto cum pluribus adversariis pugnavit, cum Déroulède anno 1892, cum Paulo Deschanel anno 1894, cum Drumont anno 1898, nullo tamen ex his certaminibus graviter laeso, et haec hominis periculosi fama pars auctoritatis eius erat.<ref>De imaginibus ridiculis et de certaminibus singularibus: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « caricature » et « duel » (haec altera a Jean-Noël Jeanneney scripta); Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 399–401.</ref> Persona publica saepe hominem texit. Brevis, quadratus, eques peritissimus qui cotidie mane in nemore Bononiensi equitabat, ab adulescentia gladio exercitatus, Clemenceau familiares electos colebat: paucos amicos politicos, sed artificum et litteratorum amicitias artissimas, Claudii Monet imprimis, Gustavi Geffroy, Augusti Rodin, Iaponis viri publici [[Saionji Kinmochi]]. Artis Iaponicae collector, picturae quae impressionistica vocatur iam annis post 1880 defensor, Graecarum litterarum studiosus qui [[Aeschylus|Aeschylum]] et [[Plato|Platonem]] ipsis verbis legebat, idem tota vita indefesse laborabat, ante lucem surgens, parum dormiens. Surditas crescens et diabetes, insulino ab anno 1923 curatus (inter prima eius medicaminis exempla in Francia), vim eius iam fabulis celebratam vix minuerunt. Deum constanter negans omne religionis solacium recusavit, numquam tamen credentes vexavit; ultima eius voluntas, summae simplicitatis, illam constantiam sine spe alterius vitae continuat qua liber ''Au soir de la pensée'' imbutus est. Post divortium anni 1892 caelebs mansit, sed non solitarius: filia Theresia ab anno 1908 apud eum vixit, et amores eius, a comitissa d'Aunay ad Margaritam Baldensperger, epistularum copiam aluerunt quae inter pulcherrimas illius aetatis numerantur.<ref>De vita privata, de amicitiis cum artificibus et de epistulis: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 875–877 de valetudine; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., imprimis de diabete et de insulino inde ab anno 1923 in valetudinario Americano apud Neuilly accepto; Georges Clemenceau, ''Lettres à une amie, 1923-1929'', Lutetiae, Gallimard, 1970.</ref> == Memoria et historici == === Memoria disputata === [[Fasciculus:Georges Clemenceau Statue Paris.jpg|thumb|Statua a Francisco Cogné sculpta, Lutetiae prope Campos Elysios (anno 1932 erecta).]] Gloria «Patris Victoriae», anno 1918 ingens et post mortem narrationibus familiarium (Ioannis Martet, ducis Mordacq, Georgii Wormser) alita, non impedivit tamen quominus memoria eius diu incommoda esset. Dextra catholica et [[Carolus Maurras|Maurrassiana]] ei nec odium clericorum nec Versalias ignovit; sinistra socialistarum et communistarum memoriam «fractoris cessationum» et «bestiae rufae» fovit, adeo ut nomen eius e fastis sinistrae Francicae diu abesset. Statua tamen a Francisco Cogné anno 1932 in circo Camporum Elysiorum erecta, museum in domicilio eius viae Franklin institutum, Bélébat conservata, domus natalis in museum nationale conversa loca memoriae popularis numquam deficientis fixerunt; et exemplum Clemenceau, inde ab anno 1940 ([[Carolus de Gaulle|de Gaulle]] exemplum anni 1917 invocabat) usque ad discrimina nostrae aetatis, invocatur quotiens de auctoritate civitatis et virtute in rebus adversis agitur.<ref>De memoria Clemenceau: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., imprimis s.v. « caricature » et « Action française »; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Memoria etiam sua loca habet. Praeter statuam Parisiensem et museum viae Franklin, iam anno 1931 opera Iulii Jeanneney fideliumque apertum, Vendea summam memoriae continet: domus natalis apud Mouilleron-en-Pareds (quo in vico etiam Ioannes de Lattre de Tassigny natus est) museum nationale utrique viro dicatum continet; Bélébat, apud Saint-Vincent-sur-Jard, eo statu servata quo Clemenceau eam reliquit, inter loca regionis frequentissima manet; sepulcrum denique in Le Colombier, sine nomine, sine titulo, peregrinationis tacitae meta factum est. Classis Francica navi aeroplanis vehendis nomen Clemenceau dedit, quae ab anno 1961 ad annum 1997 in classe meruit; centena oppida viis, plateis, scholis idem nomen dederunt; et centesimus a victoria annus anno 2018 celebratus singularem locum confirmavit quem in memoria nationali tenet vir qui vivus honores fere omnes recusaverat.<ref>De museo viae Franklin et de locis memoriae Vendeanis: s.v. « Musée Clemenceau », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Historicorum iudicium === Historici diu inter laudatores fideles et accusatores adversarios fluctuaverunt. Studium Iacobi Julliard de Clemenceau «fractore cessationum» (1965) examen criticum primi ministerii aperuit; biographia Davidis Robin Watson (1974) primam totius vitae tractationem doctam praebuit, quam secuta sunt magnum opus Ioannis Baptistae Duroselle (1988), tabulis musei Clemenceau nisum, deinde biographia Michaelis Winock (2007), scriptori et morum iudici non minus quam viro publico intenta. Dictionarium Clemenceau, a Sylvia Brodziak et Samuële Tomei curatum, et libellus Ioannis Francisci Chanet, qui hominem in ipsum aestum passionum republicanarum reponit, hanc novam aestimationem produxerunt, repugnantiis viri attentam: conciliator anni 1871 belli integri auctor factus est, senatus contemptor senator, coloniarum adversarius imperii administrator, defensor cessantium apud Carmaux eorundem in imperio adversarius. Haec ipsa inter optima proposita et imperii usum discordia, aperte suscepta nec dissimulata, efficit ut Clemenceau hodie inter aptissima studiorum argumenta habeatur ad mores civiles republicanorum cognoscendos.<ref>Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', op. cit.; David Robin Watson, ''Georges Clemenceau. A Political Biography'', op. cit.; Jean-Baptiste Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Michel Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Sylvie Brodziak et Samuël Tomei (ed.), ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Jean-François Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Notae == <references /> == Opera praecipua Georgii Clemenceau == * ''De la génération des éléments anatomiques'', thèse de médecine, 1865. * ''La Mêlée sociale'', Lutetiae, Fasquelle, 1895. * ''Le Grand Pan'', Lutetiae, Fasquelle, 1896. * ''Les Plus Forts'', roman, Lutetiae, Fasquelle, 1898. * ''L'Iniquité'' (1899) et ''Vers la réparation'' (1899), premiers recueils des articles de l'affaire Dreyfus, suivis de cinq autres volumes jusqu'en 1903. * ''Le Voile du bonheur'', pièce en un acte, 1901. * ''Démosthène'', Lutetiae, Plon, 1926. * ''Au soir de la pensée'', Lutetiae, Plon, 2 vol., 1927. * ''Claude Monet. Les Nymphéas'', Lutetiae, Plon, 1928. * ''Grandeurs et misères d'une victoire'', Lutetiae, Plon, 1930 (opus postumum). == Bibliographia == === Biographiae et studia === * Jean-Baptiste Duroselle, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1988. * Michel Winock, ''Clemenceau'', Lutetiae, Perrin, 2007. * David Robin Watson, ''Georges Clemenceau. A Political Biography'', Londinii, Eyre Methuen, 1974. * Jean-François Chanet, ''Clemenceau. Dans le chaudron des passions républicaines'', Lutetiae, Gallimard, 2021 (praemio Lucien-Febvre anno 2023 ornatus). * Sylvie Brodziak et Samuël Tomei (ed.), ''Dictionnaire Clemenceau'', Lutetiae, Robert Laffont, in serie « Bouquins », 2017. * Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves. L'affaire de Draveil-Villeneuve-Saint-Georges'', Lutetiae, Julliard, in serie « Archives », 1965. * Gaston Monnerville, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1968. === Testimonia et fontes === * Jean Martet, ''Le Silence de M. Clemenceau'', Lutetiae, Albin Michel, 1929 ; ''M. Clemenceau peint par lui-même'', Lutetiae, Albin Michel, 1929 ; ''Le Tigre'', Lutetiae, Albin Michel, 1930. * Henri Mordacq, ''Le Ministère Clemenceau. Journal d'un témoin'', Lutetiae, Plon, 4 vol., 1930-1931 ; ''Clemenceau au soir de sa vie, 1920-1929'', Lutetiae, Plon, 2 vol., 1933. * Georges Wormser, ''La République de Clemenceau'', Lutetiae, PUF, 1961 ; ''Clemenceau vu de près'', Lutetiae, Hachette, 1979. * Georges Clemenceau, ''Grandeurs et misères d'une victoire'', Lutetiae, Plon, 1930 ; ''Au soir de la pensée'', Lutetiae, Plon, 2 vol., 1927 ; ''Lettres à une amie, 1923-1929'', Lutetiae, Gallimard, 1970. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Georges Clemenceau|Georgium Clemenceau}} {{Fontes biographici}} * [http://musee-clemenceau.fr/ De museo Clemenceau] {{Formula:Praesidentes consilii et Primi ministri Rei Publicae Francicae}} {{DEFAULTSORT:Clemenceau, Georgius}} [[Categoria:Primi ministri Franciae]] [[Categoria:Diurnarii Franciae]] [[Categoria:Scriptores Franciae]] [[Categoria:Nati 1841]] [[Categoria:Mortui 1929]] [[Categoria:Georgius Clemenceau|!]] [[Categoria:Auctores Francogallici]] 66brtndyb2ic1htz8bhar67lc8uwqck 3964391 3964388 2026-06-11T19:19:02Z PandaMystique 210603 3964391 wikitext text/x-wiki {{capsa hominis Vicidata}} [[Fasciculus:Clemenceau - Manet.jpg|thumb|[[Georgii Clemenceau effigies (Manet)|Georgius Clemenceau]] ab [[Eduardus Manet|Eduardo Manet]] pictus]] {{L1}} '''Georgius Beniaminus Clemenceau''' ([[Lingua Francogallica|Francogallice]]: ''Georges Benjamin Clemenceau''; natus die [[28 Septembris]] [[1841]] in vico Mouilleron-en-Pareds in [[Vendea (praefectura Franciae)|Vendea]], mortuus die [[24 Novembris]] [[1929]] [[Lutetia|Lutetiae]]) [[medicus]], [[diurnarius]] et [[vir publicus]] Francogallicus fuit. Inter maximos viros [[Tertia Res Publica (Francia)|Tertiae Rei Publicae]] numeratur. Rebus publicis [[Francia|Franciae]] interfuit a bello anni 1870 usque ad finem [[Primum bellum mundanum|Primi Belli Orbis Terrarum]]. Praeses consilii ministrorum fuit primum ab anno 1906 usque ad annum 1909, deinde a mense Novembri anni 1917 usque ad mensem Ianuarium anni 1920. Quia bellum anno 1918 ad victoriam perduxit et [[Foedus Versaliis ictum (1919)|foedus Versaliense]] sanxit, «Pater Victoriae» cognominatus est; iam antea propter indolem ferocem «Tigris» vocabatur. Vita eius publica longissima fuit. Fere omnia magna discrimina Tertiae Rei Publicae vidit eorumque particeps fuit. Praefectus [[Mons Martyrum|Montis Martyrum]] fuit cum obsidionis tempore tum primis Communiae Lutetianae diebus; annis post 1880 dux factionis sinistrae, quae «radicalis» vocabatur, tot ministeria orationibus evertit ut «eversor ministeriorum» diceretur; in suspicionem fraudis Panamensis adductus et comitiis anni 1893 victus, scribendo se restituit et inter primos defensores [[Alfredus Dreyfus|Alfredi Dreyfusi]] exstitit; idem epistulae apertae [[Aemilius Zola|Aemilii Zolae]] titulum «[[J'accuse...!|J'accuse]]» indidit. Anno 1902 senator [[Varus (praefectura Franciae)|Varensis]] electus in curiam rediit; rem publicam primum ab anno 1906 usque ad annum 1909 gubernavit, quibus annis, civibus inter se acriter contendentibus, diuturnam famam «domitoris secessionum opificum» sibi peperit; deinde, sex et septuaginta annos natus, gubernio praefuit quod victoriam pararet. Deum esse negabat, sacerdotum potentiae adversabatur, libertatem singulorum acerrime defendebat, imperio in alias gentes proferendo ob aequalitatem populorum repugnabat, Dreyfusum tuebatur, sed idem, ordinis custos, civitatis auctoritatem summam esse volebat: quapropter non facile uni factioni adscribi potest. Diu et dextrae et sinistrae partibus suspectus fuit: dextra eius in clericos odium reprehendebat, sinistra ei motus opificum repressos non ignoscebat. Ab exeunte saeculo vicesimo iterum a doctis magni aestimatur et inter gratissimos rerum Francogallicarum viros manet. == Ortus et institutio (1841–1865) == === Familia medicorum rei publicae faventium === Georgius Beniaminus Clemenceau natus est die 28 Septembris 1841 in vico Mouilleron-en-Pareds, in domo avorum maternorum, gentis Gautreau, ubi mater Emma parere maluerat. Familia Clemenceau inter agrorum dominos et medicos regionis quae Bocage vocatur numerabatur: medici in ea gente inde a saeculo septimo decimo fuerunt, et proavus, Petrus Paulus Clemenceau, exercituum occidentalium medicus tempore rerum novarum, postea in concilio legum ferendarum sedit. Duo praedia familia possidebat: Aubraie, villam in vico La Réorthe, et Le Colombier, villam rusticam apud Mouchamps, ubi Georgius sepultus est. In illa Vendea regi et Ecclesiae fidelissima, familia autem Clemenceau partes contrarias sequebatur, eorum scilicet qui «Bleus» vocabantur: hi erant cives litteris culti, [[Voltarius|Voltarii]] studiosi, rei publicae dediti.<ref>De familia et pueritia Vendeana: Jean-Baptiste Duroselle, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1988, cap. 1; Michel Winock, ''Clemenceau'', Lutetiae, Perrin, 2007.</ref> Pater, Beniaminus Clemenceau (1810–1897), medicus Lutetiae institutus, ubi rebus novis anni 1830 interfuerat, aliquamdiu [[Portus Namnetum|Namnetibus]] artem medicam exercuit, deinde medicina relicta praedium Aubraie colendum suscepit. Rei publicae miles acerrimus, [[Iulius Michelet|Michelet]] admirator, Deum tam constanter negans ut neminem liberorum baptizari sineret, anno 1848 concilio populari Namnetensi interfuit et inter duces societatum republicanarum occultarum occidentis fuit. Primum comprehensus post rem publicam die 2 Decembris 1851 vi oppressam, iterum anno 1858, post insidias ab Orsini factas, captus et in [[Algeria|Algeriam]] deportandus, tandem dimissus est. Hae calamitates puerum Georgium alte moverunt, qui a patre simul medicinae amorem, rerum publicarum studium, religionis pugnacem contemptum accepit. Mater, Emma Gautreau, filia agricolae locupletis vici Mouilleron, e familia protestantium orta, domui lenitatem attulit cuius filius memoriam servavit.<ref>De Benjamin Clemenceau, de studiis eius annorum 1830 et 1848 deque comprehensionibus annorum 1851 et 1858: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 1; Jean-François Chanet, ''Clemenceau. Dans le chaudron des passions républicaines'', Lutetiae, Gallimard, 2021, cap. 1.</ref> === Studia Namnetensia et medicina Parisiensis === Post scholam privatam Monfort, Georgius lyceum Namnetense frequentavit, quod hodie eius nomen gerit. Discipulus ingeniosus sed inaequalis, amorem Graeciae antiquae ibi concepit, cuius linguam tota vita legit; Romam contra aversabatur. Anno 1858 primis studiis absolutis, die 1 Novembris eiusdem anni scholae medicinae Namnetensi nomen dedit, ubi tres annos studuit et examen medicorum externorum sustinuit; anno 1861 Lutetiam petivit ut studia perficeret.<ref>De studiis Namnetensibus et de schola medicinae praeparatoria: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 1–2, ex studiis Jean-Pierre Kernéis.</ref> Lutetiae inter studiosos imperio [[Napoleo III (imperator Franciae)|Napoleonis III]] adversari coepit. Cum sodalibus quibusdam, inter quos Ludovicus Andrieux, postea praefectus vigilum, libellum hebdomadarium ''Le Travail'' condidit, in quo etiam Aemilius Zola scribebat. Mense Februario 1862, quod libellis propositis cives ad memoriam rerum anni 1848 celebrandam convocaverat, comprehensus tres et septuaginta dies in carcere Mazas detentus est. Tum Augustum Blanqui frequentabat, cuius auctoritate aliquamdiu tenebatur, et societati libere cogitantium «Agis comme tu penses» se adiunxit, cuius socii inter alia matrimonium religiosum recusare pollicebantur. Mense Maio 1865 dissertationem pro gradu doctoris, de generatione elementorum anatomicorum scriptam, defendit.<ref>De ''Le Travail'', de carcere Mazas et de societate «Agis comme tu penses»: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 2.</ref> === Iter Americanum (1865–1869) === De rebus Francicis desperans, etiam amore infelici Hortensiae Kestner, sororis uxoris amici Augusti Scheurer-Kestner, vulneratus, Clemenceau in [[Civitates Foederatae Americae|Civitates Foederatas Americae]] navigavit et die 28 Septembris 1865, quo die quartum et vicesimum annum complebat, paucis mensibus post bellum civile finitum, [[Novum Eboracum]] advenit. Fere quattuor annos ibi mansit, democratiam Americanam temporibus quae «Reconstruction» vocantur magna cum admiratione observans: disputationes de praeside Andrea Johnson in iudicium vocando secutus est et inde didicit potestati unius hominis et «servatoribus» diffidere. Diurnis ''Le Temps'' epistulas Americanas mittebat, et tenues reditus augebat linguam Francogallicam et artem equitandi docens in schola puellarum apud Miss Aiken, in oppido Stamford [[Connecticuta|Connecticutae]].<ref>De commoratione Americana et de epistulis « Lettres d'Amérique »: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 3 (de re Kestner, p. 69–72); Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « États-Unis », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Ibi puellam Mariam Plummer adamavit, patre orbam, in Wisconsinia educatam, avunculo Horatio Taylor, argentario Novi Eboraci, creditam. Post primam repulsam, duo itinera trans oceanum longamque de matrimonio religioso contentionem, quod Clemenceau omnino respuebat, nuptiae civiles Novi Eboraci die 20 Iunii 1869 celebratae sunt; coniuges statim in Franciam profecti sunt. Tres liberi nati sunt: Magdalena (1870), Theresia (1872), Michael (1873). Coniugium male compositum paulatim solutum est: anno 1892 Clemenceau, adulterii crimine usus, divortium celerrime obtinuit cum custodia liberorum, et Maria in Americam remissa est. Quae postea in Franciam reversa, Lutetiae mense Septembri 1922, ab omnibus deserta, mortua est.<ref>De Mary Plummer, de nuptiis diei 20 Iunii 1869 et de divortio anni 1892: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 83–85 et 337–338; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Sylvie Brodziak, s.v. « Plummer, Mary », in Sylvie Brodziak et Samuël Tomei (ed.), ''Dictionnaire Clemenceau'', Lutetiae, Robert Laffont, in serie « Bouquins », 2017.</ref> == Initium vitae publicae: Mons Martyrum, bellum, Communia Lutetiana (1870–1871) == === Praefectus regionis duodevicesimae === In Franciam reversus, Clemenceau in Monte Martyrum medicinam exercuit, ubi plebem curans «medicus pauperum» vocabatur. Imperio die 4 Septembris 1870 everso, statim in rem publicam tractus est: postridie Stephanus Arago, praefectus Lutetiae, eum regioni duodevicesimae urbis praefecit. Dum urbs obsidetur, annonam, auxilia, scholas curavit et omnibus indutiis repugnavit; die 31 Octobris, cum in curia urbana seditio orta esset, comitia municipalia statim habenda censuit et, Stephano Arago reprobato, cum gubernium rem recuperavisset, magistratu se abdicavit; die tamen 5 Novembris ingenti consensu praefectus electus est. Die 8 Februarii 1871 delegatus Sequanae in conventum nationalem electus, in extrema sinistra sedit et contra pacis condiciones suffragium tulit, [[Alsatia|Alsatiae]] partisque [[Lotharingia|Lotharingiae]] cessionem recusans.<ref>De praefectura Montis Martyrum, de die 31 Octobris 1870 et de comitiis mensis Februarii 1871: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « Guerre de 1870 », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Dies 18 Martii 1871 et conciliatio frustra temptata === In eius regione tragoedia diei 18 Martii 1871 acta est. Cum [[Adolphus Thiers]] tormenta custodiae nationalis in colle collecta auferri iussisset, res mane male cessit: milites cum multitudine consenserunt, et dux Lecomte, qui tela conici iusserat, a suis ipsis militibus comprehensus est. Clemenceau, qui prima luce cum Lecomte collocutus erat et tormenta celerius amoveri suaserat, sero de periculo certior factus est: cum in viam des Rosiers, fascia praefecti cinctus, pervenit, duces Lecomte et Clément-Thomas paulo ante a multitudine interfecti erant. Ipse impetitus, cum seditiosi, qui eum Versaliensibus conscium putabant, mortem ei minarentur, vix manus furentium effugit. De ea re testimonium notissimum reliquit, in quo «sanguinis furorem» multitudinis effrenatae describit; eius diei onus tota vita tulit, cum quaestio parlamentaria aliquamdiu culpam in eum conferre conata esset.<ref>Narrationem Clemenceau de die 18 Martii, in qua verba de « sanguinis furore » leguntur, edidit Jean Martet, ''Le Silence de M. Clemenceau'', Lutetiae, Albin Michel, 1929; vide Chanet, ''Clemenceau'', op. cit., et Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 107–111.</ref> Proximis diebus Clemenceau Lutetiam et [[Versaliae|Versalias]] conciliare frustra conatus est. In conventu, die 22 Martii, cum aliis delegatis rei publicae faventibus rogationem tulit de consilio municipali Parisiensi statim eligendo, quo seditioni causa eriperetur; a maiore parte regum studiosa exsibilatus est. Eodem die concilium centrale custodiae nationalis eum praefectura privavit. Inter «rusticos», qui Lutetiam domare volebant, et seditiosos, qui Communiam suam proclamare parabant, positus, cum aliis praefectis de comitiis differendis egit, sed die 26 Martii in sua regione septingenta quinquaginta duo tantum suffragia tulit. Postridie etiam delegati munere se abdicavit; per septem illos dies cruentos Lutetia aberat: in provinciis enim cum Liga unionis republicanae iurium Lutetiae extrema conciliandi consilia persequebatur. Haec duplex experientia, belli civilis et conciliatorum imbecillitatis, ut Michael Winock iudicat, prima eius rerum civilium disciplina fuit.<ref>De conciliandi conatibus, de praefectura die 22 Martii adempta et de abdicatione diei 27 Martii 1871: Winock, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 1.</ref> == Dux sinistrae radicalis (1871–1893) == [[Fasciculus:CLEMENCEAU, Georges, Nadar, GALLICA.jpg|thumb|Georgius Clemenceau, imago photographica ab officina Nadar facta.]] === A consilio municipali ad Cameram === Mense Iulio 1871 in consilium municipale Lutetiae pro vico Clignancourt electus, anno 1875 eius praeses factus est. Comitiis mensis Februarii 1876 sedem delegati regionis duodevicesimae recuperavit, quam usque ad annum 1885 tenuit; deinde pro Varo ab anno 1885 ad annum 1893 in Camera sedit. In Camera celeriter orator extremae sinistrae, quae mox radicalis appellata est, omnium maxime timendus evasit: verbis brevibus, acri irrisione, argumentis pressis a florida illius aetatis eloquentia discessit. Primum magnum certamen pro communalistis suscepit, quibus veniam inde ab anno 1876 cum [[Victor Hugo|Victore Hugo]] postulavit et anno 1880 plenam atque integram obtinuit.<ref>De consilio municipali Lutetiae et de certamine pro venia communalistis danda: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 116–117; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Pelletan »; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Mense Ianuario 1880 prima sua acta diurna condidit, ''La Justice'', quibus Camillus Pelletan scriptis praefectus est quaeque tredecim annos radicalium vox fuerunt. Programma eius, oratione in Monte Martyrum anno 1880 habita praesertim expositum, haec complectebatur: leges constitutionales anni 1875, quas nimis veterum institutorum tenaces iudicabat, retractandas; ecclesias a civitate seiungendas; tributum ex reditibus instituendum; libertates scribendi, conveniendi, sociandi; reformationes sociales (tempus operis, dominorum obligationem in operum casibus, pensiones senectutis), quibus opifices in rem publicam reciperentur. Bonorum communioni adversus, Clemenceau operarios [[socialismus|socialismo]] nascenti eripere volebat: oratio diei 8 Maii 1891, octavo die post caedem Fourmiensem habita, in qua «Quartum Statum» surgentem descripsit, totam eius sententiam complectitur, reformationibus quidem opificum causa faciendis intentam, ordinum autem certamini adversam.<ref>De ''La Justice'' et de programmate radicalium: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Justice (La) »; oratio diei 8 Maii 1891 de « Quarto Statu » ex ''Journal officiel'' citatur apud Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 254–255, in ''Dictionnaire Clemenceau'' et apud Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> === «Eversor ministeriorum» et coloniarum adversarius === Annis post 1880 Clemenceau rostris ut telo utebatur: eius interpellatione «magnum ministerium» Gambettae mense Ianuario 1882 cecidit, et plura gubernia eorum qui «opportunistes» vocabantur orationibus eius eversa sunt; inde fama «eversoris ministeriorum» nata est. Diutissime cum [[Iulius Ferry|Iulio Ferry]] contendit, cuius consilia de imperio in exteras terras proferendo tribus de causis oppugnabat: vires patriae contra Germaniam dispergi; sumptus immensos esse; falsam esse illam speciem humanitatis barbaris afferendae. Die 30 Martii 1885, post rem apud Lang Son gestam, quae clades maior quam erat nuntiata est, ultimum ictum intulit: se in subselliis gubernii non iam ministros sed reos videre dixit; Ferry eodem die eversus est.<ref>De casu Ferry et de fama « eversoris ministeriorum »: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Die 30 Iulii 1885, orationi respondens qua Ferry colonias officio «superiorum gentium» erga «inferiores» defenderat, Clemenceau unam ex clarissimis contra colonias orationibus parlamentariis habuit: superiores gentes, inferiores gentes: facile dictu! Indorum Sinarumque excultas civitates commemorans, et admonens doctos quosdam Germanos «demonstravisse» gentem Francicam inferiorem esse, ut clades anni 1870 explicaretur, in expugnatione nihil nisi vim sine iure esse denuntiavit. Haec oratio, postridie tota in ''La Justice'' edita, non impedivit quominus recentiores historici imaginem Clemenceau coloniarum osoris temperarent: rerum enim potitus imperium iam partum retinendum administravit.<ref>Oratio diei 30 Iulii 1885 in ''La Justice'' diei 31 Iulii 1885 edita est; vide Winock, ''Clemenceau'', op. cit., et Julie d'Andurain, s.v. « Colonisation », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., quae monet ne Clemenceau simpliciter coloniarum osor habeatur.</ref> Haec perpetua adversandi ratio ei etiam damno fuit. Clemenceau rationem rerum gradatim efficiendarum, quam Gambetta et Ferry defendebant, respuebat: programma republicanum statim perfici postulabat, imprimis leges anni 1875 retractari, ita ut una tantum Camera maneret et senatus conservator tolleretur. Quem «opportunistae» criminabantur republicanos dividere et veterum rerum fautoribus servire; ille eos optima quaeque lucri causa prodidisse arguebat. Comitiis mensis Octobris 1885 et in Sequana et in Varo electus, Varum elegit, cuius vetus republicana traditio ingenio eius respondebat; anno 1889 sedem apud Draguignan retinuit. Tamen, quamvis Camerae auctoritate praestaret, his annis numquam imperium petivit: dum res publica programmati suo non responderet, gubernii particeps fieri noluit, atque ita censoris tantum partes egit, quae tandem suis quoque taedio fuerunt. === A Boulanger ad Panamam: per scandala === Quod generalis [[Georgius Boulanger|Boulanger]] tantum crevit, partim Clemenceau imputandum est, qui eum ministerio belli in gubernio Freycinet, mense Ianuario 1886, praefici curavit, ducem rei publicae amicum se promovere ratus. Cum autem motus Boulangisticus in motum populari imperio faventem reique publicae periculosum mutatus esset, inter acerrimos eius adversarios fuit et anno 1888 Societati iurium hominis et civis condendae interfuit, qua republicanorum defensio ordinaretur. Ex eo discrimine etiam didicit novis Caesaribus perpetuo diffidere; vicissim is factus est quem dextra nationalis et Iudaeorum osores libentissime petebant.<ref>De Clemenceau et motu Boulangistico: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Fraus Panamensis ictum paene mortiferum ei intulit. Clemenceau numquam inter eos fuit qui pecunias acceperant: nulla quaestio probavit eum quidquam a Societate accepisse. Sed amicus erat Cornelii Herz, negotiatoris audacis, qui ab anno 1883 ad annum 1885 partem actorum ''La Justice'' possederat quique unus e duobus maximis rerum publicarum corruptoribus, cum barone Iacobo de Reinach, fuisse patuit. Mors suspecta Reinach, nocte inter dies 19 et 20 Novembris 1892, paucis horis post desperatum colloquium cui Clemenceau adfuerat, deinde fuga Herz [[Londinium]], delegatum Varensem calumniis inauditae acerbitatis obiecerunt, in quibus odium parlamenti Boulangisticum cum Iudaeorum odio actorum ''La Libre Parole'' coniungebatur. Die 20 Decembris 1892 Paulus Déroulède eum in Camera nominatim accusavit, quod Herz in vitam publicam Francicam introduxisset; certamen singulare sclopetis exeunte Decembri commissum neminem vulneravit. Mense Iunio 1893 delegatus Millevoye in rostris «chartas Norton» recitavit, quibus probari videbatur Clemenceau ab Anglia mercede conductum esse; sed falsa tam crassa erant ut sessio accusatori ludibrio verteretur, et iudices falsarios damnaverunt. Iure purgatus, Clemenceau tamen apud populum laesus mansit.<ref>De Panama, de Cornélius Herz, de interpellatione Déroulède et de falsis « chartis Norton »: Winock, ''Clemenceau'', op. cit., qui de partibus Andrieux disputat; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., qui demonstrat Clemenceau numquam pecunias accepisse; Adrien Dansette, ''Les Affaires de Panama'', Lutetiae, Perrin, 1934.</ref> Comitiis mensis Septembris 1893 in Varo, post contentionem asperrimam in qua clamoribus «Aoh yes!» vexabatur, secundo suffragio a coalitione varia victus est, quamquam die 7 Augusti, magna oratione apud Salernes habita, honorem suum et opera defenderat. Duos et quinquaginta annos natus, post quindecim annos auctoritatis in sinistram parlamentariam, sine mandato, aere alieno obrutus relictus est, et ''La Justice'' cladi haud diu superstes fuit.<ref>De petitione Varensi et de clade diei 3 Septembris 1893: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Justice (La) ».</ref> == Diurnarius et Dreyfusi defensor (1893–1902) == === Scribendo restitutus === Annis 1893–1897 necessario ad diurna et litteras se convertit. Cotidie scribebat, primum in ''La Justice'', deinde in aliis foliis, et commentarios in libros collegit: ''La Mêlée sociale'' (1895), ''Le Grand Pan'' (1896), testimonia hominis de moribus civitatis cogitantis, [[Carolus Darwin|Darwini]] et philosophiae positivae studiosi. Anno 1898 unicam fabulam longam edidit, ''Les Plus Forts'', et annis 1901–1902 hebdomadarium solus scripsit, ''Le Bloc''. Haec opera abundantia, diu neglecta, a criticis nuper pluris aestimata sunt: scriptorem verum produnt, [[Claudius Monet|Claudii Monet]], Gustavi Geffroy, [[Augustus Rodin|Augusti Rodin]] amicum, artis Iaponicae studiosissimum interpretem.<ref>De operibus litterariis annorum 1893–1902: Sylvie Brodziak, s.v. « Plus Forts (Les) », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> === Causa Dreyfusiana: a dubitatione iuridica ad certam sententiam === [[Fasciculus:J'accuse - Gallica - page 1.jpg|thumb|Prima pagina diurnorum ''L'Aurore'' diei 13 Ianuarii 1898, cum epistula Aemilii Zolae «J'accuse...!».]] Causa Dreyfusiana Clemenceau campum renascendi praebuit. Exeunte anno 1897 in acta ''L'Aurore'' Ernesti Vaughan receptus, mense Novembri ab Augusto Scheurer-Kestner persuasus est damnationem anni 1894 quaestione vitiosa niti; primus eius commentarius retractationi favens statim prodiit. Initio sententia eius mere iuridica erat: innocentiam, cuius probationem se non habere dicebat, non affirmans, legem omnibus aequam postulabat, quod iustitiae praesidia uni negari non possent quin tota civitas periclitaretur. Post absolutionem flagitiosam Esterhazy, die 11 Ianuarii 1898, ipse epistulam apertam Aemilii Zolae ad praesidem rei publicae in ''L'Aurore'' recepit eique titulum, ex ipso textu sumptum, invenit: «J'accuse...!», die 13 Ianuarii trecentis milibus exemplarium editum. Idem, commentario diei 23 Ianuarii, vocabulum «intellectuels» ad libellorum subscriptores significandos firmavit.<ref>De conversione ad retractationem, de titulo « J'accuse » et de vocabulo « intellectuels »: Winock, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 15–16; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> In iudicio Zolae (mense Februario 1898) cum fratre Alberto, advocato procuratoris actorum, verba fecit, oratione rem latius proponens: non unius hominis fortunam, sed quaestionem agi utrum potestas militaris iuri subiceretur, et periculum imminere imperii sub gladio constituti. Disputationes iudicii, in primis confessio cuiusdam ducis dicentis concilium militare damnationem Dreyfusi, sontis aut insontis, retractare noluisse, eum de innocentia damnati plane persuaserunt. Per totam causam plura centena commentariorum in ''L'Aurore'' edidit, postea septem voluminibus collecta, et cum Eduardo Drumont sclopetis certavit. Post alterum iudicium Rhedonense et veniam Dreyfuso mense Septembri 1899 datam, quam invitus accepit, quod iustitiam plenam deseri putabat, inter eos mansit qui restitutionem postulabant, anno 1906 perfectam. Causa Dreyfusiana certamina eius transformavit: exinde rei publicae defensio et contra nationis cultum immodicum clericorumque potentiam pugna actionem eius rexerunt.<ref>De iudicio Zolae et de sententia Clemenceau de innocentia mutata: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit. Verba de « imperio sub gladio » in ''L'Aurore'' postridie iudicii leguntur.</ref> Alterum concilium militare, Rhedonibus aestate anni 1899 post rescissum iudicium anni 1894 coactum, Dreyfusum iterum, causis levantibus additis, damnavit: sententia absurda quae Europam consternavit. Cum gubernium Waldeck-Rousseau veniam a praeside rei publicae dandam proponeret, Clemenceau primo vehementer obstitit: veniam accipere idem esse ac innocentiam non proclamare, et ius deserere ut ad misericordiam confugeretur. Tandem damnati viribus exhaustis cessit, sed retractationem plenam persequi non destitit, quae die 12 Iulii 1906 perfecta est: summum tribunal iudicium Rhedonense sine remissione rescidit, Dreyfus in exercitum restitutus et honore militari ornatus est. Forte tum Clemenceau in gubernio erat; paucis post mensibus, praeses consilii factus, Picquart, tribunum ob veritatem detectam vexatum, ministrum belli fecit, simul reparandi simul lacessendi causa. Haec fides frigora non exclusit: cum ipso Alfredo Dreyfus, quem nimis patientem iudicabat, rarus ei usus fuit, et necessitudines cum parte Dreyfusianorum, cum [[Ioannes Jaurès|Jaurès]] et Péguy, post communem victoriam cito refrixerunt.<ref>De iudicio Rhedonensi, de venia et de restitutione anni 1906: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Reditus ad imperium (1902–1909) == [[Fasciculus:Georges Clemenceau par Nadar, Paul.jpg|thumb|Clemenceau a Paulo Nadar photographice expressus.]] === Senator Varensis et «primus Franciae vigil» === Mense Aprili 1902 is, qui olim senatum tollendum postulaverat, senator Varensis electus est; quam inconstantiam aequo animo tulit. Coniunctioni sinistrarum («Bloc des gauches») eiusque laicis consiliis favit et legi anni 1905 de ecclesiis a civitate seiungendis suffragatus est, a factione tamen radicali ordinata, anno 1901 condita, semper afuit neque ei umquam nomen dedit. Die 14 Martii 1906, quattuor et sexaginta annos natus, primum in gubernium intravit, minister rerum interiorum in consilio Sarrien, quattuor diebus post cladem fodinarum apud Courrières, qua plus mille homines in praefectura Freti Calesiani perierant.<ref>De comitiis senatoriis anni 1902 et de necessitudine cum factione radicali: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Parti radical ».</ref> Operum cessatio, quae regionem fodinarum statim incendit, ei occasionem dedit rationem suam definiendi. Die 17 Martii, apud Lens, invito praeside consilii, sodaliciorum ducibus declaravit cessationem operum ius esse absolutum neque se milites missurum, dum operis libertas hominesque incolumes essent: res a ministro rerum interiorum antea inaudita. Sed violentia latius serpente milites arcessere coactus est, et appropinquante die 1 Maii 1906, quem confoederatio CGT seditiosum fore nuntiabat, duces eius ante diem comprehendi iussit. In Camera custodis ordinis partes audacter professus est, se ipsum «primum Franciae vigilem» appellans. Comitia mensis Maii 1906, quibus sinistrae late vicerunt, auctoritatem eius firmaverunt: die 25 Octobris 1906 Sarrien in praesidio consilii successit, ministerio rerum interiorum retento.<ref>De Courrières, de oratione apud Lens diei 17 Martii 1906 et de die 1 Maii 1906: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', Lutetiae, Julliard, in serie « Archives », 1965.</ref> === Primum gubernium Clemenceau (Octobri 1906 – Iulio 1909) === Ministerium quod composuit, ex radicalibus et socialistis nulli factioni adscriptis constitutum, magnum reformationum programma proposuit: tributum ex reditibus, pensiones opificum, vias ferratas redimendas, concilia militaria reformanda. Ministerium Laboris et Providentiae socialis creavit, Renato Viviani socialistae commissum: institutum quod mansit. Leges tamen promissis minores fuerunt: redemptio viarum ferratarum occidentalium (1908) et lex de requiete hebdomadaria utcumque servata inter pauca bene gesta numerantur, cum tributum ex reditibus, a Iosepho Caillaux paratum, in senatu haereret. In re autem vigilum gravissima perfecit: Caelestinus Hennion summae custodiae publicae praepositus est, et decreto diei 30 Decembris 1907 cohortes regionales vigilum mobiles institutae sunt, quae in memoria populi «cohortes Tigris» manserunt.<ref>De programmate anni 1906, de ministerio Laboris et de cohortibus mobilibus: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Christophe Cornevin, s.v. « Hennion », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Totum illud tempus certamine cum motu opificum occupatum est. Contra CGT, quae inde a conventu Ambianensi (1906) cessationi operum generali et seditiosae studebat, Clemenceau identidem vires expertus est: cessantibus opificibus electricis Parisiensibus, baiulis portuum, nautis, tabellariis. Gravissimum discrimen fuit vinitorum meridianorum seditio vere anni 1907: contra motum ingentem ob vini vilitatem ortum, qui centena milia hominum post cauponem Marcellinum Albert congregabat, gubernium duces comprehendi iussit et milites misit; Narbone mense Iunio nonnulli glandibus perierunt, et milites legionis septimae decimae Biterris imperia detrectaverunt. Exitus rei saepe narratus est: Marcellinus Albert, Lutetiam profectus ut vinitorum causam ageret, e colloquio cum ministro infamis discessit, cum Clemenceau ei centum francos ad reditum dedisset. Anno 1908 cessatio eorum qui in harenariis vallis Sequanae laborabant in tragoediam versa est: duo cessantes a custodibus publicis apud Draveil-Vigneux die 2 Iunii occisi sunt, quattuor alii apud Villeneuve-Saint-Georges die 30 Iulii ceciderunt; gubernium principes CGT comprehendi iussit, confoederationem tamen non dissolvit, quod multi e maiore parte flagitabant. Socialistae «gubernium sicariorum» clamabant; orationum certamina inter Clemenceau et Jaurès, in primis mense Iunio 1906 de proprietate, civitate, socialismi futuro, inter summa eloquentiae parlamentariae illius aetatis numerantur: consiliis de futuro a tribuno socialista expositis Clemenceau scientiam hominis qualis est et rationem reformationum singillatim parandarum opposuit.<ref>De certaminibus opificum annorum 1906–1909, de vinitoribus meridianis et de re Draveil-Villeneuve-Saint-Georges: Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', op. cit.; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « Draveil-Vigneux et Villeneuve-Saint-Georges, affaire », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Historici imaginem «fractoris cessationum» his annis natam postea temperaverunt. Iacobus Julliard demonstravit Clemenceau non ius cessandi frangere voluisse, quod tota vita et adhuc apud Carmaux anno 1892 defenderat, sed violentiam et legum contemptum eorum sodaliciorum quae, actionem directam professa, ex omni contentione quasi meditationem rerum novarum faciebant; praefectis enim constanter mandabat ut et operis libertatem et cessandi libertatem aeque tuerentur neve milites ante tempus mitterent. Manet tamen quod caedes annorum 1906–1909, quales post caedem Fourmiensem non acciderant, inter eum et opifices ordinatos discidium numquam sanatum fecerunt; ex quo natum est odium quod CGT et socialistae per bellum ei habuerunt.<ref>Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', op. cit.; de cessatione apud Carmaux et de arbitrio anni 1892, ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> In rebus externis Clemenceau, certamen cum Germania vitari non posse persuasus, consensionem cum Britannia («Entente cordiale») et necessitudinem cum Russia firmavit, et controversiam Francogermanicam de perfugis Casablancae (1908) arbitrio composuit. Gubernium eius, inter longissima Tertiae Rei Publicae, die 20 Iulii 1909 cecidit, post disputationem de classe in qua verbis inauditae asperitatis cum Delcassé conflixit: suffragatione de ordine agendi victus, statim se abdicavit. [[Aristides Briand]], eius minister, successit.<ref>De casu gubernii diei 20 Iulii 1909: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Watson, ''Georges Clemenceau. A Political Biography'', Londinii, Eyre Methuen, 1974.</ref> == Censor et vigil rei publicae (1909–1917) == Insequentes anni Clemenceau ad duo sua munera reduxerunt, senatum et diurna. Post orationes in America Meridiana habitas (1910), pugnam contra Briand, deinde contra Caillaux resumpsit, cuius consilia Germaniae concedendi in discrimine Agadirensi et in pacto Francogermanico anni 1911 de Congo denuntiavit. Mense Maio 1913 nova acta diurna condidit, ''L'Homme libre'', et eodem anno legi de militia ad tres annos producenda suffragatus est, certamen appropinquare persuasus; annis 1912–1913 etiam [[Raimundus Poincaré|Poincaré]] viam ad praesidium rei publicae in conventu praeparatorio republicano obstruere conatus est, electionem tamen non impedivit.<ref>De ''L'Homme libre'', de lege militiae trium annorum et de comitiis praesidis creandi anni 1913: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Per Magnum Bellum in gubernia «Unionis sacrae» intrare noluit et censoris partes elegit. Die 26 Augusti 1914, cum consilium Viviani novaretur, ministerium a Briand oblatum recusavit, indignum ratus tali tempore sub alio quam se ipso servire; quod propositum per totum bellum tenuit. Acta eius, exeunte Septembri 1914 suppressa, quod vitia curationis vulneratorum vehendorum detexerant, titulo provocanti ''L'Homme enchaîné'' redierunt et cotidie contra apparatus bellici defectus, vanam magistratuum fiduciam, inanes legatorum spes pugnabant, intra fines censurae cum qua perpetuum bellum minutum gerebat. Praeses commissionis exercitus et commissionis rerum externarum senator gravissimus, frontem identidem visitabat et testes audiebat, scientiam rei bellicae colligens quam pauci parlamentarii cum eo communicabant; milites adventibus eius, usque in fossas primae aciei, assueverunt.<ref>De ''L'Homme enchaîné'' et de opera Clemenceau in commissionibus senatoriis: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Crescente civium lassitudine, post cruentum impetum a Nivelle factum, militum seditiones et operum cessationes veris anni 1917, pugnam contra eos qui de victoria desperabant suam fecit: die 22 Iulii 1917 in senatu contra Ludovicum Malvy, ministrum rerum interiorum ab anno 1914, indulgentiae erga pacis fautores accusatum, orationem accusatoriam habuit quae gubernium Ribot concussit et viam reditus sui aperuit. Eversis consiliis Ribot et Painlevé, Poincaré, qui eum minime amabat quemque Clemenceau semper oppugnaverat, eum arcessere statuit: inter Caillaux, id est pacem compositam quaerendam, et Clemenceau, id est bellum usque ad victoriam, praeses rei publicae decrevit, intellegens, ut in commentariis suis notavit, vim veteris pugnatoris fabulis iam celebratam plus valituram esse quam cuiusvis alterius consilii infirmitatem. Colloquia diebus 14 et 15 Novembris 1917 habita sunt; gubernium die 16 constitutum est.<ref>De oratione diei 22 Iulii 1917 et de gubernio constituendo: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 583–588, qui commentarios Poincaré de colloquiis dierum 14 et 15 Novembris 1917 citat.</ref> == Gubernium victoriae (1917–1918) == === «Bellum gero» === Die 20 Novembris 1917 novus praeses consilii, idem minister belli, Camerae declarationem ad unam rem redactam proposuit, bellum, et fidem 418 suffragiis contra 65 (quae socialistarum erant) obtinuit. Gubernium eius, ex viris secundi ordinis et fidelibus compositum, circa manum arte coniunctam versabatur: Georgium Mandel, principem officii civilis, ducem Henricum Mordacq, principem officii militaris, Iulium Jeanneney, subsecretarium praesidio consilii additum, Georgium Wormser, a consiliis politicis. Haec potestatis contractio, quae Poincaré a summis deliberationibus arcebat, plane tamen parlamentaria mansit: Clemenceau commissionibus parebat, inspectionem parlamentariam apud exercitus accipiebat et fidem Camerae identidem petebat. Die 8 Martii 1918, socialistis respondens, programma suum paucis verbis expressit, quae posteri memoria tenuerunt: «Domi: bellum gero; foris: bellum gero. Semper bellum gero.»<ref>De declaratione diei 20 Novembris 1917 et de ratione regendi: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 591–592; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit. Verba diei 8 Martii 1918 in ''Journal officiel'' leguntur.</ref> Severitas primum domi exercita est. Iam die 28 Novembris 1917 Camera Malvy ad senatum in summum iudicium constitutum remisit, ipso petente, qui se purgare volebat; proditionis absolutus, mense Augusto 1918 ob officium violatum quinquennii exsilio damnatus est. Mense Decembri 1917 Camera Iosephum Caillaux immunitate privavit, suspectum commerciorum cum hoste ob colloquia de pace componenda habita; die 14 Ianuarii 1918 comprehensus, demum vere anni 1920 a summo illo iudicio condemnatus est poena quam longa custodia ante iudicium iam absumpserat, iuribus civitatis ademptis. Iustitia bellica praeterea complures hostis ministros punivit, in quibus Bolo Pacha, qui capite damnatus interfectus est. Historici consentiunt haec iudicia tam instrumenta animorum confirmandorum quam opera iustitiae fuisse: Malvy in primis piaculi vicem sustinuit. Eodem tempore, quod minus notum est, Clemenceau ab omni graviore opificum coercitione abstinuit: cessationes veris anni 1918 colloquiis et mercede tuenda potius quam vi compositae sunt.<ref>De causis Malvy et Caillaux: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Gaston Monnerville, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1968. De rebus opificum per bellum: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Neque bellum gerere idem erat ac desperantes tantum opprimere. Gubernium oeconomiam severe rexit, annonam et arma Ludovico Loucheur curante administravit, animos civium sustinuit censura in res politicas mitigata, in res militares inflexibili, mercedesque tuebatur ne plebs erumperet; magnae cessationes fabrorum metallicorum Parisiensium, vere anni 1918, colloquiis solutae sunt, gubernio ab omni vi se abstinente. Cum Poincaré rationes frigidae et parum familiares manserunt: praeses rei publicae, accurate certior factus sed raro consultus, in commentariis amaritudinem suam notabat, paene omni vera potestate privatus; nihilo minus usque ad victoriam praesidem consilii, quem oderat, fideliter texit. Necessitudines autem cum imperatoribus doctrinam totius vitae Clemenceau inverterunt: vetus potestatis militaris castigator ducum contra parlamentum patronus factus est, iisdem tamen civilis potestatis principatum sine ulla verecundia inculcans.<ref>De ratione regendi per bellum et de necessitudine cum Poincaré: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Raymond Poincaré, ''Au service de la France'', vol. IX–X.</ref> === Discrimen veris 1918 et imperium unum === Die 21 Martii 1918 impetus Germanicus «Michael» frontem Britannicam in [[Picardia (provincia)|Picardia]] perrupit et exercitus sociorum dividere minatus est. In eo discrimine, gravissimo post pugnam ad Matronam, Clemenceau primas partes egit: Lutetiam deserendam ne cogitari quidem passus est, perstandi voluntatem imposuit, imperio inter socios uni constituendo operam dedit. In conventu apud Doullens, die 26 Martii, [[Ferdinandus Foch|Foch]] mandatum accepit actiones exercituum sociorum in fronte occidentali ordinandi; potestates eius apud Bellovacos die 3 Aprilis auctae sunt, deinde vere titulus imperatoris summi exercituum sociorum ei tributus est. Clemenceau Foch praetulerat, cuius animi ardor apud eum tristitiae [[Philippus Pétain|Pétain]] praevaluit, hoc tamen exercitibus Francicis praefecto retento: hoc par ducum contra impetus parlamentarios protexit, in primis post cladem apud «Chemin des Dames», cum die 4 Iunii 1918 duces militares interpellatoribus dedere coram Camera recusavit fidemque 377 suffragiis contra 110 obtinuit.<ref>De discrimine mensis Martii 1918, de conventu apud Doullens et de imperio uno: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « Foch », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Praeses consilii, quem milites in fossis primae aciei, interdum intra teli iactum hostium, identidem videbant, «Pater Victoriae» factus est. Inde a die 18 Iulii 1918 impetus contrarius ad Matronam belli fortunam vertit; successus usque ad autumnum continuati sunt. Cum Germania exhausta indutias secundum «quattuordecim capita» praesidis [[Woodrow Wilson|Wilson]] peteret, Clemenceau inter socios consensum de condicionibus paravit quibus bellum renovari non posset. Indutiae die 11 Novembris 1918 apud Rethondes signatae sunt; eodem die coram Camera Clemenceau condiciones recitavit, Alsatiam Lotharingiamque redeuntes salutavit et Franciam, heri Dei militem, hodie humanitatis militem, semper optimae cuiusque causae militem futuram esse proclamavit. Paucis post diebus [[Academia Francica]] eum simul cum Foch cooptavit; numquam tamen in ea sedit.<ref>De itineribus ad frontem, de indutiis et de sessione diei 11 Novembris 1918: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Pax difficilis (1919) == [[Fasciculus:Big four.jpg|thumb|Consilium Quattuor Lutetiae anno 1919: Lloyd George, Orlando, Clemenceau, Wilson.]] === Conventus Parisiensis et Consilium Quattuor === [[Deliberatio de pace componenda Lutetiae facta (1919)|Conventus pacis]] Lutetiae die 18 Ianuarii 1919 apertus est, Clemenceau praesidente. Summae res primum in Consilio Decem, deinde, ab exeunte Martio, in Consilio Quattuor agebantur, ubi Wilson, [[David Lloyd George|Lloyd George]], Orlando, Clemenceau conveniebant, qui solus ex quattuor utraque lingua utebatur. Francorum postulata eadem semper erant: Alsatia Lotharingiaque restituendae, damna reparanda, securitatis pignora in finibus [[Rhenus|Rheni]] petenda. Die 19 Februarii 1919 insidiae in eum factae sunt: Aemilius Cottin, anarchiae fautor, plures glandes in raedam eius in via Franklin emisit; glande prope scapulam haerente vulneratus, praeses consilii, septem et septuaginta annorum, paucis diebus ad opus rediit et postea poenam mortis percussori suo commutari obtinuit.<ref>De conventu ordinando et de insidiis diei 19 Februarii 1919: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit. De venia Cottin data: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Clemenceau ad colloquia parum credulus accessit. «Quattuordecim capita» ut disputationis fundamentum acceperat, quia Alsatiae Lotharingiaeque restitutionem continebant, sed neque spes paene religiosas Wilson neque fiduciam [[Confoederatio Nationum|Societati Nationum]] habitam participabat: eius institutionem accepit, non credens societatem sine armis cuiusquam securitatem praestare posse; dictum eius de «nobili candore» praesidis Americani diffidentiam exprimit quam disputationes confirmaverunt. Cum Lloyd George, qui pacem Franciae nimis utilem vitare cupiebat et ad vetera aequilibria iam respiciebat, necessitudines inter societatem et certamen fluctuabant. Discessus iratus Orlando, mense Aprili, de urbe Fiume, quam Wilson Italiae negabat, tres tantum rerum arbitros reliquit; quod autem Clemenceau postulata Italica neglexerat, Lutetiam Romamque diu alienavit. Foederis exemplar legatis Germanis die 7 Maii 1919 in Trianon-Palace propositum est, brevi caerimonia in qua superbia comitis Brockdorff-Rantzau animos accendit; post extremas concessiones a Lloyd George expressas, in primis de finibus Polonicis, Germania, renovati belli metu, subscripsit.<ref>De Consilio Quattuor, de postulatis Italicis et de foedere legatis Germanis proposito: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit.</ref> Caput colloquiorum ripa sinistra Rheni erat. Contra Foch et Poincaré, qui Rhenaniam diu separandam censebant, Clemenceau die 24 Martii 1919 omni separatione politica cessit, ea condicione ut foederibus cautionis Civitates Foederatae et Britannia se obligarent Franciae oppugnatae auxilium ferre, ripa sinistra quindecim annos occupanda et perpetuo armis vacua futura. Saraviam item sibi adiungere noluit: regio Societati Nationum administranda tradita est, fodinae Franciae attributae, plebiscitum post quindecim annos promissum. Articulus 231 foederis fundamentum iuris statuit quo damna repararentur; summa pecuniae commissioni relicta est. Cum querelae Germanorum Lloyd George exeunte Maio labefactarent, Wilson adiuvante Clemenceau summam rerum servavit. Foedus die 28 Iunii 1919 in porticu Speculorum Versaliis signatum est, ubi imperium Germanicum anno 1871 proclamatum erat. Die 14 Iulii pompa Victoriae per Campos Elysios ante cenotaphium mortuorum descendit; deinde Clemenceau foedera cum ceteris victis paranda curavit: Sangermanense cum Austria et Nulliacense cum Bulgaria ante eius discessum signata sunt.<ref>De colloquiis Rhenanis et de consilio diei 24 Martii 1919 mutato: Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit.; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Jean-Jacques Becker, s.v. « Versailles (traité de) », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Compositio statim impugnata === [[Fasciculus:Orpen, William (Sir) (RA) - The Signing of Peace in the Hall of Mirrors, Versailles, 28th June 1919 - Google Art Project.jpg|thumb|Foedus in porticu Speculorum signatur: tabula a Gulielmo Orpen picta (1919).]] Compositio Versaliensis auctori suo duplicem accusationem peperit, quae eum numquam reliquit. Foch, Poincaré dextraque nationalis, cuius censuram Iacobus Bainville complexus est pacem nimis mollem pro sua duritia appellans, Clemenceau securitatem Francicam prodidisse putabant, qui Rhenum chartarum promissis vendidisset; recusatio senatus Americani, quae cautionem Americanam Britannicamque irritam fecit, iam anno 1920 illis suffragari visa est. Contra apud Anglos et Americanos, quos liber [[Iohannes Meginhardus Keynes|Keynes]] commoverat, foedus pax Carthaginiensis erat odio Francico dictata. Recentiores historici, aequiores, angustias ostendunt quibus Clemenceau premebatur: societate obligatus, sine qua Francia nec bellum vincere nec pacem tueri poterat, id obtinuit quod civitas paene quindecies centenis milibus mortuorum exhausta a sociis iam discedere meditantibus obtinere poterat. Foedus a Cameris Francicis mense Octobri 1919 comprobatum est, sed in disputatione omnium partium querelae sonuerunt.<ref>De foederis castigatoribus: Jacques Bainville, ''Les Conséquences politiques de la paix'', Lutetiae, 1920; John Maynard Keynes, ''The Economic Consequences of the Peace'', Londinii, 1919; de nova aestimatione, Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit., et ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> == Repulsa Ianuarii 1920 et discessus == Comitiis Novembris 1919, quibus coniunctio nationalis («Bloc national»), quae eius nomen prae se ferebat, vicit et Cameram caerulei coloris creavit, Clemenceau suffragia non petivit. Amici, Mandel praecipue, eum ad praesidium rei publicae, quod Poincaré mense Februario 1920 relicturus erat, impellebant. Ipse tacebat, nihil rogare dignatus. Aristides Briand candidaturam praesidis Camerae, [[Paulus Deschanel|Pauli Deschanel]], instruxit et contra «Tigrem» collecta odia excitavit: catholicorum, quos imagine praesidis sine ritu sacro efferendi terrebat, amicorum Caillaux et Malvy, eorum denique quos foedus deceperat. In conventu praeparatorio factionum republicanarum, die 16 Ianuarii 1920, Deschanel Clemenceau 408 suffragiis contra 389 antecessit. Quamquam comitia sollemnia nondum acta erant, Clemenceau candidaturam statim retraxit, scribens se mandatum recusaturum etiam si maior pars deferret, neque se invita maiore parte regendo dignitatem minuere velle. Die 17 Ianuarii congressus Deschanel 734 suffragiis elegit; postridie Clemenceau cum ministris se magistratu abdicavit neque victorem, salutatum venientem, admisit. Diurna sociorum hanc ingratitudinem indignata sunt; dictum Lloyd George attributum communem stuporem expressit: hoc tempore ipsos Francos Iohannam Arcensem cremavisse.<ref>De comitiis praesidis creandi mensis Ianuarii 1920: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Samuël Tomei, s.v. « Deschanel », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> == Ultimi anni (1920–1929) == === Itinera, amicitiae, extrema certamina === [[Fasciculus:Georges Clemenceau et Claude Monet.jpg|thumb|Clemenceau apud Claudium Monet in horto Givernensi.]] Omni munere liberatus, duodeoctoginta annos natus, Clemenceau vitam inter domicilium suum viae Franklin, quod ab anno 1895 incolebat, et «Bélébat» dividebat, humilem domum in harenis maritimis apud Saint-Vincent-sur-Jard exeunte anno 1919 in perpetuum conductam, mari obversam, ubi hortum colebat et scribebat; a fratre Paulo alienatus, in praediis familiae morari non iam poterat. Itinera fecit: in [[Aegyptus|Aegyptum]] et Sudaniam vere anni 1920, deinde, a Septembri 1920 ad Martium 1921, longum iter per Asiam meridianam et orientalem, quod ab [[India]] per [[Srilanca|Taprobanen]], [[Singapura|Singapuram]], [[Birmania|Birmaniam]] eum duxit, venatione tigridis interposita quam in epistulis cum irrisione narrat. Anno 1922, Americanorum discessu sollicitus, unum et octoginta annos natus in Civitates Foederatas navigavit ut orationibus populum officiorum Europae debitorum admoneret; multitudines eum laetissime exceperunt, effectus politicus exiguus fuit. Magna cum Claudio Monet amicitia ultimos annos implevit: ipse pictorem senescentem sustinuit, ei persuasit ut oculos secari pateretur, et perfectionem donationemque Nymphaearum curavit, quae paulo post mortem Monet, exeunte anno 1926, in Orangerie collocatae sunt.<ref>De itineribus otii et de amicitia cum Monet: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 823–825 (de itinere Americano anni 1922) et 832–833 (de domo Bélébat); Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Otium tamen non prorsus abdicatio fuit. Clemenceau foederum custodem victoriaeque vigilem se praestabat: fidelium suorum, Mandel et Tardieu, cursus fovebat, pignora anni 1919 paulatim dissolvi anxius spectabat, et mense Octobri 1921 monumentum militum Vendeae apud Sainte-Hermine dedicandum suscepit, ubi sculptor Sicard eum, ipso ita volente, inter milites finxit. Cetera omnia recusavit: honores, insignia (etiam [[Legio Honoris|Legionis honoris]], quam numquam acceperat), sellam Academiae quam vacuam reliquit, revocationes quae per discrimina annorum post 1920 multiplicabantur. Nihil iam exspectare volebat nisi a labore suo et a mari, quod ex Bélébat, «tuguriolo» suo harenarum, contemplabatur, ubi hortum minutum, multis paulatim sementibus, disciplinae Givernianae multum debentem creaverat.<ref>De monumento apud Sainte-Hermine et de honoribus recusatis: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Scriptor vespertinus === Otium studiosum fuit. Praeter libellum de [[Demosthenes|Demosthene]] (1926), rogatu Margaritae Baldensperger scriptum, editricis anno 1923 cognitae, ad quam centenas extremi amoris epistulas misit, anno 1927 edidit ''Au soir de la pensée'', magnam summam philosophicam duobus voluminibus, in qua senex, philosophiae positivae et Darwini alumnus, de cognitione, religionibus, hominis in universo loco meditatur; deinde libellum de Claudio Monet (1928). Editio postuma libri ''Mémorial'' Foch, anno 1929 a Raymundo Recouly curata, colloquiorum collectio in qua Foch eum pacem perdidisse accusabat, silentium quod sibi imposuerat rumpere coegit: paucis mensibus dictavit ''Grandeurs et misères d'une victoire'', responsum vehemens et testamentum politicum, quod post mortem, anno 1930, editum est. In eo adhuc nocte inter dies 21 et 22 Novembris 1929 laborabat.<ref>De operibus annorum post 1920 et de origine libri ''Grandeurs et misères d'une victoire'': Samuël Tomei, s.v. « Grandeurs et misères d'une victoire », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> === Mors et funus === [[Fasciculus:25-11-29, inhumation de Clemenceau, au Colombier, à Mouchamps, la tombe - btv1b53223226p.jpg|thumb|Sepulcrum Clemenceau in praedio Le Colombier, die 25 Novembris 1929.]] Georgius Clemenceau domi suae Parisiensi die 24 Novembris 1929 mortuus est, undenonagesimum annum agens. Ex eius voluntate, quae omnem caerimoniam, omnem pompam, omnes flores excludebat, cum gubernium funus publicum offerret, corpus noctu in Vendeam translatum et die 25 Novembris in praedio Le Colombier prope Mouchamps, iuxta patrem, in fossa simplici pridie effossa, coram familia et paucis fidelibus humatum est. Nulla inscriptio sepulcrum signat, quod sola stela indicat, Minerva a Sicard sculpta superposita. Pauci agricolae vicini et incolae vicorum quos funus transibat, in liminibus taciti stantes, soli huius in natalem terram reditus testes fuerunt.<ref>De morte et de sepultura in praedio Le Colombier: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., ex testimonio ducis Mordacq; s.v. « Musée Clemenceau », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> == Doctrina politica == Clemenceau nullum umquam doctrinae librum composuit, sed milia commentariorum, orationes, libri cogitationem cohaerentem effingunt, cuius caput praebet sententia in Camera die 29 Ianuarii 1891, cum de fabula ''Thermidor'' Sardou disputaretur, prolata: res novas Francicas unum corpus esse, quod dividi non possit. Res publica ei non una e multis imperii formis erat, sed perfectio anni 1789 semper inchoata: inde repudiatio legum constitutionalium anni 1875, quas pactum cum regum fautoribus iudicabat; inde diuturnum adversus senatum et praesidium rei publicae odium; inde studium inspectionis parlamentariae; inde denique (quod ex anno 1870 et causa Dreyfusiana didicerat) certa sententia potestatem militarem civili subiciendam esse, quam regulam etiam in bello gerendo servavit.<ref>De doctrina republicana, de sententia unius corporis (sessio diei 29 Ianuarii 1891) et de principatu potestatis civilis: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Laicitas eius e libera cogitatione a patre accepta et e philosophia positiva institutionis medicae fluebat. Deum constanter negans, librorum [[Ioannes Stuart Mill|Stuart Mill]] interpres, Darwini et [[Augustus Comte|Comte]] alumnus, religiones explicationes mundi obsoletas habebat, sed pugnam contra ecclesiam institutam a libertate conscientiae credentium semper distinxit, quam iam praefectus Montis Martyrum edixerat et lege separationis anni 1905 servavit: nullam religionem civitatis esse debere, nullam cultuum vexationem. Haec philosophia materiae, sub vitae vesperum in ''Au soir de la pensée'' exposita, etiam singularia consectaria habuit, ut illam misericordiam ad animalia extensam, «Quintum Statum» dolentium sine voce, qua eorum defensionis praecursor fuit.<ref>De libera cogitatione, de philosophia positiva et de libro ''Au soir de la pensée'': Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; de « Quinto Statu » animalium (commentarius in ''La Justice'' diei 10 Aprilis 1895, in ''Le Grand Pan'' receptus), ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> In quaestione sociali Clemenceau locum proprium et incommodum tenebat, quem ipse ita definiebat: singulorum ius cum mutua omnium cura coniungendum. Persuasus miseriam opificum, quam medicus Montis Martyrum prope viderat, rei publicae non minus nocere quam apertos eius hostes, «Quartum Statum» reformationibus inserere volebat: iure sodaliciorum, tempore operis finito, pensionibus, tributo ex reditibus. Sed bonorum communionem respuebat, quae singulos fictae cuidam civitati immolaret, et ordinum certamen, quod unitatem nationis republicanae frangeret: huc spectat eius cum Jaurès controversia anni 1906, in qua consiliis socialistarum naturae humanae cognitionem et rationem rerum gradatim acquirendarum opposuit. Eadem ratio imperium eius rexit: cessationem ut ius defendere, seditionem ut crimen frangere.<ref>De singulorum iure cum omnium cura coniuncto et de controversia cum Jaurès mensis Iunii 1906: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Denique de gentibus ita sentiebat ut patriae amorem Iacobinum cum iurium omnium gentium communione coniungeret. Natio Francica, rerum novarum filia, exempli munus habebat, non dominationis: inde coloniarum expugnationis censura ob aequalitatem populorum, etiamsi imperii iam parti administrationem postea suscepit. Ex itinere Americano et discrimine Boulangistico didicerat Caesaribus et servatoribus omnibus perpetuo diffidere; ex anno 1870 certam opinionem Germaniam, Bismarcki deinde Guilelmi, praecipuum periculum manere: quo nitebatur eius studium consensionis cum Anglia et Civitatibus Foederatis, quas usque ad extremum illud iter Americanum necessarium pacis pignus habuit.<ref>De coloniarum censura, de patriae amore republicano et de Caesarum diffidentia: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Homo privatus == Prius orator et scriptor pugnax quam vir publicus innotuit. In rostris Clemenceau genus dicendi novum imposuit: sententias breves, irrisionem mortiferam, omnem affectuum ostentationem repudiatam, artem verbi quod ferit; imaginum ridicularum pictores mature illam faciem malis altis demissisque mystacibus arripuerunt, formas eius varias per aetates fingentes, ab «eversore ministeriorum» ad «primum vigilem» et «Patrem Victoriae». Cognomen «Tigris», a diurnis ineunte saeculo, etiam ante primum ministerium, vulgatum, indolem pugnacem, amicis aeque ac inimicis formidolosam, apud aequales posterosque complexum est. Idem certator singularis erat: Clemenceau gladio et sclopeto cum pluribus adversariis pugnavit, cum Déroulède anno 1892, cum Paulo Deschanel anno 1894, cum Drumont anno 1898, nullo tamen ex his certaminibus graviter laeso, et haec hominis periculosi fama pars auctoritatis eius erat.<ref>De imaginibus ridiculis et de certaminibus singularibus: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « caricature » et « duel » (haec altera a Jean-Noël Jeanneney scripta); Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 399–401.</ref> Persona publica saepe hominem texit. Brevis, quadratus, eques peritissimus qui cotidie mane in nemore Bononiensi equitabat, ab adulescentia gladio exercitatus, Clemenceau familiares electos colebat: paucos amicos politicos, sed artificum et litteratorum amicitias artissimas, Claudii Monet imprimis, Gustavi Geffroy, Augusti Rodin, Iaponis viri publici [[Saionji Kinmochi]]. Artis Iaponicae collector, picturae quae impressionistica vocatur iam annis post 1880 defensor, Graecarum litterarum studiosus qui [[Aeschylus|Aeschylum]] et [[Plato|Platonem]] ipsis verbis legebat, idem tota vita indefesse laborabat, ante lucem surgens, parum dormiens. Surditas crescens et diabetes, insulino ab anno 1923 curatus (inter prima eius medicaminis exempla in Francia), vim eius iam fabulis celebratam vix minuerunt. Deum constanter negans omne religionis solacium recusavit, numquam tamen credentes vexavit; ultima eius voluntas, summae simplicitatis, illam constantiam sine spe alterius vitae continuat qua liber ''Au soir de la pensée'' imbutus est. Post divortium anni 1892 caelebs mansit, sed non solitarius: filia Theresia ab anno 1908 apud eum vixit, et amores eius, a comitissa d'Aunay ad Margaritam Baldensperger, epistularum copiam aluerunt quae inter pulcherrimas illius aetatis numerantur.<ref>De vita privata, de amicitiis cum artificibus et de epistulis: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 875–877 de valetudine; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., imprimis de diabete et de insulino inde ab anno 1923 in valetudinario Americano apud Neuilly accepto; Georges Clemenceau, ''Lettres à une amie, 1923-1929'', Lutetiae, Gallimard, 1970.</ref> == Memoria et historici == === Memoria disputata === [[Fasciculus:Georges Clemenceau Statue Paris.jpg|thumb|Statua a Francisco Cogné sculpta, Lutetiae prope Campos Elysios (anno 1932 erecta).]] Gloria «Patris Victoriae», anno 1918 ingens et post mortem narrationibus familiarium (Ioannis Martet, ducis Mordacq, Georgii Wormser) alita, non impedivit tamen quominus memoria eius diu incommoda esset. Dextra catholica et [[Carolus Maurras|Maurrassiana]] ei nec odium clericorum nec Versalias ignovit; sinistra socialistarum et communistarum memoriam «fractoris cessationum» et «bestiae rufae» fovit, adeo ut nomen eius e fastis sinistrae Francicae diu abesset. Statua tamen a Francisco Cogné anno 1932 in circo Camporum Elysiorum erecta, museum in domicilio eius viae Franklin institutum, Bélébat conservata, domus natalis in museum nationale conversa loca memoriae popularis numquam deficientis fixerunt; et exemplum Clemenceau, inde ab anno 1940 ([[Carolus de Gaulle|de Gaulle]] exemplum anni 1917 invocabat) usque ad discrimina nostrae aetatis, invocatur quotiens de auctoritate civitatis et virtute in rebus adversis agitur.<ref>De memoria Clemenceau: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., imprimis s.v. « caricature » et « Action française »; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Memoria etiam sua loca habet. Praeter statuam Parisiensem et museum viae Franklin, iam anno 1931 opera Iulii Jeanneney fideliumque apertum, Vendea summam memoriae continet: domus natalis apud Mouilleron-en-Pareds (quo in vico etiam Ioannes de Lattre de Tassigny natus est) museum nationale utrique viro dicatum continet; Bélébat, apud Saint-Vincent-sur-Jard, eo statu servata quo Clemenceau eam reliquit, inter loca regionis frequentissima manet; sepulcrum denique in Le Colombier, sine nomine, sine titulo, peregrinationis tacitae meta factum est. Classis Francica navi aeroplanis vehendis nomen Clemenceau dedit, quae ab anno 1961 ad annum 1997 in classe meruit; centena oppida viis, plateis, scholis idem nomen dederunt; et centesimus a victoria annus anno 2018 celebratus singularem locum confirmavit quem in memoria nationali tenet vir qui vivus honores fere omnes recusaverat.<ref>De museo viae Franklin et de locis memoriae Vendeanis: s.v. « Musée Clemenceau », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Historicorum iudicium === Historici diu inter laudatores fideles et accusatores adversarios fluctuaverunt. Studium Iacobi Julliard de Clemenceau «fractore cessationum» (1965) examen criticum primi ministerii aperuit; biographia Davidis Robin Watson (1974) primam totius vitae tractationem doctam praebuit, quam secuta sunt magnum opus Ioannis Baptistae Duroselle (1988), tabulis musei Clemenceau nisum, deinde biographia Michaelis Winock (2007), scriptori et morum iudici non minus quam viro publico intenta. Dictionarium Clemenceau, a Sylvia Brodziak et Samuële Tomei curatum, et libellus Ioannis Francisci Chanet, qui hominem in ipsum aestum passionum republicanarum reponit, hanc novam aestimationem produxerunt, repugnantiis viri attentam: conciliator anni 1871 belli integri auctor factus est, senatus contemptor senator, coloniarum adversarius imperii administrator, defensor cessantium apud Carmaux eorundem in imperio adversarius. Haec ipsa inter optima proposita et imperii usum discordia, aperte suscepta nec dissimulata, efficit ut Clemenceau hodie inter aptissima studiorum argumenta habeatur ad mores civiles republicanorum cognoscendos.<ref>Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', op. cit.; David Robin Watson, ''Georges Clemenceau. A Political Biography'', op. cit.; Jean-Baptiste Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Michel Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Sylvie Brodziak et Samuël Tomei (ed.), ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Jean-François Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Notae == <references /> == Opera praecipua Georgii Clemenceau == * ''De la génération des éléments anatomiques'', thèse de médecine, 1865. * ''La Mêlée sociale'', Lutetiae, Fasquelle, 1895. * ''Le Grand Pan'', Lutetiae, Fasquelle, 1896. * ''Les Plus Forts'', roman, Lutetiae, Fasquelle, 1898. * ''L'Iniquité'' (1899) et ''Vers la réparation'' (1899), premiers recueils des articles de l'affaire Dreyfus, suivis de cinq autres volumes jusqu'en 1903. * ''Le Voile du bonheur'', pièce en un acte, 1901. * ''Démosthène'', Lutetiae, Plon, 1926. * ''Au soir de la pensée'', Lutetiae, Plon, 2 vol., 1927. * ''Claude Monet. Les Nymphéas'', Lutetiae, Plon, 1928. * ''Grandeurs et misères d'une victoire'', Lutetiae, Plon, 1930 (opus postumum). == Bibliographia == === Biographiae et studia === * Jean-Baptiste Duroselle, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1988. * Michel Winock, ''Clemenceau'', Lutetiae, Perrin, 2007. * David Robin Watson, ''Georges Clemenceau. A Political Biography'', Londinii, Eyre Methuen, 1974. * Jean-François Chanet, ''Clemenceau. Dans le chaudron des passions républicaines'', Lutetiae, Gallimard, 2021 (praemio Lucien-Febvre anno 2023 ornatus). * Sylvie Brodziak et Samuël Tomei (ed.), ''Dictionnaire Clemenceau'', Lutetiae, Robert Laffont, in serie « Bouquins », 2017. * Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves. L'affaire de Draveil-Villeneuve-Saint-Georges'', Lutetiae, Julliard, in serie « Archives », 1965. * Gaston Monnerville, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1968. === Testimonia et fontes === * Jean Martet, ''Le Silence de M. Clemenceau'', Lutetiae, Albin Michel, 1929 ; ''M. Clemenceau peint par lui-même'', Lutetiae, Albin Michel, 1929 ; ''Le Tigre'', Lutetiae, Albin Michel, 1930. * Henri Mordacq, ''Le Ministère Clemenceau. Journal d'un témoin'', Lutetiae, Plon, 4 vol., 1930-1931 ; ''Clemenceau au soir de sa vie, 1920-1929'', Lutetiae, Plon, 2 vol., 1933. * Georges Wormser, ''La République de Clemenceau'', Lutetiae, PUF, 1961 ; ''Clemenceau vu de près'', Lutetiae, Hachette, 1979. * Georges Clemenceau, ''Grandeurs et misères d'une victoire'', Lutetiae, Plon, 1930 ; ''Au soir de la pensée'', Lutetiae, Plon, 2 vol., 1927 ; ''Lettres à une amie, 1923-1929'', Lutetiae, Gallimard, 1970. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Georges Clemenceau|Georgium Clemenceau}} {{Fontes biographici}} * [http://musee-clemenceau.fr/ De museo Clemenceau] {{Formula:Praesidentes consilii et Primi ministri Rei Publicae Francicae}} {{DEFAULTSORT:Clemenceau, Georgius}} [[Categoria:Primi ministri Franciae]] [[Categoria:Diurnarii Franciae]] [[Categoria:Scriptores Franciae]] [[Categoria:Nati 1841]] [[Categoria:Mortui 1929]] [[Categoria:Georgius Clemenceau|!]] [[Categoria:Auctores Francogallici]] 76pklw98xog4dx9y7tpxsv5yqzdvmtx 3964393 3964391 2026-06-11T19:27:29Z PandaMystique 210603 /* Familia medicorum rei publicae faventium */ 3964393 wikitext text/x-wiki {{capsa hominis Vicidata}} [[Fasciculus:Clemenceau - Manet.jpg|thumb|[[Georgii Clemenceau effigies (Manet)|Georgius Clemenceau]] ab [[Eduardus Manet|Eduardo Manet]] pictus]] {{L1}} '''Georgius Beniaminus Clemenceau''' ([[Lingua Francogallica|Francogallice]]: ''Georges Benjamin Clemenceau''; natus die [[28 Septembris]] [[1841]] in vico Mouilleron-en-Pareds in [[Vendea (praefectura Franciae)|Vendea]], mortuus die [[24 Novembris]] [[1929]] [[Lutetia|Lutetiae]]) [[medicus]], [[diurnarius]] et [[vir publicus]] Francogallicus fuit. Inter maximos viros [[Tertia Res Publica (Francia)|Tertiae Rei Publicae]] numeratur. Rebus publicis [[Francia|Franciae]] interfuit a bello anni 1870 usque ad finem [[Primum bellum mundanum|Primi Belli Orbis Terrarum]]. Praeses consilii ministrorum fuit primum ab anno 1906 usque ad annum 1909, deinde a mense Novembri anni 1917 usque ad mensem Ianuarium anni 1920. Quia bellum anno 1918 ad victoriam perduxit et [[Foedus Versaliis ictum (1919)|foedus Versaliense]] sanxit, «Pater Victoriae» cognominatus est; iam antea propter indolem ferocem «Tigris» vocabatur. Vita eius publica longissima fuit. Fere omnia magna discrimina Tertiae Rei Publicae vidit eorumque particeps fuit. Praefectus [[Mons Martyrum|Montis Martyrum]] fuit cum obsidionis tempore tum primis Communiae Lutetianae diebus; annis post 1880 dux factionis sinistrae, quae «radicalis» vocabatur, tot ministeria orationibus evertit ut «eversor ministeriorum» diceretur; in suspicionem fraudis Panamensis adductus et comitiis anni 1893 victus, scribendo se restituit et inter primos defensores [[Alfredus Dreyfus|Alfredi Dreyfusi]] exstitit; idem epistulae apertae [[Aemilius Zola|Aemilii Zolae]] titulum «[[J'accuse...!|J'accuse]]» indidit. Anno 1902 senator [[Varus (praefectura Franciae)|Varensis]] electus in curiam rediit; rem publicam primum ab anno 1906 usque ad annum 1909 gubernavit, quibus annis, civibus inter se acriter contendentibus, diuturnam famam «domitoris secessionum opificum» sibi peperit; deinde, sex et septuaginta annos natus, gubernio praefuit quod victoriam pararet. Deum esse negabat, sacerdotum potentiae adversabatur, libertatem singulorum acerrime defendebat, imperio in alias gentes proferendo ob aequalitatem populorum repugnabat, Dreyfusum tuebatur, sed idem, ordinis custos, civitatis auctoritatem summam esse volebat: quapropter non facile uni factioni adscribi potest. Diu et dextrae et sinistrae partibus suspectus fuit: dextra eius in clericos odium reprehendebat, sinistra ei motus opificum repressos non ignoscebat. Ab exeunte saeculo vicesimo iterum a doctis magni aestimatur et inter gratissimos rerum Francogallicarum viros manet. == Ortus et institutio (1841–1865) == === Familia medicorum rei publicae faventium === Georgius Beniaminus Clemenceau natus est die 28 Septembris 1841 in vico Mouilleron-en-Pareds, in domo avorum maternorum, gentis Gautreau, ubi mater Emma parere maluerat. Familia Clemenceau ex agrorum dominis et medicis regionis quae Bocage vocatur erat: medici in ea gente inde a saeculo septimo decimo fuerunt, et proavus, Petrus Paulus Clemenceau, exercituum occidentalium medicus tempore rerum novarum, postea in concilio legibus ferendis sedit. Duo praedia familia possidebat: Aubraie, villam in vico La Réorthe, et Le Colombier, villam rusticam apud Mouchamps, ubi Georgius sepultus est. Cum illa Vendea regi et Ecclesiae fidelissima esset, familia tamen Clemenceau partes contrarias sequebatur, eorum scilicet qui ''Bleus'' vocabantur: hi erant cives litteris culti, [[Voltarius|Voltarii]] studiosi, rei publicae dediti.<ref>De familia et pueritia Vendeana: Jean-Baptiste Duroselle, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1988, cap. 1; Michel Winock, ''Clemenceau'', Lutetiae, Perrin, 2007.</ref> Pater, Beniaminus Clemenceau (1810–1897), medicus Lutetiae institutus, ubi rebus novis anni 1830 interfuerat, aliquamdiu [[Portus Namnetum|Namnetibus]] medicinam exercuit, deinde ea relicta praedium Aubraie colendum suscepit. Rei publicae propugnator acerrimus, [[Iulius Michelet|Micheleti]] admirator, Deum esse tam constanter negans ut neminem liberorum baptizari sineret, anno 1848 concilio populari Namnetensi interfuit et inter duces fuit earum societatum occultarum quae in occidentali Gallia rem publicam fovebant. Primum post rem publicam die 2 Decembris 1851 vi oppressam comprehensus, iterum anno 1858, post insidias ab Orsinio factas, captus et in [[Algeria|Algeriam]] deportari iussus, tandem dimissus est. Hae calamitates puerum Georgium graviter moverunt, qui a patre et medicinae amorem et rei publicae studium et acrem religionis contemptum accepit. Mater, Emma Gautreau, filia agricolae locupletis vici Mouilleron, e familia protestantium orta, domui lenitatem attulit, quam filius memoria semper tenuit.<ref>De Benjamin Clemenceau, de studiis eius annorum 1830 et 1848 deque comprehensionibus annorum 1851 et 1858: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 1; Jean-François Chanet, ''Clemenceau. Dans le chaudron des passions républicaines'', Lutetiae, Gallimard, 2021, cap. 1.</ref> === Studia Namnetensia et medicina Parisiensis === Post scholam privatam Monfort, Georgius lyceum Namnetense frequentavit, quod hodie eius nomen gerit. Discipulus ingeniosus sed inaequalis, amorem Graeciae antiquae ibi concepit, cuius linguam tota vita legit; Romam contra aversabatur. Anno 1858 primis studiis absolutis, die 1 Novembris eiusdem anni scholae medicinae Namnetensi nomen dedit, ubi tres annos studuit et examen medicorum externorum sustinuit; anno 1861 Lutetiam petivit ut studia perficeret.<ref>De studiis Namnetensibus et de schola medicinae praeparatoria: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 1–2, ex studiis Jean-Pierre Kernéis.</ref> Lutetiae inter studiosos imperio [[Napoleo III (imperator Franciae)|Napoleonis III]] adversari coepit. Cum sodalibus quibusdam, inter quos Ludovicus Andrieux, postea praefectus vigilum, libellum hebdomadarium ''Le Travail'' condidit, in quo etiam Aemilius Zola scribebat. Mense Februario 1862, quod libellis propositis cives ad memoriam rerum anni 1848 celebrandam convocaverat, comprehensus tres et septuaginta dies in carcere Mazas detentus est. Tum Augustum Blanqui frequentabat, cuius auctoritate aliquamdiu tenebatur, et societati libere cogitantium «Agis comme tu penses» se adiunxit, cuius socii inter alia matrimonium religiosum recusare pollicebantur. Mense Maio 1865 dissertationem pro gradu doctoris, de generatione elementorum anatomicorum scriptam, defendit.<ref>De ''Le Travail'', de carcere Mazas et de societate «Agis comme tu penses»: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 2.</ref> === Iter Americanum (1865–1869) === De rebus Francicis desperans, etiam amore infelici Hortensiae Kestner, sororis uxoris amici Augusti Scheurer-Kestner, vulneratus, Clemenceau in [[Civitates Foederatae Americae|Civitates Foederatas Americae]] navigavit et die 28 Septembris 1865, quo die quartum et vicesimum annum complebat, paucis mensibus post bellum civile finitum, [[Novum Eboracum]] advenit. Fere quattuor annos ibi mansit, democratiam Americanam temporibus quae «Reconstruction» vocantur magna cum admiratione observans: disputationes de praeside Andrea Johnson in iudicium vocando secutus est et inde didicit potestati unius hominis et «servatoribus» diffidere. Diurnis ''Le Temps'' epistulas Americanas mittebat, et tenues reditus augebat linguam Francogallicam et artem equitandi docens in schola puellarum apud Miss Aiken, in oppido Stamford [[Connecticuta|Connecticutae]].<ref>De commoratione Americana et de epistulis « Lettres d'Amérique »: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 3 (de re Kestner, p. 69–72); Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « États-Unis », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Ibi puellam Mariam Plummer adamavit, patre orbam, in Wisconsinia educatam, avunculo Horatio Taylor, argentario Novi Eboraci, creditam. Post primam repulsam, duo itinera trans oceanum longamque de matrimonio religioso contentionem, quod Clemenceau omnino respuebat, nuptiae civiles Novi Eboraci die 20 Iunii 1869 celebratae sunt; coniuges statim in Franciam profecti sunt. Tres liberi nati sunt: Magdalena (1870), Theresia (1872), Michael (1873). Coniugium male compositum paulatim solutum est: anno 1892 Clemenceau, adulterii crimine usus, divortium celerrime obtinuit cum custodia liberorum, et Maria in Americam remissa est. Quae postea in Franciam reversa, Lutetiae mense Septembri 1922, ab omnibus deserta, mortua est.<ref>De Mary Plummer, de nuptiis diei 20 Iunii 1869 et de divortio anni 1892: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 83–85 et 337–338; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Sylvie Brodziak, s.v. « Plummer, Mary », in Sylvie Brodziak et Samuël Tomei (ed.), ''Dictionnaire Clemenceau'', Lutetiae, Robert Laffont, in serie « Bouquins », 2017.</ref> == Initium vitae publicae: Mons Martyrum, bellum, Communia Lutetiana (1870–1871) == === Praefectus regionis duodevicesimae === In Franciam reversus, Clemenceau in Monte Martyrum medicinam exercuit, ubi plebem curans «medicus pauperum» vocabatur. Imperio die 4 Septembris 1870 everso, statim in rem publicam tractus est: postridie Stephanus Arago, praefectus Lutetiae, eum regioni duodevicesimae urbis praefecit. Dum urbs obsidetur, annonam, auxilia, scholas curavit et omnibus indutiis repugnavit; die 31 Octobris, cum in curia urbana seditio orta esset, comitia municipalia statim habenda censuit et, Stephano Arago reprobato, cum gubernium rem recuperavisset, magistratu se abdicavit; die tamen 5 Novembris ingenti consensu praefectus electus est. Die 8 Februarii 1871 delegatus Sequanae in conventum nationalem electus, in extrema sinistra sedit et contra pacis condiciones suffragium tulit, [[Alsatia|Alsatiae]] partisque [[Lotharingia|Lotharingiae]] cessionem recusans.<ref>De praefectura Montis Martyrum, de die 31 Octobris 1870 et de comitiis mensis Februarii 1871: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « Guerre de 1870 », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Dies 18 Martii 1871 et conciliatio frustra temptata === In eius regione tragoedia diei 18 Martii 1871 acta est. Cum [[Adolphus Thiers]] tormenta custodiae nationalis in colle collecta auferri iussisset, res mane male cessit: milites cum multitudine consenserunt, et dux Lecomte, qui tela conici iusserat, a suis ipsis militibus comprehensus est. Clemenceau, qui prima luce cum Lecomte collocutus erat et tormenta celerius amoveri suaserat, sero de periculo certior factus est: cum in viam des Rosiers, fascia praefecti cinctus, pervenit, duces Lecomte et Clément-Thomas paulo ante a multitudine interfecti erant. Ipse impetitus, cum seditiosi, qui eum Versaliensibus conscium putabant, mortem ei minarentur, vix manus furentium effugit. De ea re testimonium notissimum reliquit, in quo «sanguinis furorem» multitudinis effrenatae describit; eius diei onus tota vita tulit, cum quaestio parlamentaria aliquamdiu culpam in eum conferre conata esset.<ref>Narrationem Clemenceau de die 18 Martii, in qua verba de « sanguinis furore » leguntur, edidit Jean Martet, ''Le Silence de M. Clemenceau'', Lutetiae, Albin Michel, 1929; vide Chanet, ''Clemenceau'', op. cit., et Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 107–111.</ref> Proximis diebus Clemenceau Lutetiam et [[Versaliae|Versalias]] conciliare frustra conatus est. In conventu, die 22 Martii, cum aliis delegatis rei publicae faventibus rogationem tulit de consilio municipali Parisiensi statim eligendo, quo seditioni causa eriperetur; a maiore parte regum studiosa exsibilatus est. Eodem die concilium centrale custodiae nationalis eum praefectura privavit. Inter «rusticos», qui Lutetiam domare volebant, et seditiosos, qui Communiam suam proclamare parabant, positus, cum aliis praefectis de comitiis differendis egit, sed die 26 Martii in sua regione septingenta quinquaginta duo tantum suffragia tulit. Postridie etiam delegati munere se abdicavit; per septem illos dies cruentos Lutetia aberat: in provinciis enim cum Liga unionis republicanae iurium Lutetiae extrema conciliandi consilia persequebatur. Haec duplex experientia, belli civilis et conciliatorum imbecillitatis, ut Michael Winock iudicat, prima eius rerum civilium disciplina fuit.<ref>De conciliandi conatibus, de praefectura die 22 Martii adempta et de abdicatione diei 27 Martii 1871: Winock, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 1.</ref> == Dux sinistrae radicalis (1871–1893) == [[Fasciculus:CLEMENCEAU, Georges, Nadar, GALLICA.jpg|thumb|Georgius Clemenceau, imago photographica ab officina Nadar facta.]] === A consilio municipali ad Cameram === Mense Iulio 1871 in consilium municipale Lutetiae pro vico Clignancourt electus, anno 1875 eius praeses factus est. Comitiis mensis Februarii 1876 sedem delegati regionis duodevicesimae recuperavit, quam usque ad annum 1885 tenuit; deinde pro Varo ab anno 1885 ad annum 1893 in Camera sedit. In Camera celeriter orator extremae sinistrae, quae mox radicalis appellata est, omnium maxime timendus evasit: verbis brevibus, acri irrisione, argumentis pressis a florida illius aetatis eloquentia discessit. Primum magnum certamen pro communalistis suscepit, quibus veniam inde ab anno 1876 cum [[Victor Hugo|Victore Hugo]] postulavit et anno 1880 plenam atque integram obtinuit.<ref>De consilio municipali Lutetiae et de certamine pro venia communalistis danda: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 116–117; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Pelletan »; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Mense Ianuario 1880 prima sua acta diurna condidit, ''La Justice'', quibus Camillus Pelletan scriptis praefectus est quaeque tredecim annos radicalium vox fuerunt. Programma eius, oratione in Monte Martyrum anno 1880 habita praesertim expositum, haec complectebatur: leges constitutionales anni 1875, quas nimis veterum institutorum tenaces iudicabat, retractandas; ecclesias a civitate seiungendas; tributum ex reditibus instituendum; libertates scribendi, conveniendi, sociandi; reformationes sociales (tempus operis, dominorum obligationem in operum casibus, pensiones senectutis), quibus opifices in rem publicam reciperentur. Bonorum communioni adversus, Clemenceau operarios [[socialismus|socialismo]] nascenti eripere volebat: oratio diei 8 Maii 1891, octavo die post caedem Fourmiensem habita, in qua «Quartum Statum» surgentem descripsit, totam eius sententiam complectitur, reformationibus quidem opificum causa faciendis intentam, ordinum autem certamini adversam.<ref>De ''La Justice'' et de programmate radicalium: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Justice (La) »; oratio diei 8 Maii 1891 de « Quarto Statu » ex ''Journal officiel'' citatur apud Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 254–255, in ''Dictionnaire Clemenceau'' et apud Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> === «Eversor ministeriorum» et coloniarum adversarius === Annis post 1880 Clemenceau rostris ut telo utebatur: eius interpellatione «magnum ministerium» Gambettae mense Ianuario 1882 cecidit, et plura gubernia eorum qui «opportunistes» vocabantur orationibus eius eversa sunt; inde fama «eversoris ministeriorum» nata est. Diutissime cum [[Iulius Ferry|Iulio Ferry]] contendit, cuius consilia de imperio in exteras terras proferendo tribus de causis oppugnabat: vires patriae contra Germaniam dispergi; sumptus immensos esse; falsam esse illam speciem humanitatis barbaris afferendae. Die 30 Martii 1885, post rem apud Lang Son gestam, quae clades maior quam erat nuntiata est, ultimum ictum intulit: se in subselliis gubernii non iam ministros sed reos videre dixit; Ferry eodem die eversus est.<ref>De casu Ferry et de fama « eversoris ministeriorum »: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Die 30 Iulii 1885, orationi respondens qua Ferry colonias officio «superiorum gentium» erga «inferiores» defenderat, Clemenceau unam ex clarissimis contra colonias orationibus parlamentariis habuit: superiores gentes, inferiores gentes: facile dictu! Indorum Sinarumque excultas civitates commemorans, et admonens doctos quosdam Germanos «demonstravisse» gentem Francicam inferiorem esse, ut clades anni 1870 explicaretur, in expugnatione nihil nisi vim sine iure esse denuntiavit. Haec oratio, postridie tota in ''La Justice'' edita, non impedivit quominus recentiores historici imaginem Clemenceau coloniarum osoris temperarent: rerum enim potitus imperium iam partum retinendum administravit.<ref>Oratio diei 30 Iulii 1885 in ''La Justice'' diei 31 Iulii 1885 edita est; vide Winock, ''Clemenceau'', op. cit., et Julie d'Andurain, s.v. « Colonisation », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., quae monet ne Clemenceau simpliciter coloniarum osor habeatur.</ref> Haec perpetua adversandi ratio ei etiam damno fuit. Clemenceau rationem rerum gradatim efficiendarum, quam Gambetta et Ferry defendebant, respuebat: programma republicanum statim perfici postulabat, imprimis leges anni 1875 retractari, ita ut una tantum Camera maneret et senatus conservator tolleretur. Quem «opportunistae» criminabantur republicanos dividere et veterum rerum fautoribus servire; ille eos optima quaeque lucri causa prodidisse arguebat. Comitiis mensis Octobris 1885 et in Sequana et in Varo electus, Varum elegit, cuius vetus republicana traditio ingenio eius respondebat; anno 1889 sedem apud Draguignan retinuit. Tamen, quamvis Camerae auctoritate praestaret, his annis numquam imperium petivit: dum res publica programmati suo non responderet, gubernii particeps fieri noluit, atque ita censoris tantum partes egit, quae tandem suis quoque taedio fuerunt. === A Boulanger ad Panamam: per scandala === Quod generalis [[Georgius Boulanger|Boulanger]] tantum crevit, partim Clemenceau imputandum est, qui eum ministerio belli in gubernio Freycinet, mense Ianuario 1886, praefici curavit, ducem rei publicae amicum se promovere ratus. Cum autem motus Boulangisticus in motum populari imperio faventem reique publicae periculosum mutatus esset, inter acerrimos eius adversarios fuit et anno 1888 Societati iurium hominis et civis condendae interfuit, qua republicanorum defensio ordinaretur. Ex eo discrimine etiam didicit novis Caesaribus perpetuo diffidere; vicissim is factus est quem dextra nationalis et Iudaeorum osores libentissime petebant.<ref>De Clemenceau et motu Boulangistico: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Fraus Panamensis ictum paene mortiferum ei intulit. Clemenceau numquam inter eos fuit qui pecunias acceperant: nulla quaestio probavit eum quidquam a Societate accepisse. Sed amicus erat Cornelii Herz, negotiatoris audacis, qui ab anno 1883 ad annum 1885 partem actorum ''La Justice'' possederat quique unus e duobus maximis rerum publicarum corruptoribus, cum barone Iacobo de Reinach, fuisse patuit. Mors suspecta Reinach, nocte inter dies 19 et 20 Novembris 1892, paucis horis post desperatum colloquium cui Clemenceau adfuerat, deinde fuga Herz [[Londinium]], delegatum Varensem calumniis inauditae acerbitatis obiecerunt, in quibus odium parlamenti Boulangisticum cum Iudaeorum odio actorum ''La Libre Parole'' coniungebatur. Die 20 Decembris 1892 Paulus Déroulède eum in Camera nominatim accusavit, quod Herz in vitam publicam Francicam introduxisset; certamen singulare sclopetis exeunte Decembri commissum neminem vulneravit. Mense Iunio 1893 delegatus Millevoye in rostris «chartas Norton» recitavit, quibus probari videbatur Clemenceau ab Anglia mercede conductum esse; sed falsa tam crassa erant ut sessio accusatori ludibrio verteretur, et iudices falsarios damnaverunt. Iure purgatus, Clemenceau tamen apud populum laesus mansit.<ref>De Panama, de Cornélius Herz, de interpellatione Déroulède et de falsis « chartis Norton »: Winock, ''Clemenceau'', op. cit., qui de partibus Andrieux disputat; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., qui demonstrat Clemenceau numquam pecunias accepisse; Adrien Dansette, ''Les Affaires de Panama'', Lutetiae, Perrin, 1934.</ref> Comitiis mensis Septembris 1893 in Varo, post contentionem asperrimam in qua clamoribus «Aoh yes!» vexabatur, secundo suffragio a coalitione varia victus est, quamquam die 7 Augusti, magna oratione apud Salernes habita, honorem suum et opera defenderat. Duos et quinquaginta annos natus, post quindecim annos auctoritatis in sinistram parlamentariam, sine mandato, aere alieno obrutus relictus est, et ''La Justice'' cladi haud diu superstes fuit.<ref>De petitione Varensi et de clade diei 3 Septembris 1893: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Justice (La) ».</ref> == Diurnarius et Dreyfusi defensor (1893–1902) == === Scribendo restitutus === Annis 1893–1897 necessario ad diurna et litteras se convertit. Cotidie scribebat, primum in ''La Justice'', deinde in aliis foliis, et commentarios in libros collegit: ''La Mêlée sociale'' (1895), ''Le Grand Pan'' (1896), testimonia hominis de moribus civitatis cogitantis, [[Carolus Darwin|Darwini]] et philosophiae positivae studiosi. Anno 1898 unicam fabulam longam edidit, ''Les Plus Forts'', et annis 1901–1902 hebdomadarium solus scripsit, ''Le Bloc''. Haec opera abundantia, diu neglecta, a criticis nuper pluris aestimata sunt: scriptorem verum produnt, [[Claudius Monet|Claudii Monet]], Gustavi Geffroy, [[Augustus Rodin|Augusti Rodin]] amicum, artis Iaponicae studiosissimum interpretem.<ref>De operibus litterariis annorum 1893–1902: Sylvie Brodziak, s.v. « Plus Forts (Les) », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> === Causa Dreyfusiana: a dubitatione iuridica ad certam sententiam === [[Fasciculus:J'accuse - Gallica - page 1.jpg|thumb|Prima pagina diurnorum ''L'Aurore'' diei 13 Ianuarii 1898, cum epistula Aemilii Zolae «J'accuse...!».]] Causa Dreyfusiana Clemenceau campum renascendi praebuit. Exeunte anno 1897 in acta ''L'Aurore'' Ernesti Vaughan receptus, mense Novembri ab Augusto Scheurer-Kestner persuasus est damnationem anni 1894 quaestione vitiosa niti; primus eius commentarius retractationi favens statim prodiit. Initio sententia eius mere iuridica erat: innocentiam, cuius probationem se non habere dicebat, non affirmans, legem omnibus aequam postulabat, quod iustitiae praesidia uni negari non possent quin tota civitas periclitaretur. Post absolutionem flagitiosam Esterhazy, die 11 Ianuarii 1898, ipse epistulam apertam Aemilii Zolae ad praesidem rei publicae in ''L'Aurore'' recepit eique titulum, ex ipso textu sumptum, invenit: «J'accuse...!», die 13 Ianuarii trecentis milibus exemplarium editum. Idem, commentario diei 23 Ianuarii, vocabulum «intellectuels» ad libellorum subscriptores significandos firmavit.<ref>De conversione ad retractationem, de titulo « J'accuse » et de vocabulo « intellectuels »: Winock, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 15–16; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> In iudicio Zolae (mense Februario 1898) cum fratre Alberto, advocato procuratoris actorum, verba fecit, oratione rem latius proponens: non unius hominis fortunam, sed quaestionem agi utrum potestas militaris iuri subiceretur, et periculum imminere imperii sub gladio constituti. Disputationes iudicii, in primis confessio cuiusdam ducis dicentis concilium militare damnationem Dreyfusi, sontis aut insontis, retractare noluisse, eum de innocentia damnati plane persuaserunt. Per totam causam plura centena commentariorum in ''L'Aurore'' edidit, postea septem voluminibus collecta, et cum Eduardo Drumont sclopetis certavit. Post alterum iudicium Rhedonense et veniam Dreyfuso mense Septembri 1899 datam, quam invitus accepit, quod iustitiam plenam deseri putabat, inter eos mansit qui restitutionem postulabant, anno 1906 perfectam. Causa Dreyfusiana certamina eius transformavit: exinde rei publicae defensio et contra nationis cultum immodicum clericorumque potentiam pugna actionem eius rexerunt.<ref>De iudicio Zolae et de sententia Clemenceau de innocentia mutata: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit. Verba de « imperio sub gladio » in ''L'Aurore'' postridie iudicii leguntur.</ref> Alterum concilium militare, Rhedonibus aestate anni 1899 post rescissum iudicium anni 1894 coactum, Dreyfusum iterum, causis levantibus additis, damnavit: sententia absurda quae Europam consternavit. Cum gubernium Waldeck-Rousseau veniam a praeside rei publicae dandam proponeret, Clemenceau primo vehementer obstitit: veniam accipere idem esse ac innocentiam non proclamare, et ius deserere ut ad misericordiam confugeretur. Tandem damnati viribus exhaustis cessit, sed retractationem plenam persequi non destitit, quae die 12 Iulii 1906 perfecta est: summum tribunal iudicium Rhedonense sine remissione rescidit, Dreyfus in exercitum restitutus et honore militari ornatus est. Forte tum Clemenceau in gubernio erat; paucis post mensibus, praeses consilii factus, Picquart, tribunum ob veritatem detectam vexatum, ministrum belli fecit, simul reparandi simul lacessendi causa. Haec fides frigora non exclusit: cum ipso Alfredo Dreyfus, quem nimis patientem iudicabat, rarus ei usus fuit, et necessitudines cum parte Dreyfusianorum, cum [[Ioannes Jaurès|Jaurès]] et Péguy, post communem victoriam cito refrixerunt.<ref>De iudicio Rhedonensi, de venia et de restitutione anni 1906: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Reditus ad imperium (1902–1909) == [[Fasciculus:Georges Clemenceau par Nadar, Paul.jpg|thumb|Clemenceau a Paulo Nadar photographice expressus.]] === Senator Varensis et «primus Franciae vigil» === Mense Aprili 1902 is, qui olim senatum tollendum postulaverat, senator Varensis electus est; quam inconstantiam aequo animo tulit. Coniunctioni sinistrarum («Bloc des gauches») eiusque laicis consiliis favit et legi anni 1905 de ecclesiis a civitate seiungendis suffragatus est, a factione tamen radicali ordinata, anno 1901 condita, semper afuit neque ei umquam nomen dedit. Die 14 Martii 1906, quattuor et sexaginta annos natus, primum in gubernium intravit, minister rerum interiorum in consilio Sarrien, quattuor diebus post cladem fodinarum apud Courrières, qua plus mille homines in praefectura Freti Calesiani perierant.<ref>De comitiis senatoriis anni 1902 et de necessitudine cum factione radicali: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Parti radical ».</ref> Operum cessatio, quae regionem fodinarum statim incendit, ei occasionem dedit rationem suam definiendi. Die 17 Martii, apud Lens, invito praeside consilii, sodaliciorum ducibus declaravit cessationem operum ius esse absolutum neque se milites missurum, dum operis libertas hominesque incolumes essent: res a ministro rerum interiorum antea inaudita. Sed violentia latius serpente milites arcessere coactus est, et appropinquante die 1 Maii 1906, quem confoederatio CGT seditiosum fore nuntiabat, duces eius ante diem comprehendi iussit. In Camera custodis ordinis partes audacter professus est, se ipsum «primum Franciae vigilem» appellans. Comitia mensis Maii 1906, quibus sinistrae late vicerunt, auctoritatem eius firmaverunt: die 25 Octobris 1906 Sarrien in praesidio consilii successit, ministerio rerum interiorum retento.<ref>De Courrières, de oratione apud Lens diei 17 Martii 1906 et de die 1 Maii 1906: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', Lutetiae, Julliard, in serie « Archives », 1965.</ref> === Primum gubernium Clemenceau (Octobri 1906 – Iulio 1909) === Ministerium quod composuit, ex radicalibus et socialistis nulli factioni adscriptis constitutum, magnum reformationum programma proposuit: tributum ex reditibus, pensiones opificum, vias ferratas redimendas, concilia militaria reformanda. Ministerium Laboris et Providentiae socialis creavit, Renato Viviani socialistae commissum: institutum quod mansit. Leges tamen promissis minores fuerunt: redemptio viarum ferratarum occidentalium (1908) et lex de requiete hebdomadaria utcumque servata inter pauca bene gesta numerantur, cum tributum ex reditibus, a Iosepho Caillaux paratum, in senatu haereret. In re autem vigilum gravissima perfecit: Caelestinus Hennion summae custodiae publicae praepositus est, et decreto diei 30 Decembris 1907 cohortes regionales vigilum mobiles institutae sunt, quae in memoria populi «cohortes Tigris» manserunt.<ref>De programmate anni 1906, de ministerio Laboris et de cohortibus mobilibus: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Christophe Cornevin, s.v. « Hennion », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Totum illud tempus certamine cum motu opificum occupatum est. Contra CGT, quae inde a conventu Ambianensi (1906) cessationi operum generali et seditiosae studebat, Clemenceau identidem vires expertus est: cessantibus opificibus electricis Parisiensibus, baiulis portuum, nautis, tabellariis. Gravissimum discrimen fuit vinitorum meridianorum seditio vere anni 1907: contra motum ingentem ob vini vilitatem ortum, qui centena milia hominum post cauponem Marcellinum Albert congregabat, gubernium duces comprehendi iussit et milites misit; Narbone mense Iunio nonnulli glandibus perierunt, et milites legionis septimae decimae Biterris imperia detrectaverunt. Exitus rei saepe narratus est: Marcellinus Albert, Lutetiam profectus ut vinitorum causam ageret, e colloquio cum ministro infamis discessit, cum Clemenceau ei centum francos ad reditum dedisset. Anno 1908 cessatio eorum qui in harenariis vallis Sequanae laborabant in tragoediam versa est: duo cessantes a custodibus publicis apud Draveil-Vigneux die 2 Iunii occisi sunt, quattuor alii apud Villeneuve-Saint-Georges die 30 Iulii ceciderunt; gubernium principes CGT comprehendi iussit, confoederationem tamen non dissolvit, quod multi e maiore parte flagitabant. Socialistae «gubernium sicariorum» clamabant; orationum certamina inter Clemenceau et Jaurès, in primis mense Iunio 1906 de proprietate, civitate, socialismi futuro, inter summa eloquentiae parlamentariae illius aetatis numerantur: consiliis de futuro a tribuno socialista expositis Clemenceau scientiam hominis qualis est et rationem reformationum singillatim parandarum opposuit.<ref>De certaminibus opificum annorum 1906–1909, de vinitoribus meridianis et de re Draveil-Villeneuve-Saint-Georges: Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', op. cit.; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « Draveil-Vigneux et Villeneuve-Saint-Georges, affaire », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Historici imaginem «fractoris cessationum» his annis natam postea temperaverunt. Iacobus Julliard demonstravit Clemenceau non ius cessandi frangere voluisse, quod tota vita et adhuc apud Carmaux anno 1892 defenderat, sed violentiam et legum contemptum eorum sodaliciorum quae, actionem directam professa, ex omni contentione quasi meditationem rerum novarum faciebant; praefectis enim constanter mandabat ut et operis libertatem et cessandi libertatem aeque tuerentur neve milites ante tempus mitterent. Manet tamen quod caedes annorum 1906–1909, quales post caedem Fourmiensem non acciderant, inter eum et opifices ordinatos discidium numquam sanatum fecerunt; ex quo natum est odium quod CGT et socialistae per bellum ei habuerunt.<ref>Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', op. cit.; de cessatione apud Carmaux et de arbitrio anni 1892, ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> In rebus externis Clemenceau, certamen cum Germania vitari non posse persuasus, consensionem cum Britannia («Entente cordiale») et necessitudinem cum Russia firmavit, et controversiam Francogermanicam de perfugis Casablancae (1908) arbitrio composuit. Gubernium eius, inter longissima Tertiae Rei Publicae, die 20 Iulii 1909 cecidit, post disputationem de classe in qua verbis inauditae asperitatis cum Delcassé conflixit: suffragatione de ordine agendi victus, statim se abdicavit. [[Aristides Briand]], eius minister, successit.<ref>De casu gubernii diei 20 Iulii 1909: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Watson, ''Georges Clemenceau. A Political Biography'', Londinii, Eyre Methuen, 1974.</ref> == Censor et vigil rei publicae (1909–1917) == Insequentes anni Clemenceau ad duo sua munera reduxerunt, senatum et diurna. Post orationes in America Meridiana habitas (1910), pugnam contra Briand, deinde contra Caillaux resumpsit, cuius consilia Germaniae concedendi in discrimine Agadirensi et in pacto Francogermanico anni 1911 de Congo denuntiavit. Mense Maio 1913 nova acta diurna condidit, ''L'Homme libre'', et eodem anno legi de militia ad tres annos producenda suffragatus est, certamen appropinquare persuasus; annis 1912–1913 etiam [[Raimundus Poincaré|Poincaré]] viam ad praesidium rei publicae in conventu praeparatorio republicano obstruere conatus est, electionem tamen non impedivit.<ref>De ''L'Homme libre'', de lege militiae trium annorum et de comitiis praesidis creandi anni 1913: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Per Magnum Bellum in gubernia «Unionis sacrae» intrare noluit et censoris partes elegit. Die 26 Augusti 1914, cum consilium Viviani novaretur, ministerium a Briand oblatum recusavit, indignum ratus tali tempore sub alio quam se ipso servire; quod propositum per totum bellum tenuit. Acta eius, exeunte Septembri 1914 suppressa, quod vitia curationis vulneratorum vehendorum detexerant, titulo provocanti ''L'Homme enchaîné'' redierunt et cotidie contra apparatus bellici defectus, vanam magistratuum fiduciam, inanes legatorum spes pugnabant, intra fines censurae cum qua perpetuum bellum minutum gerebat. Praeses commissionis exercitus et commissionis rerum externarum senator gravissimus, frontem identidem visitabat et testes audiebat, scientiam rei bellicae colligens quam pauci parlamentarii cum eo communicabant; milites adventibus eius, usque in fossas primae aciei, assueverunt.<ref>De ''L'Homme enchaîné'' et de opera Clemenceau in commissionibus senatoriis: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Crescente civium lassitudine, post cruentum impetum a Nivelle factum, militum seditiones et operum cessationes veris anni 1917, pugnam contra eos qui de victoria desperabant suam fecit: die 22 Iulii 1917 in senatu contra Ludovicum Malvy, ministrum rerum interiorum ab anno 1914, indulgentiae erga pacis fautores accusatum, orationem accusatoriam habuit quae gubernium Ribot concussit et viam reditus sui aperuit. Eversis consiliis Ribot et Painlevé, Poincaré, qui eum minime amabat quemque Clemenceau semper oppugnaverat, eum arcessere statuit: inter Caillaux, id est pacem compositam quaerendam, et Clemenceau, id est bellum usque ad victoriam, praeses rei publicae decrevit, intellegens, ut in commentariis suis notavit, vim veteris pugnatoris fabulis iam celebratam plus valituram esse quam cuiusvis alterius consilii infirmitatem. Colloquia diebus 14 et 15 Novembris 1917 habita sunt; gubernium die 16 constitutum est.<ref>De oratione diei 22 Iulii 1917 et de gubernio constituendo: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 583–588, qui commentarios Poincaré de colloquiis dierum 14 et 15 Novembris 1917 citat.</ref> == Gubernium victoriae (1917–1918) == === «Bellum gero» === Die 20 Novembris 1917 novus praeses consilii, idem minister belli, Camerae declarationem ad unam rem redactam proposuit, bellum, et fidem 418 suffragiis contra 65 (quae socialistarum erant) obtinuit. Gubernium eius, ex viris secundi ordinis et fidelibus compositum, circa manum arte coniunctam versabatur: Georgium Mandel, principem officii civilis, ducem Henricum Mordacq, principem officii militaris, Iulium Jeanneney, subsecretarium praesidio consilii additum, Georgium Wormser, a consiliis politicis. Haec potestatis contractio, quae Poincaré a summis deliberationibus arcebat, plane tamen parlamentaria mansit: Clemenceau commissionibus parebat, inspectionem parlamentariam apud exercitus accipiebat et fidem Camerae identidem petebat. Die 8 Martii 1918, socialistis respondens, programma suum paucis verbis expressit, quae posteri memoria tenuerunt: «Domi: bellum gero; foris: bellum gero. Semper bellum gero.»<ref>De declaratione diei 20 Novembris 1917 et de ratione regendi: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 591–592; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit. Verba diei 8 Martii 1918 in ''Journal officiel'' leguntur.</ref> Severitas primum domi exercita est. Iam die 28 Novembris 1917 Camera Malvy ad senatum in summum iudicium constitutum remisit, ipso petente, qui se purgare volebat; proditionis absolutus, mense Augusto 1918 ob officium violatum quinquennii exsilio damnatus est. Mense Decembri 1917 Camera Iosephum Caillaux immunitate privavit, suspectum commerciorum cum hoste ob colloquia de pace componenda habita; die 14 Ianuarii 1918 comprehensus, demum vere anni 1920 a summo illo iudicio condemnatus est poena quam longa custodia ante iudicium iam absumpserat, iuribus civitatis ademptis. Iustitia bellica praeterea complures hostis ministros punivit, in quibus Bolo Pacha, qui capite damnatus interfectus est. Historici consentiunt haec iudicia tam instrumenta animorum confirmandorum quam opera iustitiae fuisse: Malvy in primis piaculi vicem sustinuit. Eodem tempore, quod minus notum est, Clemenceau ab omni graviore opificum coercitione abstinuit: cessationes veris anni 1918 colloquiis et mercede tuenda potius quam vi compositae sunt.<ref>De causis Malvy et Caillaux: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Gaston Monnerville, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1968. De rebus opificum per bellum: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Neque bellum gerere idem erat ac desperantes tantum opprimere. Gubernium oeconomiam severe rexit, annonam et arma Ludovico Loucheur curante administravit, animos civium sustinuit censura in res politicas mitigata, in res militares inflexibili, mercedesque tuebatur ne plebs erumperet; magnae cessationes fabrorum metallicorum Parisiensium, vere anni 1918, colloquiis solutae sunt, gubernio ab omni vi se abstinente. Cum Poincaré rationes frigidae et parum familiares manserunt: praeses rei publicae, accurate certior factus sed raro consultus, in commentariis amaritudinem suam notabat, paene omni vera potestate privatus; nihilo minus usque ad victoriam praesidem consilii, quem oderat, fideliter texit. Necessitudines autem cum imperatoribus doctrinam totius vitae Clemenceau inverterunt: vetus potestatis militaris castigator ducum contra parlamentum patronus factus est, iisdem tamen civilis potestatis principatum sine ulla verecundia inculcans.<ref>De ratione regendi per bellum et de necessitudine cum Poincaré: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Raymond Poincaré, ''Au service de la France'', vol. IX–X.</ref> === Discrimen veris 1918 et imperium unum === Die 21 Martii 1918 impetus Germanicus «Michael» frontem Britannicam in [[Picardia (provincia)|Picardia]] perrupit et exercitus sociorum dividere minatus est. In eo discrimine, gravissimo post pugnam ad Matronam, Clemenceau primas partes egit: Lutetiam deserendam ne cogitari quidem passus est, perstandi voluntatem imposuit, imperio inter socios uni constituendo operam dedit. In conventu apud Doullens, die 26 Martii, [[Ferdinandus Foch|Foch]] mandatum accepit actiones exercituum sociorum in fronte occidentali ordinandi; potestates eius apud Bellovacos die 3 Aprilis auctae sunt, deinde vere titulus imperatoris summi exercituum sociorum ei tributus est. Clemenceau Foch praetulerat, cuius animi ardor apud eum tristitiae [[Philippus Pétain|Pétain]] praevaluit, hoc tamen exercitibus Francicis praefecto retento: hoc par ducum contra impetus parlamentarios protexit, in primis post cladem apud «Chemin des Dames», cum die 4 Iunii 1918 duces militares interpellatoribus dedere coram Camera recusavit fidemque 377 suffragiis contra 110 obtinuit.<ref>De discrimine mensis Martii 1918, de conventu apud Doullens et de imperio uno: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « Foch », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Praeses consilii, quem milites in fossis primae aciei, interdum intra teli iactum hostium, identidem videbant, «Pater Victoriae» factus est. Inde a die 18 Iulii 1918 impetus contrarius ad Matronam belli fortunam vertit; successus usque ad autumnum continuati sunt. Cum Germania exhausta indutias secundum «quattuordecim capita» praesidis [[Woodrow Wilson|Wilson]] peteret, Clemenceau inter socios consensum de condicionibus paravit quibus bellum renovari non posset. Indutiae die 11 Novembris 1918 apud Rethondes signatae sunt; eodem die coram Camera Clemenceau condiciones recitavit, Alsatiam Lotharingiamque redeuntes salutavit et Franciam, heri Dei militem, hodie humanitatis militem, semper optimae cuiusque causae militem futuram esse proclamavit. Paucis post diebus [[Academia Francica]] eum simul cum Foch cooptavit; numquam tamen in ea sedit.<ref>De itineribus ad frontem, de indutiis et de sessione diei 11 Novembris 1918: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Pax difficilis (1919) == [[Fasciculus:Big four.jpg|thumb|Consilium Quattuor Lutetiae anno 1919: Lloyd George, Orlando, Clemenceau, Wilson.]] === Conventus Parisiensis et Consilium Quattuor === [[Deliberatio de pace componenda Lutetiae facta (1919)|Conventus pacis]] Lutetiae die 18 Ianuarii 1919 apertus est, Clemenceau praesidente. Summae res primum in Consilio Decem, deinde, ab exeunte Martio, in Consilio Quattuor agebantur, ubi Wilson, [[David Lloyd George|Lloyd George]], Orlando, Clemenceau conveniebant, qui solus ex quattuor utraque lingua utebatur. Francorum postulata eadem semper erant: Alsatia Lotharingiaque restituendae, damna reparanda, securitatis pignora in finibus [[Rhenus|Rheni]] petenda. Die 19 Februarii 1919 insidiae in eum factae sunt: Aemilius Cottin, anarchiae fautor, plures glandes in raedam eius in via Franklin emisit; glande prope scapulam haerente vulneratus, praeses consilii, septem et septuaginta annorum, paucis diebus ad opus rediit et postea poenam mortis percussori suo commutari obtinuit.<ref>De conventu ordinando et de insidiis diei 19 Februarii 1919: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit. De venia Cottin data: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Clemenceau ad colloquia parum credulus accessit. «Quattuordecim capita» ut disputationis fundamentum acceperat, quia Alsatiae Lotharingiaeque restitutionem continebant, sed neque spes paene religiosas Wilson neque fiduciam [[Confoederatio Nationum|Societati Nationum]] habitam participabat: eius institutionem accepit, non credens societatem sine armis cuiusquam securitatem praestare posse; dictum eius de «nobili candore» praesidis Americani diffidentiam exprimit quam disputationes confirmaverunt. Cum Lloyd George, qui pacem Franciae nimis utilem vitare cupiebat et ad vetera aequilibria iam respiciebat, necessitudines inter societatem et certamen fluctuabant. Discessus iratus Orlando, mense Aprili, de urbe Fiume, quam Wilson Italiae negabat, tres tantum rerum arbitros reliquit; quod autem Clemenceau postulata Italica neglexerat, Lutetiam Romamque diu alienavit. Foederis exemplar legatis Germanis die 7 Maii 1919 in Trianon-Palace propositum est, brevi caerimonia in qua superbia comitis Brockdorff-Rantzau animos accendit; post extremas concessiones a Lloyd George expressas, in primis de finibus Polonicis, Germania, renovati belli metu, subscripsit.<ref>De Consilio Quattuor, de postulatis Italicis et de foedere legatis Germanis proposito: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit.</ref> Caput colloquiorum ripa sinistra Rheni erat. Contra Foch et Poincaré, qui Rhenaniam diu separandam censebant, Clemenceau die 24 Martii 1919 omni separatione politica cessit, ea condicione ut foederibus cautionis Civitates Foederatae et Britannia se obligarent Franciae oppugnatae auxilium ferre, ripa sinistra quindecim annos occupanda et perpetuo armis vacua futura. Saraviam item sibi adiungere noluit: regio Societati Nationum administranda tradita est, fodinae Franciae attributae, plebiscitum post quindecim annos promissum. Articulus 231 foederis fundamentum iuris statuit quo damna repararentur; summa pecuniae commissioni relicta est. Cum querelae Germanorum Lloyd George exeunte Maio labefactarent, Wilson adiuvante Clemenceau summam rerum servavit. Foedus die 28 Iunii 1919 in porticu Speculorum Versaliis signatum est, ubi imperium Germanicum anno 1871 proclamatum erat. Die 14 Iulii pompa Victoriae per Campos Elysios ante cenotaphium mortuorum descendit; deinde Clemenceau foedera cum ceteris victis paranda curavit: Sangermanense cum Austria et Nulliacense cum Bulgaria ante eius discessum signata sunt.<ref>De colloquiis Rhenanis et de consilio diei 24 Martii 1919 mutato: Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit.; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Jean-Jacques Becker, s.v. « Versailles (traité de) », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Compositio statim impugnata === [[Fasciculus:Orpen, William (Sir) (RA) - The Signing of Peace in the Hall of Mirrors, Versailles, 28th June 1919 - Google Art Project.jpg|thumb|Foedus in porticu Speculorum signatur: tabula a Gulielmo Orpen picta (1919).]] Compositio Versaliensis auctori suo duplicem accusationem peperit, quae eum numquam reliquit. Foch, Poincaré dextraque nationalis, cuius censuram Iacobus Bainville complexus est pacem nimis mollem pro sua duritia appellans, Clemenceau securitatem Francicam prodidisse putabant, qui Rhenum chartarum promissis vendidisset; recusatio senatus Americani, quae cautionem Americanam Britannicamque irritam fecit, iam anno 1920 illis suffragari visa est. Contra apud Anglos et Americanos, quos liber [[Iohannes Meginhardus Keynes|Keynes]] commoverat, foedus pax Carthaginiensis erat odio Francico dictata. Recentiores historici, aequiores, angustias ostendunt quibus Clemenceau premebatur: societate obligatus, sine qua Francia nec bellum vincere nec pacem tueri poterat, id obtinuit quod civitas paene quindecies centenis milibus mortuorum exhausta a sociis iam discedere meditantibus obtinere poterat. Foedus a Cameris Francicis mense Octobri 1919 comprobatum est, sed in disputatione omnium partium querelae sonuerunt.<ref>De foederis castigatoribus: Jacques Bainville, ''Les Conséquences politiques de la paix'', Lutetiae, 1920; John Maynard Keynes, ''The Economic Consequences of the Peace'', Londinii, 1919; de nova aestimatione, Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit., et ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> == Repulsa Ianuarii 1920 et discessus == Comitiis Novembris 1919, quibus coniunctio nationalis («Bloc national»), quae eius nomen prae se ferebat, vicit et Cameram caerulei coloris creavit, Clemenceau suffragia non petivit. Amici, Mandel praecipue, eum ad praesidium rei publicae, quod Poincaré mense Februario 1920 relicturus erat, impellebant. Ipse tacebat, nihil rogare dignatus. Aristides Briand candidaturam praesidis Camerae, [[Paulus Deschanel|Pauli Deschanel]], instruxit et contra «Tigrem» collecta odia excitavit: catholicorum, quos imagine praesidis sine ritu sacro efferendi terrebat, amicorum Caillaux et Malvy, eorum denique quos foedus deceperat. In conventu praeparatorio factionum republicanarum, die 16 Ianuarii 1920, Deschanel Clemenceau 408 suffragiis contra 389 antecessit. Quamquam comitia sollemnia nondum acta erant, Clemenceau candidaturam statim retraxit, scribens se mandatum recusaturum etiam si maior pars deferret, neque se invita maiore parte regendo dignitatem minuere velle. Die 17 Ianuarii congressus Deschanel 734 suffragiis elegit; postridie Clemenceau cum ministris se magistratu abdicavit neque victorem, salutatum venientem, admisit. Diurna sociorum hanc ingratitudinem indignata sunt; dictum Lloyd George attributum communem stuporem expressit: hoc tempore ipsos Francos Iohannam Arcensem cremavisse.<ref>De comitiis praesidis creandi mensis Ianuarii 1920: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Samuël Tomei, s.v. « Deschanel », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> == Ultimi anni (1920–1929) == === Itinera, amicitiae, extrema certamina === [[Fasciculus:Georges Clemenceau et Claude Monet.jpg|thumb|Clemenceau apud Claudium Monet in horto Givernensi.]] Omni munere liberatus, duodeoctoginta annos natus, Clemenceau vitam inter domicilium suum viae Franklin, quod ab anno 1895 incolebat, et «Bélébat» dividebat, humilem domum in harenis maritimis apud Saint-Vincent-sur-Jard exeunte anno 1919 in perpetuum conductam, mari obversam, ubi hortum colebat et scribebat; a fratre Paulo alienatus, in praediis familiae morari non iam poterat. Itinera fecit: in [[Aegyptus|Aegyptum]] et Sudaniam vere anni 1920, deinde, a Septembri 1920 ad Martium 1921, longum iter per Asiam meridianam et orientalem, quod ab [[India]] per [[Srilanca|Taprobanen]], [[Singapura|Singapuram]], [[Birmania|Birmaniam]] eum duxit, venatione tigridis interposita quam in epistulis cum irrisione narrat. Anno 1922, Americanorum discessu sollicitus, unum et octoginta annos natus in Civitates Foederatas navigavit ut orationibus populum officiorum Europae debitorum admoneret; multitudines eum laetissime exceperunt, effectus politicus exiguus fuit. Magna cum Claudio Monet amicitia ultimos annos implevit: ipse pictorem senescentem sustinuit, ei persuasit ut oculos secari pateretur, et perfectionem donationemque Nymphaearum curavit, quae paulo post mortem Monet, exeunte anno 1926, in Orangerie collocatae sunt.<ref>De itineribus otii et de amicitia cum Monet: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 823–825 (de itinere Americano anni 1922) et 832–833 (de domo Bélébat); Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Otium tamen non prorsus abdicatio fuit. Clemenceau foederum custodem victoriaeque vigilem se praestabat: fidelium suorum, Mandel et Tardieu, cursus fovebat, pignora anni 1919 paulatim dissolvi anxius spectabat, et mense Octobri 1921 monumentum militum Vendeae apud Sainte-Hermine dedicandum suscepit, ubi sculptor Sicard eum, ipso ita volente, inter milites finxit. Cetera omnia recusavit: honores, insignia (etiam [[Legio Honoris|Legionis honoris]], quam numquam acceperat), sellam Academiae quam vacuam reliquit, revocationes quae per discrimina annorum post 1920 multiplicabantur. Nihil iam exspectare volebat nisi a labore suo et a mari, quod ex Bélébat, «tuguriolo» suo harenarum, contemplabatur, ubi hortum minutum, multis paulatim sementibus, disciplinae Givernianae multum debentem creaverat.<ref>De monumento apud Sainte-Hermine et de honoribus recusatis: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Scriptor vespertinus === Otium studiosum fuit. Praeter libellum de [[Demosthenes|Demosthene]] (1926), rogatu Margaritae Baldensperger scriptum, editricis anno 1923 cognitae, ad quam centenas extremi amoris epistulas misit, anno 1927 edidit ''Au soir de la pensée'', magnam summam philosophicam duobus voluminibus, in qua senex, philosophiae positivae et Darwini alumnus, de cognitione, religionibus, hominis in universo loco meditatur; deinde libellum de Claudio Monet (1928). Editio postuma libri ''Mémorial'' Foch, anno 1929 a Raymundo Recouly curata, colloquiorum collectio in qua Foch eum pacem perdidisse accusabat, silentium quod sibi imposuerat rumpere coegit: paucis mensibus dictavit ''Grandeurs et misères d'une victoire'', responsum vehemens et testamentum politicum, quod post mortem, anno 1930, editum est. In eo adhuc nocte inter dies 21 et 22 Novembris 1929 laborabat.<ref>De operibus annorum post 1920 et de origine libri ''Grandeurs et misères d'une victoire'': Samuël Tomei, s.v. « Grandeurs et misères d'une victoire », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> === Mors et funus === [[Fasciculus:25-11-29, inhumation de Clemenceau, au Colombier, à Mouchamps, la tombe - btv1b53223226p.jpg|thumb|Sepulcrum Clemenceau in praedio Le Colombier, die 25 Novembris 1929.]] Georgius Clemenceau domi suae Parisiensi die 24 Novembris 1929 mortuus est, undenonagesimum annum agens. Ex eius voluntate, quae omnem caerimoniam, omnem pompam, omnes flores excludebat, cum gubernium funus publicum offerret, corpus noctu in Vendeam translatum et die 25 Novembris in praedio Le Colombier prope Mouchamps, iuxta patrem, in fossa simplici pridie effossa, coram familia et paucis fidelibus humatum est. Nulla inscriptio sepulcrum signat, quod sola stela indicat, Minerva a Sicard sculpta superposita. Pauci agricolae vicini et incolae vicorum quos funus transibat, in liminibus taciti stantes, soli huius in natalem terram reditus testes fuerunt.<ref>De morte et de sepultura in praedio Le Colombier: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., ex testimonio ducis Mordacq; s.v. « Musée Clemenceau », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> == Doctrina politica == Clemenceau nullum umquam doctrinae librum composuit, sed milia commentariorum, orationes, libri cogitationem cohaerentem effingunt, cuius caput praebet sententia in Camera die 29 Ianuarii 1891, cum de fabula ''Thermidor'' Sardou disputaretur, prolata: res novas Francicas unum corpus esse, quod dividi non possit. Res publica ei non una e multis imperii formis erat, sed perfectio anni 1789 semper inchoata: inde repudiatio legum constitutionalium anni 1875, quas pactum cum regum fautoribus iudicabat; inde diuturnum adversus senatum et praesidium rei publicae odium; inde studium inspectionis parlamentariae; inde denique (quod ex anno 1870 et causa Dreyfusiana didicerat) certa sententia potestatem militarem civili subiciendam esse, quam regulam etiam in bello gerendo servavit.<ref>De doctrina republicana, de sententia unius corporis (sessio diei 29 Ianuarii 1891) et de principatu potestatis civilis: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Laicitas eius e libera cogitatione a patre accepta et e philosophia positiva institutionis medicae fluebat. Deum constanter negans, librorum [[Ioannes Stuart Mill|Stuart Mill]] interpres, Darwini et [[Augustus Comte|Comte]] alumnus, religiones explicationes mundi obsoletas habebat, sed pugnam contra ecclesiam institutam a libertate conscientiae credentium semper distinxit, quam iam praefectus Montis Martyrum edixerat et lege separationis anni 1905 servavit: nullam religionem civitatis esse debere, nullam cultuum vexationem. Haec philosophia materiae, sub vitae vesperum in ''Au soir de la pensée'' exposita, etiam singularia consectaria habuit, ut illam misericordiam ad animalia extensam, «Quintum Statum» dolentium sine voce, qua eorum defensionis praecursor fuit.<ref>De libera cogitatione, de philosophia positiva et de libro ''Au soir de la pensée'': Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; de « Quinto Statu » animalium (commentarius in ''La Justice'' diei 10 Aprilis 1895, in ''Le Grand Pan'' receptus), ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> In quaestione sociali Clemenceau locum proprium et incommodum tenebat, quem ipse ita definiebat: singulorum ius cum mutua omnium cura coniungendum. Persuasus miseriam opificum, quam medicus Montis Martyrum prope viderat, rei publicae non minus nocere quam apertos eius hostes, «Quartum Statum» reformationibus inserere volebat: iure sodaliciorum, tempore operis finito, pensionibus, tributo ex reditibus. Sed bonorum communionem respuebat, quae singulos fictae cuidam civitati immolaret, et ordinum certamen, quod unitatem nationis republicanae frangeret: huc spectat eius cum Jaurès controversia anni 1906, in qua consiliis socialistarum naturae humanae cognitionem et rationem rerum gradatim acquirendarum opposuit. Eadem ratio imperium eius rexit: cessationem ut ius defendere, seditionem ut crimen frangere.<ref>De singulorum iure cum omnium cura coniuncto et de controversia cum Jaurès mensis Iunii 1906: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Denique de gentibus ita sentiebat ut patriae amorem Iacobinum cum iurium omnium gentium communione coniungeret. Natio Francica, rerum novarum filia, exempli munus habebat, non dominationis: inde coloniarum expugnationis censura ob aequalitatem populorum, etiamsi imperii iam parti administrationem postea suscepit. Ex itinere Americano et discrimine Boulangistico didicerat Caesaribus et servatoribus omnibus perpetuo diffidere; ex anno 1870 certam opinionem Germaniam, Bismarcki deinde Guilelmi, praecipuum periculum manere: quo nitebatur eius studium consensionis cum Anglia et Civitatibus Foederatis, quas usque ad extremum illud iter Americanum necessarium pacis pignus habuit.<ref>De coloniarum censura, de patriae amore republicano et de Caesarum diffidentia: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Homo privatus == Prius orator et scriptor pugnax quam vir publicus innotuit. In rostris Clemenceau genus dicendi novum imposuit: sententias breves, irrisionem mortiferam, omnem affectuum ostentationem repudiatam, artem verbi quod ferit; imaginum ridicularum pictores mature illam faciem malis altis demissisque mystacibus arripuerunt, formas eius varias per aetates fingentes, ab «eversore ministeriorum» ad «primum vigilem» et «Patrem Victoriae». Cognomen «Tigris», a diurnis ineunte saeculo, etiam ante primum ministerium, vulgatum, indolem pugnacem, amicis aeque ac inimicis formidolosam, apud aequales posterosque complexum est. Idem certator singularis erat: Clemenceau gladio et sclopeto cum pluribus adversariis pugnavit, cum Déroulède anno 1892, cum Paulo Deschanel anno 1894, cum Drumont anno 1898, nullo tamen ex his certaminibus graviter laeso, et haec hominis periculosi fama pars auctoritatis eius erat.<ref>De imaginibus ridiculis et de certaminibus singularibus: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « caricature » et « duel » (haec altera a Jean-Noël Jeanneney scripta); Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 399–401.</ref> Persona publica saepe hominem texit. Brevis, quadratus, eques peritissimus qui cotidie mane in nemore Bononiensi equitabat, ab adulescentia gladio exercitatus, Clemenceau familiares electos colebat: paucos amicos politicos, sed artificum et litteratorum amicitias artissimas, Claudii Monet imprimis, Gustavi Geffroy, Augusti Rodin, Iaponis viri publici [[Saionji Kinmochi]]. Artis Iaponicae collector, picturae quae impressionistica vocatur iam annis post 1880 defensor, Graecarum litterarum studiosus qui [[Aeschylus|Aeschylum]] et [[Plato|Platonem]] ipsis verbis legebat, idem tota vita indefesse laborabat, ante lucem surgens, parum dormiens. Surditas crescens et diabetes, insulino ab anno 1923 curatus (inter prima eius medicaminis exempla in Francia), vim eius iam fabulis celebratam vix minuerunt. Deum constanter negans omne religionis solacium recusavit, numquam tamen credentes vexavit; ultima eius voluntas, summae simplicitatis, illam constantiam sine spe alterius vitae continuat qua liber ''Au soir de la pensée'' imbutus est. Post divortium anni 1892 caelebs mansit, sed non solitarius: filia Theresia ab anno 1908 apud eum vixit, et amores eius, a comitissa d'Aunay ad Margaritam Baldensperger, epistularum copiam aluerunt quae inter pulcherrimas illius aetatis numerantur.<ref>De vita privata, de amicitiis cum artificibus et de epistulis: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 875–877 de valetudine; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., imprimis de diabete et de insulino inde ab anno 1923 in valetudinario Americano apud Neuilly accepto; Georges Clemenceau, ''Lettres à une amie, 1923-1929'', Lutetiae, Gallimard, 1970.</ref> == Memoria et historici == === Memoria disputata === [[Fasciculus:Georges Clemenceau Statue Paris.jpg|thumb|Statua a Francisco Cogné sculpta, Lutetiae prope Campos Elysios (anno 1932 erecta).]] Gloria «Patris Victoriae», anno 1918 ingens et post mortem narrationibus familiarium (Ioannis Martet, ducis Mordacq, Georgii Wormser) alita, non impedivit tamen quominus memoria eius diu incommoda esset. Dextra catholica et [[Carolus Maurras|Maurrassiana]] ei nec odium clericorum nec Versalias ignovit; sinistra socialistarum et communistarum memoriam «fractoris cessationum» et «bestiae rufae» fovit, adeo ut nomen eius e fastis sinistrae Francicae diu abesset. Statua tamen a Francisco Cogné anno 1932 in circo Camporum Elysiorum erecta, museum in domicilio eius viae Franklin institutum, Bélébat conservata, domus natalis in museum nationale conversa loca memoriae popularis numquam deficientis fixerunt; et exemplum Clemenceau, inde ab anno 1940 ([[Carolus de Gaulle|de Gaulle]] exemplum anni 1917 invocabat) usque ad discrimina nostrae aetatis, invocatur quotiens de auctoritate civitatis et virtute in rebus adversis agitur.<ref>De memoria Clemenceau: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., imprimis s.v. « caricature » et « Action française »; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Memoria etiam sua loca habet. Praeter statuam Parisiensem et museum viae Franklin, iam anno 1931 opera Iulii Jeanneney fideliumque apertum, Vendea summam memoriae continet: domus natalis apud Mouilleron-en-Pareds (quo in vico etiam Ioannes de Lattre de Tassigny natus est) museum nationale utrique viro dicatum continet; Bélébat, apud Saint-Vincent-sur-Jard, eo statu servata quo Clemenceau eam reliquit, inter loca regionis frequentissima manet; sepulcrum denique in Le Colombier, sine nomine, sine titulo, peregrinationis tacitae meta factum est. Classis Francica navi aeroplanis vehendis nomen Clemenceau dedit, quae ab anno 1961 ad annum 1997 in classe meruit; centena oppida viis, plateis, scholis idem nomen dederunt; et centesimus a victoria annus anno 2018 celebratus singularem locum confirmavit quem in memoria nationali tenet vir qui vivus honores fere omnes recusaverat.<ref>De museo viae Franklin et de locis memoriae Vendeanis: s.v. « Musée Clemenceau », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Historicorum iudicium === Historici diu inter laudatores fideles et accusatores adversarios fluctuaverunt. Studium Iacobi Julliard de Clemenceau «fractore cessationum» (1965) examen criticum primi ministerii aperuit; biographia Davidis Robin Watson (1974) primam totius vitae tractationem doctam praebuit, quam secuta sunt magnum opus Ioannis Baptistae Duroselle (1988), tabulis musei Clemenceau nisum, deinde biographia Michaelis Winock (2007), scriptori et morum iudici non minus quam viro publico intenta. Dictionarium Clemenceau, a Sylvia Brodziak et Samuële Tomei curatum, et libellus Ioannis Francisci Chanet, qui hominem in ipsum aestum passionum republicanarum reponit, hanc novam aestimationem produxerunt, repugnantiis viri attentam: conciliator anni 1871 belli integri auctor factus est, senatus contemptor senator, coloniarum adversarius imperii administrator, defensor cessantium apud Carmaux eorundem in imperio adversarius. Haec ipsa inter optima proposita et imperii usum discordia, aperte suscepta nec dissimulata, efficit ut Clemenceau hodie inter aptissima studiorum argumenta habeatur ad mores civiles republicanorum cognoscendos.<ref>Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', op. cit.; David Robin Watson, ''Georges Clemenceau. A Political Biography'', op. cit.; Jean-Baptiste Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Michel Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Sylvie Brodziak et Samuël Tomei (ed.), ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Jean-François Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Notae == <references /> == Opera praecipua Georgii Clemenceau == * ''De la génération des éléments anatomiques'', thèse de médecine, 1865. * ''La Mêlée sociale'', Lutetiae, Fasquelle, 1895. * ''Le Grand Pan'', Lutetiae, Fasquelle, 1896. * ''Les Plus Forts'', roman, Lutetiae, Fasquelle, 1898. * ''L'Iniquité'' (1899) et ''Vers la réparation'' (1899), premiers recueils des articles de l'affaire Dreyfus, suivis de cinq autres volumes jusqu'en 1903. * ''Le Voile du bonheur'', pièce en un acte, 1901. * ''Démosthène'', Lutetiae, Plon, 1926. * ''Au soir de la pensée'', Lutetiae, Plon, 2 vol., 1927. * ''Claude Monet. Les Nymphéas'', Lutetiae, Plon, 1928. * ''Grandeurs et misères d'une victoire'', Lutetiae, Plon, 1930 (opus postumum). == Bibliographia == === Biographiae et studia === * Jean-Baptiste Duroselle, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1988. * Michel Winock, ''Clemenceau'', Lutetiae, Perrin, 2007. * David Robin Watson, ''Georges Clemenceau. A Political Biography'', Londinii, Eyre Methuen, 1974. * Jean-François Chanet, ''Clemenceau. Dans le chaudron des passions républicaines'', Lutetiae, Gallimard, 2021 (praemio Lucien-Febvre anno 2023 ornatus). * Sylvie Brodziak et Samuël Tomei (ed.), ''Dictionnaire Clemenceau'', Lutetiae, Robert Laffont, in serie « Bouquins », 2017. * Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves. L'affaire de Draveil-Villeneuve-Saint-Georges'', Lutetiae, Julliard, in serie « Archives », 1965. * Gaston Monnerville, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1968. === Testimonia et fontes === * Jean Martet, ''Le Silence de M. Clemenceau'', Lutetiae, Albin Michel, 1929 ; ''M. Clemenceau peint par lui-même'', Lutetiae, Albin Michel, 1929 ; ''Le Tigre'', Lutetiae, Albin Michel, 1930. * Henri Mordacq, ''Le Ministère Clemenceau. Journal d'un témoin'', Lutetiae, Plon, 4 vol., 1930-1931 ; ''Clemenceau au soir de sa vie, 1920-1929'', Lutetiae, Plon, 2 vol., 1933. * Georges Wormser, ''La République de Clemenceau'', Lutetiae, PUF, 1961 ; ''Clemenceau vu de près'', Lutetiae, Hachette, 1979. * Georges Clemenceau, ''Grandeurs et misères d'une victoire'', Lutetiae, Plon, 1930 ; ''Au soir de la pensée'', Lutetiae, Plon, 2 vol., 1927 ; ''Lettres à une amie, 1923-1929'', Lutetiae, Gallimard, 1970. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Georges Clemenceau|Georgium Clemenceau}} {{Fontes biographici}} * [http://musee-clemenceau.fr/ De museo Clemenceau] {{Formula:Praesidentes consilii et Primi ministri Rei Publicae Francicae}} {{DEFAULTSORT:Clemenceau, Georgius}} [[Categoria:Primi ministri Franciae]] [[Categoria:Diurnarii Franciae]] [[Categoria:Scriptores Franciae]] [[Categoria:Nati 1841]] [[Categoria:Mortui 1929]] [[Categoria:Georgius Clemenceau|!]] [[Categoria:Auctores Francogallici]] db2tr2hnrf9aqlwrnv0b9n1qobeq4sq 3964415 3964393 2026-06-11T22:42:00Z PandaMystique 210603 /* Iter Americanum (1865–1869) */ 3964415 wikitext text/x-wiki {{capsa hominis Vicidata}} [[Fasciculus:Clemenceau - Manet.jpg|thumb|[[Georgii Clemenceau effigies (Manet)|Georgius Clemenceau]] ab [[Eduardus Manet|Eduardo Manet]] pictus]] {{L1}} '''Georgius Beniaminus Clemenceau''' ([[Lingua Francogallica|Francogallice]]: ''Georges Benjamin Clemenceau''; natus die [[28 Septembris]] [[1841]] in vico Mouilleron-en-Pareds in [[Vendea (praefectura Franciae)|Vendea]], mortuus die [[24 Novembris]] [[1929]] [[Lutetia|Lutetiae]]) [[medicus]], [[diurnarius]] et [[vir publicus]] Francogallicus fuit. Inter maximos viros [[Tertia Res Publica (Francia)|Tertiae Rei Publicae]] numeratur. Rebus publicis [[Francia|Franciae]] interfuit a bello anni 1870 usque ad finem [[Primum bellum mundanum|Primi Belli Orbis Terrarum]]. Praeses consilii ministrorum fuit primum ab anno 1906 usque ad annum 1909, deinde a mense Novembri anni 1917 usque ad mensem Ianuarium anni 1920. Quia bellum anno 1918 ad victoriam perduxit et [[Foedus Versaliis ictum (1919)|foedus Versaliense]] sanxit, «Pater Victoriae» cognominatus est; iam antea propter indolem ferocem «Tigris» vocabatur. Vita eius publica longissima fuit. Fere omnia magna discrimina Tertiae Rei Publicae vidit eorumque particeps fuit. Praefectus [[Mons Martyrum|Montis Martyrum]] fuit cum obsidionis tempore tum primis Communiae Lutetianae diebus; annis post 1880 dux factionis sinistrae, quae «radicalis» vocabatur, tot ministeria orationibus evertit ut «eversor ministeriorum» diceretur; in suspicionem fraudis Panamensis adductus et comitiis anni 1893 victus, scribendo se restituit et inter primos defensores [[Alfredus Dreyfus|Alfredi Dreyfusi]] exstitit; idem epistulae apertae [[Aemilius Zola|Aemilii Zolae]] titulum «[[J'accuse...!|J'accuse]]» indidit. Anno 1902 senator [[Varus (praefectura Franciae)|Varensis]] electus in curiam rediit; rem publicam primum ab anno 1906 usque ad annum 1909 gubernavit, quibus annis, civibus inter se acriter contendentibus, diuturnam famam «domitoris secessionum opificum» sibi peperit; deinde, sex et septuaginta annos natus, gubernio praefuit quod victoriam pararet. Deum esse negabat, sacerdotum potentiae adversabatur, libertatem singulorum acerrime defendebat, imperio in alias gentes proferendo ob aequalitatem populorum repugnabat, Dreyfusum tuebatur, sed idem, ordinis custos, civitatis auctoritatem summam esse volebat: quapropter non facile uni factioni adscribi potest. Diu et dextrae et sinistrae partibus suspectus fuit: dextra eius in clericos odium reprehendebat, sinistra ei motus opificum repressos non ignoscebat. Ab exeunte saeculo vicesimo iterum a doctis magni aestimatur et inter gratissimos rerum Francogallicarum viros manet. == Ortus et institutio (1841–1865) == === Familia medicorum rei publicae faventium === Georgius Beniaminus Clemenceau natus est die 28 Septembris 1841 in vico Mouilleron-en-Pareds, in domo avorum maternorum, gentis Gautreau, ubi mater Emma parere maluerat. Familia Clemenceau ex agrorum dominis et medicis regionis quae Bocage vocatur erat: medici in ea gente inde a saeculo septimo decimo fuerunt, et proavus, Petrus Paulus Clemenceau, exercituum occidentalium medicus tempore rerum novarum, postea in concilio legibus ferendis sedit. Duo praedia familia possidebat: Aubraie, villam in vico La Réorthe, et Le Colombier, villam rusticam apud Mouchamps, ubi Georgius sepultus est. Cum illa Vendea regi et Ecclesiae fidelissima esset, familia tamen Clemenceau partes contrarias sequebatur, eorum scilicet qui ''Bleus'' vocabantur: hi erant cives litteris culti, [[Voltarius|Voltarii]] studiosi, rei publicae dediti.<ref>De familia et pueritia Vendeana: Jean-Baptiste Duroselle, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1988, cap. 1; Michel Winock, ''Clemenceau'', Lutetiae, Perrin, 2007.</ref> Pater, Beniaminus Clemenceau (1810–1897), medicus Lutetiae institutus, ubi rebus novis anni 1830 interfuerat, aliquamdiu [[Portus Namnetum|Namnetibus]] medicinam exercuit, deinde ea relicta praedium Aubraie colendum suscepit. Rei publicae propugnator acerrimus, [[Iulius Michelet|Micheleti]] admirator, Deum esse tam constanter negans ut neminem liberorum baptizari sineret, anno 1848 concilio populari Namnetensi interfuit et inter duces fuit earum societatum occultarum quae in occidentali Gallia rem publicam fovebant. Primum post rem publicam die 2 Decembris 1851 vi oppressam comprehensus, iterum anno 1858, post insidias ab Orsinio factas, captus et in [[Algeria|Algeriam]] deportari iussus, tandem dimissus est. Hae calamitates puerum Georgium graviter moverunt, qui a patre et medicinae amorem et rei publicae studium et acrem religionis contemptum accepit. Mater, Emma Gautreau, filia agricolae locupletis vici Mouilleron, e familia protestantium orta, domui lenitatem attulit, quam filius memoria semper tenuit.<ref>De Benjamin Clemenceau, de studiis eius annorum 1830 et 1848 deque comprehensionibus annorum 1851 et 1858: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 1; Jean-François Chanet, ''Clemenceau. Dans le chaudron des passions républicaines'', Lutetiae, Gallimard, 2021, cap. 1.</ref> === Studia Namnetensia et medicina Parisiensis === Post scholam privatam Monfort, Georgius lyceum Namnetense frequentavit, quod hodie eius nomen gerit. Discipulus ingeniosus sed inaequalis, amorem Graeciae antiquae ibi concepit, cuius linguam tota vita legit; Romam contra aversabatur. Anno 1858 primis studiis absolutis, die 1 Novembris eiusdem anni scholae medicinae Namnetensi nomen dedit, ubi tres annos studuit et examen medicorum externorum sustinuit; anno 1861 Lutetiam petivit ut studia perficeret.<ref>De studiis Namnetensibus et de schola medicinae praeparatoria: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 1–2, ex studiis Jean-Pierre Kernéis.</ref> Lutetiae inter studiosos imperio [[Napoleo III (imperator Franciae)|Napoleonis III]] adversari coepit. Cum sodalibus quibusdam, inter quos Ludovicus Andrieux, postea praefectus vigilum, libellum hebdomadarium ''Le Travail'' condidit, in quo etiam Aemilius Zola scribebat. Mense Februario 1862, quod libellis propositis cives ad memoriam rerum anni 1848 celebrandam convocaverat, comprehensus tres et septuaginta dies in carcere Mazas detentus est. Tum Augustum Blanqui frequentabat, cuius auctoritate aliquamdiu tenebatur, et societati libere cogitantium «Agis comme tu penses» se adiunxit, cuius socii inter alia matrimonium religiosum recusare pollicebantur. Mense Maio 1865 dissertationem pro gradu doctoris, de generatione elementorum anatomicorum scriptam, defendit.<ref>De ''Le Travail'', de carcere Mazas et de societate «Agis comme tu penses»: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 2.</ref> === Commoratio Americana (1865–1869) === De rebus Francicis desperans, etiam infelici amore Hortensiae Kestner afflictus, quae uxoris amici eius Augusti Scheurer-Kestner soror erat, Clemenceau in [[Civitates Foederatae Americae|Civitates Foederatas Americae]] navigavit et die 28 Septembris 1865, quo die quartum et vicesimum aetatis annum complevit, paucis mensibus post bellum civile finitum, [[Novum Eboracum]] advenit. Fere quattuor annos ibi mansit, instituta popularia Americanorum iis temporibus quae ''Reconstruction'' vocantur magna cum admiratione observans: disputationes de praeside Andrea Johnson in iudicium vocando secutus est et inde didicit potestati unius hominis et iis qui ''conservateurs'' vocantur diffidere. Actis diurnis quae ''Le Temps'' inscribuntur epistulas Americanas mittebat, et tenues reditus augebat linguam Francogallicam et artem equitandi docens in schola puellarum quam domina Aiken regebat, in oppido Stamford [[Connecticuta|Connecticutae]].<ref>De commoratione Americana et de epistulis « Lettres d'Amérique »: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 3 (de re Kestner, p. 69–72); Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « États-Unis », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Ibi puellam Mariam Plummer adamavit, patre orbam, in Wisconsinia educatam, avunculo Horatio Taylor, argentario Novi Eboraci, commissam. Post primam repulsam, duo itinera trans oceanum longamque de ritu sacro adhibendo contentionem, quem Clemenceau omnino respuebat, nuptiae apud magistratum Novi Eboraci die 20 Iunii 1869 factae sunt; coniuges statim in Franciam profecti sunt. Tres liberi nati sunt: Magdalena (1870), Theresia (1872), Michael (1873). Matrimonium parum concors paulatim solutum est: anno 1892 Clemenceau, adulterii crimine usus, divortium celerrime obtinuit, liberis sibi adiudicatis, et Maria in Americam remissa est. Quae postea in Franciam reversa, Lutetiae mense Septembri 1922, ab omnibus deserta, mortua est.<ref>De Mary Plummer, de nuptiis diei 20 Iunii 1869 et de divortio anni 1892: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 83–85 et 337–338; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Sylvie Brodziak, s.v. « Plummer, Mary », in Sylvie Brodziak et Samuël Tomei (ed.), ''Dictionnaire Clemenceau'', Lutetiae, Robert Laffont, in serie « Bouquins », 2017.</ref> == Initium vitae publicae: Mons Martyrum, bellum, Communia Lutetiana (1870–1871) == === Praefectus regionis duodevicesimae === In Franciam reversus, Clemenceau in Monte Martyrum medicinam exercuit, ubi plebem curans «medicus pauperum» vocabatur. Imperio die 4 Septembris 1870 everso, statim in rem publicam tractus est: postridie Stephanus Arago, praefectus Lutetiae, eum regioni duodevicesimae urbis praefecit. Dum urbs obsidetur, annonam, auxilia, scholas curavit et omnibus indutiis repugnavit; die 31 Octobris, cum in curia urbana seditio orta esset, comitia municipalia statim habenda censuit et, Stephano Arago reprobato, cum gubernium rem recuperavisset, magistratu se abdicavit; die tamen 5 Novembris ingenti consensu praefectus electus est. Die 8 Februarii 1871 delegatus Sequanae in conventum nationalem electus, in extrema sinistra sedit et contra pacis condiciones suffragium tulit, [[Alsatia|Alsatiae]] partisque [[Lotharingia|Lotharingiae]] cessionem recusans.<ref>De praefectura Montis Martyrum, de die 31 Octobris 1870 et de comitiis mensis Februarii 1871: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « Guerre de 1870 », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Dies 18 Martii 1871 et conciliatio frustra temptata === In eius regione tragoedia diei 18 Martii 1871 acta est. Cum [[Adolphus Thiers]] tormenta custodiae nationalis in colle collecta auferri iussisset, res mane male cessit: milites cum multitudine consenserunt, et dux Lecomte, qui tela conici iusserat, a suis ipsis militibus comprehensus est. Clemenceau, qui prima luce cum Lecomte collocutus erat et tormenta celerius amoveri suaserat, sero de periculo certior factus est: cum in viam des Rosiers, fascia praefecti cinctus, pervenit, duces Lecomte et Clément-Thomas paulo ante a multitudine interfecti erant. Ipse impetitus, cum seditiosi, qui eum Versaliensibus conscium putabant, mortem ei minarentur, vix manus furentium effugit. De ea re testimonium notissimum reliquit, in quo «sanguinis furorem» multitudinis effrenatae describit; eius diei onus tota vita tulit, cum quaestio parlamentaria aliquamdiu culpam in eum conferre conata esset.<ref>Narrationem Clemenceau de die 18 Martii, in qua verba de « sanguinis furore » leguntur, edidit Jean Martet, ''Le Silence de M. Clemenceau'', Lutetiae, Albin Michel, 1929; vide Chanet, ''Clemenceau'', op. cit., et Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 107–111.</ref> Proximis diebus Clemenceau Lutetiam et [[Versaliae|Versalias]] conciliare frustra conatus est. In conventu, die 22 Martii, cum aliis delegatis rei publicae faventibus rogationem tulit de consilio municipali Parisiensi statim eligendo, quo seditioni causa eriperetur; a maiore parte regum studiosa exsibilatus est. Eodem die concilium centrale custodiae nationalis eum praefectura privavit. Inter «rusticos», qui Lutetiam domare volebant, et seditiosos, qui Communiam suam proclamare parabant, positus, cum aliis praefectis de comitiis differendis egit, sed die 26 Martii in sua regione septingenta quinquaginta duo tantum suffragia tulit. Postridie etiam delegati munere se abdicavit; per septem illos dies cruentos Lutetia aberat: in provinciis enim cum Liga unionis republicanae iurium Lutetiae extrema conciliandi consilia persequebatur. Haec duplex experientia, belli civilis et conciliatorum imbecillitatis, ut Michael Winock iudicat, prima eius rerum civilium disciplina fuit.<ref>De conciliandi conatibus, de praefectura die 22 Martii adempta et de abdicatione diei 27 Martii 1871: Winock, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 1.</ref> == Dux sinistrae radicalis (1871–1893) == [[Fasciculus:CLEMENCEAU, Georges, Nadar, GALLICA.jpg|thumb|Georgius Clemenceau, imago photographica ab officina Nadar facta.]] === A consilio municipali ad Cameram === Mense Iulio 1871 in consilium municipale Lutetiae pro vico Clignancourt electus, anno 1875 eius praeses factus est. Comitiis mensis Februarii 1876 sedem delegati regionis duodevicesimae recuperavit, quam usque ad annum 1885 tenuit; deinde pro Varo ab anno 1885 ad annum 1893 in Camera sedit. In Camera celeriter orator extremae sinistrae, quae mox radicalis appellata est, omnium maxime timendus evasit: verbis brevibus, acri irrisione, argumentis pressis a florida illius aetatis eloquentia discessit. Primum magnum certamen pro communalistis suscepit, quibus veniam inde ab anno 1876 cum [[Victor Hugo|Victore Hugo]] postulavit et anno 1880 plenam atque integram obtinuit.<ref>De consilio municipali Lutetiae et de certamine pro venia communalistis danda: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 116–117; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Pelletan »; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Mense Ianuario 1880 prima sua acta diurna condidit, ''La Justice'', quibus Camillus Pelletan scriptis praefectus est quaeque tredecim annos radicalium vox fuerunt. Programma eius, oratione in Monte Martyrum anno 1880 habita praesertim expositum, haec complectebatur: leges constitutionales anni 1875, quas nimis veterum institutorum tenaces iudicabat, retractandas; ecclesias a civitate seiungendas; tributum ex reditibus instituendum; libertates scribendi, conveniendi, sociandi; reformationes sociales (tempus operis, dominorum obligationem in operum casibus, pensiones senectutis), quibus opifices in rem publicam reciperentur. Bonorum communioni adversus, Clemenceau operarios [[socialismus|socialismo]] nascenti eripere volebat: oratio diei 8 Maii 1891, octavo die post caedem Fourmiensem habita, in qua «Quartum Statum» surgentem descripsit, totam eius sententiam complectitur, reformationibus quidem opificum causa faciendis intentam, ordinum autem certamini adversam.<ref>De ''La Justice'' et de programmate radicalium: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Justice (La) »; oratio diei 8 Maii 1891 de « Quarto Statu » ex ''Journal officiel'' citatur apud Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 254–255, in ''Dictionnaire Clemenceau'' et apud Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> === «Eversor ministeriorum» et coloniarum adversarius === Annis post 1880 Clemenceau rostris ut telo utebatur: eius interpellatione «magnum ministerium» Gambettae mense Ianuario 1882 cecidit, et plura gubernia eorum qui «opportunistes» vocabantur orationibus eius eversa sunt; inde fama «eversoris ministeriorum» nata est. Diutissime cum [[Iulius Ferry|Iulio Ferry]] contendit, cuius consilia de imperio in exteras terras proferendo tribus de causis oppugnabat: vires patriae contra Germaniam dispergi; sumptus immensos esse; falsam esse illam speciem humanitatis barbaris afferendae. Die 30 Martii 1885, post rem apud Lang Son gestam, quae clades maior quam erat nuntiata est, ultimum ictum intulit: se in subselliis gubernii non iam ministros sed reos videre dixit; Ferry eodem die eversus est.<ref>De casu Ferry et de fama « eversoris ministeriorum »: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Die 30 Iulii 1885, orationi respondens qua Ferry colonias officio «superiorum gentium» erga «inferiores» defenderat, Clemenceau unam ex clarissimis contra colonias orationibus parlamentariis habuit: superiores gentes, inferiores gentes: facile dictu! Indorum Sinarumque excultas civitates commemorans, et admonens doctos quosdam Germanos «demonstravisse» gentem Francicam inferiorem esse, ut clades anni 1870 explicaretur, in expugnatione nihil nisi vim sine iure esse denuntiavit. Haec oratio, postridie tota in ''La Justice'' edita, non impedivit quominus recentiores historici imaginem Clemenceau coloniarum osoris temperarent: rerum enim potitus imperium iam partum retinendum administravit.<ref>Oratio diei 30 Iulii 1885 in ''La Justice'' diei 31 Iulii 1885 edita est; vide Winock, ''Clemenceau'', op. cit., et Julie d'Andurain, s.v. « Colonisation », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., quae monet ne Clemenceau simpliciter coloniarum osor habeatur.</ref> Haec perpetua adversandi ratio ei etiam damno fuit. Clemenceau rationem rerum gradatim efficiendarum, quam Gambetta et Ferry defendebant, respuebat: programma republicanum statim perfici postulabat, imprimis leges anni 1875 retractari, ita ut una tantum Camera maneret et senatus conservator tolleretur. Quem «opportunistae» criminabantur republicanos dividere et veterum rerum fautoribus servire; ille eos optima quaeque lucri causa prodidisse arguebat. Comitiis mensis Octobris 1885 et in Sequana et in Varo electus, Varum elegit, cuius vetus republicana traditio ingenio eius respondebat; anno 1889 sedem apud Draguignan retinuit. Tamen, quamvis Camerae auctoritate praestaret, his annis numquam imperium petivit: dum res publica programmati suo non responderet, gubernii particeps fieri noluit, atque ita censoris tantum partes egit, quae tandem suis quoque taedio fuerunt. === A Boulanger ad Panamam: per scandala === Quod generalis [[Georgius Boulanger|Boulanger]] tantum crevit, partim Clemenceau imputandum est, qui eum ministerio belli in gubernio Freycinet, mense Ianuario 1886, praefici curavit, ducem rei publicae amicum se promovere ratus. Cum autem motus Boulangisticus in motum populari imperio faventem reique publicae periculosum mutatus esset, inter acerrimos eius adversarios fuit et anno 1888 Societati iurium hominis et civis condendae interfuit, qua republicanorum defensio ordinaretur. Ex eo discrimine etiam didicit novis Caesaribus perpetuo diffidere; vicissim is factus est quem dextra nationalis et Iudaeorum osores libentissime petebant.<ref>De Clemenceau et motu Boulangistico: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Fraus Panamensis ictum paene mortiferum ei intulit. Clemenceau numquam inter eos fuit qui pecunias acceperant: nulla quaestio probavit eum quidquam a Societate accepisse. Sed amicus erat Cornelii Herz, negotiatoris audacis, qui ab anno 1883 ad annum 1885 partem actorum ''La Justice'' possederat quique unus e duobus maximis rerum publicarum corruptoribus, cum barone Iacobo de Reinach, fuisse patuit. Mors suspecta Reinach, nocte inter dies 19 et 20 Novembris 1892, paucis horis post desperatum colloquium cui Clemenceau adfuerat, deinde fuga Herz [[Londinium]], delegatum Varensem calumniis inauditae acerbitatis obiecerunt, in quibus odium parlamenti Boulangisticum cum Iudaeorum odio actorum ''La Libre Parole'' coniungebatur. Die 20 Decembris 1892 Paulus Déroulède eum in Camera nominatim accusavit, quod Herz in vitam publicam Francicam introduxisset; certamen singulare sclopetis exeunte Decembri commissum neminem vulneravit. Mense Iunio 1893 delegatus Millevoye in rostris «chartas Norton» recitavit, quibus probari videbatur Clemenceau ab Anglia mercede conductum esse; sed falsa tam crassa erant ut sessio accusatori ludibrio verteretur, et iudices falsarios damnaverunt. Iure purgatus, Clemenceau tamen apud populum laesus mansit.<ref>De Panama, de Cornélius Herz, de interpellatione Déroulède et de falsis « chartis Norton »: Winock, ''Clemenceau'', op. cit., qui de partibus Andrieux disputat; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., qui demonstrat Clemenceau numquam pecunias accepisse; Adrien Dansette, ''Les Affaires de Panama'', Lutetiae, Perrin, 1934.</ref> Comitiis mensis Septembris 1893 in Varo, post contentionem asperrimam in qua clamoribus «Aoh yes!» vexabatur, secundo suffragio a coalitione varia victus est, quamquam die 7 Augusti, magna oratione apud Salernes habita, honorem suum et opera defenderat. Duos et quinquaginta annos natus, post quindecim annos auctoritatis in sinistram parlamentariam, sine mandato, aere alieno obrutus relictus est, et ''La Justice'' cladi haud diu superstes fuit.<ref>De petitione Varensi et de clade diei 3 Septembris 1893: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Justice (La) ».</ref> == Diurnarius et Dreyfusi defensor (1893–1902) == === Scribendo restitutus === Annis 1893–1897 necessario ad diurna et litteras se convertit. Cotidie scribebat, primum in ''La Justice'', deinde in aliis foliis, et commentarios in libros collegit: ''La Mêlée sociale'' (1895), ''Le Grand Pan'' (1896), testimonia hominis de moribus civitatis cogitantis, [[Carolus Darwin|Darwini]] et philosophiae positivae studiosi. Anno 1898 unicam fabulam longam edidit, ''Les Plus Forts'', et annis 1901–1902 hebdomadarium solus scripsit, ''Le Bloc''. Haec opera abundantia, diu neglecta, a criticis nuper pluris aestimata sunt: scriptorem verum produnt, [[Claudius Monet|Claudii Monet]], Gustavi Geffroy, [[Augustus Rodin|Augusti Rodin]] amicum, artis Iaponicae studiosissimum interpretem.<ref>De operibus litterariis annorum 1893–1902: Sylvie Brodziak, s.v. « Plus Forts (Les) », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> === Causa Dreyfusiana: a dubitatione iuridica ad certam sententiam === [[Fasciculus:J'accuse - Gallica - page 1.jpg|thumb|Prima pagina diurnorum ''L'Aurore'' diei 13 Ianuarii 1898, cum epistula Aemilii Zolae «J'accuse...!».]] Causa Dreyfusiana Clemenceau campum renascendi praebuit. Exeunte anno 1897 in acta ''L'Aurore'' Ernesti Vaughan receptus, mense Novembri ab Augusto Scheurer-Kestner persuasus est damnationem anni 1894 quaestione vitiosa niti; primus eius commentarius retractationi favens statim prodiit. Initio sententia eius mere iuridica erat: innocentiam, cuius probationem se non habere dicebat, non affirmans, legem omnibus aequam postulabat, quod iustitiae praesidia uni negari non possent quin tota civitas periclitaretur. Post absolutionem flagitiosam Esterhazy, die 11 Ianuarii 1898, ipse epistulam apertam Aemilii Zolae ad praesidem rei publicae in ''L'Aurore'' recepit eique titulum, ex ipso textu sumptum, invenit: «J'accuse...!», die 13 Ianuarii trecentis milibus exemplarium editum. Idem, commentario diei 23 Ianuarii, vocabulum «intellectuels» ad libellorum subscriptores significandos firmavit.<ref>De conversione ad retractationem, de titulo « J'accuse » et de vocabulo « intellectuels »: Winock, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 15–16; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> In iudicio Zolae (mense Februario 1898) cum fratre Alberto, advocato procuratoris actorum, verba fecit, oratione rem latius proponens: non unius hominis fortunam, sed quaestionem agi utrum potestas militaris iuri subiceretur, et periculum imminere imperii sub gladio constituti. Disputationes iudicii, in primis confessio cuiusdam ducis dicentis concilium militare damnationem Dreyfusi, sontis aut insontis, retractare noluisse, eum de innocentia damnati plane persuaserunt. Per totam causam plura centena commentariorum in ''L'Aurore'' edidit, postea septem voluminibus collecta, et cum Eduardo Drumont sclopetis certavit. Post alterum iudicium Rhedonense et veniam Dreyfuso mense Septembri 1899 datam, quam invitus accepit, quod iustitiam plenam deseri putabat, inter eos mansit qui restitutionem postulabant, anno 1906 perfectam. Causa Dreyfusiana certamina eius transformavit: exinde rei publicae defensio et contra nationis cultum immodicum clericorumque potentiam pugna actionem eius rexerunt.<ref>De iudicio Zolae et de sententia Clemenceau de innocentia mutata: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit. Verba de « imperio sub gladio » in ''L'Aurore'' postridie iudicii leguntur.</ref> Alterum concilium militare, Rhedonibus aestate anni 1899 post rescissum iudicium anni 1894 coactum, Dreyfusum iterum, causis levantibus additis, damnavit: sententia absurda quae Europam consternavit. Cum gubernium Waldeck-Rousseau veniam a praeside rei publicae dandam proponeret, Clemenceau primo vehementer obstitit: veniam accipere idem esse ac innocentiam non proclamare, et ius deserere ut ad misericordiam confugeretur. Tandem damnati viribus exhaustis cessit, sed retractationem plenam persequi non destitit, quae die 12 Iulii 1906 perfecta est: summum tribunal iudicium Rhedonense sine remissione rescidit, Dreyfus in exercitum restitutus et honore militari ornatus est. Forte tum Clemenceau in gubernio erat; paucis post mensibus, praeses consilii factus, Picquart, tribunum ob veritatem detectam vexatum, ministrum belli fecit, simul reparandi simul lacessendi causa. Haec fides frigora non exclusit: cum ipso Alfredo Dreyfus, quem nimis patientem iudicabat, rarus ei usus fuit, et necessitudines cum parte Dreyfusianorum, cum [[Ioannes Jaurès|Jaurès]] et Péguy, post communem victoriam cito refrixerunt.<ref>De iudicio Rhedonensi, de venia et de restitutione anni 1906: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Reditus ad imperium (1902–1909) == [[Fasciculus:Georges Clemenceau par Nadar, Paul.jpg|thumb|Clemenceau a Paulo Nadar photographice expressus.]] === Senator Varensis et «primus Franciae vigil» === Mense Aprili 1902 is, qui olim senatum tollendum postulaverat, senator Varensis electus est; quam inconstantiam aequo animo tulit. Coniunctioni sinistrarum («Bloc des gauches») eiusque laicis consiliis favit et legi anni 1905 de ecclesiis a civitate seiungendis suffragatus est, a factione tamen radicali ordinata, anno 1901 condita, semper afuit neque ei umquam nomen dedit. Die 14 Martii 1906, quattuor et sexaginta annos natus, primum in gubernium intravit, minister rerum interiorum in consilio Sarrien, quattuor diebus post cladem fodinarum apud Courrières, qua plus mille homines in praefectura Freti Calesiani perierant.<ref>De comitiis senatoriis anni 1902 et de necessitudine cum factione radicali: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Parti radical ».</ref> Operum cessatio, quae regionem fodinarum statim incendit, ei occasionem dedit rationem suam definiendi. Die 17 Martii, apud Lens, invito praeside consilii, sodaliciorum ducibus declaravit cessationem operum ius esse absolutum neque se milites missurum, dum operis libertas hominesque incolumes essent: res a ministro rerum interiorum antea inaudita. Sed violentia latius serpente milites arcessere coactus est, et appropinquante die 1 Maii 1906, quem confoederatio CGT seditiosum fore nuntiabat, duces eius ante diem comprehendi iussit. In Camera custodis ordinis partes audacter professus est, se ipsum «primum Franciae vigilem» appellans. Comitia mensis Maii 1906, quibus sinistrae late vicerunt, auctoritatem eius firmaverunt: die 25 Octobris 1906 Sarrien in praesidio consilii successit, ministerio rerum interiorum retento.<ref>De Courrières, de oratione apud Lens diei 17 Martii 1906 et de die 1 Maii 1906: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', Lutetiae, Julliard, in serie « Archives », 1965.</ref> === Primum gubernium Clemenceau (Octobri 1906 – Iulio 1909) === Ministerium quod composuit, ex radicalibus et socialistis nulli factioni adscriptis constitutum, magnum reformationum programma proposuit: tributum ex reditibus, pensiones opificum, vias ferratas redimendas, concilia militaria reformanda. Ministerium Laboris et Providentiae socialis creavit, Renato Viviani socialistae commissum: institutum quod mansit. Leges tamen promissis minores fuerunt: redemptio viarum ferratarum occidentalium (1908) et lex de requiete hebdomadaria utcumque servata inter pauca bene gesta numerantur, cum tributum ex reditibus, a Iosepho Caillaux paratum, in senatu haereret. In re autem vigilum gravissima perfecit: Caelestinus Hennion summae custodiae publicae praepositus est, et decreto diei 30 Decembris 1907 cohortes regionales vigilum mobiles institutae sunt, quae in memoria populi «cohortes Tigris» manserunt.<ref>De programmate anni 1906, de ministerio Laboris et de cohortibus mobilibus: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Christophe Cornevin, s.v. « Hennion », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Totum illud tempus certamine cum motu opificum occupatum est. Contra CGT, quae inde a conventu Ambianensi (1906) cessationi operum generali et seditiosae studebat, Clemenceau identidem vires expertus est: cessantibus opificibus electricis Parisiensibus, baiulis portuum, nautis, tabellariis. Gravissimum discrimen fuit vinitorum meridianorum seditio vere anni 1907: contra motum ingentem ob vini vilitatem ortum, qui centena milia hominum post cauponem Marcellinum Albert congregabat, gubernium duces comprehendi iussit et milites misit; Narbone mense Iunio nonnulli glandibus perierunt, et milites legionis septimae decimae Biterris imperia detrectaverunt. Exitus rei saepe narratus est: Marcellinus Albert, Lutetiam profectus ut vinitorum causam ageret, e colloquio cum ministro infamis discessit, cum Clemenceau ei centum francos ad reditum dedisset. Anno 1908 cessatio eorum qui in harenariis vallis Sequanae laborabant in tragoediam versa est: duo cessantes a custodibus publicis apud Draveil-Vigneux die 2 Iunii occisi sunt, quattuor alii apud Villeneuve-Saint-Georges die 30 Iulii ceciderunt; gubernium principes CGT comprehendi iussit, confoederationem tamen non dissolvit, quod multi e maiore parte flagitabant. Socialistae «gubernium sicariorum» clamabant; orationum certamina inter Clemenceau et Jaurès, in primis mense Iunio 1906 de proprietate, civitate, socialismi futuro, inter summa eloquentiae parlamentariae illius aetatis numerantur: consiliis de futuro a tribuno socialista expositis Clemenceau scientiam hominis qualis est et rationem reformationum singillatim parandarum opposuit.<ref>De certaminibus opificum annorum 1906–1909, de vinitoribus meridianis et de re Draveil-Villeneuve-Saint-Georges: Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', op. cit.; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « Draveil-Vigneux et Villeneuve-Saint-Georges, affaire », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Historici imaginem «fractoris cessationum» his annis natam postea temperaverunt. Iacobus Julliard demonstravit Clemenceau non ius cessandi frangere voluisse, quod tota vita et adhuc apud Carmaux anno 1892 defenderat, sed violentiam et legum contemptum eorum sodaliciorum quae, actionem directam professa, ex omni contentione quasi meditationem rerum novarum faciebant; praefectis enim constanter mandabat ut et operis libertatem et cessandi libertatem aeque tuerentur neve milites ante tempus mitterent. Manet tamen quod caedes annorum 1906–1909, quales post caedem Fourmiensem non acciderant, inter eum et opifices ordinatos discidium numquam sanatum fecerunt; ex quo natum est odium quod CGT et socialistae per bellum ei habuerunt.<ref>Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', op. cit.; de cessatione apud Carmaux et de arbitrio anni 1892, ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> In rebus externis Clemenceau, certamen cum Germania vitari non posse persuasus, consensionem cum Britannia («Entente cordiale») et necessitudinem cum Russia firmavit, et controversiam Francogermanicam de perfugis Casablancae (1908) arbitrio composuit. Gubernium eius, inter longissima Tertiae Rei Publicae, die 20 Iulii 1909 cecidit, post disputationem de classe in qua verbis inauditae asperitatis cum Delcassé conflixit: suffragatione de ordine agendi victus, statim se abdicavit. [[Aristides Briand]], eius minister, successit.<ref>De casu gubernii diei 20 Iulii 1909: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Watson, ''Georges Clemenceau. A Political Biography'', Londinii, Eyre Methuen, 1974.</ref> == Censor et vigil rei publicae (1909–1917) == Insequentes anni Clemenceau ad duo sua munera reduxerunt, senatum et diurna. Post orationes in America Meridiana habitas (1910), pugnam contra Briand, deinde contra Caillaux resumpsit, cuius consilia Germaniae concedendi in discrimine Agadirensi et in pacto Francogermanico anni 1911 de Congo denuntiavit. Mense Maio 1913 nova acta diurna condidit, ''L'Homme libre'', et eodem anno legi de militia ad tres annos producenda suffragatus est, certamen appropinquare persuasus; annis 1912–1913 etiam [[Raimundus Poincaré|Poincaré]] viam ad praesidium rei publicae in conventu praeparatorio republicano obstruere conatus est, electionem tamen non impedivit.<ref>De ''L'Homme libre'', de lege militiae trium annorum et de comitiis praesidis creandi anni 1913: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Per Magnum Bellum in gubernia «Unionis sacrae» intrare noluit et censoris partes elegit. Die 26 Augusti 1914, cum consilium Viviani novaretur, ministerium a Briand oblatum recusavit, indignum ratus tali tempore sub alio quam se ipso servire; quod propositum per totum bellum tenuit. Acta eius, exeunte Septembri 1914 suppressa, quod vitia curationis vulneratorum vehendorum detexerant, titulo provocanti ''L'Homme enchaîné'' redierunt et cotidie contra apparatus bellici defectus, vanam magistratuum fiduciam, inanes legatorum spes pugnabant, intra fines censurae cum qua perpetuum bellum minutum gerebat. Praeses commissionis exercitus et commissionis rerum externarum senator gravissimus, frontem identidem visitabat et testes audiebat, scientiam rei bellicae colligens quam pauci parlamentarii cum eo communicabant; milites adventibus eius, usque in fossas primae aciei, assueverunt.<ref>De ''L'Homme enchaîné'' et de opera Clemenceau in commissionibus senatoriis: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Crescente civium lassitudine, post cruentum impetum a Nivelle factum, militum seditiones et operum cessationes veris anni 1917, pugnam contra eos qui de victoria desperabant suam fecit: die 22 Iulii 1917 in senatu contra Ludovicum Malvy, ministrum rerum interiorum ab anno 1914, indulgentiae erga pacis fautores accusatum, orationem accusatoriam habuit quae gubernium Ribot concussit et viam reditus sui aperuit. Eversis consiliis Ribot et Painlevé, Poincaré, qui eum minime amabat quemque Clemenceau semper oppugnaverat, eum arcessere statuit: inter Caillaux, id est pacem compositam quaerendam, et Clemenceau, id est bellum usque ad victoriam, praeses rei publicae decrevit, intellegens, ut in commentariis suis notavit, vim veteris pugnatoris fabulis iam celebratam plus valituram esse quam cuiusvis alterius consilii infirmitatem. Colloquia diebus 14 et 15 Novembris 1917 habita sunt; gubernium die 16 constitutum est.<ref>De oratione diei 22 Iulii 1917 et de gubernio constituendo: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 583–588, qui commentarios Poincaré de colloquiis dierum 14 et 15 Novembris 1917 citat.</ref> == Gubernium victoriae (1917–1918) == === «Bellum gero» === Die 20 Novembris 1917 novus praeses consilii, idem minister belli, Camerae declarationem ad unam rem redactam proposuit, bellum, et fidem 418 suffragiis contra 65 (quae socialistarum erant) obtinuit. Gubernium eius, ex viris secundi ordinis et fidelibus compositum, circa manum arte coniunctam versabatur: Georgium Mandel, principem officii civilis, ducem Henricum Mordacq, principem officii militaris, Iulium Jeanneney, subsecretarium praesidio consilii additum, Georgium Wormser, a consiliis politicis. Haec potestatis contractio, quae Poincaré a summis deliberationibus arcebat, plane tamen parlamentaria mansit: Clemenceau commissionibus parebat, inspectionem parlamentariam apud exercitus accipiebat et fidem Camerae identidem petebat. Die 8 Martii 1918, socialistis respondens, programma suum paucis verbis expressit, quae posteri memoria tenuerunt: «Domi: bellum gero; foris: bellum gero. Semper bellum gero.»<ref>De declaratione diei 20 Novembris 1917 et de ratione regendi: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 591–592; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit. Verba diei 8 Martii 1918 in ''Journal officiel'' leguntur.</ref> Severitas primum domi exercita est. Iam die 28 Novembris 1917 Camera Malvy ad senatum in summum iudicium constitutum remisit, ipso petente, qui se purgare volebat; proditionis absolutus, mense Augusto 1918 ob officium violatum quinquennii exsilio damnatus est. Mense Decembri 1917 Camera Iosephum Caillaux immunitate privavit, suspectum commerciorum cum hoste ob colloquia de pace componenda habita; die 14 Ianuarii 1918 comprehensus, demum vere anni 1920 a summo illo iudicio condemnatus est poena quam longa custodia ante iudicium iam absumpserat, iuribus civitatis ademptis. Iustitia bellica praeterea complures hostis ministros punivit, in quibus Bolo Pacha, qui capite damnatus interfectus est. Historici consentiunt haec iudicia tam instrumenta animorum confirmandorum quam opera iustitiae fuisse: Malvy in primis piaculi vicem sustinuit. Eodem tempore, quod minus notum est, Clemenceau ab omni graviore opificum coercitione abstinuit: cessationes veris anni 1918 colloquiis et mercede tuenda potius quam vi compositae sunt.<ref>De causis Malvy et Caillaux: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Gaston Monnerville, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1968. De rebus opificum per bellum: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Neque bellum gerere idem erat ac desperantes tantum opprimere. Gubernium oeconomiam severe rexit, annonam et arma Ludovico Loucheur curante administravit, animos civium sustinuit censura in res politicas mitigata, in res militares inflexibili, mercedesque tuebatur ne plebs erumperet; magnae cessationes fabrorum metallicorum Parisiensium, vere anni 1918, colloquiis solutae sunt, gubernio ab omni vi se abstinente. Cum Poincaré rationes frigidae et parum familiares manserunt: praeses rei publicae, accurate certior factus sed raro consultus, in commentariis amaritudinem suam notabat, paene omni vera potestate privatus; nihilo minus usque ad victoriam praesidem consilii, quem oderat, fideliter texit. Necessitudines autem cum imperatoribus doctrinam totius vitae Clemenceau inverterunt: vetus potestatis militaris castigator ducum contra parlamentum patronus factus est, iisdem tamen civilis potestatis principatum sine ulla verecundia inculcans.<ref>De ratione regendi per bellum et de necessitudine cum Poincaré: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Raymond Poincaré, ''Au service de la France'', vol. IX–X.</ref> === Discrimen veris 1918 et imperium unum === Die 21 Martii 1918 impetus Germanicus «Michael» frontem Britannicam in [[Picardia (provincia)|Picardia]] perrupit et exercitus sociorum dividere minatus est. In eo discrimine, gravissimo post pugnam ad Matronam, Clemenceau primas partes egit: Lutetiam deserendam ne cogitari quidem passus est, perstandi voluntatem imposuit, imperio inter socios uni constituendo operam dedit. In conventu apud Doullens, die 26 Martii, [[Ferdinandus Foch|Foch]] mandatum accepit actiones exercituum sociorum in fronte occidentali ordinandi; potestates eius apud Bellovacos die 3 Aprilis auctae sunt, deinde vere titulus imperatoris summi exercituum sociorum ei tributus est. Clemenceau Foch praetulerat, cuius animi ardor apud eum tristitiae [[Philippus Pétain|Pétain]] praevaluit, hoc tamen exercitibus Francicis praefecto retento: hoc par ducum contra impetus parlamentarios protexit, in primis post cladem apud «Chemin des Dames», cum die 4 Iunii 1918 duces militares interpellatoribus dedere coram Camera recusavit fidemque 377 suffragiis contra 110 obtinuit.<ref>De discrimine mensis Martii 1918, de conventu apud Doullens et de imperio uno: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « Foch », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Praeses consilii, quem milites in fossis primae aciei, interdum intra teli iactum hostium, identidem videbant, «Pater Victoriae» factus est. Inde a die 18 Iulii 1918 impetus contrarius ad Matronam belli fortunam vertit; successus usque ad autumnum continuati sunt. Cum Germania exhausta indutias secundum «quattuordecim capita» praesidis [[Woodrow Wilson|Wilson]] peteret, Clemenceau inter socios consensum de condicionibus paravit quibus bellum renovari non posset. Indutiae die 11 Novembris 1918 apud Rethondes signatae sunt; eodem die coram Camera Clemenceau condiciones recitavit, Alsatiam Lotharingiamque redeuntes salutavit et Franciam, heri Dei militem, hodie humanitatis militem, semper optimae cuiusque causae militem futuram esse proclamavit. Paucis post diebus [[Academia Francica]] eum simul cum Foch cooptavit; numquam tamen in ea sedit.<ref>De itineribus ad frontem, de indutiis et de sessione diei 11 Novembris 1918: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Pax difficilis (1919) == [[Fasciculus:Big four.jpg|thumb|Consilium Quattuor Lutetiae anno 1919: Lloyd George, Orlando, Clemenceau, Wilson.]] === Conventus Parisiensis et Consilium Quattuor === [[Deliberatio de pace componenda Lutetiae facta (1919)|Conventus pacis]] Lutetiae die 18 Ianuarii 1919 apertus est, Clemenceau praesidente. Summae res primum in Consilio Decem, deinde, ab exeunte Martio, in Consilio Quattuor agebantur, ubi Wilson, [[David Lloyd George|Lloyd George]], Orlando, Clemenceau conveniebant, qui solus ex quattuor utraque lingua utebatur. Francorum postulata eadem semper erant: Alsatia Lotharingiaque restituendae, damna reparanda, securitatis pignora in finibus [[Rhenus|Rheni]] petenda. Die 19 Februarii 1919 insidiae in eum factae sunt: Aemilius Cottin, anarchiae fautor, plures glandes in raedam eius in via Franklin emisit; glande prope scapulam haerente vulneratus, praeses consilii, septem et septuaginta annorum, paucis diebus ad opus rediit et postea poenam mortis percussori suo commutari obtinuit.<ref>De conventu ordinando et de insidiis diei 19 Februarii 1919: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit. De venia Cottin data: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Clemenceau ad colloquia parum credulus accessit. «Quattuordecim capita» ut disputationis fundamentum acceperat, quia Alsatiae Lotharingiaeque restitutionem continebant, sed neque spes paene religiosas Wilson neque fiduciam [[Confoederatio Nationum|Societati Nationum]] habitam participabat: eius institutionem accepit, non credens societatem sine armis cuiusquam securitatem praestare posse; dictum eius de «nobili candore» praesidis Americani diffidentiam exprimit quam disputationes confirmaverunt. Cum Lloyd George, qui pacem Franciae nimis utilem vitare cupiebat et ad vetera aequilibria iam respiciebat, necessitudines inter societatem et certamen fluctuabant. Discessus iratus Orlando, mense Aprili, de urbe Fiume, quam Wilson Italiae negabat, tres tantum rerum arbitros reliquit; quod autem Clemenceau postulata Italica neglexerat, Lutetiam Romamque diu alienavit. Foederis exemplar legatis Germanis die 7 Maii 1919 in Trianon-Palace propositum est, brevi caerimonia in qua superbia comitis Brockdorff-Rantzau animos accendit; post extremas concessiones a Lloyd George expressas, in primis de finibus Polonicis, Germania, renovati belli metu, subscripsit.<ref>De Consilio Quattuor, de postulatis Italicis et de foedere legatis Germanis proposito: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit.</ref> Caput colloquiorum ripa sinistra Rheni erat. Contra Foch et Poincaré, qui Rhenaniam diu separandam censebant, Clemenceau die 24 Martii 1919 omni separatione politica cessit, ea condicione ut foederibus cautionis Civitates Foederatae et Britannia se obligarent Franciae oppugnatae auxilium ferre, ripa sinistra quindecim annos occupanda et perpetuo armis vacua futura. Saraviam item sibi adiungere noluit: regio Societati Nationum administranda tradita est, fodinae Franciae attributae, plebiscitum post quindecim annos promissum. Articulus 231 foederis fundamentum iuris statuit quo damna repararentur; summa pecuniae commissioni relicta est. Cum querelae Germanorum Lloyd George exeunte Maio labefactarent, Wilson adiuvante Clemenceau summam rerum servavit. Foedus die 28 Iunii 1919 in porticu Speculorum Versaliis signatum est, ubi imperium Germanicum anno 1871 proclamatum erat. Die 14 Iulii pompa Victoriae per Campos Elysios ante cenotaphium mortuorum descendit; deinde Clemenceau foedera cum ceteris victis paranda curavit: Sangermanense cum Austria et Nulliacense cum Bulgaria ante eius discessum signata sunt.<ref>De colloquiis Rhenanis et de consilio diei 24 Martii 1919 mutato: Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit.; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Jean-Jacques Becker, s.v. « Versailles (traité de) », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Compositio statim impugnata === [[Fasciculus:Orpen, William (Sir) (RA) - The Signing of Peace in the Hall of Mirrors, Versailles, 28th June 1919 - Google Art Project.jpg|thumb|Foedus in porticu Speculorum signatur: tabula a Gulielmo Orpen picta (1919).]] Compositio Versaliensis auctori suo duplicem accusationem peperit, quae eum numquam reliquit. Foch, Poincaré dextraque nationalis, cuius censuram Iacobus Bainville complexus est pacem nimis mollem pro sua duritia appellans, Clemenceau securitatem Francicam prodidisse putabant, qui Rhenum chartarum promissis vendidisset; recusatio senatus Americani, quae cautionem Americanam Britannicamque irritam fecit, iam anno 1920 illis suffragari visa est. Contra apud Anglos et Americanos, quos liber [[Iohannes Meginhardus Keynes|Keynes]] commoverat, foedus pax Carthaginiensis erat odio Francico dictata. Recentiores historici, aequiores, angustias ostendunt quibus Clemenceau premebatur: societate obligatus, sine qua Francia nec bellum vincere nec pacem tueri poterat, id obtinuit quod civitas paene quindecies centenis milibus mortuorum exhausta a sociis iam discedere meditantibus obtinere poterat. Foedus a Cameris Francicis mense Octobri 1919 comprobatum est, sed in disputatione omnium partium querelae sonuerunt.<ref>De foederis castigatoribus: Jacques Bainville, ''Les Conséquences politiques de la paix'', Lutetiae, 1920; John Maynard Keynes, ''The Economic Consequences of the Peace'', Londinii, 1919; de nova aestimatione, Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit., et ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> == Repulsa Ianuarii 1920 et discessus == Comitiis Novembris 1919, quibus coniunctio nationalis («Bloc national»), quae eius nomen prae se ferebat, vicit et Cameram caerulei coloris creavit, Clemenceau suffragia non petivit. Amici, Mandel praecipue, eum ad praesidium rei publicae, quod Poincaré mense Februario 1920 relicturus erat, impellebant. Ipse tacebat, nihil rogare dignatus. Aristides Briand candidaturam praesidis Camerae, [[Paulus Deschanel|Pauli Deschanel]], instruxit et contra «Tigrem» collecta odia excitavit: catholicorum, quos imagine praesidis sine ritu sacro efferendi terrebat, amicorum Caillaux et Malvy, eorum denique quos foedus deceperat. In conventu praeparatorio factionum republicanarum, die 16 Ianuarii 1920, Deschanel Clemenceau 408 suffragiis contra 389 antecessit. Quamquam comitia sollemnia nondum acta erant, Clemenceau candidaturam statim retraxit, scribens se mandatum recusaturum etiam si maior pars deferret, neque se invita maiore parte regendo dignitatem minuere velle. Die 17 Ianuarii congressus Deschanel 734 suffragiis elegit; postridie Clemenceau cum ministris se magistratu abdicavit neque victorem, salutatum venientem, admisit. Diurna sociorum hanc ingratitudinem indignata sunt; dictum Lloyd George attributum communem stuporem expressit: hoc tempore ipsos Francos Iohannam Arcensem cremavisse.<ref>De comitiis praesidis creandi mensis Ianuarii 1920: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Samuël Tomei, s.v. « Deschanel », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> == Ultimi anni (1920–1929) == === Itinera, amicitiae, extrema certamina === [[Fasciculus:Georges Clemenceau et Claude Monet.jpg|thumb|Clemenceau apud Claudium Monet in horto Givernensi.]] Omni munere liberatus, duodeoctoginta annos natus, Clemenceau vitam inter domicilium suum viae Franklin, quod ab anno 1895 incolebat, et «Bélébat» dividebat, humilem domum in harenis maritimis apud Saint-Vincent-sur-Jard exeunte anno 1919 in perpetuum conductam, mari obversam, ubi hortum colebat et scribebat; a fratre Paulo alienatus, in praediis familiae morari non iam poterat. Itinera fecit: in [[Aegyptus|Aegyptum]] et Sudaniam vere anni 1920, deinde, a Septembri 1920 ad Martium 1921, longum iter per Asiam meridianam et orientalem, quod ab [[India]] per [[Srilanca|Taprobanen]], [[Singapura|Singapuram]], [[Birmania|Birmaniam]] eum duxit, venatione tigridis interposita quam in epistulis cum irrisione narrat. Anno 1922, Americanorum discessu sollicitus, unum et octoginta annos natus in Civitates Foederatas navigavit ut orationibus populum officiorum Europae debitorum admoneret; multitudines eum laetissime exceperunt, effectus politicus exiguus fuit. Magna cum Claudio Monet amicitia ultimos annos implevit: ipse pictorem senescentem sustinuit, ei persuasit ut oculos secari pateretur, et perfectionem donationemque Nymphaearum curavit, quae paulo post mortem Monet, exeunte anno 1926, in Orangerie collocatae sunt.<ref>De itineribus otii et de amicitia cum Monet: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 823–825 (de itinere Americano anni 1922) et 832–833 (de domo Bélébat); Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Otium tamen non prorsus abdicatio fuit. Clemenceau foederum custodem victoriaeque vigilem se praestabat: fidelium suorum, Mandel et Tardieu, cursus fovebat, pignora anni 1919 paulatim dissolvi anxius spectabat, et mense Octobri 1921 monumentum militum Vendeae apud Sainte-Hermine dedicandum suscepit, ubi sculptor Sicard eum, ipso ita volente, inter milites finxit. Cetera omnia recusavit: honores, insignia (etiam [[Legio Honoris|Legionis honoris]], quam numquam acceperat), sellam Academiae quam vacuam reliquit, revocationes quae per discrimina annorum post 1920 multiplicabantur. Nihil iam exspectare volebat nisi a labore suo et a mari, quod ex Bélébat, «tuguriolo» suo harenarum, contemplabatur, ubi hortum minutum, multis paulatim sementibus, disciplinae Givernianae multum debentem creaverat.<ref>De monumento apud Sainte-Hermine et de honoribus recusatis: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Scriptor vespertinus === Otium studiosum fuit. Praeter libellum de [[Demosthenes|Demosthene]] (1926), rogatu Margaritae Baldensperger scriptum, editricis anno 1923 cognitae, ad quam centenas extremi amoris epistulas misit, anno 1927 edidit ''Au soir de la pensée'', magnam summam philosophicam duobus voluminibus, in qua senex, philosophiae positivae et Darwini alumnus, de cognitione, religionibus, hominis in universo loco meditatur; deinde libellum de Claudio Monet (1928). Editio postuma libri ''Mémorial'' Foch, anno 1929 a Raymundo Recouly curata, colloquiorum collectio in qua Foch eum pacem perdidisse accusabat, silentium quod sibi imposuerat rumpere coegit: paucis mensibus dictavit ''Grandeurs et misères d'une victoire'', responsum vehemens et testamentum politicum, quod post mortem, anno 1930, editum est. In eo adhuc nocte inter dies 21 et 22 Novembris 1929 laborabat.<ref>De operibus annorum post 1920 et de origine libri ''Grandeurs et misères d'une victoire'': Samuël Tomei, s.v. « Grandeurs et misères d'une victoire », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> === Mors et funus === [[Fasciculus:25-11-29, inhumation de Clemenceau, au Colombier, à Mouchamps, la tombe - btv1b53223226p.jpg|thumb|Sepulcrum Clemenceau in praedio Le Colombier, die 25 Novembris 1929.]] Georgius Clemenceau domi suae Parisiensi die 24 Novembris 1929 mortuus est, undenonagesimum annum agens. Ex eius voluntate, quae omnem caerimoniam, omnem pompam, omnes flores excludebat, cum gubernium funus publicum offerret, corpus noctu in Vendeam translatum et die 25 Novembris in praedio Le Colombier prope Mouchamps, iuxta patrem, in fossa simplici pridie effossa, coram familia et paucis fidelibus humatum est. Nulla inscriptio sepulcrum signat, quod sola stela indicat, Minerva a Sicard sculpta superposita. Pauci agricolae vicini et incolae vicorum quos funus transibat, in liminibus taciti stantes, soli huius in natalem terram reditus testes fuerunt.<ref>De morte et de sepultura in praedio Le Colombier: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., ex testimonio ducis Mordacq; s.v. « Musée Clemenceau », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> == Doctrina politica == Clemenceau nullum umquam doctrinae librum composuit, sed milia commentariorum, orationes, libri cogitationem cohaerentem effingunt, cuius caput praebet sententia in Camera die 29 Ianuarii 1891, cum de fabula ''Thermidor'' Sardou disputaretur, prolata: res novas Francicas unum corpus esse, quod dividi non possit. Res publica ei non una e multis imperii formis erat, sed perfectio anni 1789 semper inchoata: inde repudiatio legum constitutionalium anni 1875, quas pactum cum regum fautoribus iudicabat; inde diuturnum adversus senatum et praesidium rei publicae odium; inde studium inspectionis parlamentariae; inde denique (quod ex anno 1870 et causa Dreyfusiana didicerat) certa sententia potestatem militarem civili subiciendam esse, quam regulam etiam in bello gerendo servavit.<ref>De doctrina republicana, de sententia unius corporis (sessio diei 29 Ianuarii 1891) et de principatu potestatis civilis: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Laicitas eius e libera cogitatione a patre accepta et e philosophia positiva institutionis medicae fluebat. Deum constanter negans, librorum [[Ioannes Stuart Mill|Stuart Mill]] interpres, Darwini et [[Augustus Comte|Comte]] alumnus, religiones explicationes mundi obsoletas habebat, sed pugnam contra ecclesiam institutam a libertate conscientiae credentium semper distinxit, quam iam praefectus Montis Martyrum edixerat et lege separationis anni 1905 servavit: nullam religionem civitatis esse debere, nullam cultuum vexationem. Haec philosophia materiae, sub vitae vesperum in ''Au soir de la pensée'' exposita, etiam singularia consectaria habuit, ut illam misericordiam ad animalia extensam, «Quintum Statum» dolentium sine voce, qua eorum defensionis praecursor fuit.<ref>De libera cogitatione, de philosophia positiva et de libro ''Au soir de la pensée'': Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; de « Quinto Statu » animalium (commentarius in ''La Justice'' diei 10 Aprilis 1895, in ''Le Grand Pan'' receptus), ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> In quaestione sociali Clemenceau locum proprium et incommodum tenebat, quem ipse ita definiebat: singulorum ius cum mutua omnium cura coniungendum. Persuasus miseriam opificum, quam medicus Montis Martyrum prope viderat, rei publicae non minus nocere quam apertos eius hostes, «Quartum Statum» reformationibus inserere volebat: iure sodaliciorum, tempore operis finito, pensionibus, tributo ex reditibus. Sed bonorum communionem respuebat, quae singulos fictae cuidam civitati immolaret, et ordinum certamen, quod unitatem nationis republicanae frangeret: huc spectat eius cum Jaurès controversia anni 1906, in qua consiliis socialistarum naturae humanae cognitionem et rationem rerum gradatim acquirendarum opposuit. Eadem ratio imperium eius rexit: cessationem ut ius defendere, seditionem ut crimen frangere.<ref>De singulorum iure cum omnium cura coniuncto et de controversia cum Jaurès mensis Iunii 1906: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Denique de gentibus ita sentiebat ut patriae amorem Iacobinum cum iurium omnium gentium communione coniungeret. Natio Francica, rerum novarum filia, exempli munus habebat, non dominationis: inde coloniarum expugnationis censura ob aequalitatem populorum, etiamsi imperii iam parti administrationem postea suscepit. Ex itinere Americano et discrimine Boulangistico didicerat Caesaribus et servatoribus omnibus perpetuo diffidere; ex anno 1870 certam opinionem Germaniam, Bismarcki deinde Guilelmi, praecipuum periculum manere: quo nitebatur eius studium consensionis cum Anglia et Civitatibus Foederatis, quas usque ad extremum illud iter Americanum necessarium pacis pignus habuit.<ref>De coloniarum censura, de patriae amore republicano et de Caesarum diffidentia: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Homo privatus == Prius orator et scriptor pugnax quam vir publicus innotuit. In rostris Clemenceau genus dicendi novum imposuit: sententias breves, irrisionem mortiferam, omnem affectuum ostentationem repudiatam, artem verbi quod ferit; imaginum ridicularum pictores mature illam faciem malis altis demissisque mystacibus arripuerunt, formas eius varias per aetates fingentes, ab «eversore ministeriorum» ad «primum vigilem» et «Patrem Victoriae». Cognomen «Tigris», a diurnis ineunte saeculo, etiam ante primum ministerium, vulgatum, indolem pugnacem, amicis aeque ac inimicis formidolosam, apud aequales posterosque complexum est. Idem certator singularis erat: Clemenceau gladio et sclopeto cum pluribus adversariis pugnavit, cum Déroulède anno 1892, cum Paulo Deschanel anno 1894, cum Drumont anno 1898, nullo tamen ex his certaminibus graviter laeso, et haec hominis periculosi fama pars auctoritatis eius erat.<ref>De imaginibus ridiculis et de certaminibus singularibus: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « caricature » et « duel » (haec altera a Jean-Noël Jeanneney scripta); Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 399–401.</ref> Persona publica saepe hominem texit. Brevis, quadratus, eques peritissimus qui cotidie mane in nemore Bononiensi equitabat, ab adulescentia gladio exercitatus, Clemenceau familiares electos colebat: paucos amicos politicos, sed artificum et litteratorum amicitias artissimas, Claudii Monet imprimis, Gustavi Geffroy, Augusti Rodin, Iaponis viri publici [[Saionji Kinmochi]]. Artis Iaponicae collector, picturae quae impressionistica vocatur iam annis post 1880 defensor, Graecarum litterarum studiosus qui [[Aeschylus|Aeschylum]] et [[Plato|Platonem]] ipsis verbis legebat, idem tota vita indefesse laborabat, ante lucem surgens, parum dormiens. Surditas crescens et diabetes, insulino ab anno 1923 curatus (inter prima eius medicaminis exempla in Francia), vim eius iam fabulis celebratam vix minuerunt. Deum constanter negans omne religionis solacium recusavit, numquam tamen credentes vexavit; ultima eius voluntas, summae simplicitatis, illam constantiam sine spe alterius vitae continuat qua liber ''Au soir de la pensée'' imbutus est. Post divortium anni 1892 caelebs mansit, sed non solitarius: filia Theresia ab anno 1908 apud eum vixit, et amores eius, a comitissa d'Aunay ad Margaritam Baldensperger, epistularum copiam aluerunt quae inter pulcherrimas illius aetatis numerantur.<ref>De vita privata, de amicitiis cum artificibus et de epistulis: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 875–877 de valetudine; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., imprimis de diabete et de insulino inde ab anno 1923 in valetudinario Americano apud Neuilly accepto; Georges Clemenceau, ''Lettres à une amie, 1923-1929'', Lutetiae, Gallimard, 1970.</ref> == Memoria et historici == === Memoria disputata === [[Fasciculus:Georges Clemenceau Statue Paris.jpg|thumb|Statua a Francisco Cogné sculpta, Lutetiae prope Campos Elysios (anno 1932 erecta).]] Gloria «Patris Victoriae», anno 1918 ingens et post mortem narrationibus familiarium (Ioannis Martet, ducis Mordacq, Georgii Wormser) alita, non impedivit tamen quominus memoria eius diu incommoda esset. Dextra catholica et [[Carolus Maurras|Maurrassiana]] ei nec odium clericorum nec Versalias ignovit; sinistra socialistarum et communistarum memoriam «fractoris cessationum» et «bestiae rufae» fovit, adeo ut nomen eius e fastis sinistrae Francicae diu abesset. Statua tamen a Francisco Cogné anno 1932 in circo Camporum Elysiorum erecta, museum in domicilio eius viae Franklin institutum, Bélébat conservata, domus natalis in museum nationale conversa loca memoriae popularis numquam deficientis fixerunt; et exemplum Clemenceau, inde ab anno 1940 ([[Carolus de Gaulle|de Gaulle]] exemplum anni 1917 invocabat) usque ad discrimina nostrae aetatis, invocatur quotiens de auctoritate civitatis et virtute in rebus adversis agitur.<ref>De memoria Clemenceau: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., imprimis s.v. « caricature » et « Action française »; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Memoria etiam sua loca habet. Praeter statuam Parisiensem et museum viae Franklin, iam anno 1931 opera Iulii Jeanneney fideliumque apertum, Vendea summam memoriae continet: domus natalis apud Mouilleron-en-Pareds (quo in vico etiam Ioannes de Lattre de Tassigny natus est) museum nationale utrique viro dicatum continet; Bélébat, apud Saint-Vincent-sur-Jard, eo statu servata quo Clemenceau eam reliquit, inter loca regionis frequentissima manet; sepulcrum denique in Le Colombier, sine nomine, sine titulo, peregrinationis tacitae meta factum est. Classis Francica navi aeroplanis vehendis nomen Clemenceau dedit, quae ab anno 1961 ad annum 1997 in classe meruit; centena oppida viis, plateis, scholis idem nomen dederunt; et centesimus a victoria annus anno 2018 celebratus singularem locum confirmavit quem in memoria nationali tenet vir qui vivus honores fere omnes recusaverat.<ref>De museo viae Franklin et de locis memoriae Vendeanis: s.v. « Musée Clemenceau », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Historicorum iudicium === Historici diu inter laudatores fideles et accusatores adversarios fluctuaverunt. Studium Iacobi Julliard de Clemenceau «fractore cessationum» (1965) examen criticum primi ministerii aperuit; biographia Davidis Robin Watson (1974) primam totius vitae tractationem doctam praebuit, quam secuta sunt magnum opus Ioannis Baptistae Duroselle (1988), tabulis musei Clemenceau nisum, deinde biographia Michaelis Winock (2007), scriptori et morum iudici non minus quam viro publico intenta. Dictionarium Clemenceau, a Sylvia Brodziak et Samuële Tomei curatum, et libellus Ioannis Francisci Chanet, qui hominem in ipsum aestum passionum republicanarum reponit, hanc novam aestimationem produxerunt, repugnantiis viri attentam: conciliator anni 1871 belli integri auctor factus est, senatus contemptor senator, coloniarum adversarius imperii administrator, defensor cessantium apud Carmaux eorundem in imperio adversarius. Haec ipsa inter optima proposita et imperii usum discordia, aperte suscepta nec dissimulata, efficit ut Clemenceau hodie inter aptissima studiorum argumenta habeatur ad mores civiles republicanorum cognoscendos.<ref>Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', op. cit.; David Robin Watson, ''Georges Clemenceau. A Political Biography'', op. cit.; Jean-Baptiste Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Michel Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Sylvie Brodziak et Samuël Tomei (ed.), ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Jean-François Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Notae == <references /> == Opera praecipua Georgii Clemenceau == * ''De la génération des éléments anatomiques'', thèse de médecine, 1865. * ''La Mêlée sociale'', Lutetiae, Fasquelle, 1895. * ''Le Grand Pan'', Lutetiae, Fasquelle, 1896. * ''Les Plus Forts'', roman, Lutetiae, Fasquelle, 1898. * ''L'Iniquité'' (1899) et ''Vers la réparation'' (1899), premiers recueils des articles de l'affaire Dreyfus, suivis de cinq autres volumes jusqu'en 1903. * ''Le Voile du bonheur'', pièce en un acte, 1901. * ''Démosthène'', Lutetiae, Plon, 1926. * ''Au soir de la pensée'', Lutetiae, Plon, 2 vol., 1927. * ''Claude Monet. Les Nymphéas'', Lutetiae, Plon, 1928. * ''Grandeurs et misères d'une victoire'', Lutetiae, Plon, 1930 (opus postumum). == Bibliographia == === Biographiae et studia === * Jean-Baptiste Duroselle, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1988. * Michel Winock, ''Clemenceau'', Lutetiae, Perrin, 2007. * David Robin Watson, ''Georges Clemenceau. A Political Biography'', Londinii, Eyre Methuen, 1974. * Jean-François Chanet, ''Clemenceau. Dans le chaudron des passions républicaines'', Lutetiae, Gallimard, 2021 (praemio Lucien-Febvre anno 2023 ornatus). * Sylvie Brodziak et Samuël Tomei (ed.), ''Dictionnaire Clemenceau'', Lutetiae, Robert Laffont, in serie « Bouquins », 2017. * Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves. L'affaire de Draveil-Villeneuve-Saint-Georges'', Lutetiae, Julliard, in serie « Archives », 1965. * Gaston Monnerville, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1968. === Testimonia et fontes === * Jean Martet, ''Le Silence de M. Clemenceau'', Lutetiae, Albin Michel, 1929 ; ''M. Clemenceau peint par lui-même'', Lutetiae, Albin Michel, 1929 ; ''Le Tigre'', Lutetiae, Albin Michel, 1930. * Henri Mordacq, ''Le Ministère Clemenceau. Journal d'un témoin'', Lutetiae, Plon, 4 vol., 1930-1931 ; ''Clemenceau au soir de sa vie, 1920-1929'', Lutetiae, Plon, 2 vol., 1933. * Georges Wormser, ''La République de Clemenceau'', Lutetiae, PUF, 1961 ; ''Clemenceau vu de près'', Lutetiae, Hachette, 1979. * Georges Clemenceau, ''Grandeurs et misères d'une victoire'', Lutetiae, Plon, 1930 ; ''Au soir de la pensée'', Lutetiae, Plon, 2 vol., 1927 ; ''Lettres à une amie, 1923-1929'', Lutetiae, Gallimard, 1970. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Georges Clemenceau|Georgium Clemenceau}} {{Fontes biographici}} * [http://musee-clemenceau.fr/ De museo Clemenceau] {{Formula:Praesidentes consilii et Primi ministri Rei Publicae Francicae}} {{DEFAULTSORT:Clemenceau, Georgius}} [[Categoria:Primi ministri Franciae]] [[Categoria:Diurnarii Franciae]] [[Categoria:Scriptores Franciae]] [[Categoria:Nati 1841]] [[Categoria:Mortui 1929]] [[Categoria:Georgius Clemenceau|!]] [[Categoria:Auctores Francogallici]] r7szx96fk4obo2vnskmarc1lwh6aeqd 3964438 3964415 2026-06-12T00:47:53Z PandaMystique 210603 /* Studia Namnetensia et medicina Parisiensis */ 3964438 wikitext text/x-wiki {{capsa hominis Vicidata}} [[Fasciculus:Clemenceau - Manet.jpg|thumb|[[Georgii Clemenceau effigies (Manet)|Georgius Clemenceau]] ab [[Eduardus Manet|Eduardo Manet]] pictus]] {{L1}} '''Georgius Beniaminus Clemenceau''' ([[Lingua Francogallica|Francogallice]]: ''Georges Benjamin Clemenceau''; natus die [[28 Septembris]] [[1841]] in vico Mouilleron-en-Pareds in [[Vendea (praefectura Franciae)|Vendea]], mortuus die [[24 Novembris]] [[1929]] [[Lutetia|Lutetiae]]) [[medicus]], [[diurnarius]] et [[vir publicus]] Francogallicus fuit. Inter maximos viros [[Tertia Res Publica (Francia)|Tertiae Rei Publicae]] numeratur. Rebus publicis [[Francia|Franciae]] interfuit a bello anni 1870 usque ad finem [[Primum bellum mundanum|Primi Belli Orbis Terrarum]]. Praeses consilii ministrorum fuit primum ab anno 1906 usque ad annum 1909, deinde a mense Novembri anni 1917 usque ad mensem Ianuarium anni 1920. Quia bellum anno 1918 ad victoriam perduxit et [[Foedus Versaliis ictum (1919)|foedus Versaliense]] sanxit, «Pater Victoriae» cognominatus est; iam antea propter indolem ferocem «Tigris» vocabatur. Vita eius publica longissima fuit. Fere omnia magna discrimina Tertiae Rei Publicae vidit eorumque particeps fuit. Praefectus [[Mons Martyrum|Montis Martyrum]] fuit cum obsidionis tempore tum primis Communiae Lutetianae diebus; annis post 1880 dux factionis sinistrae, quae «radicalis» vocabatur, tot ministeria orationibus evertit ut «eversor ministeriorum» diceretur; in suspicionem fraudis Panamensis adductus et comitiis anni 1893 victus, scribendo se restituit et inter primos defensores [[Alfredus Dreyfus|Alfredi Dreyfusi]] exstitit; idem epistulae apertae [[Aemilius Zola|Aemilii Zolae]] titulum «[[J'accuse...!|J'accuse]]» indidit. Anno 1902 senator [[Varus (praefectura Franciae)|Varensis]] electus in curiam rediit; rem publicam primum ab anno 1906 usque ad annum 1909 gubernavit, quibus annis, civibus inter se acriter contendentibus, diuturnam famam «domitoris secessionum opificum» sibi peperit; deinde, sex et septuaginta annos natus, gubernio praefuit quod victoriam pararet. Deum esse negabat, sacerdotum potentiae adversabatur, libertatem singulorum acerrime defendebat, imperio in alias gentes proferendo ob aequalitatem populorum repugnabat, Dreyfusum tuebatur, sed idem, ordinis custos, civitatis auctoritatem summam esse volebat: quapropter non facile uni factioni adscribi potest. Diu et dextrae et sinistrae partibus suspectus fuit: dextra eius in clericos odium reprehendebat, sinistra ei motus opificum repressos non ignoscebat. Ab exeunte saeculo vicesimo iterum a doctis magni aestimatur et inter gratissimos rerum Francogallicarum viros manet. == Ortus et institutio (1841–1865) == === Familia medicorum rei publicae faventium === Georgius Beniaminus Clemenceau natus est die 28 Septembris 1841 in vico Mouilleron-en-Pareds, in domo avorum maternorum, gentis Gautreau, ubi mater Emma parere maluerat. Familia Clemenceau ex agrorum dominis et medicis regionis quae Bocage vocatur erat: medici in ea gente inde a saeculo septimo decimo fuerunt, et proavus, Petrus Paulus Clemenceau, exercituum occidentalium medicus tempore rerum novarum, postea in concilio legibus ferendis sedit. Duo praedia familia possidebat: Aubraie, villam in vico La Réorthe, et Le Colombier, villam rusticam apud Mouchamps, ubi Georgius sepultus est. Cum illa Vendea regi et Ecclesiae fidelissima esset, familia tamen Clemenceau partes contrarias sequebatur, eorum scilicet qui ''Bleus'' vocabantur: hi erant cives litteris culti, [[Voltarius|Voltarii]] studiosi, rei publicae dediti.<ref>De familia et pueritia Vendeana: Jean-Baptiste Duroselle, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1988, cap. 1; Michel Winock, ''Clemenceau'', Lutetiae, Perrin, 2007.</ref> Pater, Beniaminus Clemenceau (1810–1897), medicus Lutetiae institutus, ubi rebus novis anni 1830 interfuerat, aliquamdiu [[Portus Namnetum|Namnetibus]] medicinam exercuit, deinde ea relicta praedium Aubraie colendum suscepit. Rei publicae propugnator acerrimus, [[Iulius Michelet|Micheleti]] admirator, Deum esse tam constanter negans ut neminem liberorum baptizari sineret, anno 1848 concilio populari Namnetensi interfuit et inter duces fuit earum societatum occultarum quae in occidentali Gallia rem publicam fovebant. Primum post rem publicam die 2 Decembris 1851 vi oppressam comprehensus, iterum anno 1858, post insidias ab Orsinio factas, captus et in [[Algeria|Algeriam]] deportari iussus, tandem dimissus est. Hae calamitates puerum Georgium graviter moverunt, qui a patre et medicinae amorem et rei publicae studium et acrem religionis contemptum accepit. Mater, Emma Gautreau, filia agricolae locupletis vici Mouilleron, e familia protestantium orta, domui lenitatem attulit, quam filius memoria semper tenuit.<ref>De Benjamin Clemenceau, de studiis eius annorum 1830 et 1848 deque comprehensionibus annorum 1851 et 1858: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 1; Jean-François Chanet, ''Clemenceau. Dans le chaudron des passions républicaines'', Lutetiae, Gallimard, 2021, cap. 1.</ref> === Studia Namnetensia et medicina Lutetiensis === E schola privata Monfort egressus, Georgius lyceum Namnetense frequentavit, quod hodie eius nomine appellatur. Discipulus ingeniosus sed inconstans, amorem Graeciae antiquae ibi concepit, cuius litteras per totam vitam lectitavit; Romam contra aversabatur. Primis studiis anno 1858 absolutis, die 1 Novembris eiusdem anni scholae medicinae Namnetensi nomen dedit, ubi tres annos studuit et probationem eorum quos ''externes'' vocant superavit; anno 1861 Lutetiam petivit ut studia perficeret.<ref>De studiis Namnetensibus et de schola medicinae praeparatoria: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 1–2, ex studiis Jean-Pierre Kernéis.</ref> Lutetiae inter iuvenes studiosos imperio [[Napoleo III (imperator Franciae)|Napoleonis III]] adversari coepit. Cum sodalibus quibusdam, inter quos Ludovicus Andrieux, postea praefectus vigilum, libellum hebdomadarium ''Le Travail'' condidit, in quo etiam Aemilius Zola scribebat. Mense Februario 1862, quod libellis propositis cives ad memoriam rerum anni 1848 celebrandam convocaverat, comprehensus tres et septuaginta dies in carcere Mazas detentus est. Tum Augustum Blanqui frequentabat, cuius auctoritate aliquamdiu tenebatur, et societati se adiunxit cui nomen erat ''Agis comme tu penses''; cuius socii, qui se libere cogitare profitebantur, inter alia pollicebantur se nuptias ritu sacro numquam celebraturos. Mense Maio 1865, dissertatione de generatione elementorum anatomicorum publice defensa, doctoris gradum adeptus est.<ref>De ''Le Travail'', de carcere Mazas et de societate «Agis comme tu penses»: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 2.</ref> === Commoratio Americana (1865–1869) === De rebus Francicis desperans, etiam infelici amore Hortensiae Kestner afflictus, quae uxoris amici eius Augusti Scheurer-Kestner soror erat, Clemenceau in [[Civitates Foederatae Americae|Civitates Foederatas Americae]] navigavit et die 28 Septembris 1865, quo die quartum et vicesimum aetatis annum complevit, paucis mensibus post bellum civile finitum, [[Novum Eboracum]] advenit. Fere quattuor annos ibi mansit, instituta popularia Americanorum iis temporibus quae ''Reconstruction'' vocantur magna cum admiratione observans: disputationes de praeside Andrea Johnson in iudicium vocando secutus est et inde didicit potestati unius hominis et iis qui ''conservateurs'' vocantur diffidere. Actis diurnis quae ''Le Temps'' inscribuntur epistulas Americanas mittebat, et tenues reditus augebat linguam Francogallicam et artem equitandi docens in schola puellarum quam domina Aiken regebat, in oppido Stamford [[Connecticuta|Connecticutae]].<ref>De commoratione Americana et de epistulis « Lettres d'Amérique »: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 3 (de re Kestner, p. 69–72); Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « États-Unis », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Ibi puellam Mariam Plummer adamavit, patre orbam, in Wisconsinia educatam, avunculo Horatio Taylor, argentario Novi Eboraci, commissam. Post primam repulsam, duo itinera trans oceanum longamque de ritu sacro adhibendo contentionem, quem Clemenceau omnino respuebat, nuptiae apud magistratum Novi Eboraci die 20 Iunii 1869 factae sunt; coniuges statim in Franciam profecti sunt. Tres liberi nati sunt: Magdalena (1870), Theresia (1872), Michael (1873). Matrimonium parum concors paulatim solutum est: anno 1892 Clemenceau, adulterii crimine usus, divortium celerrime obtinuit, liberis sibi adiudicatis, et Maria in Americam remissa est. Quae postea in Franciam reversa, Lutetiae mense Septembri 1922, ab omnibus deserta, mortua est.<ref>De Mary Plummer, de nuptiis diei 20 Iunii 1869 et de divortio anni 1892: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 83–85 et 337–338; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Sylvie Brodziak, s.v. « Plummer, Mary », in Sylvie Brodziak et Samuël Tomei (ed.), ''Dictionnaire Clemenceau'', Lutetiae, Robert Laffont, in serie « Bouquins », 2017.</ref> == Initium vitae publicae: Mons Martyrum, bellum, Communia Lutetiana (1870–1871) == === Praefectus regionis duodevicesimae === In Franciam reversus, Clemenceau in Monte Martyrum medicinam exercuit, ubi plebem curans «medicus pauperum» vocabatur. Imperio die 4 Septembris 1870 everso, statim in rem publicam tractus est: postridie Stephanus Arago, praefectus Lutetiae, eum regioni duodevicesimae urbis praefecit. Dum urbs obsidetur, annonam, auxilia, scholas curavit et omnibus indutiis repugnavit; die 31 Octobris, cum in curia urbana seditio orta esset, comitia municipalia statim habenda censuit et, Stephano Arago reprobato, cum gubernium rem recuperavisset, magistratu se abdicavit; die tamen 5 Novembris ingenti consensu praefectus electus est. Die 8 Februarii 1871 delegatus Sequanae in conventum nationalem electus, in extrema sinistra sedit et contra pacis condiciones suffragium tulit, [[Alsatia|Alsatiae]] partisque [[Lotharingia|Lotharingiae]] cessionem recusans.<ref>De praefectura Montis Martyrum, de die 31 Octobris 1870 et de comitiis mensis Februarii 1871: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « Guerre de 1870 », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Dies 18 Martii 1871 et conciliatio frustra temptata === In eius regione tragoedia diei 18 Martii 1871 acta est. Cum [[Adolphus Thiers]] tormenta custodiae nationalis in colle collecta auferri iussisset, res mane male cessit: milites cum multitudine consenserunt, et dux Lecomte, qui tela conici iusserat, a suis ipsis militibus comprehensus est. Clemenceau, qui prima luce cum Lecomte collocutus erat et tormenta celerius amoveri suaserat, sero de periculo certior factus est: cum in viam des Rosiers, fascia praefecti cinctus, pervenit, duces Lecomte et Clément-Thomas paulo ante a multitudine interfecti erant. Ipse impetitus, cum seditiosi, qui eum Versaliensibus conscium putabant, mortem ei minarentur, vix manus furentium effugit. De ea re testimonium notissimum reliquit, in quo «sanguinis furorem» multitudinis effrenatae describit; eius diei onus tota vita tulit, cum quaestio parlamentaria aliquamdiu culpam in eum conferre conata esset.<ref>Narrationem Clemenceau de die 18 Martii, in qua verba de « sanguinis furore » leguntur, edidit Jean Martet, ''Le Silence de M. Clemenceau'', Lutetiae, Albin Michel, 1929; vide Chanet, ''Clemenceau'', op. cit., et Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 107–111.</ref> Proximis diebus Clemenceau Lutetiam et [[Versaliae|Versalias]] conciliare frustra conatus est. In conventu, die 22 Martii, cum aliis delegatis rei publicae faventibus rogationem tulit de consilio municipali Parisiensi statim eligendo, quo seditioni causa eriperetur; a maiore parte regum studiosa exsibilatus est. Eodem die concilium centrale custodiae nationalis eum praefectura privavit. Inter «rusticos», qui Lutetiam domare volebant, et seditiosos, qui Communiam suam proclamare parabant, positus, cum aliis praefectis de comitiis differendis egit, sed die 26 Martii in sua regione septingenta quinquaginta duo tantum suffragia tulit. Postridie etiam delegati munere se abdicavit; per septem illos dies cruentos Lutetia aberat: in provinciis enim cum Liga unionis republicanae iurium Lutetiae extrema conciliandi consilia persequebatur. Haec duplex experientia, belli civilis et conciliatorum imbecillitatis, ut Michael Winock iudicat, prima eius rerum civilium disciplina fuit.<ref>De conciliandi conatibus, de praefectura die 22 Martii adempta et de abdicatione diei 27 Martii 1871: Winock, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 1.</ref> == Dux sinistrae radicalis (1871–1893) == [[Fasciculus:CLEMENCEAU, Georges, Nadar, GALLICA.jpg|thumb|Georgius Clemenceau, imago photographica ab officina Nadar facta.]] === A consilio municipali ad Cameram === Mense Iulio 1871 in consilium municipale Lutetiae pro vico Clignancourt electus, anno 1875 eius praeses factus est. Comitiis mensis Februarii 1876 sedem delegati regionis duodevicesimae recuperavit, quam usque ad annum 1885 tenuit; deinde pro Varo ab anno 1885 ad annum 1893 in Camera sedit. In Camera celeriter orator extremae sinistrae, quae mox radicalis appellata est, omnium maxime timendus evasit: verbis brevibus, acri irrisione, argumentis pressis a florida illius aetatis eloquentia discessit. Primum magnum certamen pro communalistis suscepit, quibus veniam inde ab anno 1876 cum [[Victor Hugo|Victore Hugo]] postulavit et anno 1880 plenam atque integram obtinuit.<ref>De consilio municipali Lutetiae et de certamine pro venia communalistis danda: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 116–117; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Pelletan »; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Mense Ianuario 1880 prima sua acta diurna condidit, ''La Justice'', quibus Camillus Pelletan scriptis praefectus est quaeque tredecim annos radicalium vox fuerunt. Programma eius, oratione in Monte Martyrum anno 1880 habita praesertim expositum, haec complectebatur: leges constitutionales anni 1875, quas nimis veterum institutorum tenaces iudicabat, retractandas; ecclesias a civitate seiungendas; tributum ex reditibus instituendum; libertates scribendi, conveniendi, sociandi; reformationes sociales (tempus operis, dominorum obligationem in operum casibus, pensiones senectutis), quibus opifices in rem publicam reciperentur. Bonorum communioni adversus, Clemenceau operarios [[socialismus|socialismo]] nascenti eripere volebat: oratio diei 8 Maii 1891, octavo die post caedem Fourmiensem habita, in qua «Quartum Statum» surgentem descripsit, totam eius sententiam complectitur, reformationibus quidem opificum causa faciendis intentam, ordinum autem certamini adversam.<ref>De ''La Justice'' et de programmate radicalium: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Justice (La) »; oratio diei 8 Maii 1891 de « Quarto Statu » ex ''Journal officiel'' citatur apud Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 254–255, in ''Dictionnaire Clemenceau'' et apud Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> === «Eversor ministeriorum» et coloniarum adversarius === Annis post 1880 Clemenceau rostris ut telo utebatur: eius interpellatione «magnum ministerium» Gambettae mense Ianuario 1882 cecidit, et plura gubernia eorum qui «opportunistes» vocabantur orationibus eius eversa sunt; inde fama «eversoris ministeriorum» nata est. Diutissime cum [[Iulius Ferry|Iulio Ferry]] contendit, cuius consilia de imperio in exteras terras proferendo tribus de causis oppugnabat: vires patriae contra Germaniam dispergi; sumptus immensos esse; falsam esse illam speciem humanitatis barbaris afferendae. Die 30 Martii 1885, post rem apud Lang Son gestam, quae clades maior quam erat nuntiata est, ultimum ictum intulit: se in subselliis gubernii non iam ministros sed reos videre dixit; Ferry eodem die eversus est.<ref>De casu Ferry et de fama « eversoris ministeriorum »: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Die 30 Iulii 1885, orationi respondens qua Ferry colonias officio «superiorum gentium» erga «inferiores» defenderat, Clemenceau unam ex clarissimis contra colonias orationibus parlamentariis habuit: superiores gentes, inferiores gentes: facile dictu! Indorum Sinarumque excultas civitates commemorans, et admonens doctos quosdam Germanos «demonstravisse» gentem Francicam inferiorem esse, ut clades anni 1870 explicaretur, in expugnatione nihil nisi vim sine iure esse denuntiavit. Haec oratio, postridie tota in ''La Justice'' edita, non impedivit quominus recentiores historici imaginem Clemenceau coloniarum osoris temperarent: rerum enim potitus imperium iam partum retinendum administravit.<ref>Oratio diei 30 Iulii 1885 in ''La Justice'' diei 31 Iulii 1885 edita est; vide Winock, ''Clemenceau'', op. cit., et Julie d'Andurain, s.v. « Colonisation », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., quae monet ne Clemenceau simpliciter coloniarum osor habeatur.</ref> Haec perpetua adversandi ratio ei etiam damno fuit. Clemenceau rationem rerum gradatim efficiendarum, quam Gambetta et Ferry defendebant, respuebat: programma republicanum statim perfici postulabat, imprimis leges anni 1875 retractari, ita ut una tantum Camera maneret et senatus conservator tolleretur. Quem «opportunistae» criminabantur republicanos dividere et veterum rerum fautoribus servire; ille eos optima quaeque lucri causa prodidisse arguebat. Comitiis mensis Octobris 1885 et in Sequana et in Varo electus, Varum elegit, cuius vetus republicana traditio ingenio eius respondebat; anno 1889 sedem apud Draguignan retinuit. Tamen, quamvis Camerae auctoritate praestaret, his annis numquam imperium petivit: dum res publica programmati suo non responderet, gubernii particeps fieri noluit, atque ita censoris tantum partes egit, quae tandem suis quoque taedio fuerunt. === A Boulanger ad Panamam: per scandala === Quod generalis [[Georgius Boulanger|Boulanger]] tantum crevit, partim Clemenceau imputandum est, qui eum ministerio belli in gubernio Freycinet, mense Ianuario 1886, praefici curavit, ducem rei publicae amicum se promovere ratus. Cum autem motus Boulangisticus in motum populari imperio faventem reique publicae periculosum mutatus esset, inter acerrimos eius adversarios fuit et anno 1888 Societati iurium hominis et civis condendae interfuit, qua republicanorum defensio ordinaretur. Ex eo discrimine etiam didicit novis Caesaribus perpetuo diffidere; vicissim is factus est quem dextra nationalis et Iudaeorum osores libentissime petebant.<ref>De Clemenceau et motu Boulangistico: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Fraus Panamensis ictum paene mortiferum ei intulit. Clemenceau numquam inter eos fuit qui pecunias acceperant: nulla quaestio probavit eum quidquam a Societate accepisse. Sed amicus erat Cornelii Herz, negotiatoris audacis, qui ab anno 1883 ad annum 1885 partem actorum ''La Justice'' possederat quique unus e duobus maximis rerum publicarum corruptoribus, cum barone Iacobo de Reinach, fuisse patuit. Mors suspecta Reinach, nocte inter dies 19 et 20 Novembris 1892, paucis horis post desperatum colloquium cui Clemenceau adfuerat, deinde fuga Herz [[Londinium]], delegatum Varensem calumniis inauditae acerbitatis obiecerunt, in quibus odium parlamenti Boulangisticum cum Iudaeorum odio actorum ''La Libre Parole'' coniungebatur. Die 20 Decembris 1892 Paulus Déroulède eum in Camera nominatim accusavit, quod Herz in vitam publicam Francicam introduxisset; certamen singulare sclopetis exeunte Decembri commissum neminem vulneravit. Mense Iunio 1893 delegatus Millevoye in rostris «chartas Norton» recitavit, quibus probari videbatur Clemenceau ab Anglia mercede conductum esse; sed falsa tam crassa erant ut sessio accusatori ludibrio verteretur, et iudices falsarios damnaverunt. Iure purgatus, Clemenceau tamen apud populum laesus mansit.<ref>De Panama, de Cornélius Herz, de interpellatione Déroulède et de falsis « chartis Norton »: Winock, ''Clemenceau'', op. cit., qui de partibus Andrieux disputat; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., qui demonstrat Clemenceau numquam pecunias accepisse; Adrien Dansette, ''Les Affaires de Panama'', Lutetiae, Perrin, 1934.</ref> Comitiis mensis Septembris 1893 in Varo, post contentionem asperrimam in qua clamoribus «Aoh yes!» vexabatur, secundo suffragio a coalitione varia victus est, quamquam die 7 Augusti, magna oratione apud Salernes habita, honorem suum et opera defenderat. Duos et quinquaginta annos natus, post quindecim annos auctoritatis in sinistram parlamentariam, sine mandato, aere alieno obrutus relictus est, et ''La Justice'' cladi haud diu superstes fuit.<ref>De petitione Varensi et de clade diei 3 Septembris 1893: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Justice (La) ».</ref> == Diurnarius et Dreyfusi defensor (1893–1902) == === Scribendo restitutus === Annis 1893–1897 necessario ad diurna et litteras se convertit. Cotidie scribebat, primum in ''La Justice'', deinde in aliis foliis, et commentarios in libros collegit: ''La Mêlée sociale'' (1895), ''Le Grand Pan'' (1896), testimonia hominis de moribus civitatis cogitantis, [[Carolus Darwin|Darwini]] et philosophiae positivae studiosi. Anno 1898 unicam fabulam longam edidit, ''Les Plus Forts'', et annis 1901–1902 hebdomadarium solus scripsit, ''Le Bloc''. Haec opera abundantia, diu neglecta, a criticis nuper pluris aestimata sunt: scriptorem verum produnt, [[Claudius Monet|Claudii Monet]], Gustavi Geffroy, [[Augustus Rodin|Augusti Rodin]] amicum, artis Iaponicae studiosissimum interpretem.<ref>De operibus litterariis annorum 1893–1902: Sylvie Brodziak, s.v. « Plus Forts (Les) », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> === Causa Dreyfusiana: a dubitatione iuridica ad certam sententiam === [[Fasciculus:J'accuse - Gallica - page 1.jpg|thumb|Prima pagina diurnorum ''L'Aurore'' diei 13 Ianuarii 1898, cum epistula Aemilii Zolae «J'accuse...!».]] Causa Dreyfusiana Clemenceau campum renascendi praebuit. Exeunte anno 1897 in acta ''L'Aurore'' Ernesti Vaughan receptus, mense Novembri ab Augusto Scheurer-Kestner persuasus est damnationem anni 1894 quaestione vitiosa niti; primus eius commentarius retractationi favens statim prodiit. Initio sententia eius mere iuridica erat: innocentiam, cuius probationem se non habere dicebat, non affirmans, legem omnibus aequam postulabat, quod iustitiae praesidia uni negari non possent quin tota civitas periclitaretur. Post absolutionem flagitiosam Esterhazy, die 11 Ianuarii 1898, ipse epistulam apertam Aemilii Zolae ad praesidem rei publicae in ''L'Aurore'' recepit eique titulum, ex ipso textu sumptum, invenit: «J'accuse...!», die 13 Ianuarii trecentis milibus exemplarium editum. Idem, commentario diei 23 Ianuarii, vocabulum «intellectuels» ad libellorum subscriptores significandos firmavit.<ref>De conversione ad retractationem, de titulo « J'accuse » et de vocabulo « intellectuels »: Winock, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 15–16; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> In iudicio Zolae (mense Februario 1898) cum fratre Alberto, advocato procuratoris actorum, verba fecit, oratione rem latius proponens: non unius hominis fortunam, sed quaestionem agi utrum potestas militaris iuri subiceretur, et periculum imminere imperii sub gladio constituti. Disputationes iudicii, in primis confessio cuiusdam ducis dicentis concilium militare damnationem Dreyfusi, sontis aut insontis, retractare noluisse, eum de innocentia damnati plane persuaserunt. Per totam causam plura centena commentariorum in ''L'Aurore'' edidit, postea septem voluminibus collecta, et cum Eduardo Drumont sclopetis certavit. Post alterum iudicium Rhedonense et veniam Dreyfuso mense Septembri 1899 datam, quam invitus accepit, quod iustitiam plenam deseri putabat, inter eos mansit qui restitutionem postulabant, anno 1906 perfectam. Causa Dreyfusiana certamina eius transformavit: exinde rei publicae defensio et contra nationis cultum immodicum clericorumque potentiam pugna actionem eius rexerunt.<ref>De iudicio Zolae et de sententia Clemenceau de innocentia mutata: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit. Verba de « imperio sub gladio » in ''L'Aurore'' postridie iudicii leguntur.</ref> Alterum concilium militare, Rhedonibus aestate anni 1899 post rescissum iudicium anni 1894 coactum, Dreyfusum iterum, causis levantibus additis, damnavit: sententia absurda quae Europam consternavit. Cum gubernium Waldeck-Rousseau veniam a praeside rei publicae dandam proponeret, Clemenceau primo vehementer obstitit: veniam accipere idem esse ac innocentiam non proclamare, et ius deserere ut ad misericordiam confugeretur. Tandem damnati viribus exhaustis cessit, sed retractationem plenam persequi non destitit, quae die 12 Iulii 1906 perfecta est: summum tribunal iudicium Rhedonense sine remissione rescidit, Dreyfus in exercitum restitutus et honore militari ornatus est. Forte tum Clemenceau in gubernio erat; paucis post mensibus, praeses consilii factus, Picquart, tribunum ob veritatem detectam vexatum, ministrum belli fecit, simul reparandi simul lacessendi causa. Haec fides frigora non exclusit: cum ipso Alfredo Dreyfus, quem nimis patientem iudicabat, rarus ei usus fuit, et necessitudines cum parte Dreyfusianorum, cum [[Ioannes Jaurès|Jaurès]] et Péguy, post communem victoriam cito refrixerunt.<ref>De iudicio Rhedonensi, de venia et de restitutione anni 1906: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Reditus ad imperium (1902–1909) == [[Fasciculus:Georges Clemenceau par Nadar, Paul.jpg|thumb|Clemenceau a Paulo Nadar photographice expressus.]] === Senator Varensis et «primus Franciae vigil» === Mense Aprili 1902 is, qui olim senatum tollendum postulaverat, senator Varensis electus est; quam inconstantiam aequo animo tulit. Coniunctioni sinistrarum («Bloc des gauches») eiusque laicis consiliis favit et legi anni 1905 de ecclesiis a civitate seiungendis suffragatus est, a factione tamen radicali ordinata, anno 1901 condita, semper afuit neque ei umquam nomen dedit. Die 14 Martii 1906, quattuor et sexaginta annos natus, primum in gubernium intravit, minister rerum interiorum in consilio Sarrien, quattuor diebus post cladem fodinarum apud Courrières, qua plus mille homines in praefectura Freti Calesiani perierant.<ref>De comitiis senatoriis anni 1902 et de necessitudine cum factione radicali: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Parti radical ».</ref> Operum cessatio, quae regionem fodinarum statim incendit, ei occasionem dedit rationem suam definiendi. Die 17 Martii, apud Lens, invito praeside consilii, sodaliciorum ducibus declaravit cessationem operum ius esse absolutum neque se milites missurum, dum operis libertas hominesque incolumes essent: res a ministro rerum interiorum antea inaudita. Sed violentia latius serpente milites arcessere coactus est, et appropinquante die 1 Maii 1906, quem confoederatio CGT seditiosum fore nuntiabat, duces eius ante diem comprehendi iussit. In Camera custodis ordinis partes audacter professus est, se ipsum «primum Franciae vigilem» appellans. Comitia mensis Maii 1906, quibus sinistrae late vicerunt, auctoritatem eius firmaverunt: die 25 Octobris 1906 Sarrien in praesidio consilii successit, ministerio rerum interiorum retento.<ref>De Courrières, de oratione apud Lens diei 17 Martii 1906 et de die 1 Maii 1906: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', Lutetiae, Julliard, in serie « Archives », 1965.</ref> === Primum gubernium Clemenceau (Octobri 1906 – Iulio 1909) === Ministerium quod composuit, ex radicalibus et socialistis nulli factioni adscriptis constitutum, magnum reformationum programma proposuit: tributum ex reditibus, pensiones opificum, vias ferratas redimendas, concilia militaria reformanda. Ministerium Laboris et Providentiae socialis creavit, Renato Viviani socialistae commissum: institutum quod mansit. Leges tamen promissis minores fuerunt: redemptio viarum ferratarum occidentalium (1908) et lex de requiete hebdomadaria utcumque servata inter pauca bene gesta numerantur, cum tributum ex reditibus, a Iosepho Caillaux paratum, in senatu haereret. In re autem vigilum gravissima perfecit: Caelestinus Hennion summae custodiae publicae praepositus est, et decreto diei 30 Decembris 1907 cohortes regionales vigilum mobiles institutae sunt, quae in memoria populi «cohortes Tigris» manserunt.<ref>De programmate anni 1906, de ministerio Laboris et de cohortibus mobilibus: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Christophe Cornevin, s.v. « Hennion », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Totum illud tempus certamine cum motu opificum occupatum est. Contra CGT, quae inde a conventu Ambianensi (1906) cessationi operum generali et seditiosae studebat, Clemenceau identidem vires expertus est: cessantibus opificibus electricis Parisiensibus, baiulis portuum, nautis, tabellariis. Gravissimum discrimen fuit vinitorum meridianorum seditio vere anni 1907: contra motum ingentem ob vini vilitatem ortum, qui centena milia hominum post cauponem Marcellinum Albert congregabat, gubernium duces comprehendi iussit et milites misit; Narbone mense Iunio nonnulli glandibus perierunt, et milites legionis septimae decimae Biterris imperia detrectaverunt. Exitus rei saepe narratus est: Marcellinus Albert, Lutetiam profectus ut vinitorum causam ageret, e colloquio cum ministro infamis discessit, cum Clemenceau ei centum francos ad reditum dedisset. Anno 1908 cessatio eorum qui in harenariis vallis Sequanae laborabant in tragoediam versa est: duo cessantes a custodibus publicis apud Draveil-Vigneux die 2 Iunii occisi sunt, quattuor alii apud Villeneuve-Saint-Georges die 30 Iulii ceciderunt; gubernium principes CGT comprehendi iussit, confoederationem tamen non dissolvit, quod multi e maiore parte flagitabant. Socialistae «gubernium sicariorum» clamabant; orationum certamina inter Clemenceau et Jaurès, in primis mense Iunio 1906 de proprietate, civitate, socialismi futuro, inter summa eloquentiae parlamentariae illius aetatis numerantur: consiliis de futuro a tribuno socialista expositis Clemenceau scientiam hominis qualis est et rationem reformationum singillatim parandarum opposuit.<ref>De certaminibus opificum annorum 1906–1909, de vinitoribus meridianis et de re Draveil-Villeneuve-Saint-Georges: Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', op. cit.; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « Draveil-Vigneux et Villeneuve-Saint-Georges, affaire », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Historici imaginem «fractoris cessationum» his annis natam postea temperaverunt. Iacobus Julliard demonstravit Clemenceau non ius cessandi frangere voluisse, quod tota vita et adhuc apud Carmaux anno 1892 defenderat, sed violentiam et legum contemptum eorum sodaliciorum quae, actionem directam professa, ex omni contentione quasi meditationem rerum novarum faciebant; praefectis enim constanter mandabat ut et operis libertatem et cessandi libertatem aeque tuerentur neve milites ante tempus mitterent. Manet tamen quod caedes annorum 1906–1909, quales post caedem Fourmiensem non acciderant, inter eum et opifices ordinatos discidium numquam sanatum fecerunt; ex quo natum est odium quod CGT et socialistae per bellum ei habuerunt.<ref>Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', op. cit.; de cessatione apud Carmaux et de arbitrio anni 1892, ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> In rebus externis Clemenceau, certamen cum Germania vitari non posse persuasus, consensionem cum Britannia («Entente cordiale») et necessitudinem cum Russia firmavit, et controversiam Francogermanicam de perfugis Casablancae (1908) arbitrio composuit. Gubernium eius, inter longissima Tertiae Rei Publicae, die 20 Iulii 1909 cecidit, post disputationem de classe in qua verbis inauditae asperitatis cum Delcassé conflixit: suffragatione de ordine agendi victus, statim se abdicavit. [[Aristides Briand]], eius minister, successit.<ref>De casu gubernii diei 20 Iulii 1909: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Watson, ''Georges Clemenceau. A Political Biography'', Londinii, Eyre Methuen, 1974.</ref> == Censor et vigil rei publicae (1909–1917) == Insequentes anni Clemenceau ad duo sua munera reduxerunt, senatum et diurna. Post orationes in America Meridiana habitas (1910), pugnam contra Briand, deinde contra Caillaux resumpsit, cuius consilia Germaniae concedendi in discrimine Agadirensi et in pacto Francogermanico anni 1911 de Congo denuntiavit. Mense Maio 1913 nova acta diurna condidit, ''L'Homme libre'', et eodem anno legi de militia ad tres annos producenda suffragatus est, certamen appropinquare persuasus; annis 1912–1913 etiam [[Raimundus Poincaré|Poincaré]] viam ad praesidium rei publicae in conventu praeparatorio republicano obstruere conatus est, electionem tamen non impedivit.<ref>De ''L'Homme libre'', de lege militiae trium annorum et de comitiis praesidis creandi anni 1913: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Per Magnum Bellum in gubernia «Unionis sacrae» intrare noluit et censoris partes elegit. Die 26 Augusti 1914, cum consilium Viviani novaretur, ministerium a Briand oblatum recusavit, indignum ratus tali tempore sub alio quam se ipso servire; quod propositum per totum bellum tenuit. Acta eius, exeunte Septembri 1914 suppressa, quod vitia curationis vulneratorum vehendorum detexerant, titulo provocanti ''L'Homme enchaîné'' redierunt et cotidie contra apparatus bellici defectus, vanam magistratuum fiduciam, inanes legatorum spes pugnabant, intra fines censurae cum qua perpetuum bellum minutum gerebat. Praeses commissionis exercitus et commissionis rerum externarum senator gravissimus, frontem identidem visitabat et testes audiebat, scientiam rei bellicae colligens quam pauci parlamentarii cum eo communicabant; milites adventibus eius, usque in fossas primae aciei, assueverunt.<ref>De ''L'Homme enchaîné'' et de opera Clemenceau in commissionibus senatoriis: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Crescente civium lassitudine, post cruentum impetum a Nivelle factum, militum seditiones et operum cessationes veris anni 1917, pugnam contra eos qui de victoria desperabant suam fecit: die 22 Iulii 1917 in senatu contra Ludovicum Malvy, ministrum rerum interiorum ab anno 1914, indulgentiae erga pacis fautores accusatum, orationem accusatoriam habuit quae gubernium Ribot concussit et viam reditus sui aperuit. Eversis consiliis Ribot et Painlevé, Poincaré, qui eum minime amabat quemque Clemenceau semper oppugnaverat, eum arcessere statuit: inter Caillaux, id est pacem compositam quaerendam, et Clemenceau, id est bellum usque ad victoriam, praeses rei publicae decrevit, intellegens, ut in commentariis suis notavit, vim veteris pugnatoris fabulis iam celebratam plus valituram esse quam cuiusvis alterius consilii infirmitatem. Colloquia diebus 14 et 15 Novembris 1917 habita sunt; gubernium die 16 constitutum est.<ref>De oratione diei 22 Iulii 1917 et de gubernio constituendo: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 583–588, qui commentarios Poincaré de colloquiis dierum 14 et 15 Novembris 1917 citat.</ref> == Gubernium victoriae (1917–1918) == === «Bellum gero» === Die 20 Novembris 1917 novus praeses consilii, idem minister belli, Camerae declarationem ad unam rem redactam proposuit, bellum, et fidem 418 suffragiis contra 65 (quae socialistarum erant) obtinuit. Gubernium eius, ex viris secundi ordinis et fidelibus compositum, circa manum arte coniunctam versabatur: Georgium Mandel, principem officii civilis, ducem Henricum Mordacq, principem officii militaris, Iulium Jeanneney, subsecretarium praesidio consilii additum, Georgium Wormser, a consiliis politicis. Haec potestatis contractio, quae Poincaré a summis deliberationibus arcebat, plane tamen parlamentaria mansit: Clemenceau commissionibus parebat, inspectionem parlamentariam apud exercitus accipiebat et fidem Camerae identidem petebat. Die 8 Martii 1918, socialistis respondens, programma suum paucis verbis expressit, quae posteri memoria tenuerunt: «Domi: bellum gero; foris: bellum gero. Semper bellum gero.»<ref>De declaratione diei 20 Novembris 1917 et de ratione regendi: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 591–592; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit. Verba diei 8 Martii 1918 in ''Journal officiel'' leguntur.</ref> Severitas primum domi exercita est. Iam die 28 Novembris 1917 Camera Malvy ad senatum in summum iudicium constitutum remisit, ipso petente, qui se purgare volebat; proditionis absolutus, mense Augusto 1918 ob officium violatum quinquennii exsilio damnatus est. Mense Decembri 1917 Camera Iosephum Caillaux immunitate privavit, suspectum commerciorum cum hoste ob colloquia de pace componenda habita; die 14 Ianuarii 1918 comprehensus, demum vere anni 1920 a summo illo iudicio condemnatus est poena quam longa custodia ante iudicium iam absumpserat, iuribus civitatis ademptis. Iustitia bellica praeterea complures hostis ministros punivit, in quibus Bolo Pacha, qui capite damnatus interfectus est. Historici consentiunt haec iudicia tam instrumenta animorum confirmandorum quam opera iustitiae fuisse: Malvy in primis piaculi vicem sustinuit. Eodem tempore, quod minus notum est, Clemenceau ab omni graviore opificum coercitione abstinuit: cessationes veris anni 1918 colloquiis et mercede tuenda potius quam vi compositae sunt.<ref>De causis Malvy et Caillaux: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Gaston Monnerville, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1968. De rebus opificum per bellum: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Neque bellum gerere idem erat ac desperantes tantum opprimere. Gubernium oeconomiam severe rexit, annonam et arma Ludovico Loucheur curante administravit, animos civium sustinuit censura in res politicas mitigata, in res militares inflexibili, mercedesque tuebatur ne plebs erumperet; magnae cessationes fabrorum metallicorum Parisiensium, vere anni 1918, colloquiis solutae sunt, gubernio ab omni vi se abstinente. Cum Poincaré rationes frigidae et parum familiares manserunt: praeses rei publicae, accurate certior factus sed raro consultus, in commentariis amaritudinem suam notabat, paene omni vera potestate privatus; nihilo minus usque ad victoriam praesidem consilii, quem oderat, fideliter texit. Necessitudines autem cum imperatoribus doctrinam totius vitae Clemenceau inverterunt: vetus potestatis militaris castigator ducum contra parlamentum patronus factus est, iisdem tamen civilis potestatis principatum sine ulla verecundia inculcans.<ref>De ratione regendi per bellum et de necessitudine cum Poincaré: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Raymond Poincaré, ''Au service de la France'', vol. IX–X.</ref> === Discrimen veris 1918 et imperium unum === Die 21 Martii 1918 impetus Germanicus «Michael» frontem Britannicam in [[Picardia (provincia)|Picardia]] perrupit et exercitus sociorum dividere minatus est. In eo discrimine, gravissimo post pugnam ad Matronam, Clemenceau primas partes egit: Lutetiam deserendam ne cogitari quidem passus est, perstandi voluntatem imposuit, imperio inter socios uni constituendo operam dedit. In conventu apud Doullens, die 26 Martii, [[Ferdinandus Foch|Foch]] mandatum accepit actiones exercituum sociorum in fronte occidentali ordinandi; potestates eius apud Bellovacos die 3 Aprilis auctae sunt, deinde vere titulus imperatoris summi exercituum sociorum ei tributus est. Clemenceau Foch praetulerat, cuius animi ardor apud eum tristitiae [[Philippus Pétain|Pétain]] praevaluit, hoc tamen exercitibus Francicis praefecto retento: hoc par ducum contra impetus parlamentarios protexit, in primis post cladem apud «Chemin des Dames», cum die 4 Iunii 1918 duces militares interpellatoribus dedere coram Camera recusavit fidemque 377 suffragiis contra 110 obtinuit.<ref>De discrimine mensis Martii 1918, de conventu apud Doullens et de imperio uno: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « Foch », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Praeses consilii, quem milites in fossis primae aciei, interdum intra teli iactum hostium, identidem videbant, «Pater Victoriae» factus est. Inde a die 18 Iulii 1918 impetus contrarius ad Matronam belli fortunam vertit; successus usque ad autumnum continuati sunt. Cum Germania exhausta indutias secundum «quattuordecim capita» praesidis [[Woodrow Wilson|Wilson]] peteret, Clemenceau inter socios consensum de condicionibus paravit quibus bellum renovari non posset. Indutiae die 11 Novembris 1918 apud Rethondes signatae sunt; eodem die coram Camera Clemenceau condiciones recitavit, Alsatiam Lotharingiamque redeuntes salutavit et Franciam, heri Dei militem, hodie humanitatis militem, semper optimae cuiusque causae militem futuram esse proclamavit. Paucis post diebus [[Academia Francica]] eum simul cum Foch cooptavit; numquam tamen in ea sedit.<ref>De itineribus ad frontem, de indutiis et de sessione diei 11 Novembris 1918: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Pax difficilis (1919) == [[Fasciculus:Big four.jpg|thumb|Consilium Quattuor Lutetiae anno 1919: Lloyd George, Orlando, Clemenceau, Wilson.]] === Conventus Parisiensis et Consilium Quattuor === [[Deliberatio de pace componenda Lutetiae facta (1919)|Conventus pacis]] Lutetiae die 18 Ianuarii 1919 apertus est, Clemenceau praesidente. Summae res primum in Consilio Decem, deinde, ab exeunte Martio, in Consilio Quattuor agebantur, ubi Wilson, [[David Lloyd George|Lloyd George]], Orlando, Clemenceau conveniebant, qui solus ex quattuor utraque lingua utebatur. Francorum postulata eadem semper erant: Alsatia Lotharingiaque restituendae, damna reparanda, securitatis pignora in finibus [[Rhenus|Rheni]] petenda. Die 19 Februarii 1919 insidiae in eum factae sunt: Aemilius Cottin, anarchiae fautor, plures glandes in raedam eius in via Franklin emisit; glande prope scapulam haerente vulneratus, praeses consilii, septem et septuaginta annorum, paucis diebus ad opus rediit et postea poenam mortis percussori suo commutari obtinuit.<ref>De conventu ordinando et de insidiis diei 19 Februarii 1919: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit. De venia Cottin data: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Clemenceau ad colloquia parum credulus accessit. «Quattuordecim capita» ut disputationis fundamentum acceperat, quia Alsatiae Lotharingiaeque restitutionem continebant, sed neque spes paene religiosas Wilson neque fiduciam [[Confoederatio Nationum|Societati Nationum]] habitam participabat: eius institutionem accepit, non credens societatem sine armis cuiusquam securitatem praestare posse; dictum eius de «nobili candore» praesidis Americani diffidentiam exprimit quam disputationes confirmaverunt. Cum Lloyd George, qui pacem Franciae nimis utilem vitare cupiebat et ad vetera aequilibria iam respiciebat, necessitudines inter societatem et certamen fluctuabant. Discessus iratus Orlando, mense Aprili, de urbe Fiume, quam Wilson Italiae negabat, tres tantum rerum arbitros reliquit; quod autem Clemenceau postulata Italica neglexerat, Lutetiam Romamque diu alienavit. Foederis exemplar legatis Germanis die 7 Maii 1919 in Trianon-Palace propositum est, brevi caerimonia in qua superbia comitis Brockdorff-Rantzau animos accendit; post extremas concessiones a Lloyd George expressas, in primis de finibus Polonicis, Germania, renovati belli metu, subscripsit.<ref>De Consilio Quattuor, de postulatis Italicis et de foedere legatis Germanis proposito: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit.</ref> Caput colloquiorum ripa sinistra Rheni erat. Contra Foch et Poincaré, qui Rhenaniam diu separandam censebant, Clemenceau die 24 Martii 1919 omni separatione politica cessit, ea condicione ut foederibus cautionis Civitates Foederatae et Britannia se obligarent Franciae oppugnatae auxilium ferre, ripa sinistra quindecim annos occupanda et perpetuo armis vacua futura. Saraviam item sibi adiungere noluit: regio Societati Nationum administranda tradita est, fodinae Franciae attributae, plebiscitum post quindecim annos promissum. Articulus 231 foederis fundamentum iuris statuit quo damna repararentur; summa pecuniae commissioni relicta est. Cum querelae Germanorum Lloyd George exeunte Maio labefactarent, Wilson adiuvante Clemenceau summam rerum servavit. Foedus die 28 Iunii 1919 in porticu Speculorum Versaliis signatum est, ubi imperium Germanicum anno 1871 proclamatum erat. Die 14 Iulii pompa Victoriae per Campos Elysios ante cenotaphium mortuorum descendit; deinde Clemenceau foedera cum ceteris victis paranda curavit: Sangermanense cum Austria et Nulliacense cum Bulgaria ante eius discessum signata sunt.<ref>De colloquiis Rhenanis et de consilio diei 24 Martii 1919 mutato: Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit.; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Jean-Jacques Becker, s.v. « Versailles (traité de) », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Compositio statim impugnata === [[Fasciculus:Orpen, William (Sir) (RA) - The Signing of Peace in the Hall of Mirrors, Versailles, 28th June 1919 - Google Art Project.jpg|thumb|Foedus in porticu Speculorum signatur: tabula a Gulielmo Orpen picta (1919).]] Compositio Versaliensis auctori suo duplicem accusationem peperit, quae eum numquam reliquit. Foch, Poincaré dextraque nationalis, cuius censuram Iacobus Bainville complexus est pacem nimis mollem pro sua duritia appellans, Clemenceau securitatem Francicam prodidisse putabant, qui Rhenum chartarum promissis vendidisset; recusatio senatus Americani, quae cautionem Americanam Britannicamque irritam fecit, iam anno 1920 illis suffragari visa est. Contra apud Anglos et Americanos, quos liber [[Iohannes Meginhardus Keynes|Keynes]] commoverat, foedus pax Carthaginiensis erat odio Francico dictata. Recentiores historici, aequiores, angustias ostendunt quibus Clemenceau premebatur: societate obligatus, sine qua Francia nec bellum vincere nec pacem tueri poterat, id obtinuit quod civitas paene quindecies centenis milibus mortuorum exhausta a sociis iam discedere meditantibus obtinere poterat. Foedus a Cameris Francicis mense Octobri 1919 comprobatum est, sed in disputatione omnium partium querelae sonuerunt.<ref>De foederis castigatoribus: Jacques Bainville, ''Les Conséquences politiques de la paix'', Lutetiae, 1920; John Maynard Keynes, ''The Economic Consequences of the Peace'', Londinii, 1919; de nova aestimatione, Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit., et ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> == Repulsa Ianuarii 1920 et discessus == Comitiis Novembris 1919, quibus coniunctio nationalis («Bloc national»), quae eius nomen prae se ferebat, vicit et Cameram caerulei coloris creavit, Clemenceau suffragia non petivit. Amici, Mandel praecipue, eum ad praesidium rei publicae, quod Poincaré mense Februario 1920 relicturus erat, impellebant. Ipse tacebat, nihil rogare dignatus. Aristides Briand candidaturam praesidis Camerae, [[Paulus Deschanel|Pauli Deschanel]], instruxit et contra «Tigrem» collecta odia excitavit: catholicorum, quos imagine praesidis sine ritu sacro efferendi terrebat, amicorum Caillaux et Malvy, eorum denique quos foedus deceperat. In conventu praeparatorio factionum republicanarum, die 16 Ianuarii 1920, Deschanel Clemenceau 408 suffragiis contra 389 antecessit. Quamquam comitia sollemnia nondum acta erant, Clemenceau candidaturam statim retraxit, scribens se mandatum recusaturum etiam si maior pars deferret, neque se invita maiore parte regendo dignitatem minuere velle. Die 17 Ianuarii congressus Deschanel 734 suffragiis elegit; postridie Clemenceau cum ministris se magistratu abdicavit neque victorem, salutatum venientem, admisit. Diurna sociorum hanc ingratitudinem indignata sunt; dictum Lloyd George attributum communem stuporem expressit: hoc tempore ipsos Francos Iohannam Arcensem cremavisse.<ref>De comitiis praesidis creandi mensis Ianuarii 1920: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Samuël Tomei, s.v. « Deschanel », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> == Ultimi anni (1920–1929) == === Itinera, amicitiae, extrema certamina === [[Fasciculus:Georges Clemenceau et Claude Monet.jpg|thumb|Clemenceau apud Claudium Monet in horto Givernensi.]] Omni munere liberatus, duodeoctoginta annos natus, Clemenceau vitam inter domicilium suum viae Franklin, quod ab anno 1895 incolebat, et «Bélébat» dividebat, humilem domum in harenis maritimis apud Saint-Vincent-sur-Jard exeunte anno 1919 in perpetuum conductam, mari obversam, ubi hortum colebat et scribebat; a fratre Paulo alienatus, in praediis familiae morari non iam poterat. Itinera fecit: in [[Aegyptus|Aegyptum]] et Sudaniam vere anni 1920, deinde, a Septembri 1920 ad Martium 1921, longum iter per Asiam meridianam et orientalem, quod ab [[India]] per [[Srilanca|Taprobanen]], [[Singapura|Singapuram]], [[Birmania|Birmaniam]] eum duxit, venatione tigridis interposita quam in epistulis cum irrisione narrat. Anno 1922, Americanorum discessu sollicitus, unum et octoginta annos natus in Civitates Foederatas navigavit ut orationibus populum officiorum Europae debitorum admoneret; multitudines eum laetissime exceperunt, effectus politicus exiguus fuit. Magna cum Claudio Monet amicitia ultimos annos implevit: ipse pictorem senescentem sustinuit, ei persuasit ut oculos secari pateretur, et perfectionem donationemque Nymphaearum curavit, quae paulo post mortem Monet, exeunte anno 1926, in Orangerie collocatae sunt.<ref>De itineribus otii et de amicitia cum Monet: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 823–825 (de itinere Americano anni 1922) et 832–833 (de domo Bélébat); Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Otium tamen non prorsus abdicatio fuit. Clemenceau foederum custodem victoriaeque vigilem se praestabat: fidelium suorum, Mandel et Tardieu, cursus fovebat, pignora anni 1919 paulatim dissolvi anxius spectabat, et mense Octobri 1921 monumentum militum Vendeae apud Sainte-Hermine dedicandum suscepit, ubi sculptor Sicard eum, ipso ita volente, inter milites finxit. Cetera omnia recusavit: honores, insignia (etiam [[Legio Honoris|Legionis honoris]], quam numquam acceperat), sellam Academiae quam vacuam reliquit, revocationes quae per discrimina annorum post 1920 multiplicabantur. Nihil iam exspectare volebat nisi a labore suo et a mari, quod ex Bélébat, «tuguriolo» suo harenarum, contemplabatur, ubi hortum minutum, multis paulatim sementibus, disciplinae Givernianae multum debentem creaverat.<ref>De monumento apud Sainte-Hermine et de honoribus recusatis: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Scriptor vespertinus === Otium studiosum fuit. Praeter libellum de [[Demosthenes|Demosthene]] (1926), rogatu Margaritae Baldensperger scriptum, editricis anno 1923 cognitae, ad quam centenas extremi amoris epistulas misit, anno 1927 edidit ''Au soir de la pensée'', magnam summam philosophicam duobus voluminibus, in qua senex, philosophiae positivae et Darwini alumnus, de cognitione, religionibus, hominis in universo loco meditatur; deinde libellum de Claudio Monet (1928). Editio postuma libri ''Mémorial'' Foch, anno 1929 a Raymundo Recouly curata, colloquiorum collectio in qua Foch eum pacem perdidisse accusabat, silentium quod sibi imposuerat rumpere coegit: paucis mensibus dictavit ''Grandeurs et misères d'une victoire'', responsum vehemens et testamentum politicum, quod post mortem, anno 1930, editum est. In eo adhuc nocte inter dies 21 et 22 Novembris 1929 laborabat.<ref>De operibus annorum post 1920 et de origine libri ''Grandeurs et misères d'une victoire'': Samuël Tomei, s.v. « Grandeurs et misères d'une victoire », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> === Mors et funus === [[Fasciculus:25-11-29, inhumation de Clemenceau, au Colombier, à Mouchamps, la tombe - btv1b53223226p.jpg|thumb|Sepulcrum Clemenceau in praedio Le Colombier, die 25 Novembris 1929.]] Georgius Clemenceau domi suae Parisiensi die 24 Novembris 1929 mortuus est, undenonagesimum annum agens. Ex eius voluntate, quae omnem caerimoniam, omnem pompam, omnes flores excludebat, cum gubernium funus publicum offerret, corpus noctu in Vendeam translatum et die 25 Novembris in praedio Le Colombier prope Mouchamps, iuxta patrem, in fossa simplici pridie effossa, coram familia et paucis fidelibus humatum est. Nulla inscriptio sepulcrum signat, quod sola stela indicat, Minerva a Sicard sculpta superposita. Pauci agricolae vicini et incolae vicorum quos funus transibat, in liminibus taciti stantes, soli huius in natalem terram reditus testes fuerunt.<ref>De morte et de sepultura in praedio Le Colombier: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., ex testimonio ducis Mordacq; s.v. « Musée Clemenceau », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> == Doctrina politica == Clemenceau nullum umquam doctrinae librum composuit, sed milia commentariorum, orationes, libri cogitationem cohaerentem effingunt, cuius caput praebet sententia in Camera die 29 Ianuarii 1891, cum de fabula ''Thermidor'' Sardou disputaretur, prolata: res novas Francicas unum corpus esse, quod dividi non possit. Res publica ei non una e multis imperii formis erat, sed perfectio anni 1789 semper inchoata: inde repudiatio legum constitutionalium anni 1875, quas pactum cum regum fautoribus iudicabat; inde diuturnum adversus senatum et praesidium rei publicae odium; inde studium inspectionis parlamentariae; inde denique (quod ex anno 1870 et causa Dreyfusiana didicerat) certa sententia potestatem militarem civili subiciendam esse, quam regulam etiam in bello gerendo servavit.<ref>De doctrina republicana, de sententia unius corporis (sessio diei 29 Ianuarii 1891) et de principatu potestatis civilis: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Laicitas eius e libera cogitatione a patre accepta et e philosophia positiva institutionis medicae fluebat. Deum constanter negans, librorum [[Ioannes Stuart Mill|Stuart Mill]] interpres, Darwini et [[Augustus Comte|Comte]] alumnus, religiones explicationes mundi obsoletas habebat, sed pugnam contra ecclesiam institutam a libertate conscientiae credentium semper distinxit, quam iam praefectus Montis Martyrum edixerat et lege separationis anni 1905 servavit: nullam religionem civitatis esse debere, nullam cultuum vexationem. Haec philosophia materiae, sub vitae vesperum in ''Au soir de la pensée'' exposita, etiam singularia consectaria habuit, ut illam misericordiam ad animalia extensam, «Quintum Statum» dolentium sine voce, qua eorum defensionis praecursor fuit.<ref>De libera cogitatione, de philosophia positiva et de libro ''Au soir de la pensée'': Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; de « Quinto Statu » animalium (commentarius in ''La Justice'' diei 10 Aprilis 1895, in ''Le Grand Pan'' receptus), ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> In quaestione sociali Clemenceau locum proprium et incommodum tenebat, quem ipse ita definiebat: singulorum ius cum mutua omnium cura coniungendum. Persuasus miseriam opificum, quam medicus Montis Martyrum prope viderat, rei publicae non minus nocere quam apertos eius hostes, «Quartum Statum» reformationibus inserere volebat: iure sodaliciorum, tempore operis finito, pensionibus, tributo ex reditibus. Sed bonorum communionem respuebat, quae singulos fictae cuidam civitati immolaret, et ordinum certamen, quod unitatem nationis republicanae frangeret: huc spectat eius cum Jaurès controversia anni 1906, in qua consiliis socialistarum naturae humanae cognitionem et rationem rerum gradatim acquirendarum opposuit. Eadem ratio imperium eius rexit: cessationem ut ius defendere, seditionem ut crimen frangere.<ref>De singulorum iure cum omnium cura coniuncto et de controversia cum Jaurès mensis Iunii 1906: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Denique de gentibus ita sentiebat ut patriae amorem Iacobinum cum iurium omnium gentium communione coniungeret. Natio Francica, rerum novarum filia, exempli munus habebat, non dominationis: inde coloniarum expugnationis censura ob aequalitatem populorum, etiamsi imperii iam parti administrationem postea suscepit. Ex itinere Americano et discrimine Boulangistico didicerat Caesaribus et servatoribus omnibus perpetuo diffidere; ex anno 1870 certam opinionem Germaniam, Bismarcki deinde Guilelmi, praecipuum periculum manere: quo nitebatur eius studium consensionis cum Anglia et Civitatibus Foederatis, quas usque ad extremum illud iter Americanum necessarium pacis pignus habuit.<ref>De coloniarum censura, de patriae amore republicano et de Caesarum diffidentia: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Homo privatus == Prius orator et scriptor pugnax quam vir publicus innotuit. In rostris Clemenceau genus dicendi novum imposuit: sententias breves, irrisionem mortiferam, omnem affectuum ostentationem repudiatam, artem verbi quod ferit; imaginum ridicularum pictores mature illam faciem malis altis demissisque mystacibus arripuerunt, formas eius varias per aetates fingentes, ab «eversore ministeriorum» ad «primum vigilem» et «Patrem Victoriae». Cognomen «Tigris», a diurnis ineunte saeculo, etiam ante primum ministerium, vulgatum, indolem pugnacem, amicis aeque ac inimicis formidolosam, apud aequales posterosque complexum est. Idem certator singularis erat: Clemenceau gladio et sclopeto cum pluribus adversariis pugnavit, cum Déroulède anno 1892, cum Paulo Deschanel anno 1894, cum Drumont anno 1898, nullo tamen ex his certaminibus graviter laeso, et haec hominis periculosi fama pars auctoritatis eius erat.<ref>De imaginibus ridiculis et de certaminibus singularibus: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « caricature » et « duel » (haec altera a Jean-Noël Jeanneney scripta); Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 399–401.</ref> Persona publica saepe hominem texit. Brevis, quadratus, eques peritissimus qui cotidie mane in nemore Bononiensi equitabat, ab adulescentia gladio exercitatus, Clemenceau familiares electos colebat: paucos amicos politicos, sed artificum et litteratorum amicitias artissimas, Claudii Monet imprimis, Gustavi Geffroy, Augusti Rodin, Iaponis viri publici [[Saionji Kinmochi]]. Artis Iaponicae collector, picturae quae impressionistica vocatur iam annis post 1880 defensor, Graecarum litterarum studiosus qui [[Aeschylus|Aeschylum]] et [[Plato|Platonem]] ipsis verbis legebat, idem tota vita indefesse laborabat, ante lucem surgens, parum dormiens. Surditas crescens et diabetes, insulino ab anno 1923 curatus (inter prima eius medicaminis exempla in Francia), vim eius iam fabulis celebratam vix minuerunt. Deum constanter negans omne religionis solacium recusavit, numquam tamen credentes vexavit; ultima eius voluntas, summae simplicitatis, illam constantiam sine spe alterius vitae continuat qua liber ''Au soir de la pensée'' imbutus est. Post divortium anni 1892 caelebs mansit, sed non solitarius: filia Theresia ab anno 1908 apud eum vixit, et amores eius, a comitissa d'Aunay ad Margaritam Baldensperger, epistularum copiam aluerunt quae inter pulcherrimas illius aetatis numerantur.<ref>De vita privata, de amicitiis cum artificibus et de epistulis: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 875–877 de valetudine; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., imprimis de diabete et de insulino inde ab anno 1923 in valetudinario Americano apud Neuilly accepto; Georges Clemenceau, ''Lettres à une amie, 1923-1929'', Lutetiae, Gallimard, 1970.</ref> == Memoria et historici == === Memoria disputata === [[Fasciculus:Georges Clemenceau Statue Paris.jpg|thumb|Statua a Francisco Cogné sculpta, Lutetiae prope Campos Elysios (anno 1932 erecta).]] Gloria «Patris Victoriae», anno 1918 ingens et post mortem narrationibus familiarium (Ioannis Martet, ducis Mordacq, Georgii Wormser) alita, non impedivit tamen quominus memoria eius diu incommoda esset. Dextra catholica et [[Carolus Maurras|Maurrassiana]] ei nec odium clericorum nec Versalias ignovit; sinistra socialistarum et communistarum memoriam «fractoris cessationum» et «bestiae rufae» fovit, adeo ut nomen eius e fastis sinistrae Francicae diu abesset. Statua tamen a Francisco Cogné anno 1932 in circo Camporum Elysiorum erecta, museum in domicilio eius viae Franklin institutum, Bélébat conservata, domus natalis in museum nationale conversa loca memoriae popularis numquam deficientis fixerunt; et exemplum Clemenceau, inde ab anno 1940 ([[Carolus de Gaulle|de Gaulle]] exemplum anni 1917 invocabat) usque ad discrimina nostrae aetatis, invocatur quotiens de auctoritate civitatis et virtute in rebus adversis agitur.<ref>De memoria Clemenceau: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., imprimis s.v. « caricature » et « Action française »; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Memoria etiam sua loca habet. Praeter statuam Parisiensem et museum viae Franklin, iam anno 1931 opera Iulii Jeanneney fideliumque apertum, Vendea summam memoriae continet: domus natalis apud Mouilleron-en-Pareds (quo in vico etiam Ioannes de Lattre de Tassigny natus est) museum nationale utrique viro dicatum continet; Bélébat, apud Saint-Vincent-sur-Jard, eo statu servata quo Clemenceau eam reliquit, inter loca regionis frequentissima manet; sepulcrum denique in Le Colombier, sine nomine, sine titulo, peregrinationis tacitae meta factum est. Classis Francica navi aeroplanis vehendis nomen Clemenceau dedit, quae ab anno 1961 ad annum 1997 in classe meruit; centena oppida viis, plateis, scholis idem nomen dederunt; et centesimus a victoria annus anno 2018 celebratus singularem locum confirmavit quem in memoria nationali tenet vir qui vivus honores fere omnes recusaverat.<ref>De museo viae Franklin et de locis memoriae Vendeanis: s.v. « Musée Clemenceau », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Historicorum iudicium === Historici diu inter laudatores fideles et accusatores adversarios fluctuaverunt. Studium Iacobi Julliard de Clemenceau «fractore cessationum» (1965) examen criticum primi ministerii aperuit; biographia Davidis Robin Watson (1974) primam totius vitae tractationem doctam praebuit, quam secuta sunt magnum opus Ioannis Baptistae Duroselle (1988), tabulis musei Clemenceau nisum, deinde biographia Michaelis Winock (2007), scriptori et morum iudici non minus quam viro publico intenta. Dictionarium Clemenceau, a Sylvia Brodziak et Samuële Tomei curatum, et libellus Ioannis Francisci Chanet, qui hominem in ipsum aestum passionum republicanarum reponit, hanc novam aestimationem produxerunt, repugnantiis viri attentam: conciliator anni 1871 belli integri auctor factus est, senatus contemptor senator, coloniarum adversarius imperii administrator, defensor cessantium apud Carmaux eorundem in imperio adversarius. Haec ipsa inter optima proposita et imperii usum discordia, aperte suscepta nec dissimulata, efficit ut Clemenceau hodie inter aptissima studiorum argumenta habeatur ad mores civiles republicanorum cognoscendos.<ref>Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', op. cit.; David Robin Watson, ''Georges Clemenceau. A Political Biography'', op. cit.; Jean-Baptiste Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Michel Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Sylvie Brodziak et Samuël Tomei (ed.), ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Jean-François Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Notae == <references /> == Opera praecipua Georgii Clemenceau == * ''De la génération des éléments anatomiques'', thèse de médecine, 1865. * ''La Mêlée sociale'', Lutetiae, Fasquelle, 1895. * ''Le Grand Pan'', Lutetiae, Fasquelle, 1896. * ''Les Plus Forts'', roman, Lutetiae, Fasquelle, 1898. * ''L'Iniquité'' (1899) et ''Vers la réparation'' (1899), premiers recueils des articles de l'affaire Dreyfus, suivis de cinq autres volumes jusqu'en 1903. * ''Le Voile du bonheur'', pièce en un acte, 1901. * ''Démosthène'', Lutetiae, Plon, 1926. * ''Au soir de la pensée'', Lutetiae, Plon, 2 vol., 1927. * ''Claude Monet. Les Nymphéas'', Lutetiae, Plon, 1928. * ''Grandeurs et misères d'une victoire'', Lutetiae, Plon, 1930 (opus postumum). == Bibliographia == === Biographiae et studia === * Jean-Baptiste Duroselle, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1988. * Michel Winock, ''Clemenceau'', Lutetiae, Perrin, 2007. * David Robin Watson, ''Georges Clemenceau. A Political Biography'', Londinii, Eyre Methuen, 1974. * Jean-François Chanet, ''Clemenceau. Dans le chaudron des passions républicaines'', Lutetiae, Gallimard, 2021 (praemio Lucien-Febvre anno 2023 ornatus). * Sylvie Brodziak et Samuël Tomei (ed.), ''Dictionnaire Clemenceau'', Lutetiae, Robert Laffont, in serie « Bouquins », 2017. * Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves. L'affaire de Draveil-Villeneuve-Saint-Georges'', Lutetiae, Julliard, in serie « Archives », 1965. * Gaston Monnerville, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1968. === Testimonia et fontes === * Jean Martet, ''Le Silence de M. Clemenceau'', Lutetiae, Albin Michel, 1929 ; ''M. Clemenceau peint par lui-même'', Lutetiae, Albin Michel, 1929 ; ''Le Tigre'', Lutetiae, Albin Michel, 1930. * Henri Mordacq, ''Le Ministère Clemenceau. Journal d'un témoin'', Lutetiae, Plon, 4 vol., 1930-1931 ; ''Clemenceau au soir de sa vie, 1920-1929'', Lutetiae, Plon, 2 vol., 1933. * Georges Wormser, ''La République de Clemenceau'', Lutetiae, PUF, 1961 ; ''Clemenceau vu de près'', Lutetiae, Hachette, 1979. * Georges Clemenceau, ''Grandeurs et misères d'une victoire'', Lutetiae, Plon, 1930 ; ''Au soir de la pensée'', Lutetiae, Plon, 2 vol., 1927 ; ''Lettres à une amie, 1923-1929'', Lutetiae, Gallimard, 1970. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Georges Clemenceau|Georgium Clemenceau}} {{Fontes biographici}} * [http://musee-clemenceau.fr/ De museo Clemenceau] {{Formula:Praesidentes consilii et Primi ministri Rei Publicae Francicae}} {{DEFAULTSORT:Clemenceau, Georgius}} [[Categoria:Primi ministri Franciae]] [[Categoria:Diurnarii Franciae]] [[Categoria:Scriptores Franciae]] [[Categoria:Nati 1841]] [[Categoria:Mortui 1929]] [[Categoria:Georgius Clemenceau|!]] [[Categoria:Auctores Francogallici]] tv3d17tp1154ocg9o3c77ujxxcmynt7 3964455 3964438 2026-06-12T09:05:19Z PandaMystique 210603 /* Praefectus regionis duodevicesimae */ 3964455 wikitext text/x-wiki {{capsa hominis Vicidata}} [[Fasciculus:Clemenceau - Manet.jpg|thumb|[[Georgii Clemenceau effigies (Manet)|Georgius Clemenceau]] ab [[Eduardus Manet|Eduardo Manet]] pictus]] {{L1}} '''Georgius Beniaminus Clemenceau''' ([[Lingua Francogallica|Francogallice]]: ''Georges Benjamin Clemenceau''; natus die [[28 Septembris]] [[1841]] in vico Mouilleron-en-Pareds in [[Vendea (praefectura Franciae)|Vendea]], mortuus die [[24 Novembris]] [[1929]] [[Lutetia|Lutetiae]]) [[medicus]], [[diurnarius]] et [[vir publicus]] Francogallicus fuit. Inter maximos viros [[Tertia Res Publica (Francia)|Tertiae Rei Publicae]] numeratur. Rebus publicis [[Francia|Franciae]] interfuit a bello anni 1870 usque ad finem [[Primum bellum mundanum|Primi Belli Orbis Terrarum]]. Praeses consilii ministrorum fuit primum ab anno 1906 usque ad annum 1909, deinde a mense Novembri anni 1917 usque ad mensem Ianuarium anni 1920. Quia bellum anno 1918 ad victoriam perduxit et [[Foedus Versaliis ictum (1919)|foedus Versaliense]] sanxit, «Pater Victoriae» cognominatus est; iam antea propter indolem ferocem «Tigris» vocabatur. Vita eius publica longissima fuit. Fere omnia magna discrimina Tertiae Rei Publicae vidit eorumque particeps fuit. Praefectus [[Mons Martyrum|Montis Martyrum]] fuit cum obsidionis tempore tum primis Communiae Lutetianae diebus; annis post 1880 dux factionis sinistrae, quae «radicalis» vocabatur, tot ministeria orationibus evertit ut «eversor ministeriorum» diceretur; in suspicionem fraudis Panamensis adductus et comitiis anni 1893 victus, scribendo se restituit et inter primos defensores [[Alfredus Dreyfus|Alfredi Dreyfusi]] exstitit; idem epistulae apertae [[Aemilius Zola|Aemilii Zolae]] titulum «[[J'accuse...!|J'accuse]]» indidit. Anno 1902 senator [[Varus (praefectura Franciae)|Varensis]] electus in curiam rediit; rem publicam primum ab anno 1906 usque ad annum 1909 gubernavit, quibus annis, civibus inter se acriter contendentibus, diuturnam famam «domitoris secessionum opificum» sibi peperit; deinde, sex et septuaginta annos natus, gubernio praefuit quod victoriam pararet. Deum esse negabat, sacerdotum potentiae adversabatur, libertatem singulorum acerrime defendebat, imperio in alias gentes proferendo ob aequalitatem populorum repugnabat, Dreyfusum tuebatur, sed idem, ordinis custos, civitatis auctoritatem summam esse volebat: quapropter non facile uni factioni adscribi potest. Diu et dextrae et sinistrae partibus suspectus fuit: dextra eius in clericos odium reprehendebat, sinistra ei motus opificum repressos non ignoscebat. Ab exeunte saeculo vicesimo iterum a doctis magni aestimatur et inter gratissimos rerum Francogallicarum viros manet. == Ortus et institutio (1841–1865) == === Familia medicorum rei publicae faventium === Georgius Beniaminus Clemenceau natus est die 28 Septembris 1841 in vico Mouilleron-en-Pareds, in domo avorum maternorum, gentis Gautreau, ubi mater Emma parere maluerat. Familia Clemenceau ex agrorum dominis et medicis regionis quae Bocage vocatur erat: medici in ea gente inde a saeculo septimo decimo fuerunt, et proavus, Petrus Paulus Clemenceau, exercituum occidentalium medicus tempore rerum novarum, postea in concilio legibus ferendis sedit. Duo praedia familia possidebat: Aubraie, villam in vico La Réorthe, et Le Colombier, villam rusticam apud Mouchamps, ubi Georgius sepultus est. Cum illa Vendea regi et Ecclesiae fidelissima esset, familia tamen Clemenceau partes contrarias sequebatur, eorum scilicet qui ''Bleus'' vocabantur: hi erant cives litteris culti, [[Voltarius|Voltarii]] studiosi, rei publicae dediti.<ref>De familia et pueritia Vendeana: Jean-Baptiste Duroselle, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1988, cap. 1; Michel Winock, ''Clemenceau'', Lutetiae, Perrin, 2007.</ref> Pater, Beniaminus Clemenceau (1810–1897), medicus Lutetiae institutus, ubi rebus novis anni 1830 interfuerat, aliquamdiu [[Portus Namnetum|Namnetibus]] medicinam exercuit, deinde ea relicta praedium Aubraie colendum suscepit. Rei publicae propugnator acerrimus, [[Iulius Michelet|Micheleti]] admirator, Deum esse tam constanter negans ut neminem liberorum baptizari sineret, anno 1848 concilio populari Namnetensi interfuit et inter duces fuit earum societatum occultarum quae in occidentali Gallia rem publicam fovebant. Primum post rem publicam die 2 Decembris 1851 vi oppressam comprehensus, iterum anno 1858, post insidias ab Orsinio factas, captus et in [[Algeria|Algeriam]] deportari iussus, tandem dimissus est. Hae calamitates puerum Georgium graviter moverunt, qui a patre et medicinae amorem et rei publicae studium et acrem religionis contemptum accepit. Mater, Emma Gautreau, filia agricolae locupletis vici Mouilleron, e familia protestantium orta, domui lenitatem attulit, quam filius memoria semper tenuit.<ref>De Benjamin Clemenceau, de studiis eius annorum 1830 et 1848 deque comprehensionibus annorum 1851 et 1858: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 1; Jean-François Chanet, ''Clemenceau. Dans le chaudron des passions républicaines'', Lutetiae, Gallimard, 2021, cap. 1.</ref> === Studia Namnetensia et medicina Lutetiensis === E schola privata Monfort egressus, Georgius lyceum Namnetense frequentavit, quod hodie eius nomine appellatur. Discipulus ingeniosus sed inconstans, amorem Graeciae antiquae ibi concepit, cuius litteras per totam vitam lectitavit; Romam contra aversabatur. Primis studiis anno 1858 absolutis, die 1 Novembris eiusdem anni scholae medicinae Namnetensi nomen dedit, ubi tres annos studuit et probationem eorum quos ''externes'' vocant superavit; anno 1861 Lutetiam petivit ut studia perficeret.<ref>De studiis Namnetensibus et de schola medicinae praeparatoria: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 1–2, ex studiis Jean-Pierre Kernéis.</ref> Lutetiae inter iuvenes studiosos imperio [[Napoleo III (imperator Franciae)|Napoleonis III]] adversari coepit. Cum sodalibus quibusdam, inter quos Ludovicus Andrieux, postea praefectus vigilum, libellum hebdomadarium ''Le Travail'' condidit, in quo etiam Aemilius Zola scribebat. Mense Februario 1862, quod libellis propositis cives ad memoriam rerum anni 1848 celebrandam convocaverat, comprehensus tres et septuaginta dies in carcere Mazas detentus est. Tum Augustum Blanqui frequentabat, cuius auctoritate aliquamdiu tenebatur, et societati se adiunxit cui nomen erat ''Agis comme tu penses''; cuius socii, qui se libere cogitare profitebantur, inter alia pollicebantur se nuptias ritu sacro numquam celebraturos. Mense Maio 1865, dissertatione de generatione elementorum anatomicorum publice defensa, doctoris gradum adeptus est.<ref>De ''Le Travail'', de carcere Mazas et de societate «Agis comme tu penses»: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 2.</ref> === Commoratio Americana (1865–1869) === De rebus Francicis desperans, etiam infelici amore Hortensiae Kestner afflictus, quae uxoris amici eius Augusti Scheurer-Kestner soror erat, Clemenceau in [[Civitates Foederatae Americae|Civitates Foederatas Americae]] navigavit et die 28 Septembris 1865, quo die quartum et vicesimum aetatis annum complevit, paucis mensibus post bellum civile finitum, [[Novum Eboracum]] advenit. Fere quattuor annos ibi mansit, instituta popularia Americanorum iis temporibus quae ''Reconstruction'' vocantur magna cum admiratione observans: disputationes de praeside Andrea Johnson in iudicium vocando secutus est et inde didicit potestati unius hominis et iis qui ''conservateurs'' vocantur diffidere. Actis diurnis quae ''Le Temps'' inscribuntur epistulas Americanas mittebat, et tenues reditus augebat linguam Francogallicam et artem equitandi docens in schola puellarum quam domina Aiken regebat, in oppido Stamford [[Connecticuta|Connecticutae]].<ref>De commoratione Americana et de epistulis « Lettres d'Amérique »: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 3 (de re Kestner, p. 69–72); Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « États-Unis », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Ibi puellam Mariam Plummer adamavit, patre orbam, in Wisconsinia educatam, avunculo Horatio Taylor, argentario Novi Eboraci, commissam. Post primam repulsam, duo itinera trans oceanum longamque de ritu sacro adhibendo contentionem, quem Clemenceau omnino respuebat, nuptiae apud magistratum Novi Eboraci die 20 Iunii 1869 factae sunt; coniuges statim in Franciam profecti sunt. Tres liberi nati sunt: Magdalena (1870), Theresia (1872), Michael (1873). Matrimonium parum concors paulatim solutum est: anno 1892 Clemenceau, adulterii crimine usus, divortium celerrime obtinuit, liberis sibi adiudicatis, et Maria in Americam remissa est. Quae postea in Franciam reversa, Lutetiae mense Septembri 1922, ab omnibus deserta, mortua est.<ref>De Mary Plummer, de nuptiis diei 20 Iunii 1869 et de divortio anni 1892: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 83–85 et 337–338; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Sylvie Brodziak, s.v. « Plummer, Mary », in Sylvie Brodziak et Samuël Tomei (ed.), ''Dictionnaire Clemenceau'', Lutetiae, Robert Laffont, in serie « Bouquins », 2017.</ref> == Initium vitae publicae: Mons Martyrum, bellum, Communia Lutetiana (1870–1871) == === Praefectus regionis duodevicesimae === In Franciam reversus, Clemenceau in Monte Martyrum medicinam exercuit, ubi plebem curans «medicus pauperum» vocabatur. Imperio die 4 Septembris 1870 everso, statim ad rem publicam tractus est: postridie Stephanus Arago, praefectus Lutetiae, eum regioni duodevicesimae urbis praefecit. Dum urbs obsidetur, annonam, auxilia, scholas curavit et omnibus indutiis repugnavit; die 31 Octobris, cum in curia urbana seditio orta esset, comitia municipalia statim habenda censuit et, Stephano Arago amoto, cum gubernium auctoritatem suam recuperavisset, magistratu se abdicavit; die tamen 5 Novembris ingenti consensu praefectus electus est. Die 8 Februarii 1871 delegatus Sequanae in conventum nationalem electus, in extrema sinistra sedit et contra pacis condiciones suffragium tulit, [[Alsatia|Alsatiae]] partisque [[Lotharingia|Lotharingiae]] cessionem recusans.<ref>De praefectura Montis Martyrum, de die 31 Octobris 1870 et de comitiis mensis Februarii 1871: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « Guerre de 1870 », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Dies 18 Martii 1871 et conciliatio frustra temptata === In eius regione tragoedia diei 18 Martii 1871 acta est. Cum [[Adolphus Thiers]] tormenta custodiae nationalis in colle collecta auferri iussisset, res mane male cessit: milites cum multitudine consenserunt, et dux Lecomte, qui tela conici iusserat, a suis ipsis militibus comprehensus est. Clemenceau, qui prima luce cum Lecomte collocutus erat et tormenta celerius amoveri suaserat, sero de periculo certior factus est: cum in viam des Rosiers, fascia praefecti cinctus, pervenit, duces Lecomte et Clément-Thomas paulo ante a multitudine interfecti erant. Ipse impetitus, cum seditiosi, qui eum Versaliensibus conscium putabant, mortem ei minarentur, vix manus furentium effugit. De ea re testimonium notissimum reliquit, in quo «sanguinis furorem» multitudinis effrenatae describit; eius diei onus tota vita tulit, cum quaestio parlamentaria aliquamdiu culpam in eum conferre conata esset.<ref>Narrationem Clemenceau de die 18 Martii, in qua verba de « sanguinis furore » leguntur, edidit Jean Martet, ''Le Silence de M. Clemenceau'', Lutetiae, Albin Michel, 1929; vide Chanet, ''Clemenceau'', op. cit., et Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 107–111.</ref> Proximis diebus Clemenceau Lutetiam et [[Versaliae|Versalias]] conciliare frustra conatus est. In conventu, die 22 Martii, cum aliis delegatis rei publicae faventibus rogationem tulit de consilio municipali Parisiensi statim eligendo, quo seditioni causa eriperetur; a maiore parte regum studiosa exsibilatus est. Eodem die concilium centrale custodiae nationalis eum praefectura privavit. Inter «rusticos», qui Lutetiam domare volebant, et seditiosos, qui Communiam suam proclamare parabant, positus, cum aliis praefectis de comitiis differendis egit, sed die 26 Martii in sua regione septingenta quinquaginta duo tantum suffragia tulit. Postridie etiam delegati munere se abdicavit; per septem illos dies cruentos Lutetia aberat: in provinciis enim cum Liga unionis republicanae iurium Lutetiae extrema conciliandi consilia persequebatur. Haec duplex experientia, belli civilis et conciliatorum imbecillitatis, ut Michael Winock iudicat, prima eius rerum civilium disciplina fuit.<ref>De conciliandi conatibus, de praefectura die 22 Martii adempta et de abdicatione diei 27 Martii 1871: Winock, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 1.</ref> == Dux sinistrae radicalis (1871–1893) == [[Fasciculus:CLEMENCEAU, Georges, Nadar, GALLICA.jpg|thumb|Georgius Clemenceau, imago photographica ab officina Nadar facta.]] === A consilio municipali ad Cameram === Mense Iulio 1871 in consilium municipale Lutetiae pro vico Clignancourt electus, anno 1875 eius praeses factus est. Comitiis mensis Februarii 1876 sedem delegati regionis duodevicesimae recuperavit, quam usque ad annum 1885 tenuit; deinde pro Varo ab anno 1885 ad annum 1893 in Camera sedit. In Camera celeriter orator extremae sinistrae, quae mox radicalis appellata est, omnium maxime timendus evasit: verbis brevibus, acri irrisione, argumentis pressis a florida illius aetatis eloquentia discessit. Primum magnum certamen pro communalistis suscepit, quibus veniam inde ab anno 1876 cum [[Victor Hugo|Victore Hugo]] postulavit et anno 1880 plenam atque integram obtinuit.<ref>De consilio municipali Lutetiae et de certamine pro venia communalistis danda: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 116–117; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Pelletan »; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Mense Ianuario 1880 prima sua acta diurna condidit, ''La Justice'', quibus Camillus Pelletan scriptis praefectus est quaeque tredecim annos radicalium vox fuerunt. Programma eius, oratione in Monte Martyrum anno 1880 habita praesertim expositum, haec complectebatur: leges constitutionales anni 1875, quas nimis veterum institutorum tenaces iudicabat, retractandas; ecclesias a civitate seiungendas; tributum ex reditibus instituendum; libertates scribendi, conveniendi, sociandi; reformationes sociales (tempus operis, dominorum obligationem in operum casibus, pensiones senectutis), quibus opifices in rem publicam reciperentur. Bonorum communioni adversus, Clemenceau operarios [[socialismus|socialismo]] nascenti eripere volebat: oratio diei 8 Maii 1891, octavo die post caedem Fourmiensem habita, in qua «Quartum Statum» surgentem descripsit, totam eius sententiam complectitur, reformationibus quidem opificum causa faciendis intentam, ordinum autem certamini adversam.<ref>De ''La Justice'' et de programmate radicalium: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Justice (La) »; oratio diei 8 Maii 1891 de « Quarto Statu » ex ''Journal officiel'' citatur apud Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 254–255, in ''Dictionnaire Clemenceau'' et apud Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> === «Eversor ministeriorum» et coloniarum adversarius === Annis post 1880 Clemenceau rostris ut telo utebatur: eius interpellatione «magnum ministerium» Gambettae mense Ianuario 1882 cecidit, et plura gubernia eorum qui «opportunistes» vocabantur orationibus eius eversa sunt; inde fama «eversoris ministeriorum» nata est. Diutissime cum [[Iulius Ferry|Iulio Ferry]] contendit, cuius consilia de imperio in exteras terras proferendo tribus de causis oppugnabat: vires patriae contra Germaniam dispergi; sumptus immensos esse; falsam esse illam speciem humanitatis barbaris afferendae. Die 30 Martii 1885, post rem apud Lang Son gestam, quae clades maior quam erat nuntiata est, ultimum ictum intulit: se in subselliis gubernii non iam ministros sed reos videre dixit; Ferry eodem die eversus est.<ref>De casu Ferry et de fama « eversoris ministeriorum »: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Die 30 Iulii 1885, orationi respondens qua Ferry colonias officio «superiorum gentium» erga «inferiores» defenderat, Clemenceau unam ex clarissimis contra colonias orationibus parlamentariis habuit: superiores gentes, inferiores gentes: facile dictu! Indorum Sinarumque excultas civitates commemorans, et admonens doctos quosdam Germanos «demonstravisse» gentem Francicam inferiorem esse, ut clades anni 1870 explicaretur, in expugnatione nihil nisi vim sine iure esse denuntiavit. Haec oratio, postridie tota in ''La Justice'' edita, non impedivit quominus recentiores historici imaginem Clemenceau coloniarum osoris temperarent: rerum enim potitus imperium iam partum retinendum administravit.<ref>Oratio diei 30 Iulii 1885 in ''La Justice'' diei 31 Iulii 1885 edita est; vide Winock, ''Clemenceau'', op. cit., et Julie d'Andurain, s.v. « Colonisation », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., quae monet ne Clemenceau simpliciter coloniarum osor habeatur.</ref> Haec perpetua adversandi ratio ei etiam damno fuit. Clemenceau rationem rerum gradatim efficiendarum, quam Gambetta et Ferry defendebant, respuebat: programma republicanum statim perfici postulabat, imprimis leges anni 1875 retractari, ita ut una tantum Camera maneret et senatus conservator tolleretur. Quem «opportunistae» criminabantur republicanos dividere et veterum rerum fautoribus servire; ille eos optima quaeque lucri causa prodidisse arguebat. Comitiis mensis Octobris 1885 et in Sequana et in Varo electus, Varum elegit, cuius vetus republicana traditio ingenio eius respondebat; anno 1889 sedem apud Draguignan retinuit. Tamen, quamvis Camerae auctoritate praestaret, his annis numquam imperium petivit: dum res publica programmati suo non responderet, gubernii particeps fieri noluit, atque ita censoris tantum partes egit, quae tandem suis quoque taedio fuerunt. === A Boulanger ad Panamam: per scandala === Quod generalis [[Georgius Boulanger|Boulanger]] tantum crevit, partim Clemenceau imputandum est, qui eum ministerio belli in gubernio Freycinet, mense Ianuario 1886, praefici curavit, ducem rei publicae amicum se promovere ratus. Cum autem motus Boulangisticus in motum populari imperio faventem reique publicae periculosum mutatus esset, inter acerrimos eius adversarios fuit et anno 1888 Societati iurium hominis et civis condendae interfuit, qua republicanorum defensio ordinaretur. Ex eo discrimine etiam didicit novis Caesaribus perpetuo diffidere; vicissim is factus est quem dextra nationalis et Iudaeorum osores libentissime petebant.<ref>De Clemenceau et motu Boulangistico: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Fraus Panamensis ictum paene mortiferum ei intulit. Clemenceau numquam inter eos fuit qui pecunias acceperant: nulla quaestio probavit eum quidquam a Societate accepisse. Sed amicus erat Cornelii Herz, negotiatoris audacis, qui ab anno 1883 ad annum 1885 partem actorum ''La Justice'' possederat quique unus e duobus maximis rerum publicarum corruptoribus, cum barone Iacobo de Reinach, fuisse patuit. Mors suspecta Reinach, nocte inter dies 19 et 20 Novembris 1892, paucis horis post desperatum colloquium cui Clemenceau adfuerat, deinde fuga Herz [[Londinium]], delegatum Varensem calumniis inauditae acerbitatis obiecerunt, in quibus odium parlamenti Boulangisticum cum Iudaeorum odio actorum ''La Libre Parole'' coniungebatur. Die 20 Decembris 1892 Paulus Déroulède eum in Camera nominatim accusavit, quod Herz in vitam publicam Francicam introduxisset; certamen singulare sclopetis exeunte Decembri commissum neminem vulneravit. Mense Iunio 1893 delegatus Millevoye in rostris «chartas Norton» recitavit, quibus probari videbatur Clemenceau ab Anglia mercede conductum esse; sed falsa tam crassa erant ut sessio accusatori ludibrio verteretur, et iudices falsarios damnaverunt. Iure purgatus, Clemenceau tamen apud populum laesus mansit.<ref>De Panama, de Cornélius Herz, de interpellatione Déroulède et de falsis « chartis Norton »: Winock, ''Clemenceau'', op. cit., qui de partibus Andrieux disputat; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., qui demonstrat Clemenceau numquam pecunias accepisse; Adrien Dansette, ''Les Affaires de Panama'', Lutetiae, Perrin, 1934.</ref> Comitiis mensis Septembris 1893 in Varo, post contentionem asperrimam in qua clamoribus «Aoh yes!» vexabatur, secundo suffragio a coalitione varia victus est, quamquam die 7 Augusti, magna oratione apud Salernes habita, honorem suum et opera defenderat. Duos et quinquaginta annos natus, post quindecim annos auctoritatis in sinistram parlamentariam, sine mandato, aere alieno obrutus relictus est, et ''La Justice'' cladi haud diu superstes fuit.<ref>De petitione Varensi et de clade diei 3 Septembris 1893: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Justice (La) ».</ref> == Diurnarius et Dreyfusi defensor (1893–1902) == === Scribendo restitutus === Annis 1893–1897 necessario ad diurna et litteras se convertit. Cotidie scribebat, primum in ''La Justice'', deinde in aliis foliis, et commentarios in libros collegit: ''La Mêlée sociale'' (1895), ''Le Grand Pan'' (1896), testimonia hominis de moribus civitatis cogitantis, [[Carolus Darwin|Darwini]] et philosophiae positivae studiosi. Anno 1898 unicam fabulam longam edidit, ''Les Plus Forts'', et annis 1901–1902 hebdomadarium solus scripsit, ''Le Bloc''. Haec opera abundantia, diu neglecta, a criticis nuper pluris aestimata sunt: scriptorem verum produnt, [[Claudius Monet|Claudii Monet]], Gustavi Geffroy, [[Augustus Rodin|Augusti Rodin]] amicum, artis Iaponicae studiosissimum interpretem.<ref>De operibus litterariis annorum 1893–1902: Sylvie Brodziak, s.v. « Plus Forts (Les) », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> === Causa Dreyfusiana: a dubitatione iuridica ad certam sententiam === [[Fasciculus:J'accuse - Gallica - page 1.jpg|thumb|Prima pagina diurnorum ''L'Aurore'' diei 13 Ianuarii 1898, cum epistula Aemilii Zolae «J'accuse...!».]] Causa Dreyfusiana Clemenceau campum renascendi praebuit. Exeunte anno 1897 in acta ''L'Aurore'' Ernesti Vaughan receptus, mense Novembri ab Augusto Scheurer-Kestner persuasus est damnationem anni 1894 quaestione vitiosa niti; primus eius commentarius retractationi favens statim prodiit. Initio sententia eius mere iuridica erat: innocentiam, cuius probationem se non habere dicebat, non affirmans, legem omnibus aequam postulabat, quod iustitiae praesidia uni negari non possent quin tota civitas periclitaretur. Post absolutionem flagitiosam Esterhazy, die 11 Ianuarii 1898, ipse epistulam apertam Aemilii Zolae ad praesidem rei publicae in ''L'Aurore'' recepit eique titulum, ex ipso textu sumptum, invenit: «J'accuse...!», die 13 Ianuarii trecentis milibus exemplarium editum. Idem, commentario diei 23 Ianuarii, vocabulum «intellectuels» ad libellorum subscriptores significandos firmavit.<ref>De conversione ad retractationem, de titulo « J'accuse » et de vocabulo « intellectuels »: Winock, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 15–16; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> In iudicio Zolae (mense Februario 1898) cum fratre Alberto, advocato procuratoris actorum, verba fecit, oratione rem latius proponens: non unius hominis fortunam, sed quaestionem agi utrum potestas militaris iuri subiceretur, et periculum imminere imperii sub gladio constituti. Disputationes iudicii, in primis confessio cuiusdam ducis dicentis concilium militare damnationem Dreyfusi, sontis aut insontis, retractare noluisse, eum de innocentia damnati plane persuaserunt. Per totam causam plura centena commentariorum in ''L'Aurore'' edidit, postea septem voluminibus collecta, et cum Eduardo Drumont sclopetis certavit. Post alterum iudicium Rhedonense et veniam Dreyfuso mense Septembri 1899 datam, quam invitus accepit, quod iustitiam plenam deseri putabat, inter eos mansit qui restitutionem postulabant, anno 1906 perfectam. Causa Dreyfusiana certamina eius transformavit: exinde rei publicae defensio et contra nationis cultum immodicum clericorumque potentiam pugna actionem eius rexerunt.<ref>De iudicio Zolae et de sententia Clemenceau de innocentia mutata: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit. Verba de « imperio sub gladio » in ''L'Aurore'' postridie iudicii leguntur.</ref> Alterum concilium militare, Rhedonibus aestate anni 1899 post rescissum iudicium anni 1894 coactum, Dreyfusum iterum, causis levantibus additis, damnavit: sententia absurda quae Europam consternavit. Cum gubernium Waldeck-Rousseau veniam a praeside rei publicae dandam proponeret, Clemenceau primo vehementer obstitit: veniam accipere idem esse ac innocentiam non proclamare, et ius deserere ut ad misericordiam confugeretur. Tandem damnati viribus exhaustis cessit, sed retractationem plenam persequi non destitit, quae die 12 Iulii 1906 perfecta est: summum tribunal iudicium Rhedonense sine remissione rescidit, Dreyfus in exercitum restitutus et honore militari ornatus est. Forte tum Clemenceau in gubernio erat; paucis post mensibus, praeses consilii factus, Picquart, tribunum ob veritatem detectam vexatum, ministrum belli fecit, simul reparandi simul lacessendi causa. Haec fides frigora non exclusit: cum ipso Alfredo Dreyfus, quem nimis patientem iudicabat, rarus ei usus fuit, et necessitudines cum parte Dreyfusianorum, cum [[Ioannes Jaurès|Jaurès]] et Péguy, post communem victoriam cito refrixerunt.<ref>De iudicio Rhedonensi, de venia et de restitutione anni 1906: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Reditus ad imperium (1902–1909) == [[Fasciculus:Georges Clemenceau par Nadar, Paul.jpg|thumb|Clemenceau a Paulo Nadar photographice expressus.]] === Senator Varensis et «primus Franciae vigil» === Mense Aprili 1902 is, qui olim senatum tollendum postulaverat, senator Varensis electus est; quam inconstantiam aequo animo tulit. Coniunctioni sinistrarum («Bloc des gauches») eiusque laicis consiliis favit et legi anni 1905 de ecclesiis a civitate seiungendis suffragatus est, a factione tamen radicali ordinata, anno 1901 condita, semper afuit neque ei umquam nomen dedit. Die 14 Martii 1906, quattuor et sexaginta annos natus, primum in gubernium intravit, minister rerum interiorum in consilio Sarrien, quattuor diebus post cladem fodinarum apud Courrières, qua plus mille homines in praefectura Freti Calesiani perierant.<ref>De comitiis senatoriis anni 1902 et de necessitudine cum factione radicali: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Parti radical ».</ref> Operum cessatio, quae regionem fodinarum statim incendit, ei occasionem dedit rationem suam definiendi. Die 17 Martii, apud Lens, invito praeside consilii, sodaliciorum ducibus declaravit cessationem operum ius esse absolutum neque se milites missurum, dum operis libertas hominesque incolumes essent: res a ministro rerum interiorum antea inaudita. Sed violentia latius serpente milites arcessere coactus est, et appropinquante die 1 Maii 1906, quem confoederatio CGT seditiosum fore nuntiabat, duces eius ante diem comprehendi iussit. In Camera custodis ordinis partes audacter professus est, se ipsum «primum Franciae vigilem» appellans. Comitia mensis Maii 1906, quibus sinistrae late vicerunt, auctoritatem eius firmaverunt: die 25 Octobris 1906 Sarrien in praesidio consilii successit, ministerio rerum interiorum retento.<ref>De Courrières, de oratione apud Lens diei 17 Martii 1906 et de die 1 Maii 1906: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', Lutetiae, Julliard, in serie « Archives », 1965.</ref> === Primum gubernium Clemenceau (Octobri 1906 – Iulio 1909) === Ministerium quod composuit, ex radicalibus et socialistis nulli factioni adscriptis constitutum, magnum reformationum programma proposuit: tributum ex reditibus, pensiones opificum, vias ferratas redimendas, concilia militaria reformanda. Ministerium Laboris et Providentiae socialis creavit, Renato Viviani socialistae commissum: institutum quod mansit. Leges tamen promissis minores fuerunt: redemptio viarum ferratarum occidentalium (1908) et lex de requiete hebdomadaria utcumque servata inter pauca bene gesta numerantur, cum tributum ex reditibus, a Iosepho Caillaux paratum, in senatu haereret. In re autem vigilum gravissima perfecit: Caelestinus Hennion summae custodiae publicae praepositus est, et decreto diei 30 Decembris 1907 cohortes regionales vigilum mobiles institutae sunt, quae in memoria populi «cohortes Tigris» manserunt.<ref>De programmate anni 1906, de ministerio Laboris et de cohortibus mobilibus: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Christophe Cornevin, s.v. « Hennion », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Totum illud tempus certamine cum motu opificum occupatum est. Contra CGT, quae inde a conventu Ambianensi (1906) cessationi operum generali et seditiosae studebat, Clemenceau identidem vires expertus est: cessantibus opificibus electricis Parisiensibus, baiulis portuum, nautis, tabellariis. Gravissimum discrimen fuit vinitorum meridianorum seditio vere anni 1907: contra motum ingentem ob vini vilitatem ortum, qui centena milia hominum post cauponem Marcellinum Albert congregabat, gubernium duces comprehendi iussit et milites misit; Narbone mense Iunio nonnulli glandibus perierunt, et milites legionis septimae decimae Biterris imperia detrectaverunt. Exitus rei saepe narratus est: Marcellinus Albert, Lutetiam profectus ut vinitorum causam ageret, e colloquio cum ministro infamis discessit, cum Clemenceau ei centum francos ad reditum dedisset. Anno 1908 cessatio eorum qui in harenariis vallis Sequanae laborabant in tragoediam versa est: duo cessantes a custodibus publicis apud Draveil-Vigneux die 2 Iunii occisi sunt, quattuor alii apud Villeneuve-Saint-Georges die 30 Iulii ceciderunt; gubernium principes CGT comprehendi iussit, confoederationem tamen non dissolvit, quod multi e maiore parte flagitabant. Socialistae «gubernium sicariorum» clamabant; orationum certamina inter Clemenceau et Jaurès, in primis mense Iunio 1906 de proprietate, civitate, socialismi futuro, inter summa eloquentiae parlamentariae illius aetatis numerantur: consiliis de futuro a tribuno socialista expositis Clemenceau scientiam hominis qualis est et rationem reformationum singillatim parandarum opposuit.<ref>De certaminibus opificum annorum 1906–1909, de vinitoribus meridianis et de re Draveil-Villeneuve-Saint-Georges: Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', op. cit.; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « Draveil-Vigneux et Villeneuve-Saint-Georges, affaire », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Historici imaginem «fractoris cessationum» his annis natam postea temperaverunt. Iacobus Julliard demonstravit Clemenceau non ius cessandi frangere voluisse, quod tota vita et adhuc apud Carmaux anno 1892 defenderat, sed violentiam et legum contemptum eorum sodaliciorum quae, actionem directam professa, ex omni contentione quasi meditationem rerum novarum faciebant; praefectis enim constanter mandabat ut et operis libertatem et cessandi libertatem aeque tuerentur neve milites ante tempus mitterent. Manet tamen quod caedes annorum 1906–1909, quales post caedem Fourmiensem non acciderant, inter eum et opifices ordinatos discidium numquam sanatum fecerunt; ex quo natum est odium quod CGT et socialistae per bellum ei habuerunt.<ref>Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', op. cit.; de cessatione apud Carmaux et de arbitrio anni 1892, ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> In rebus externis Clemenceau, certamen cum Germania vitari non posse persuasus, consensionem cum Britannia («Entente cordiale») et necessitudinem cum Russia firmavit, et controversiam Francogermanicam de perfugis Casablancae (1908) arbitrio composuit. Gubernium eius, inter longissima Tertiae Rei Publicae, die 20 Iulii 1909 cecidit, post disputationem de classe in qua verbis inauditae asperitatis cum Delcassé conflixit: suffragatione de ordine agendi victus, statim se abdicavit. [[Aristides Briand]], eius minister, successit.<ref>De casu gubernii diei 20 Iulii 1909: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Watson, ''Georges Clemenceau. A Political Biography'', Londinii, Eyre Methuen, 1974.</ref> == Censor et vigil rei publicae (1909–1917) == Insequentes anni Clemenceau ad duo sua munera reduxerunt, senatum et diurna. Post orationes in America Meridiana habitas (1910), pugnam contra Briand, deinde contra Caillaux resumpsit, cuius consilia Germaniae concedendi in discrimine Agadirensi et in pacto Francogermanico anni 1911 de Congo denuntiavit. Mense Maio 1913 nova acta diurna condidit, ''L'Homme libre'', et eodem anno legi de militia ad tres annos producenda suffragatus est, certamen appropinquare persuasus; annis 1912–1913 etiam [[Raimundus Poincaré|Poincaré]] viam ad praesidium rei publicae in conventu praeparatorio republicano obstruere conatus est, electionem tamen non impedivit.<ref>De ''L'Homme libre'', de lege militiae trium annorum et de comitiis praesidis creandi anni 1913: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Per Magnum Bellum in gubernia «Unionis sacrae» intrare noluit et censoris partes elegit. Die 26 Augusti 1914, cum consilium Viviani novaretur, ministerium a Briand oblatum recusavit, indignum ratus tali tempore sub alio quam se ipso servire; quod propositum per totum bellum tenuit. Acta eius, exeunte Septembri 1914 suppressa, quod vitia curationis vulneratorum vehendorum detexerant, titulo provocanti ''L'Homme enchaîné'' redierunt et cotidie contra apparatus bellici defectus, vanam magistratuum fiduciam, inanes legatorum spes pugnabant, intra fines censurae cum qua perpetuum bellum minutum gerebat. Praeses commissionis exercitus et commissionis rerum externarum senator gravissimus, frontem identidem visitabat et testes audiebat, scientiam rei bellicae colligens quam pauci parlamentarii cum eo communicabant; milites adventibus eius, usque in fossas primae aciei, assueverunt.<ref>De ''L'Homme enchaîné'' et de opera Clemenceau in commissionibus senatoriis: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Crescente civium lassitudine, post cruentum impetum a Nivelle factum, militum seditiones et operum cessationes veris anni 1917, pugnam contra eos qui de victoria desperabant suam fecit: die 22 Iulii 1917 in senatu contra Ludovicum Malvy, ministrum rerum interiorum ab anno 1914, indulgentiae erga pacis fautores accusatum, orationem accusatoriam habuit quae gubernium Ribot concussit et viam reditus sui aperuit. Eversis consiliis Ribot et Painlevé, Poincaré, qui eum minime amabat quemque Clemenceau semper oppugnaverat, eum arcessere statuit: inter Caillaux, id est pacem compositam quaerendam, et Clemenceau, id est bellum usque ad victoriam, praeses rei publicae decrevit, intellegens, ut in commentariis suis notavit, vim veteris pugnatoris fabulis iam celebratam plus valituram esse quam cuiusvis alterius consilii infirmitatem. Colloquia diebus 14 et 15 Novembris 1917 habita sunt; gubernium die 16 constitutum est.<ref>De oratione diei 22 Iulii 1917 et de gubernio constituendo: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 583–588, qui commentarios Poincaré de colloquiis dierum 14 et 15 Novembris 1917 citat.</ref> == Gubernium victoriae (1917–1918) == === «Bellum gero» === Die 20 Novembris 1917 novus praeses consilii, idem minister belli, Camerae declarationem ad unam rem redactam proposuit, bellum, et fidem 418 suffragiis contra 65 (quae socialistarum erant) obtinuit. Gubernium eius, ex viris secundi ordinis et fidelibus compositum, circa manum arte coniunctam versabatur: Georgium Mandel, principem officii civilis, ducem Henricum Mordacq, principem officii militaris, Iulium Jeanneney, subsecretarium praesidio consilii additum, Georgium Wormser, a consiliis politicis. Haec potestatis contractio, quae Poincaré a summis deliberationibus arcebat, plane tamen parlamentaria mansit: Clemenceau commissionibus parebat, inspectionem parlamentariam apud exercitus accipiebat et fidem Camerae identidem petebat. Die 8 Martii 1918, socialistis respondens, programma suum paucis verbis expressit, quae posteri memoria tenuerunt: «Domi: bellum gero; foris: bellum gero. Semper bellum gero.»<ref>De declaratione diei 20 Novembris 1917 et de ratione regendi: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 591–592; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit. Verba diei 8 Martii 1918 in ''Journal officiel'' leguntur.</ref> Severitas primum domi exercita est. Iam die 28 Novembris 1917 Camera Malvy ad senatum in summum iudicium constitutum remisit, ipso petente, qui se purgare volebat; proditionis absolutus, mense Augusto 1918 ob officium violatum quinquennii exsilio damnatus est. Mense Decembri 1917 Camera Iosephum Caillaux immunitate privavit, suspectum commerciorum cum hoste ob colloquia de pace componenda habita; die 14 Ianuarii 1918 comprehensus, demum vere anni 1920 a summo illo iudicio condemnatus est poena quam longa custodia ante iudicium iam absumpserat, iuribus civitatis ademptis. Iustitia bellica praeterea complures hostis ministros punivit, in quibus Bolo Pacha, qui capite damnatus interfectus est. Historici consentiunt haec iudicia tam instrumenta animorum confirmandorum quam opera iustitiae fuisse: Malvy in primis piaculi vicem sustinuit. Eodem tempore, quod minus notum est, Clemenceau ab omni graviore opificum coercitione abstinuit: cessationes veris anni 1918 colloquiis et mercede tuenda potius quam vi compositae sunt.<ref>De causis Malvy et Caillaux: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Gaston Monnerville, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1968. De rebus opificum per bellum: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Neque bellum gerere idem erat ac desperantes tantum opprimere. Gubernium oeconomiam severe rexit, annonam et arma Ludovico Loucheur curante administravit, animos civium sustinuit censura in res politicas mitigata, in res militares inflexibili, mercedesque tuebatur ne plebs erumperet; magnae cessationes fabrorum metallicorum Parisiensium, vere anni 1918, colloquiis solutae sunt, gubernio ab omni vi se abstinente. Cum Poincaré rationes frigidae et parum familiares manserunt: praeses rei publicae, accurate certior factus sed raro consultus, in commentariis amaritudinem suam notabat, paene omni vera potestate privatus; nihilo minus usque ad victoriam praesidem consilii, quem oderat, fideliter texit. Necessitudines autem cum imperatoribus doctrinam totius vitae Clemenceau inverterunt: vetus potestatis militaris castigator ducum contra parlamentum patronus factus est, iisdem tamen civilis potestatis principatum sine ulla verecundia inculcans.<ref>De ratione regendi per bellum et de necessitudine cum Poincaré: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Raymond Poincaré, ''Au service de la France'', vol. IX–X.</ref> === Discrimen veris 1918 et imperium unum === Die 21 Martii 1918 impetus Germanicus «Michael» frontem Britannicam in [[Picardia (provincia)|Picardia]] perrupit et exercitus sociorum dividere minatus est. In eo discrimine, gravissimo post pugnam ad Matronam, Clemenceau primas partes egit: Lutetiam deserendam ne cogitari quidem passus est, perstandi voluntatem imposuit, imperio inter socios uni constituendo operam dedit. In conventu apud Doullens, die 26 Martii, [[Ferdinandus Foch|Foch]] mandatum accepit actiones exercituum sociorum in fronte occidentali ordinandi; potestates eius apud Bellovacos die 3 Aprilis auctae sunt, deinde vere titulus imperatoris summi exercituum sociorum ei tributus est. Clemenceau Foch praetulerat, cuius animi ardor apud eum tristitiae [[Philippus Pétain|Pétain]] praevaluit, hoc tamen exercitibus Francicis praefecto retento: hoc par ducum contra impetus parlamentarios protexit, in primis post cladem apud «Chemin des Dames», cum die 4 Iunii 1918 duces militares interpellatoribus dedere coram Camera recusavit fidemque 377 suffragiis contra 110 obtinuit.<ref>De discrimine mensis Martii 1918, de conventu apud Doullens et de imperio uno: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « Foch », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Praeses consilii, quem milites in fossis primae aciei, interdum intra teli iactum hostium, identidem videbant, «Pater Victoriae» factus est. Inde a die 18 Iulii 1918 impetus contrarius ad Matronam belli fortunam vertit; successus usque ad autumnum continuati sunt. Cum Germania exhausta indutias secundum «quattuordecim capita» praesidis [[Woodrow Wilson|Wilson]] peteret, Clemenceau inter socios consensum de condicionibus paravit quibus bellum renovari non posset. Indutiae die 11 Novembris 1918 apud Rethondes signatae sunt; eodem die coram Camera Clemenceau condiciones recitavit, Alsatiam Lotharingiamque redeuntes salutavit et Franciam, heri Dei militem, hodie humanitatis militem, semper optimae cuiusque causae militem futuram esse proclamavit. Paucis post diebus [[Academia Francica]] eum simul cum Foch cooptavit; numquam tamen in ea sedit.<ref>De itineribus ad frontem, de indutiis et de sessione diei 11 Novembris 1918: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Pax difficilis (1919) == [[Fasciculus:Big four.jpg|thumb|Consilium Quattuor Lutetiae anno 1919: Lloyd George, Orlando, Clemenceau, Wilson.]] === Conventus Parisiensis et Consilium Quattuor === [[Deliberatio de pace componenda Lutetiae facta (1919)|Conventus pacis]] Lutetiae die 18 Ianuarii 1919 apertus est, Clemenceau praesidente. Summae res primum in Consilio Decem, deinde, ab exeunte Martio, in Consilio Quattuor agebantur, ubi Wilson, [[David Lloyd George|Lloyd George]], Orlando, Clemenceau conveniebant, qui solus ex quattuor utraque lingua utebatur. Francorum postulata eadem semper erant: Alsatia Lotharingiaque restituendae, damna reparanda, securitatis pignora in finibus [[Rhenus|Rheni]] petenda. Die 19 Februarii 1919 insidiae in eum factae sunt: Aemilius Cottin, anarchiae fautor, plures glandes in raedam eius in via Franklin emisit; glande prope scapulam haerente vulneratus, praeses consilii, septem et septuaginta annorum, paucis diebus ad opus rediit et postea poenam mortis percussori suo commutari obtinuit.<ref>De conventu ordinando et de insidiis diei 19 Februarii 1919: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit. De venia Cottin data: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Clemenceau ad colloquia parum credulus accessit. «Quattuordecim capita» ut disputationis fundamentum acceperat, quia Alsatiae Lotharingiaeque restitutionem continebant, sed neque spes paene religiosas Wilson neque fiduciam [[Confoederatio Nationum|Societati Nationum]] habitam participabat: eius institutionem accepit, non credens societatem sine armis cuiusquam securitatem praestare posse; dictum eius de «nobili candore» praesidis Americani diffidentiam exprimit quam disputationes confirmaverunt. Cum Lloyd George, qui pacem Franciae nimis utilem vitare cupiebat et ad vetera aequilibria iam respiciebat, necessitudines inter societatem et certamen fluctuabant. Discessus iratus Orlando, mense Aprili, de urbe Fiume, quam Wilson Italiae negabat, tres tantum rerum arbitros reliquit; quod autem Clemenceau postulata Italica neglexerat, Lutetiam Romamque diu alienavit. Foederis exemplar legatis Germanis die 7 Maii 1919 in Trianon-Palace propositum est, brevi caerimonia in qua superbia comitis Brockdorff-Rantzau animos accendit; post extremas concessiones a Lloyd George expressas, in primis de finibus Polonicis, Germania, renovati belli metu, subscripsit.<ref>De Consilio Quattuor, de postulatis Italicis et de foedere legatis Germanis proposito: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit.</ref> Caput colloquiorum ripa sinistra Rheni erat. Contra Foch et Poincaré, qui Rhenaniam diu separandam censebant, Clemenceau die 24 Martii 1919 omni separatione politica cessit, ea condicione ut foederibus cautionis Civitates Foederatae et Britannia se obligarent Franciae oppugnatae auxilium ferre, ripa sinistra quindecim annos occupanda et perpetuo armis vacua futura. Saraviam item sibi adiungere noluit: regio Societati Nationum administranda tradita est, fodinae Franciae attributae, plebiscitum post quindecim annos promissum. Articulus 231 foederis fundamentum iuris statuit quo damna repararentur; summa pecuniae commissioni relicta est. Cum querelae Germanorum Lloyd George exeunte Maio labefactarent, Wilson adiuvante Clemenceau summam rerum servavit. Foedus die 28 Iunii 1919 in porticu Speculorum Versaliis signatum est, ubi imperium Germanicum anno 1871 proclamatum erat. Die 14 Iulii pompa Victoriae per Campos Elysios ante cenotaphium mortuorum descendit; deinde Clemenceau foedera cum ceteris victis paranda curavit: Sangermanense cum Austria et Nulliacense cum Bulgaria ante eius discessum signata sunt.<ref>De colloquiis Rhenanis et de consilio diei 24 Martii 1919 mutato: Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit.; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Jean-Jacques Becker, s.v. « Versailles (traité de) », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Compositio statim impugnata === [[Fasciculus:Orpen, William (Sir) (RA) - The Signing of Peace in the Hall of Mirrors, Versailles, 28th June 1919 - Google Art Project.jpg|thumb|Foedus in porticu Speculorum signatur: tabula a Gulielmo Orpen picta (1919).]] Compositio Versaliensis auctori suo duplicem accusationem peperit, quae eum numquam reliquit. Foch, Poincaré dextraque nationalis, cuius censuram Iacobus Bainville complexus est pacem nimis mollem pro sua duritia appellans, Clemenceau securitatem Francicam prodidisse putabant, qui Rhenum chartarum promissis vendidisset; recusatio senatus Americani, quae cautionem Americanam Britannicamque irritam fecit, iam anno 1920 illis suffragari visa est. Contra apud Anglos et Americanos, quos liber [[Iohannes Meginhardus Keynes|Keynes]] commoverat, foedus pax Carthaginiensis erat odio Francico dictata. Recentiores historici, aequiores, angustias ostendunt quibus Clemenceau premebatur: societate obligatus, sine qua Francia nec bellum vincere nec pacem tueri poterat, id obtinuit quod civitas paene quindecies centenis milibus mortuorum exhausta a sociis iam discedere meditantibus obtinere poterat. Foedus a Cameris Francicis mense Octobri 1919 comprobatum est, sed in disputatione omnium partium querelae sonuerunt.<ref>De foederis castigatoribus: Jacques Bainville, ''Les Conséquences politiques de la paix'', Lutetiae, 1920; John Maynard Keynes, ''The Economic Consequences of the Peace'', Londinii, 1919; de nova aestimatione, Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit., et ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> == Repulsa Ianuarii 1920 et discessus == Comitiis Novembris 1919, quibus coniunctio nationalis («Bloc national»), quae eius nomen prae se ferebat, vicit et Cameram caerulei coloris creavit, Clemenceau suffragia non petivit. Amici, Mandel praecipue, eum ad praesidium rei publicae, quod Poincaré mense Februario 1920 relicturus erat, impellebant. Ipse tacebat, nihil rogare dignatus. Aristides Briand candidaturam praesidis Camerae, [[Paulus Deschanel|Pauli Deschanel]], instruxit et contra «Tigrem» collecta odia excitavit: catholicorum, quos imagine praesidis sine ritu sacro efferendi terrebat, amicorum Caillaux et Malvy, eorum denique quos foedus deceperat. In conventu praeparatorio factionum republicanarum, die 16 Ianuarii 1920, Deschanel Clemenceau 408 suffragiis contra 389 antecessit. Quamquam comitia sollemnia nondum acta erant, Clemenceau candidaturam statim retraxit, scribens se mandatum recusaturum etiam si maior pars deferret, neque se invita maiore parte regendo dignitatem minuere velle. Die 17 Ianuarii congressus Deschanel 734 suffragiis elegit; postridie Clemenceau cum ministris se magistratu abdicavit neque victorem, salutatum venientem, admisit. Diurna sociorum hanc ingratitudinem indignata sunt; dictum Lloyd George attributum communem stuporem expressit: hoc tempore ipsos Francos Iohannam Arcensem cremavisse.<ref>De comitiis praesidis creandi mensis Ianuarii 1920: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Samuël Tomei, s.v. « Deschanel », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> == Ultimi anni (1920–1929) == === Itinera, amicitiae, extrema certamina === [[Fasciculus:Georges Clemenceau et Claude Monet.jpg|thumb|Clemenceau apud Claudium Monet in horto Givernensi.]] Omni munere liberatus, duodeoctoginta annos natus, Clemenceau vitam inter domicilium suum viae Franklin, quod ab anno 1895 incolebat, et «Bélébat» dividebat, humilem domum in harenis maritimis apud Saint-Vincent-sur-Jard exeunte anno 1919 in perpetuum conductam, mari obversam, ubi hortum colebat et scribebat; a fratre Paulo alienatus, in praediis familiae morari non iam poterat. Itinera fecit: in [[Aegyptus|Aegyptum]] et Sudaniam vere anni 1920, deinde, a Septembri 1920 ad Martium 1921, longum iter per Asiam meridianam et orientalem, quod ab [[India]] per [[Srilanca|Taprobanen]], [[Singapura|Singapuram]], [[Birmania|Birmaniam]] eum duxit, venatione tigridis interposita quam in epistulis cum irrisione narrat. Anno 1922, Americanorum discessu sollicitus, unum et octoginta annos natus in Civitates Foederatas navigavit ut orationibus populum officiorum Europae debitorum admoneret; multitudines eum laetissime exceperunt, effectus politicus exiguus fuit. Magna cum Claudio Monet amicitia ultimos annos implevit: ipse pictorem senescentem sustinuit, ei persuasit ut oculos secari pateretur, et perfectionem donationemque Nymphaearum curavit, quae paulo post mortem Monet, exeunte anno 1926, in Orangerie collocatae sunt.<ref>De itineribus otii et de amicitia cum Monet: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 823–825 (de itinere Americano anni 1922) et 832–833 (de domo Bélébat); Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Otium tamen non prorsus abdicatio fuit. Clemenceau foederum custodem victoriaeque vigilem se praestabat: fidelium suorum, Mandel et Tardieu, cursus fovebat, pignora anni 1919 paulatim dissolvi anxius spectabat, et mense Octobri 1921 monumentum militum Vendeae apud Sainte-Hermine dedicandum suscepit, ubi sculptor Sicard eum, ipso ita volente, inter milites finxit. Cetera omnia recusavit: honores, insignia (etiam [[Legio Honoris|Legionis honoris]], quam numquam acceperat), sellam Academiae quam vacuam reliquit, revocationes quae per discrimina annorum post 1920 multiplicabantur. Nihil iam exspectare volebat nisi a labore suo et a mari, quod ex Bélébat, «tuguriolo» suo harenarum, contemplabatur, ubi hortum minutum, multis paulatim sementibus, disciplinae Givernianae multum debentem creaverat.<ref>De monumento apud Sainte-Hermine et de honoribus recusatis: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Scriptor vespertinus === Otium studiosum fuit. Praeter libellum de [[Demosthenes|Demosthene]] (1926), rogatu Margaritae Baldensperger scriptum, editricis anno 1923 cognitae, ad quam centenas extremi amoris epistulas misit, anno 1927 edidit ''Au soir de la pensée'', magnam summam philosophicam duobus voluminibus, in qua senex, philosophiae positivae et Darwini alumnus, de cognitione, religionibus, hominis in universo loco meditatur; deinde libellum de Claudio Monet (1928). Editio postuma libri ''Mémorial'' Foch, anno 1929 a Raymundo Recouly curata, colloquiorum collectio in qua Foch eum pacem perdidisse accusabat, silentium quod sibi imposuerat rumpere coegit: paucis mensibus dictavit ''Grandeurs et misères d'une victoire'', responsum vehemens et testamentum politicum, quod post mortem, anno 1930, editum est. In eo adhuc nocte inter dies 21 et 22 Novembris 1929 laborabat.<ref>De operibus annorum post 1920 et de origine libri ''Grandeurs et misères d'une victoire'': Samuël Tomei, s.v. « Grandeurs et misères d'une victoire », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> === Mors et funus === [[Fasciculus:25-11-29, inhumation de Clemenceau, au Colombier, à Mouchamps, la tombe - btv1b53223226p.jpg|thumb|Sepulcrum Clemenceau in praedio Le Colombier, die 25 Novembris 1929.]] Georgius Clemenceau domi suae Parisiensi die 24 Novembris 1929 mortuus est, undenonagesimum annum agens. Ex eius voluntate, quae omnem caerimoniam, omnem pompam, omnes flores excludebat, cum gubernium funus publicum offerret, corpus noctu in Vendeam translatum et die 25 Novembris in praedio Le Colombier prope Mouchamps, iuxta patrem, in fossa simplici pridie effossa, coram familia et paucis fidelibus humatum est. Nulla inscriptio sepulcrum signat, quod sola stela indicat, Minerva a Sicard sculpta superposita. Pauci agricolae vicini et incolae vicorum quos funus transibat, in liminibus taciti stantes, soli huius in natalem terram reditus testes fuerunt.<ref>De morte et de sepultura in praedio Le Colombier: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., ex testimonio ducis Mordacq; s.v. « Musée Clemenceau », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> == Doctrina politica == Clemenceau nullum umquam doctrinae librum composuit, sed milia commentariorum, orationes, libri cogitationem cohaerentem effingunt, cuius caput praebet sententia in Camera die 29 Ianuarii 1891, cum de fabula ''Thermidor'' Sardou disputaretur, prolata: res novas Francicas unum corpus esse, quod dividi non possit. Res publica ei non una e multis imperii formis erat, sed perfectio anni 1789 semper inchoata: inde repudiatio legum constitutionalium anni 1875, quas pactum cum regum fautoribus iudicabat; inde diuturnum adversus senatum et praesidium rei publicae odium; inde studium inspectionis parlamentariae; inde denique (quod ex anno 1870 et causa Dreyfusiana didicerat) certa sententia potestatem militarem civili subiciendam esse, quam regulam etiam in bello gerendo servavit.<ref>De doctrina republicana, de sententia unius corporis (sessio diei 29 Ianuarii 1891) et de principatu potestatis civilis: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Laicitas eius e libera cogitatione a patre accepta et e philosophia positiva institutionis medicae fluebat. Deum constanter negans, librorum [[Ioannes Stuart Mill|Stuart Mill]] interpres, Darwini et [[Augustus Comte|Comte]] alumnus, religiones explicationes mundi obsoletas habebat, sed pugnam contra ecclesiam institutam a libertate conscientiae credentium semper distinxit, quam iam praefectus Montis Martyrum edixerat et lege separationis anni 1905 servavit: nullam religionem civitatis esse debere, nullam cultuum vexationem. Haec philosophia materiae, sub vitae vesperum in ''Au soir de la pensée'' exposita, etiam singularia consectaria habuit, ut illam misericordiam ad animalia extensam, «Quintum Statum» dolentium sine voce, qua eorum defensionis praecursor fuit.<ref>De libera cogitatione, de philosophia positiva et de libro ''Au soir de la pensée'': Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; de « Quinto Statu » animalium (commentarius in ''La Justice'' diei 10 Aprilis 1895, in ''Le Grand Pan'' receptus), ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> In quaestione sociali Clemenceau locum proprium et incommodum tenebat, quem ipse ita definiebat: singulorum ius cum mutua omnium cura coniungendum. Persuasus miseriam opificum, quam medicus Montis Martyrum prope viderat, rei publicae non minus nocere quam apertos eius hostes, «Quartum Statum» reformationibus inserere volebat: iure sodaliciorum, tempore operis finito, pensionibus, tributo ex reditibus. Sed bonorum communionem respuebat, quae singulos fictae cuidam civitati immolaret, et ordinum certamen, quod unitatem nationis republicanae frangeret: huc spectat eius cum Jaurès controversia anni 1906, in qua consiliis socialistarum naturae humanae cognitionem et rationem rerum gradatim acquirendarum opposuit. Eadem ratio imperium eius rexit: cessationem ut ius defendere, seditionem ut crimen frangere.<ref>De singulorum iure cum omnium cura coniuncto et de controversia cum Jaurès mensis Iunii 1906: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Denique de gentibus ita sentiebat ut patriae amorem Iacobinum cum iurium omnium gentium communione coniungeret. Natio Francica, rerum novarum filia, exempli munus habebat, non dominationis: inde coloniarum expugnationis censura ob aequalitatem populorum, etiamsi imperii iam parti administrationem postea suscepit. Ex itinere Americano et discrimine Boulangistico didicerat Caesaribus et servatoribus omnibus perpetuo diffidere; ex anno 1870 certam opinionem Germaniam, Bismarcki deinde Guilelmi, praecipuum periculum manere: quo nitebatur eius studium consensionis cum Anglia et Civitatibus Foederatis, quas usque ad extremum illud iter Americanum necessarium pacis pignus habuit.<ref>De coloniarum censura, de patriae amore republicano et de Caesarum diffidentia: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Homo privatus == Prius orator et scriptor pugnax quam vir publicus innotuit. In rostris Clemenceau genus dicendi novum imposuit: sententias breves, irrisionem mortiferam, omnem affectuum ostentationem repudiatam, artem verbi quod ferit; imaginum ridicularum pictores mature illam faciem malis altis demissisque mystacibus arripuerunt, formas eius varias per aetates fingentes, ab «eversore ministeriorum» ad «primum vigilem» et «Patrem Victoriae». Cognomen «Tigris», a diurnis ineunte saeculo, etiam ante primum ministerium, vulgatum, indolem pugnacem, amicis aeque ac inimicis formidolosam, apud aequales posterosque complexum est. Idem certator singularis erat: Clemenceau gladio et sclopeto cum pluribus adversariis pugnavit, cum Déroulède anno 1892, cum Paulo Deschanel anno 1894, cum Drumont anno 1898, nullo tamen ex his certaminibus graviter laeso, et haec hominis periculosi fama pars auctoritatis eius erat.<ref>De imaginibus ridiculis et de certaminibus singularibus: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « caricature » et « duel » (haec altera a Jean-Noël Jeanneney scripta); Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 399–401.</ref> Persona publica saepe hominem texit. Brevis, quadratus, eques peritissimus qui cotidie mane in nemore Bononiensi equitabat, ab adulescentia gladio exercitatus, Clemenceau familiares electos colebat: paucos amicos politicos, sed artificum et litteratorum amicitias artissimas, Claudii Monet imprimis, Gustavi Geffroy, Augusti Rodin, Iaponis viri publici [[Saionji Kinmochi]]. Artis Iaponicae collector, picturae quae impressionistica vocatur iam annis post 1880 defensor, Graecarum litterarum studiosus qui [[Aeschylus|Aeschylum]] et [[Plato|Platonem]] ipsis verbis legebat, idem tota vita indefesse laborabat, ante lucem surgens, parum dormiens. Surditas crescens et diabetes, insulino ab anno 1923 curatus (inter prima eius medicaminis exempla in Francia), vim eius iam fabulis celebratam vix minuerunt. Deum constanter negans omne religionis solacium recusavit, numquam tamen credentes vexavit; ultima eius voluntas, summae simplicitatis, illam constantiam sine spe alterius vitae continuat qua liber ''Au soir de la pensée'' imbutus est. Post divortium anni 1892 caelebs mansit, sed non solitarius: filia Theresia ab anno 1908 apud eum vixit, et amores eius, a comitissa d'Aunay ad Margaritam Baldensperger, epistularum copiam aluerunt quae inter pulcherrimas illius aetatis numerantur.<ref>De vita privata, de amicitiis cum artificibus et de epistulis: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 875–877 de valetudine; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., imprimis de diabete et de insulino inde ab anno 1923 in valetudinario Americano apud Neuilly accepto; Georges Clemenceau, ''Lettres à une amie, 1923-1929'', Lutetiae, Gallimard, 1970.</ref> == Memoria et historici == === Memoria disputata === [[Fasciculus:Georges Clemenceau Statue Paris.jpg|thumb|Statua a Francisco Cogné sculpta, Lutetiae prope Campos Elysios (anno 1932 erecta).]] Gloria «Patris Victoriae», anno 1918 ingens et post mortem narrationibus familiarium (Ioannis Martet, ducis Mordacq, Georgii Wormser) alita, non impedivit tamen quominus memoria eius diu incommoda esset. Dextra catholica et [[Carolus Maurras|Maurrassiana]] ei nec odium clericorum nec Versalias ignovit; sinistra socialistarum et communistarum memoriam «fractoris cessationum» et «bestiae rufae» fovit, adeo ut nomen eius e fastis sinistrae Francicae diu abesset. Statua tamen a Francisco Cogné anno 1932 in circo Camporum Elysiorum erecta, museum in domicilio eius viae Franklin institutum, Bélébat conservata, domus natalis in museum nationale conversa loca memoriae popularis numquam deficientis fixerunt; et exemplum Clemenceau, inde ab anno 1940 ([[Carolus de Gaulle|de Gaulle]] exemplum anni 1917 invocabat) usque ad discrimina nostrae aetatis, invocatur quotiens de auctoritate civitatis et virtute in rebus adversis agitur.<ref>De memoria Clemenceau: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., imprimis s.v. « caricature » et « Action française »; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Memoria etiam sua loca habet. Praeter statuam Parisiensem et museum viae Franklin, iam anno 1931 opera Iulii Jeanneney fideliumque apertum, Vendea summam memoriae continet: domus natalis apud Mouilleron-en-Pareds (quo in vico etiam Ioannes de Lattre de Tassigny natus est) museum nationale utrique viro dicatum continet; Bélébat, apud Saint-Vincent-sur-Jard, eo statu servata quo Clemenceau eam reliquit, inter loca regionis frequentissima manet; sepulcrum denique in Le Colombier, sine nomine, sine titulo, peregrinationis tacitae meta factum est. Classis Francica navi aeroplanis vehendis nomen Clemenceau dedit, quae ab anno 1961 ad annum 1997 in classe meruit; centena oppida viis, plateis, scholis idem nomen dederunt; et centesimus a victoria annus anno 2018 celebratus singularem locum confirmavit quem in memoria nationali tenet vir qui vivus honores fere omnes recusaverat.<ref>De museo viae Franklin et de locis memoriae Vendeanis: s.v. « Musée Clemenceau », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Historicorum iudicium === Historici diu inter laudatores fideles et accusatores adversarios fluctuaverunt. Studium Iacobi Julliard de Clemenceau «fractore cessationum» (1965) examen criticum primi ministerii aperuit; biographia Davidis Robin Watson (1974) primam totius vitae tractationem doctam praebuit, quam secuta sunt magnum opus Ioannis Baptistae Duroselle (1988), tabulis musei Clemenceau nisum, deinde biographia Michaelis Winock (2007), scriptori et morum iudici non minus quam viro publico intenta. Dictionarium Clemenceau, a Sylvia Brodziak et Samuële Tomei curatum, et libellus Ioannis Francisci Chanet, qui hominem in ipsum aestum passionum republicanarum reponit, hanc novam aestimationem produxerunt, repugnantiis viri attentam: conciliator anni 1871 belli integri auctor factus est, senatus contemptor senator, coloniarum adversarius imperii administrator, defensor cessantium apud Carmaux eorundem in imperio adversarius. Haec ipsa inter optima proposita et imperii usum discordia, aperte suscepta nec dissimulata, efficit ut Clemenceau hodie inter aptissima studiorum argumenta habeatur ad mores civiles republicanorum cognoscendos.<ref>Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', op. cit.; David Robin Watson, ''Georges Clemenceau. A Political Biography'', op. cit.; Jean-Baptiste Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Michel Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Sylvie Brodziak et Samuël Tomei (ed.), ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Jean-François Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Notae == <references /> == Opera praecipua Georgii Clemenceau == * ''De la génération des éléments anatomiques'', thèse de médecine, 1865. * ''La Mêlée sociale'', Lutetiae, Fasquelle, 1895. * ''Le Grand Pan'', Lutetiae, Fasquelle, 1896. * ''Les Plus Forts'', roman, Lutetiae, Fasquelle, 1898. * ''L'Iniquité'' (1899) et ''Vers la réparation'' (1899), premiers recueils des articles de l'affaire Dreyfus, suivis de cinq autres volumes jusqu'en 1903. * ''Le Voile du bonheur'', pièce en un acte, 1901. * ''Démosthène'', Lutetiae, Plon, 1926. * ''Au soir de la pensée'', Lutetiae, Plon, 2 vol., 1927. * ''Claude Monet. Les Nymphéas'', Lutetiae, Plon, 1928. * ''Grandeurs et misères d'une victoire'', Lutetiae, Plon, 1930 (opus postumum). == Bibliographia == === Biographiae et studia === * Jean-Baptiste Duroselle, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1988. * Michel Winock, ''Clemenceau'', Lutetiae, Perrin, 2007. * David Robin Watson, ''Georges Clemenceau. A Political Biography'', Londinii, Eyre Methuen, 1974. * Jean-François Chanet, ''Clemenceau. Dans le chaudron des passions républicaines'', Lutetiae, Gallimard, 2021 (praemio Lucien-Febvre anno 2023 ornatus). * Sylvie Brodziak et Samuël Tomei (ed.), ''Dictionnaire Clemenceau'', Lutetiae, Robert Laffont, in serie « Bouquins », 2017. * Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves. L'affaire de Draveil-Villeneuve-Saint-Georges'', Lutetiae, Julliard, in serie « Archives », 1965. * Gaston Monnerville, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1968. === Testimonia et fontes === * Jean Martet, ''Le Silence de M. Clemenceau'', Lutetiae, Albin Michel, 1929 ; ''M. Clemenceau peint par lui-même'', Lutetiae, Albin Michel, 1929 ; ''Le Tigre'', Lutetiae, Albin Michel, 1930. * Henri Mordacq, ''Le Ministère Clemenceau. Journal d'un témoin'', Lutetiae, Plon, 4 vol., 1930-1931 ; ''Clemenceau au soir de sa vie, 1920-1929'', Lutetiae, Plon, 2 vol., 1933. * Georges Wormser, ''La République de Clemenceau'', Lutetiae, PUF, 1961 ; ''Clemenceau vu de près'', Lutetiae, Hachette, 1979. * Georges Clemenceau, ''Grandeurs et misères d'une victoire'', Lutetiae, Plon, 1930 ; ''Au soir de la pensée'', Lutetiae, Plon, 2 vol., 1927 ; ''Lettres à une amie, 1923-1929'', Lutetiae, Gallimard, 1970. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Georges Clemenceau|Georgium Clemenceau}} {{Fontes biographici}} * [http://musee-clemenceau.fr/ De museo Clemenceau] {{Formula:Praesidentes consilii et Primi ministri Rei Publicae Francicae}} {{DEFAULTSORT:Clemenceau, Georgius}} [[Categoria:Primi ministri Franciae]] [[Categoria:Diurnarii Franciae]] [[Categoria:Scriptores Franciae]] [[Categoria:Nati 1841]] [[Categoria:Mortui 1929]] [[Categoria:Georgius Clemenceau|!]] [[Categoria:Auctores Francogallici]] p1o6n2bzzj85k5pvuoyz41skmokj065 3964456 3964455 2026-06-12T09:12:28Z PandaMystique 210603 /* Dies 18 Martii 1871 et conciliatio frustra temptata */ 3964456 wikitext text/x-wiki {{capsa hominis Vicidata}} [[Fasciculus:Clemenceau - Manet.jpg|thumb|[[Georgii Clemenceau effigies (Manet)|Georgius Clemenceau]] ab [[Eduardus Manet|Eduardo Manet]] pictus]] {{L1}} '''Georgius Beniaminus Clemenceau''' ([[Lingua Francogallica|Francogallice]]: ''Georges Benjamin Clemenceau''; natus die [[28 Septembris]] [[1841]] in vico Mouilleron-en-Pareds in [[Vendea (praefectura Franciae)|Vendea]], mortuus die [[24 Novembris]] [[1929]] [[Lutetia|Lutetiae]]) [[medicus]], [[diurnarius]] et [[vir publicus]] Francogallicus fuit. Inter maximos viros [[Tertia Res Publica (Francia)|Tertiae Rei Publicae]] numeratur. Rebus publicis [[Francia|Franciae]] interfuit a bello anni 1870 usque ad finem [[Primum bellum mundanum|Primi Belli Orbis Terrarum]]. Praeses consilii ministrorum fuit primum ab anno 1906 usque ad annum 1909, deinde a mense Novembri anni 1917 usque ad mensem Ianuarium anni 1920. Quia bellum anno 1918 ad victoriam perduxit et [[Foedus Versaliis ictum (1919)|foedus Versaliense]] sanxit, «Pater Victoriae» cognominatus est; iam antea propter indolem ferocem «Tigris» vocabatur. Vita eius publica longissima fuit. Fere omnia magna discrimina Tertiae Rei Publicae vidit eorumque particeps fuit. Praefectus [[Mons Martyrum|Montis Martyrum]] fuit cum obsidionis tempore tum primis Communiae Lutetianae diebus; annis post 1880 dux factionis sinistrae, quae «radicalis» vocabatur, tot ministeria orationibus evertit ut «eversor ministeriorum» diceretur; in suspicionem fraudis Panamensis adductus et comitiis anni 1893 victus, scribendo se restituit et inter primos defensores [[Alfredus Dreyfus|Alfredi Dreyfusi]] exstitit; idem epistulae apertae [[Aemilius Zola|Aemilii Zolae]] titulum «[[J'accuse...!|J'accuse]]» indidit. Anno 1902 senator [[Varus (praefectura Franciae)|Varensis]] electus in curiam rediit; rem publicam primum ab anno 1906 usque ad annum 1909 gubernavit, quibus annis, civibus inter se acriter contendentibus, diuturnam famam «domitoris secessionum opificum» sibi peperit; deinde, sex et septuaginta annos natus, gubernio praefuit quod victoriam pararet. Deum esse negabat, sacerdotum potentiae adversabatur, libertatem singulorum acerrime defendebat, imperio in alias gentes proferendo ob aequalitatem populorum repugnabat, Dreyfusum tuebatur, sed idem, ordinis custos, civitatis auctoritatem summam esse volebat: quapropter non facile uni factioni adscribi potest. Diu et dextrae et sinistrae partibus suspectus fuit: dextra eius in clericos odium reprehendebat, sinistra ei motus opificum repressos non ignoscebat. Ab exeunte saeculo vicesimo iterum a doctis magni aestimatur et inter gratissimos rerum Francogallicarum viros manet. == Ortus et institutio (1841–1865) == === Familia medicorum rei publicae faventium === Georgius Beniaminus Clemenceau natus est die 28 Septembris 1841 in vico Mouilleron-en-Pareds, in domo avorum maternorum, gentis Gautreau, ubi mater Emma parere maluerat. Familia Clemenceau ex agrorum dominis et medicis regionis quae Bocage vocatur erat: medici in ea gente inde a saeculo septimo decimo fuerunt, et proavus, Petrus Paulus Clemenceau, exercituum occidentalium medicus tempore rerum novarum, postea in concilio legibus ferendis sedit. Duo praedia familia possidebat: Aubraie, villam in vico La Réorthe, et Le Colombier, villam rusticam apud Mouchamps, ubi Georgius sepultus est. Cum illa Vendea regi et Ecclesiae fidelissima esset, familia tamen Clemenceau partes contrarias sequebatur, eorum scilicet qui ''Bleus'' vocabantur: hi erant cives litteris culti, [[Voltarius|Voltarii]] studiosi, rei publicae dediti.<ref>De familia et pueritia Vendeana: Jean-Baptiste Duroselle, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1988, cap. 1; Michel Winock, ''Clemenceau'', Lutetiae, Perrin, 2007.</ref> Pater, Beniaminus Clemenceau (1810–1897), medicus Lutetiae institutus, ubi rebus novis anni 1830 interfuerat, aliquamdiu [[Portus Namnetum|Namnetibus]] medicinam exercuit, deinde ea relicta praedium Aubraie colendum suscepit. Rei publicae propugnator acerrimus, [[Iulius Michelet|Micheleti]] admirator, Deum esse tam constanter negans ut neminem liberorum baptizari sineret, anno 1848 concilio populari Namnetensi interfuit et inter duces fuit earum societatum occultarum quae in occidentali Gallia rem publicam fovebant. Primum post rem publicam die 2 Decembris 1851 vi oppressam comprehensus, iterum anno 1858, post insidias ab Orsinio factas, captus et in [[Algeria|Algeriam]] deportari iussus, tandem dimissus est. Hae calamitates puerum Georgium graviter moverunt, qui a patre et medicinae amorem et rei publicae studium et acrem religionis contemptum accepit. Mater, Emma Gautreau, filia agricolae locupletis vici Mouilleron, e familia protestantium orta, domui lenitatem attulit, quam filius memoria semper tenuit.<ref>De Benjamin Clemenceau, de studiis eius annorum 1830 et 1848 deque comprehensionibus annorum 1851 et 1858: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 1; Jean-François Chanet, ''Clemenceau. Dans le chaudron des passions républicaines'', Lutetiae, Gallimard, 2021, cap. 1.</ref> === Studia Namnetensia et medicina Lutetiensis === E schola privata Monfort egressus, Georgius lyceum Namnetense frequentavit, quod hodie eius nomine appellatur. Discipulus ingeniosus sed inconstans, amorem Graeciae antiquae ibi concepit, cuius litteras per totam vitam lectitavit; Romam contra aversabatur. Primis studiis anno 1858 absolutis, die 1 Novembris eiusdem anni scholae medicinae Namnetensi nomen dedit, ubi tres annos studuit et probationem eorum quos ''externes'' vocant superavit; anno 1861 Lutetiam petivit ut studia perficeret.<ref>De studiis Namnetensibus et de schola medicinae praeparatoria: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 1–2, ex studiis Jean-Pierre Kernéis.</ref> Lutetiae inter iuvenes studiosos imperio [[Napoleo III (imperator Franciae)|Napoleonis III]] adversari coepit. Cum sodalibus quibusdam, inter quos Ludovicus Andrieux, postea praefectus vigilum, libellum hebdomadarium ''Le Travail'' condidit, in quo etiam Aemilius Zola scribebat. Mense Februario 1862, quod libellis propositis cives ad memoriam rerum anni 1848 celebrandam convocaverat, comprehensus tres et septuaginta dies in carcere Mazas detentus est. Tum Augustum Blanqui frequentabat, cuius auctoritate aliquamdiu tenebatur, et societati se adiunxit cui nomen erat ''Agis comme tu penses''; cuius socii, qui se libere cogitare profitebantur, inter alia pollicebantur se nuptias ritu sacro numquam celebraturos. Mense Maio 1865, dissertatione de generatione elementorum anatomicorum publice defensa, doctoris gradum adeptus est.<ref>De ''Le Travail'', de carcere Mazas et de societate «Agis comme tu penses»: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 2.</ref> === Commoratio Americana (1865–1869) === De rebus Francicis desperans, etiam infelici amore Hortensiae Kestner afflictus, quae uxoris amici eius Augusti Scheurer-Kestner soror erat, Clemenceau in [[Civitates Foederatae Americae|Civitates Foederatas Americae]] navigavit et die 28 Septembris 1865, quo die quartum et vicesimum aetatis annum complevit, paucis mensibus post bellum civile finitum, [[Novum Eboracum]] advenit. Fere quattuor annos ibi mansit, instituta popularia Americanorum iis temporibus quae ''Reconstruction'' vocantur magna cum admiratione observans: disputationes de praeside Andrea Johnson in iudicium vocando secutus est et inde didicit potestati unius hominis et iis qui ''conservateurs'' vocantur diffidere. Actis diurnis quae ''Le Temps'' inscribuntur epistulas Americanas mittebat, et tenues reditus augebat linguam Francogallicam et artem equitandi docens in schola puellarum quam domina Aiken regebat, in oppido Stamford [[Connecticuta|Connecticutae]].<ref>De commoratione Americana et de epistulis « Lettres d'Amérique »: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 3 (de re Kestner, p. 69–72); Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « États-Unis », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Ibi puellam Mariam Plummer adamavit, patre orbam, in Wisconsinia educatam, avunculo Horatio Taylor, argentario Novi Eboraci, commissam. Post primam repulsam, duo itinera trans oceanum longamque de ritu sacro adhibendo contentionem, quem Clemenceau omnino respuebat, nuptiae apud magistratum Novi Eboraci die 20 Iunii 1869 factae sunt; coniuges statim in Franciam profecti sunt. Tres liberi nati sunt: Magdalena (1870), Theresia (1872), Michael (1873). Matrimonium parum concors paulatim solutum est: anno 1892 Clemenceau, adulterii crimine usus, divortium celerrime obtinuit, liberis sibi adiudicatis, et Maria in Americam remissa est. Quae postea in Franciam reversa, Lutetiae mense Septembri 1922, ab omnibus deserta, mortua est.<ref>De Mary Plummer, de nuptiis diei 20 Iunii 1869 et de divortio anni 1892: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 83–85 et 337–338; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Sylvie Brodziak, s.v. « Plummer, Mary », in Sylvie Brodziak et Samuël Tomei (ed.), ''Dictionnaire Clemenceau'', Lutetiae, Robert Laffont, in serie « Bouquins », 2017.</ref> == Initium vitae publicae: Mons Martyrum, bellum, Communia Lutetiana (1870–1871) == === Praefectus regionis duodevicesimae === In Franciam reversus, Clemenceau in Monte Martyrum medicinam exercuit, ubi plebem curans «medicus pauperum» vocabatur. Imperio die 4 Septembris 1870 everso, statim ad rem publicam tractus est: postridie Stephanus Arago, praefectus Lutetiae, eum regioni duodevicesimae urbis praefecit. Dum urbs obsidetur, annonam, auxilia, scholas curavit et omnibus indutiis repugnavit; die 31 Octobris, cum in curia urbana seditio orta esset, comitia municipalia statim habenda censuit et, Stephano Arago amoto, cum gubernium auctoritatem suam recuperavisset, magistratu se abdicavit; die tamen 5 Novembris ingenti consensu praefectus electus est. Die 8 Februarii 1871 delegatus Sequanae in conventum nationalem electus, in extrema sinistra sedit et contra pacis condiciones suffragium tulit, [[Alsatia|Alsatiae]] partisque [[Lotharingia|Lotharingiae]] cessionem recusans.<ref>De praefectura Montis Martyrum, de die 31 Octobris 1870 et de comitiis mensis Februarii 1871: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « Guerre de 1870 », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Dies 18 Martii 1871 et conciliatio frustra temptata === In eius regione tragoedia diei 18 Martii 1871 acta est. Cum [[Adolphus Thiers]] tormenta custodiae nationalis in colle collecta auferri iussisset, res mane male cessit: milites cum multitudine consenserunt, et dux Lecomte, qui tela conici iusserat, a suis ipsis militibus comprehensus est. Clemenceau, qui prima luce cum Lecomte collocutus erat et suaserat ut tormenta celerius amoverentur, sero de periculo certior factus est: cum in viam des Rosiers, fascia praefecti cinctus, pervenit, duces Lecomte et Clément-Thomas paulo ante a multitudine interfecti erant. Ipse quoque petitus, cum seditiosi, qui eum Versaliensibus conscium putabant, mortem ei minarentur, vix manus furentium effugit. De ea re testimonium notissimum reliquit, in quo «sanguinis furorem» multitudinis effrenatae describit; eius diei onus per totam vitam tulit, cum quaestio parlamentaria aliquamdiu culpam in eum conferre conata esset.<ref>Narrationem Clemenceau de die 18 Martii, in qua verba de « sanguinis furore » leguntur, edidit Jean Martet, ''Le Silence de M. Clemenceau'', Lutetiae, Albin Michel, 1929; vide Chanet, ''Clemenceau'', op. cit., et Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 107–111.</ref> Proximis diebus Clemenceau Lutetiam et [[Versaliae|Versalias]] conciliare frustra conatus est. In conventu, die 22 Martii, cum aliis delegatis rei publicae faventibus rogationem tulit de consilio municipali Lutetiano statim eligendo, ut seditioni causa eriperetur; a maiore parte regum studiosa exsibilatus est. Eodem die summum custodiae nationalis concilium eum praefectura privavit. Inter «rusticos», qui Lutetiam domare volebant, et seditiosos, qui Communiam suam declarare parabant, positus, cum aliis praefectis de comitiis differendis egit, sed die 26 Martii in sua regione septingenta quinquaginta duo tantum suffragia tulit. Postridie etiam delegati munere se abdicavit; per septem illos dies cruentos Lutetia aberat: in provinciis enim cum societate quae «Ligue d'union républicaine des droits de Paris» vocabatur extrema conciliandi consilia persequebatur. Haec duo simul expertus, bellum civile et conciliatorum imbecillitatem, primam, ut Michael Winock iudicat, rerum civilium disciplinam accepit.<ref>De conciliandi conatibus, de praefectura die 22 Martii adempta et de abdicatione diei 27 Martii 1871: Winock, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 1.</ref> == Dux sinistrae radicalis (1871–1893) == [[Fasciculus:CLEMENCEAU, Georges, Nadar, GALLICA.jpg|thumb|Georgius Clemenceau, imago photographica ab officina Nadar facta.]] === A consilio municipali ad Cameram === Mense Iulio 1871 in consilium municipale Lutetiae pro vico Clignancourt electus, anno 1875 eius praeses factus est. Comitiis mensis Februarii 1876 sedem delegati regionis duodevicesimae recuperavit, quam usque ad annum 1885 tenuit; deinde pro Varo ab anno 1885 ad annum 1893 in Camera sedit. In Camera celeriter orator extremae sinistrae, quae mox radicalis appellata est, omnium maxime timendus evasit: verbis brevibus, acri irrisione, argumentis pressis a florida illius aetatis eloquentia discessit. Primum magnum certamen pro communalistis suscepit, quibus veniam inde ab anno 1876 cum [[Victor Hugo|Victore Hugo]] postulavit et anno 1880 plenam atque integram obtinuit.<ref>De consilio municipali Lutetiae et de certamine pro venia communalistis danda: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 116–117; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Pelletan »; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Mense Ianuario 1880 prima sua acta diurna condidit, ''La Justice'', quibus Camillus Pelletan scriptis praefectus est quaeque tredecim annos radicalium vox fuerunt. Programma eius, oratione in Monte Martyrum anno 1880 habita praesertim expositum, haec complectebatur: leges constitutionales anni 1875, quas nimis veterum institutorum tenaces iudicabat, retractandas; ecclesias a civitate seiungendas; tributum ex reditibus instituendum; libertates scribendi, conveniendi, sociandi; reformationes sociales (tempus operis, dominorum obligationem in operum casibus, pensiones senectutis), quibus opifices in rem publicam reciperentur. Bonorum communioni adversus, Clemenceau operarios [[socialismus|socialismo]] nascenti eripere volebat: oratio diei 8 Maii 1891, octavo die post caedem Fourmiensem habita, in qua «Quartum Statum» surgentem descripsit, totam eius sententiam complectitur, reformationibus quidem opificum causa faciendis intentam, ordinum autem certamini adversam.<ref>De ''La Justice'' et de programmate radicalium: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Justice (La) »; oratio diei 8 Maii 1891 de « Quarto Statu » ex ''Journal officiel'' citatur apud Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 254–255, in ''Dictionnaire Clemenceau'' et apud Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> === «Eversor ministeriorum» et coloniarum adversarius === Annis post 1880 Clemenceau rostris ut telo utebatur: eius interpellatione «magnum ministerium» Gambettae mense Ianuario 1882 cecidit, et plura gubernia eorum qui «opportunistes» vocabantur orationibus eius eversa sunt; inde fama «eversoris ministeriorum» nata est. Diutissime cum [[Iulius Ferry|Iulio Ferry]] contendit, cuius consilia de imperio in exteras terras proferendo tribus de causis oppugnabat: vires patriae contra Germaniam dispergi; sumptus immensos esse; falsam esse illam speciem humanitatis barbaris afferendae. Die 30 Martii 1885, post rem apud Lang Son gestam, quae clades maior quam erat nuntiata est, ultimum ictum intulit: se in subselliis gubernii non iam ministros sed reos videre dixit; Ferry eodem die eversus est.<ref>De casu Ferry et de fama « eversoris ministeriorum »: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Die 30 Iulii 1885, orationi respondens qua Ferry colonias officio «superiorum gentium» erga «inferiores» defenderat, Clemenceau unam ex clarissimis contra colonias orationibus parlamentariis habuit: superiores gentes, inferiores gentes: facile dictu! Indorum Sinarumque excultas civitates commemorans, et admonens doctos quosdam Germanos «demonstravisse» gentem Francicam inferiorem esse, ut clades anni 1870 explicaretur, in expugnatione nihil nisi vim sine iure esse denuntiavit. Haec oratio, postridie tota in ''La Justice'' edita, non impedivit quominus recentiores historici imaginem Clemenceau coloniarum osoris temperarent: rerum enim potitus imperium iam partum retinendum administravit.<ref>Oratio diei 30 Iulii 1885 in ''La Justice'' diei 31 Iulii 1885 edita est; vide Winock, ''Clemenceau'', op. cit., et Julie d'Andurain, s.v. « Colonisation », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., quae monet ne Clemenceau simpliciter coloniarum osor habeatur.</ref> Haec perpetua adversandi ratio ei etiam damno fuit. Clemenceau rationem rerum gradatim efficiendarum, quam Gambetta et Ferry defendebant, respuebat: programma republicanum statim perfici postulabat, imprimis leges anni 1875 retractari, ita ut una tantum Camera maneret et senatus conservator tolleretur. Quem «opportunistae» criminabantur republicanos dividere et veterum rerum fautoribus servire; ille eos optima quaeque lucri causa prodidisse arguebat. Comitiis mensis Octobris 1885 et in Sequana et in Varo electus, Varum elegit, cuius vetus republicana traditio ingenio eius respondebat; anno 1889 sedem apud Draguignan retinuit. Tamen, quamvis Camerae auctoritate praestaret, his annis numquam imperium petivit: dum res publica programmati suo non responderet, gubernii particeps fieri noluit, atque ita censoris tantum partes egit, quae tandem suis quoque taedio fuerunt. === A Boulanger ad Panamam: per scandala === Quod generalis [[Georgius Boulanger|Boulanger]] tantum crevit, partim Clemenceau imputandum est, qui eum ministerio belli in gubernio Freycinet, mense Ianuario 1886, praefici curavit, ducem rei publicae amicum se promovere ratus. Cum autem motus Boulangisticus in motum populari imperio faventem reique publicae periculosum mutatus esset, inter acerrimos eius adversarios fuit et anno 1888 Societati iurium hominis et civis condendae interfuit, qua republicanorum defensio ordinaretur. Ex eo discrimine etiam didicit novis Caesaribus perpetuo diffidere; vicissim is factus est quem dextra nationalis et Iudaeorum osores libentissime petebant.<ref>De Clemenceau et motu Boulangistico: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Fraus Panamensis ictum paene mortiferum ei intulit. Clemenceau numquam inter eos fuit qui pecunias acceperant: nulla quaestio probavit eum quidquam a Societate accepisse. Sed amicus erat Cornelii Herz, negotiatoris audacis, qui ab anno 1883 ad annum 1885 partem actorum ''La Justice'' possederat quique unus e duobus maximis rerum publicarum corruptoribus, cum barone Iacobo de Reinach, fuisse patuit. Mors suspecta Reinach, nocte inter dies 19 et 20 Novembris 1892, paucis horis post desperatum colloquium cui Clemenceau adfuerat, deinde fuga Herz [[Londinium]], delegatum Varensem calumniis inauditae acerbitatis obiecerunt, in quibus odium parlamenti Boulangisticum cum Iudaeorum odio actorum ''La Libre Parole'' coniungebatur. Die 20 Decembris 1892 Paulus Déroulède eum in Camera nominatim accusavit, quod Herz in vitam publicam Francicam introduxisset; certamen singulare sclopetis exeunte Decembri commissum neminem vulneravit. Mense Iunio 1893 delegatus Millevoye in rostris «chartas Norton» recitavit, quibus probari videbatur Clemenceau ab Anglia mercede conductum esse; sed falsa tam crassa erant ut sessio accusatori ludibrio verteretur, et iudices falsarios damnaverunt. Iure purgatus, Clemenceau tamen apud populum laesus mansit.<ref>De Panama, de Cornélius Herz, de interpellatione Déroulède et de falsis « chartis Norton »: Winock, ''Clemenceau'', op. cit., qui de partibus Andrieux disputat; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., qui demonstrat Clemenceau numquam pecunias accepisse; Adrien Dansette, ''Les Affaires de Panama'', Lutetiae, Perrin, 1934.</ref> Comitiis mensis Septembris 1893 in Varo, post contentionem asperrimam in qua clamoribus «Aoh yes!» vexabatur, secundo suffragio a coalitione varia victus est, quamquam die 7 Augusti, magna oratione apud Salernes habita, honorem suum et opera defenderat. Duos et quinquaginta annos natus, post quindecim annos auctoritatis in sinistram parlamentariam, sine mandato, aere alieno obrutus relictus est, et ''La Justice'' cladi haud diu superstes fuit.<ref>De petitione Varensi et de clade diei 3 Septembris 1893: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Justice (La) ».</ref> == Diurnarius et Dreyfusi defensor (1893–1902) == === Scribendo restitutus === Annis 1893–1897 necessario ad diurna et litteras se convertit. Cotidie scribebat, primum in ''La Justice'', deinde in aliis foliis, et commentarios in libros collegit: ''La Mêlée sociale'' (1895), ''Le Grand Pan'' (1896), testimonia hominis de moribus civitatis cogitantis, [[Carolus Darwin|Darwini]] et philosophiae positivae studiosi. Anno 1898 unicam fabulam longam edidit, ''Les Plus Forts'', et annis 1901–1902 hebdomadarium solus scripsit, ''Le Bloc''. Haec opera abundantia, diu neglecta, a criticis nuper pluris aestimata sunt: scriptorem verum produnt, [[Claudius Monet|Claudii Monet]], Gustavi Geffroy, [[Augustus Rodin|Augusti Rodin]] amicum, artis Iaponicae studiosissimum interpretem.<ref>De operibus litterariis annorum 1893–1902: Sylvie Brodziak, s.v. « Plus Forts (Les) », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> === Causa Dreyfusiana: a dubitatione iuridica ad certam sententiam === [[Fasciculus:J'accuse - Gallica - page 1.jpg|thumb|Prima pagina diurnorum ''L'Aurore'' diei 13 Ianuarii 1898, cum epistula Aemilii Zolae «J'accuse...!».]] Causa Dreyfusiana Clemenceau campum renascendi praebuit. Exeunte anno 1897 in acta ''L'Aurore'' Ernesti Vaughan receptus, mense Novembri ab Augusto Scheurer-Kestner persuasus est damnationem anni 1894 quaestione vitiosa niti; primus eius commentarius retractationi favens statim prodiit. Initio sententia eius mere iuridica erat: innocentiam, cuius probationem se non habere dicebat, non affirmans, legem omnibus aequam postulabat, quod iustitiae praesidia uni negari non possent quin tota civitas periclitaretur. Post absolutionem flagitiosam Esterhazy, die 11 Ianuarii 1898, ipse epistulam apertam Aemilii Zolae ad praesidem rei publicae in ''L'Aurore'' recepit eique titulum, ex ipso textu sumptum, invenit: «J'accuse...!», die 13 Ianuarii trecentis milibus exemplarium editum. Idem, commentario diei 23 Ianuarii, vocabulum «intellectuels» ad libellorum subscriptores significandos firmavit.<ref>De conversione ad retractationem, de titulo « J'accuse » et de vocabulo « intellectuels »: Winock, ''Clemenceau'', op. cit., cap. 15–16; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> In iudicio Zolae (mense Februario 1898) cum fratre Alberto, advocato procuratoris actorum, verba fecit, oratione rem latius proponens: non unius hominis fortunam, sed quaestionem agi utrum potestas militaris iuri subiceretur, et periculum imminere imperii sub gladio constituti. Disputationes iudicii, in primis confessio cuiusdam ducis dicentis concilium militare damnationem Dreyfusi, sontis aut insontis, retractare noluisse, eum de innocentia damnati plane persuaserunt. Per totam causam plura centena commentariorum in ''L'Aurore'' edidit, postea septem voluminibus collecta, et cum Eduardo Drumont sclopetis certavit. Post alterum iudicium Rhedonense et veniam Dreyfuso mense Septembri 1899 datam, quam invitus accepit, quod iustitiam plenam deseri putabat, inter eos mansit qui restitutionem postulabant, anno 1906 perfectam. Causa Dreyfusiana certamina eius transformavit: exinde rei publicae defensio et contra nationis cultum immodicum clericorumque potentiam pugna actionem eius rexerunt.<ref>De iudicio Zolae et de sententia Clemenceau de innocentia mutata: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit. Verba de « imperio sub gladio » in ''L'Aurore'' postridie iudicii leguntur.</ref> Alterum concilium militare, Rhedonibus aestate anni 1899 post rescissum iudicium anni 1894 coactum, Dreyfusum iterum, causis levantibus additis, damnavit: sententia absurda quae Europam consternavit. Cum gubernium Waldeck-Rousseau veniam a praeside rei publicae dandam proponeret, Clemenceau primo vehementer obstitit: veniam accipere idem esse ac innocentiam non proclamare, et ius deserere ut ad misericordiam confugeretur. Tandem damnati viribus exhaustis cessit, sed retractationem plenam persequi non destitit, quae die 12 Iulii 1906 perfecta est: summum tribunal iudicium Rhedonense sine remissione rescidit, Dreyfus in exercitum restitutus et honore militari ornatus est. Forte tum Clemenceau in gubernio erat; paucis post mensibus, praeses consilii factus, Picquart, tribunum ob veritatem detectam vexatum, ministrum belli fecit, simul reparandi simul lacessendi causa. Haec fides frigora non exclusit: cum ipso Alfredo Dreyfus, quem nimis patientem iudicabat, rarus ei usus fuit, et necessitudines cum parte Dreyfusianorum, cum [[Ioannes Jaurès|Jaurès]] et Péguy, post communem victoriam cito refrixerunt.<ref>De iudicio Rhedonensi, de venia et de restitutione anni 1906: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Reditus ad imperium (1902–1909) == [[Fasciculus:Georges Clemenceau par Nadar, Paul.jpg|thumb|Clemenceau a Paulo Nadar photographice expressus.]] === Senator Varensis et «primus Franciae vigil» === Mense Aprili 1902 is, qui olim senatum tollendum postulaverat, senator Varensis electus est; quam inconstantiam aequo animo tulit. Coniunctioni sinistrarum («Bloc des gauches») eiusque laicis consiliis favit et legi anni 1905 de ecclesiis a civitate seiungendis suffragatus est, a factione tamen radicali ordinata, anno 1901 condita, semper afuit neque ei umquam nomen dedit. Die 14 Martii 1906, quattuor et sexaginta annos natus, primum in gubernium intravit, minister rerum interiorum in consilio Sarrien, quattuor diebus post cladem fodinarum apud Courrières, qua plus mille homines in praefectura Freti Calesiani perierant.<ref>De comitiis senatoriis anni 1902 et de necessitudine cum factione radicali: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « Parti radical ».</ref> Operum cessatio, quae regionem fodinarum statim incendit, ei occasionem dedit rationem suam definiendi. Die 17 Martii, apud Lens, invito praeside consilii, sodaliciorum ducibus declaravit cessationem operum ius esse absolutum neque se milites missurum, dum operis libertas hominesque incolumes essent: res a ministro rerum interiorum antea inaudita. Sed violentia latius serpente milites arcessere coactus est, et appropinquante die 1 Maii 1906, quem confoederatio CGT seditiosum fore nuntiabat, duces eius ante diem comprehendi iussit. In Camera custodis ordinis partes audacter professus est, se ipsum «primum Franciae vigilem» appellans. Comitia mensis Maii 1906, quibus sinistrae late vicerunt, auctoritatem eius firmaverunt: die 25 Octobris 1906 Sarrien in praesidio consilii successit, ministerio rerum interiorum retento.<ref>De Courrières, de oratione apud Lens diei 17 Martii 1906 et de die 1 Maii 1906: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', Lutetiae, Julliard, in serie « Archives », 1965.</ref> === Primum gubernium Clemenceau (Octobri 1906 – Iulio 1909) === Ministerium quod composuit, ex radicalibus et socialistis nulli factioni adscriptis constitutum, magnum reformationum programma proposuit: tributum ex reditibus, pensiones opificum, vias ferratas redimendas, concilia militaria reformanda. Ministerium Laboris et Providentiae socialis creavit, Renato Viviani socialistae commissum: institutum quod mansit. Leges tamen promissis minores fuerunt: redemptio viarum ferratarum occidentalium (1908) et lex de requiete hebdomadaria utcumque servata inter pauca bene gesta numerantur, cum tributum ex reditibus, a Iosepho Caillaux paratum, in senatu haereret. In re autem vigilum gravissima perfecit: Caelestinus Hennion summae custodiae publicae praepositus est, et decreto diei 30 Decembris 1907 cohortes regionales vigilum mobiles institutae sunt, quae in memoria populi «cohortes Tigris» manserunt.<ref>De programmate anni 1906, de ministerio Laboris et de cohortibus mobilibus: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Christophe Cornevin, s.v. « Hennion », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Totum illud tempus certamine cum motu opificum occupatum est. Contra CGT, quae inde a conventu Ambianensi (1906) cessationi operum generali et seditiosae studebat, Clemenceau identidem vires expertus est: cessantibus opificibus electricis Parisiensibus, baiulis portuum, nautis, tabellariis. Gravissimum discrimen fuit vinitorum meridianorum seditio vere anni 1907: contra motum ingentem ob vini vilitatem ortum, qui centena milia hominum post cauponem Marcellinum Albert congregabat, gubernium duces comprehendi iussit et milites misit; Narbone mense Iunio nonnulli glandibus perierunt, et milites legionis septimae decimae Biterris imperia detrectaverunt. Exitus rei saepe narratus est: Marcellinus Albert, Lutetiam profectus ut vinitorum causam ageret, e colloquio cum ministro infamis discessit, cum Clemenceau ei centum francos ad reditum dedisset. Anno 1908 cessatio eorum qui in harenariis vallis Sequanae laborabant in tragoediam versa est: duo cessantes a custodibus publicis apud Draveil-Vigneux die 2 Iunii occisi sunt, quattuor alii apud Villeneuve-Saint-Georges die 30 Iulii ceciderunt; gubernium principes CGT comprehendi iussit, confoederationem tamen non dissolvit, quod multi e maiore parte flagitabant. Socialistae «gubernium sicariorum» clamabant; orationum certamina inter Clemenceau et Jaurès, in primis mense Iunio 1906 de proprietate, civitate, socialismi futuro, inter summa eloquentiae parlamentariae illius aetatis numerantur: consiliis de futuro a tribuno socialista expositis Clemenceau scientiam hominis qualis est et rationem reformationum singillatim parandarum opposuit.<ref>De certaminibus opificum annorum 1906–1909, de vinitoribus meridianis et de re Draveil-Villeneuve-Saint-Georges: Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', op. cit.; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « Draveil-Vigneux et Villeneuve-Saint-Georges, affaire », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Historici imaginem «fractoris cessationum» his annis natam postea temperaverunt. Iacobus Julliard demonstravit Clemenceau non ius cessandi frangere voluisse, quod tota vita et adhuc apud Carmaux anno 1892 defenderat, sed violentiam et legum contemptum eorum sodaliciorum quae, actionem directam professa, ex omni contentione quasi meditationem rerum novarum faciebant; praefectis enim constanter mandabat ut et operis libertatem et cessandi libertatem aeque tuerentur neve milites ante tempus mitterent. Manet tamen quod caedes annorum 1906–1909, quales post caedem Fourmiensem non acciderant, inter eum et opifices ordinatos discidium numquam sanatum fecerunt; ex quo natum est odium quod CGT et socialistae per bellum ei habuerunt.<ref>Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', op. cit.; de cessatione apud Carmaux et de arbitrio anni 1892, ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> In rebus externis Clemenceau, certamen cum Germania vitari non posse persuasus, consensionem cum Britannia («Entente cordiale») et necessitudinem cum Russia firmavit, et controversiam Francogermanicam de perfugis Casablancae (1908) arbitrio composuit. Gubernium eius, inter longissima Tertiae Rei Publicae, die 20 Iulii 1909 cecidit, post disputationem de classe in qua verbis inauditae asperitatis cum Delcassé conflixit: suffragatione de ordine agendi victus, statim se abdicavit. [[Aristides Briand]], eius minister, successit.<ref>De casu gubernii diei 20 Iulii 1909: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Watson, ''Georges Clemenceau. A Political Biography'', Londinii, Eyre Methuen, 1974.</ref> == Censor et vigil rei publicae (1909–1917) == Insequentes anni Clemenceau ad duo sua munera reduxerunt, senatum et diurna. Post orationes in America Meridiana habitas (1910), pugnam contra Briand, deinde contra Caillaux resumpsit, cuius consilia Germaniae concedendi in discrimine Agadirensi et in pacto Francogermanico anni 1911 de Congo denuntiavit. Mense Maio 1913 nova acta diurna condidit, ''L'Homme libre'', et eodem anno legi de militia ad tres annos producenda suffragatus est, certamen appropinquare persuasus; annis 1912–1913 etiam [[Raimundus Poincaré|Poincaré]] viam ad praesidium rei publicae in conventu praeparatorio republicano obstruere conatus est, electionem tamen non impedivit.<ref>De ''L'Homme libre'', de lege militiae trium annorum et de comitiis praesidis creandi anni 1913: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Per Magnum Bellum in gubernia «Unionis sacrae» intrare noluit et censoris partes elegit. Die 26 Augusti 1914, cum consilium Viviani novaretur, ministerium a Briand oblatum recusavit, indignum ratus tali tempore sub alio quam se ipso servire; quod propositum per totum bellum tenuit. Acta eius, exeunte Septembri 1914 suppressa, quod vitia curationis vulneratorum vehendorum detexerant, titulo provocanti ''L'Homme enchaîné'' redierunt et cotidie contra apparatus bellici defectus, vanam magistratuum fiduciam, inanes legatorum spes pugnabant, intra fines censurae cum qua perpetuum bellum minutum gerebat. Praeses commissionis exercitus et commissionis rerum externarum senator gravissimus, frontem identidem visitabat et testes audiebat, scientiam rei bellicae colligens quam pauci parlamentarii cum eo communicabant; milites adventibus eius, usque in fossas primae aciei, assueverunt.<ref>De ''L'Homme enchaîné'' et de opera Clemenceau in commissionibus senatoriis: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Crescente civium lassitudine, post cruentum impetum a Nivelle factum, militum seditiones et operum cessationes veris anni 1917, pugnam contra eos qui de victoria desperabant suam fecit: die 22 Iulii 1917 in senatu contra Ludovicum Malvy, ministrum rerum interiorum ab anno 1914, indulgentiae erga pacis fautores accusatum, orationem accusatoriam habuit quae gubernium Ribot concussit et viam reditus sui aperuit. Eversis consiliis Ribot et Painlevé, Poincaré, qui eum minime amabat quemque Clemenceau semper oppugnaverat, eum arcessere statuit: inter Caillaux, id est pacem compositam quaerendam, et Clemenceau, id est bellum usque ad victoriam, praeses rei publicae decrevit, intellegens, ut in commentariis suis notavit, vim veteris pugnatoris fabulis iam celebratam plus valituram esse quam cuiusvis alterius consilii infirmitatem. Colloquia diebus 14 et 15 Novembris 1917 habita sunt; gubernium die 16 constitutum est.<ref>De oratione diei 22 Iulii 1917 et de gubernio constituendo: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 583–588, qui commentarios Poincaré de colloquiis dierum 14 et 15 Novembris 1917 citat.</ref> == Gubernium victoriae (1917–1918) == === «Bellum gero» === Die 20 Novembris 1917 novus praeses consilii, idem minister belli, Camerae declarationem ad unam rem redactam proposuit, bellum, et fidem 418 suffragiis contra 65 (quae socialistarum erant) obtinuit. Gubernium eius, ex viris secundi ordinis et fidelibus compositum, circa manum arte coniunctam versabatur: Georgium Mandel, principem officii civilis, ducem Henricum Mordacq, principem officii militaris, Iulium Jeanneney, subsecretarium praesidio consilii additum, Georgium Wormser, a consiliis politicis. Haec potestatis contractio, quae Poincaré a summis deliberationibus arcebat, plane tamen parlamentaria mansit: Clemenceau commissionibus parebat, inspectionem parlamentariam apud exercitus accipiebat et fidem Camerae identidem petebat. Die 8 Martii 1918, socialistis respondens, programma suum paucis verbis expressit, quae posteri memoria tenuerunt: «Domi: bellum gero; foris: bellum gero. Semper bellum gero.»<ref>De declaratione diei 20 Novembris 1917 et de ratione regendi: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 591–592; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit. Verba diei 8 Martii 1918 in ''Journal officiel'' leguntur.</ref> Severitas primum domi exercita est. Iam die 28 Novembris 1917 Camera Malvy ad senatum in summum iudicium constitutum remisit, ipso petente, qui se purgare volebat; proditionis absolutus, mense Augusto 1918 ob officium violatum quinquennii exsilio damnatus est. Mense Decembri 1917 Camera Iosephum Caillaux immunitate privavit, suspectum commerciorum cum hoste ob colloquia de pace componenda habita; die 14 Ianuarii 1918 comprehensus, demum vere anni 1920 a summo illo iudicio condemnatus est poena quam longa custodia ante iudicium iam absumpserat, iuribus civitatis ademptis. Iustitia bellica praeterea complures hostis ministros punivit, in quibus Bolo Pacha, qui capite damnatus interfectus est. Historici consentiunt haec iudicia tam instrumenta animorum confirmandorum quam opera iustitiae fuisse: Malvy in primis piaculi vicem sustinuit. Eodem tempore, quod minus notum est, Clemenceau ab omni graviore opificum coercitione abstinuit: cessationes veris anni 1918 colloquiis et mercede tuenda potius quam vi compositae sunt.<ref>De causis Malvy et Caillaux: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Gaston Monnerville, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1968. De rebus opificum per bellum: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Neque bellum gerere idem erat ac desperantes tantum opprimere. Gubernium oeconomiam severe rexit, annonam et arma Ludovico Loucheur curante administravit, animos civium sustinuit censura in res politicas mitigata, in res militares inflexibili, mercedesque tuebatur ne plebs erumperet; magnae cessationes fabrorum metallicorum Parisiensium, vere anni 1918, colloquiis solutae sunt, gubernio ab omni vi se abstinente. Cum Poincaré rationes frigidae et parum familiares manserunt: praeses rei publicae, accurate certior factus sed raro consultus, in commentariis amaritudinem suam notabat, paene omni vera potestate privatus; nihilo minus usque ad victoriam praesidem consilii, quem oderat, fideliter texit. Necessitudines autem cum imperatoribus doctrinam totius vitae Clemenceau inverterunt: vetus potestatis militaris castigator ducum contra parlamentum patronus factus est, iisdem tamen civilis potestatis principatum sine ulla verecundia inculcans.<ref>De ratione regendi per bellum et de necessitudine cum Poincaré: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Raymond Poincaré, ''Au service de la France'', vol. IX–X.</ref> === Discrimen veris 1918 et imperium unum === Die 21 Martii 1918 impetus Germanicus «Michael» frontem Britannicam in [[Picardia (provincia)|Picardia]] perrupit et exercitus sociorum dividere minatus est. In eo discrimine, gravissimo post pugnam ad Matronam, Clemenceau primas partes egit: Lutetiam deserendam ne cogitari quidem passus est, perstandi voluntatem imposuit, imperio inter socios uni constituendo operam dedit. In conventu apud Doullens, die 26 Martii, [[Ferdinandus Foch|Foch]] mandatum accepit actiones exercituum sociorum in fronte occidentali ordinandi; potestates eius apud Bellovacos die 3 Aprilis auctae sunt, deinde vere titulus imperatoris summi exercituum sociorum ei tributus est. Clemenceau Foch praetulerat, cuius animi ardor apud eum tristitiae [[Philippus Pétain|Pétain]] praevaluit, hoc tamen exercitibus Francicis praefecto retento: hoc par ducum contra impetus parlamentarios protexit, in primis post cladem apud «Chemin des Dames», cum die 4 Iunii 1918 duces militares interpellatoribus dedere coram Camera recusavit fidemque 377 suffragiis contra 110 obtinuit.<ref>De discrimine mensis Martii 1918, de conventu apud Doullens et de imperio uno: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; s.v. « Foch », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Praeses consilii, quem milites in fossis primae aciei, interdum intra teli iactum hostium, identidem videbant, «Pater Victoriae» factus est. Inde a die 18 Iulii 1918 impetus contrarius ad Matronam belli fortunam vertit; successus usque ad autumnum continuati sunt. Cum Germania exhausta indutias secundum «quattuordecim capita» praesidis [[Woodrow Wilson|Wilson]] peteret, Clemenceau inter socios consensum de condicionibus paravit quibus bellum renovari non posset. Indutiae die 11 Novembris 1918 apud Rethondes signatae sunt; eodem die coram Camera Clemenceau condiciones recitavit, Alsatiam Lotharingiamque redeuntes salutavit et Franciam, heri Dei militem, hodie humanitatis militem, semper optimae cuiusque causae militem futuram esse proclamavit. Paucis post diebus [[Academia Francica]] eum simul cum Foch cooptavit; numquam tamen in ea sedit.<ref>De itineribus ad frontem, de indutiis et de sessione diei 11 Novembris 1918: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Pax difficilis (1919) == [[Fasciculus:Big four.jpg|thumb|Consilium Quattuor Lutetiae anno 1919: Lloyd George, Orlando, Clemenceau, Wilson.]] === Conventus Parisiensis et Consilium Quattuor === [[Deliberatio de pace componenda Lutetiae facta (1919)|Conventus pacis]] Lutetiae die 18 Ianuarii 1919 apertus est, Clemenceau praesidente. Summae res primum in Consilio Decem, deinde, ab exeunte Martio, in Consilio Quattuor agebantur, ubi Wilson, [[David Lloyd George|Lloyd George]], Orlando, Clemenceau conveniebant, qui solus ex quattuor utraque lingua utebatur. Francorum postulata eadem semper erant: Alsatia Lotharingiaque restituendae, damna reparanda, securitatis pignora in finibus [[Rhenus|Rheni]] petenda. Die 19 Februarii 1919 insidiae in eum factae sunt: Aemilius Cottin, anarchiae fautor, plures glandes in raedam eius in via Franklin emisit; glande prope scapulam haerente vulneratus, praeses consilii, septem et septuaginta annorum, paucis diebus ad opus rediit et postea poenam mortis percussori suo commutari obtinuit.<ref>De conventu ordinando et de insidiis diei 19 Februarii 1919: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit. De venia Cottin data: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Clemenceau ad colloquia parum credulus accessit. «Quattuordecim capita» ut disputationis fundamentum acceperat, quia Alsatiae Lotharingiaeque restitutionem continebant, sed neque spes paene religiosas Wilson neque fiduciam [[Confoederatio Nationum|Societati Nationum]] habitam participabat: eius institutionem accepit, non credens societatem sine armis cuiusquam securitatem praestare posse; dictum eius de «nobili candore» praesidis Americani diffidentiam exprimit quam disputationes confirmaverunt. Cum Lloyd George, qui pacem Franciae nimis utilem vitare cupiebat et ad vetera aequilibria iam respiciebat, necessitudines inter societatem et certamen fluctuabant. Discessus iratus Orlando, mense Aprili, de urbe Fiume, quam Wilson Italiae negabat, tres tantum rerum arbitros reliquit; quod autem Clemenceau postulata Italica neglexerat, Lutetiam Romamque diu alienavit. Foederis exemplar legatis Germanis die 7 Maii 1919 in Trianon-Palace propositum est, brevi caerimonia in qua superbia comitis Brockdorff-Rantzau animos accendit; post extremas concessiones a Lloyd George expressas, in primis de finibus Polonicis, Germania, renovati belli metu, subscripsit.<ref>De Consilio Quattuor, de postulatis Italicis et de foedere legatis Germanis proposito: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit.</ref> Caput colloquiorum ripa sinistra Rheni erat. Contra Foch et Poincaré, qui Rhenaniam diu separandam censebant, Clemenceau die 24 Martii 1919 omni separatione politica cessit, ea condicione ut foederibus cautionis Civitates Foederatae et Britannia se obligarent Franciae oppugnatae auxilium ferre, ripa sinistra quindecim annos occupanda et perpetuo armis vacua futura. Saraviam item sibi adiungere noluit: regio Societati Nationum administranda tradita est, fodinae Franciae attributae, plebiscitum post quindecim annos promissum. Articulus 231 foederis fundamentum iuris statuit quo damna repararentur; summa pecuniae commissioni relicta est. Cum querelae Germanorum Lloyd George exeunte Maio labefactarent, Wilson adiuvante Clemenceau summam rerum servavit. Foedus die 28 Iunii 1919 in porticu Speculorum Versaliis signatum est, ubi imperium Germanicum anno 1871 proclamatum erat. Die 14 Iulii pompa Victoriae per Campos Elysios ante cenotaphium mortuorum descendit; deinde Clemenceau foedera cum ceteris victis paranda curavit: Sangermanense cum Austria et Nulliacense cum Bulgaria ante eius discessum signata sunt.<ref>De colloquiis Rhenanis et de consilio diei 24 Martii 1919 mutato: Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit.; Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Jean-Jacques Becker, s.v. « Versailles (traité de) », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Compositio statim impugnata === [[Fasciculus:Orpen, William (Sir) (RA) - The Signing of Peace in the Hall of Mirrors, Versailles, 28th June 1919 - Google Art Project.jpg|thumb|Foedus in porticu Speculorum signatur: tabula a Gulielmo Orpen picta (1919).]] Compositio Versaliensis auctori suo duplicem accusationem peperit, quae eum numquam reliquit. Foch, Poincaré dextraque nationalis, cuius censuram Iacobus Bainville complexus est pacem nimis mollem pro sua duritia appellans, Clemenceau securitatem Francicam prodidisse putabant, qui Rhenum chartarum promissis vendidisset; recusatio senatus Americani, quae cautionem Americanam Britannicamque irritam fecit, iam anno 1920 illis suffragari visa est. Contra apud Anglos et Americanos, quos liber [[Iohannes Meginhardus Keynes|Keynes]] commoverat, foedus pax Carthaginiensis erat odio Francico dictata. Recentiores historici, aequiores, angustias ostendunt quibus Clemenceau premebatur: societate obligatus, sine qua Francia nec bellum vincere nec pacem tueri poterat, id obtinuit quod civitas paene quindecies centenis milibus mortuorum exhausta a sociis iam discedere meditantibus obtinere poterat. Foedus a Cameris Francicis mense Octobri 1919 comprobatum est, sed in disputatione omnium partium querelae sonuerunt.<ref>De foederis castigatoribus: Jacques Bainville, ''Les Conséquences politiques de la paix'', Lutetiae, 1920; John Maynard Keynes, ''The Economic Consequences of the Peace'', Londinii, 1919; de nova aestimatione, Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit., et ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> == Repulsa Ianuarii 1920 et discessus == Comitiis Novembris 1919, quibus coniunctio nationalis («Bloc national»), quae eius nomen prae se ferebat, vicit et Cameram caerulei coloris creavit, Clemenceau suffragia non petivit. Amici, Mandel praecipue, eum ad praesidium rei publicae, quod Poincaré mense Februario 1920 relicturus erat, impellebant. Ipse tacebat, nihil rogare dignatus. Aristides Briand candidaturam praesidis Camerae, [[Paulus Deschanel|Pauli Deschanel]], instruxit et contra «Tigrem» collecta odia excitavit: catholicorum, quos imagine praesidis sine ritu sacro efferendi terrebat, amicorum Caillaux et Malvy, eorum denique quos foedus deceperat. In conventu praeparatorio factionum republicanarum, die 16 Ianuarii 1920, Deschanel Clemenceau 408 suffragiis contra 389 antecessit. Quamquam comitia sollemnia nondum acta erant, Clemenceau candidaturam statim retraxit, scribens se mandatum recusaturum etiam si maior pars deferret, neque se invita maiore parte regendo dignitatem minuere velle. Die 17 Ianuarii congressus Deschanel 734 suffragiis elegit; postridie Clemenceau cum ministris se magistratu abdicavit neque victorem, salutatum venientem, admisit. Diurna sociorum hanc ingratitudinem indignata sunt; dictum Lloyd George attributum communem stuporem expressit: hoc tempore ipsos Francos Iohannam Arcensem cremavisse.<ref>De comitiis praesidis creandi mensis Ianuarii 1920: Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Samuël Tomei, s.v. « Deschanel », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> == Ultimi anni (1920–1929) == === Itinera, amicitiae, extrema certamina === [[Fasciculus:Georges Clemenceau et Claude Monet.jpg|thumb|Clemenceau apud Claudium Monet in horto Givernensi.]] Omni munere liberatus, duodeoctoginta annos natus, Clemenceau vitam inter domicilium suum viae Franklin, quod ab anno 1895 incolebat, et «Bélébat» dividebat, humilem domum in harenis maritimis apud Saint-Vincent-sur-Jard exeunte anno 1919 in perpetuum conductam, mari obversam, ubi hortum colebat et scribebat; a fratre Paulo alienatus, in praediis familiae morari non iam poterat. Itinera fecit: in [[Aegyptus|Aegyptum]] et Sudaniam vere anni 1920, deinde, a Septembri 1920 ad Martium 1921, longum iter per Asiam meridianam et orientalem, quod ab [[India]] per [[Srilanca|Taprobanen]], [[Singapura|Singapuram]], [[Birmania|Birmaniam]] eum duxit, venatione tigridis interposita quam in epistulis cum irrisione narrat. Anno 1922, Americanorum discessu sollicitus, unum et octoginta annos natus in Civitates Foederatas navigavit ut orationibus populum officiorum Europae debitorum admoneret; multitudines eum laetissime exceperunt, effectus politicus exiguus fuit. Magna cum Claudio Monet amicitia ultimos annos implevit: ipse pictorem senescentem sustinuit, ei persuasit ut oculos secari pateretur, et perfectionem donationemque Nymphaearum curavit, quae paulo post mortem Monet, exeunte anno 1926, in Orangerie collocatae sunt.<ref>De itineribus otii et de amicitia cum Monet: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 823–825 (de itinere Americano anni 1922) et 832–833 (de domo Bélébat); Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Otium tamen non prorsus abdicatio fuit. Clemenceau foederum custodem victoriaeque vigilem se praestabat: fidelium suorum, Mandel et Tardieu, cursus fovebat, pignora anni 1919 paulatim dissolvi anxius spectabat, et mense Octobri 1921 monumentum militum Vendeae apud Sainte-Hermine dedicandum suscepit, ubi sculptor Sicard eum, ipso ita volente, inter milites finxit. Cetera omnia recusavit: honores, insignia (etiam [[Legio Honoris|Legionis honoris]], quam numquam acceperat), sellam Academiae quam vacuam reliquit, revocationes quae per discrimina annorum post 1920 multiplicabantur. Nihil iam exspectare volebat nisi a labore suo et a mari, quod ex Bélébat, «tuguriolo» suo harenarum, contemplabatur, ubi hortum minutum, multis paulatim sementibus, disciplinae Givernianae multum debentem creaverat.<ref>De monumento apud Sainte-Hermine et de honoribus recusatis: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Scriptor vespertinus === Otium studiosum fuit. Praeter libellum de [[Demosthenes|Demosthene]] (1926), rogatu Margaritae Baldensperger scriptum, editricis anno 1923 cognitae, ad quam centenas extremi amoris epistulas misit, anno 1927 edidit ''Au soir de la pensée'', magnam summam philosophicam duobus voluminibus, in qua senex, philosophiae positivae et Darwini alumnus, de cognitione, religionibus, hominis in universo loco meditatur; deinde libellum de Claudio Monet (1928). Editio postuma libri ''Mémorial'' Foch, anno 1929 a Raymundo Recouly curata, colloquiorum collectio in qua Foch eum pacem perdidisse accusabat, silentium quod sibi imposuerat rumpere coegit: paucis mensibus dictavit ''Grandeurs et misères d'une victoire'', responsum vehemens et testamentum politicum, quod post mortem, anno 1930, editum est. In eo adhuc nocte inter dies 21 et 22 Novembris 1929 laborabat.<ref>De operibus annorum post 1920 et de origine libri ''Grandeurs et misères d'une victoire'': Samuël Tomei, s.v. « Grandeurs et misères d'une victoire », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> === Mors et funus === [[Fasciculus:25-11-29, inhumation de Clemenceau, au Colombier, à Mouchamps, la tombe - btv1b53223226p.jpg|thumb|Sepulcrum Clemenceau in praedio Le Colombier, die 25 Novembris 1929.]] Georgius Clemenceau domi suae Parisiensi die 24 Novembris 1929 mortuus est, undenonagesimum annum agens. Ex eius voluntate, quae omnem caerimoniam, omnem pompam, omnes flores excludebat, cum gubernium funus publicum offerret, corpus noctu in Vendeam translatum et die 25 Novembris in praedio Le Colombier prope Mouchamps, iuxta patrem, in fossa simplici pridie effossa, coram familia et paucis fidelibus humatum est. Nulla inscriptio sepulcrum signat, quod sola stela indicat, Minerva a Sicard sculpta superposita. Pauci agricolae vicini et incolae vicorum quos funus transibat, in liminibus taciti stantes, soli huius in natalem terram reditus testes fuerunt.<ref>De morte et de sepultura in praedio Le Colombier: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., ex testimonio ducis Mordacq; s.v. « Musée Clemenceau », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> == Doctrina politica == Clemenceau nullum umquam doctrinae librum composuit, sed milia commentariorum, orationes, libri cogitationem cohaerentem effingunt, cuius caput praebet sententia in Camera die 29 Ianuarii 1891, cum de fabula ''Thermidor'' Sardou disputaretur, prolata: res novas Francicas unum corpus esse, quod dividi non possit. Res publica ei non una e multis imperii formis erat, sed perfectio anni 1789 semper inchoata: inde repudiatio legum constitutionalium anni 1875, quas pactum cum regum fautoribus iudicabat; inde diuturnum adversus senatum et praesidium rei publicae odium; inde studium inspectionis parlamentariae; inde denique (quod ex anno 1870 et causa Dreyfusiana didicerat) certa sententia potestatem militarem civili subiciendam esse, quam regulam etiam in bello gerendo servavit.<ref>De doctrina republicana, de sententia unius corporis (sessio diei 29 Ianuarii 1891) et de principatu potestatis civilis: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Laicitas eius e libera cogitatione a patre accepta et e philosophia positiva institutionis medicae fluebat. Deum constanter negans, librorum [[Ioannes Stuart Mill|Stuart Mill]] interpres, Darwini et [[Augustus Comte|Comte]] alumnus, religiones explicationes mundi obsoletas habebat, sed pugnam contra ecclesiam institutam a libertate conscientiae credentium semper distinxit, quam iam praefectus Montis Martyrum edixerat et lege separationis anni 1905 servavit: nullam religionem civitatis esse debere, nullam cultuum vexationem. Haec philosophia materiae, sub vitae vesperum in ''Au soir de la pensée'' exposita, etiam singularia consectaria habuit, ut illam misericordiam ad animalia extensam, «Quintum Statum» dolentium sine voce, qua eorum defensionis praecursor fuit.<ref>De libera cogitatione, de philosophia positiva et de libro ''Au soir de la pensée'': Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; de « Quinto Statu » animalium (commentarius in ''La Justice'' diei 10 Aprilis 1895, in ''Le Grand Pan'' receptus), ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> In quaestione sociali Clemenceau locum proprium et incommodum tenebat, quem ipse ita definiebat: singulorum ius cum mutua omnium cura coniungendum. Persuasus miseriam opificum, quam medicus Montis Martyrum prope viderat, rei publicae non minus nocere quam apertos eius hostes, «Quartum Statum» reformationibus inserere volebat: iure sodaliciorum, tempore operis finito, pensionibus, tributo ex reditibus. Sed bonorum communionem respuebat, quae singulos fictae cuidam civitati immolaret, et ordinum certamen, quod unitatem nationis republicanae frangeret: huc spectat eius cum Jaurès controversia anni 1906, in qua consiliis socialistarum naturae humanae cognitionem et rationem rerum gradatim acquirendarum opposuit. Eadem ratio imperium eius rexit: cessationem ut ius defendere, seditionem ut crimen frangere.<ref>De singulorum iure cum omnium cura coniuncto et de controversia cum Jaurès mensis Iunii 1906: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> Denique de gentibus ita sentiebat ut patriae amorem Iacobinum cum iurium omnium gentium communione coniungeret. Natio Francica, rerum novarum filia, exempli munus habebat, non dominationis: inde coloniarum expugnationis censura ob aequalitatem populorum, etiamsi imperii iam parti administrationem postea suscepit. Ex itinere Americano et discrimine Boulangistico didicerat Caesaribus et servatoribus omnibus perpetuo diffidere; ex anno 1870 certam opinionem Germaniam, Bismarcki deinde Guilelmi, praecipuum periculum manere: quo nitebatur eius studium consensionis cum Anglia et Civitatibus Foederatis, quas usque ad extremum illud iter Americanum necessarium pacis pignus habuit.<ref>De coloniarum censura, de patriae amore republicano et de Caesarum diffidentia: Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.; Watson, ''Georges Clemenceau'', op. cit.; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Homo privatus == Prius orator et scriptor pugnax quam vir publicus innotuit. In rostris Clemenceau genus dicendi novum imposuit: sententias breves, irrisionem mortiferam, omnem affectuum ostentationem repudiatam, artem verbi quod ferit; imaginum ridicularum pictores mature illam faciem malis altis demissisque mystacibus arripuerunt, formas eius varias per aetates fingentes, ab «eversore ministeriorum» ad «primum vigilem» et «Patrem Victoriae». Cognomen «Tigris», a diurnis ineunte saeculo, etiam ante primum ministerium, vulgatum, indolem pugnacem, amicis aeque ac inimicis formidolosam, apud aequales posterosque complexum est. Idem certator singularis erat: Clemenceau gladio et sclopeto cum pluribus adversariis pugnavit, cum Déroulède anno 1892, cum Paulo Deschanel anno 1894, cum Drumont anno 1898, nullo tamen ex his certaminibus graviter laeso, et haec hominis periculosi fama pars auctoritatis eius erat.<ref>De imaginibus ridiculis et de certaminibus singularibus: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., s.v. « caricature » et « duel » (haec altera a Jean-Noël Jeanneney scripta); Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 399–401.</ref> Persona publica saepe hominem texit. Brevis, quadratus, eques peritissimus qui cotidie mane in nemore Bononiensi equitabat, ab adulescentia gladio exercitatus, Clemenceau familiares electos colebat: paucos amicos politicos, sed artificum et litteratorum amicitias artissimas, Claudii Monet imprimis, Gustavi Geffroy, Augusti Rodin, Iaponis viri publici [[Saionji Kinmochi]]. Artis Iaponicae collector, picturae quae impressionistica vocatur iam annis post 1880 defensor, Graecarum litterarum studiosus qui [[Aeschylus|Aeschylum]] et [[Plato|Platonem]] ipsis verbis legebat, idem tota vita indefesse laborabat, ante lucem surgens, parum dormiens. Surditas crescens et diabetes, insulino ab anno 1923 curatus (inter prima eius medicaminis exempla in Francia), vim eius iam fabulis celebratam vix minuerunt. Deum constanter negans omne religionis solacium recusavit, numquam tamen credentes vexavit; ultima eius voluntas, summae simplicitatis, illam constantiam sine spe alterius vitae continuat qua liber ''Au soir de la pensée'' imbutus est. Post divortium anni 1892 caelebs mansit, sed non solitarius: filia Theresia ab anno 1908 apud eum vixit, et amores eius, a comitissa d'Aunay ad Margaritam Baldensperger, epistularum copiam aluerunt quae inter pulcherrimas illius aetatis numerantur.<ref>De vita privata, de amicitiis cum artificibus et de epistulis: Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit., p. 875–877 de valetudine; ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., imprimis de diabete et de insulino inde ab anno 1923 in valetudinario Americano apud Neuilly accepto; Georges Clemenceau, ''Lettres à une amie, 1923-1929'', Lutetiae, Gallimard, 1970.</ref> == Memoria et historici == === Memoria disputata === [[Fasciculus:Georges Clemenceau Statue Paris.jpg|thumb|Statua a Francisco Cogné sculpta, Lutetiae prope Campos Elysios (anno 1932 erecta).]] Gloria «Patris Victoriae», anno 1918 ingens et post mortem narrationibus familiarium (Ioannis Martet, ducis Mordacq, Georgii Wormser) alita, non impedivit tamen quominus memoria eius diu incommoda esset. Dextra catholica et [[Carolus Maurras|Maurrassiana]] ei nec odium clericorum nec Versalias ignovit; sinistra socialistarum et communistarum memoriam «fractoris cessationum» et «bestiae rufae» fovit, adeo ut nomen eius e fastis sinistrae Francicae diu abesset. Statua tamen a Francisco Cogné anno 1932 in circo Camporum Elysiorum erecta, museum in domicilio eius viae Franklin institutum, Bélébat conservata, domus natalis in museum nationale conversa loca memoriae popularis numquam deficientis fixerunt; et exemplum Clemenceau, inde ab anno 1940 ([[Carolus de Gaulle|de Gaulle]] exemplum anni 1917 invocabat) usque ad discrimina nostrae aetatis, invocatur quotiens de auctoritate civitatis et virtute in rebus adversis agitur.<ref>De memoria Clemenceau: ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit., imprimis s.v. « caricature » et « Action française »; Winock, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> Memoria etiam sua loca habet. Praeter statuam Parisiensem et museum viae Franklin, iam anno 1931 opera Iulii Jeanneney fideliumque apertum, Vendea summam memoriae continet: domus natalis apud Mouilleron-en-Pareds (quo in vico etiam Ioannes de Lattre de Tassigny natus est) museum nationale utrique viro dicatum continet; Bélébat, apud Saint-Vincent-sur-Jard, eo statu servata quo Clemenceau eam reliquit, inter loca regionis frequentissima manet; sepulcrum denique in Le Colombier, sine nomine, sine titulo, peregrinationis tacitae meta factum est. Classis Francica navi aeroplanis vehendis nomen Clemenceau dedit, quae ab anno 1961 ad annum 1997 in classe meruit; centena oppida viis, plateis, scholis idem nomen dederunt; et centesimus a victoria annus anno 2018 celebratus singularem locum confirmavit quem in memoria nationali tenet vir qui vivus honores fere omnes recusaverat.<ref>De museo viae Franklin et de locis memoriae Vendeanis: s.v. « Musée Clemenceau », in ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.</ref> === Historicorum iudicium === Historici diu inter laudatores fideles et accusatores adversarios fluctuaverunt. Studium Iacobi Julliard de Clemenceau «fractore cessationum» (1965) examen criticum primi ministerii aperuit; biographia Davidis Robin Watson (1974) primam totius vitae tractationem doctam praebuit, quam secuta sunt magnum opus Ioannis Baptistae Duroselle (1988), tabulis musei Clemenceau nisum, deinde biographia Michaelis Winock (2007), scriptori et morum iudici non minus quam viro publico intenta. Dictionarium Clemenceau, a Sylvia Brodziak et Samuële Tomei curatum, et libellus Ioannis Francisci Chanet, qui hominem in ipsum aestum passionum republicanarum reponit, hanc novam aestimationem produxerunt, repugnantiis viri attentam: conciliator anni 1871 belli integri auctor factus est, senatus contemptor senator, coloniarum adversarius imperii administrator, defensor cessantium apud Carmaux eorundem in imperio adversarius. Haec ipsa inter optima proposita et imperii usum discordia, aperte suscepta nec dissimulata, efficit ut Clemenceau hodie inter aptissima studiorum argumenta habeatur ad mores civiles republicanorum cognoscendos.<ref>Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves'', op. cit.; David Robin Watson, ''Georges Clemenceau. A Political Biography'', op. cit.; Jean-Baptiste Duroselle, ''Clemenceau'', op. cit.; Michel Winock, ''Clemenceau'', op. cit.; Sylvie Brodziak et Samuël Tomei (ed.), ''Dictionnaire Clemenceau'', op. cit.; Jean-François Chanet, ''Clemenceau'', op. cit.</ref> == Notae == <references /> == Opera praecipua Georgii Clemenceau == * ''De la génération des éléments anatomiques'', thèse de médecine, 1865. * ''La Mêlée sociale'', Lutetiae, Fasquelle, 1895. * ''Le Grand Pan'', Lutetiae, Fasquelle, 1896. * ''Les Plus Forts'', roman, Lutetiae, Fasquelle, 1898. * ''L'Iniquité'' (1899) et ''Vers la réparation'' (1899), premiers recueils des articles de l'affaire Dreyfus, suivis de cinq autres volumes jusqu'en 1903. * ''Le Voile du bonheur'', pièce en un acte, 1901. * ''Démosthène'', Lutetiae, Plon, 1926. * ''Au soir de la pensée'', Lutetiae, Plon, 2 vol., 1927. * ''Claude Monet. Les Nymphéas'', Lutetiae, Plon, 1928. * ''Grandeurs et misères d'une victoire'', Lutetiae, Plon, 1930 (opus postumum). == Bibliographia == === Biographiae et studia === * Jean-Baptiste Duroselle, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1988. * Michel Winock, ''Clemenceau'', Lutetiae, Perrin, 2007. * David Robin Watson, ''Georges Clemenceau. A Political Biography'', Londinii, Eyre Methuen, 1974. * Jean-François Chanet, ''Clemenceau. Dans le chaudron des passions républicaines'', Lutetiae, Gallimard, 2021 (praemio Lucien-Febvre anno 2023 ornatus). * Sylvie Brodziak et Samuël Tomei (ed.), ''Dictionnaire Clemenceau'', Lutetiae, Robert Laffont, in serie « Bouquins », 2017. * Jacques Julliard, ''Clemenceau briseur de grèves. L'affaire de Draveil-Villeneuve-Saint-Georges'', Lutetiae, Julliard, in serie « Archives », 1965. * Gaston Monnerville, ''Clemenceau'', Lutetiae, Fayard, 1968. === Testimonia et fontes === * Jean Martet, ''Le Silence de M. Clemenceau'', Lutetiae, Albin Michel, 1929 ; ''M. Clemenceau peint par lui-même'', Lutetiae, Albin Michel, 1929 ; ''Le Tigre'', Lutetiae, Albin Michel, 1930. * Henri Mordacq, ''Le Ministère Clemenceau. Journal d'un témoin'', Lutetiae, Plon, 4 vol., 1930-1931 ; ''Clemenceau au soir de sa vie, 1920-1929'', Lutetiae, Plon, 2 vol., 1933. * Georges Wormser, ''La République de Clemenceau'', Lutetiae, PUF, 1961 ; ''Clemenceau vu de près'', Lutetiae, Hachette, 1979. * Georges Clemenceau, ''Grandeurs et misères d'une victoire'', Lutetiae, Plon, 1930 ; ''Au soir de la pensée'', Lutetiae, Plon, 2 vol., 1927 ; ''Lettres à une amie, 1923-1929'', Lutetiae, Gallimard, 1970. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Georges Clemenceau|Georgium Clemenceau}} {{Fontes biographici}} * [http://musee-clemenceau.fr/ De museo Clemenceau] {{Formula:Praesidentes consilii et Primi ministri Rei Publicae Francicae}} {{DEFAULTSORT:Clemenceau, Georgius}} [[Categoria:Primi ministri Franciae]] [[Categoria:Diurnarii Franciae]] [[Categoria:Scriptores Franciae]] [[Categoria:Nati 1841]] [[Categoria:Mortui 1929]] [[Categoria:Georgius Clemenceau|!]] [[Categoria:Auctores Francogallici]] 3lhgax5g4spda2g50ha8truqgs6jnb1 0 31644 3964417 3503697 2026-06-11T22:52:47Z Lesgles 13285 paginam auxi 3964417 wikitext text/x-wiki {{latinitas|1}} [[Fasciculus:Emperor Sakuramachi.jpg|thumb|Imago imperatoris Sacuramachi]] '''Sakuramachi''' ([[Lingua Iaponica|Iaponice]]: 桜町天皇 ''Sakuramachi-Tennō'') ([[8 Februarii]] [[1720]]–[[28 Maii]] [[1750]]) fuit Iaponiae [[Imperatores Iaponiae|imperator]] centesimus quintus decimus, qui ab anno [[1735]] usque ad annum [[1747]] regnavit. Nomen formale ei ''Teruhito'' (昭仁) erat; ante imperium susceptum titulo ''Waka-no-Miya'' (若宮) ornabatur; post mortem nomine postumo ''Sakuramachi-in'' (桜町院) appellatus est. Filius primogenitus fuit [[Imperator Nacamicado|imperatoris Nacamicado]] et Konoe Hisako (近衛尚子) de gente Fuzivarana. Aetate [[Edo]], cum familia [[Tokugawa]] potestatem in Iaponia teneret, imperatores muneribus potius religiosis quam politicis fungebantur; attamen Sakuramachi, auxilio [[xogun]]i Tokugawa Yoshimune usus, multos ritus imperiales antiquos, inter quos festa [[messis|messium]] per ducentos octoginta annos omissa, restituit. Anno [[1747]] filio suo, qui imperator Momozono factus est, imperium tradidit et statum ''Daijō Tennō'' (imperatoris emeriti) adeptus est. Post tres fere annos, anno aetatis tricesimo primo, morbo ''kakke'' ([[beriberi]]) periit. Sepultus est in [[mausoleum|mausoleo]] [[Mausoleum Orbis Lunaris|Orbis Lunaris]] apud Templum Fontis Scaturientis ([[Sennyū-ji]]) [[Kyotum|Kyoti]] in urbe. ==Genealogia== [[Fasciculus:Tsukinowa-no-misasagi, haisho.JPG|thumb|Mausoleum Tsuki no wa no misasagi apud [[Sennyū-ji]], ubi Sacuramachi sepultus est.]] Sacuramachi habuit uxorem unam et pellicem unam: * Uxor: ''Nizio Ieko'' (二条舎子 ''Nijō Ieko'') ** Prima filia: ''Principissa Noriko'' (盛子内親王 ''Noriko-Naishinnō'') ** Secunda filia: ''Principissa Tosiko'' (智子内親王 ''Toshiko-Naishinnō'', posterius imperatrix [[Go-Sakuramachi (imperatrix)|Go-Sakuramachi]]) * Paelex: ''Anegakozi Sadako'' (姉小路定子 ''Anegakōji Sadako'') ** Primus filius: ''Princeps Tohito'' (遐仁親王 ''Tōhito-Shinnō'', posterius imperator [[Momozono (imperator)|Momozono]]) {{arca initii}} {{arca successionis unus |titulus=[[Imperatores Iaponiae|Imperator Iaponiae]] |anni=[[1735]]–[[1747]] |ante=[[Imperator Nacamicado]] |postquam=[[Imperator Momozono]] }} {{arca finis}} [[Categoria:Nati 1720]] [[Categoria:Mortui 1750]] [[Categoria:Imperatores Iaponiae]] d47z5txn5occpawrdyqkc706pq02uab 3964418 3964417 2026-06-11T22:53:51Z Lesgles 13285 Lesgles movit paginam [[Sacuramachi (imperator)]] ad [[Sakuramachi (imperator)]]: ut cum aliis paginis Iaponicis cum k congruat 3964417 wikitext text/x-wiki {{latinitas|1}} [[Fasciculus:Emperor Sakuramachi.jpg|thumb|Imago imperatoris Sacuramachi]] '''Sakuramachi''' ([[Lingua Iaponica|Iaponice]]: 桜町天皇 ''Sakuramachi-Tennō'') ([[8 Februarii]] [[1720]]–[[28 Maii]] [[1750]]) fuit Iaponiae [[Imperatores Iaponiae|imperator]] centesimus quintus decimus, qui ab anno [[1735]] usque ad annum [[1747]] regnavit. Nomen formale ei ''Teruhito'' (昭仁) erat; ante imperium susceptum titulo ''Waka-no-Miya'' (若宮) ornabatur; post mortem nomine postumo ''Sakuramachi-in'' (桜町院) appellatus est. Filius primogenitus fuit [[Imperator Nacamicado|imperatoris Nacamicado]] et Konoe Hisako (近衛尚子) de gente Fuzivarana. Aetate [[Edo]], cum familia [[Tokugawa]] potestatem in Iaponia teneret, imperatores muneribus potius religiosis quam politicis fungebantur; attamen Sakuramachi, auxilio [[xogun]]i Tokugawa Yoshimune usus, multos ritus imperiales antiquos, inter quos festa [[messis|messium]] per ducentos octoginta annos omissa, restituit. Anno [[1747]] filio suo, qui imperator Momozono factus est, imperium tradidit et statum ''Daijō Tennō'' (imperatoris emeriti) adeptus est. Post tres fere annos, anno aetatis tricesimo primo, morbo ''kakke'' ([[beriberi]]) periit. Sepultus est in [[mausoleum|mausoleo]] [[Mausoleum Orbis Lunaris|Orbis Lunaris]] apud Templum Fontis Scaturientis ([[Sennyū-ji]]) [[Kyotum|Kyoti]] in urbe. ==Genealogia== [[Fasciculus:Tsukinowa-no-misasagi, haisho.JPG|thumb|Mausoleum Tsuki no wa no misasagi apud [[Sennyū-ji]], ubi Sacuramachi sepultus est.]] Sacuramachi habuit uxorem unam et pellicem unam: * Uxor: ''Nizio Ieko'' (二条舎子 ''Nijō Ieko'') ** Prima filia: ''Principissa Noriko'' (盛子内親王 ''Noriko-Naishinnō'') ** Secunda filia: ''Principissa Tosiko'' (智子内親王 ''Toshiko-Naishinnō'', posterius imperatrix [[Go-Sakuramachi (imperatrix)|Go-Sakuramachi]]) * Paelex: ''Anegakozi Sadako'' (姉小路定子 ''Anegakōji Sadako'') ** Primus filius: ''Princeps Tohito'' (遐仁親王 ''Tōhito-Shinnō'', posterius imperator [[Momozono (imperator)|Momozono]]) {{arca initii}} {{arca successionis unus |titulus=[[Imperatores Iaponiae|Imperator Iaponiae]] |anni=[[1735]]–[[1747]] |ante=[[Imperator Nacamicado]] |postquam=[[Imperator Momozono]] }} {{arca finis}} [[Categoria:Nati 1720]] [[Categoria:Mortui 1750]] [[Categoria:Imperatores Iaponiae]] d47z5txn5occpawrdyqkc706pq02uab 3964420 3964418 2026-06-11T22:54:14Z Lesgles 13285 3964420 wikitext text/x-wiki {{latinitas|1}} [[Fasciculus:Emperor Sakuramachi.jpg|thumb|Imago imperatoris Sakuramachi]] '''Sakuramachi''' ([[Lingua Iaponica|Iaponice]]: 桜町天皇 ''Sakuramachi-Tennō'') ([[8 Februarii]] [[1720]]–[[28 Maii]] [[1750]]) fuit Iaponiae [[Imperatores Iaponiae|imperator]] centesimus quintus decimus, qui ab anno [[1735]] usque ad annum [[1747]] regnavit. Nomen formale ei ''Teruhito'' (昭仁) erat; ante imperium susceptum titulo ''Waka-no-Miya'' (若宮) ornabatur; post mortem nomine postumo ''Sakuramachi-in'' (桜町院) appellatus est. Filius primogenitus fuit [[Imperator Nacamicado|imperatoris Nacamicado]] et Konoe Hisako (近衛尚子) de gente Fuzivarana. Aetate [[Edo]], cum familia [[Tokugawa]] potestatem in Iaponia teneret, imperatores muneribus potius religiosis quam politicis fungebantur; attamen Sakuramachi, auxilio [[xogun]]i Tokugawa Yoshimune usus, multos ritus imperiales antiquos, inter quos festa [[messis|messium]] per ducentos octoginta annos omissa, restituit. Anno [[1747]] filio suo, qui imperator Momozono factus est, imperium tradidit et statum ''Daijō Tennō'' (imperatoris emeriti) adeptus est. Post tres fere annos, anno aetatis tricesimo primo, morbo ''kakke'' ([[beriberi]]) periit. Sepultus est in [[mausoleum|mausoleo]] [[Mausoleum Orbis Lunaris|Orbis Lunaris]] apud Templum Fontis Scaturientis ([[Sennyū-ji]]) [[Kyotum|Kyoti]] in urbe. ==Genealogia== [[Fasciculus:Tsukinowa-no-misasagi, haisho.JPG|thumb|Mausoleum Tsuki no wa no misasagi apud [[Sennyū-ji]], ubi Sakuramachi sepultus est.]] Sakuramachi habuit uxorem unam et pellicem unam: * Uxor: ''Nizio Ieko'' (二条舎子 ''Nijō Ieko'') ** Prima filia: ''Principissa Noriko'' (盛子内親王 ''Noriko-Naishinnō'') ** Secunda filia: ''Principissa Tosiko'' (智子内親王 ''Toshiko-Naishinnō'', posterius imperatrix [[Go-Sakuramachi (imperatrix)|Go-Sakuramachi]]) * Paelex: ''Anegakozi Sadako'' (姉小路定子 ''Anegakōji Sadako'') ** Primus filius: ''Princeps Tohito'' (遐仁親王 ''Tōhito-Shinnō'', posterius imperator [[Momozono (imperator)|Momozono]]) {{arca initii}} {{arca successionis unus |titulus=[[Imperatores Iaponiae|Imperator Iaponiae]] |anni=[[1735]]–[[1747]] |ante=[[Imperator Nacamicado]] |postquam=[[Imperator Momozono]] }} {{arca finis}} [[Categoria:Nati 1720]] [[Categoria:Mortui 1750]] [[Categoria:Imperatores Iaponiae]] nmq49f633ackb7sp3q4koz270ofmtxu 0 33598 3964407 3964089 2026-06-11T21:03:43Z Andrew Dalby 1084 + 3964407 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Byzantium550.png|thumb|upright=1.4|[[Mare Mediterraneum]] aetate Iordanis: [[Imperium Romanum Orientale]] subrubro pictum; [[regio]]nes a Iustiniano expugnatae [[viridis|viridi]] [[colore]] pictae.]] '''Iordanes'''<ref>Sunt qui "Iornandes" scripserunt.</ref> (natus anno ignoto; mortuus post annum [[552]]), filius Alanoviiamuthis, notarius meruit iuxta [[Gunthigis|Gunthigem]]; fuit postea [[historicus|rerum gestarum scriptor]] tam [[Gothi|Gothorum]] quam [[Imperium Romanum|Romanorum]]. ==De vita== Ipse dicit avum suum, Pariam nomine, notarium meruisse apud [[magister militum|magistrum militum]] [[Alani|Alanorum]] [[Candac]]em sub imperio Romano in [[Moesia Inferior]]e aut [[Scythia Minor]]e habitantem; seipsum olim notarium esse [[Gunthicis]] [[Gothi|Gothi]] [[Amali]], cuius mater soror erat [[Candac]]is; Gunthicem autem magistrum militum in [[Thracia (provincia Romana)|Thracia]] versatum esse.<ref>"Scyri vero et Sadagarii et certi Alanorum cum duce suo nomine Candac Scythiam minorem inferioremque Moesiam acceperunt. Cuius Candacis Alanoviiamuthis patris mei genitor Paria, id est meus avus, notarius, quousque Candac ipse viveret, fuit, eiusque germanae filio Gunthicis, qui et Baza dicebatur, mag. mil., filio Andages fili Andele de prosapia Amalorum descendente, ego item quamvis agrammatus Iordanes ante conversionem meam notarius fui" (''[[De origine actibusque Getarum|Get.]]'' 265-266)</ref> Eo tempore gens Gothorum ad confoederationem gentium Germanicarum pertinebat, quae in meridiana [[Danubius|Danubii]] ripa habitantes in dicione erant [[Iustinianus I|Iustiniani]] [[Imperator Romanus Orientalis|Imperatoris Romani Orientalis]]. Vita militari abiecta, conversus (in religionem Christianam?), Iordanes anno fere [[542]] [[pestis Iustiniana|pestem]] "Iustinianam" dictam [[Constantinopolis|Constantinopoli]] observabat. Ibidem post novem annos librum suum ''[[De origine actibusque Getarum]]'' componebat, historia Gothica [[Cassiodorus|Cassiodori]] tres dies tantum perlecta. == Opera == [[Fasciculus:De Neuville - The Huns at the Battle of Chalons.jpg|thumb|[[Pugna Catalaunica]] de qua scripsit Iordanes.]] * ''[[De origine actibusque Getarum]].'' Hoc volumen historicis est grave quia eum Iordanes Latine circa annum [[551]] scripsit, post quam historiam Gothorum [[Cassiodorus|Cassiodori]], librum qui nobis non servatur, legerat. * ''[[De origine actibusque Romanorum (Iordanes)|De summa temporum vel origine actibusque gentis Romanorum]].''<ref>[http://mdz10.bib-bvb.de/~db/bsb00000792/images/index.html?id=00000792&fip=194.95.177.102&no=9&seite=182 De summa temporum vel origine actibusque gentis Romanorum.]</ref> Hoc in libro de [[Proelium apud campos Catalaunicos|Proelio apud campos Catalaunicos gesto]] narrat. == Notae == <references/> == Bibliographia == * Arne Soby Christensen, ''Cassiodorus, Jordanes and the History of the Goths: Studies in a Migration Myth.'' [[Hafnia]]e: Museum Tusculanum Press, 2002. ISBN 87-7289-710-4. * Brian Croke, "Jordanes and the Immediate Past" in ''Historia'' vol. 54 (2005) pp. 473-494 [https://www.jstor.org/stable/4436790 JSTOR] * Stanislav Doležal, "Who was Jordanes?" in ''Byzantion'' vol. 84 (2014) pp. 145-164 [https://www.jstor.org/stable/44173397 JSTOR] * O. Giordano, ''Jordanes e la storiografia nel VI secolo''. 1973 * F. Giunta, ''Jordanes e la cultura dell'alto medio evo''. Palermo, 1952) * James J. O'Donnell, "[https://web.archive.org/web/20060323010029/http://it.geocities.com/paginedistoria/odonnell.html The aims of Jordanes]" in ''Historia'' vol. 31 (1982) pp. 223–240 [https://www.jstor.org/stable/4435803 JSTOR] * Lieve Van Hoof, Peter van Nuffelen, "The Historiography of Crisis: Jordanes, Cassiodorus and Justinian in mid-sixth-century Constantinople" in ''Journal of Roman Studies'' vol. 107 (2017) pp. 275-300 [https://www.jstor.org/stable/26576052 JSTOR] * Peter Van Nuffelen, Lieve Van Hoof, interprr., ''Jordanes: Romana and Getica'' (''Translated texts for historians''). Liverpolii: Liverpool University Press, 2020 == Nexus externi == * [https://www.dmgh.de/mgh_auct_ant_5_1/index.htm#page/(53)/mode/1up ''De origine actibusque Getarum''] et [https://www.dmgh.de/mgh_auct_ant_5_1/index.htm#page/(1)/mode/1up ''De summa temporum vel origine actibusque gentis Romanorum''] in ''[[Monumenta Germaniae Historica]]'' [[Theodorus Mommsen|Theodori Mommsen]] * [http://www.thelatinlibrary.com/iordanes1.html The Latin library] * ''[https://web.archive.org/web/20000815215108/http://www.acs.ucalgary.ca/~vandersp/Courses/texts/jordgeti.html De origine actibusque Getarum]'': opus [[Anglice]] conversum * Brian Swain, ''[https://etd.ohiolink.edu/acprod/odb_etd/ws/send_file/send?accession=osu1398957067&disposition=inline Empire of Hope and Tragedy: Jordanes and the Invention of Roman-Gothic History]'' (dissertatio Universitatis Civicae Ohiensis, 2014) {{Lifetime|saeculo 5 aut 6|saeculo 6|Iordanes}} [[Categoria:Auctores Gothici]] [[Categoria:Auctores Latini mediaevales]] [[Categoria:Historici Byzantini]] [[Categoria:Scriptores provinciarum Balcanicarum antiquarum]] [[Categoria:Iordanes|!]] 4z3cang5rpoqmrq8ypzeqet98eujd4n 0 49348 3964348 3964340 2026-06-11T12:29:44Z IacobusAmor 1163 ~ (10K) 3964348 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Antonius Gaudí i Cornet''' (in [[Reus]] aut [[Riudoms]], [[Catalonia]], die 25 iunii 1852 natus; [[Barcino]]ne 10 iunii 1926 mortuus) illustris [[architectus]] Catalanus scholae [[modernismus|modernistae]] et neo-[[architectura gothica|gothicae]] fuit.<ref name="Palabra">[http://books.google.cat/books?id=gtSlaaAPX90C&pg=PA160-IA12#v=onepage&q&f=false Gaudí: arquitecto de Dios (1852-1926)], Álvarez Izquierdo, Rafael. Palabra, 1999.</ref> Opera eius in [[Barcino]]ne in summam tablam [[UNESCO Mundi Hereditas|UNESCO Mundi Hereditatis]] regesta sunt. == Pinacotheca == <gallery> Imago:Spain.Barcelona.Casa.Mila.jpg|Domus Batlló in Barcinone Imago:Sagradafamilia-overview.jpg|[[Sancta Familia]] in Barcinone Imago:Parc gueell 1.jpeg|Horti Güell in Barcinone Imago:Palacio Episcopal de Astorga de noche.jpg|Palatium episcopis episcopale in [[Astorga]] [[nox|nocte]] Imago:CasaBatllo 0170.JPG|Domus Milà in [[Barcino]]ne </gallery> == Notae == <references /> {{NexInt}} *[[Dies mundialis generis floralis]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Antoni Gaudí|Antonium Gaudí}} * [http://12koerbe.de/bienengold/gaudi.htm Horti Güell, series imaginum] * [https://web.archive.org/web/20171110225847/http://antonigaudi.net/ Paginae Antonio Gaudi dicatae] {{bio-stipula}} {{Lifetime|1852|1926|Gaudi, Antonius}} [[Categoria:Architecti Hispaniae]] [[Categoria:Incolae Cataloniae]] {{Myrias|Homines}} s78dq8frc3bsyf1ngc3o1z6w9oksn26 0 57835 3964461 3603999 2026-06-12T10:27:48Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3964461 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Dan Quayle, 1990.jpg|thumb|Dan Quayle.]] '''Iacobus Danforth Quayle''' ([[Indianapolis|Indianapoli]] [[Indiana|Indianae]] natus die [[4 Februarii]] [[1947]]) vir publicus [[Factio republicana (CFA)|Factionis republicanae]], fuit etiam ab anno [[1989]] usque ad annum [[1993]], [[Georgius H. W. Bush|Georgio H. W. Bush]] praesidente, quartus et quadragesimus [[Praeses vicarius Civitatum Foederatarum Americae|Praeses Vicarius]] [[Civitates Foederatae Americae|Civitatum Foederatarum Americae]]. == Nexus externus == * [https://web.archive.org/web/20081105135752/http://www.vicepresidentdanquayle.com/ Pagina officialis] {{bio-stipula}} {{CFApraesidesvicarii}} {{DEFAULTSORT:Quayle, Dan}} [[Categoria:Nati 1947]] [[Categoria:Homines vivi]] [[Categoria:Praesides Vicarii Civitatum Foederatarum Americae]] [[Categoria:Incolae Indianae]] [[Categoria:Presbyteriani Civitatum Foederatarum]] pdipbqzg9ax2qa7gczdgivenhumxqag 0 63114 3964411 3714132 2026-06-11T22:32:22Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3964411 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:EtaCarinae.jpg|thumb|[[Eta Carinae]], in [[constellatio]]ne [[Carina]], fortasse [[hypernova]] futura.<ref>[https://web.archive.org/web/20051121212508/http://www.armageddononline.org/hypernova.php A hypernova is the most destructive force in the universe], inventum [[23 Iunii]] [[2008]].</ref>]] '''Collapsar''' (de [[lingua Anglica|Anglico]] ''collapsed star'' 'stella conlapsa') fere obsoletum magnae [[supernova]]e nomen, est genus [[hypernova]]e. <!--(Terminology seems fluid here!) The word '''[[collapsar]]''', short for ''collapsed star,'' is an early word for the end product of stellar gravitational collapse, a [[stellar black hole|stellar-mass black hole]]. This word in this sense is obsolete, but it is sometimes used to refer to a specific model for the collapse of a fast-rotating star, as discussed below. ''Collapsar'' is currently used as the name of a hypothetical model where a fast-rotating [[Wolf-Rayet star]] with a massive (greater than 30 [[solar mass]]es) core collapses to form a large, rotating black hole, drawing in the surrounding envelope of stellar [[matter]] at [[special relativity|relativistic]] speeds with a [[Lorentz factor]] of around 150. These speeds would make collapsars the fastest known celestial objects. They may be considered to be "failed" [[type Ib supernova]]e. It is believed that collapsars are the cause of long (>&nbsp;2&nbsp;seconds) gamma-ray bursts, since powerful energy jets would be created along the rotation axis of the black hole, creating a burst of high-energy [[radiation]] to an observer whose line of sight is along the jet. A possible example of a collapsar is the unusual supernova [[Sn1998bw]], which was associated with the gamma-ray burst [[GRB980425]]. This was classified as a [[type Ic supernova|type&nbsp;Ic supernova]] due to its distinctive [[spectrum|spectral]] properties in the [[radio]] spectrum, indicating the presence of relativistic matter. Another type of hypernova is a [[pair-instability supernova]], of which [[SN 2006gy]] was possibly the first observed example. This supernova event was observed in a galaxy about 240 million light years (72 million [[parsec]]s) from Earth. In a pair-instability supernova, the [[pair production]] effect causes a sudden pressure drop in the star's core, leading to a rapid partial collapse, which causes a sharp rise in temperature and pressure leading to an explosive thermonuclear burning and complete explosion of the star. --> == Collapsaria in litteris de scientia == * [[Larry Niven]] collapsar magnae massa adhibuit ut faciat effectum peregrinationis per tempus in fabula "Singularities Make Me Nervous." * [[Jerry Pournelle]] collapsar in fabula "He Fell Into a Dark Hole" adhibuit.<!-- as a means of causing a ship to drop out of hyperspace unintentionally due to the gravitational effect--> * [[Joe Haldeman]] collapsaria in [[mythistoria]] ''[[The Forever War]]'' adhibuit. <!-- as means of interstellar travel --> {{NexInt}} * [[Progenitores eruptionum radiorum gamma]] * [[Quark]] == Nota == <references/> == Fontes == * [[European Southern Observatory]]. [[2003]]. ''Cosmological Gamma-Ray Bursts and Hypernovae Conclusively Linked (SN 2003dh and GRB 030329).'' [https://web.archive.org/web/20061102121727/http://www.eso.org/outreach/press-rel/pr-2003/pr-16-03.html ''ESO - 2003'' apud www.eso.org] * MacFadyen, A. I., et Stanford E. Woosley. [[1999]]. "Collapsars: Gamma-Ray Bursts and Explosions in 'Failed Supernovae.'" ''[[Astrophysical Journal]]'' 524(Oct.):262–289. * Piran, Tsvi. [[2004]]. "The Physics of Gamma-Ray Bursts." ''[[Reviews of Modern Physics]]'' 76(Oct.). * Woosley, Stanford E. [[1993]]. "Gamma-ray bursts from stellar mass accretion disks around black holes." ''[[Astrophysical Journal]]'' 405(Mar.):273–277. {{astro-stipula}} [[Categoria:Res astronomicae]] [[Categoria:Foramina nigra]] [[Categoria:Stellae]] tmdjxkxmlmeiknzwzeqpoydu8mu9tew 0 70142 3964442 3942856 2026-06-12T03:01:54Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3964442 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Parlament Vienna June 2006 Edited.jpg|thumb|upright=0.8|[[Thucydides]] de constitutionibus et [[civitas|civitatibus]] multa [[scriptor|scripsit]]. [[Sculptura]] pro aedibus [[parlamentum|parlamenti]] [[Vindobona]]e.]] [[Fasciculus:Washington Constitutional Convention 1787.jpg|thumb|upright=1.2|[[Georgius Vasingtonius]] in [[Conventus constitutioni faciundae|Conventu Constitutionali]] [[1787]] [[Constitutio Civitatum Foederatarum Americae|Constitutionem Civitatum Foederatarum]] exhibet. [[Tabula]] ab [[Iunius Brutus Stearns|Iunio Bruto Stears]] anno [[1856]] picta. Museum Artium Bellarum Virginiense.]] [[Fasciculus:Constitution de l'an XII. Page 1 - Archives Nationales - AE-II-1512.jpg|thumb|upright=1|Constitutio anni duodecimi [[prima res publica (Francia)|primae rei publicae Francicae]].]] [[Fasciculus:Hammurabi.jpg|thumb|upright=1|Pars [[stela]]e [[Hammurabi]]anae monstrat Hammurabium [[lex|leges]] [[Babylonia]]e a [[deitas solaris|deitate solari]] sedente accipientem.]] [[Fasciculus:ConstCATMonso1535.png|thumb|upright=1|Tertium compilationis constitutionum [[Catalonia]]e anni [[1585]] [[volumen]].]] '''Constitutio''' sive '''formae civitatis charta'''<ref>Stefan Feihl et al.: ''Neues Lateinlexikon'', Königswinter, ISBN 978-3-933070-01-2, p. 394</ref> est summarium primorum [[principium|principiorum]] vel [[praecedens|praecedentium]] statutorum quae fundamenta [[lex|legitima]] [[civilitas|civilitatis]], [[respublica|reipublicae]], [[societas humana|societatis]], [[organizatio]]nis, vel alius generis [[entitas legitima|entitatis legitimae]] constituunt et saepe quomodo talis entitas gubernanda sit diiudicant.<ref>''The New Oxford American Dictionary,'' ed. secunda, ed. Erin McKean (Oxford University Press, 2005, ISBN 0-19-517077-6), 2051.</ref> Si haec principia in uno [[instrumentum|instrumento]] vel [[copia]] instrumentorum legitimorum conscribuntur, haec instrumenta ''constitutionem scriptum'' includere dici possunt; si autem in uno instrumento late patenti conscribuntur, hoc instrumentum ''constitutionem digestam'' includere dicitur. Nonnullae constitutiones, sicut [[constitutio Regni Coniuncti|illa]] [[Regnum Unitum|Regni Coniuncti]], non late patent, sed in permultis [[congressu quorum leges facint|congressuum]] vel [[parlamentum|parlamentorum]] [[actus (instrumentum)|actibus]] primis, [[iudicium|iudiciis]], vel [[foedus|foederibus]] componuntur.<ref>''R (HS2 Action Alliance Ltd) v Secretary of State for Transport'' [2014] [http://www.bailii.org/uk/cases/UKSC/2014/3.html UKSC 3], [207].</ref> Plurimae civitatum constitutiones certa [[ius|iura]] [[homo|civibus]] confirmant. [[Nomen substantivum]] ''constitutio'' cuilibet [[lex|legi]] adhiberi potest quae [[forma administrationis|rationes administrationis]] definit, inter quas nonnullae constitutiones [[historia|historicae]] quae evolutioni hodiernarum constitutionum nationalium antecesserunt. Constitutiones de variis formarum [[civilitas|politicarum]] generibus tractant. Inveniuntur in gubernatione locorum, [[regio]]num, [[civitas|civitatum]] (e.g. Constitutio [[Germania]]e, [[Constitutio Floridae]]), provinciarum, confoederationum (e.g. [[Constitutio Civitatum Foederatarum Americae]]), et confoederationum [[civitas sui iuris|civitatum sui iuris]] (e.g. [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]]). Quae in multis gregibus politicis quoque inveniuntur, sicut [[factio politica|factionibus politicis]]. [[Constitutio Indiae]], longissima omnium [[civitas sui iuris|civitatum suorum iuris]] hodie exstantium constitutio scripta,<ref name="longest">{{cite book | last = Pylee | first = M. V. | authorlink = | title = India's Constitution | publisher = S. Chand & Co. |page=3 | year = 1997 | isbn = 978-81-219-0403-2 }}.</ref> aliquot 444 articulos in viginti duabus partibus,<ref>{{Cite book | last = Sarkar| first = Siuli| title = Public Administration in India| publisher = PHI Learning Pvt. Ltd.| page = 363| url = https://books.google.com/books?id=smahlYxg-8YC&pg=PA363| isbn = 978-81-203-3979-8| year= 2009}}.</ref><ref>{{Cite book | last = Kashyap| first = Subhash| title = Our Constitution – An introduction to India's Constitution and Constitution Law| publisher = National Book Trust, India| page = 3|isbn = 978-81-237-0734-1| year = 1994}}.</ref> duodecim schedulis, et 124<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindubusinessline.com/news/national/the-124th-amendment-a-look-at-the-facts/article25990756.ece|title=The 124th Amendment: A look at the facts|last=Nivedita|first=V.|website=@businessline|language=en|access-date=2019-04-18}}.</ref> [[emendatio constitutionalis|emendationibus]] in 146,385 [[vocabulum|vocabulis]]<ref name=":0" /> in exemplari [[lingua Anglica Indica|Anglica Indica]] perscriptis continet.<ref name="lawmin_info">{{cite web |url=http://indiacode.nic.in/coiweb/welcome.html |title=Constitution of India |accessdate=17 Decembris 2008 |publisher=Ministry of Law and Justice of India |date=mense Iulii 2008 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150223171017/http://indiacode.nic.in/coiweb/welcome.html |archivedate=23 Februarii 2015 |df=mdy-all }}.</ref> [[Constitutio Monaci]], brevissima [[tellus|orbis terrarum]] constitutio scripta, nonaginta septem articulos in decem capitulis et solum 3,814 verbis continet.<ref>{{Cite web|url=https://www.constituteproject.org/constitution/Monaco_2002|title= Monaco 1962 (rev. 2002) |website=www.constituteproject.org|access-date=5 Iunii 2016}}.</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=http://comparativeconstitutionsproject.org/ccp-rankings/|title=Constitution Rankings |website=Comparative Constitutions Project|language=en-US|access-date=5 Iunii 2016}}.</ref> [[Constitutio Civitatum Foederatarum Americae]], veterrima [[mundus|mundi]] constitutio digesta continenter rata, ex anno [[1789]] valet. Solum dimidium omnium constitutionum continter plus quam undeviginti annos valent.<ref>https://www.politifact.com/factchecks/2014/sep/22/bob-goodlatte/goodlatte-says-us-has-oldest-working-national-cons/.</ref> == Doctrina Aristotelis == [[Aristoteles]], [[philosophus]] [[Graecia antiqua|Graecus antiquus]], in [[liber|libro]] ''[[Politica (Aristoteles)|Politica]]'' sic dixit: * ὥστ' εἴπερ ἐστὶ δημοκρατία μία τῶν πολιτειῶν, φανερὸν ὡς ἡ τοιαύτη κατάστασις, ἐν ᾗ ψηφίσμασι πάντα διοικεῖται, οὐδὲ δημοκρατία κυρίως· οὐδὲν γὰρ ἐνδέχεται ψήφισμα εἶναι καθόλου. (1292 a) * Si ita [[democratia]] enim una formarum constitutionis, proclamatio ut qualis consociatio, in qua omnes res a resolutione consilii gubernatur, non etiam democratia est sensu recte, quia hae resolutio non universalis esse potest.—Ex ''[[Politica (Aristoteles)|Politica]], Libro IV, iv.'' ==Nexus interni== {{div col|2}} * [[Civitas in legibus posita]] * [[Charta Consociationis Nationum|Constitutio Consociationis Nationum]] * [[Constitutio Apostolica]] * [[Contractus socialis]] * [[Conventus constitutioni faciundae]] * [[Digesta]] * [[Ius commune]] * [[Ius publicum]] * [[Lex Fundamentalis Germaniae]] * [[Monarchia constitutionalis]] * [[Pactio]] * [[Trias politica]] {{div col end}} == Notae == <references/> == Bibliographia == * Blaustein, Albert P., et al. ''Constitutions of the Countries of the World.'' Novi Eboraci: Oceana. ISBN 0-379-00467-4. * Bryde, Brun-Otto, et al., eds. ''Law and politics in Africa, Asia and Latin America.'' Verfassung und Recht in Übersee. Baden Baden: Nomos. * Claes, Monica. [[2006]]. "Constitutional Law." In ''Elgar Encyclopedia of Comparative Law,'' ed. Jan M. Smits, 187–99. Cheltenham et Northampton, Massachusettae: Edward Elgar. ISBN 978-1-84542-013-0. * Häberle, Peter. [[1998]]. ''Verfassungslehre als Kulturwissenschaft.'' Ed secunda. Berolini: Duncker und Humblot. ISBN 3-428-09202-3. * Häberle, Peter. [[1998]]. ''Verfassung als öffentlicher Prozeß.'' Ed. tertia. Berolini: Duncker und Humblot. ISBN 3-428-08491-8. * Häberle, Peter. [[2011]], ''Europäische Verfassungslehre.'' Ed. septima. Baden Baden: Nomos. ISBN 978-3-8329-6218-0. * Häberle, Peter, ed. ''Jahrbuch des öffentlichen Rechts der Gegenwart.'' Tubingae: Mohr Siebeck. * Huber, Ernst Rudolf, ed. [[1978]]–[[1997]]. ''Dokumente zur deutschen Verfassungsgeschichte.'' 5 vol. Stutgartiae, Berolini, Coloniae. * Ooyen, Robert Christian van. [[2006]]. ''Politik und Verfassung.'' Wiesbaden: VS-Verlag. * Robbers, Gerhard, ed. [[2006]]. ''Encyclopedia of World Constitutions.'' 3 vol. Novi Eboraci: Facts on File. * Redden, Kenneth Robert. ''Modern Legal Systems Cyclopedia.'' Buffali Novi Eboraci. ISBN 0-89941-300-5. * Rosenfeld, Michel, et al., eds. ''International Journal of Constitutional Law.'' Oxoniae: Oxford University Press. ISSN 14742659. * Tushnet, Mark. [[2008]]. "Comparative Constitutional Law." In ''Oxford Handbook of Comparative Law,'' ed. Mathias Reimann et Reinhard Zimmermann, 1225–58. Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-953545-3. * Wieser, Bernd. [[2005]]. ''Vergleichendes Verfassungsrecht.'' Vindobonae: Springer. ISBN 3-211-27753-6. == Nexus externi == === Generalia === * [https://web.archive.org/web/20060623044421/http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-61 Dictionarum Historiae Notionum] Constitutionalismus * [https://web.archive.org/web/20060502181213/http://www.staff.amu.edu.pl/%7Ewroblew/html/en_pr_konst.html ''Ius Constitutionale''], "Constitutiones, bibliographia, nexus" * [https://web.archive.org/web/20050206201855/http://www.oefre.unibe.ch/law/icl/ ''International Constitutional Law''], Anglice * [https://web.archive.org/web/20180503094037/http://www.constitution.eu/ ''Constitutiones civitatum Unionis Europaeae''] * [https://web.archive.org/web/20020824040824/http://www.infinityfoundation.com/ECITdemocracyindiaframeset.htm ''Democratia in India Antiqua''], Situs [[Steve Muhlberger]] [[Universitas Nipissing|Universitatis Nipissing]] factus === Nexus curiarum constitutionalium === * [https://web.archive.org/web/20080405163324/http://www.tribunalconstitucional.gov.ec/ Situs publicus] Curia Constitutionalis Aequatoris * [https://web.archive.org/web/20170613110256/http://www.constitutionalcourt.org.za/ Situs publicus] Curia Constitutionalis Africae Australis * [http://www.const-court.be Situs publicus] Curia Constitutionalis Belgii * [http://www.stf.jus.br Situs publicus] Curia Constitutionalis Brasiliae * [http://www.tribunalconstitucional.cl Situs publicus] Curia Constitutionalis Chiliae * [https://web.archive.org/web/20080516003829/http://www.constitucional.gov.co/corte Situs publicus] Curia Constitutionalis Columbiae * [http://english.ccourt.go.kr Situs publicus] Curia Constitutionalis Coreae * [http://www.conseil-constitutionnel.fr Situs publicus] Curia Constitutionalis Franciae * [http://www.bverfg.de/ Situs publicus] Curia Constitutionalis Germaniae * [https://web.archive.org/web/20090226201636/http://www.tribunalconstitucional.es/ Situs publicus] Curia Constitutionalis Hispaniae * [http://supremecourtofindia.nic.in Situs publicus] Curia Constitutionalis Indiae * [https://web.archive.org/web/20081206024755/http://www.mahkamahkonstitusi.go.id/mk_lkht/m/indexeng.html Situs publicus] Curia Constitutionalis Indonesiae * [https://web.archive.org/web/20110607224952/http://www.cortecostituzionale.it/ Situs publicus] Curia Constitutionalis Italiae * [http://www.trybunal.gov.pl/eng/index.htm Situs publicus] Curia Constitutionalis Poloniiae * [http://www.tribunalconstitucional.pt Situs publicus] Curia Constitutionalis Portugalliae * [http://www.ccr.ro Situs publicus] Curia Constitutionalis Romaniae * [https://web.archive.org/web/20200920223904/http://ks.rfnet.ru/ Situs publicus] Curia Constitutionalis Russiae * [http://www.concourt.sk Situs publicus] Curia Constitutionalis Slovakiae * [https://web.archive.org/web/20081205090910/http://constitutionalcourt.or.th/ Situs publicus] Curia Constitutionalis Thailandiae * [http://www.anayasa.gov.tr Situs publicus] Curia Constitutionalis Turciae {{1000 paginae}} {{Myrias|Societas}} [[Categoria:Constitutiones|!]] [[Categoria:Gubernatio]] [[Categoria:Ius]] t171zwnoqzikx2ouzyyhjh0msqh8da0 0 73071 3964392 3612153 2026-06-11T19:25:04Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3964392 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Map_of_USA_South.svg|thumb|upright=1|[[Tabula geographica|Tabula]] Civitatum Foederatarum Meridianarum secundum [[Ministerium Censorium Civitatum Foederatarum|Ministerium Censorium]]. Definitiones regionum inter fontes variant.]] [[Fasciculus:Map of the Southern United States modern definition.png|thumb|upright=0.8|Civitates [[ruber|rubro]] obscuro pictae saepe Meridies Altus (vel "verus" quidem) appellantur.<ref>{{cite web| url=http://www.unc.edu/news/archives/jun99/reed16.htm | title=UNC-CH surveys reveal where the ‘real’ South lies | author=David Williamson | accessdate=22 Februarii 2007}}.</ref><ref>[http://www.pfly.net/misc/GeographicMorphology.jpg www.pfly.net]{{Nexus deficit|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.</ref>]] '''Civitates Foederatae Meridianae'''<ref>Etiam ''Meridies Americanus,'' et ''civitates meridianae,'' et plerumque in Civitatibus Foederatis ''Meridies'' tantum appellatae.</ref> sunt [[geographia|geographica]] [[cultura]]lisque [[Civitates Foederatae|Civitatum Foederatarum]] [[regio]], quae inter [[Oceanus Atlanticus|Oceanum Atlanticum]] et [[Civitates Foederatae Occidentales|Civitates Foederatas occidentales]] iacet, [[Civitatum Foederatarum civitas|civitatibus]] [[Civitates Foederatae mediae occidentales|mediis occidentalibus]] et [[Civitates Foederatae septentrionales et orientales|septentrionalibus orientalibusque]] ad [[septentrio]]nes versus et [[Sinus Mexici|Sinu Mexici]] ad [[meridies|meridiem]] versus iacentibus. ==Civitates meridianae== {| class="wikitable sortable" |- ! valign=bottom | Gradus ! valign=bottom | Civitas ! valign=bottom | Caput ! valign=bottom | Gradus nationalis ! valign=bottom | Incolae (2020 aest.)<ref>{{cite web | url = https://worldpopulationreview.com/states/| title = US States - Ranked by Population 2020| access-date= 19 Iunii 2020 | work=WorldPopulationReview}}.</ref> |- | align=center| 1 | [[Texia]] | [[Austinopolis]] | align=center| 2 | align=right | 29,472,295 |- | align=center | 2 | [[Florida]] | [[Tallahassia]] | align=center| 3 | align=right | 21,992,985 |- | align=center | 3 | [[Georgia (Civitates Foederatae)|Georgia]] | [[Atlanta (Georgia)|Atlanta]] | align=center| 8 | align=right | 10,736,059 |- | align=center | 4 | [[Carolina Septentrionalis]] | [[Raleia]] | align=center| 9 | align=right | 10,611,862 |- | align=center | 5 | [[Virginia]] | [[Ricmondia]] | align=center| 12 | align=right | 8,626,207 |- | align=center | 6 | [[Tennesia]] | [[Nasburgum]] | align=center| 16 | align=right | 6,897,576 |- | align=center | 7 | [[Terra Mariae]] | [[Annapolis]] | align=center| 19 | align=right | 6,083,116 |- | align=center | 8 | [[Carolina Meridiana]] | [[Columbia (Carolina Meridiana)|Columbia]] | align=center| 23 | align=right | 5,210,095 |- | align=center | 9 | [[Alabama]] | [[Mons Gomerici (Alabama)|Mons Gomerici]] | align=center| 24 | align=right | 4,908,621 |- | align=center | 10 | [[Ludoviciana]] | [[Rubribaculum]] | align=center| 25 | align=right | 4,645,184 |- | align=center | 11 | [[Kentukia]] | [[Francofurtum (Kentukia)|Francofurtum]] | align=center| 26 | align=right | 4,499,692 |- | align=center | 12 | [[Oclahoma]] | [[Oclahomopolis]] | align=center| 28 | align=right | 3,954,821 |- | align=center | 13 | [[Arcansia]] | [[Petricula]] | align=center| 33 | align=right | 3,038,999 |- | align=center | 14 | [[Mississippia]] | [[Iacsonia]] | align=center| 35 | align=right | 2,989,260 |- | align=center | 15 | [[Virginia Occidentalis]] | [[Carolopolis (Virginia Occidentalis)|Carolopolis]] | align=center| 40 | align=right | 1,778,070 |- | align=center | 16 | [[Delavaria]] | [[Dubris (Delavaria)|Dubris]] | align=center| 46 | align=right | 982,895 |- |} {{NexInt}} {{div col|2}} *[[Aetas Reconstructionis]] *[[Appalachia]] *[[Arx Sancti Augustini]] *[[Bellum Civile Americanum]] *[[Blues]] *[[Causa Amissa]] *[[Civitates Atlanticae Meridianae]] *[[Civitates Confoederatae Americae]] *[[Jefferson Davis]] *[[Dred Scott v. Sandford]] *[[Florida Hispanica]] *[[Iacobopolis (Virginia)]] *[[Martinus Lutherus King]] *[[Robertus Eduardus Lee]] *[[Lex Servorum Fugitivorum anni 1850]] *[[Martyres (insulae)]] *[[Mississippius]] *[[Motus iurum civilium]] *[[Musica iazzica]] *[[Nullificatio]] *[[Oratio Domus Divisae]] *[[Secessio]] *''[[To Kill a Mockingbird (pellicula)|To Kill a Mockingbird]]'' *''[[Uncle Tom's Cabin]]'' {{div col end}} ==Notae== <references /> ==Bibliographia== *Allen, John O., et Clayton E. Jewett. [[2004]]. ''Slavery in the South: A State-by-State History.'' Greenwood Press. ISBN 978-0-313-32019-4. *Ayers, Edward L. [[1993]]. ''The Promise of the New South: Life after Reconstruction.'' Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-508548-8. *Ayers, Edward L. [[2005]]. ''What Caused the Civil War? Reflections on the South and Southern History.'' * {{Cite book |author = Billington, Monroe Lee |title = The Political South in the 20th Century |publisher = Scribner | year = [[1975]] |isbn = 978-0-684-13983-8 |url = https://archive.org/details/politicalsouthin00bill }}. * {{Cite book |author = Black, Earl, et Merle Black |title = The Rise of Southern Republicans |year = [[2002]] |isbn = 978-0-674-01248-6 | place = Cantabrigiae Massachusettae | publisher = Belknap Press |url = https://archive.org/details/riseofsouthernre00earl_0 }}. * Cash, Wilbur J. [[1941]]. ''The Mind of the South.'' * Cooper, Christopher A., et H. Gibbs Knotts, eds. [[2008]]. ''The New Politics of North Carolina.'' University of North Carolina Press. ISBN 978-0-8078-5876-9. * Davis, Donald, et Mark R. Stoll. [[2006]]. ''Southern United States: An Environmental History.'' * Edwards, Laura F. [[2009]]. "Southern History as U.S. History." ''Journal of Southern History'' 75 (Augustus): 533–64. * Flynt, J. Wayne. [[1979]]. ''Dixie's Forgotten People: The South's Poor Whites.'' * Frederickson, Kari. [[2013]]. ''Cold War Dixie: Militarization and Modernization in the American South.'' Athenis Georgiae: University of Georgia Press. * {{Cite book |author = Eugene D. Genovese |title = Roll, Jordan, Roll: The World the Slaves Made |year = 1976 |isbn = 978-0-394-71652-7 |publisher = Vintage Books | location = Novi Eboraci |page = 41 }}. * Grantham, Dewey W. [[1992]]. ''The life and death of the Solid South: A political history.'' * Grantham, Dewey W. [[2001]]. ''The South in modern America: a region at odds.'' Novi Eboraci: HarperCollinsPublishers. ISBN 0060167734. * Johnson, Charles S. [[1941]]. ''Statistical atlas of southern counties: listing and analysis of socio-economic indices of 1104 southern counties.'' [https://books.google.com/books/about/Statistical_Atlas_of_Southern_Counties_L.html?id=ATjQAAAAMAAJ Google Books.] * {{Cite book |author = David M. Katzman |chapter = Black Migration |title = The Reader's Companion to American History |year=1996| place = Novi Eboraci | publisher = Houghton Mifflin Company }}. * Key, V. O. [[1951]]. ''Southern Politics in State and Nation.'' [https://archive.org/search.php?query=title%3A%28Statistical%20atlas%20of%20southern%20counties%29 Textus interretialis.] * Kirby, Jack Temple. [[1986]]. ''Rural Worlds Lost: The American South, 1920-1960.'' LSU Press. [https://archive.org/details/ruralworldslosta0000kirb Textus interretialis.] * {{Cite book |author = Michael Kreyling |title = Inventing Southern Literature |publisher = University Press of Mississippi |year = [[1998]] |isbn = 978-1-57806-045-0 |page = [https://archive.org/details/inventingsouther00krey_0/page/66 66] |url = https://archive.org/details/inventingsouther00krey_0/page/66 }}. * {{Cite book |author = Rayford Logan |title = The Betrayal of the Negro from Rutherford B. Hayes to Woodrow Wilson |location = Novi Eboraci |publisher = Da Capo Press |year = [[1997]] |isbn = 978-0-306-80758-9 |author-link = }}. * McWhiney, Grady. [[1988]]. ''In Cracker Culture: Celtic Ways in the Old South.'' * Mark, Rebecca, et Rob Vaughan. [[2004]]. ''The South: The Greenwood Encyclopedia of American Regional Cultures.'' * {{cite journal |last = Morris |first = Christopher |title = A More Southern Environmental History |journal = Journal of Southern History |volume = 75 |issue = 3 |year = [[2009]] |pages = 581–98 }}. * Odem, Mary E., et Elaine Lacy, eds. [[2009]]. ''Latino Immigrants and the Transformation of the U.S. South.'' University of Georgia Press. * Rabinowitz, Howard N. [[1976]]. "From Exclusion to Segregation: Southern Race Relations, 1865–1890." ''Jurnal of American History'' 43, no. 2 (September): 325–50. {{doi|10.2307/1899640}}. JSTOR 1899640. * Rae, Nicol C. [[1994]]. ''Southern Democrats.'' Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-508709-3. * Raffel, Jeffrey A. [[1998]]. ''Historical Dictionary of School Segregation and Desegregation: The American Experience.'' Greenwood Press. ISBN 978-0-313-29502-7. * Rivers, Larry E., et Canter Brown, eds. [[2010]]. ''The Varieties of Women's Experiences: Portraits of Southern Women in the Post-Civil War Century.'' University Press of Florida. * Thornton III, J. Mills. [[2016]]. ''Archipelagoes of My South: Episodes in the Shaping of a Region, 1830–1965.'' [https://muse.jhu.edu/book/48143 Locus interretialis.] * Tindall, George B. [[1967]]. ''The emergence of the new South, 1913–1945.'' [https://archive.org/details/emergenceofnewso00tind Textus interretialis.] * {{Cite book |editor = Robert W. Twyman. |editor2 = David C. Roller |title = Encyclopedia of Southern History |publisher = LSU Press |year = [[1979]] |isbn = 978-0-8071-0575-7 |url-access = registration |url = https://archive.org/details/encyclopediaofso0000unse_d5d4 }}. * Virts, Nancy. [[2006]]. "Change in the Plantation System: American South, 1910–1945." ''Explorations in Economic History'' 43 (1): 153–76. {{doi|10.1016/j.eeh.2005.04.003}}. * {{cite journal |last = Wells |first = Jonathan Daniel |title = The Southern Middle Class |journal = Journal of Southern History |volume = 75 |issue = 3 |year = [[2009]] |pages = 651– }}. * {{Cite book |editor = Charles Reagan Wilson |editor2 = William Ferris |title = Encyclopedia of Southern Culture |publisher = University of North Carolina Press |year = [[1989]] |isbn = 978-0-8078-1823-7 |url = https://archive.org/details/encyclopediaofso00dia_teb }}. * {{Cite book |author = Woodward, C. Vann |title = The Strange Career of Jim Crow |year = [[1955]] |isbn = 978-0-19-514690-5 | place = Oxoniae | publisher = Oxford University Press }}. * Woodward, C. Vann. [[1951]]. ''Origins of the New South, 1877–1913: A History of the South.'' * Wright, Gavin. [[1996]]. ''Old South, New South: Revolutions in the Southern Economy since the Civil War.'' LSU Press. ISBN 978-0-8071-2098-9. [[Categoria:Civitates Foederatae Americae]] ezopj0wk652ppe3nr5yltpcvcm1hqrd 0 73779 3964409 3507576 2026-06-11T22:02:27Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3964409 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Coelius Secundus Curio''' (natus [[Cerretum|Cerreti]] iuxta [[Taurinum]] die [[1 Maii]] [[1503]]; mortuus est [[Basilia (urbs)|Basiliae]] die [[24 Novembris]] [[1569]]) fuit [[humanismus|humanista]] qui [[tolerantia]]m [[religio]]sam defendit, doctus et [[theologus]] [[Reformatio|reformatus]] oriundus ex [[Italia]]. Curio vicensimus tertius [[filius]] nobilis Pedemontani Augustae Taurinorum fuit. Studiis iuris ibidem impendebat. Fiebat advocatur Lutherii episcopum Taurinensum persecutus esse. Angelae, Coeliae, Felici, filiis suis carissimis, anno [[1564]] pestilentia mortuis, Coelius Secundus Curio in templo maximo Basiliensi monumentum posuit.<ref>Hartmann, Alfred ''Basilea Latina: Zur Zeit- und Kulturgeschichte der Stadt Basel im 15. und 16. Jahrhundert'' (1931), 204-205.<!--Latin transcript of the epitaph.--></ref> == Opera selecta == * ''Aranei Encomion''. Venetiis, 1540. {{Google Books|dMc6AAAAcAAJ}} * ''Aranaeus, seu De Providentia Dei'' et ''De Immortalitate Animorum''. Basileae, 1544. ([https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0009/bsb00091787/images/?nav=1&seite=00005&viewmode=1 Textus]) * ''Pasquillus ecstaticus et Marphorius'', Basiliae 1544. ([https://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb11270884_00001.html/ Textus]) {{Google Books|mtJNAAAAcAAJ|Idem in ''Pasquillorum tomis duobus}} * ''Pro vera et antiqua Ecclesiae Christi autoritate'', Basiliae 1547. ([http://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0002/bsb00027626/images/ Textus]) * ''Selectarvm Epistolarum Libri duo'', Basiliae 1553. ([http://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0001/bsb00017127/images/ Textus]) * ''De amplitudine beati regni Dei'', Basiliae (Pesclavii?) 1554. {{Google Books|9nVjAAAAcAAJ}} * ''Schola, sive de perfecto Grammatico'', Basiliae 1555. {{Google Books|fjA8AAAAcAAJ}} * ''De bello Melitensi Historia nova'', Basiliae 1567. {{Google Books|ksZTAAAAcAAJ}} * ''De Historia legenda sententia ad Basilium Amerbachium'', Basiliae 1576. ==Notae== <references /> == Nexus externi == {{fontes biographici}} {{wikisource}} * {{LHH|10573}} * Hartmann, Alfred ''Basilea Latina. Zur Zeit- und Kulturgeschichte der Stadt Basel im 15. und 16. Jahrhundert'' 1931. {{PND|10407440X}} * [https://web.archive.org/web/20090609170256/http://www.eresie.it/it/id579.htm De '' Coelio Secondo Curione (1503-1569)''] in pagina interretialis Alteris doctrinis Christianis dicata {{Ling|Lingua Italiana{{!}}Italiane}} {{bio-stipula}} {{DEFAULTSORT:Curio, Coelius Secondua}} [[Categoria:Nati 1503]] [[Categoria:Mortui 1569]] [[Categoria:Theologi]] [[Categoria:Philologi Italiae]] [[Categoria:Praeclari homines Ecclesiae emendationis]] [[Categoria:Humanistae]] [[Categoria:Professores Universitatis Basiliensis]] 8724x5t56mveo9n7c8ff6arliduglt7 0 80999 3964383 3963997 2026-06-11T18:57:27Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Bibliographia */ 3964383 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Iulianus Gracq''', natus die [[27 Iulii]] anno [[1910]] [[Saint-Florent-le-Vieil]], mortuus die [[22 Decembris]] anno [[2007]] [[Andecavis|Andecavi]], scriptor [[Francia|Francicus]] [[surrealismus|surrealista]] inspiratus ab [[Andreas Breton|Andrea Breton]] fuit. Etiam [[Motus Romanticus|motus romantici]] fautor fuit sub specie [[Fridericus Hoelderlinus|Hoelderlini]], [[Novalis]] et [[Richardus Wagner|Ricardi Wagner]]. Anno [[1951]] operi eius ''Le rivage des Syrtes'' [[praemium Goncourt]] tributum est, quod honorum contemptor recusavit die [[3 Decembris]] 1951. Gracq inter auctores modestos numerandus, qui res biographicas in operibus negligunt. Eum moverunt et [[romanticismus]] et [[surrealismus]]; in libris saepe [[imaginatio]] libera cum symbolis confunditur. Verum nomen eius fuit ''Louis Poirier''. == Vita == [[File:Loire river Angers.jpg|thumb|[[Liger]] prope locum natalem Iuliani Gracq]] Annis inter 1921 et 1928 discipulus in hospitio meritorio [[Portus Namnetum|Portu Namnetum]] erat, antequam unum annum [[Lutetia]]e in Lyceo Henrici IV disceret. Anno 1930 admissus est in [[Schola normalis superior (Lutetia)|Scholam normalem superiorem]] ut geographiae studiis se involveret. Eodem tempore autem Schulam liberam politicarum scientiarum frequentabat cum absolutorio anno 1933. Postquam veniam docendi pro historia geographiaque nactus esset anno 1935 magister Portu Namnetum et [[coriosopitum|Coriosopiti]] fuit. Praefectus militum ex anno 1939 in [[secundum bellum mundanum|Secundo bello mundano]] bellans anno 1940 a [[germania Nazistica|Germanis]] captus est. Captivus Burghammer apud [[Hoyerswerda]] in [[Saxonia]] factus est; bello terminato [[ambianum|Ambiani]] et [[Andecavis|Andecavi]] institutoris munere fungebatur et anno 1947 Lutetiae in Lyceo Claudii Bernard institutus est. Ibidem anno 1970 rude donatus est. In pueritia captatus est libris [[iulius Verne|Iulii Verne]], [[Edgarus Allan Poe|Edgari Allan Poe]] et [[Stendhal]]. Lutetiae autem eum [[Arthurus (rex)|Arthuri regis]] fabula tetigit, fortasse [[ricardus Wagner|Wagneriani]] [[melodrama (musica)|melodramatis]] ''Parsifal'' ostensio. In vestigiis equitum etiam inter fecit in [[Cornubia]]m; eodem tempore de [[britannia Minor|Britannia Minore]] studere coepit. Momentum aliud magni momenti fuit lectura mythistoriae [[andreas Breton|Andreae Breton]] cui titulus ''Nadja''. De his omnibus indicia et signa in libris Iuliani Gracq facile inveniri possunt. Cum Editiones Gallimard opus quoddam eius vulgari noluissent, anno 1938 liber primus ''Au château d'Argol'' in domo editoria Iosephi Corti in lucem prolatus est. Andreas Breton ipse, surrealismi rex, criticos suscitavit. Quamquam Gracq numquam inter surrealistas erat, semper spiritum eorum hauriebat. Bene vixit qui bene latuit: Gracq remotus per tempus novissimum in communi natali vitam degebat. == Gravitudo == Gracq, cum anno 1943 fabulam Romanensem emblematicum ''Auf den Marmorklippen'' [[Ernestus Jünger|Ernesti Jünger]] legisset, revelationem sensit: multa similia quoad scribendi genus et argumenta in libris Iuliani Gracq deteguntur. Jünger auctor Germanus tantopere dilectus eum convenit pluries. Drama eius unicum ''Le Roi pêcheur'' anno 1949 e scaenis productum a criticis minimi aestimatum est. Gracq offensus [[litterae Franciae|litterarum Francogallicarum]] institutorum fastidium inde habebat. Anno 1950 in periodico "[[Empedocles|Empédocle]]" manifestum acerrimum de statu deplorabili litterarum et praemiorum litterariorum in Francia scripsit. [[Praemium Goncourt]] anno 1951 pro libro ''Le Rivage des Syrtes'' recusans animos multos excitavit. Ex annis 1960 ficticia minus valebant - econtra commentationes et recensiones pangere praeferebat (''Préférences'', ''Lettrines I'', ''Lettrines II'' sowie ''En lisant, en écrivant''), ubi eruditio et sagacitas Iuliani Gracq optime cernuntur. Opera eius in notissima Bibliotheca Pleiadum edita sunt, quo exprimitur reverentia adversus Iulianum Gracq scriptorem. == Opera == * ''Au château d'Argol.'' Mythistoria. 1938. * ''Un beau ténébreux.'' Mythistoria. 1945. * ''Liberté grande.'' Poemata/textus. 1946. * ''La sieste en Flandre hollandaise.'' Cogitationes. 1946. * ''André Breton.'' Commentatio. 1948. * ''Le Roi pêcheur.'' Drama. 1948. * ''La Littérature à l'estomac.'' Manifestum. 1950. * ''Le Rivage des Syrtes.'' Mythistoria. 1951. * ''Les terres du couchant.'' Fragmentum mythistoricum. 1953. (editio prima anno 2014 Lutetiae, ISBN 978-2-7143-1133-7) * ''Un balcon en forêt.'' Narrationes. 1958. * ''Préférences.'' Commentationes. 1961. * ''Lettrines I.'', Recensiones. 1967. * ''La Presqu'île.'', Novellae. 1970. * ''Lettrines II.'', Criticae de litteris. 1974. * ''Les Eaux étroites.'', Narratio. 1976. * ''En lisant, en écrivant.'', Criticae de litteris. 1980. * ''La Forme d'une ville.'' 1985. * ''Autour des sept collines.'' 1988. * ''Carnets du grand chemin.'' 1992. * ''Entretiens.'' 2002. * Opera omnia: **''Œuvres complètes I.'' (= ''Bibliothèque de la Pléiade.'' Tomus 354). Gallimard, Lutetiae 1989, ISBN 2-07-011162-8. ** ''Œuvres complètes II.'' (= ''Bibliothèque de la Pléiade.'' Tomus 421). Gallimard, Lutetiae 1995, ISBN 2-07-011287-X. == Pelliculae == * 1971: ''Rendez-vous à Bray'' * 1979: ''Un balcon en forêt'' == Bibliographia == * Walter Pabst (ed.): ''Der moderne französische Mythistoria. Interpretationen.'' Erich Schmidt, Berolini 1968 (De ''Auf Schloß Argol'') * Oskar Roth: ''Hermes und Herminien. Mythologie und Hermetik bei Julien Gracq.'' Universitätsverlag C. Winter, Heidelbergae 1992. * Roger Aïm, ''Julien Gracq - Prix Goncourt 1951 - Histoire d'un refus'', Joué-lès-Tours, La Simarre, 2020. * Roger Aïm, ''Julien Gracq - Jour d'octobre'', Joué-lès-Tours, Christian Pirot, 2016. * Roger Aïm, ''Julien Gracq - 3, rue du Grenier à Sel'', Rome, Portaparole, 2012. * Annie-Claude Dobbs, ''Dramaturgie et Liturgie dans l’œuvre de Julien Gracq'', Lutetiae, José Corti, 1972. * Philippe Berthier, ''Julien Gracq critique'', Ludguni, Presses Universitaires de Lyon, 1990. * Alain-Michel Boyer, ''Julien Gracq, Paysages et mémoire'', Nantes, éd. Cécile Defaut, 2007. * Frédéric Canovas, ''L'Écriture rêvée'', Lutetiae, L'Harmattan, 2000. * [[Jean Carrière]], ''Julien Gracq, qui êtes-vous ?'', Lugduni, La Manufacture, 1986. * Alain Coelho, [[Franck Lhomeau]], Jean-Louis Poitevin, ''Julien Gracq, écrivain'', Le temps Singulier/SILOE, 1988. *Antoine Compagnon, ''Les antimodernes, de Joseph de Maistre à Roland Barthes'', Lutetiae, Gallimard, 2005 * Eric Faye, ''Le Sanatorium des malades du temps'', autour de Gracq, Buzzati, Mann, José Corti, 1994. * Marie-Annick Gervais-Zaninger et Stéphane Bikialo, ''Julien Gracq. Un balcon en forêt / La presqu'île'', Lutetiae, Atlande, 2007 * Simone Grossman, ''Julien Gracq et le surréalisme'', Lutetiae, José Corti, 1980. * Hubert Haddad, ''Julien Gracq. La Forme d'une vie'', Lutetiae, Éditions Zulma, 2004. * Jean-Louis Leutrat, ''Julien Gracq'', Lutetiae, Seuil, coll. « Les contemporains », 1991. * Jean de Malestroit, ''Julien Gracq. Quarante ans d'amitié 1967-2007'', Editions Pascal Galodé, coll. « Univers littératures », 2008. * Michel Murat, ''L'Enchanteur réticent, essai sur Julien Gracq'', Lutetiae, José Corti, 2004. * Dominique Perrin, ''De Louis Poirier à Julien Gracq'', Lutetiae, Classiques Garnier, 2009. * Revue Jules Verne 10, ''entretien inédit'' de Julien Gracq avec Jean-Paul Dekiss, 2000. * Jean Pelletier, ''Julien Gracq, vérités et légendes'', Lutetiae, Éditions du Chêne, 2001. * Maël Renouard, ''L'œil et l'attente : sur Julien Gracq'', Chambéry, Comp'Act, 2003. * Bernard Vouilloux, ''Julien Gracq. La Littérature habitable'', Lutetiae, Éditions Hermann, 2007. *Mokhtar Atallah, «[https://journals.openedition.org/insaniyat/7520?lang=fr#quotation Roman et Histoire, « Le Rivage des Syrtes » : le mythe de l’ambiguïté de l’homme du XXèmesiècle entre l’individualisme réfractaire et le suicide collectif] », Insaniyat, 2003: 123-140 ==Nexus externi== *[https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/118541188 De Gracq apud DDB] *[https://www.imdb.com/name/nm0333506/ De Gracq apud IMDb] *[https://web.archive.org/web/20081014061846/http://www.spiegel.de/kultur/literatur/0,1518,525145,00.html Necrologia anno 2008] *[https://www.youtube.com/watch?v=sAOwM2EDKA0 De Gracq et Juenger] *[http://maisonjuliengracq.fr/ Domus Iuliani Gracq] *[https://web.archive.org/web/20080224112043/http://kritische-ausgabe.de/index.php/archiv/1137/ De gravitudine eius, cum photographia] {{DEFAULTSORT:Gracq, Iulianus}} [[Categoria:Nati 1910]] [[Categoria:Mortui 2007]] [[Categoria:Scriptores mythistoriarum Franciae]] [[Categoria:Scriptores Franciae]] [[Categoria:Auctores Francogallici]] [[Categoria:Scriptores pseudonymi]] 7c0ago6td58q4r9jaafg6xyrfjf84si 3964384 3964383 2026-06-11T18:57:51Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Bibliographia */ 3964384 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Iulianus Gracq''', natus die [[27 Iulii]] anno [[1910]] [[Saint-Florent-le-Vieil]], mortuus die [[22 Decembris]] anno [[2007]] [[Andecavis|Andecavi]], scriptor [[Francia|Francicus]] [[surrealismus|surrealista]] inspiratus ab [[Andreas Breton|Andrea Breton]] fuit. Etiam [[Motus Romanticus|motus romantici]] fautor fuit sub specie [[Fridericus Hoelderlinus|Hoelderlini]], [[Novalis]] et [[Richardus Wagner|Ricardi Wagner]]. Anno [[1951]] operi eius ''Le rivage des Syrtes'' [[praemium Goncourt]] tributum est, quod honorum contemptor recusavit die [[3 Decembris]] 1951. Gracq inter auctores modestos numerandus, qui res biographicas in operibus negligunt. Eum moverunt et [[romanticismus]] et [[surrealismus]]; in libris saepe [[imaginatio]] libera cum symbolis confunditur. Verum nomen eius fuit ''Louis Poirier''. == Vita == [[File:Loire river Angers.jpg|thumb|[[Liger]] prope locum natalem Iuliani Gracq]] Annis inter 1921 et 1928 discipulus in hospitio meritorio [[Portus Namnetum|Portu Namnetum]] erat, antequam unum annum [[Lutetia]]e in Lyceo Henrici IV disceret. Anno 1930 admissus est in [[Schola normalis superior (Lutetia)|Scholam normalem superiorem]] ut geographiae studiis se involveret. Eodem tempore autem Schulam liberam politicarum scientiarum frequentabat cum absolutorio anno 1933. Postquam veniam docendi pro historia geographiaque nactus esset anno 1935 magister Portu Namnetum et [[coriosopitum|Coriosopiti]] fuit. Praefectus militum ex anno 1939 in [[secundum bellum mundanum|Secundo bello mundano]] bellans anno 1940 a [[germania Nazistica|Germanis]] captus est. Captivus Burghammer apud [[Hoyerswerda]] in [[Saxonia]] factus est; bello terminato [[ambianum|Ambiani]] et [[Andecavis|Andecavi]] institutoris munere fungebatur et anno 1947 Lutetiae in Lyceo Claudii Bernard institutus est. Ibidem anno 1970 rude donatus est. In pueritia captatus est libris [[iulius Verne|Iulii Verne]], [[Edgarus Allan Poe|Edgari Allan Poe]] et [[Stendhal]]. Lutetiae autem eum [[Arthurus (rex)|Arthuri regis]] fabula tetigit, fortasse [[ricardus Wagner|Wagneriani]] [[melodrama (musica)|melodramatis]] ''Parsifal'' ostensio. In vestigiis equitum etiam inter fecit in [[Cornubia]]m; eodem tempore de [[britannia Minor|Britannia Minore]] studere coepit. Momentum aliud magni momenti fuit lectura mythistoriae [[andreas Breton|Andreae Breton]] cui titulus ''Nadja''. De his omnibus indicia et signa in libris Iuliani Gracq facile inveniri possunt. Cum Editiones Gallimard opus quoddam eius vulgari noluissent, anno 1938 liber primus ''Au château d'Argol'' in domo editoria Iosephi Corti in lucem prolatus est. Andreas Breton ipse, surrealismi rex, criticos suscitavit. Quamquam Gracq numquam inter surrealistas erat, semper spiritum eorum hauriebat. Bene vixit qui bene latuit: Gracq remotus per tempus novissimum in communi natali vitam degebat. == Gravitudo == Gracq, cum anno 1943 fabulam Romanensem emblematicum ''Auf den Marmorklippen'' [[Ernestus Jünger|Ernesti Jünger]] legisset, revelationem sensit: multa similia quoad scribendi genus et argumenta in libris Iuliani Gracq deteguntur. Jünger auctor Germanus tantopere dilectus eum convenit pluries. Drama eius unicum ''Le Roi pêcheur'' anno 1949 e scaenis productum a criticis minimi aestimatum est. Gracq offensus [[litterae Franciae|litterarum Francogallicarum]] institutorum fastidium inde habebat. Anno 1950 in periodico "[[Empedocles|Empédocle]]" manifestum acerrimum de statu deplorabili litterarum et praemiorum litterariorum in Francia scripsit. [[Praemium Goncourt]] anno 1951 pro libro ''Le Rivage des Syrtes'' recusans animos multos excitavit. Ex annis 1960 ficticia minus valebant - econtra commentationes et recensiones pangere praeferebat (''Préférences'', ''Lettrines I'', ''Lettrines II'' sowie ''En lisant, en écrivant''), ubi eruditio et sagacitas Iuliani Gracq optime cernuntur. Opera eius in notissima Bibliotheca Pleiadum edita sunt, quo exprimitur reverentia adversus Iulianum Gracq scriptorem. == Opera == * ''Au château d'Argol.'' Mythistoria. 1938. * ''Un beau ténébreux.'' Mythistoria. 1945. * ''Liberté grande.'' Poemata/textus. 1946. * ''La sieste en Flandre hollandaise.'' Cogitationes. 1946. * ''André Breton.'' Commentatio. 1948. * ''Le Roi pêcheur.'' Drama. 1948. * ''La Littérature à l'estomac.'' Manifestum. 1950. * ''Le Rivage des Syrtes.'' Mythistoria. 1951. * ''Les terres du couchant.'' Fragmentum mythistoricum. 1953. (editio prima anno 2014 Lutetiae, ISBN 978-2-7143-1133-7) * ''Un balcon en forêt.'' Narrationes. 1958. * ''Préférences.'' Commentationes. 1961. * ''Lettrines I.'', Recensiones. 1967. * ''La Presqu'île.'', Novellae. 1970. * ''Lettrines II.'', Criticae de litteris. 1974. * ''Les Eaux étroites.'', Narratio. 1976. * ''En lisant, en écrivant.'', Criticae de litteris. 1980. * ''La Forme d'une ville.'' 1985. * ''Autour des sept collines.'' 1988. * ''Carnets du grand chemin.'' 1992. * ''Entretiens.'' 2002. * Opera omnia: **''Œuvres complètes I.'' (= ''Bibliothèque de la Pléiade.'' Tomus 354). Gallimard, Lutetiae 1989, ISBN 2-07-011162-8. ** ''Œuvres complètes II.'' (= ''Bibliothèque de la Pléiade.'' Tomus 421). Gallimard, Lutetiae 1995, ISBN 2-07-011287-X. == Pelliculae == * 1971: ''Rendez-vous à Bray'' * 1979: ''Un balcon en forêt'' == Bibliographia == * Walter Pabst (ed.): ''Der moderne französische Mythistoria. Interpretationen.'' Erich Schmidt, Berolini 1968 (De ''Auf Schloß Argol'') * Oskar Roth: ''Hermes und Herminien. Mythologie und Hermetik bei Julien Gracq.'' Universitätsverlag C. Winter, Heidelbergae 1992. * Roger Aïm, ''Julien Gracq - Prix Goncourt 1951 - Histoire d'un refus'', Joué-lès-Tours, La Simarre, 2020. * Roger Aïm, ''Julien Gracq - Jour d'octobre'', Joué-lès-Tours, Christian Pirot, 2016. * Roger Aïm, ''Julien Gracq - 3, rue du Grenier à Sel'', Rome, Portaparole, 2012. * Annie-Claude Dobbs, ''Dramaturgie et Liturgie dans l’œuvre de Julien Gracq'', Lutetiae, José Corti, 1972. * Philippe Berthier, ''Julien Gracq critique'', Ludguni, Presses Universitaires de Lyon, 1990. * Alain-Michel Boyer, ''Julien Gracq, Paysages et mémoire'', Nantes, éd. Cécile Defaut, 2007. * Frédéric Canovas, ''L'Écriture rêvée'', Lutetiae, L'Harmattan, 2000. * [[Jean Carrière]], ''Julien Gracq, qui êtes-vous ?'', Lugduni, La Manufacture, 1986. * Alain Coelho, [[Franck Lhomeau]], Jean-Louis Poitevin, ''Julien Gracq, écrivain'', Le temps Singulier/SILOE, 1988. *Antoine Compagnon, ''Les antimodernes, de Joseph de Maistre à Roland Barthes'', Lutetiae, Gallimard, 2005 * Eric Faye, ''Le Sanatorium des malades du temps'', autour de Gracq, Buzzati, Mann, José Corti, 1994. * Marie-Annick Gervais-Zaninger et Stéphane Bikialo, ''Julien Gracq. Un balcon en forêt / La presqu'île'', Lutetiae, Atlande, 2007 * Simone Grossman, ''Julien Gracq et le surréalisme'', Lutetiae, José Corti, 1980. * Hubert Haddad, ''Julien Gracq. La Forme d'une vie'', Lutetiae, Éditions Zulma, 2004. * Jean-Louis Leutrat, ''Julien Gracq'', Lutetiae, Seuil, coll. « Les contemporains », 1991. * Jean de Malestroit, ''Julien Gracq. Quarante ans d'amitié 1967-2007'', Editions Pascal Galodé, coll. « Univers littératures », 2008. * Michel Murat, ''L'Enchanteur réticent, essai sur Julien Gracq'', Lutetiae, José Corti, 2004. * Dominique Perrin, ''De Louis Poirier à Julien Gracq'', Lutetiae, Classiques Garnier, 2009. * Revue Jules Verne 10, ''entretien inédit'' de Julien Gracq avec Jean-Paul Dekiss, 2000. * Jean Pelletier, ''Julien Gracq, vérités et légendes'', Lutetiae, Éditions du Chêne, 2001. * Maël Renouard, ''L'œil et l'attente : sur Julien Gracq'', Chambéry, Comp'Act, 2003. * Bernard Vouilloux, ''Julien Gracq. La Littérature habitable'', Lutetiae, Éditions Hermann, 2007. *Mokhtar Atallah, «[https://journals.openedition.org/insaniyat/7520?lang=fr#quotation Roman et Histoire, « Le Rivage des Syrtes » : le mythe de l’ambiguïté de l’homme du XXème siècle entre l’individualisme réfractaire et le suicide collectif] », Insaniyat, 2003: 123-140 ==Nexus externi== *[https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/118541188 De Gracq apud DDB] *[https://www.imdb.com/name/nm0333506/ De Gracq apud IMDb] *[https://web.archive.org/web/20081014061846/http://www.spiegel.de/kultur/literatur/0,1518,525145,00.html Necrologia anno 2008] *[https://www.youtube.com/watch?v=sAOwM2EDKA0 De Gracq et Juenger] *[http://maisonjuliengracq.fr/ Domus Iuliani Gracq] *[https://web.archive.org/web/20080224112043/http://kritische-ausgabe.de/index.php/archiv/1137/ De gravitudine eius, cum photographia] {{DEFAULTSORT:Gracq, Iulianus}} [[Categoria:Nati 1910]] [[Categoria:Mortui 2007]] [[Categoria:Scriptores mythistoriarum Franciae]] [[Categoria:Scriptores Franciae]] [[Categoria:Auctores Francogallici]] [[Categoria:Scriptores pseudonymi]] jjqikrglyvejeyk0e6u4bchdi9ts4yi 3964385 3964384 2026-06-11T18:58:04Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Bibliographia */ 3964385 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Iulianus Gracq''', natus die [[27 Iulii]] anno [[1910]] [[Saint-Florent-le-Vieil]], mortuus die [[22 Decembris]] anno [[2007]] [[Andecavis|Andecavi]], scriptor [[Francia|Francicus]] [[surrealismus|surrealista]] inspiratus ab [[Andreas Breton|Andrea Breton]] fuit. Etiam [[Motus Romanticus|motus romantici]] fautor fuit sub specie [[Fridericus Hoelderlinus|Hoelderlini]], [[Novalis]] et [[Richardus Wagner|Ricardi Wagner]]. Anno [[1951]] operi eius ''Le rivage des Syrtes'' [[praemium Goncourt]] tributum est, quod honorum contemptor recusavit die [[3 Decembris]] 1951. Gracq inter auctores modestos numerandus, qui res biographicas in operibus negligunt. Eum moverunt et [[romanticismus]] et [[surrealismus]]; in libris saepe [[imaginatio]] libera cum symbolis confunditur. Verum nomen eius fuit ''Louis Poirier''. == Vita == [[File:Loire river Angers.jpg|thumb|[[Liger]] prope locum natalem Iuliani Gracq]] Annis inter 1921 et 1928 discipulus in hospitio meritorio [[Portus Namnetum|Portu Namnetum]] erat, antequam unum annum [[Lutetia]]e in Lyceo Henrici IV disceret. Anno 1930 admissus est in [[Schola normalis superior (Lutetia)|Scholam normalem superiorem]] ut geographiae studiis se involveret. Eodem tempore autem Schulam liberam politicarum scientiarum frequentabat cum absolutorio anno 1933. Postquam veniam docendi pro historia geographiaque nactus esset anno 1935 magister Portu Namnetum et [[coriosopitum|Coriosopiti]] fuit. Praefectus militum ex anno 1939 in [[secundum bellum mundanum|Secundo bello mundano]] bellans anno 1940 a [[germania Nazistica|Germanis]] captus est. Captivus Burghammer apud [[Hoyerswerda]] in [[Saxonia]] factus est; bello terminato [[ambianum|Ambiani]] et [[Andecavis|Andecavi]] institutoris munere fungebatur et anno 1947 Lutetiae in Lyceo Claudii Bernard institutus est. Ibidem anno 1970 rude donatus est. In pueritia captatus est libris [[iulius Verne|Iulii Verne]], [[Edgarus Allan Poe|Edgari Allan Poe]] et [[Stendhal]]. Lutetiae autem eum [[Arthurus (rex)|Arthuri regis]] fabula tetigit, fortasse [[ricardus Wagner|Wagneriani]] [[melodrama (musica)|melodramatis]] ''Parsifal'' ostensio. In vestigiis equitum etiam inter fecit in [[Cornubia]]m; eodem tempore de [[britannia Minor|Britannia Minore]] studere coepit. Momentum aliud magni momenti fuit lectura mythistoriae [[andreas Breton|Andreae Breton]] cui titulus ''Nadja''. De his omnibus indicia et signa in libris Iuliani Gracq facile inveniri possunt. Cum Editiones Gallimard opus quoddam eius vulgari noluissent, anno 1938 liber primus ''Au château d'Argol'' in domo editoria Iosephi Corti in lucem prolatus est. Andreas Breton ipse, surrealismi rex, criticos suscitavit. Quamquam Gracq numquam inter surrealistas erat, semper spiritum eorum hauriebat. Bene vixit qui bene latuit: Gracq remotus per tempus novissimum in communi natali vitam degebat. == Gravitudo == Gracq, cum anno 1943 fabulam Romanensem emblematicum ''Auf den Marmorklippen'' [[Ernestus Jünger|Ernesti Jünger]] legisset, revelationem sensit: multa similia quoad scribendi genus et argumenta in libris Iuliani Gracq deteguntur. Jünger auctor Germanus tantopere dilectus eum convenit pluries. Drama eius unicum ''Le Roi pêcheur'' anno 1949 e scaenis productum a criticis minimi aestimatum est. Gracq offensus [[litterae Franciae|litterarum Francogallicarum]] institutorum fastidium inde habebat. Anno 1950 in periodico "[[Empedocles|Empédocle]]" manifestum acerrimum de statu deplorabili litterarum et praemiorum litterariorum in Francia scripsit. [[Praemium Goncourt]] anno 1951 pro libro ''Le Rivage des Syrtes'' recusans animos multos excitavit. Ex annis 1960 ficticia minus valebant - econtra commentationes et recensiones pangere praeferebat (''Préférences'', ''Lettrines I'', ''Lettrines II'' sowie ''En lisant, en écrivant''), ubi eruditio et sagacitas Iuliani Gracq optime cernuntur. Opera eius in notissima Bibliotheca Pleiadum edita sunt, quo exprimitur reverentia adversus Iulianum Gracq scriptorem. == Opera == * ''Au château d'Argol.'' Mythistoria. 1938. * ''Un beau ténébreux.'' Mythistoria. 1945. * ''Liberté grande.'' Poemata/textus. 1946. * ''La sieste en Flandre hollandaise.'' Cogitationes. 1946. * ''André Breton.'' Commentatio. 1948. * ''Le Roi pêcheur.'' Drama. 1948. * ''La Littérature à l'estomac.'' Manifestum. 1950. * ''Le Rivage des Syrtes.'' Mythistoria. 1951. * ''Les terres du couchant.'' Fragmentum mythistoricum. 1953. (editio prima anno 2014 Lutetiae, ISBN 978-2-7143-1133-7) * ''Un balcon en forêt.'' Narrationes. 1958. * ''Préférences.'' Commentationes. 1961. * ''Lettrines I.'', Recensiones. 1967. * ''La Presqu'île.'', Novellae. 1970. * ''Lettrines II.'', Criticae de litteris. 1974. * ''Les Eaux étroites.'', Narratio. 1976. * ''En lisant, en écrivant.'', Criticae de litteris. 1980. * ''La Forme d'une ville.'' 1985. * ''Autour des sept collines.'' 1988. * ''Carnets du grand chemin.'' 1992. * ''Entretiens.'' 2002. * Opera omnia: **''Œuvres complètes I.'' (= ''Bibliothèque de la Pléiade.'' Tomus 354). Gallimard, Lutetiae 1989, ISBN 2-07-011162-8. ** ''Œuvres complètes II.'' (= ''Bibliothèque de la Pléiade.'' Tomus 421). Gallimard, Lutetiae 1995, ISBN 2-07-011287-X. == Pelliculae == * 1971: ''Rendez-vous à Bray'' * 1979: ''Un balcon en forêt'' == Bibliographia == * Walter Pabst (ed.): ''Der moderne französische Mythistoria. Interpretationen.'' Erich Schmidt, Berolini 1968 (De ''Auf Schloß Argol'') * Oskar Roth: ''Hermes und Herminien. Mythologie und Hermetik bei Julien Gracq.'' Universitätsverlag C. Winter, Heidelbergae 1992. * Roger Aïm, ''Julien Gracq - Prix Goncourt 1951 - Histoire d'un refus'', Joué-lès-Tours, La Simarre, 2020. * Roger Aïm, ''Julien Gracq - Jour d'octobre'', Joué-lès-Tours, Christian Pirot, 2016. * Roger Aïm, ''Julien Gracq - 3, rue du Grenier à Sel'', Rome, Portaparole, 2012. * Annie-Claude Dobbs, ''Dramaturgie et Liturgie dans l’œuvre de Julien Gracq'', Lutetiae, José Corti, 1972. * Philippe Berthier, ''Julien Gracq critique'', Ludguni, Presses Universitaires de Lyon, 1990. * Alain-Michel Boyer, ''Julien Gracq, Paysages et mémoire'', Nantes, éd. Cécile Defaut, 2007. * Frédéric Canovas, ''L'Écriture rêvée'', Lutetiae, L'Harmattan, 2000. * [[Jean Carrière]], ''Julien Gracq, qui êtes-vous ?'', Lugduni, La Manufacture, 1986. * Alain Coelho, [[Franck Lhomeau]], Jean-Louis Poitevin, ''Julien Gracq, écrivain'', Le temps Singulier/SILOE, 1988. *Antoine Compagnon, ''Les antimodernes, de Joseph de Maistre à Roland Barthes'', Lutetiae, Gallimard, 2005 * Eric Faye, ''Le Sanatorium des malades du temps'', autour de Gracq, Buzzati, Mann, José Corti, 1994. * Marie-Annick Gervais-Zaninger et Stéphane Bikialo, ''Julien Gracq. Un balcon en forêt / La presqu'île'', Lutetiae, Atlande, 2007 * Simone Grossman, ''Julien Gracq et le surréalisme'', Lutetiae, José Corti, 1980. * Hubert Haddad, ''Julien Gracq. La Forme d'une vie'', Lutetiae, Éditions Zulma, 2004. * Jean-Louis Leutrat, ''Julien Gracq'', Lutetiae, Seuil, coll. « Les contemporains », 1991. * Jean de Malestroit, ''Julien Gracq. Quarante ans d'amitié 1967-2007'', Editions Pascal Galodé, coll. « Univers littératures », 2008. * Michel Murat, ''L'Enchanteur réticent, essai sur Julien Gracq'', Lutetiae, José Corti, 2004. * Dominique Perrin, ''De Louis Poirier à Julien Gracq'', Lutetiae, Classiques Garnier, 2009. * Revue Jules Verne 10, ''entretien inédit'' de Julien Gracq avec Jean-Paul Dekiss, 2000. * Jean Pelletier, ''Julien Gracq, vérités et légendes'', Lutetiae, Éditions du Chêne, 2001. * Maël Renouard, ''L'œil et l'attente : sur Julien Gracq'', Chambéry, Comp'Act, 2003. * Bernard Vouilloux, ''Julien Gracq. La Littérature habitable'', Lutetiae, Éditions Hermann, 2007. *Mokhtar Atallah, «[https://journals.openedition.org/insaniyat/7520?lang=fr#quotation Roman et Histoire, « Le Rivage des Syrtes » : le mythe de l’ambiguïté de l’homme du XXème siècle entre l’individualisme réfractaire et le suicide collectif] », ''Insaniyat'', 2003: 123-140 ==Nexus externi== *[https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/118541188 De Gracq apud DDB] *[https://www.imdb.com/name/nm0333506/ De Gracq apud IMDb] *[https://web.archive.org/web/20081014061846/http://www.spiegel.de/kultur/literatur/0,1518,525145,00.html Necrologia anno 2008] *[https://www.youtube.com/watch?v=sAOwM2EDKA0 De Gracq et Juenger] *[http://maisonjuliengracq.fr/ Domus Iuliani Gracq] *[https://web.archive.org/web/20080224112043/http://kritische-ausgabe.de/index.php/archiv/1137/ De gravitudine eius, cum photographia] {{DEFAULTSORT:Gracq, Iulianus}} [[Categoria:Nati 1910]] [[Categoria:Mortui 2007]] [[Categoria:Scriptores mythistoriarum Franciae]] [[Categoria:Scriptores Franciae]] [[Categoria:Auctores Francogallici]] [[Categoria:Scriptores pseudonymi]] d1i67il2z7g67q8h670n16cumg2os2c 0 95060 3964361 3551390 2026-06-11T15:28:23Z Pippobuono 54500 capsa et fontes 3964361 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} ''' Iacobus Georges''' (natus in ''[[Saint-Maurice-sur-Moselle]]'' [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae Francicae]] [[Vosegus (praefectura Franciae) |Vosegi]] die [[30 Maii]] [[1916]]; ibidem mortuus die [[25 Februarii]] [[2004]]) fuit [[pediludium|pediludii]] societatum dux et ab anno [[1983]] usque ad annum [[1990]] [[UEFA|Unionis Europaeae Societatum Pediludii]] (UEFA) praeses. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Jacques Georges|Iacobum Georges}} {{Fontes biographici}} {{bio-stipula}} {{UEFA Praesides}} {{Lifetime|1916|1990|Georges, Iacobus}} [[Categoria:Incolae Franciae]] d776v99i7p5nmb2wzgroi216l6q6izj 0 96969 3964345 3964341 2026-06-11T12:24:40Z IacobusAmor 1163 3964345 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Logo Italy National Football Team - 2023.svg|thumb|upright=1|Turmae Pedilusoriae Nationalis Italicae [[logotypus]].]] '''Turma Pedilusoria Nationalis Italica''' ([[Italiane]] ''Nazionale italiana di calcio'') est virilis [[pediludium|pediludii]] turma nationalis [[Italia]]e, anno [[1910]] condita. Primum contra [[Turma Pedilusoria Nationalis Francica|Turmam Pedilusoriam Nationalem Francicam]] [[Mediolanum|Mediolani]] die [[15 Maii]] [[1910]] lusit, vincens 6-2. Haec turma, cuius lusores ''azzurri'' ('[[caeruleus|caerulei]]') appellantur, quater [[Certamen Mundanum Pedilusorium|Certamina Mundana Pedilusoria]] vicit ([[Certamen Mundanum Pedilusorium (1934)|1934]], [[Certamen Mundanum Pedilusorium (1938)|1938]], [[Certamen Mundanum Pedilusorium (1982)|1982]], [[Certamen Mundanum Pedilusorium (2006)|2006]]), et solum annis [[Certamen Mundanum Pedilusorium (1930)|1930]], [[Certamen Mundanum Pedilusorium (1958)|1958]], [[Certamen mundanum pedilusorium (2018)|2018]], [[Certamen Mundanum Pedilusorium (2022)|2022]] et [[Certamen Mundanum Pedilusorium (2026)|2026]] certaminibus mundanis non interfuit. A die [[3 Iunii]] [[2026]] (propter [[Ianuarius Gattuso|Ianuarii Gattuso]] salutationem), praesens pedilusorium [[exercitator]] [[Silvius Baldini]] est. == Lusores == Hi pedilusores ob anni [[2026]] lusiones [[Amicalis|amicabiles]] (die [[3 Iunii]] contra [[Turma Pedilusoria Nationalis Luxemburgensis|Luxemburgum]] et die [[7 Iunii]] contra [[Turma Pediludica Nationalis Graeca|Graeciam]]) appellantur. {| class="wikitable sortable" !<abbr>Positio</abbr> !Pedilusor !Societas |- |P ![[Ioannes Ludovicus Donnarumma]] <small>''(capitanus)''</small> | [[Fasciculus:Flag of England.svg|20x20px]] [[Manchester City Football Club]] |- |P ![[Ioannes Daffara]] | [[Fasciculus:Flag of Italy.svg|20x20px]] [[US Avellino]] |- |P ![[Laurentius Palmisani]] | [[Fasciculus:Flag of Italy.svg|20x20px]] [[Frosinone Calcio]] |- | colspan="3" | ---- |- |D ![[Marcus Palestra]] | [[Fasciculus:Flag of Italy.svg|20x20px]] [[Cagliari Calcio]] |- |D ![[Honestus Ahanor]] | [[Fasciculus:Flag of Italy.svg|20x20px]] [[Atalanta BC]] |- |D ![[David Bartesaghi]] | [[Fasciculus:Flag of Italy.svg|20x20px]] [[AC Milan]] |- |D ![[Fabius Chiarodia]] | [[Fasciculus:Flag of Germany.svg|20x20px]] [[Borussia Verein für Leibesübungen 1900 Mönchengladbach]] |- |D ![[Petrus Comuzzo]] | [[Fasciculus:Flag of Italy.svg|20x20px]] [[Associatio Pediludii Florentiae Florentina]] |- |D ![[Constantinus Favasuli]] | [[Fasciculus:Flag of Italy.svg|20x20px]] [[US Catanzaro]] |- |D ![[Nicolaus Fortini]] | [[Fasciculus:Flag of Italy.svg|20x20px]] [[Associatio Pediludii Florentiae Florentina]] |- |D ![[Gabriel Guarino]] | [[Fasciculus:Flag of Italy.svg|20x20px]] [[Turma Pedilusoria Empolis]] |- |D ![[Philippus Mané]] | [[Fasciculus:Flag of Germany.svg|20x20px]] [[Ballspielverein Borussia 09 Dortmund]] |- |D ![[Lucas Reggiani]] | [[Fasciculus:Flag of Germany.svg|20x20px]] [[Ballspielverein Borussia 09 Dortmund]] |- | colspan="3" | ---- |- |M ![[Nicolaus Pisilli]] | [[Fasciculus:Flag of Italy.svg|20x20px]] [[AS Roma]] |- |M ![[Thomas Berti]] | [[Fasciculus:Flag of Italy.svg|20x20px]] [[Cesena FC]] |- |M ![[Matthaeus Dagasso]] | [[Fasciculus:Flag of Italy.svg|20x20px]] [[Venezia FC]] |- |M ![[Iacobus Faticanti]] | [[Fasciculus:Flag of Italy.svg|20x20px]] [[Juventus Next Gen]] |- |M ![[Lucas Lipani]] | [[Fasciculus:Flag of Italy.svg|20x20px]] [[US Sassuolo Calcio]] |- |M ![[Carus Ndour]] | [[Fasciculus:Flag of Italy.svg|20x20px]] [[Associatio Pediludii Florentiae Florentina]] |- |M ![[Laurentius Venturino]] | [[Fasciculus:Flag of Italy.svg|20x20px]] [[AS Roma]] |- | colspan="3" | ---- |- |O ![[Pius Esposito]] | [[Fasciculus:Flag of Italy.svg|20x20px]] [[FC Internazionale Milano]] |- |O ![[Franciscus Camarda]] | [[Fasciculus:Flag of Italy.svg|20x20px]] [[US Lecce]] |- |O ![[Ludovicus Cherubini (pedilusor)|Ludovicus Cherubini]] | [[Fasciculus:Flag of Italy.svg|20x20px]] [[UC Sampdoria]] |- |O ![[Galfridus Ekhator]] | [[Fasciculus:Flag of Italy.svg|20x20px]] [[Genoa Cricket and Football Club]] |- |O ![[Seydou Fini]] | [[Fasciculus:Flag of Italy.svg|20x20px]] [[Frosinone Calcio]] |- |O ![[Samuel Inácio]] | [[Fasciculus:Flag of Germany.svg|20x20px]] [[Ballspielverein Borussia 09 Dortmund]] |- |O ![[Lucas Koleosho]] | [[Fasciculus:Flag of France.svg|20x20px]] [[Paris Football Club]] |- |O ![[Dominicus Vavassori]] | [[Fasciculus:Flag of Italy.svg|20x20px]] [[Atalanta BC]] |} == Exercitatores == Turmae [[exercitator]]es ([[Italia]]e ''Commissari Tecnici'' vel simpliciter ''C.T.'' appellati) usque ad [[1960]] a collegio foederato stipati erant: ab hoc tempore usque ad hodie, solum [[Helenius Herrera]] exercitator non Italicus fuit. {| class="wikitable sortable" !Exercitator !Anni |- |''Collegium foederatum'' |1910–1912 |- |[[Victorius Pozzo]] |1912 |- |''Collegium foederatum'' |1912–1924 |- |[[Victorius Pozzo]] |1924 |- |''Collegium foederatum'' |1924–1925 |- |[[Augustus Rangone]] |1925–1928 |- |[[Carolus Carcano]] |1928–1929 |- |[[Victorius Pozzo]] |1929–1948 |- |''Collegium foederatum'' |1949–1959 |- |[[Iosephus Viani]] |1960 |- |[[Ioannes Ferrari]] |1960–1961 |- |[[Ioannes Ferrari]] et [[Paulus Mazza]] |1962 |- |[[Edmundus Fabbri]] |1962–1966 |- |{{flagicon|Argentina|}} [[Helenius Herrera]] et [[Ferruccius Valcareggi]] |1966–1967 |- |[[Ferruccius Valcareggi]] |1967–1974 |- |[[Fulvius Bernardini]] |1974–1975 |- |[[Fulvius Bernardini]] et [[Aentius Bearzot]] |1975–1977 |- |[[Aentius Bearzot]] |1977–1986 |- |[[Axelius Vicini]] |1986–1991 |- |[[Henricus Sacchi]] |1991–1996 |- |[[Caesar Maldini]] |1996–1998 |- |[[Dinus Zoff]] |1998–2000 |- |[[Ioannes Trapattoni]] |2000–2004 |- |[[Marcellus Lippi]] |2004–2006 |- |[[Robertus Donadoni]] |2006–2008 |- |[[Marcellus Lippi]] |2008–2010 |- |[[Caesar Prandelli]] |2010–2014 |- |[[Antonius Conte]] |2014–2016 |- |[[Ioannes Petrus Ventura]] |2016–2017 |- |[[Ludovicus Di Biagio]] (ad interim) |2018 |- |[[Robertus Mancini]] |2018–2023 |- |[[Lucianus Spalletti]] |2023–2025 |- |[[Ianuarius Gattuso]] |2025–2026 |- |[[Silvius Baldini]] (ad interim) |2026– |} == Turmae rivalitates contentionesque == {{Pagina principalis|Rivalitates Turmae Pedilusoriae Nationalis Italicae}} == Nexus externi == {{CommuniaCat|Italy national football team|Turmam Pedilusoriam Nationalem Italicam}} * [http://www.figc.it/ Societatis pedilusoriae Italicae paginae interretiales] {{Ling|Italice|Anglice}} [[Categoria:Pediludium italicum]] [[Categoria:Turmae Nationales Pediludii|Italia]] 79wysbpzm2mstyonsb46xfnl95vzew2 0 97255 3964427 2443048 2026-06-12T00:04:17Z Cyprianus Marcus 66550 3964427 wikitext text/x-wiki '''Bernhardus''' (Theod. ''Bernhard'') '''Kuhnt''' (natus [[24 Februarii]] [[1874]] [[Lipsia]]e, mortuus [[28 Ianuarii]] [[1946]] vico ''Westensee'' apud [[Kielia]]m) vir publicus [[Germania]]e et sodalis [[SPD]] et interdum [[USPD]] fuit. ==Iuventus et munus== Post scholam finitam Kuhnt tirocinium mechanici fecit et deinde annis [[1897]] - [[1899]] opifex in classe [[Imperium Germanicum|Imperii Germanici]] oppido [[Wilhelmshaven]] fuit. Tum nauta per maria orbis terrarum vehebatur. Deinde in navaliis [[Berolinum|Berolini]] laboravit et ab anno [[1906]] secretarius collegii opificum metallicorum erat. Ab anno [[1911]] secretarius factionis [[SPD]] [[Chemnicium|Chemnicii]] fuit. Ab anno [[1914]] miles conscriptus [[Bellum Orbis Terrarum I|Bello Orbis Terrarum I]] interfuit: Iterum in Wilhelmshaven calefactorius navis fuit. ==Cursus honorum== Annis [[1908]] - [[1911]] decurio urbis [[Kielia]]e erat. Kuhnt ab anno [[1917]] sodalis factionis novae [[USPD]] factus est, quae bellum continuandum negavit et itaque a SPD se recessit. Cum praefecti classis [[24 Octobris]] [[1918]], cum de pace iam ageretur, iubebant, ut naves longae contra Britanniam iterum certarent, nautae hoc non fecerunt, sed eversionem rerum coeperunt. [[Fasciculus:Karte-Oldenburg.png|thumb|Loci tumultuum anni 1918/1919 in Ducato Oldenburgensi]] Kuhnt dux militum et nautarum tumultuosorum oppido Rüstringen postulabat, ut Dux Magnus [[Ducatus Oldenburgensis|Oldenburgi]] se recederet et Oldenburgum res publica redderetur. Haec [[11 Novembris]] 1918 adeptus est et Kuhnt praeses rei publicae novae electus est. [[19 Ianuarii]] [[1919]] candidatus [[Consilium Formae Civitatis Constituendae (Germania 1919)|Consilii Formae Civitatis Constituendae]] fuit, sed contra candidatum SPD suffragium perdidit. [[27 Ianuarii]] 1919 itaque factio Communista ([[KPD]]) Rüstringen rebus novis studebat et aedificia publica occupabat. Tumultuosi mox superati sunt, sed Kuhnt accusatus est, quod de consiliis KPD certior factus nihiil contra fecisset. Itaque [[29 Ianuarii]] 1919 praeses Oldenburgi remotus est. Tum Kuhnt in patriam [[Saxonia]]m revertit, ubi anno [[1922]] iterum sodalis SPD factus est et anno [[1920]] legatus [[Dieta Imperii Germanici|Dietae Imperii Germanici]] electus est et ad annum [[1933]] mansit. Annis [[1922]] - [[1923]] pagum Flavam (Theodisce ''Flöha'') administrabat, Inter legatos SPD una cum [[Maximilianus Seydewitz|Maximiliano Seydewitz]] et aliis semper ad sinistram extremam vergebat. Cum [[NSDAP|Nazistae]] rerum Germaniae potiti sunt, Kuhnt [[9 Martii]] ad usque [[20 Iulii]] [[1934]] in carcere captus est. ==Nexus externi== *[http://www.reichstag-abgeordnetendatenbank.de/selectmaske.html?pnd=130011711&recherche=ja Curricula vitae in libris legatorum Dietae Imperii Germanici (lingua Theodisca)] {{Praesides Ministrorum Oldenburgi}} {{DEFAULTSORT:Kuhnt, Bernhardus}} [[Categoria:Nati 1874]] [[Categoria:Praesides ministrorum Oldenburgi]] [[Categoria:Legati Consilii Formae Civitatis Constituendae (Germania 1919)]] [[Categoria: Legati Dietae Imperii Germaniae (Res publica Vimariana)]] [[Categoria:Mortui 1946]] 5rngdh1uo8m5slmiply3px35c31yl1g 0 101419 3964429 3718245 2026-06-12T00:17:59Z Cyprianus Marcus 66550 3964429 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:DrHeinrichGustavvonBeck.jpg|thumb|Henricus Gustavus de Beck]] '''Henricus Gustavus de''' (Theod. ''Heinrich Gustav von'') '''Beck''' (natus [[11 Aprilis]] [[1854]] [[Gerapolis]], mortuus [[9 Ianuarii]] [[1933]] [[Dresda]]e) vir publicus ac iurisprudens [[Germania]]e fuit. == Iuventus et munus == Beck [[Chemnicium|Chemnicii]] maturitatem adeptus est ac deinde [[Heidelberga]]e, [[Lipsia]]e [[Berolinum|Berolinique]] iurisprudentiae studebat. Referndarius iustitiae fuit et deinde assessor consilii urbis Dresdae. == Cursus honorum == Annis [[1890]] - [[1895]] magister civium oppidi Frankenbergae (in Saxonia), deinde [[Friberga]]e, deinde a die [[17 Septembris]] [[1896]] urbis Chemnitii magister civium superior electus est. Ad usque annum [[1907]] hoc magistratu fungebatur et hoc tempore urbs valde aucta est. Ab anno 1895 Beck et legatus camerae superioris senatus terrae [[Saxonia]]e fuit. [[15 Ianuarii]] [[1908]] [[Fridericus Augustus III (rex Saxoniae)|Fridericus Augustus III]] rex Saxoniae eum administrum institutionis publicae Saxoniae nominavit, quod officium administrans Beck praesertim eruditionem puellarum adiuvit et auxit. [[21 Maii]] [[1914]] rex praeterea praesidem ministrorum Saxoniae fecit. [[26 Octobris]] [[1918]], cum iam motus contra monarchiam coepisset, Beck a magistratu se recessit et a rege ultimus Saxonum nobilitatus est. == Ultimi Anni == Ultimis annis vitae de Beck Dresdae et [[Misnia]]e vixit, ubi praepositus [[Cathedralis]] fuit, quod officium ei rex olim transtulerat. == Nexus externi == * [https://web.archive.org/web/20080608161645/http://www.archiv.sachsen.de/archive/dresden/4978_3132363438.htm acta relicta de Beck in tabulario statali Saxoniae (lingua Theodisca)] {{Praesides Ministrorum Saxoniae}} {{DEFAULTSORT:Beck, Henricus Gustavus de}} [[Categoria:Nati 1854]] [[Categoria:Alumni Universitatis Heidelbergensis]] [[Categoria:Alumni Universitatis Lipsiensis]] [[Categoria:Alumni universitatum et scholarum Berolinensium]] [[Categoria:Magistri Civium Superiores Chemnicii]] [[Categoria:Praesides ministrorum Saxoniae]] [[Categoria:Mortui 1933]] p7n8icdjfplnqpbh3duzku41994mybl 0 104865 3964353 3719637 2026-06-11T14:13:11Z ~2026-34511-13 210816 3964353 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Jean_Ziegler.jpg|thumb|Ioannes Ziegler<br />in [[librorum mercatus Francofurtensis|librorum mercatu Francofurtensi]] anno 2009]] '''Ioannes Ziegler''', publice '''Hans Ziegler''' ([[Timium|Timii]] die [[19 Aprilis]] [[1934]] natus; die [[10 Iunii]] [[2026]] mortuus) fuit [[sociologia]]e professor, [[scriptor]], [[Politicus|rerum politicarum peritus]] et [[diurnarius]] [[Helvetia|Helveticus]]. Ziegler multos annos munere populi in [[Consilium Nationale|consilio nationali]] functus est. Multa de [[argentaria|argentariis]] Helveticis scripsit, socius [[factio socialistica Helvetica|factionis socialisticae Helveticae]] fuit, eamque acri [[Iudicium|iudicio]] percenset. Ab anno 2000 ad annum 2008 legatus specialis [[Nationes Unitae|Nationum Unitarum]] de iure ad [[alimentum|alimenta]] contra [[penuria victus|penuriam victus]] fuit et ab anno 2008 ad annum 2014 legatus [[Consociationis Nationum Iurum Humanorum Consilium|CN Consilii de Iuribus Humanis]]. Etiam socius fuit [[Commissum Iurum Humanorum Consociationis Nationum|commissi iurum humanorum Nationum Unitarum]]. == Nexus externi == {{communiaCat|Jean Ziegler|Ioannem Ziegler}} * {{PND|11863674X}} * [[Die Zeit]] (47/2005): [https://web.archive.org/web/20080918222438/http://zeus.zeit.de/text/2005/47/Traum_2fZiegler Colloquium percontativum cum Ioanne Ziegler ''Ich habe einen Traum'' ] {{scriptor-stipula}} {{Lifetime|1934|2026|Ziegler, Ioannes}} [[Categoria:Legati Consilio Nationali Helvetiae]] [[Categoria:Scriptores Helvetiae]] [[Categoria:Incolae pagi Bernensis]] q9ikyqy94ctrj0i2z0mio0uidpfbzfr 0 109027 3964408 3715875 2026-06-11T21:04:38Z Lesgles 13285 paginam auxi 3964408 wikitext text/x-wiki {{Capsa subdivisionis Vicidatorum}} '''Emanuel''' (Anglice ''Emanuel County'') est [[Georgia (Civitates Foederatae)|Georgiae]] comitatus in [[CFA|Civitatibus Foederatis Americae]], cui sunt 23{{thinsp}}000 incolarum. Comitatus, cuius caput est oppidum [[Swainsboro]], die [[10 Decembris]] [[1812]] ex partibus comitatuum [[Bulloch Comitatus|Bulloch]] et [[Montgomery (comitatus Georgiae)|Montgomery]] creatus, in honorem [[David Emanuel|Davidis Emanuel]], quondam Georgiae praesidis, nominatus est. Superficies comitatus est fere 1800 chiliometra quadrata. Ex septem [[praetorium|praetoriis]] quae comitatus per ducentos annos habuit, quattuor incendio deletae sunt; praetorium hodieque exstans anno 2002 perfectum est. Duae tertiae partes incolarum in pagis et rure habitant. In re politica, comitatus factionis Republicanae propugnaculum est; anno 2024 prope tres quartas partes suffragiorum [[Donaldus Trumpius|Donaldo Trumpio]] datae sunt. == Pinacotheca == <gallery> Emanuel County Courthouse, Swainsboro, GA, US.jpg|thumb|[[Praetorium]] Emanuel comitatûs James Coleman House, Swainsboro, GA, US.jpg|thumb|Domus Iacobi Coleman, inter annos 1901 et 1904 aedificata, in {{creanda|en|National Register of Historic Places|Catalogus locorum historicorum Civitatum Foederatarum|Catalogo locorum historicorum Civitatum Foederatarum}} recepta </gallery> == Nexus externi == * [https://www.emanuelco-ga.gov/298/Our-History De historia] in pagina publica comitatûs * [https://www.georgiaencyclopedia.org/articles/counties-cities-neighborhoods/emanuel-county/ De comitatû] in ''Nova Encyclopaedia Georgiana'' (New Georgia Enyclopedia) {{geo-stipula}} {{Comitatus Georgiae}} [[Categoria:Comitatus Georgiae]] 3egomyoc9um9c92z82vyl50kpg9qoik 3964430 3964408 2026-06-12T00:28:03Z Lesgles 13285 /* Pinacotheca */ 3964430 wikitext text/x-wiki {{Capsa subdivisionis Vicidatorum}} '''Emanuel''' (Anglice ''Emanuel County'') est [[Georgia (Civitates Foederatae)|Georgiae]] comitatus in [[CFA|Civitatibus Foederatis Americae]], cui sunt 23{{thinsp}}000 incolarum. Comitatus, cuius caput est oppidum [[Swainsboro]], die [[10 Decembris]] [[1812]] ex partibus comitatuum [[Bulloch Comitatus|Bulloch]] et [[Montgomery (comitatus Georgiae)|Montgomery]] creatus, in honorem [[David Emanuel|Davidis Emanuel]], quondam Georgiae praesidis, nominatus est. Superficies comitatus est fere 1800 chiliometra quadrata. Ex septem [[praetorium|praetoriis]] quae comitatus per ducentos annos habuit, quattuor incendio deletae sunt; praetorium hodieque exstans anno 2002 perfectum est. Duae tertiae partes incolarum in pagis et rure habitant. In re politica, comitatus factionis Republicanae propugnaculum est; anno 2024 prope tres quartas partes suffragiorum [[Donaldus Trumpius|Donaldo Trumpio]] datae sunt. == Pinacotheca == <gallery> Emanuel County Courthouse, Swainsboro, GA, US.jpg|[[Praetorium]] Emanuel comitatûs James Coleman House, Swainsboro, GA, US.jpg|Domus Iacobi Coleman, inter annos 1901 et 1904 aedificata, in {{creanda|en|National Register of Historic Places|Catalogus locorum historicorum Civitatum Foederatarum|Catalogo locorum historicorum Civitatum Foederatarum}} recepta </gallery> == Nexus externi == * [https://www.emanuelco-ga.gov/298/Our-History De historia] in pagina publica comitatûs * [https://www.georgiaencyclopedia.org/articles/counties-cities-neighborhoods/emanuel-county/ De comitatû] in ''Nova Encyclopaedia Georgiana'' (New Georgia Enyclopedia) {{geo-stipula}} {{Comitatus Georgiae}} [[Categoria:Comitatus Georgiae]] hz74fxipbdf889ulyr1x075ef8dgetj 0 114947 3964443 3962127 2026-06-12T04:45:13Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3964443 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Corpus Iuris Civilis 02.jpg|thumb|CORPUS IURIS CIVILIS. Institutiones et Digestae. Gothofredus, 1583]] '''Corpus Iuris Civilis''' (''CIC'' sive ''CICiv'', ut distinctius a ''[[Corpus iuris canonici|Corpore Iuris Canonici]]'' distinguatur ) est compilatio [[Ius Romanum|Iuris Romani]], quae annis [[528]]-[[534]] iussu imperatoris [[Iustinianus I|Iustiniani I]] facta primum anno [[529]] edita est, cuius secunda editio autem die [[30 Decembris]] [[533]] promulgata ius ratum esse coepit. == Nomen == Nomen ''Corpus Iuris Civilis'' non est Iustiniani temporis, sed ex opere ''Corpus Iuris Civilis'' anno [[1583]] a [[Dionysius Gothofredus|Dionysio Gothofredo]] (1549-1622) edito, quae est versio humanistica textuum Iustiniani. == Partes Corporis Iuris Civilis == * '''Institutiones''', liber de arte iuridica summa auctoritate instructus, quod ab ipso imperatore una cum Codice et Pandectis (Digestis) editus est, ut introductionem praeberet. Hae Institutiones in [[Gaius (iuris consultus)|Gaii]] [[Institutiones|Institutionibus]] innituntur. * [[Pandectae]] sive [[Digesta]], 533/534, compilatio iuris validi. * [[Codex Iustinianus]], compilatio edictorum Caesarum a saeculo secundo. * [[Novellae]], post 534. Leges imperiales post annum 534 promulgatae (plerumque lingua Graeca scriptae). {{NexInt}} * [[Codex Theodosianus]] == Nexus externus == * [https://droitromain.univ-grenoble-alpes.fr/corpjurciv.htm Corpus Iuris Civilis] ([[Ioannes Gaudemet]]) * [https://web.archive.org/web/20240105174239/https://amshistorica.unibo.it/176 Corpus Iuris Civilis] * [http://standish.stanford.edu/bin/search/advanced/process?clauseMapped(subjectBrowse)=Roman+law.&sort=title&browse=1 Corpus Iuris Civilis] 1889 (Stanford, [[facsimile]] editionis anni 1889, Berolini: Apud Weidmannos) * [https://archive.org/details/corpusiuriscivil00krueuoft Institutiones et Digesta], [https://archive.org/details/corpusiuriscivil02krueuoft Codex Iustinianus], [https://archive.org/details/corpusiuriscivil03krueuoft/ Novellae]; editiones annorum 1890 {{ius-stipula}} [[Categoria:Ius Romanum]] [[Categoria:Iustinianus]] [[Categoria:Scripta 533]] [[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]] quvjdx5iv5w31nc54ahfv7k4h88luk9 0 117570 3964399 3891650 2026-06-11T19:51:24Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3964399 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Claudia Gerini''' ([[Roma]]e die [[18 Decembris]] [[1971]]) est [[actrix]] [[cinematographia|cinematographica]] et cantrix [[Italia|Italica]]. == Pelliculae selectae == Inter [[pellicula]]s in quibus Claudia Gerini egit sunt: * [[2009]] - ''[[Diverso da chi?]]'' * [[2012]] - ''[[Reality (pellicula)|Reality]]'' * [[2014]] - ''[[Tutta colpa di Freud]]'' == Nexus externi == * {{Imdb name|0314358|Claudia Gerini}} * [https://web.archive.org/web/20070330213604/http://www.claudiagerini.it/ Claudiae Gerini pagina interretialis] {{bio-stipula}} {{lifetime|1971||Gerini, Claudia}} [[Categoria:Actores Italiae]] [[Categoria:Cantores]] da2btu3jw9oopttmbews762zo5dva0s 0 122638 3964452 3477878 2026-06-12T07:23:46Z ~2026-34600-76 210855 Paucus etymologicus notae addidi 3964452 wikitext text/x-wiki {{L}}<!-- {{Infobox laboratory equipment |name = Microscope |image = Optical microscope nikon alphaphot +.jpg |uses = Small sample observation |notable_experiments = Discovery of [[Cell (biology)|cell]]s |inventor = [[Hans Lippershey]]<br/>[[Zacharias Janssen]] |related = [[Optical microscope]] [[Electron microscope]] }}--> [[Fasciculus:Old-microscopes.jpg|thumb|Microscopia [[saeculum 18|saeculi duodevicensimi]] in [[Musée des Arts et Métiers]] [[Lutetia]]e]] [[Fasciculus:Leitz_117298_frei.jpg|thumb|Microscopium opticum [[Leitz (Optik)|Leitz]] anno [[1909]] factum]] '''Microscopium''' ([[Graece]] μικρόν 'parvum' + σκοπεῖν 'observare', [[Italice]]: ''microscopio'')<ref>Dicitur Ioannes Faber en {{Cite book |title=Le Opere di Galileo Galilei |date=1890 |publisher=Tipografia Barbèra |editor-last=Favaro |editor-first=Antonio |volume=XIII |location=Florentia |chapter=1719: Giovanni Faber a Federico Cesi in Acquasparta |orig-date=1625-04-13 |chapter-url=https://archive.org/details/le-opere-di-galileo-galilei-edizione-nazionale-volume-13/page/264/mode/1up |page=264|quote=...et lo chiamo '''microscopio''',...}}</ref> sive '''occulinus'''<ref>quod confer Italice ''occhiolino'' dicitur [[Galilaeus Galilaei]] en {{cite book |chapter=Dispersed collections of scientific books: The case of the private library of Federico Cesi (1585–1630) |last=Biagetti |first=Maria Teresa |editor-last1=Bruni |editor-first1=Flavia |editor-last2=Pettegree |editor-first2=Andrew |title=Lost Books: Reconstructing the Print World of Pre-Industrial Europe |publisher=Brill |location=Leiden |year=2016 |page=396 |isbn=978-90-04-31181-7 |via=[[Google Books]]}}</ref> est instrumentum ad videndum res pusillas, e.g. [[microbium]] et [[cellula]]s, quae solo oculo videri non possunt. Sunt microscopia aut [[optica]] aut [[electronica]]. Microscopium opticum est inventum anno [[1590]] a [[Zacharias Janssen|Zacharia Janssen]], fabro et mercatore [[perspicillum|perspicillorum]] [[Nederlandia|Batavo]]. {{NexInt}} * [[Histologia]] * [[Microscopium electronicum]] == Notae == <references /> {{stipula}} [[Categoria:Instrumenta visifica]] [[Categoria:Microscopia]] [[Categoria:Inventiones]] [[Categoria:Microbiologia]] {{Myrias|Technologia}} 9ahdqub2dwh78gzuajkmqgleuyvl19z 3964453 3964452 2026-06-12T07:24:21Z ~2026-34600-76 210855 3964453 wikitext text/x-wiki {{L}}<!-- {{Infobox laboratory equipment |name = Microscope |image = Optical microscope nikon alphaphot +.jpg |uses = Small sample observation |notable_experiments = Discovery of [[Cell (biology)|cell]]s |inventor = [[Hans Lippershey]]<br/>[[Zacharias Janssen]] |related = [[Optical microscope]] [[Electron microscope]] }}--> [[Fasciculus:Old-microscopes.jpg|thumb|Microscopia [[saeculum 18|saeculi duodevicensimi]] in [[Musée des Arts et Métiers]] [[Lutetia]]e]] [[Fasciculus:Leitz_117298_frei.jpg|thumb|Microscopium opticum [[Leitz (Optik)|Leitz]] anno [[1909]] factum]] '''Microscopium''' ([[Graece]] μικρόν 'parvum' + σκοπεῖν 'observare', [[Italice]]: ''microscopio'')<ref>Dicitur Ioannes Faber en {{Cite book |title=Le Opere di Galileo Galilei |date=1890 |publisher=Tipografia Barbèra |editor-last=Favaro |editor-first=Antonio |volume=XIII |location=Florentia |chapter=1719: Giovanni Faber a Federico Cesi in Acquasparta |orig-date=1625-04-13 |chapter-url=https://archive.org/details/le-opere-di-galileo-galilei-edizione-nazionale-volume-13/page/264/mode/1up |page=264|quote=...et lo chiamo '''microscopio''',...}}</ref> sive '''occulinus'''<ref>quod confer Italice ''occhiolino'' dicitur [[Galilaeus Galilaei]] en {{cite book |chapter=Dispersed collections of scientific books: The case of the private library of Federico Cesi (1585–1630) |last=Biagetti |first=Maria Teresa |editor-last1=Bruni |editor-first1=Flavia |editor-last2=Pettegree |editor-first2=Andrew |title=Lost Books: Reconstructing the Print World of Pre-Industrial Europe |publisher=Brill |location=Leiden |year=2016 |page=396 |isbn=978-90-04-31181-7 }}</ref> est instrumentum ad videndum res pusillas, e.g. [[microbium]] et [[cellula]]s, quae solo oculo videri non possunt. Sunt microscopia aut [[optica]] aut [[electronica]]. Microscopium opticum est inventum anno [[1590]] a [[Zacharias Janssen|Zacharia Janssen]], fabro et mercatore [[perspicillum|perspicillorum]] [[Nederlandia|Batavo]]. {{NexInt}} * [[Histologia]] * [[Microscopium electronicum]] == Notae == <references /> {{stipula}} [[Categoria:Instrumenta visifica]] [[Categoria:Microscopia]] [[Categoria:Inventiones]] [[Categoria:Microbiologia]] {{Myrias|Technologia}} cvk3umrvo70jbxrl2nf1rcqf1ncemfn 3964463 3964453 2026-06-12T11:44:46Z IacobusAmor 1163 ~ (10K) 3964463 wikitext text/x-wiki {{L}}<!-- {{Infobox laboratory equipment |name = Microscope |image = Optical microscope nikon alphaphot +.jpg |uses = Small sample observation |notable_experiments = Discovery of [[Cell (biology)|cell]]s |inventor = [[Hans Lippershey]]<br/>[[Zacharias Janssen]] |related = [[Optical microscope]] [[Electron microscope]] }}--> [[Fasciculus:Old-microscopes.jpg|thumb|Microscopia [[saeculum 18|saeculi duodevicensimi]] in [[Musée des Arts et Métiers]] [[Lutetia]]e.]] [[Fasciculus:Leitz_117298_frei.jpg|thumb|upright-0.8|Microscopium opticum [[Leitz (Optik)|Leitz]] anno [[1909]] factum,]] '''Microscopium''' ([[Graece]] μικρόν 'parvum' + σκοπεῖν 'observare') est [[instrumentum]] ad res pusillas videndas, e.g. [[microbium|microbia]] et [[cellula]]s, quae solo [[oculus|oculo]] videri non possunt. Microscopia aut [[optica]] aut [[electronica]] sunt. ==Historia== Microscopium opticum est inventum anno [[1590]] a [[Zacharias Janssen|Zacharia Janssen]], [[faber|fabro]] et [[mercator]]e [[perspicillum|perspicillorum]] [[Nederlandia|Batavo]]. [[Vocabulum|Vocabula]] ''microscopio''<ref>Dicitur Ioannes Faber en {{Cite book |title=Le Opere di Galileo Galilei |date=[[1890]] |publisher=Tipografia Barbèra |editor-last=Favaro |editor-first=Antonio |volume=XIII |location=Florentia |chapter=1719: Giovanni Faber a Federico Cesi in Acquasparta |orig-date=1625-04-13 |chapter-url=https://archive.org/details/le-opere-di-galileo-galilei-edizione-nazionale-volume-13/page/264/mode/1up |page=264|quote=...et lo chiamo '''microscopio.'''}}</ref> et ''occulinus''<ref>Quod confer Italiane ''occhiolino'' dicitur [[Galilaeus Galilaei]] in {{cite book |chapter=Dispersed collections of scientific books: The case of the private library of Federico Cesi (1585–1630) |last=Biagetti |first=Maria Teresa |editor-last1=Bruni |editor-first1=Flavia |editor-last2=Pettegree |editor-first2=Andrew |title=Lost Books: Reconstructing the Print World of Pre-Industrial Europe |publisher=Brill |location=Luguduni Batavorum|year=[[2016]] |page=396 |isbn=978-90-04-31181-7}}.</ref> [[Italiane]] primum adhibebatur {{NexInt}} * [[Histologia]] * [[Microscopium electronicum]] == Notae == <references /> {{stipula}} [[Categoria:Instrumenta visifica]] [[Categoria:Inventiones]] [[Categoria:Microbiologia]] [[Categoria:Microscopia]] {{Myrias|Technologia}} 1l8gmjpttao9mu7e31fl5o9etzkl87k 0 123776 3964363 3964243 2026-06-11T15:30:30Z Pippobuono 54500 nomen latine 3964363 wikitext text/x-wiki Hic est index [[commune|communium]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] praefecturae [[Francia|Francicae]], cui subsunt communia 515 numero. [[Fasciculus:Vosges-Position.png|thumb|Situs praefecturae]] [[Fasciculus: Senones vu du Petit Paris.jpg|thumb|Despectus in ''[[ Senones ]]'']] {| class="wikitable sortable" ! [[INSEE|Numerus INSEE]] ! [[Numerus cursualis]] ! [[Commune]] |- | 88001 | 88270 | [[Les Ableuvenettes]] |- | 88002 | 88500 | [[Ahéville]] |- | 88003 | 88140 | [[Aingeville]] |- | 88004 | 88320 | [[Ainvelle (Vosegus)|Ainvelle]] |- | 88005 | 88110 | [[Allarmont]] |- | 88006 | 88500 | [[Ambacuria]] |- | 88007 | 88410 | [[Ameuvelle]] |- | 88008 | 88700 | [[Anglemont]] |- | 88009 | 88650 | [[Anould]] |- | 88010 | 88170 | [[Aouze]] |- | 88011 | 88380 | [[Arches (Vosegus)|Arches]] |- | 88012 | 88380 | [[Archettes]] |- | 88013 | 88170 | [[Aroffe]] |- | 88014 | 88430 | [[Arrentès-de-Corcieux]] |- | 88015 | 88300 | [[Attignéville]] |- | 88016 | 88260 | [[Attigny (Vosegus)|Attigny]] |- | 88017 | 88300 | [[Aulnois]] |- | 88018 | 88640 | [[Aumontzey]] |- | 88019 | 88300 | [[Autigny-la-Tour]] |- | 88020 | 88300 | [[Autreville (Vosegus)|Autreville]] |- | 88021 | 88700 | [[Autrey (Vosegus)|Autrey]] |- | 88022 | 88140 | [[Auzainvilliers]] |- | 88023 | 88500 | [[Avillers (Vosegus)|Avillers]] |- | 88024 | 88130 | [[Avrainville (Vosegus)|Avrainville]] |- | 88025 | 88630 | [[Avranville]] |- | 88026 | 88600 | [[Aydoilles]] |- | 88027 | 88330 | [[Badménil-aux-Bois]] |- | 88028 | 88460 | [[La Baffe]] |- | 88029 | 88240 | [[Bains-les-Bains]] |- | 88030 | 88270 | [[Bainville-aux-Saules]] |- | 88031 | 88170 | [[Balléville]] |- | 88032 | 88520 | [[Ban-de-Laveline]] |- | 88033 | 88210 | [[Ban-de-Sapt]] |- | 88106 | 88230 | [[Ban-sur-Meurthe-Clefcy]] |- | 88035 | 88640 | [[Barbey-Seroux]] |- | 88036 | 88300 | [[Barville (Vosegus)|Barville]] |- | 88037 | 88120 | [[Basse-sur-le-Rupt]] |- | 88038 | 88130 | [[Battexey]] |- | 88039 | 88500 | [[Baudricourt]] |- | 88040 | 88150 | [[Bayecourt]] |- | 88041 | 88270 | [[Bazegney]] |- | 88042 | 88700 | [[Bazien]] |- | 88043 | 88500 | [[Bazoilles-et-Ménil]] |- | 88044 | 88300 | [[Bazoilles-sur-Meuse]] |- | 88045 | 88300 | [[Beaufremont]] |- | 88046 | 88600 | [[Beauménil]] |- | 88047 | 88270 | [[Begnécourt]] |- | 88048 | 88370 | [[Bellefontaine (Vosegus)|Bellefontaine]] |- | 88049 | 88260 | [[Belmont-lès-Darney]] |- | 88050 | 88600 | [[Belmont-sur-Buttant]] |- | 88051 | 88800 | [[Belmont-sur-Vair]] |- | 88052 | 88260 | [[Belrupt]] |- | 88053 | 88210 | [[Belval (Vosegus)|Belval]] |- | 88054 | 88520 | [[Bertrimoutier]] |- | 88055 | 88450 | [[Bettegney-Saint-Brice]] |- | 88056 | 88500 | [[Bettoncourt]] |- | 88057 | 88490 | [[Le Beulay]] |- | 88058 | 88170 | [[Biécourt]] |- | 88059 | 88430 | [[Biffontaine]] |- | 88060 | 88500 | [[Blémerey (Vosegus)|Blémerey]] |- | 88061 | 88410 | [[Bleurville]] |- | 88062 | 88320 | [[Blevaincourt]] |- | 88063 | 88270 | [[Bocquegney]] |- | 88064 | 88600 | [[Bois-de-Champ]] |- | 88065 | 88260 | [[Bonvillet]] |- | 88066 | 88500 | [[Boulaincourt]] |- | 88068 | 88470 | [[La Bourgonce]] |- | 88069 | 88270 | [[Bouxières-aux-Bois]] |- | 88070 | 88130 | [[Bouxurulles]] |- | 88071 | 88270 | [[Bouzemont]] |- | 88073 | 88130 | [[Brantigny]] |- | 88074 | 88350 | [[Brechainville]] |- | 88075 | 88250 | [[La Bresse]] |- | 88076 | 88600 | [[Brouvelieures]] |- | 88077 | 88700 | [[Brû]] |- | 88078 | 88600 | [[Bruyères]] |- | 88079 | 88140 | [[Boloniacivilla]] |- | 88080 | 88700 | [[Bult]] |- | 88081 | 88540 | [[Bussang]] |- | 88082 | 88110 | [[Celles-sur-Plaine]] |- | 88083 | 88300 | [[Certilleux]] |- | 88084 | 88130 | [[Chamagne]] |- | 88085 | 88640 | [[Champdray]] |- | 88086 | 88600 | [[Ducis Campus|Champ-le-Duc]] |- | 88087 | 88000 | [[Chantraine (commune)|Chantraine]] |- | 88088 | 88240 | [[La Chapelle-aux-Bois]] |- | 88089 | 88600 | [[La Chapelle-devant-Bruyères]] |- | 88090 | 88130 | [[Carpinia]] |- | 88091 | 88460 | [[Charmois-devant-Bruyères]] |- | 88092 | 88270 | [[Charmois-l'Orgueilleux]] |- | 88093 | 88210 | [[Châtas]] |- | 88094 | 88330 | [[Châtel-sur-Moselle]] |- | 88095 | 88170 | [[Châtenois (Vosegus)|Châtenois]] |- | 88096 | 88410 | [[Châtillon-sur-Saône]] |- | 88097 | 88500 | [[Chauffecourt]] |- | 88098 | 88390 | [[Chaumousey]] |- | 88099 | 88150 | [[Chavelot]] |- | 88100 | 88500 | [[Chef-Haut]] |- | 88101 | 88460 | [[Cheniménil]] |- | 88102 | 88630 | [[Chermisey]] |- | 88103 | 88270 | [[Circourt]] |- | 88104 | 88300 | [[Circourt-sur-Mouzon]] |- | 88105 | 88410 | [[Claudon]] |- | 88107 | 88630 | [[Clérey-la-Côte]] |- | 88108 | 88240 | [[Le Clerjus]] |- | 88109 | 88120 | [[Cleurie]] |- | 88110 | 88700 | [[Clézentaine]] |- | 88111 | 88100 | [[Coinches]] |- | 88112 | 88490 | [[Colroy-la-Grande]] |- | 88113 | 88490 | [[Combrimont]] |- | 88114 | 88140 | [[Gundrecivilla]] |- | 88115 | 88430 | [[Corcieux]] |- | 88116 | 88310 | [[Cornimont]] |- | 88117 | 88170 | [[Courcelles-sous-Châtenois]] |- | 88118 | 88630 | [[Coussey]] |- | 88119 | 88140 | [[Crainvilliers]] |- | 88120 | 88520 | [[La Croix-aux-Mines]] |- | 88121 | 88330 | [[Damas-aux-Bois]] |- | 88122 | 88270 | [[Damas-et-Bettegney]] |- | 88123 | 88320 | [[Damblain]] |- | 88124 | 88260 | [[Darney]] |- | 88125 | 88170 | [[Darney-aux-Chênes]] |- | 88126 | 88390 | [[Darnieulles]] |- | 88127 | 88700 | [[Deinvillers]] |- | 88128 | 88210 | [[Denipaire]] |- | 88129 | 88270 | [[Derbamont]] |- | 88130 | 88600 | [[Destord]] |- | 88131 | 88600 | [[Deycimont]] |- | 88132 | 88000 | [[Deyvillers]] |- | 88133 | 88000 | [[Dignonville]] |- | 88134 | 88000 | [[Dinozé]] |- | 88135 | 88460 | [[Docelles]] |- | 88136 | 88000 | [[Dogneville]] |- | 88137 | 88170 | [[Dolaincourt]] |- | 88138 | 88260 | [[Dombasle-devant-Darney]] |- | 88139 | 88500 | [[Dombasle-en-Xaintois]] |- | 88140 | 88140 | [[Dombrot-le-Sec]] |- | 88141 | 88170 | [[Dombrot-sur-Vair]] |- | 88144 | 88500 | [[Domèvre-sous-Montfort]] |- | 88142 | 88390 | [[Domèvre-sur-Avière]] |- | 88143 | 88330 | [[Domèvre-sur-Durbion]] |- | 88145 | 88600 | [[Domfaing]] |- | 88146 | 88800 | [[Domjulien]] |- | 88147 | 88390 | [[Dommartin-aux-Bois]] |- | 88148 | 88200 | [[Domnus Martinus (Romaricus Mons)]] |- | 88149 | 88260 | [[Dommartin-lès-Vallois]] |- | 88150 | 88170 | [[Dommartin-sur-Vraine]] |- | 88151 | 88270 | [[Donoparium]] |- | 88152 | 88600 | [[Dompierre (Vosegus)|Dompierre]] |- | 88153 | 88700 | [[Domptail]] |- | 88154 | 88630 | [[Domnum Remigium]] |- | 88155 | 88500 | [[Domvallier]] |- | 88156 | 88700 | [[Doncières]] |- | 88157 | 88220 | [[Dounoux]] |- | 88158 | 88510 | [[Éloyes]] |- | 88159 | 88650 | [[Entre-deux-Eaux]] |- | 88160 | 88000 | [[Spinalium]] |- | 88161 | 88260 | [[Escles]] |- | 88162 | 88260 | [[Esley]] |- | 88163 | 88130 | [[Essegney]] |- | 88164 | 88500 | [[Estrennes]] |- | 88165 | 88480 | [[Étival-Clairefontaine]] |- | 88166 | 88450 | [[Évaux-et-Ménil]] |- | 88167 | 88460 | [[Faucompierre]] |- | 88168 | 88700 | [[Fauconcourt]] |- | 88169 | 88600 | [[Fays (Vosegus)|Fays]] |- | 88170 | 88360 | [[Ferdrupt]] |- | 88171 | 88410 | [[Fignévelle]] |- | 88172 | 88600 | [[Fiménil]] |- | 88173 | 88130 | [[Florémont]] |- | 88174 | 88390 | [[Fomerey]] |- | 88175 | 88600 | [[Fontenay (Vosegus)|Fontenay]] |- | 88176 | 88240 | [[Fontenoy-le-Château]] |- | 88177 | 88530 | [[La Forge (Vosegus)|La Forge]] |- | 88178 | 88390 | [[Les Forges (Vosegus)|Les Forges]] |- | 88179 | 88320 | [[Fouchécourt (Vosegus)|Fouchécourt]] |- | 88180 | 88320 | [[Frain]] |- | 88181 | 88230 | [[Fraize]] |- | 88182 | 88490 | [[Frapelle]] |- | 88183 | 88630 | [[Frebécourt]] |- | 88184 | 88600 | [[Fremifontaine]] |- | 88185 | 88500 | [[Frenelle-la-Grande]] |- | 88186 | 88500 | [[Frenelle-la-Petite]] |- | 88187 | 88270 | [[Frénois (Vosegus)|Frénois]] |- | 88188 | 88160 | [[Fresse-sur-Moselle]] |- | 88189 | 88350 | [[Fréville (Vosegus)|Fréville]] |- | 88190 | 88440 | [[Frizon]] |- | 88192 | 88270 | [[Gelvécourt-et-Adompt]] |- | 88193 | 88520 | [[Gemaingoutte]] |- | 88194 | 88170 | [[Gemmelaincourt]] |- | 88195 | 88140 | [[Gendreville]] |- | 88196 | 88400 | [[Gérardmer]] |- | 88197 | 88120 | [[Gerbamont]] |- | 88198 | 88430 | [[Gerbépal]] |- | 88199 | 88320 | [[Gignéville]] |- | 88200 | 88390 | [[Gigney]] |- | 88201 | 88390 | [[Girancourt]] |- | 88202 | 88500 | [[Gircourt-lès-Viéville]] |- | 88203 | 88600 | [[Girecourt-sur-Durbion]] |- | 88205 | 88340 | [[Girmont-Val-d'Ajol]] |- | 88206 | 88170 | [[Gironcourt-sur-Vraine]] |- | 88208 | 88410 | [[Godoncourt]] |- | 88209 | 88190 | [[Golbey]] |- | 88210 | 88270 | [[Gorhey]] |- | 88212 | 88350 | [[Grand (Vosegus)|Grand]] |- | 88213 | 88490 | [[La Grande-Fosse]] |- | 88215 | 88210 | [[Grandrupt]] |- | 88214 | 88240 | [[Grandrupt-de-Bains]] |- | 88216 | 88600 | [[Grandvillers]] |- | 88218 | 88640 | [[Granges-sur-Vologne]] |- | 88219 | 88630 | [[Greux]] |- | 88220 | 88410 | [[Grignoncourt]] |- | 88221 | 88240 | [[Gruey-lès-Surance]] |- | 88222 | 88600 | [[Gugnécourt]] |- | 88223 | 88450 | [[Gugney-aux-Aulx]] |- | 88224 | 88330 | [[Hadigny-les-Verrières]] |- | 88225 | 88220 | [[Hadol]] |- | 88226 | 88270 | [[Hagécourt]] |- | 88227 | 88300 | [[Hagnéville-et-Roncourt]] |- | 88228 | 88330 | [[Haillainville]] |- | 88229 | 88300 | [[Harchéchamp]] |- | 88230 | 88700 | [[Hardancourt]] |- | 88231 | 88800 | [[Haréville]] |- | 88232 | 88300 | [[Harmonville]] |- | 88233 | 88270 | [[Harol]] |- | 88234 | 88240 | [[Harsault]] |- | 88235 | 88240 | [[Hautmougey]] |- | 88236 | 88240 | [[La Haye (Vosegus)|La Haye]] |- | 88237 | 88270 | [[Hennecourt]] |- | 88238 | 88260 | [[Hennezel]] |- | 88239 | 88130 | [[Hergugney]] |- | 88240 | 88600 | [[Herpelmont]] |- | 88241 | 88170 | [[Houécourt]] |- | 88242 | 88300 | [[Houéville]] |- | 88243 | 88700 | [[Housseras]] |- | 88244 | 88430 | [[La Houssière]] |- | 88245 | 88210 | [[Hurbache]] |- | 88246 | 88500 | [[Hymont]] |- | 88247 | 88150 | [[Igney (Vosegus)|Igney]] |- | 88248 | 88320 | [[Isches]] |- | 88249 | 88300 | [[Jainvillotte]] |- | 88250 | 88550 | [[Jarménil]] |- | 88251 | 88700 | [[Jeanménil]] |- | 88252 | 88260 | [[Jésonville]] |- | 88253 | 88000 | [[Jeuxey]] |- | 88254 | 88500 | [[Jorxey]] |- | 88255 | 88630 | [[Jubainville]] |- | 88256 | 88640 | [[Jussarupt]] |- | 88257 | 88500 | [[Juvaincourt]] |- | 88258 | 88320 | [[Lamarche]] |- | 88259 | 88300 | [[Landaville]] |- | 88260 | 88130 | [[Langley (Vosegus)|Langley]] |- | 88261 | 88600 | [[Laval-sur-Vologne]] |- | 88262 | 88600 | [[Laveline-devant-Bruyères]] |- | 88263 | 88640 | [[Laveline-du-Houx]] |- | 88264 | 88270 | [[Légéville-et-Bonfays]] |- | 88265 | 88300 | [[Lemmecourt]] |- |} {| class="wikitable sortable" ! [[INSEE|Numerus INSEE]] ! [[Numerus cursualis]] ! [[Commune]] |- | 88266 | 88600 | [[Lépanges-sur-Vologne]] |- | 88267 | 88260 | [[Lerrain]] |- | 88268 | 88490 | [[Lesseux]] |- | 88269 | 88400 | [[Liézey]] |- | 88270 | 88350 | [[Liffol-le-Grand]] |- | 88271 | 88800 | [[Lignéville]] |- | 88272 | 88410 | [[Lironcourt]] |- | 88273 | 88000 | [[Longchamp (Vosegus)|Longchamp]] |- | 88274 | 88170 | [[Longchamp-sous-Châtenois]] |- | 88275 | 88490 | [[Lubine]] |- | 88276 | 88490 | [[Lusse]] |- | 88277 | 88110 | [[Luvigny]] |- | 88278 | 88170 | [[Maconcourt]] |- | 88279 | 88270 | [[Madecourt]] |- | 88280 | 88450 | [[Madegney]] |- | 88281 | 88270 | [[Madonne-et-Lamerey]] |- | 88282 | 88240 | [[Le Magny (Vosegus)|Le Magny]] |- | 88283 | 88140 | [[Malaincourt]] |- | 88284 | 88650 | [[Mandray]] |- | 88285 | 88800 | [[Mandres-sur-Vair]] |- | 88286 | 88130 | [[Marainville-sur-Madon]] |- | 88287 | 88320 | [[Marey (Vosegus)|Marey]] |- | 88288 | 88270 | [[Maroncourt]] |- | 88289 | 88320 | [[Martigny-les-Bains]] |- | 88290 | 88300 | [[Martigny-les-Gerbonvaux]] |- | 88291 | 88410 | [[Martinvelle]] |- | 88292 | 88500 | [[Mattaincourt]] |- | 88293 | 88630 | [[Maxey-sur-Meuse]] |- | 88294 | 88150 | [[Mazeley]] |- | 88295 | 88500 | [[Mazirot]] |- | 88296 | 88140 | [[Médonville]] |- | 88297 | 88600 | [[Méménil]] |- | 88298 | 88700 | [[Ménarmont]] |- | 88302 | 88160 | [[Le Ménil]] |- | 88300 | 88210 | [[Ménil-de-Senones]] |- | 88299 | 88500 | [[Ménil-en-Xaintois]] |- | 88301 | 88700 | [[Ménil-sur-Belvitte]] |- | 88303 | 88630 | [[Midrevaux]] |- | 88304 | 88500 | [[Mirecurtium]] |- | 88305 | 88630 | [[Moncel-sur-Vair]] |- | 88306 | 88210 | [[Le Mont]] |- | 88309 | 88800 | [[Monthureux-le-Sec]] |- | 88310 | 88410 | [[Monthureux-sur-Saône]] |- | 88307 | 88320 | [[Mont-lès-Lamarche]] |- | 88308 | 88300 | [[Mont-lès-Neufchâteau]] |- | 88311 | 88240 | [[Montmotier]] |- | 88312 | 88170 | [[Morelmaison]] |- | 88313 | 88330 | [[Moriville]] |- | 88314 | 88320 | [[Morizécourt]] |- | 88315 | 88600 | [[Mortagne (Vosegus)|Mortagne]] |- | 88316 | 88140 | [[Morville (Vosegus)|Morville]] |- | 88317 | 88210 | [[Moussey (Vosegus)|Moussey]] |- | 88318 | 88700 | [[Moyemont]] |- | 88319 | 88420 | [[Moyenmoutier]] |- | 88320 | 88100 | [[Nayemont-les-Fosses]] |- | 88321 | 88300 | [[Neocastrum]] |- | 88322 | 88600 | [[La Neuveville-devant-Lépanges]] |- | 88324 | 88170 | [[La Neuveville-sous-Châtenois]] |- | 88325 | 88800 | [[La Neuveville-sous-Montfort]] |- | 88326 | 88100 | [[Neuvillers-sur-Fave]] |- | 88327 | 88440 | [[Nomexy]] |- | 88328 | 88470 | [[Nompatelize]] |- | 88330 | 88260 | [[Nonville (Vosegus)|Nonville]] |- | 88331 | 88600 | [[Nonzeville]] |- | 88332 | 88800 | [[Norroy]] |- | 88333 | 88700 | [[Nossoncourt]] |- | 88334 | 88500 | [[Oëlleville]] |- | 88335 | 88500 | [[Offroicourt]] |- | 88336 | 88170 | [[Ollainville (Vosegus)|Ollainville]] |- | 88338 | 88700 | [[Ortoncourt]] |- | 88340 | 88700 | [[Padoux]] |- | 88341 | 88100 | [[Pair-et-Grandrupt]] |- | 88342 | 88330 | [[Pallegney]] |- | 88343 | 88800 | [[Parey-sous-Montfort]] |- | 88344 | 88350 | [[Pargny-sous-Mureau]] |- | 88345 | 88490 | [[La Petite-Fosse]] |- | 88346 | 88210 | [[La Petite-Raon]] |- | 88347 | 88270 | [[Pierrefitte (Vosegus)|Pierrefitte]] |- | 88348 | 88600 | [[Pierrepont-sur-l'Arentèle]] |- | 88349 | 88230 | [[Plainfaing]] |- | 88350 | 88170 | [[Pleuvezain]] |- | 88351 | 88370 | [[Plumberae]] |- | 88352 | 88300 | [[Pompierre]] |- | 88353 | 88260 | [[Pont-lès-Bonfays]] |- | 88354 | 88500 | [[Pont-sur-Madon]] |- | 88355 | 88330 | [[Portieux]] |- | 88356 | 88600 | [[Les Poulières]] |- | 88357 | 88500 | [[Poussay]] |- | 88358 | 88550 | [[Pouxeux]] |- | 88359 | 88600 | [[Prey (Vosegus)|Prey]] |- | 88360 | 88260 | [[Provenchères-lès-Darney]] |- | 88361 | 88490 | [[Provenchères-sur-Fave]] |- | 88362 | 88210 | [[Le Puid]] |- | 88363 | 88630 | [[Punerot]] |- | 88364 | 88500 | [[Puzieux (Vosegus)|Puzieux]] |- | 88365 | 88270 | [[Racécourt]] |- | 88366 | 88170 | [[Rainville (Vosegus)|Rainville]] |- | 88367 | 88700 | [[Rambervillers]] |- | 88368 | 88500 | [[Ramecourt (Vosegus)|Ramecourt]] |- | 88369 | 88160 | [[Ramonchamp]] |- | 88370 | 88270 | [[Rancourt (Vosegus)|Rancourt]] |- | 88371 | 88220 | [[Raon-aux-Bois]] |- | 88372 | 88110 | [[Raon-l'Étape]] |- | 88373 | 88110 | [[Raon-sur-Plaine]] |- | 88374 | 88130 | [[Rapey]] |- | 88375 | 88520 | [[Raves (Vosegus)|Raves]] |- | 88376 | 88300 | [[Rebeuville]] |- | 88377 | 88410 | [[Regnévelle]] |- | 88378 | 88450 | [[Regney]] |- | 88379 | 88330 | [[Rehaincourt]] |- | 88380 | 88640 | [[Rehaupal]] |- | 88381 | 88260 | [[Relanges]] |- | 88382 | 88500 | [[Remicourt (Vosegus)|Remicourt]] |- | 88383 | 88200 | [[Romarici Mons]] |- | 88386 | 88100 | [[Remomeix]] |- | 88385 | 88800 | [[Remoncourt (Vosegus)|Remoncourt]] |- | 88387 | 88170 | [[Removille]] |- | 88388 | 88390 | [[Renauvoid]] |- | 88389 | 88500 | [[Repel]] |- | 88390 | 88320 | [[Robécourt]] |- | 88391 | 88120 | [[Rochesson]] |- | 88392 | 88320 | [[Rocourt (Vosegus)|Rocourt]] |- | 88393 | 88300 | [[Rollainville]] |- | 88394 | 88320 | [[Romain-aux-Bois]] |- | 88395 | 88700 | [[Romont (Vosegus)|Romont]] |- | 88398 | 88600 | [[Les Rouges-Eaux]] |- | 88399 | 88460 | [[Le Roulier]] |- | 88400 | 88500 | [[Rouvres-en-Xaintois]] |- | 88401 | 88170 | [[Rouvres-la-Chétive]] |- | 88402 | 88700 | [[Roville-aux-Chênes]] |- | 88403 | 88500 | [[Rozerotte]] |- | 88404 | 88320 | [[Rozières-sur-Mouzon]] |- | 88406 | 88130 | [[Rugney]] |- | 88407 | 88630 | [[Ruppes]] |- | 88408 | 88360 | [[Rupt-sur-Moselle]] |- | 88409 | 88120 | [[Saint-Amé]] |- | 88411 | 88260 | [[Saint-Baslemont]] |- | 88412 | 88700 | [[Saint-Benoît-la-Chipotte]] |- | 88413 | 88100 | [[Sanctus Deodatus (urbs)|Sanctus Deodatus]] |- | 88410 | 88700 | [[Sainte-Barbe (Vosegus)|Sainte-Barbe]] |- | 88418 | 88700 | [[Sainte-Hélène (Vosegus)|Sainte-Hélène]] |- | 88424 | 88100 | [[Sainte-Marguerite (Vosegus)|Sainte-Marguerite]] |- | 88415 | 88200 | [[Saint-Étienne-lès-Remiremont]] |- | 88416 | 88700 | [[Saint-Genest (Vosegus)|Saint-Genest]] |- | 88417 | 88700 | [[Saint-Gorgon (Vosegus)|Saint-Gorgon]] |- | 88419 | 88210 | [[Saint-Jean-d'Ormont]] |- | 88421 | 88410 | [[Saint-Julien (Vosegus)|Saint-Julien]] |- | 88423 | 88650 | [[Saint-Léonard (Vosegus)|Saint-Léonard]] |- | 88425 | 88700 | [[Saint-Maurice-sur-Mortagne]] |- | 88426 | 88560 | [[Saint-Maurice-sur-Moselle]] |- | 88427 | 88170 | [[Sanctus Memmius (Vosegus)|Sanctus Memmius]] |- | 88428 | 88470 | [[Saint-Michel-sur-Meurthe]] |- | 88429 | 88200 | [[Sanctus Nabor (Vosegus)|Sanctus Nabor]] |- | 88430 | 88140 | [[Sanctus Audoenus (Vosegus)|Sanctus Audoenus]] |- | 88431 | 88170 | [[Sanctus Paulus (Vosegus)|Sanctus Paulus]] |- | 88432 | 88700 | [[Sanctus Petrimons]] |- | 88433 | 88500 | [[Sanctus Pancratius (Vosegus)|Sanctus Pancratius]] |- | 88434 | 88800 | [[Sancti Remigii Mons (Vosegus)|Sancti Remigii Mons]] |- | 88435 | 88480 | [[Sanctus Remigius (Vosegus)|Sanctus Remigius]] |- | 88436 | 88210 | [[Sanctus Stephanus (Vosegus)|Sanctus Stephanus]] |- | 88437 | 88270 | [[Sanctus Valerius (Vosegus)|Sanctus Valerius]] |- | 88438 | 88470 | [[La Salle (Vosegus)|La Salle]] |- | 88439 | 88390 | [[Sanchey]] |- | 88440 | 88170 | [[Sandaucuria]] |- | 88441 | 88260 | [[Sans-Vallois]] |- | 88442 | 88120 | [[Sapois (Vosegus)|Sapois]] |- | 88443 | 88300 | [[Sartes]] |- | 88444 | 88210 | [[Le Saulcy]] |- | 88445 | 88580 | [[Salicetum (Vosegus)|Salicetum]] |- | 88446 | 88140 | [[Salsurae (Vosegus)|Salsurae]] |- | 88447 | 88290 | [[Salsuriae]] |- | 88448 | 88140 | [[Seivilla]] |- | 88449 | 88130 | [[Saviniacum (Vosegus)|Saviniacum]] |- | 88450 | 88320 | [[Senagda]] |- | 88451 | 88210 | [[Senonia (Vosegus)|Senonia]] |- | 88452 | 88260 | [[Senonges]] |- | 88453 | 88630 | [[Seromons]] |- | 88454 | 88600 | [[Sarcus (Vosegus)|Sarcus]] |- | 88455 | 88320 | [[Sirecuria]] |- | 88456 | 88320 | [[Serocourt]] |- | 88457 | 88630 | [[Seona (Vosegus)|Seona]] |- | 88458 | 88130 | [[Solicuria]] |- | 88459 | 88170 | [[Soncuria]] |- | 88460 | 88630 | [[Solicia]] |- | 88461 | 88140 | [[Serewavilla]] |- | 88462 | 88120 | [[Le Syndicat]] |- | 88463 | 88100 | [[Tinctorivus]] |- | 88464 | 88460 | [[Tendon (Vosegus)|Tendon]] |- | 88465 | 88150 | [[Tado]] |- | 88466 | 88800 | [[Tillia]] |- | 88467 | 88290 | [[Thiéfosse]] |- | 88468 | 88160 | [[Le Thillot]] |- | 88469 | 88500 | [[Tirocuria]] |- | 88470 | 88530 | [[Le Tholy]] |- | 88471 | 88410 | [[Les Thons]] |- | 88472 | 88260 | [[Thuillières]] |- | 88473 | 88320 | [[Tignécourt]] |- | 88474 | 88300 | [[Tellum (Vosegus)|Tellum]] |- | 88475 | 88320 | [[Toteleni curtis]] |- | 88476 | 88500 | [[Totoni villa]] |- | 88477 | 88350 | [[Trampodium]] |- | 88478 | 88300 | [[Tranculfi villa]] |- | 88479 | 88240 | [[Trémonzey]] |- | 88480 | 88130 | [[Ubexy]] |- | 88481 | 88220 | [[Uriménil]] |- | 88482 | 88140 | [[Eurivilla]] |- | 88483 | 88390 | [[Ursiniacum]] |- | 88484 | 88220 | [[Usminga]] |- | 88485 | 88140 | [[La Vacheresse-et-la-Rouillie]] |- | 88486 | 88120 | [[Vainiacum]] |- | 88487 | 88340 | [[Le Val-d'Ajol]] |- | 88488 | 88270 | [[Valefridicurtis]] |- | 88489 | 88270 | [[Vallis Regia (Vosegus)|Vallis Regia]] |- | 88490 | 88800 | [[Vallis Regia Sicca]] |- | 88491 | 88260 | [[Tres Valesii]] |- | 88492 | 88230 | [[Le Valtin]] |- | 88493 | 88450 | [[Varmonzey]] |- | 88494 | 88500 | [[Vaubexy]] |- | 88495 | 88000 | [[Waldinivilla]] |- | 88496 | 88140 | [[Valdonis curtis (Vosegus)|Valdonis curtis]] |- | 88497 | 88330 | [[Wauxoncuria]] |- | 88498 | 88200 | [[Vecoux]] |- | 88499 | 88270 | [[Velotte-et-Tatignécourt]] |- | 88500 | 88310 | [[Ventron]] |- | 88501 | 88210 | [[Le Vermont]] |- | 88502 | 88600 | [[Vervezelle]] |- | 88503 | 88110 | [[Vexaincourt]] |- | 88504 | 88170 | [[Vicherey]] |- | 88505 | 88430 | [[Vienville]] |- | 88506 | 88210 | [[Vieux-Moulin (Vosegus)|Vieux-Moulin]] |- | 88507 | 88500 | [[Villers (Vosegus)|Villers]] |- | 88508 | 88270 | [[Ville-sur-Illon]] |- | 88509 | 88150 | [[Villoncourt]] |- | 88510 | 88320 | [[Villotte]] |- | 88511 | 88350 | [[Villouxel]] |- | 88512 | 88600 | [[Viménil]] |- | 88513 | 88450 | [[Vincey]] |- | 88514 | 88170 | [[Viocourt]] |- | 88515 | 88260 | [[Vioménil]] |- | 88516 | 88800 | [[Vittel]] |- | 88517 | 88260 | [[Viviers-le-Gras]] |- | 88518 | 88500 | [[Viviers-lès-Offroicourt]] |- | 88519 | 88470 | [[La Voivre (Vosegus)|La Voivre]] |- | 88520 | 88240 | [[Les Voivres]] |- | 88521 | 88700 | [[Vomécourt]] |- | 88522 | 88500 | [[Vomécourt-sur-Madon]] |- | 88523 | 88170 | [[Vouxey]] |- | 88524 | 88140 | [[Vrécourt]] |- | 88525 | 88500 | [[Vroville]] |- | 88526 | 88520 | [[Wisembach]] |- | 88527 | 88700 | [[Xaffévillers]] |- | 88528 | 88460 | [[Xamontarupt]] |- | 88529 | 88130 | [[Xaronval]] |- | 88530 | 88220 | [[Scatiniacum]] |- | 88531 | 88400 | [[Xonrupt-Longemer]] |- | 88532 | 88330 | [[Zincourt]] |} {{Indices communium praefecturarum Franciae}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi|!]] n7j8bhz3i8ai3kovuf60xpf4nikn5gj 0 124730 3964416 3633452 2026-06-11T22:50:54Z Herzi Pinki 11739 commonscat renamed 3964416 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Blason ville fr Weyer (Bas-Rhin).svg|thumb|200 px|Weyer:vexillum]] ''' Weyer ''' est commune 595 incolarum (anno [[2008]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Rhenus Inferior|Rheni Inferioris]] et ab anno 2021 [[Communitas Europaea Alsatiae|Communitatis Europaeae Alsatiae]] in regione orientali olim [[Alsatia]] et a die [[1 Ianuarii]] [[2016]] [[Alsatia Campania Arduenna et Lotharingia]] et nunc ex plebiscito ''Grand Est'' vocata. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Rheni Inferioris]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Weyer (Bas-Rhin)|Weyer}} * {{INSEE commune|67528|de=Weyer}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia Praefecturae Rheni Inferioris]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Rheni inferioris]] 61rp6t8bancqnj9fihszoj93yzg0lbb 0 130770 3964395 3720127 2026-06-11T19:41:43Z Andrew Dalby 1084 3964395 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} {{Taxobox | name = ''Jordanita hector'' | image = | image_width = 250px | image_caption = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Zygaenidae]] | genus = ''[[Jordanita]]'' | species = '''''J. hector''''' | binomial = ''Jordanita hector'' | binomial_authority = (Jordan, 1907) | synonyms = * ''Roccia hector'' <small>Jordan, 1909</small> }} '''''Jordanita hector''''' est [[lepidoptera|papilio]] [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Zygaenidae|Zygaenidarum]], in [[Turcia]] meridiana et [[Libanus|Libano]] [[endemismus|endemicus]]. [[Ala]]e anteriores sunt 13–14 mm longae [[mas|maribus]] et 9.5–12 mm [[femina (sexus)|feminis]]. Adulti [[Maius|Maio]] exeunte volitant. [[Larva]]e ''[[Centaurea cheirolopha]]'' [[victus|vesci]] putantur. ==Bibliographia== * Naumann, C. M., et W. G. Tremewan. [[1999]]. ''The Western Palaearctic Zygaenidae.'' Stenstrup: Apollo Books. ISBN 87-88757-15-3. ==Nexus externi== {{Fontes biologici}} * [https://web.archive.org/web/20110927065235/http://www.barcodinglife.com/views/taxbrowser.php?taxid=259346 Pagina "Barcode of Life Data Systems] apud situm barcodinglife.com {{lepidoptera-stipula}} [[Categoria:Species animalium ex hominibus appellata|Jordan]] [[Categoria:Procridinae]] [[Categoria:Species insectorum ex hominibus mythologicis appellatae|Hector]] [[Categoria:Taxa Jordan]] [[Categoria:Taxa 1907]] oelncnrg8oskb3c71affepnqbf8lotv 3964396 3964395 2026-06-11T19:42:11Z Andrew Dalby 1084 [[Project:HotCat|HotCat]]: -[[Categoria:Species animalium ex hominibus appellata]] 3964396 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} {{Taxobox | name = ''Jordanita hector'' | image = | image_width = 250px | image_caption = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Zygaenidae]] | genus = ''[[Jordanita]]'' | species = '''''J. hector''''' | binomial = ''Jordanita hector'' | binomial_authority = (Jordan, 1907) | synonyms = * ''Roccia hector'' <small>Jordan, 1909</small> }} '''''Jordanita hector''''' est [[lepidoptera|papilio]] [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Zygaenidae|Zygaenidarum]], in [[Turcia]] meridiana et [[Libanus|Libano]] [[endemismus|endemicus]]. [[Ala]]e anteriores sunt 13–14 mm longae [[mas|maribus]] et 9.5–12 mm [[femina (sexus)|feminis]]. Adulti [[Maius|Maio]] exeunte volitant. [[Larva]]e ''[[Centaurea cheirolopha]]'' [[victus|vesci]] putantur. ==Bibliographia== * Naumann, C. M., et W. G. Tremewan. [[1999]]. ''The Western Palaearctic Zygaenidae.'' Stenstrup: Apollo Books. ISBN 87-88757-15-3. ==Nexus externi== {{Fontes biologici}} * [https://web.archive.org/web/20110927065235/http://www.barcodinglife.com/views/taxbrowser.php?taxid=259346 Pagina "Barcode of Life Data Systems] apud situm barcodinglife.com {{lepidoptera-stipula}} [[Categoria:Procridinae]] [[Categoria:Species insectorum ex hominibus mythologicis appellatae|Hector]] [[Categoria:Taxa Jordan]] [[Categoria:Taxa 1907]] k3cfr3gv9r14nyo4cwtdsvgcxs05nmc 3964397 3964396 2026-06-11T19:43:00Z Andrew Dalby 1084 [[Project:HotCat|HotCat]]: +[[Categoria:Animalia ex hominibus appellata]] 3964397 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} {{Taxobox | name = ''Jordanita hector'' | image = | image_width = 250px | image_caption = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Zygaenidae]] | genus = ''[[Jordanita]]'' | species = '''''J. hector''''' | binomial = ''Jordanita hector'' | binomial_authority = (Jordan, 1907) | synonyms = * ''Roccia hector'' <small>Jordan, 1909</small> }} '''''Jordanita hector''''' est [[lepidoptera|papilio]] [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Zygaenidae|Zygaenidarum]], in [[Turcia]] meridiana et [[Libanus|Libano]] [[endemismus|endemicus]]. [[Ala]]e anteriores sunt 13–14 mm longae [[mas|maribus]] et 9.5–12 mm [[femina (sexus)|feminis]]. Adulti [[Maius|Maio]] exeunte volitant. [[Larva]]e ''[[Centaurea cheirolopha]]'' [[victus|vesci]] putantur. ==Bibliographia== * Naumann, C. M., et W. G. Tremewan. [[1999]]. ''The Western Palaearctic Zygaenidae.'' Stenstrup: Apollo Books. ISBN 87-88757-15-3. ==Nexus externi== {{Fontes biologici}} * [https://web.archive.org/web/20110927065235/http://www.barcodinglife.com/views/taxbrowser.php?taxid=259346 Pagina "Barcode of Life Data Systems] apud situm barcodinglife.com {{lepidoptera-stipula}} [[Categoria:Procridinae]] [[Categoria:Species insectorum ex hominibus mythologicis appellatae|Hector]] [[Categoria:Taxa Jordan]] [[Categoria:Taxa 1907]] [[Categoria:Animalia ex hominibus appellata]] te3vpvkpg0ypsmd38ng8udxqvrmi8cn 0 134591 3964462 3462704 2026-06-12T11:36:26Z JackyM59 202366 Photograph updated 3964462 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Bassin Rond d'Estrun.jpg|thumb|200 px|Estrun: [[lacus]] ]] ''' Estrun''' est commune 447 incolarum (anno [[2008]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Septentrio (praefectura Franciae)|Septentrionis]] in [[Francia]]e borealis regione [[Septentrio et Fretum|Septentrione et Freto]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Septentrionis]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Estrun|Estrun}} * {{INSEE commune|59219|de=Estrun}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia Praefecturae Septentrionis]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Septentrionis]] 2w5byqm46qtfb58lnmzmugu61dbsbr9 0 137697 3964369 3964298 2026-06-11T17:28:34Z Grufo 64423 Typographia 3964369 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus ad litteram|lingua=it}} [[Fasciculus:Fontaine de Vaucluse en crue.jpg|thumb|300px|[[Flumen|Fluminis]] [[Sorgue|Sorgae]] fons in [[Provincia et Alpis|Provincia]]e vico ''[[Fontaine-de-Vaucluse]]'', qui [[poeta]]m ad hoc carmen scribendum movit]] {{loires|Chiare, fresche et dolci acque|lingua=it}} (‘Clarae, frigidae dulcesque aquae’) incipit [[carmen]] CXXVI in serie ''[[Rerum vulgarium fragmenta]]'', quam [[Franciscus Petrarcha]] composuit. Hoc carmen [[memoria]]m Laurae praesentis apud Petrarchae locum in [[Vallis Clausa (praefectura Franciae)|Valle Clausa]] canit. Laura et [[natura]] eandem [[pulchritudo|pulchritudinem]] monstrant; [[poeta]] sperat fore ut hoc loco ipse sepeliatur et Laura [[lacrima|lacrimis]] suis [[pietas|pietatem]] e [[Deus|Deo]] obtineat.<br> Carmen extat de quinque [[stropha|strophis]], ex versibus undecim aut septem [[syllaba|syllabis]] compositis. In singulis strophis poeta diversos sensus animi exprimit, qui ex contemplatione loci oriuntur: locus amoenus, ubi Lauram poeta vidit, et ubi sperat se sepultum iri. Tempus carminis est ideo praesens (poeta solus visit Sorgae fontem), praeteritum (poeta meminit Laurae)) et futurum (poeta sperat fore ut hic Laura se frustra quaerat et super sepulchrum suum lacrimas fundat). == Bibliographia == [[Fasciculus:Chiare fresche dolci acque.jpg|thumb|Initium carminis in manuscripto anni 1409 exscriptum]] * {{Opus | cognomen auctoris = Elwert | nomen auctoris = Gulielmus Theodorus | titulus = Rima e figure retoriche nelle «canzoni sorelle» del Petrarca: «Chiare, fresche e dolci acque» (126) e «Se 'l pensier che mi strugge» (125) | contextus = Lettere Italiane | volumen = 34 | fasciculus = 3 | annus = 1982 | mensis = 9 | tempus ostentum = mensibus a Iulio ad Septembrem [[1982]] | paginae = 309–327 | domus editoria = Casa Editrice Leo S. Olschki | url = https://www.jstor.org/stable/26260766 }} * {{Opus | cognomen auctoris = Fenzi | nomen auctoris = Enricus | titulus = R. V. F. CXXVI, «Chiare fresche et dolci acque» | contextus = Italianistica | volumen = 20 | fasciculus = 3 | annus = 1991 | mensis = 12 | tempus ostentum = mensibus a Septembri ad Decembrem [[1991]] | paginae = 455–486 | domus editoria = Accademia Editoriale | url = https://www.jstor.org/stable/23933953 }} * {{Opus | cognomen auctoris = Garelli | nomen auctoris = Paulus | titulus = Una canzone di Francesco Petrarca, con l'esposizione dedicata ai chiarissimi e nobili miei contemporanei | annus = 1858 | locus = [[Florentia]]e | domus editoria = Barbera, Bianchi e C. | url = https://archive.org/details/bub_gb_oYfTJqfh77EC }} * {{Opus | cognomen auctoris = Gentile | nomen auctoris = Attilius | titulus = “Chiare, fresche e dolci acque”, una canzone del Petrarca | annus = 1904 | locus = [[Tergeste]] | domus editoria = G. Caprin | url = https://archive.org/details/chiarefrescheedo00gent }} * {{Opus | cognomen auctoris = Quarta | nomen auctoris = Antoninus | titulus = Nuova interpretazione della canzone del Petrarca “Chiare fresche e dolci acque” | annus = 1894 | locus = [[Neapolis|Neapoli]] | domus editoria = Muca | url = https://archive.org/details/QuartaNuovaInterpretazione }} * {{Opus | cognomen auctricis = Vickers | nomen auctricis = Nancy J. | titulus = Re-membering Dante: Petrarch's “Chiare, fresche et dolci acque” | contextus = Modern Language Notes | volumen = 96 | fasciculus = 1 | annus = 1981 | mensis = 1 | paginae = 1–11 | domus editoria = The Johns Hopkins University | url = https://www.jstor.org/stable/2906426 }} == Nexus externi == * [http://it.wikisource.org/wiki/Canzoniere_%28Rerum_vulgarium_fragmenta%29/Chiare,_fresche_et_dolci_acque Carmen CXXVI] apud situm it.wikisource.org * “[https://www.fareletteratura.it/2014/06/13/analisi-del-testo-e-parafrasi-chiare-fresche-et-dolci-acque-petrarca/ Analisi del testo: ‘Chiare, fresche et dolci acque’ di Francesco Petrarca]” {{lit-stipula}} [[Categoria:Carmina]] [[Categoria:Franciscus Petrarca]] [[Categoria:Italiae scripta]] [[Categoria:Litterae Italianae]] [[Categoria:Scripta saeculo 14]] lq82mi4fwlp63ugxec3rcp4939jnmp1 0 139241 3964444 3894106 2026-06-12T04:46:17Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3964444 wikitext text/x-wiki <!-- {{Infobox Government agency |agency_name = Peace Corps |logo = US-PeaceCorps-Logo.svg |logo_width = 140 px |logo_caption = Peace Corps logo (1961) |seal = |seal_width = |seal_caption = |formed = March 21, 1961 |preceding1 = |preceding2 = |dissolved = |superseding = |jurisdiction = |headquarters = 1111 20th St. NW, [[Vasingtoniae (D.C)|Vasingtoniae]] in [[DC|Districtu Columbiae]] |employees = |budget = $374.25&nbsp;million (FY 2011)<ref name="fast facts"/> |minister1_name = |minister1_pfo = |minister2_name = |minister2_pfo = |chief1_name =Aaron S. Williams |chief1_position =Director |chief2_name =Carrie Hessler-Radelet |chief2_position =Deputy Director |parent_agency = |child1_agency = |child2_agency = |website = http://www.peacecorps.gov |footnotes = }} --> [[Fasciculus:President greets Peace Corps Volunteers. White House, South Lawn. - NARA - 194180.jpg|thumb|[[Ioannes F. Kennedy]] voluntarios die 28 Augusti 1961 salutat.]] [[Fasciculus:Peace Corps headquarters.JPG|upright|thumb|Sedes Corporis Pacifici, apud 1111 20th Street, NW in media urbe [[Vasingtonia, D.C.]]]] [[Fasciculus:PeaceCorpsMap-currentandformer.PNG|thumb|upright=1.2|Voluntarii Corporis Pacifici hodie in sexaginta octo [[civitas|civitatibus]] ([[color]] [[aurantius]]) laborant. [[Purpureus]] significat civitates in quibus voluntarii olim laboraverunt.<ref>[https://web.archive.org/web/20180426213823/http://www.peacecorpswiki.org/Countries Civitates apud peacecorpswiki.org.]</ref>]] [[Fasciculus:Aaron S. Williams.jpg|thumb|upright=0.8|[[Aaron S. Williams]], rector, [[2009]]–[[2012]].]] '''Corpus Pacificum'''{{FD ref}} ([[Anglice]] ''Peace Corps''), vel '''Corpus Pacis Fovendae''',{{FD ref}} est [[Civitates Foederatae|Americanum]] [[Programmata Civitatum Foederatarum pro permutationibus culturae|voluntariorum programma]] a [[Gubernatio Civitatum Foederatarum|Gubernatione Civitatum Foederatarum]] administratum, et opera [[rectio|gubernationis]] et [[organizatio re publica vacans|organizationis re publica vacandis]] eiusdem nominis die [[1 Martii]] [[1961]] iussu [[Ioannes F. Kennedy|Ioannes F. Kennedy]] constitutum. Post annum [[1961]], magis quam 200&thinsp;000 Americani se cum Corpore Pacifico consociaverunt et in 139 [[civitas|civitatibus]] meruerunt ad auxilium [[informationis technologia|informationis thechnologiae]], [[agricultura]]e, et [[oecologia]]e datum. ==Civitates praesentes== Voluntarii Corporis Pacifici hodie in sexaginta octo civitatibus laborant:<ref>[https://web.archive.org/web/20180426213823/http://www.peacecorpswiki.org/Countries Civitates apud peacecorpswiki.org.]</ref> ;Regio Caribica [[Respublica Dominicana]], Caribica Orientalis, [[Iamaica]]<ref>[https://web.archive.org/web/20120616063724/http://www.peacecorps.gov/index.cfm?shell=learn.wherepc.caribbean&noflash=yes Caribbean Res apud peacecorps.gov.]</ref> ;America Media et Mexicum [[Beliza]], [[Ora Opulenta]], [[Salvatoria]], [[Guatemala]], [[Honduria]], [[Mexicum]], [[Nicaragua]], [[Panama]]<ref>[https://web.archive.org/web/20120616063732/http://www.peacecorps.gov/index.cfm?shell=learn.wherepc.centralamerica&noflash=yes Central America and Mexico apud peacecorps.gov.]</ref> ;America Australia [[Aequator]], [[Columbia]], [[Guyana]], [[Paraguaia]], [[Peruvia]], [[Surinamia]]<ref>[https://web.archive.org/web/20120607062309/http://www.peacecorps.gov/index.cfm?shell=learn.wherepc.southamerica&noflash=yes South America apud peacecorps.gov.]</ref> ;Europa Orientalis et Asia Media [[Albania]], [[Armenia]], [[Atropatene (res publica)|Atropatene]], [[Bulgaria]], [[Chirgisia]], [[Georgia]], [[Respublica Macedonica]], [[Respublica Moldavica]], [[Romania]], [[Turcmenia]], [[Ucraina]]<ref>[https://web.archive.org/web/20120616063512/http://www.peacecorps.gov/index.cfm?shell=learn.wherepc.easteurope&noflash=yes Eastern Europe and Central Asia apud peacecorps.gov.]</ref> ;Africa Septentrionalis et Oriens Medius [[Iordania]], [[Marocum]]<ref>[https://web.archive.org/web/20120616063521/http://www.peacecorps.gov/index.cfm?shell=learn.wherepc.northafr&noflash=yes North Africa and the Middle East apud peacecorps.gov.]</ref> ;Africa [[Africa Australis]], [[Beninum]], [[Botswana]], [[Burkina]], [[Cameronia]], [[Aethiopia]], [[Gambia]], [[Ghana]], [[Guinea]], [[Kenia]], [[Lesothum]], [[Liberia]], [[Madagascaria]], [[Malavium]], [[Malium]], [[Mons Leoninus]], [[Mozambicum]], [[Namibia]], [[Promontorium Viride]], [[Rwanda]], [[Senegalia]], [[Swazia]], [[Tanzania]], [[Togum]], [[Uganda]], [[Zambia]]<ref>[https://web.archive.org/web/20120616063605/http://www.peacecorps.gov/index.cfm?shell=learn.wherepc.africa&noflash=yes Africa apud peacecorps.gov.]</ref> ;Asia [[Cambodia]], [[Indonesia]], [[Mongolia]], [[Philippinae]], [[Sinae (regio)|Sinae]], [[Thailandia]]<ref>[https://web.archive.org/web/20120616063629/http://www.peacecorps.gov/index.cfm?shell=learn.wherepc.asia&region=asia&noflash=yes Asia apud peacecorps.gov.]</ref> ;Insulae Pacificae [[Foederatae Micronesiae Civitates]], [[Palau]], [[Samoa]], [[Tonga]], [[Vanuatu]], [[Viti]]<ref>[https://web.archive.org/web/20120616063710/http://www.peacecorps.gov/index.cfm?shell=learn.wherepc.pacificislands&noflash=yes Pacific Islands apud peacecorps.gov.]</ref> {{NexInt}} *[[AmeriCorps]] *[[CUSO]] *[[Fredskorpset]] *[[Servitium Voluntarium Europaeum]]<!-- *[[List of returned Peace Corps Volunteers]] *[[British Romanian Educational Exchange]] *[[International Voluntary Services]] *[[JICA]] (Japan International Cooperation Agency) *[[Korea International Cooperation Agency]] *[[National Peace Corps Association]] *[[Provincial Reconstruction Team]] *[[United Nations Volunteers]] *[[United States Cultural Exchange Programs]] *[[Voluntary Service Overseas]]--> ==Notae== <references/> ==Bibliographia== *Banerjee, Dillon. [[2000]]. ''So You Want to Join the Peace Corps: What to Know Before You Go.'' Ten Speed Press, Berkeley, California. *Hellstrom, Travis. [[2010]]. [https://web.archive.org/web/20180427192343/http://peacecorpshandbook.com/ ''Unofficial Peace Corps Volunteer Handbook''] A Peace Corps Volunteers scriptum. *Jahn, G. C. [[1992]]. Entomology with the Peace Corps in Thailand. ''American Entomologist'' 38 (1):10–11. * [https://web.archive.org/web/20091218191531/http://peacecorpswriters.org/pages/depts/resources/country.html Peace Corps Writers. "A Bibliography of Writings by Returned Peace Corps Volunteers by Countries of Service" Peace Corps Writers.] <!-- *In March 2011, the [[Special English|VOA Special English]] service of the Voice of America broadcast a 15-minute program on the Peace Corps and its 50th anniversary. A transcript and MP3 of the program, intended for English learners, can be found at [http://www.voanews.com/learningenglish/home/Peace-Corps-at-50-Same-Mission-of-Aid-Just-Smaller-118765664.html "Peace Corps at 50: Same Mission of Aid, Just Smaller"]. --> * Moseley, W. G. [[2011]]. What I Tell My Students. In ''One Hand Does Not Catch a Buffalo: 50 Years of Amazing Peace Corps Stories,'' vol. 1, ''Africa,'' ed. A. Barlow. Pp. 68–74. http://works.bepress.com/cgi/viewcontent.cgi?article=1074&context=william_moseley&sei-redir=1#search={{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}" *Moseley, W. G., et P. Laris. [[2008]]. West African Environmental Narratives and Development-Volunteer Praxis. ''Geographical Review'' 98 (1): 59–81. ==Nexus externi== *[http://www.peacecorps.gov/ Situs interretialis Corporis Pacifici] apud URL peacecorps.gov. *[https://web.archive.org/web/20060825080204/http://www.peacecorpsjournals.com/ "Peace Corps Journals,"] apud situm peacecorpsjournals.com *[http://www.peacecorpswiki.org/ "Peace Corps Wiki,"] apud peacecorpswiki.org. *[https://web.archive.org/web/20111006201555/http://www.peacecorpswiki.org/images/OIGSARC.pdf "Violent Crimes Against Peace Corps Volunteers 1989 – 2010 (.pdf),"] apud situm peacecorpswiki.org. *[https://web.archive.org/web/20190102114346/http://firstresponseaction.org/ "First Response Action,"] apud situm firstresponseaction.org. *[https://web.archive.org/web/20250224145903/https://www.startribune.com/opinion/36011899.html W. G. Moseley, "Let’s not pull back on the Peace Corps," ''Minneapolis StarTribune,'' 11 Dec 2008,] apud situm startribune.com. *[https://web.archive.org/web/20120606084753/http://www.shapell.org/btl.aspx?2219844 "Letter from JFK Welcoming the First Peace Corps Volunteers, May 1961,"] apud situm shapell.org (Shapell Manuscript Foundation). <!-- [[Category:Appropriate technology organizations]] [[Category:Government agencies established in 1961]] [[Category:International volunteer organizations]] [[Category:Peace Corps volunteers]] [[Category:Foreign relations agencies of the United States]]--> [[Categoria:Civitates Foederatae Americae]] [[Categoria:Constituta 1961]] [[Categoria:Praefectura Ioannis F. Kennedy]] [[Categoria:Societates pacis fautores]] ic99ffjo6m30abdgi3ley7yqqzkits4 0 142213 3964410 3318753 2026-06-11T22:29:13Z Lesgles 13285 de origine nominis 3964410 wikitext text/x-wiki {{L1}} <!-- Cave ne astronomicas huius textus mensuras emendes; e formula {{fn|Data Asteroidum 5000}} automatice inseruntur. --> {{Capsa asteroidis |Numerus = 5225 |Genus = Asteroides Cinguli Principalis |Epocha = {{#time:j xg Y| {{Data Asteroidum 5000|5225|epocha}} }} |Axis = {{Data Asteroidum 5000|5225|axis semimaior}} |Perihelion = {{Data Asteroidum 5000|5225|perihelion}} |Aphelion = {{Data Asteroidum 5000|5225|aphelion}} |Periodus = {{Data Asteroidum 5000|5225|periodus}} |Anomalia = {{Data Asteroidum 5000|5225|anomalia media}} |Inclinatio = {{Data Asteroidum 5000|5225|inclinatio}} |Nodus = {{Data Asteroidum 5000|5225|omega}} |Argumentum = {{Data Asteroidum 5000|5225|argumentum}} |Eccentricitas = {{Data Asteroidum 5000|5225|eccentricitas}} |Diametrum = {{Data Asteroidum 5000|5225|diametrum}} |Massa = |Densitas = |Rotatio h = |Rotatio m = |Tholen = {{Data Asteroidum 5000|5225|spectrum tholen}} |SMASS = {{Data Asteroidum 5000|5225|spectrum smass}} |Magnitudo = {{Data Asteroidum 5000|5225|magnitudo}} |Albedo = {{Data Asteroidum 5000|5225|albedo}} |Repertor = Edwardus L. G. Bowell |Repertorbrevis = E. Bowell |Repertor2 = |Repertorbrevis2 = |Repertor3 = |Repertorbrevis3 = |Repertor4 = |Repertorbrevis4 = ; |Dies = {{#time:j xg| {{Data Asteroidum 5000|5225|repertum}} }} |Annus = {{#time:Y| {{Data Asteroidum 5000|5225|repertum}} }} |Designationes = 1983 TS1, 1929 VE, 1972 TQ, 1978 YC1, 1988 RW5 }} '''5225 {{Data Asteroidum 5000|5225|nomen}}''',<ref>[[Nomina asteroidum]] iussu [[Unio Astronomica Internationalis|Unionis Astronomicae Internationalis]] imposita sunt.</ref> olim designationibus '''1983 TS1''', '''1929 VE''', '''1972 TQ''', '''1978 YC1''', et '''1988 RW5''' agnitus, est [[asteroides]] [[Systema Solare|systematis solaris]] nostri, [[Asteroides Cinguli Principalis|asteroidibus Cinguli Principalis]] attributus. [[Astronomia|Astronomis]] terrestribus [[magnitudo absoluta|magnitudinem absolutam]] {{Data Asteroidum 5000|5225|magnitudo}} monstrat. Die [[{{#time:j xg| {{Data Asteroidum 5000|5225|repertum}} }}]] [[{{#time:Y| {{Data Asteroidum 5000|5225|repertum}} }}]] ab [[Edwardus L. G. Bowell|Edwardo Bowell]], astronomo apud [[Observatorium Lowell|Observatorium Lowell]] versato, repertus est.<ref>{{Harvard MPC Discovery Circumstances}}</ref> Nomen accepit a societate [[Loral Space & Communications]], quae in Civitatibus Foederatis Americae {{creanda|en|charge-coupled device|machina oneris copulati|machinas oneris copulati}} ad imagines capiendas fabricat. Rerum orbitalium ratio [[epocha (astronomia)|epocha]]e {{#time:j xg Y| {{Data Asteroidum 5000|5225|epocha}} }} constitit. Qua epocha 5225 {{Data Asteroidum 5000|5225|nomen}} per dies {{#expr: (365.25 * {{Data Asteroidum 5000|5225|periodus}}) round 0}} circa solem movebatur. Axem orbitalem habebat [[Unitas astronomica|unitatum astronomicarum]] {{#expr: {{Data Asteroidum 5000|5225|axis semimaior}} round 2}} et eccentricitatem {{#expr: {{Data Asteroidum 5000|5225|eccentricitas}} round 2}}, distans igitur a sole [[perihelion|quam minime]] unitatibus {{#expr: {{Data Asteroidum 5000|5225|perihelion}} round 2}}, [[aphelion|quam maxime]] unitatibus {{#expr: {{Data Asteroidum 5000|5225|aphelion}} round 2}}. [[Inclinatio orbitalis]] {{#expr: {{Data Asteroidum 5000|5225|inclinatio}} round 2}}[[gradus (mensura)|&deg;]] reperiebatur, [[anomalia media]] {{#expr: {{Data Asteroidum 5000|5225|anomalia media}} round 2}}&deg;. <!-- Discovered 1983-Oct-12 by Bowell, E. at Flagstaff <b>Reference:</b> DISCOVERY.DB <b>Last Updated:</b> 2003-08-29 --> ==Notae== <references/> ==Nexus externi== {{NASA JPL|Data=[http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=5225]}} {{systema solare nostrum}} [[Categoria:Asteroides anno {{#time:Y| {{Data Asteroidum 5000|5225|repertum}} }} reperti]] [[Categoria:Asteroides Cinguli Principalis]] 3xqn40jdh17y8rz98623fgclnwy23ae 0 160094 3964451 3954305 2026-06-12T06:29:17Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3964451 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Tissot The Creation.jpg|thumb|upright=1.25|''Creatio'' (ca. 1896–1902) a [[Iacobus Tissot|Iacobo Tissot]] picta.<ref>Interpretatio [[narratio creationis Genesis|narrationis creationis]] ex primo [[Torah]] libro (usitate [[Liber Genesis|Libro Genesis]] appellato), [https://archive.today/20130416014825/http://www.thejewishmuseum.org/onlinecollection/object_collection.php?objectid=26663&lefttxt=tissot Pictura] ex congeriebus [[Museum Iudaicum (Novi Eboraci)|Musei Iudaici Novi Eboraci]]</ref>]] '''Mythos creationis''' est [[narratio]] symbolica de quomodo [[tellus (planeta)|mundus]] coepisset [[homo|hominesque]] primum eum [[habitatio|habitare]] coepissent.<ref name="britannica">{{harvnb|Encyclopædia Britannica|2009}}</ref><ref name="womack">{{harvnb|Womack|2005|p=[http://books.google.com/books?id=MQi5x7_-eksC&pg=PA81 81]}}, "Creation myths are symbolic stories describing how the universe and its inhabitants came to be. Creation myths develop through oral traditions and therefore typically have multiple versions."</ref> Creatio a [[demiurgus|demiurgo]] facta multis in [[religio]]nibus origo sive [[Primus motor|causa prima]] mundi habetur. Talis [[cosmogonia]] necessario [[deus|deum]] personalem ponit, qui sua sponte mundum creavit. [[Mythologia|Mythos]] ad cosmogoniam spectans plerumque est narratio [[Theologia|theologica]] aut [[Religio|religiosa]], quae [[universum]] aut originem hominis interpretur. Imprimis in [[Ecclesia Catholica|Catholicismo]] viget opinio creationem non terminatam, sed [[creatio continua|continuam]] esse. [[Scientia (ratio)|Scientiae]] opinioni "creationis" doctrinam [[Cosmos|Cosmum]] principiis physicis exstitisse oppununt. {{NexInt}} *[[Aedificator mundi]] *[[Argumentum cosmologicum]] *[[Creatio ex nihilo]] *[[Creationismus]] *[[Creativitas]] *[[Demiurgismus]] *[[Deus otiosus]] *[[Esto, et est]] *[[Fragor Maximus]] *[[Imago dei]] *[[Jen]] *[[Kotoamatsukami]] *[[Mythus originum]] *[[Nüwa]] *[[Universum]] == Notae == <div class="references-small"><references/></div> == Bibliographia == === Historia religionis === * „Brèves méditations sur la création du monde“, Jean-Marc Rouvière, Ed. L'Harmattan, Parisiis 2006 * ''Ursprung''. Vortragszyklus 1986/87 über die Entstehung des Menschen und der Welt in den Mythen der Völker, Museum für Völkerkunde, Francoforti 1987. * Keel, Othmar / Schroer, Silvia: ''Schöpfung. Biblische Theologien im Kontext altorientalischer Religionen'', Gottingae 2002. * Linke B. M. (Ed.): ''Schöpfungsmythologie in den Religionen'', Francoforti 2001. * Luttikhuizen, G. P.: ''The demonic demiurge in Gnostic mythology'', in: Chr. Auffarth / L. Stuckenbruck (Ed.): Fall of the angels (Themes in Biblical narrative 6), Lugduni Batavorum - Bostoniae 2003, 148-160 * Henry, S.: ''Israelite wisdom. Towards an ecological theology of creation'', in: Muthunayagom, D.J. (Ed.): Bible speaks today. Essays in honour of Gnana Robinson, Bangalore 2000, 173-180 * Khoury, A. T.: ''Jüdisch-islamische Schöpfungslehren und ihr Auftrag an den Menschen. Vermehrung, Gestaltung, Verantwortung in der ihm anvertrauten Welt'', in: Ordensnachrichten 39 (2000) 13-24 * Monika und Udo Tworuschka: ''Als die Welt entstand. Schöpfungsmythen der Völker und Kulturen in Wort und Bild'', Friburgi Brisgoviae 2005 * Monika und Udo Tworuschka: '' Schöpfungsmythen'', Darmstadii 2010 === Exegesis narrationum Biblicarum === * Löhde, Detlef: ''Die Schöpfungsgeschichte: Bericht oder gleichnishafte Erzählung?'', Gr. Oesingen, 1989, ISBN 3-922534-50-3 * Dietrich, M.: ''Die Menschenschöpfung im Garten Eden: ein mesopotamischer Mythos im Alten Testament'', in: Mitteilungen für Anthropologie und Religionsgeschichte (2004) 16, 21-33 * Löning, K. / Zenger, E.: ''Als Anfang schuf Gott. Biblische Schöpfungstheologien'', Dusseldorpiae 1997 * Müller, H. P.: ''Schöpfungsmythen - literarisch und theologisch - mit Anschlußerörterungen'', in: Zeitschrift für Theologie und Kirche 101 (2004) 506-525 * Schrage, W.: ''Schöpfung und Neuschöpfung in Kontinuität und Diskontinuität bei Paulus'', in: Evangelische Theologie 65 (2005) 245-259 * Evamaria Strecker, Die Zeitbotschaft der Schöpfung (1 Mose 1,1-2,4), in: [http://www.online-bibelkommentar.de www.online-bibelkommentar.de]{{Nexus deficit|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Diana Göbel, Die Entstehung des Lebenshauses in sechs Tagen (1 Mose 1,1-2,4), in: [http://www.online-bibelkommentar.de www.online-bibelkommentar.de]{{Nexus deficit|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} === Historia Philosophiae Theologiaeque === * Bannach, K.: ''Pelagianismus in der franziskanischen Schöpfungstheologie?'' in: Freiburger Zeitschrift für Philosophie und Theologie 49 (2002) 73-93 * Brown, B. J.: ''Bonaventure on the impossiblity of a beginningless world: why the traversal argument works'', in: American catholic philosophical quarterly 79 (2005) 389-409 * Bukowski, T. P.: ''Beyond Aristotle … and beyond Newton: Thomas Aquinas on an infinite creation'', in: The Thomist 68 (2004) 287-314 * Dahm, A.: ''Schöpfungstheologie bei Nikolaus von Kues: erste Ansätze in den frühen Predigten und ihre Fortführung in „De docta ignorantia“'', in: Trierer theologische Zeitschrift 113 (2004) 118-136 * Hermann, M.: ''Zwischen heidnischer und christlicher Kosmologie: Isidor von Sevilla und seine Weltanschauung'', in: Analecta Cracoviensia 34 (2002) 311-328; * Hopig, H.: ''Creatio ex nihilo'', in: Jahrbuch Biblische Theologie 12 (1997) 291-307 * May, G.: ''Schöpfung aus dem Nichts. Die Entstehung der Lehre von der creatio ex nihilo'', Berolini 1978 * Miller, I.: ''Idolatry and the polemics of world-formation from Philo to Augustine'', in: Journal of religious history 28 (2004) 126-145 * O'Neill, J. C.: ''How early is the doctrine of creatio ex nihilo?'', in: The Journal of theological studies 53 (2002) 449-465 * Pesch, O. H.: ''Schöpfungslehre und Schöpfungsperspektive in der Theologie des Thomas von Aquin'', in: [[Kerygma]] und Dogma 49 (2003) 2-23 * Schmidt, A.: ''Kreatürlichkeit: Geheimnis des Glaubens im Licht der Vernunft. Thomas von Aquin über Schöpfungsglauben und Seinsverständnis'', in: Wissenschaft und Weisheit 69 (2006) 211-229 * Torchia, N. J.: ''Creatio ex nihilo and the Theology of St. Augustine. The Anti-Manichaean Polemic and Beyond American''(University Studies VII/205), Novi Eboraci et al. 1999 * Voicu, M.: ''L'idée de créationet sa représentation dans la renaissance du XII. siècle. Mutations d'un idéal'', in: Revue des sciences religieuses 76 (2002) 33-56 === De Creatione (Theologia) === * Ganoczy, A.: ''Schöpfungslehre'', in: Beinert, W. (Hg.): Glaubenszugänge. Lehrbuch der Katholischen Dogmatik Bd. 1, Paderbronnae 1995, 363-495 * Gruber, F.: ''Im Haus des Lebens. Eine Theologie der Schöpfung'', Ratisbonae 2001 * Kessler, H.: ''Das Stöhnen der Natur. Plädoyer für eine Schöpfungsspiritualität und Schöpfungsethik'', Dusseldorpiae 1990 * Kraus, G.: ''Welt und Mensch. Lehrbuch zur Schöpfungslehre'' (Grundriß der Dogmatik 2), Francoforti 1997 * Link, C.: ''Gottesfrage und Schöpfungsglaube. Theologische Studien'', Neoclesiae-Fliunniae 1997 * Link, C.: ''Schöpfung. Schöpfungstheologie in reformatorischer Tradition'' (Handbuch Systematischer Theologie 7/1), Gütersloh 1991 * Moltmann, J.: ''Gott in der Schöpfung. Ökologische Schöpfungslehre'', 4. ed. Monaci 1993 * Sattler, D. / Schneider, T.: ''Schöpfungslehre'', in: Handbuch der Dogmatik, Vol. 1 (1992), 120-238 * Schmid, K.: Schöpfung, Themen der Theologie 4, Tubingae 2012 * Walter Simonis: ''Über Gott und die Welt. Gottes- und Schöpfungslehre'', Dusseldorpiae 2004, ISBN 3-491-70375-1 * Harald Wagner: ''Die Schöpfung - Der Wille Gottes zur Communio'', in: Studienbücher Theologie: Dogmatik Vol. 18. Stuttgardiae 2003.376-435 ISBN 3-17-016469-4 == Nexus externi == * Priester Dimitry Kiryanov, Dr.theol., Dr.phil: [https://web.archive.org/web/20090918112621/http://www.bogoslov.ru/de/text/253685.html Cosmologia et Creatio: Sententia Orthodoxa] {{reli-stipula}} [[Categoria:Creativitas]] [[Categoria:Mythologia]] [[Categoria:Religiones]] {{Myrias|Philosophia}} quj0dtpqp4icyj51yco8nrdgojal866 0 164607 3964445 3435411 2026-06-12T05:56:30Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3964445 wikitext text/x-wiki ''' Courtonne-les-Deux-Églises''' est commune [[Francia|Francicum]] 625 incolarum (anno [[2009]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Calva Dorsa|Calvorum Dorsorum]] in regione [[Normannia Inferior]]i. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Calvorum Dorsorum]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Courtonne-les-Deux-Églises|Courtonne-les-Deux-Églises}} * {{INSEE commune|14194|de=Courtonne-les-Deux-Églises}} * [https://web.archive.org/web/20120309020909/http://www.cclisieuxpaysdauge.fr/index.php?option=com_content&view=article&id=6&Itemid=137 Pagina Courtonne-les-Deux-Églises dicata apud Societatis Communium paginas interretiales] {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Rupis Calvadosiae]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Rupis Calvadosiae]] npppav26yu53t6zq3pil75ygzbf90et 0 167551 3964433 3709863 2026-06-12T00:32:22Z Lesgles 13285 paginam rescripsi 3964433 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} '''Zafferana Etnea''' (Sicule: ''Zafarana'') est [[municipia Italiae|municipium]] [[Italia]]e, in [[Sicilia|insula Siciliae]], in [[urbs metropolitana Catanensis|urbe metropolitana Catanensi]], ad radices orientales [[Aetna mons|Aetnae]] montis, ad altitudinem fere 580 metrorum situm. Circiter 9300 incolae ibi habitant. Nomen oppidi a cultura [[crocus|croci]] vel [[safranum|safrani]] (Italice ''zafferano'') derivatur, quae olim praecipua loci industria erat. Territorium eius ad summum Aetnae verticem pertingit, valles insignes comprehendens, inter quas Valle del Bove, Val Calanna, Valle San Giacomo. Oppidum saepe et eruptionibus Aetnae et terrae motibus vastatum est; notissima inter has calamitates fuit eruptio anni [[1792]] et annorum [[1991]]–[[1993]], ubi [[lava]] prope ipsum oppidum pervenit sed—quod incolae miraculo [[Maria (mater Iesu)|Beatae Mariae Virginis]] Providentiae Matris tribuunt—ibi substitit. [[Mel]] praecipuum oeconomiae fundamentum est: Zafferana Etnea enim 15 centesimae partes mellis totius Italiae producit atque inter praecipua centra [[apicultura]]e Europae numeratur. == Pinacotheca == <gallery> Panorama zafferana.jpg|Prospectus oppidi Zafferana Etnea Eruzione1792.jpg|Tabula [[aes|aenea]] in porta Ecclesiae Matris: eruptio Aetnae anni [[1792]] et [[pompa]] supplicationis ad Beatam Mariam Virginem Providentiae Matrem </gallery> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Zafferana Etnea}} {{Fontes geographici}} * [https://www.italia.it/it/sicilia/catania/zafferana-etnea De oppido] in situ Ministerii Periegesis Italiae {{urbs-stipula}} [[Categoria:Municipia in Urbe metropolitana Catanensi]] qxfsm283g1op8aa1jnmabcbsdk1zv60 3964434 3964433 2026-06-12T00:33:05Z Lesgles 13285 Lesgles movit paginam [[Zafarana]] ad [[Zafferana Etnea]]: nullo fonte nominis Latini "Zafarana" dato, ad nomen Italicum moveo 3964433 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} '''Zafferana Etnea''' (Sicule: ''Zafarana'') est [[municipia Italiae|municipium]] [[Italia]]e, in [[Sicilia|insula Siciliae]], in [[urbs metropolitana Catanensis|urbe metropolitana Catanensi]], ad radices orientales [[Aetna mons|Aetnae]] montis, ad altitudinem fere 580 metrorum situm. Circiter 9300 incolae ibi habitant. Nomen oppidi a cultura [[crocus|croci]] vel [[safranum|safrani]] (Italice ''zafferano'') derivatur, quae olim praecipua loci industria erat. Territorium eius ad summum Aetnae verticem pertingit, valles insignes comprehendens, inter quas Valle del Bove, Val Calanna, Valle San Giacomo. Oppidum saepe et eruptionibus Aetnae et terrae motibus vastatum est; notissima inter has calamitates fuit eruptio anni [[1792]] et annorum [[1991]]–[[1993]], ubi [[lava]] prope ipsum oppidum pervenit sed—quod incolae miraculo [[Maria (mater Iesu)|Beatae Mariae Virginis]] Providentiae Matris tribuunt—ibi substitit. [[Mel]] praecipuum oeconomiae fundamentum est: Zafferana Etnea enim 15 centesimae partes mellis totius Italiae producit atque inter praecipua centra [[apicultura]]e Europae numeratur. == Pinacotheca == <gallery> Panorama zafferana.jpg|Prospectus oppidi Zafferana Etnea Eruzione1792.jpg|Tabula [[aes|aenea]] in porta Ecclesiae Matris: eruptio Aetnae anni [[1792]] et [[pompa]] supplicationis ad Beatam Mariam Virginem Providentiae Matrem </gallery> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Zafferana Etnea}} {{Fontes geographici}} * [https://www.italia.it/it/sicilia/catania/zafferana-etnea De oppido] in situ Ministerii Periegesis Italiae {{urbs-stipula}} [[Categoria:Municipia in Urbe metropolitana Catanensi]] qxfsm283g1op8aa1jnmabcbsdk1zv60 3964436 3964434 2026-06-12T00:33:19Z Lesgles 13285 3964436 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} '''Zafferana Etnea''' ([[Sicule]] ''Zafarana'') est [[municipia Italiae|municipium]] [[Italia]]e, in [[Sicilia|insula Siciliae]], in [[urbs metropolitana Catanensis|urbe metropolitana Catanensi]], ad radices orientales [[Aetna mons|Aetnae]] montis, ad altitudinem fere 580 metrorum situm. Circiter 9300 incolae ibi habitant. Nomen oppidi a cultura [[crocus|croci]] vel [[safranum|safrani]] (Italice ''zafferano'') derivatur, quae olim praecipua loci industria erat. Territorium eius ad summum Aetnae verticem pertingit, valles insignes comprehendens, inter quas Valle del Bove, Val Calanna, Valle San Giacomo. Oppidum saepe et eruptionibus Aetnae et terrae motibus vastatum est; notissima inter has calamitates fuit eruptio anni [[1792]] et annorum [[1991]]–[[1993]], ubi [[lava]] prope ipsum oppidum pervenit sed—quod incolae miraculo [[Maria (mater Iesu)|Beatae Mariae Virginis]] Providentiae Matris tribuunt—ibi substitit. [[Mel]] praecipuum oeconomiae fundamentum est: Zafferana Etnea enim 15 centesimae partes mellis totius Italiae producit atque inter praecipua centra [[apicultura]]e Europae numeratur. == Pinacotheca == <gallery> Panorama zafferana.jpg|Prospectus oppidi Zafferana Etnea Eruzione1792.jpg|Tabula [[aes|aenea]] in porta Ecclesiae Matris: eruptio Aetnae anni [[1792]] et [[pompa]] supplicationis ad Beatam Mariam Virginem Providentiae Matrem </gallery> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Zafferana Etnea}} {{Fontes geographici}} * [https://www.italia.it/it/sicilia/catania/zafferana-etnea De oppido] in situ Ministerii Periegesis Italiae {{urbs-stipula}} [[Categoria:Municipia in Urbe metropolitana Catanensi]] 17ebecwomd21splcndhmtlp3x7yew85 0 184827 3964404 3173613 2026-06-11T20:17:41Z Grufo 64423 +{{[[Formula:Vide paginam discretivam|Vide paginam discretivam]]}} 3964404 wikitext text/x-wiki {{Vide paginam discretivam|Sextilis (discretiva)}} [[Fasciculus:Hexagram.svg|thumb|Sextilis grandis (N.B. In sextile grandi, quae in [[charta natalis|charta natali]] describetur, sunt etiam lineae [[sextilis (astrologia)|aspectuum sextilium]] et [[oppositio (astrologia)|oppositionum]], quibus haec imago caret).]] {{res|Sextilis grandis}} in [[astrologia]] est [[figura aspectuum]] omnium rarissima, ubi sex [[planeta]]e sex [[sextilis (astrologia)|sextiles]], sex [[triangulum (astrologia)|triangula]], tres [[oppositio (astrologia)|oppositiones]] constituuntur, ita ut [[hexagonum]] nasci videatur. Sextilis grandis exactus fortasse non nisi semel aut bis in [[saeculum|saeculo]] constituitur. Sextilis grandis etiam plus quam sex planetae continere potest, si aliqui planetae coinunctionem constituunt, sicut in sextile grande [[22 Iulii]] [[1995]], cum [[Neptunus (planeta)|Neptunus]] [[Uranus (planeta)|Uranusque]] coniuncti erint. Reapse sextilis grandis continet duae [[triangulum grande|triangula grande]] et tria [[rectangulum mysticum|triangula mystica]], omnia interiuncta (triangula grandia et rectangula mystica per se figurae notabiles habentur). Cum sextilis grandis constituatur, plerumque inter sex signa eiusdem [[sexus (astrologia)|sexus]] constituuntur, aliis verbis inter omnia signa aut masculina aut feminina. In [[sextilis grandis 22 Iulii 1995|sextile grandi 22 Iulii 1995]] quidem [[Mars]] in [[Libra (astrologia)|libra]] fuit, quod est signum masculinum, etsi alii quinque planetae in signis femininis fuerunt. Plurimi astrologi credunt sextilem grandem repraesentare creativitatem et ingenium ultimum. [<ref>http://wiki.astro.com/astrowiki/en/Grand_Sextile De sextile grandi </ref>] {{NexInt}} * [[Sextilis grandis 22 Iulii 1995]] == Notae == <div class="references-small"><references /></div> {{Nexus desiderati}} [[Categoria:Astrologia]] [[Categoria:Figurae aspectuum]] pm9fat2tqxprso66igqtzytblazbt6e 0 198781 3964421 3432249 2026-06-11T23:19:17Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3964421 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Blason_ville_fr_Colombiers_%28H%C3%A9rault%29.svg|thumb|250px|Colombiers: [[vexillum]]]] [[Fasciculus: Map commune FR insee code 34089.png|left|thumb|250px|Colombiers: communis tabula]] ''' Colombiers ''' ([[Occitanice]] '' Colombièrs'') est commune [[Francia|Francicum]] 2'335 incolarum (anno [[2010]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Arauris (praefectura Franciae)|Arauris]] in regione [[Occitania et Ruscino]]ne. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Arauris|Indicem communium praefecturae Arauris]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Colombiers (Hérault)|Colombiers}} * [https://web.archive.org/web/20220302142517/http://www.colombiers.com/ Colombiers pagina interretialis] * {{INSEE commune|34081|de=Colombiers}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Araurae]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Araurae]] jzxn7v15n45t22x80xsac9arbbrvxiz 0 203253 3964426 3955528 2026-06-12T00:03:16Z Cyprianus Marcus 66550 3964426 wikitext text/x-wiki ''' Lotharius Kreyssig''' (natus die [[30 Octobris]] [[1898]] Flavae -Theodisce ''Flöha''- in [[Saxonia]]; mortuus die [[5 Iulii]] [[1986]] [[Gladbacum Montense|Gladbaco Montensi]]) fuit [[iudex]] et societatum pro auxilio sociale (e.g. ''Aktion Sühnezeichen et Aktionsgemeinschaft Solidarische Welt'') conditor. Aetate dictaturae [[NSDAP|Nazistae]] fuit solus iudex qui contra hominum morbo laborantium [[Aktion T4|euthanasiae]] propositum pugnavit. == Lege etiam== * Susanne Willems, ''Lothar Kreyssig - Vom eigenen verantwortlichen Handeln'', Aktion Sühnezeichen/Friedensdienste,Berolini, 1995, ISBN 3-89246-032-9 * ''Unrecht beim Namen genannt. Gedenken an Lothar Kreyssig am 30. Oktober 1998'', editum a ''Brandenburgischen Oberlandesgericht'', Nomos Verlagsgesellschaft, Aquae, 1998, ISBN 3-7890-5878-5 == Nexus externus == * {{BBKL|k/kreyssig_l}} {{bio-stipula}} {{Lifetime|1898|1986|Kreyssig, Lothar}} [[Categoria:Iudices Germaniae]] oatw4cjcvhgzuwks80gc4z01pc2eobj 3964465 3964426 2026-06-12T11:52:38Z IacobusAmor 1163 3964465 wikitext text/x-wiki ''' Lotharius Kreyssig''' (natus {{Creanda|de|Flöha|Flava|Flavae}} in [[Saxonia]] die [[30 Octobris]] [[1898]]; mortuus [[Gladbacum Montense|Gladbaco Montensi]] die [[5 Iulii]] [[1986]]) fuit [[iudex]] et societatum pro auxilio sociale (e.g. ''Aktion Sühnezeichen et Aktionsgemeinschaft Solidarische Welt'') conditor. Aetate [[dictatura]]e [[NSDAP|Nazistae]] fuit solus iudex qui contra hominum morbo laborantium [[Aktion T4|euthanasiae]] propositum pugnavit. == Lege etiam== * Susanne Willems, ''Lothar Kreyssig - Vom eigenen verantwortlichen Handeln'', Aktion Sühnezeichen/Friedensdienste,Berolini, 1995, ISBN 3-89246-032-9 * ''Unrecht beim Namen genannt. Gedenken an Lothar Kreyssig am 30. Oktober 1998'', editum a ''Brandenburgischen Oberlandesgericht'', Nomos Verlagsgesellschaft, Aquae, 1998, ISBN 3-7890-5878-5 == Nexus externi== * {{BBKL|k/kreyssig_l}} {{bio-stipula}} {{Lifetime|1898|1986|Kreyssig, Lothar}} [[Categoria:Iudices Germaniae]] c0a5urxx66oynm7l3b45n3x8j29rw6m 0 211993 3964441 3822303 2026-06-12T02:09:11Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3964441 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Jeremy Bentham by Henry William Pickersgill detail.jpg|thumb|[[Ieremia Bentham]], suasor [[utilitarianismus|utilitarianismi]].]] [[Fasciculus:Max Weber 1894.jpg|thumb|[[Maximus Weber]].]] '''Consequentialismus''' est classis [[ethica normativa|theoriarum ethicae normativae]] quae habet [[consequentia]]s [[mos|morum]] [[homo|hominis]] esse ultima ullius iudicii rectitudinis aut improbitatis illorum morum fundamenta. Ergo, apud consequentialismum, actus honeste rectus (aut omissio actionis honeste facta) est actio quae exitum vel consequentiam bonam generabit. Notio consequentialismi saepe in [[aphorismus|aphorismo]] "[[Fines (philosophia)|Fines]] rationes excusant" exprimitur,<ref>[[Anglice]]: "the ends justify the means."</ref><ref>{{cite book|page=104|last=Mizzoni|first=John|publisher=John Wiley & Sons|title=Ethics: The Basics}}.</ref> quod significat si finis honeste rectus est, ulla ratio per quam fit est acceptus.<ref>[http://dictionary.cambridge.org/us/dictionary/british/the-end-justifies-the-means Cambridge Dictionary: the ends justify the means]</ref> Consequentialismus usitate a [[deontologia]] (vel ethica deontologica) distinguitur, quod deontologia rectitudinem aut improbitatem [[mos|morum]] hominis deducit ex ingenio morum ipsorum, potius quam ex exitibus morum. Ab [[ethica virtutis]] praeterea distinguitur, quae ad ingenium agentis potius quam ad naturam vel consecutiones actionis (vel omissionis) ipsius spectat, et ab [[ethica pragmatica]], quae mores sicut [[scientia (ratio)|scientia]] tractat: communiter progrediens per multa [[saeculum|saecula]], ut omnes morum norma retractari possunt. Theoriae consequentialistae inter se differunt per modum quo [[theoria aestimationis|bona moralia]] definiunt. Nonnulli arguunt theorias consequentialistas et deontologicas invicem proprias non esse. Exempli gratia, [[T. M. Scanlon]] notionem [[iura humana]] proponit, quae generatim habentur notio deontologica, solum purgari possunt quod spectat ad consecutiones illorum iurum.<ref>Scheffler 1994.</ref> Similiter, [[Robertus Nozick]] arguit theoriam quae plerumque consequentialista est, sed obliquas continet [[vis|vires]] quae genus coercent actionum quas agentibus facere licet. ==Consequentialistae notabiles== *[[Robertus Merrihew Adams|R. M. Adams]] (natus 1937) *[[Ionathan Baron]] (natus 1944) *[[Ieremia Bentham]] (1748–1832) *[[Ricardus B. Brandt]] (1910–1997) *[[Milton Friedman]] (1912–2006) *[[Gulielmus Godwin]] (1756–1836) *[[R. M. Hare]] (1919–2002) *[[Ioannes Harsanyi]] (1920–2000) *[[Brad Hooker]] *[[Franciscus Hutcheson (philosophus)|Franciscus Hutcheson]] (1694–1746) *[[Shelly Kagan]] *[[Nicolaus Maclavellus]] (1469–1527) *[[Iacobus Mill]] (1773–1836) *[[Ioannes Stuart Mill]] (1806–1873) *[[G. E. Moore]] (1873–1958) *[[Mozi]] ([[470 a.C.n.]]–[[391 a.C.n.]]) *[[Philippus Pettit]] (natus 1945) *[[Petrus Railton]] (natus 1950) *[[Henricus Sidgwick]] (1838–1900) *[[Petrus Singer]] (natus 1946) *[[J. J. C. Smart]] (1920–2012) {{NexInt}} *[[Cārvāka]], schola Indica hedonica<!-- *[[Obiectio demandingness]] *[[Dharmayuddha]] *[[Doctrina reservationis mentis]]--> *[[Ethica deontologica]] *[[Ethica pragmatica]] *[[Hedonismus]] *[[Karma]] *[[Moismus]] *[[Moralitas]] *[[Teleologia]]<!-- *[[Consequentialismus regularis]]--> *[[Utilitarismus]]<!-- *[[Welfarismus]]--> ==Notae== <div class="references-small"><references/></div> ==Bibliographia== *Darwall, Stephen, ed. [[2002]]. ''Consequentialism.'' Oxoniae: Blackwell. ISBN 9780631231080. *Goodman, Charles. [[2009]]. ''Consequences of Compassion: An interpretation and Defense of Buddhist Ethics.'' Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 9780195375190. *Honderich, Ted. [[2003]]. Consequentialism, Moralities of Concern and Selfishness. [https://web.archive.org/web/20180817172802/http://www.ucl.ac.uk/~uctytho/ted9.htm Textus.] *Pettit, Philip, ed. [[1993]]. ''Consequentialism.'' Aldershot; Brookfield USA. ISBN 1855213044. *Portmore, Douglas W. [[2011]]. ''Commonsense Consequentialism: Wherein Morality Meets Rationality.'' Novi Eboraci: Oxford University Press. ISBN 9780199794539. [https://sites.google.com/site/commonsenseconsequentialism/home Textus.] *Price, Terry. [[2008]]. Consequentialism. In ''The Encyclopedia of Libertarianism,'' ed. Ronald Hamowy, 91–93. Thousand Oaks Californiae: SAGE Publications et Cato Institute. ISBN 9781412965804. OCLC 750831024. ICCN 2008009151. *Scheffler, Samuel. [[1994]]. ''The Rejection of Consequentialism: A Philosophical Investigation of the Considerations Underlying Rival Moral Conceptions.'' Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 9780198235118. ==Nexus externi== {{Wikiquote|Means and ends}}<!-- * {{IEP|conseque|Consequentialism}} * {{sep entry|consequentialism|Consequentialism|Walter Sinnott-Armstrong}} * {{sep entry|consequentialism-rule|Rule Consequentialism|Brad Hooker}}--> [[Categoria:Consequentialismus| ]] [[Categoria:Ethica normativa]] [[Categoria:Meta-ethica]] [[Categoria:Utilitarianismus]] [[Categoria:Theoriae ethicae]] [[Categoria:Teleologia]] s34ybh63yedgzp8nzuomj033s812bih 0 232124 3964394 3442504 2026-06-11T19:35:35Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3964394 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Clairefontaine-en-Yvelines_Mairie.JPG|thumb|250 px|Clairefontaine-en-Yvelines: [[vici conciliabulum]]]] [[Fasciculus: Map commune FR insee code 78164.png|thumb|left|250px|Clairefontaine-en-Yvelines: communis tabula]] '''Clairefontaine-en-Yvelines''' est commune [[Francia|Francicum]] 805 incolarum (anno [[2012]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Evelinae (praefectura Franciae)|Evelinarum]] in regione [[Insula Franciae (regio Franciae)|Insula Franciae]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Evelinarum|Indicem communium praefecturae Evelinarum]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Clairefontaine-en-Yvelines|Clairefontaine-en-Yvelines}} * [https://web.archive.org/web/20100416033114/http://www.clairefontaine-en-yvelines.fr/ Clairefontaine-en-Yvelines pagina interretialis] * {{INSEE commune|78164|de=Clairefontaine-en-Yvelines}} * [http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=9570 De Clairefontaine-en-Yvelines apud cassini.ehess.fr] {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Evelinarum]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Evelinarum]] sl5ien0dulacyxxare5ao33uoe5kcdi 0 248296 3964440 3823231 2026-06-12T01:39:56Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3964440 wikitext text/x-wiki [[File:Verkehrsverbund Mittelthüringen logo.svg|thumb|Insigne foederationis commeatariae ''Verkehrsverbund Mittelthüringen'']] '''Confoederatio Commeatus Publici Thuringiae Centralis''' (Theodisce: ''Verkehrsverbund Mittelthüringen'', compendiarie: ''VMT'') die [[1 Aprilis]] [[2006]] creata est. Extra servitia quotidiana hominum transportandorum, ut operam suscipiant, Confoederatio commeataria, cuius servitia late patent a [[circulus Gotha|Circulo Gothensi]] in occidente usque ad urbem [[Gerapolis]] in oriente, invitat quoque ad excursiones diversas faciendas. In quibus agitur de cultu civili, de natura fruenda, de spectaculis visendis. Sedes eius est [[Erfordia]]e. A die 13 Decembris 2020 spatium eius valde augebitur.<ref>[https://web.archive.org/web/20201111001321/https://www.kombus-online.eu/files/17594359803/202011_omniS_KomBus_web_DS.pdf De novis territoriis etc. in periodico OMNI]</ref> ==Excursiones== [[File:Straßenbahn am Hauptbahnhof Erfurt.JPG|thumb|Currus electricus stationem ferriviariam Erfordiensem centralem modo egrediens]] === Cultus civilis=== [[Thuringia]] historia plena est. Multa aedificia et monumenta de hoc testimonium perhibent invitantia ad itinera in tempora pristina. Regio quae inter urbes [[Gota]]e et [[Gerapolis]] est, praesertim sat multa offert: sicut exempli gratia [[Vimaria]]e Castellum Belvedere cum viridario amplissimo, Domum Am Horn (domus exemplaris epochae architectonicae praestantissimae Bauhaus), sive Castellum Ettersburg. Haec tria etiam in elencho rerum ad patrimonium culturale mundanum spectantium recepta sunt ab [[UNESCO]], Unitarum Nationum Societas cultui humanitatique provehendis. Ecce aliae res visitandae: *Synagoga vetus [[Erfordia]]e: agitur de antiquissima synagoga totius Europae, quae Medii Aevi est et usque ad tegmentum incolumis stat. *Arx in Monte Sancti Petri Erfordiae: complexus iste inter Europae Centralis arces barocas insignissimus est quoad statum conservatorium. *[[Castellum Friedenstein]] Gotae: in Germania hodierna maximum castellum temporis baroci nascentis est. Museum ducale cum artificiis suis inter alia musea in situ excellit. *Domus hortensia [[Ioannes Volfgangus Goethe|Ioannis Volfgangi Goethe]] Vimariae: hunc poeta laureatissimus Germanicus anno 1776 venit. Domus ipsa iam saeculi XVI est. *Bibliotheca ducissae [[anna Amalia|Annae Amaliae]] Vimariensis: bibliotheca etiam inter patrimoniales res mundanas repperi potest. *Museum de campanis in urbe Apolda: hic visitantes collectio maxima campanarum laetificat. Insuper de fabricatione campanarum certiores fiant. ===Natura ambiens fruenda=== [[File:Jenah Betriebshof Burgau.JPG|thumb|Stabulum raedarum longarum et traminum urbanorum [[Iena]]e]] Thuringiae cognomen ''Cordis viridis Germaniae'' est, quod homines periegetici iam ante fere unum saeculum dederunt. Multa viridaria, saltus biosphaerici et loci amoenissimi invitant ad migrationem quovis anni tempore! Idem valet pro territorio inter urbes Gotae et Gerapolis: Expositio horticulturalis Erfordiae, qui Theodisce Egapark appellatur, a multis diligitur. Hic est totius Europae pulvinus florum ornamentalium largissimus. Migratores tramine historico Saltus Thuringiensis quod vocatur vehantur usque ad vicum Tabarz. Inde trans romanticas fauces Lauchagrund ambulantes delectentur. Speculatorium maxime est iter secundum [[sala (flumen)|flumen Salae]] inter urbes [[Iena]]e et Dornburg. Ecce alii loci visitatu digni: *[[Longosalissa]]e: urbs ista viridariorum electionem offert - habet Hortum [[Iaponia|Iaponicum]], Hortum rosarum, Arboretum, Hortum botanicum et Viridarium apud castellum quoddam nomine Schlößchenpark. *Marienglashöhle (apud [[Friedrichroda]]): antra crystallica cum stagno pulcherrime repercutuntur. * Viridarium recreationis apud [[Bad Berka]]: mensibus a Maio usque ad Octobrem hic sonis lucibusque tete ad somnia iucundissima temptant. *Hortus zoologicus Gothensis: vivarium istud in regione protegenda montis Seeberg invenitur. *Viridarium Hofwiesenpark in urbe Gerapolis: in urbe, ubi pictor Otto Dix natus est, istud viridarium hortus maximus est. *Hortus Iaponicus Longosalissae: viridibus cunctis aspectis etiam corpus relaxare licet in finitimis areis recreationis. ===Spectacula in anni cursu=== Thuringia spectaculis pullulat. Cuiuscumque generis eventus fiunt ad quos milia hominum attrahuntur, quotannis. Inter multa alia citemus Festum apud Pontem negotiatorum Erfordiae. Melodramatum et theatralium fautores in oppidis Erfordiae, Vimariae, Ienae et Gerae superexaltabunt. Noli oblivisci Theatrum Ekhof in urbe Gotae cuius scaena baroca etiam nostris temporibus in usu est. Ecce alia destinata menti salubria: *Ludicra sollemnia in scalis cathedralis Erfordiensis: sub divo aestate ante ecclesias Sanctae Mariae et Sancti Severi in Thuringiae capite spectacula fiunt. *Danetzare in urbe Erfordiae: musica et saltationes populares ex omni orbi terrarum praesentantur a hominibus vestimentis typicis indutis. *Arena culturalis Ienensis: Ante theatrum urbanum concentus fiunt, aestate, permulti quidem. *Festum mediaevale ad Bad Langensalza: illo tempore centrum urbis omne mutatur in nundinas mediaevales. *Forum ceparum in urbe Apolda: cerevisiae fabrica localis genus Embeccanum hominibus distribuit, cum illi obsonatum eunt ad mensas trecentas seu spectacula in scaenis septem vident. *Höhler Biennale in urbe Gerapolis: Omni altero anno urbs Thuringiae orientalis maxima res quae ad cultum civilem attinent in cellis repositoriis subterraneis ostendit. == Societates participantes == ====Autoraedis longis/traminibus urbanis==== * Erfurter Verkehrsbetriebe AG (EVAG) * Geraer Verkehrsbetrieb GmbH * Gothaer Straßenbahn und Thüringer Waldbahn GmbH * Jenaer Nahverkehrsgesellschaft mbH (JeNah) * JES Verkehrsgesellschaft mbH im Saale-Holzland-Kreis und Jena * Personenverkehrsgesellschaft mbH Weimarer Land (PVG), Apolda * IOV Omnibusverkehr Ilmenau * Regionale Verkehrsgemeinschaft Gotha mbH (RVG) * Stadtwirtschaft Weimar GmbH * Verkehrsunternehmen Andreas Schröder ====Hamaxosticho==== * Deutsche Bahn * Erfurter Bahn * Süd-Thüringen-Bahn == Statistica == * Quanti habitant in [[circulus terrae|circulis terrae]] Confoederatione commeataria tactis (Erfordia, Vimaria, Weimarer Land, Iena) ** 2005: 451&thinsp;058 ** 2007: 457&thinsp;032 ** 2011: 1&thinsp;163&thinsp;844 * Personae quotannis vectae (aestimatione) ** 2005 et 2007: 48&thinsp;000&thinsp;000 * Chiliometra ab hominibus quotannis peracta (aestimatione) ** 2005 et 2007: 300&thinsp;000&thinsp;000 (chiliometra 6,25 fere quae unusquisque simul peragit) * Stationes ferriviariae, stationes minores variae ** 2005: 871 ** 2007: 811 * Vehicula ** 2005: 519 ** 2007: 500 * Lineae ** 2005 et 2007: 104, e quibus 12 hamaxosticae, 13 hamaxosticae urbanae, 43 autoraedis longis urbanis, 36 autoraedis longis distantiarum longiorum * Societates locales participantes ** 2005 et 2007: 8 ** 2011: 13 ==Fons== Libellus praeconialis Confoederationis commeatariae de locis visu dignis qui [https://web.archive.org/web/20160309194116/http://www.vmt-thueringen.de/fileadmin/user_upload/PDFs/2015/Ausflugsziele2.pdf partim hic depromi potest] ==Externi nexus== [http://www.vmt-thueringen.de Situs proprius] ==Notae== <references/> [[categoria:Thuringia]] [[categoria:Societates vecturae]] [[categoria:Ferrivia]] 2syrbkvs1q1bidounim6vwyosl6m6d6 0 257542 3964400 3964088 2026-06-11T19:54:11Z Andrew Dalby 1084 /* Editiones et versionesIndicem editionum locupletiorem habes apud {{qc|id= Mommsen, ed. (1882)}} pp. lxx-lxxi */ 3964400 wikitext text/x-wiki {{titulus italicus}} [[Fasciculus:Bav pal lat 920 f 49r.jpeg|thumb|Titulus operis ''De origine actibusque Getarum'' in libro manu scripto saec. IX ([[Bibliotheca Apostolica Vaticana]] MS Pal. lat. 920 f. 49r)]] {{ores|De origine actibusque Getarum}} vel {{ores|Getica}} est opus de [[Historia|rebus gestis]] [[Gothi|Gothorum]], [[Latine]] anno [[551]] a [[Clericus|clero]] [[Iordanes|Iordane]] scriptum. Summarium est [[Cassiodorus|Cassiodori]] perditi operis ''Libri XII De Rebus Gestis Gothorum'' titulo, rege [[Theodericus (rex Ostrogothorum)|Theodorico]] iubente compositi. Iordanis documentum magni momenti est ad clarandam historiam populorum «barbaricorum» dictorum et ad sciendam [[Antiquitas posterior|antiquitatem Romanam posteriorem]].<ref>Katalin Escher, ''Le dossier Attila'', Errance, 2007, p. 30</ref> Inter illustria proelia quae ibi descripta sunt, inveniuntur [[direptio Romae (410)|direptio Romae]] ab [[Alaricus I (rex Visigothorum)|Alarico I]] atque [[Pugna Catalaunica]] quae, anno [[451]], opposuit [[Attila (rex Hunnorum)|Attilae]] [[Hunni|Hunnos]] gregibus ad [[Flavius Aetius|Aetii]] Romanos iunctis. Ad illa ''Getica'', ''[[De origine actibusque Romanorum (Iordanes)|De summa temporum vel origine actibusque gentis Romanorum]]'' vel ''Romana'' eiusdem [[Historicus|historici]] annexa est. == Editiones et versiones<ref>Indicem editionum locupletiorem habes apud {{qc|id= Mommsen, ed. (1882)}} [https://www.dmgh.de/mgh_auct_ant_5_1/index.htm#page/LXX/mode/1up pp. lxx-lxxi]</ref> == * 1515 : [[Conradus Peutingerus]], ed. Augustae Vindelicorum * 1531 : [[Beatus Rhenanus]], ed. Basileae * 1531 : {{Creanda|de|Johannes Löwenklau|Ioannes Leunclavius}}, ed. Basileae * 1579, deinde 1583 : {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Gulielmus Fornerius|G. Fornerius|d|qid=Q61475936}}, &#91;{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Petrus Pithoeus||fr|qid=Q2093849}},&#93; edd., ''Magni Aurelii Cassiodori Senatoris v.c. Variarum libri XII & Chronicon, ad Theodericum regem; Jordani episcopi Ravennatis De origine actibusque Getarum ...'' Parisiis: apud Sebastianum Nivellium; [https://numelyo.bm-lyon.fr/f_view/BML:BML_00GOO0100137001101380389# Textus apud Lugdunenses] ** editio 1589 aliis textibus aucta; [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k8707382c Textus apud Gallica] ** editio 1595 iterum aucta; [https://www.e-rara.ch/doi/10.3931/e-rara-6768 Textus apud e-Rara] * 1594 : {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Simon Goulart||fr|qid=Q685610}}, ed., ''Iustiniani Augusti historia, in qua bellum Persicum in Asia, Vandilicum in Africa, Gothicum in Europa ... opera autem et studio Procopii Caesariensis, Agathiae Myrrinaei, Iornandis Alani descriptum continetur, quibus subiuncti sunt Procopiis De Iustiniani aedificiis et Iornandis De regnorum et temporum successione liber''. Genevae : apud Franciscum Le Preux, 1594; [https://www.e-rara.ch/gep_g/content/titleinfo/1752504 Textus apud e-Rara] * 1609 : &#91;{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Petrus Brosseus||d|qid=Q120897812}}, ed.,&#93;<ref>[https://bureaudumercure.org/mercure/person/147039 De Petro Brosseo]</ref> “Chronica Iordani episcopi Ravennatis civitatis De origine et vocabulis gentis Gothorum” in ''M. Aurelii Cassiodori Senatoris v.c. opera omnia'' (Aureliae Allobrogum [i.e. Genavae]: Chouët) pp. 1370-1475; [https://www.e-rara.ch/zut/content/zoom/10606914 Textus apud e-Rara]. — Reimpressum 1622, 1637, 1656 * 1603 [re vera 1703] : &#91;{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Jean-Baptiste Drouet de Maupertuy||d|qid=Q56064726}}, interpr.,&#93; ''Histoire générale des Goths, traduite du latin de Jornandès archevêque de Ravenne''. Lutetiae: chez la veuve de Claude Barbin; [https://numelyo.bm-lyon.fr/f_view/BML:BML_00GOO0100137001101914880# Textus apud Lugdunenses] * 1842 : {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Augustus Savagner||fr|qid=Q4403673}}, interpr., ''Jornandès: De la succession des royaumes et des temps et De l'origine et des actes des Goths''. Lutetiae: Panckoucke; [https://numelyo.bm-lyon.fr/f_view/BML:BML_00GOO0100137001100092662# Textus apud Lugdunenses]; [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1421292x apud Gallica]; [[:c:File:De la succession des royaumes et des temps et de l'origine et des actes des Goths (IA b29338992).pdf|apud Communia]] * 1851 : G. Fournier de Moujan, interpr., “Jornandès”, in [[Carolus Nisard|Charles Nisard]], ed., ''Ammien Marcellin, Jornandès, Frontin (les Stratagèmes), Végèce, Modestus, avec la traduction en français'' (Lutetiae: Dubochet, Le Chevalier et comp.) [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6148645p/f430.item pp. 411-500]. — Reimpressum 1869? * 1882 : Alfred Holder, ed., ''Iordanis De origine actibusque Getarum''. Freiburg i. B.: Mohr [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1421292x/ Textus] * 1882 : {{ec|id= Mommsen, ed. (1882)|c= [[Theodorus Mommsenus|Theodorus Mommsen]], ed., ''Iordanis Romana et Getica'' (''[[Monumenta Germaniae Historica]]: Auctores antiquissimi'' 5 i). Berolini: apud Weidmannos, 1882 }}; [https://www.mgh.de/dmgh/resolving/MGH_Auct._Ant._5,1 Textus] * 1884 : Wilhelm Martens, interpr., ''Jordanes Gotengeschichte nebst Auszügen aus seiner Römischen Geschichte.'' Lipsiae: Franz Duncker. — Reimpressum: Lipsiae, 1913; Assindiae, 1985/1986. ISBN 3-88851-076-7 {{Ling|Theodisce}}; [[:c:File:Jordanes Gothengeschichte, nebst Auszügen aus seiner römischen Geschichte, übers von Wilhelm Martens, Leipzig, Duncker 1884 ,VIII, 124 S, Die Geschichtschreiber der deutschen Vorzeit, 5, Sechstes Jahrhundert.pdf|Textus apud Communia]] * 1908 : Charles C. Mierow, ed., ''Jordanes: The Origin and Deeds of the Goths in English version: part of a thesis''. Princetoniae; [https://archive.org/details/origindeedsofgot00jord/ Textus] * 1915 : Charles Christopher Mierow, ed., ''The Gothic History of Jordanes''. Princetoniae: Princeton University Press; [https://archive.org/details/gothichistoryofj00jord_0/ Textus] * 1960 : Е. Ч. Скржинской, ed., ''Иордан. О происхождении и деяниях гетов''. Moscuae: Издательство восточной литературы, 1960. — 2a ed.: Petroburgi: Алетейя, 1997. ISBN 5-89329-030-1 * 1991 : Francesco Giunta, Antonino Grillone, edd., ''Iordanis de origine actibusque Getarum'' (''Fonti per la Storia d’Italia'', 117). Romae: Istituto Storico Italiano per il Medio Evo,1991 * 1995 : Olivier Devillers, interpr., ''Jordanès, Histoire des Goths''. Lutetiae: Les Belles Lettres. ISBN 9782251339276 * 2012 : Lenelotte Möller, interpr., ''Jordanes: Die Gotengeschichte''. Aquis Mattiacis: Marix, 2012. ISBN 978-3-86539-288-6 * 2017 : Antonino Grillone, ed. et interpr, ''Iordanes: Getica''. Lutetiae * 2020 : Peter Van Nuffelen, Lieve Van Hoof, interprr., ''Jordanes: Romana and Getica'' (''Translated texts for historians''). Liverpolii: Liverpool University Press, 2020 == Notae == <references /> == Bibliographia == * {{ec|id= Christensen (2002)|c= Arne Søby Christensen, ''Cassiodorus, Jordanes, and the History of the Goths. Studies in a Migration Myth''. Hauniae: Museum Tusculanum Press, 2002. ISBN 978-87-7289-710-3 }} * Marco Cristini, “Vergil among the Goths: a Note on Iordanes, Getica 44” in ''Rheinisches Museum für Philologie'' vol. 163 (2020) pp. 235–240 * Brian Croke, “Cassiodorus and the Getica of Jordanes” in ''Classical Philology'' vol. 82 (1987) * Brian Croke, “Jordanes and the immediate past” in ''Historia'' vol. 54 (2005) * Gilbert Dagron, “[https://www.persee.fr/doc/ahess_0395-2649_1971_num_26_2_422358 Une lecture de Cassiodore-Jordanès: les Goths de Scandza à Ravenne]” in ''Annales'' vol. 26 (1971) pp. 290-305 * Patrick Gautier Dalché, “[https://www.academia.edu/79353522/Cassiodore_Jordanès_et_les_Getica Cassiodore, Jordanès et les Getica]” in ''Revue d'Histoire des Textes'' n.s. vol. 4 (2009) pp. 277-287 * Hans-Jürgen Hube, ed., ''Ostgoten-Saga''. Aquis Mattiacis: Marix-Verlag, 2010. ISBN 978-3-86539-248-0 * Michael Kulikowski, ''Die Goten vor Rom''. Stutgardiae: Theiss, 2009. ISBN 978-3-8062-2198-5 * John H. W. G. Liebeschuetz, “Making a Gothic History: does the Getica of Jordanes preserve genuinely Gothic Traditions?” in ''Journal of Late Antiquity'' vol. 4 (2011) pp. 185–216 * A. H. Merrills, ''History and Geography in Late Antiquity''. Cantabrigiae: Cambridge University Press, 2005 * James J. O'Donnell, “[https://web.archive.org/web/20060323010029/http://it.geocities.com/paginedistoria/odonnell.html The aims of Jordanes]” in ''Historia'' vol. 31 (1982) pp. 223–240 [https://www.jstor.org/stable/4435803 JSTOR] * Herwig Wolfram; Thomas J. Dunlap, interpr., ''History of the Goths''. Berkeleiae: University of California Press, 1988. ISBN 0-520-06 983-8 * Ian Wood, recensio operis {{qc|id= Christensen (2002)}} in ''Historisk Tidsskrift'' vol. 103 (2003) pp. 465-484 [https://tidsskrift.dk/historisktidsskrift/article/view/56078 Textus] == Nexus externi == * [http://www.thelatinlibrary.com/iordanes.html Textus Iordanis] in www.theLatinLibrary.com {{Ling|Latine}} * ''[https://web.archive.org/web/20000815215108/http://www.acs.ucalgary.ca/~vandersp/Courses/texts/jordgeti.htm The Origin and Deeds of the Goths]'' a Carolo C. Mierow conversum {{Ling|Anglice}} * [https://bkv.unifr.ch/de/works/cpl-913/versions/das-buch-des-jordanis-von-der-herkunft-und-den-taten-der-goten/divisions/2 Versio Theodisca] * [[Bibliotheca Apostolica Vaticana]] MS Pal. lat. 920: [https://bibliotheca-laureshamensis-digital.de/bav/bav_pal_lat_920 catalogus] et [https://bibliotheca-laureshamensis-digital.de/bav/bav_pal_lat_920/0105/image,info,thumbs series imaginum] [[Categoria:551]] [[Categoria:Antiquitas Posterior]] [[Categoria:Litterae Latinae]] [[Categoria:Libri historici]] [[Categoria:Iordanes]] s1at4o4jut0ucklbh5nvdxre98h91sv 0 260976 3964458 3733541 2026-06-12T09:52:01Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3964458 wikitext text/x-wiki {{Capsa societatis | nomen = Dacia | imago = Dacia-Logo-2021.svg | de_imagine = Sigillum '''Daciae''' ab anno 2021 | fundatus = 1966 | praetorium = [[Mioveni]], [[Romania]] | dux = Lucas-Alexandre Menard | opus = [[autocinetum|autocineta]] | linguae = }} '''Automobile Dacia''' societas autocinetica [[Romania|Dacoromanica]] est. Hodie ad societatem [[Francia|Francicam]] [[Renault (societas autocinetica)|Renault]] pertinet. == Historia == Anno [[1966]] societas nomine "''Uzina de Autoturisme Pitești''" condita est, et anno [[1967]] prima autocineta societate Renault adiuvante aedificata sunt. Postea nomen antiquae civitatis [[Dacia]]e accepit, quo facto amor patriae ostenderetur. Annis [[1968]] - [[1971]] ''Dacia 1100'' -aemulationem ''Renault 8'', annis [[1969]] - [[1984]] ''Dacia 1300'' (i.e. ''Renault 12'') aedificatum est. Postquam regimen communistarum anno [[1989]] finitum est, Dacia non iam cum Renault collaboravit atque autocineta propria extruere coepit ut ''Dacia Nova'' ([[1995]] - [[2000]]). Anno [[1999]] Renault societatem Daciam partim et postea in toto empsit<ref>[http://www.daciagroup.com/en/news/news-in-brief/renault-and-dacia-for-15-years-in-prime-time daciagroup.com]</ref>. Hodie in diversis fabricis in [[Mioveni]] et [[Piteşti]] inter alia ''Dacia Logan'' et ''Dacia Sandero'' aedificantur<ref>[http://www.autosoviet.altervista.org/ENGLISH-automotorusse9-D(dacia).htm Historia Daciae fabricae apud www.autosoviet.altervista.org]</ref>. == Autocineta a fabrica Dacia aedificata == <gallery> Fasciculus:Dacia 1100.jpg|Dacia 1100 (1968 - 1971) Fasciculus:Dacia 1300 Poina Brasov.jpg|Dacia 1300 (1969 - 1984) Fasciculus:AutoDaciaBucarest.jpg|Dacia 1310 (1979 - 2004) Fasciculus:Dacia SupeRNova Rapsodie by Alofok.jpg|Dacia SupeRNova (2000 - 2003) Fasciculus:Dacia Solenza en Belgique.JPG|Dacia Solenza (2003 - 2005) Fasciculus:Dacia Sandero front 20090722.jpg|Dacia Sandero (ab anno 2008) Fasciculus:DaciaLogan.jpg|Dacia Logan (ab anno 2004) Fasciculus:Dacia Duster Laureate K9K 1.jpg|Dacia Duster (2010-2017) Fasciculus:2012-03-07 Motorshow Geneva 4252.JPG|Dacia Lodgy (2012-2022) Fasciculus:2012 Dacia Dokker.JPG|Dacia Dokker (2012-2020) </gallery> == Nexus externi == {{commonscat|Dacia (cars)|Daciam societatem autocinetorum}} * [https://web.archive.org/web/20200504125236/http://www.daciagroup.com/ Pagina Societatis Daciae] == Notae == <div class="references-small"><references /></div> [[Categoria:Societates fabricationis autocinetorum]] [[Categoria:Constituta 1966]] [[Categoria:Societates mercatoriae Romaniae]] lvn5f9z5ii3gm1vy39trq9afrl47axg 0 278215 3964374 3799225 2026-06-11T18:11:51Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3964374 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Author portrait of Platearius. Wellcome L0016076.jpg|thumb|Initium versionis Francogallicae libri ''Circa instans'' cum effigie (ficta) auctoris qui urinam inspectat ([[Collectus Wellcome]] [[Londinium|Londinii]] WMS 626 f. 1r)]] '''''Circa instans''''' incipit opus de simplici medicina et praesertim de plantis, vero titulo carente, [[Latine]] saeculo fere XII confectum et [[Matthaeus Platearius|Matthaeo Plateario]] [[schola Medica Salernitana|scholae medicae Salernitanae]] attributum. Exemplaria manu scripta nonnulla, editiones saeculis XV et XVI divulgatae plures servantur. Prologus his verbis incipit: "Circa instans negocium in simplicibus medicinis nostrum versatur propositum ...", seu versione Francogallica "''En ceste presente besongne est nostre propos et intencion ..." == Editiones == [[Fasciculus:Western Manuscript 626, Platearius Wellcome L0031748.jpg|thumb|upright=2|Plantae quattuor e versione Francogallicae libri ''Circa instans'' ([[Collectus Wellcome]] [[Londinium|Londinii]] WMS 626 ff. 42v-43r)]] * 1488 : ''Incipit liber de simplici medicina secundum Platearium dictus Circa instans''. Ferrariae<ref>de hac editione vide Camus (1886) p. 1</ref> * 1497 : ''Practica [[Ioannes Serapio|Jo. Serapionis]] dicta Breviarium; Liber Serapionis [[De simplici medicina (Serapio)|de simplici medicina]]; Liber de simplici medicina dicta Circa instans; Practica [[Matthaeus Platearius|Platearii]]''. Venetiis: mandato Octaviani Scoti per Bonetum Locatellum [http://beta.biblissima.fr/ark:/43093/edataaed898ad32478b39e3ed4c0ff68f7a0597ab9fc4 Textus] [https://daten.digitale-sammlungen.de/0006/bsb00061068/images/index.html Textus] [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k58567k Textus] * 1512 : ''Incipit liber de simplici medicina secundum Platearium dictus Circa instans''. Lugduni [http://mdz-nbn-resolving.de/urn:nbn:de:bvb:12-bsb10164463-1 Textus] * 1582 : ''{{Creanda|de|Antidotarium Magnum|Dispensarium Nicolai Praepositi ad aromatarios}} ... cui accedit Platearius vulgo Circa instans nuncupatus de simplici medicina''. Parisiis: ex typographia Nicolai Bonfonii [https://archive.org/details/BIUSante_pharma_res012103 Textus] * 1913 : Paul Dorveaux, ed., ''Le livre des simples médecines: traduction française du ''Liber de simplici medicina dictus Circa instans'' de Platearius, tirée d'un manuscrit du XIIIe siècle''. Lutetiae: Société française d'histoire de la médecine [https://archive.org/details/BIUSante_pharma_032591 Textus] * 1939 : Hans Wôlfel, ed., ''Das Arzneidrogenbuch Circa instans in einer Fassung des XIII Jahrhunderts aus der Universitätsbibliothek Erlangen''. Berolini, 1939 (dissertatio) * 1970 : Leo Jules Vandewiele, ed., ''Een Middelnederlandse versie van de Circa instans van Platearius naar de Hss. Portland, British Museum MS. Loan 29/332 (XIVe eeuw) en Universiteitsbibliotheek te Gent Hs. 1457 (XVe eeuw)''. Oudenaarde Belgicae, 1970 == Notae == <references /> == Bibliographia == * M. Ausécache, "Circa instans/Liber de simplici medicina [sec. XII]" in C. Galderisi, ed., ''Translations médiévales. Cinq siècles de traduction en français au Moyen Âge (XIe-XVe siècles). Étude et répertoire'' (Tornaci, 2011) * Giulio Camus, "[https://archive.org/details/loperasalernita00camugoog L'Opera salernitana "Circa instans"]" in ''Memorie della R. Accademia di Scienze, Lettere ed Arti di Modena'' ser. 2 vol. 4 (1886) * Iolanda Ventura, "[https://www.academia.edu/30813513/Il_Circa_instans_attribuito_a_Platearius_trasmissione_manoscritta_redazioni_criteri_di_costruzione_di_unedizione_critica Il Circa instans attribuito a Platearius: trasmissione manoscritta, redazioni, criteri di costruzione di un’edizione critica]" in ''Revue d’histoire des textes'' vol. 10 (2015) pp. 249-362 * Iolanda Ventura, "Per una storia del Circa instans. I Secreta Salernitana ed il testo del manoscritto London, British Library, Egerton 747: Note a margine di un’edizione" in ''Schola Salernitana'' vol. 7/8 (2003) pp. 39-109 * Iolanda Ventura, "[https://www.academia.edu/30708490/Sulla_diffusione_del_Circa_instans_nei_manoscritti_e_nelle_biblioteche_del_Tardo_Medioevo Sulla diffusione del Circa instans nei manoscritti e nelle biblioteche del Tardo Medioevo: ricezione e lettura di un’opera medica]" in G. de Gregorio, M. Galante, edd., ''La produzione scritta tecnica e scientifica nel Medioevo: libro e documento tra scuole e professioni'' (Spoleti, 2012) pp. 465-549 * Iolanda Ventura, "Un manuale di farmacologia medievale ed i suoi lettori: il Circa instans, la sua diffusione, la sua ricezione dal XIII al XV secolo" in D. Jacquart, A. Paravicini Bagliani, edd., ''La Scuola medica salernitana. Autori e testi. Salerno 2004'' (Florentiae, 2007) pp. 465-533 == Nexus externi == {{CommuniaCat|Circa instans|librum Circa instans}} * "[http://blog.wellcomelibrary.org/2017/02/a-medieval-medical-bestseller-the-circa-instans/ A medieval medical bestseller: the ‘Circa instans’]" apud ''Wellcome Library Blog'' * [http://mertzdigital.nybg.org/cdm/ref/collection/p15121coll5/id/300 Exemplar manu scriptum saec. XII] * [https://web.archive.org/web/20190116163153/http://www.bl.uk/manuscripts/FullDisplay.aspx?ref=Harley_MS_270 Exemplar manu scriptum saec. XIII ineunte] * [https://web.archive.org/web/20180927012725/http://www.bl.uk/manuscripts/FullDisplay.aspx?ref=Egerton_MS_747 Exemplar manu scriptum saec. XIII exeunte] * [https://www.e-manuscripta.ch/bau/content/titleinfo/636036 Exemplar manu scriptum medii saec. XV]{{Nexus deficit|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Categoria:Libri de medicamentis]] [[Categoria:Libri botanici]] [[Categoria:Scripta saeculo 12]] [[Categoria:Schola Medica Salernitana]] [[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]] [[Categoria:Italiae scripta]] [[Categoria:Scripta 1488]] lrbhj6h9ygjertrjgdg6bz0jt7z6ojm 0 279723 3964428 3504425 2026-06-12T00:13:08Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3964428 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-2}} '''Comitia [[Parlamentum Europaeum|Parlamenti Europaei]] anni 2019''' de die 23 ad diem 26 Maii anno 2019 habita sunt. ==Candidati pro praeside Commissionis== Candidatus designatus [[Factio socialistica Europaeorum|Factionis socialisticae Europaeorum]] pro praeside [[Commissio Europaea|Commissionis Europaeae]] est [[Franciscus Timmermans]].<ref>[https://www.spiegel.de/politik/ausland/europawahl-2019-frans-timmermans-zum-spitzenkandidat-gekuert-a-1242692.html Spiegel Online: Timmermans ist Spitzenkandidat der Sozialdemokraten].</ref> Candidatus [[Factio popularis Europaea|Factionis popularis Europaeae]] est {{creanda|de|Manfred Weber|Manfredus Weber}} et candidata [[Factio sinistri Europaei|Factionis sinistri Europaei]] est {{creanda|sl|Violeta Tomič}}.<ref>[https://www.politico.eu/blogs/eu-decides-2019-european-elections-blog/2019/01/hard-left-picks-candidates-for-commission-president/ Hard left picks candidates for Commission president]</ref> <gallery widths="80px"> Fasciculus:(Manfred Weber) EPP Summit, 19 October 2017 (37534170170) (cropped).jpg|Candidatus {{creanda|de|Manfred Weber|Manfredus Weber}} Fasciculus:08._Frans Timmermans (7581827152) (cropped).jpg|Candidatus [[Franciscus Timmermans]] Fasciculus:Violeta Tomič.jpg|Candidata {{creanda|sl|Violeta Tomič}} Fasciculus:Vestager 520 2012-04-16.jpg|Candidata {{creanda|da|Margrethe Vestager|Margareta Vestager}}<ref>[https://www.euractiv.de/section/europawahlen/news/spitzenkandidaten-vestager-wills-wissen/ Euractiv: Spitzenkandidaten: Vestager will’s wissen]{{Nexus deficit|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Fasciculus:Ska b90gruene h (Recortada).JPG|Candidata [[Francisca Keller]]<ref>[https://rp-online.de/politik/eu/europawahl/europawahl-2019-ska-keller-und-bas-eickhout-sind-spitzenkandidaten-der-gruenen_aid-34691349 Rheinische Post: Europawahl 2019: Europas Grüne ziehen mit Ska Keller und Bas Eickhout in Wahlkampf]</ref> </gallery> == Legati == A comitiis anni 2019: {| class="wikitable" ! Descriptio ! colspan="2" | Nomen factionis ! Ideologia ! Numerus legatorum |- ! rowspan="10" style="background:silver; padding:.5em" | [[Fasciculus:European Parliament 2019.svg|200px|Descriptio]] |- | style="background:#990000; width:1.5em" | || [[Sinister unitus Europaeus–Sinister viridis borealis|Sinister unitus –Sinister viridis borealis]] || [[Socialismus]] || 40 |- | style="background:#FF0000; width:1.5em" | || [[Factio socialistica Europaeorum|Societas progressivarum democratarumque]] || [[Socialismus]] || 154 |- | style="background:#009900; width:1.5em" | || [[Virides Europaei–Societas liberalis Europaea|Virides–Societas liberalis]] || [[Ideologia viridis]] || 74 |- | style="background:#FFCC00; width:1.5em" | || [[Renew Europe]] || [[Liberalismus]] || 108 |- | style="background:#3399FF; width:1.5em" | || [[Factio popularis Europaea|Factio popularis]] || [[Conservatismus]] || 182 |- | style="background:#0054A5; width:1.5em" | || [[Conservativi reformistaeque Europaei|Conservativi reformistaeque]] || [[Conservatismus]] || 66 |- | style="background:#2B3856; width:1.5em" | || [[Identitas democratiaque]] || [[Conservatismus]] || 73 |- | style="background:C0C0C0; width:1.5em" | || Non inscripti et alii || -- || 53 |} A [[Brexitus|Brexitu (2020)]]: {| class="wikitable" ! Descriptio ! colspan="2" | Nomen factionis ! Ideologia ! Numerus legatorum |- ! rowspan="10" style="background:silver; padding:.5em" | [[Fasciculus:EU_2020.svg|200px|Descriptio]] |- | style="background:#990000; width:1.5em" | || [[Sinister unitus Europaeus–Sinister viridis borealis|Sinister unitus –Sinister viridis borealis]] || [[Socialismus]] || 40 |- | style="background:#FF0000; width:1.5em" | || [[Factio socialistica Europaeorum|Societas progressivarum democratarumque]] || [[Socialismus]] || 148 |- | style="background:#009900; width:1.5em" | || [[Virides Europaei–Societas liberalis Europaea|Virides–Societas liberalis]] || [[Ideologia viridis]] || 68 |- | style="background:#FFCC00; width:1.5em" | || [[Renew Europe]] || [[Liberalismus]] || 97 |- | style="background:#3399FF; width:1.5em" | || [[Factio popularis Europaea|Factio popularis]] || [[Conservatismus]] || 187 |- | style="background:#0054A5; width:1.5em" | || [[Conservativi reformistaeque Europaei|Conservativi reformistaeque]] || [[Conservatismus]] || 62 |- | style="background:#2B3856; width:1.5em" | || [[Identitas democratiaque]] || [[Conservatismus]] || 76 |- | style="background:C0C0C0; width:1.5em" | || Non inscripti et alii || -- || 27 |} {{NexInt}} *[[Parlamentum Europaeum]] *[[Comitia]] == Notae == {{Porta Unio Europaea}} <div class="references-small"><references /></div> {{De Unione Europaea}} {{stipula}} [[Categoria:Comitia Parlamenti Europaei]] [[Categoria:2019]] cfobqcm05lj23qb07doxv1pz7v5lm6k 118 282079 3964347 3964333 2026-06-11T12:28:34Z IacobusAmor 1163 3964347 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Adumbratio}}</noinclude>{{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:93439_marina_ashkelon_PikiWiki_Israel.jpg|thumb]] {{res|Ascalon}} ([[Hebraice]] אַשְׁקְלוֹן) est [[urbs]] in [[Israël]]e sita. Quae urbs primum condita esse abhinc annorum decem milia dicitur. [[Portus|Portum]] habebat, unde [[merx|merces]] et inferebantur et exportabantur.<ref>{{Opus | titulus = "העבר של אשקלון הוא הנשמה שלה, ועדות לכל מה שהיא מסמלת" | lingua = he | domus editoria = The Marker | url = https://www.themarker.com/labels/ashkelon/2022-09-22/ty-article-labels/00000183-6525-dd85-a9f3-67bfe3d00000 }}.</ref> Ascalon una ex quinque urbibus [[Philistaei|Philistaeorum]] est quae in [[Liber Iosue|libro Iosue]] 13:3 memorantur.<ref>{{Opus | titulus = Ascalon | domus editoria = New Advent | url = https://www.newadvent.org/cathen/01766b.htm }}.</ref> Urbs autem hodierna anno [[1948]] condita est.<ref>{{Opus | titulus = היסטוריה ותרבות באשקלון – כשישן וחדש נפגשים | domus editoria = אלדן | url = https://www.eldan.co.il/magazine/carrental/rentcarashkelon/history-ashkelon# }}.</ref> Anno [[2020]] circiter 146&thinsp;500 homines ibi habitabant.<ref>{{Opus | titulus = אשקלון | lingua = he | domus editoria = הלשקה המרכזית לסטטיסטיקה | url = https://www.cbs.gov.il/he/publications/doclib/2022/local_authorities20_1879/58_7100.pdf }}.</ref> == Historia == === Ascalon praehistorica === Ascalon [[Neolithicum|neolithica]] circiter centum metra a mari iacebat, 15-20 metra supra [[maris aequor]]. Multa instrumenta [[silicium|silicea]] et [[lapis|lapidea]], nonnulla autem [[os (ossis)|ossea]], in eo loco inventa sunt necnon [[Ossa humana|ossium humanorum]] fragmenta. Bona testimonia [[ovis|ovium]] domesticarum quoque sunt, quae in [[regio]]nem fortasse [[Millennium 6 a.C.n.|millenio 6 a.C.n.]] introductae sunt.<ref>{{Opus | url= https://www.jstor.org/stable/27926432 | titulus= A Late Neolithic Site near Ashkelon | nomen auctoris 1= Jean | cognomen auctoris 1= Perrot | nomen auctoris 2= Avi | cognomen auctoris 2= Gopher | domus editoria = Israel Exploration Journal | volumen= 46 | paginae= 145-166 | annus = 1996 | fasciculus= 3/4}}.</ref> Prima [[Aetas aënea|Aetate aënea]] Ascalon ad instrumenta ex [[Cuprum|cupro]] {{Creanda | en | Arabah | Arabahensi}} facienda praecipue exculta est. Inventa [[archaeologia|archaeologica]] cum migratione fabrorum aerariorum ex [[Berosaba]] congruunt.<ref>{{Opus | url= https://www.cambridge.org/core/journals/cambridge-archaeological-journal/article/cultural-metallurgya-key-factor-in-the-transition-from-the-chalcolithic-to-bronze-age-in-the-southern-levant/0B642A3959D1C9B9BA9EF447AAD59EC3 | titulus= Cultural Metallurgy-A Key Factor in the Transition from the Chalcolithic to Bronze Age in the Southern Levant | domus editoria= Cambridge Archaeological Journal | volumen= 32 | fasciculus= 3 | annus= 2021 | cognomen auctoris= Amzallag | nomen auctoris = Amzallag | paginae= 445-465}}.</ref> Argumenta sunt instrumentorum metallicorum in laniena animalium usurpatorum, sed maxima pars signorum secturarum instrumentis lapideis facta est.<ref>{{Opus | url= https://www.researchgate.net/profile/Haskel-Greenfield/publication/285404224_Metallurgy_in_the_Near_East_A_Zooarchaeological_Perspective_on_the_Origins_of_Metallurgy_in_the_Near_East_Analysis_of_Stone_and_Metal_Cut_Marks_on_Bone_from_Israel/links/565de58208ae4988a7bd14d2/Metallurgy-in-the-Near-East-A-Zooarchaeological-Perspective-on-the-Origins-of-Metallurgy-in-the-Near-East-Analysis-of-Stone-and-Metal-Cut-Marks-on-Bone-from-Israel.pdf | titulus= Metallurgy in the Near East A Zooarchaeological Perspective on the Origins of Metallurgy in the Near East: Analysis of Stone and Metal Cut Marks on Bone from Israel | nomen auctoris= Haskel J. | cognomen auctoris= Greenfield}}.</ref> === Historia antiqua === {{Paginae principales|Ascalon (urbs antiqua)}} [[Fasciculus:Ashkelon – The Canaanite city gate and ramparts.jpg|thumb|upright=0.8|Ascalonis Chananaeae porta.]] Urbs [[Chanaan|Chananaea]] [[Saeculum 20 a.C.n.|saeculo vicensimo a.C.n.]] condita est, longitudine 1100 metrorum et latitudine 600 metrorum, moenibus quindecim metra altis circumdata.<ref name="BibleWalks">{{Opus | titulus = Tel Ashkelon | domus editoria = Bible Walks | url = https://www.biblewalks.com/ashkelon/ }}.</ref> Primum memorantur Ascalon in textibus execrationis [[Aegyptus|Aegyptiis]] quae ad {{Creanda|en|Eleventh Dynasty of Egypt|Domus Aegypti 11|undecimam dynastiam}} referuntur, et per dynastias {{Creanda|en|Eighteenth Dynasty of Egypt|Domus Aegypti 18|XVIII}} ad XX fortasse urbs Chananaea Aegyptiorum imperio subiecta erat. Anno [[1280 a.C.n.]], frustra Ascalon contra [[Rhamses II|Ramsem II]] rebellavit. Anno [[1229 a.C.n.]], urbs ab [[Amenephthis|Amenephthe]] [[Pharao]]ne rursus capta est.<ref name="JewishLibrary">{{Opus | titulus = Ashkelon | domus editoria = Jewish Virtual Library | url = https://jewishvirtuallibrary.org/ashkelon }}.</ref> Ascalon a [[Tribus Iudae|tribu Iudae]] capta est:<ref name="BibleWalks"/> <blockquote>Cepitque Iudas [[Gaza]]m cum finibus suis et Ascalonem atque Accaron cum terminis suis. (Iudicum 1:18).<ref>{{Opus | url= https://www.vatican.va/archive/bible/nova_vulgata/documents/nova-vulgata_vt_iudicum_lt.html | titulus= Nova Vulgata LIBER IUDICUM | domus editoria= Vatican}}.</ref></blockquote> [[Saeculum 12 a.C.n.|Saeculo duodecimo a.C.n.]], urbs a [[Philistaei|Philistaeis]] capta est. Ascalon saepe in [[narratio]]nibus de [[Samson]]e in [[Biblia|Bibliis]] commemoratur. Quae urbs tempore {{Creanda|en|Kingdom of Israel (united monarchy)|Regnum Israeliticum (monarchia unita)|monarchiae Israeliticae}} adhuc erat Philistaeorum una ex praecipuis urbibus.<ref name="JewishLibrary"/> [[Saul (Rex)|Saul]], Israëlis Rex primus, Philistinos Philistinos vicit et multas urbes cepit. Rex ipse in proelio cecidit, [[David]]que lugens eos versiculos recitavit:<ref name="BibleWalks"/> <blockquote>Incliti, o Israel, super montes tuos interfecti, quomodo ceciderunt fortes! Nolite annuntiare in Geth neque annuntietis in compitis Ascalonis, ne forte laetentur filiae Philisthim, ne exsultent filiae incircumcisorum. (II Samuelis 1:19-20),<ref>{{opus |titulus=Nova Vulgata LIBER SECUNDUS SAMUELIS |domus editoria= Vatican | url=https://www.vatican.va/archive/bible/nova_vulgata/documents/nova-vulgata_vt_ii-samuelis_lt.html}}.</ref></blockquote> Ascalonem punitum iri praedixerunt prophetae [[Ieremias]], [[Amos (propheta)|Amos]], [[Sophonias]], et [[Zacharias (propheta)|Zacharias]].<ref name="BibleWalks"/> [[Saeculum 18 a.C.n.|Saeculo duodevicensimo a.C.n.]] a regno Ascalonis multas terras a regno expugnavit [[Assyria]], et Anno [[734 a.C.n.]] urbs a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Tiglatpileser III|Tiglatpilesero III|en|qid=Q210074}} capta est. Anno [[732 a.C.n.]] Rex Ascalonis frustra contra Assyrios rebellavit, propter quod urbs graviter punita est. [[Rex Sidqia]] postea participavit in alia rebellione contra Assyriam, duce [[Ezechias|Ezechia]]. Apud [[Sennacherib]], urbes Sidqiae prope [[Iappa|Iappam]] captae sunt, et Ascalon ipse se dedidit, cuius rex exsulatus est. Tributum quod Ascalon reddidit in inscriptionibus principum Esarhaddon et Assurbanipal memoratur, qui urbem fine [[Saeculum 7 a.C.n.|saeculi 7]] et initio [[Saeculum 6 a.C.n.|sexto a.C.n.]] ad [[Aegyptus antiqua|Aegyptum]] pugnandum adhibuit. De calamitatibus quas urbs sufferebat scripserunt prophetae biblici.<ref name="JewishLibrary"/> Cum imperium Assyriorum caderet, Aegyptus urbem occupavit. Anno [[604 a.C.n.]], Ascalon a [[Nabuchodonosor II|Nabuchodonosore]] deleta est, qui multos cives urbis exsulavit, quo facto sexcentorum annorum praesentiae Philistaeorum in Israele finis impositus est. Munitiones Ascalonis post Babylonicam excidionem non reaedificatae sunt.<ref name="JewishLibrary"/><ref name="BibleWalks"/> Sub [[Imperium Achaemenidarum|imperio Persarum]], quod Ascalonem a Babyloniis cepit, Iudaeis [[Ierusalem]] redire licuit, sed Ascalon tum pars provinciae Iudaeae non fuit. In Ascalone ceterisque urbibus Philistaeorum, habitabant [[Phoenices]], et ipsa Ascalon [[Tyros|Tyriorum]] dicioni parebat. Id urbi magnas divitias attulit. [[Archaeologus|Archaeologi]] in Ascalone magnum [[Ascalonis Canum Coemeterium|canum coemeterium]] invenerunt, quod ad ritum Phoenicum pertinebat. In eo coemeterio plus quam mille [[Canis|canes]] erant.<ref name="BibleWalks"/> [[Alexander Magnus|Alexandro Magno]] Ascalon se anno [[332 a.C.n.]] dedit, neque, ut [[Gaza]], laesa est.<ref name="BibleWalks"/> Post divisionem imperii [[Alexander Magnus|Alexandri]], Ascalon in [[Regnum Ptolemaicum|regno Ptolemaico]] erat, et urbs sui iuris facta est. Tum [[Iudaei]] in Ascalone [[floruit|floruerunt]]. Urbs deinde ab [[Antiochus III|Antiocho III]] capta sedes [[Cultura Graeca|culturae Graecae]] magni momenti facta est. Propter imminutam potentiam [[Seleucidae|Seleucidarum]], Anno [[104 a.C.n.]] Ascalon rursus in [[libertas|libertatem]] se recepit. Reges {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Hyrcanus|Ioannes Hyrcanus|en|he|qid=Q319043}} et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Alexander Jannaeus|Alexander Jannaeus|en|he|qid=Q319107}} ex [[Hasmonaei|genere Hasmonaeorum]] urbem capere frustra conati sunt.<ref name="JewishLibrary"/> [[Fasciculus:Ask NTL PARK.jpg|thumb|upright=0.8|Columnae Romanae in Saepto Nationali Ascalonis.]] [[Imperium Romanum|Aetate Romana]], Colonia Ascalonensis liberate et foederata fuit. In urbe [[Paganismus|pagani]] [[Apollo|Apollinem]], [[Hercules|Herculem]], et [[Atargatis|Atargatidem]] venerati sunt, deam facie et parte superiore corporis muliebri, parte inferiore corporis et cauda piscis. [[Herodes Magnus|Herodes]], quamquam urbem non regebat, fora tamen ibi atque balnea publica hortosque exstruxit, fortasse quod ibi natus erat. In [[Primum Bellum Iudaicum|primo bello Iudaico]], Ascalon Iudaeos aggressus, victor exiit.<ref name="JewishLibrary"/> Tempore [[Misna]] et [[Talmud]], [[Iudaei]] in urbe degere soliti sunt, quarum [[Synagoga|synagogas]] [[Synagoga|archeologi]] invenerunt. In Talmude de [[Arbustum|pomariis]], quae reditus e [[Babylonia]] prope Ascalonem fundaverunt, legitur.<ref name="JewishLibrary"/> [[Aetas Byzantina|Aetate Byzantina]], urbs [[Religio Christiana|Christiana]] facta est. Ascalon sedes commercii [[vinum|vini]] optimi et [[frumentum|frumenti]] erat.<ref name="BibleWalks"/> [[Vinum]] ex Ascalone illo tempore in [[Anglia]] repertum est.<ref>{{Opus | url= https://cbnisrael.org/2024/10/15/biblical-israel-ashkelon-4/ | titulus= Biblical Israel: Ashkelon | cognomen auctoris= Turnage | nomen auctoris= Marc | tempus=15-10-2024 | domus editoria=CBN Israel}}.</ref> === Medium Aevum === Anno [[637]] Ascalon ab Arabibus capta atque deleta est. Anno [[685]] urbs restituta est, in qua iam et [[Christianus|Christiani]] et [[Iudaei]] et [[Samaritani]] et [[Musulmanus|Musulmani]] habitabant. Inter religiones interdum erant conflictus, propter quos ecclesia in urbe anno [[937]] combusta est.<ref name="BibleWalks"/> [[Fasciculus:Battle of Ascalon-engraving.jpg|thumb|upright=0.8|Pugna Ascalonis.]] Cum [[Regnum Hierosolymitanum]] a [[Expeditio sacra|crucesignatis]] conditum esset, urbs inter Christianos et Musulmanos finis facta est. Diu exercitus circa urbem pugnaverunt, et anno [[1099]] [[Pugna Ascalonis|pugna Ascalonis]] committeretur. Crucesignati Ascalonem aliquandiu teneuerunt, deinde ad [[Oriens|orientem]] se receperunt. Ab anno [[1101]] ad annum [[1114]] Aegyptii terram sanctam capere conabantur, dum duus exercitus circa urbem saepissime puganabant. Anno [[1125]] Rex [[Balduinus II (rex Hierosolymitanus)|Balduinus II]] Ascalonem capere frustra conatus est, anno autem [[1154]] [[Balduinus III (rex Hierosolymitanus)|Balduinus III]] successit. Urbs crucesignatis magni momenti fuit; anno autem [[1187]], [[4 Septembris|quarto die mensis Septembris]], a [[Saladinus|Saladino]] capta est, qui castella, ne Christiani eis uterentur, delevit.<ref name="BibleWalks"/> Anno [[1191]], [[Ricardus I (rex Angliae)|Ricardus I]] [[rex Angliae]] Ascalonem recepit murosque aedificavit, quos Arabes rursus deleverant. Anno [[1240]], [[Ricardus (comes Cornubiae)|Ricardus comes Cornubiae]] urbem iterum munivit. Anno autem [[1247]], [[Ayyubidae]] urbem ceperunt. Anno [[1270]], urbs a [[Mamluci|Mamlucis]] capta et deleta est, nec crucesignati eam rursus condiderunt. Duo [[oppidum|oppida]] Arabum, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Magdala||he|qid=Q132129150}} et Iagur, prope Ascalonem antiquam condita sunt, in quibus homines ex Aegypto vivebant.<ref name="BibleWalks"/> Ascalonis propter excidionem, Magdala magni momenti facta est.<ref>{{Opus | titulus= אשקלון - שכונת מגדל העברית | url= https://shimur.org/%D7%90%D7%A9%D7%A7%D7%9C%D7%95%D7%9F-%D7%A9%D7%9B%D7%95%D7%A0%D7%AA-%D7%9E%D7%92%D7%93%D7%9C-%D7%94%D7%A2%D7%91%D7%A8%D7%99%D7%AA/ | domus editoria= מועצה לשימור אתרי מורשת בישראל | nomen auctoris 1= גד | cognomen auctoris 1= סובול | nomen auctoris 2= אבי | cognomen auctoris 2= ששון | tempus= 01-10-2008}}</ref> === Aetas Turcica ac Britannica === === Aetas Israelita === Die [[5 Novembris]] anno [[1948]], locus ab [[Israel|Israele]] captus est. Urbs primum [[Lingua Hebraica|Hebraice]] vocatus est “Migdal Aza”, postea “Migdal Gad”, anno tandem [[1951]] “Migdal Aškelon”.<ref name="70anni"/> Mense Februario anno [[1950]], habitabant in eo loco 3500 [[Iudaeus|Iudaei]], et 2500 [[Arabes]].<ref>{{Opus | url= https://www.nli.org.il/he/newspapers/dav/1950/02/10/01/article/98 | titulus= מגדל־גד בהתפתחותה,בחירות ב־26 בפברואר | domus editoria= דבר | tempus= 10-02-1950 }}.</ref> Anno [[1955]], urbs Migal Aškelon et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Afridar||he|qid=Q6632325}}, qui prope eam erat, in unum coniunctae sunt, et urbs una vocatur Ascalon. Primus conventus consilii [[6 Octobris]] anno [[1955]] in Domo Populi, media in Afridare, coiit.<ref name="70anni">{{Opus | url= https://www.kan-ashkelon.co.il/news/18231 | titulus= 70 שנה: 70 אירועים ודמויות מתולדות אשקלון | domus editoria= כאן דרום אשקלון | tempus= 19-04-2018 00:14 | nomen auctoris 1= ג'ני | cognomen auctoris 1= פרנקל שלום | nomen auctoris 2=גייל | cognomen auctoris 2= מיכאלי | nomen auctoris 3= אורי| cognomen auctoris 3= קריספין| nomen auctoris 4=דוד | cognomen auctoris 4= לוי}}</ref> Anni [[1975]]-[[1977]] in Ascalone duri fuerunt. Magnae in concilio urbis contentiones erant, debita creverunt, et culpae criminales primorum virorum municipii coeperunt. Mense [[November|Novembri]] anno [[1977]], consilium delegatum ad comitia populi, quae [[November|Novembri]] [[1978]] fuerunt, institutum est.<ref name="70anni" /> Anno [[1983]], {{Creanda|he| תחנת הכוח רוטנברג |electrificinae Ruthenbergiae}} aedificatio approbata est. Mense [[December|Decembri]] eo anno incepit opus, anno denique 1990 [[electrificina]] toti loco [[Electricitas|electricitatem]] suppeditare coepit.<ref name="70anni" /> [[Fasciculus:Khofit memorial in Ashkelon.jpg |thumb|upright=0.8| [[Monumentum]] in honorem mulieris Khofit quae a tromocrata interfecta est.]] Die [[25 Februarii]] anno [[1991]], dum per totam [[Israël|Israëlem]] multa [[Tromocratia|acta tromocratica]] fiebant, Ascalone una mulier impetu suidicali interfecta est et 36 homines vulnera acceperunt. Die [[14 Februarii]] [[2001]], tromocrata [[Lacinia Gazetica|Gazeticus]] Ascalone 8 homines [[Autocinetum|autocineto]] necavit.<ref name="70anni" /> == Demographia == Anno [[2023]], 86.1 centesimae hominum qui in Ascalone vivebant [[Iudaei]] erant, 0.4 centesimae [[Musulmanus|Musulmani]], et 13.5 centesimae alias [[Religio|religiones]] profitebantur.<ref>{{Opus | url= https://www.cbs.gov.il/he/publications/DocLib/2026/local_authorities23/%D7%90%D7%A9%D7%A7%D7%9C%D7%95%D7%9F.pdf | titulus= הרשויות המקומיות ישראל 2023 אשקלון | domus editoria= הלשכה המרכזית לסטטיסטיקה }}.</ref> == Monumenta == === Saeptum Nationale Ascalonense === [[Fasciculus:Mosaic floor at Ashkelon.jpg |thumb|upright=0.8|[[Opus tessellatum]] in Saepto Nationali Ascalonense]] Ubi fuit urbs antiqua hodie est [[Saeptum Nationale Ascalonense]],<ref name="placesToVisit"/> quod anno [[1964]] primum [[saeptum nationale]] in Israele designatum est.<ref>{{Opus | url=https://www.ynet.co.il/articles/mobile/0,7340,L-2124593,00.html | titulus= הגן הלאומי באשקלון | nomen auctoris= בועז | cognomen auctoris= כרמל | tempus= 26-09-2002 10:59 | domus editoria= ynet }}.</ref> Muri, qui urbem circumdederunt, in eo loco quoque hodie sunt. Saeptum [[hortus|hortum]] multis [[statua|statuis]] Romanis ornatum habet.<ref name="placesToVisit">{{Opus | url= https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vie/Ashkelon.html#Ashkelon | titulus= Ashkelon & Surroundings PLACES TO VISIT | domus editoria=Jewish Virtual Library}}.</ref> Altitudo vallis Chananaeae est 15 metra, latitudo 30 metra, longitudo 2200 metra.<ref>{{Opus | url= https://www.mako.co.il/travel-israel/magazine-themostbeautifulcities/Article-78f8f49c8c26371026.htm | domus editoria= mako | titulus= חופש הערים הכי יפות בארץ. מה יש לעשות באשקלון| tempus=19-05-2021}}.</ref> In saepto est basilica Romana, quam [[archeologus|archaeologi]] ab [[Herodes Magnus|Herode]] conditam esse putant,<ref>{{Opus | url=https://www.jpost.com/archaeology/2000-year-old-basilica-unearthed-in-ashkelon-669665 |titulus=2,000-year-old basilica unearthed in Ashkelon | nomen auctoris=Rosella | cognomen auctoris=Tercatin | domus editoria=Jerusalem Post | tempus=31-05-2021 19:25}}.</ref> et maximum in orbe terrarum canum coemeterium.<ref>{{Opus | url= https://www.ynet.co.il/articles/mobile/0,7340,L-5047211,00.html | titulus=תעלומת בית הקברות לכלבים הגדול בעולם שהתגלה באשקלון | nomen auctoris= אסף| cognomen auctoris= קמר| tempus= 25-11-2017 07:59 | domus editoria= ynet}}.</ref> Anno [[2024]] Saeptum quintum in popularitate in Israele fuit; anno autem [[2025]] secundum.<ref>{{Opus | titulus= גם ב-2025 – זה אתר הטיולים הפופולרי בישראל | url=https://www.ynet.co.il/vacation/israeltrips/article/rjp9q7egwl | nomen auctoris= אסף| cognomen auctoris= רוזן| domus editoria=ynet | tempus= 08-12-2025 15:00 }}.</ref> Multa animalia quoquoe in hoc loco vivunt. [[Dendrocopos syriacus]], [[Upapa]], et [[Psittacula krameri]] in cavis arborum [[Tamarix|tamaricis]] veterum nidificant; [[Prinia gracilis]], [[Burhinus]], [[Passer hispaniolensis]], et [[Lanius nubicus]] in campis. [[Jynx torquilla]] et [[Luscinia svecica]] hieme in saepto inveniuntur. [[Laudakia stellio]], [[Vulpes vulpes]], [[Gazella gazella gazella]], [[Herpestes]], et [[Caretta caretta]] quoque invenientur in hoc loco.<ref>{{Opus | url=https://www.ynet.co.il/environment-science/article/skv5vvbsn | titulus= מחרדונים ועד נמיות: הצצה לעולם החי הקסום בגן הלאומי תל אשקלון | domus editoria= ynet | tempus= 28-07-2023 16:28}}.</ref> === Monumentum in honorem caesorum in bellis Israel === [[Fasciculus:Lanoflim Askelon 11.jpg | thumb |upright=0.8|[[Monumentum]] in honorem caesorum in bellis Israeliensibus.]] {{Creanda|he|אנדרטה לנופלים (אשקלון) | Monumentum in honorem caesorum in bellis Israel}} in prato herboso est ante [[Curia municipalis|curiam municipalem]]. Elementum sculptile compositum virtutem et bellum significat. Parietes aedificii sexanguli tabulas marmoris nigras constant, in quibus inscripta sunt nomina caesorum. In parite contra inscriptum est “Aeternum vobis gratias agimus. De gerenatione in generationem gloriam eorum narrabimus.”<ref>{{Opus | url= https://www.izkor.gov.il/monument/en_d9b0257bc0e71a1983f1ec8d7e8bde66/ | titulus= אנדרטה לנופלים במערכות ישראל. אשקלון| domus editoria= יזכור }}.</ref> ===Portus Navigiorum Ascalonensis=== [[Fasciculus:מרינה אשקלון.PNG|thumb|upright=0.8|Portus Navigiorum Ascalonensis.]] {{Creanda|he| מרינה אשקלון | Portus Navigiorum Ascalonensis}}, anno [[1991]] conditus, locus est ad navigia velifera et [[Navis lusoria |naves lusorias]] ancorandas, et multasque [[Popina sellariola| popinas sellariolas]] habet.<ref>{{Opus| url= https://baliletayel.co.il/atraction/%D7%94%D7%9E%D7%A8%D7%99%D7%A0%D7%94-%D7%A9%D7%9C-%D7%90%D7%A9%D7%A7%D7%9C%D7%95%D7%9F-%D7%98%D7%99%D7%99%D7%9C%D7%AA-%D7%90%D7%98%D7%A8%D7%A7%D7%98%D7%99%D7%91%D7%99%D7%AA-%D7%9C%D7%A6%D7%93-%D7%9E/ | titulus= המרינה של אשקלון – טיילת אטרקטיבית לצד מעגן סירות | domus editoria= בא לי לטייל}}.</ref> Portus, qui plerumque ad oblectamentum destinatur, in {{Creanda| en| Twelve-Day War |bello contra Iraniam}} magni momenti factus est. Homines eo usi sunt ut via ad Israëlem ingrediendum et ex eo egrediendum esset, cum [[aeroportus]] clausus esset.<ref>{{Opus | url= https://www.kan-ashkelon.co.il/news/95583 | titulus= מי היה מאמין? זה התפקיד של המרינה באשקלון במלחמה עם איראן | domus editoria= כאן דרום אשקלון | tempus= 18-06-2025 15:22}}.</ref> Porum visitant non modo qui in Ascalone habitant, sed quoque in [[Berosaba]], [[Azotus|Azoto]], [[Kiriat-Gat]], et aliis urbibus.<ref>{{Opus | url= https://www.israelhayom.co.il/travel/tourism-news/article/19966651 | titulus= שעה מתל אביב: מתחם הבילוי שעבר מהפך - וכולם נוהרים אליו | nomen auctoris= ליאת | cognomen auctoris= מופז מילצ'ן | tempus= 23-02-2026 19:40 | domus editoria= ישראל היום}}.</ref> == Urbes geminae == * {{Vexillum icon|Canada}} [[Côte Saint-Luc]], [[Quebecum]], [[Canada]] (ab anno [[1975]])<ref>{{opus | url=https://cotesaintluc.org/en/the-city/about-csl/ | titulus=About CSL | domus editoria= cotesaintluc.org}}</ref><ref>{{opus | url=https://www.bnaibrith.ca/advocacy/jewish-heritage-month/jhm-cote-saint-luc/ | titulus=JEWISH HERITAGE MONTH PARTNER: COTE SAINT LUC, QUEBEC | domus editoria= Bnai Brith Canada}}</ref> * {{Vexillum icon|Ruthenia Alba}} [[Grodna]], [[Ruthenia Alba]] (ab anno [[2011]])<ref>{{Opus | tempus= 23-02-2011 | url= https://ashkelon.news/article/9023 |titulus= עוד עיר תאומה ברית ערים תאומות נחתמה בין העיר אשקלון לגרודנו (בלרוס). רה"ע של גרודנו קוזלקוב בוריס הגיע לאשקלון עם אנשי עסקים המעוניינים ליצור קשרי מסחר | domus editoria= ashkelon.news}}</ref><ref>{{Opus | tempus= 2011-03-01 13:16 | url=https://web.archive.org/web/20190402150430/https://news.tut.by/society/216834.html | titulus= Израильский город Ашкелон стал двенадцатым городом-побратимом Гродно | domus editoria=news.tut.by}}</ref> * {{Vexillum icon|Francia}} [[Aquae Sextiae]], [[Francia]] (ab anno [[1994]])<ref>{{Opus | url=https://www.aixenprovence.fr/Ashkelon-ISRAEL | titulus=Ashkelon (ISRAEL) | domus editoria= aixenprovence.fr}}</ref> * {{Vexillum icon|Germania}} [[Pancovium]], [[Germania]] (Ab anno [[1994]])<ref>{{Opus | url=https://www.berlin.de/ba-pankow/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.1535473.en.php | titulus = City Partnerships | domus editoria= Bezirksamt Pankow}}</ref><ref>{{Opus | url=https://pankow-ashkelon.org/en/about-us | titulus= About Us | domus editoria= Freundeskreis Berlin Pankow-Ashkelon}}</ref> * {{Vexillum icon|Civitates Foederatae Americae}} [[Portlandia (Oregonia)|Portlandia]], [[Oregonia]], [[Civitates Foederatae Americae]] (ab anno [[1987]])<ref>{{Opus | url=https://www.studycountry.com/wiki/what-is-portland-oregon-sister-city | titulus=What is Portland Oregon sister city? | domus editoria= studycountry.com}}</ref> * {{Vexillum icon|Civitates Foederatae Americae}} [[Baltimora (Terra Mariae)|Baltimora]], [[Terra Mariae]], [[Civitates Foederatae Americae]] (ab anno [[2003]])<ref>{{Opus | url=https://baltimorefishbowl.com/stories/baltimores-awkward-relationship-sister-cities/ |domus editoria= Baltimore Fish Bowl | titulus=Baltimore’s Awkward Relationship with Our Sister Cities |nomen auctoris=Rachel | cognomen auctoris=Monroe | tempus=22-04-2014}}</ref><ref>{{Opus | url= https://www.jewishtimes.com/baltimore-ashkelon-partnership-supports-israeli-city-after-rocket-strikes/ | titulus= Baltimore-Ashkelon Partnership Supports Israeli City After Rocket Strikes | nomen auctoris=Jillian |cognomen auctoris=Diamond | tempus=24-05-2023 | domus editoria=Jewish Times}}</ref><ref>{{Opus |url=https://associated.org/stories/the-baltimore-ashkelon-partnership-celebrating-20-years/ | titulus=The Baltimore-Ashkelon Partnership: Celebrating 20 Years | domus editoria= The Associated Jewish Federation in Baltimore}}</ref> * {{Vexillum icon|Civitates Foederatae Americae}} [[Sacramentum (California)|Sacramentum]], [[California]], [[Civitates Foederatae Americae]] (ab anno [[2012]])<ref>{{Opus | url=https://www.timesofisrael.com/after-battle-sacramento-okays-sisterhood-with-ashkelon/ | domus editoria= Times of Israel | titulus= After battle, Sacramento okays sisterhood with Ashkelon | nomen auctoris= Joshua | cognomen auctoris= Davidovich | tempus=15-08-2012}}</ref><ref>{{Opus | url=https://www.cbsnews.com/sacramento/news/sumy-ukraine-becomes-sacramentos-latest-sister-city/ | titulus=Sumy, Ukraine becomes Sacramento's latest Sister City | domus editoria= CBS News | nomen auctoris=Cecilio | cognomen auctoris= Padilla| tempus=29-06-2023}} “Eleven other cities have been named Sister Cities with Sacramento … Ashkelon, Israel”</ref><ref>{{Opus |url=https://jweekly.com/2012/08/17/its-unanimous-sacramento-ashkelon-now-sister-cities/ | domus editoria= Jewish Weekly | titulus= Its unanimous: Sacramento, Ashkelon now sister cities | nomen auctoris= Emma | cognomen auctoris=Silvers |tempus=17-08-2012}}</ref> * {{Vexillum icon|Polonia}} [[Sopot (Polonia)|Sopot]], [[Polonia]] (ab anno [[1993]] ad annum [[2025]])<ref>{{Opus | titulus= Sopot pierwszym samorządem w Polsce, który zerwał partnerstwo z izraelskim miastem. Zdecydowali o tym radni | url= https://trojmiasto.wyborcza.pl/trojmiasto/7,35612,32429747,sopot-pierwszy-w-polsce-zerwal-partnerstwo-z-izraelskim-miastem.html | tempus=27-11-2025 | nomen auctoris= Maciej | cognomen auctoris= Pietrzak | domus editoria= wyborcza.pl}}</ref><ref>{{Opus | titulus= הלחץ הפרו-פלסטיני הכריע 30 שנות יחסים: בוטל הסכם "ערים תאומות" בין אשקלון לסופוט | url= https://www.maariv.co.il/news/world/article-1257675 | tempus=01-12-2025 | nomen auctoris= דן | cognomen auctoris= עזרא | domus editoria= מעריב}}</ref><ref>{{Opus | titulus= "בגלל רצח העם בעזה": עיירת נופש בפולין ביטלה ברית ערים תאומות עם אשקלון | url= https://www.ynet.co.il/news/article/r1ucjukbbx | tempus=30-11-2025 | nomen auctoris 1= איתמר | cognomen auctoris 1= אייכנר | domus editoria= ynet | nomen auctoris 2= רוני | cognomen auctoris 2= גרין שאולוב}}</ref><ref>{{Opus | titulus= לאחר 32 שנים: בוטלה שותפות עיר תאומה עם אשקלון בגלל "רצח עם בעזה" | url= https://www.kan-ashkelon.co.il/news/99197 | tempus=30-11-2025 | nomen auctoris= דוד | cognomen auctoris= לוי | domus editoria= כאן חדשות דרום אשקלון}}</ref><ref>{{Opus | titulus= "רצח עם": העיר באירופה שביטלה הסכם ערים עם אשקלון | url= https://www.i24news.tv/he/news/international/europe/artc-30d542eb | tempus=30-11-2025 | nomen auctoris= מעיין | cognomen auctoris= רפאל | domus editoria= i24}}.</ref> * {{Vexillum icon|Ucraina}} [[Uman]], [[Regio Circassiensis]], [[Ucraina]] (ab anno [[2010]])<ref>{{Opus|url=https://uman-rada.gov.ua/index.php/mizhnarodni-zviazky | domus editoria=Уманська міська рада Виконавчий комітет | titulus=Міжнародні зв'язки}}</ref> * {{Vexillum icon|India}} [[Vadodara]], [[Guzarata]], [[India]] (ab anno [[2017]])<ref>{{Opus | url = https://www.kan-ashkelon.co.il/municipality/10841 | titulus= אשקלון-בארודה ערים תאומות: ראש הממשלה מברך| domus editoria= כאן דרום אשקלון | nomen auctoris= ג'ני | cognomen auctoris= פרנקל שלום | tempus= 8-12-2017 15:13 }}</ref><ref>{{Opus| url= https://www.kan-ashkelon.co.il/news/11526 | titulus= העירייה: כ-2,000 משתתפים בפסטיבל הודו באשקלון | domus editoria= כאן דרום אשקלון| nomen auctoris= אלירם | cognomen auctoris= משה | tempus= 20-12-2017 12:07 }}.</ref> == Notae == <references /> == Nexus interni == * [[Ascalon (urbs antiqua)]] * [[Israël]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Ashkelon|Ascalonam}} {{Fontes geographici}} [[Categoria:Israel]] [[Categoria:Urbes antiquae]] [[Categoria:Urbes Israelis]] 42k9yuutg6utkafmsrasggyuyof9edu 0 285422 3964450 3933345 2026-06-12T06:18:27Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3964450 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} {{Capsa taxinomica |image = Crassostrea virginica (YPM IZ 058150).jpeg |image_caption = ''Crassostrea virginica'': testa extus et intus visa | status = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Mollusca]] | classis = [[Bivalvia]] | ordo = [[Ostreida]] | familia = [[Ostreidae]] | genus = [[Crassostrea]] | species = '''''C. virginica''''' | binomial = '''''Crassostrea virginica''''' | binomial_authority = ([[Ioannes Fridericus Gmelin|Gmelin]], [[1791]]) | synonyms = ''Dioeciostrea americana'' Orton, 1928; ''Lopha gibsonsmithi'' Macsotay & Campos, 2001; ''Ostrea borealis'' Lamarck, 1819; ''Ostrea floridensis'' G. B. Sowerby II, 1871; ''Ostrea procyon'' Holmes, 1858; ''Ostrea reniformis'' G. B. Sowerby II, 1871; ''Ostrea rostrata'' G. B. Sowerby II, 1871; ''Ostrea triangularis'' Holmes, 1856; ''Ostrea virginiana'' Röding, 1798; ''Ostrea virginica'' Gmelin, 1791 }} '''''Crassostrea virginica''''' est species [[conchylium|conchyliorum]] familiae [[Ostreidae|Ostreidarum]] quae ad litora orientalia [[Civitates Foederatae Americae|Civitatum Foederatarum]] sponte gignitur et ad comedendum capitur. Ibidem, ad litora [[Novum Brunsvicum|Novi Brunsvici]] [[sinus Pugetensis|sinumque Pugetensem]], in [[Mexicum|Mexico]] et [[res publica Dominiciana|re publica Dominiciana]] colitur. ''C. virginicae'' cultae 98&nbsp;263&nbsp;000 [[chiliogramma]]ta anno 2015 venditata sunt, pretio $110&nbsp;999&nbsp;000.<ref>''FAO Fisheries Yearbook 2015: [http://www.fao.org/fishery/static/Yearbook/YB2015_CD_Master/navigation/index_intro_e.htm Fishery and Aquaculture Statistics]'' (2017) [http://www.fao.org/fishery/static/Yearbook/YB2015_CD_Master/root/aquaculture/b53.pdf pp. 116-117]</ref> == Notae == <references /> == Bibliographia == [[Fasciculus:CrassostreaVirginica01.JPG|thumb|upright=1.25|[[Gastronomia Novi Brunsvici]]: ''Crassostreae virginicae'' prope litora [[Novum Brunsvicum|Novi Brunsvici]] cultae, cum frustis [[limonium|limonii]] inlatae]] ; Fontes antiquiores * 1861 : [[Herbertus Byng Hall|Herbert Byng Hall]], ''The Oyster: where, how, and when to find, breed, cook, and eat it'' (Londinii: Trübner, 1861) [https://archive.org/details/b21526862/page/80/mode/2up p. 80], cf. pp. 26-27 ("American oysters") * 1865 : "[https://web.archive.org/web/20110429200132/http://thoreau.eserver.org/capecd05.html#3 The Wellfleet Oysterman]" in [[Henricus David Thoreau|Henry D. Thoreau]], ''Cape Cod'' (1865) * 1870 : [[Urbanus Dubois|Urbain-Dubois]], ''Cosmopolitan cookery: popular studies'' (Londinii: Longmans) [https://archive.org/details/b28131241/page/46/mode/2up pp. 47], [https://archive.org/details/b28131241/page/114/mode/2up 115-116] ("Oyster-soup American fashion; American oysters") * 1872 : [[Urbanus Dubois|Urbain Dubois]], ''Cuisine de tous les pays: études cosmopolites''. 3a ed. (Lutetiae: Dentu, 1872) [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k65442310/f159 pp. 137-138] ("Huîtres grillées à l'Américaine; Croquettes aux huîtres d'Amérique; Huîtres d'Amérique à la béchamel") ; Eruditio * Gustavo W. Calvo et al., ''[https://web.archive.org/web/20210514063549/https://www.vims.edu/_docs/oysters/calvo_ariakensis.pdf A Comparative Field Study of Crassostrea ariakensis and Crassostrea virginica in Relation to Salinity in Virginia]''. Gloucester Point: Virginia Institute of Marine Science, 2000 * Mark Kurlansky, ''The Big Oyster''. Novi Eboraci: Random House, 2006 * Cristiano Lazoski et al., "[https://www.researchgate.net/publication/235346986_Phylogeny_and_phylogeography_of_Atlantic_oyster_species_Evolutionary_history_limited_genetic_connectivity_and_isolation_by_distance Phylogeny and phylogeography of Atlantic oyster species: Evolutionary history, limited genetic connectivity and isolation by distance]" in ''Marine Ecology Progress Series'' vol. 426 (2011) pp. 197-212 * Clark Mindock, "[https://www.theguardian.com/environment/2022/mar/17/can-oysters-save-new-york-city-from-next-big-storm Can oysters save New York City from the next big storm?]" in ''[[The Guardian]]'' (17 Martii 2022) * Gulnihal Ozbay et al., "Eastern Oyster (Crassostrea virginica) Aquaculture and Diversity of Associated Species" in Judith P. Turner, ed., ''Oysters: biology, consumption and ecological importance'' (Novi Eboraci: Nova, 2014) pp. 1-58 * Ramasamy Santhanam, ''Biology and Ecology of Edible Marine Bivalve Molluscs'' (Apple Academic Press, 2018) pp. 35-36, 371-372 {{Google Books|8llgDwAAQBAJ|Paginae selectae}} * Robin L. Varney et al., "[https://www.researchgate.net/publication/41152177_Population_Genetics_of_the_Eastern_Oyster_Crassostrea_virginica_Gmelin_1791_in_the_Gulf_of_Mexico Population Genetics of the Eastern Oyster Crassostrea virginica (Gmelin, 1791) in the Gulf of Mexico]" in ''Journal of Shellfish Research'' vol. 28 (2009) {{NexInt}} * [[Ostrearium genus]] == Nexus externi == {{Fontes biologici}} {{CommuniaCat|Crassostrea virginica|Crassostream virginicam}} * "[https://web.archive.org/web/20211221155402/http://wsg.washington.edu/oysterstew/cool/oystervarieties.html Oyster Varieties]" (in civitate Vasingtoniensi cultae) apud universitatem Vasingtoniensem * "[https://eu.capecodtimes.com/picture-gallery/news/2020/10/06/photo-gallery-wellfleet-oysterfest-memories/114231756/ Photo gallery: Wellfleet OysterFest memories]" (6 Octobris 2020) apud ''Cape Cod times'' [[Categoria:Ostreidae]] [[Categoria:Taxa Gmelin]] [[Categoria:Taxa 1791]] [[Categoria:Species animalium]] [[Categoria:Mollusca culta]] [[Categoria:Alimenta Civitatum Foederatarum]] [[Categoria:Alimenta Canadensia]] [[Categoria:Alimenta Mexicana]] [[Categoria:Alimenta rei publicae Dominicianae]] [[Categoria:Mollusca commercii]] dnbutc5qt6784hgop7iezmdi5y5lwtd 0 289330 3964346 3964336 2026-06-11T12:26:15Z IacobusAmor 1163 3964346 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} '''Ariana Grande-Butera''' (nata [[Boca Raton]] in [[Palm Beach Comitatus|Comitatu Orae Palmaris]] [[Florida]]e die [[26 Iunii]] [[1993]]) est [[cantatrix]] et [[histrio]] [[Civitates Foederatae Americae|Americana]] quae [[praemium Grammy|Praemium grammophonicum]] tulit. Nota facta est partes Catharinae Valentine agens in seriebus ''Victorious'' et ''Sam & Cat'' necnon collectione musica altera ''My Everything''. Pro albo quarto in conclavibus inciso Praemium grammophonicum sibi primum nacta est pro ''Best Pop Vocal Album''. == Vita == Filia familiae, cuius parentes in Status Unitos immigraverant, infantiam in Florida peregit. Familiae radices in [[Sicilia]] et in [[Aprutium|Aprutio]] sunt; ei [[Frater|germanus]] est Franciscus (* 1983), qui etiam actoris munere fungitur. Puella in Theatro palmae parvae pro iuvenibus e scaenis se producebat; nonnullis annis post in Theatro infantili [[Fort Lauderdale]] (FLCT) spectari potuit. Actitans scholam non iam frequentavit et a magistro privato instrui debuit. Inter Octobrem 2014 et Aprilem 2015 cum [[recitatio rapiana|recitatore rapiano]] [[malcolmus Miller|Malcolmo Miller]] vixit, quocum iam anno 2013 pro disco ''The Way'' cooperationes inierat. Mense Maio 2018 autem consuetudo communis terminata est. Mense Iunio 2018 sibi scurronem Americanum [[Petrus Davidson|Petrum Davidson]] sponsavit; amicitia haec rupta est mense Octobri 2018. Mense Maio 2020 publice [[Dalton Gomez]] bonorum immobiliorum mercator ei attributus est. == Cursus honorum histricorum{{Dubsig}} == [[Fasciculus:Ariana Grande interview 2016.png|thumb|Ariana Grande anno 2016 picta.]] Anno 2008 ad scaenas Broadway [[Manhata]]e in [[phantasticum poëma musicum|phantastico poëmate musico]] ''13'' partes Carlottae egit, quod praemio nationali iuvenili "National Youth Theatre Association Award" honoratum est. Ibidem actricem Elisabetham Gillies cognovit et Mariae partes in prima versione phantastici poëmatis musici ''Cuba Libre'' obtinuit. Ut alii histrionis seriei ''Victorious'' in pellicula ''iCarly'' fuit. Etiam in pelliculis musicis brevissimis spectari potuit (e.g. in ''Freak the Freak Out'', ''Beggin’ on Your Knees'', ''All I Want Is Everything'' [[Victoriae Justice]]). In versio synchroizata ''Winx Club'' principissae Diaspro vocem suam dedit. Anno 2012 cum Jennette McCurdy, Noah Munck et Ciara Bravo in pellicula ''The great swindle'' actitavit et cum Charlene Tilton et Neil Patrick Harris in versione scaenica [[albanix|Albanivis]]. In altera serie autem post querelas mense Iulio 2014 artem histricam ad tempus deseruit. == Discus == === Collectiones === * ''[[Yours Truly]]'' (2013.) * ''[[My Everything]] (''2014.) * ''[[Dangerous Woman]]'' (2016.) * [[Sweetener (album)|''Sweetener'']] (2018.) * ''[[Thank U, Next (album)|Thank U, Next]]'' (2019.) *''[[Positions]]'' (2020.) *''Eternal Sunshine'' (2024.) === Lustrationes === * The Listening Sessions (2013) * The Honeymoon Tour (2015) * Dangerous Woman Tour (2017) * The Sweetener Sessions (2018) * Sweetener World Tour (2019) == Nexus externi == {{CommuniaCat|Ariana Grande|Arianam Grande}} * {{Imdb name|3812858|Hadriana Grande}} * [https://www.discogs.com/artist/3310737-Ariana-Grande De Grande in elencho musico internationali] * [https://www.arianagrande.com Situs proprius] {{Lifetime|1993||Grande, Hadriana}} [[Categoria:Actores Civitatum Foederatarum]] [[Categoria:Musici Civitatum Foederatarum]] ovegs03peld5hu6j3u03b7o5hsyxnd9 0 305759 3964431 3746030 2026-06-12T00:28:39Z Cyprianus Marcus 66550 3964431 wikitext text/x-wiki [[file:Gustav Hermann Göhl.jpg|thumb|Gustavus Arminius Göhl]] '''Gustavus Arminius''' vulgo ''Gustav Hermann'' '''Göhl''' (natus die [[16 Iunii]] [[1859]] [[Oderwitz|Mitteloderwitz]] in [[Lusatia superior]]e, mortuus die [[11 Ianuarii]] [[1931]] [[Neugersdorf]]) magister [[germania|Germanicus]] et [[lingua Esperantica|Esperantici]] fautor fuit. Opuscula de idiomate [[ludovicus Lazarus Zamenhof|Zamenhofiano]] sat nota sunt. == Vita == Filius pistoris a [[Pascha (festum Christianum)|paschate]] 1873 usque mensem Augustum 1874 [[Budissa]]e collegium instructorum ''(Landständisches Seminar)''<ref>[https://www.saechsische.de/plus/im-seminargebaeude-wurden-die-lehrer-der-oberlausitz-ausgebildet-2396036.html "Im Seminargebüde wurden die Leher der Oberlausitz ausgebildet".] Apud: saechsische.de, 29.8.2009</ref> frequentavit, postea [[Sittavia]]e gymnasii alumnus fuit. Absolutorio scholastico accepto annis inter 1881 et 1887 in [[alma Mater Lipsiensis|Universitate Lipsiensi]] theologiae et linguis recentioribus studuit. Tunc scholae privatae in vicis Altgersdorf et Neugersdorf praefuit; simul in rebus linguisticis intentus erat. Unde [[Lipsia]]e anno 1889 doctoratu laureatus est thesim proponens cui titulus ''Modi in den Werken W. von Eschenbach''<ref>Recensuit Otto Behaghel apud ''Literaturblatt für germanische und romanische Philologie'', editiones Gebr. Henninger, 1891, p. 187</ref>. Die 28 Septembris 1891 publicum servitium scholasticum iniit [[Glashütte]] in oppido; mox scholae rectio ei commendata est. Anno 1892 Annam Emmam Kippel in matrimonium duxit et biennio post Hartmannsdorf Frauensteinii (ad [[montes Ferrei|Montes Ferreos]] orientales). Ex anno 1898 [[Friberga]]e puerorum ludos burgenses moderabatur et ex anno 1901 [[Riesa]] (in circulo [[Misnia]]e) morabatur ubi director scholae superioris burgensis creatus est. Cum in urbe Riesa esset identidem proponebat atque postulabat, ut scientiarum naturalium momentum in scholis praevaleret. Denique propositis laudabilibus cessum est anno 1901 horariorum mutatione in schola burgensi ad materias reales corroborandas. Cuius instituti Göhl ex anno 1905 antistes fuit. Anno 1907, cum professor declaratus esset, aestivum tempus subsicivum in [[Francia]] degebat. Anno insequenti magis magisque rebus Esperanticis studebat et ecce, anno 1914 opus praetitulatum ''Esperanto – Eine Kulturförderung und ihre Erfüllung'' mandato Unionis Esperanticae Academicae Germanicae editum est. Anno 1917 titulum consiliarii scholastici nactus est; Göhl anno 1919 adhuc promotionem scholae suae expetivit atque indeptavit. Eodem anno "Opus fundatum Göhl" [[stipendium scholasticum|stipendia]] dare coepit. Göhl paulo post rude donatus rursus se ad Neugersdorf contulit. Tum maxime vacabat mundo Esperantico ut 1929 membrum commissionis linguisticae [[Lutetia|Lutetiensis]] "Lingva Komitato" declararetur. Quae consociatio [[academia Esperantica|Academiae Esperanticae]] quasi praecursoria erat. Anno 1932 post auctoris mortem editiones [[berolinum|Berolinenses]] Esperanto-Verlag opus eius magnum ''Ausführliche Sprachlehre des Esperanto'' edidit. Quando in [[Res publica democratica Germanica|Germania Orientali]] anno 1973 iterum prelo mandatum est grammatica Esperantica optima in terris linguae Theodiscae habebatur. == Opera selecta == *Esperanto-Lehrbuch für Volksschüler und für einsprachige Erwachsene. Ader & Borel, Dresdae *Esperanto. Eine Kulturforderung und ihre Erfüllung. Quelle & Meyer, Lipsiae 1914 *Esperanto durch Sprechen. Neuartiges, vollständiges Lehrbuch für den alltäglichen Verkehr in zwei Teilen. Ellersiek & Borel, Berolini 1927 *Ausführliche Sprachlehre des Esperanto. Lehr- und Nachschlagebuch für Fortgeschrittene. Ellersiek, Berolini 1932 == Nexus externi== * [https://saebi.isgv.de/biografie/Hermann_G%c3%b6hl_(1859-1931) Biographia Saxonica] == Notae== <references/> {{Normdaten|TYP=p|GND=108173585|LCCN=n87141013|VIAF=31049118}} {{DEFAULTSORT:Gohl, Gustav Hermann}} [[Categoria:Auctores Esperantici]] [[Categoria:Philologi Germaniae]] [[Categoria:Magistri]] [[Categoria:Nati 1859]] [[Categoria:Mortui 1931]] [[Categoria:Grammatici]] [[categoria:Directores]] 08nf7ol39s46axgjjkag85h7i6chc0x 3964432 3964431 2026-06-12T00:29:26Z Cyprianus Marcus 66550 3964432 wikitext text/x-wiki [[file:Gustav Hermann Göhl.jpg|thumb|Gustavus Arminius Göhl]] '''Gustavus Arminius''' vulgo ''Gustav Hermann'' '''Göhl''' (natus die [[16 Iunii]] [[1859]] [[Oderwitz|Mitteloderwitz]] in [[Lusatia superior]]e, mortuus die [[11 Ianuarii]] [[1931]] [[Neugersdorf]]) magister [[germania|Germanicus]] et [[lingua Esperantica|Esperantici]] fautor fuit. Opuscula de idiomate [[ludovicus Lazarus Zamenhof|Zamenhofiano]] sat nota sunt. == Vita == Filius pistoris a [[Pascha (festum Christianum)|paschate]] 1873 usque mensem Augustum 1874 [[Budissa]]e collegium instructorum ''(Landständisches Seminar)''<ref>[https://www.saechsische.de/plus/im-seminargebaeude-wurden-die-lehrer-der-oberlausitz-ausgebildet-2396036.html "Im Seminargebüde wurden die Leher der Oberlausitz ausgebildet".] Apud: saechsische.de, 29.8.2009</ref> frequentavit, postea [[Sittavia]]e gymnasii alumnus fuit. Absolutorio scholastico accepto annis inter 1881 et 1887 in [[alma Mater Lipsiensis|Universitate Lipsiensi]] theologiae et linguis recentioribus studuit. Tunc scholae privatae in vicis Altgersdorf et Neugersdorf praefuit; simul in rebus linguisticis intentus erat. Unde [[Lipsia]]e anno 1889 doctoratu laureatus est thesim proponens cui titulus ''Modi in den Werken W. von Eschenbach''<ref>Recensuit Otto Behaghel apud ''Literaturblatt für germanische und romanische Philologie'', editiones Gebr. Henninger, 1891, p. 187</ref>. Die 28 Septembris 1891 publicum servitium scholasticum iniit [[Glashütte]] in oppido; mox scholae rectio ei commendata est. Anno 1892 Annam Emmam Kippel in matrimonium duxit et biennio post Hartmannsdorf Frauensteinii (ad [[montes Metalliferi|Montes Metalliferos]] orientales). Ex anno 1898 [[Friberga]]e puerorum ludos burgenses moderabatur et ex anno 1901 [[Riesa]] (in circulo [[Misnia]]e) morabatur ubi director scholae superioris burgensis creatus est. Cum in urbe Riesa esset identidem proponebat atque postulabat, ut scientiarum naturalium momentum in scholis praevaleret. Denique propositis laudabilibus cessum est anno 1901 horariorum mutatione in schola burgensi ad materias reales corroborandas. Cuius instituti Göhl ex anno 1905 antistes fuit. Anno 1907, cum professor declaratus esset, aestivum tempus subsicivum in [[Francia]] degebat. Anno insequenti magis magisque rebus Esperanticis studebat et ecce, anno 1914 opus praetitulatum ''Esperanto – Eine Kulturförderung und ihre Erfüllung'' mandato Unionis Esperanticae Academicae Germanicae editum est. Anno 1917 titulum consiliarii scholastici nactus est; Göhl anno 1919 adhuc promotionem scholae suae expetivit atque indeptavit. Eodem anno "Opus fundatum Göhl" [[stipendium scholasticum|stipendia]] dare coepit. Göhl paulo post rude donatus rursus se ad Neugersdorf contulit. Tum maxime vacabat mundo Esperantico ut 1929 membrum commissionis linguisticae [[Lutetia|Lutetiensis]] "Lingva Komitato" declararetur. Quae consociatio [[academia Esperantica|Academiae Esperanticae]] quasi praecursoria erat. Anno 1932 post auctoris mortem editiones [[berolinum|Berolinenses]] Esperanto-Verlag opus eius magnum ''Ausführliche Sprachlehre des Esperanto'' edidit. Quando in [[Res publica democratica Germanica|Germania Orientali]] anno 1973 iterum prelo mandatum est grammatica Esperantica optima in terris linguae Theodiscae habebatur. == Opera selecta == *Esperanto-Lehrbuch für Volksschüler und für einsprachige Erwachsene. Ader & Borel, Dresdae *Esperanto. Eine Kulturforderung und ihre Erfüllung. Quelle & Meyer, Lipsiae 1914 *Esperanto durch Sprechen. Neuartiges, vollständiges Lehrbuch für den alltäglichen Verkehr in zwei Teilen. Ellersiek & Borel, Berolini 1927 *Ausführliche Sprachlehre des Esperanto. Lehr- und Nachschlagebuch für Fortgeschrittene. Ellersiek, Berolini 1932 == Nexus externi== * [https://saebi.isgv.de/biografie/Hermann_G%c3%b6hl_(1859-1931) Biographia Saxonica] == Notae== <references/> {{Normdaten|TYP=p|GND=108173585|LCCN=n87141013|VIAF=31049118}} {{DEFAULTSORT:Gohl, Gustav Hermann}} [[Categoria:Auctores Esperantici]] [[Categoria:Philologi Germaniae]] [[Categoria:Magistri]] [[Categoria:Nati 1859]] [[Categoria:Mortui 1931]] [[Categoria:Grammatici]] [[categoria:Directores]] ke1vw9khawjz7mfa3dxuwijkx6xz31w 10 316992 3964454 3888913 2026-06-12T07:29:33Z Grufo 64423 +{{[[Formula:Formula delegata moduli|Formula delegata moduli]]}} 3964454 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula delegata moduli|Vicidata|qid}} {{Formula substituibilis|...}} {{Lua|Modulus:Vicidata}} == De usu == ; Syntaxis : <code><nowiki>{{</nowiki>Indicium interviciale{{!}}''&#91;titulus&#93;''{{!}}''&#91;situs&#93;''<nowiki>}}</nowiki></code> {{vsep}} '''Exempla:''' * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Indicium interviciale|Marcus Tullius Cicero}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Indicium interviciale|Marcus Tullius Cicero}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Indicium interviciale|Verb|enwiki}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Indicium interviciale|Verb|enwiki}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Indicium interviciale|kdsjnfiqwqwue}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Indicium interviciale|kdsjnfiqwqwue}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Indicium interviciale}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Indicium interviciale}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Indicium interviciale| }}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Indicium interviciale| }} == Synonyma == * {{Fn|QID paginae}} * {{Fn|qid paginae}} == Ulteriora si cupis == * [[:Categoria:Formulae Vicidatorum]] <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae Vicidatorum|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae administrationis Vicipaediae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Metaformulae|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> n8bou4lxkxmrpa1529ybglvysb6jbtc 0 323740 3964344 3964339 2026-06-11T12:23:45Z IacobusAmor 1163 -6 3964344 wikitext text/x-wiki <!--<gallery> Exemplum.jpg|Descriptio 1 Exemplum.jpg|Descriptio 2 </gallery>--> {{Latinitas|-6}}<!--?--> [[Fasciculus:Middle East strikes, February 2026.png|thumb|Charta de impetus in Iraniam anno 2026]] '''Impetus Israëlis et Civitatum Foederatarum in Iraniam''' est [[bellum]] in [[Irania]]m quod ab impetus [[bomba]]rum [[Israël]] et [[CFA|Civitatum Foederatarum]] die [[28 Februarii]] [[2026]] initiat, ratione periculum [[arma nuclearia|armarum nuclearium]] abrogandi. A hic impetu, dux civitatis [[Ali Khamenei]] die 28 Februarii 2026 necatus est.<ref>[https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo Why did US and Israelattack Iran and how long could the war last?]</ref> Postea, rectio Iraniae impetum [[propugnaculum]] Israël et Civitatum Federatarum in [[Medius Oriens|Medio Oriente]] facit.<ref>[https://www.bbc.com/news/articles/c875rjd990go "'Everything has changed': Missile attacks shatter Dubai's safe heaven image."]</ref> == Cursus belli == [[Fasciculus:2026 Iran war collage.jpg|thumb|Compilatio imaginum belli]] Dum [[Consilium securitatis]] rem die 28 Februarii 2026 disputat, [[Antonius Guterres]], secretarius generalis Consociationis Nationum, usum [[metus]] [[violentia]]e [[res militaris|militaris]] abstinere apud Articulum II [[Charta Nationum Unitarum|Chartae Consociationis Nationum]] et a medio [[diplomatia]]e rem solvere postulat.<ref>[https://news.un.org/en/story/2026/02/1167062 Iran strikes 'squandered a change for diplomacy': Guterres]</ref> Legatus Franciae obligationem iuris internationali ad Iraniam postulat, dum legati Russiae Sinarumque impetum Israël et Civitatum Foederatarum condemnant. Papa [[Leo XIV]], dux [[civitas Vaticana|civitatis Vaticanae]], violentiam militarem negat et pacem non metu sed dialogo dicit.<ref>[https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2026-03/pope-leo-xiv-angelus-appeal-peace-middle-east-iran.html "Pope on Iran: Peace not built with mutual threats or death-dealing arms."]</ref> Die [[2 Martii]] [[2026]], [[Palatium Golestan]] ab impetu bombarum Civitatum Foederatarum destruitur.<ref>[https://www.euronews.com/culture/2026/03/03/unesco-expresses-concern-over-the-protection-of-cultural-heritage-sites-in-middle-east UNESCO expresses concern over the protection of cultural heritage sites in Middle East].</ref> Die [[3 Martii]] [[2026]], Ravina Shamdasi, socia [[Curator supremus Nationum Unitarum iuribus humanis tuendis|Curatoris supremi Consociationis Nationum iuribus humanis tuendis]] multos homines cives, inter eas, multas [[puella]]s ad [[ludus litterarius|scholam primariam]] Minab necatas esse quod violationem [[humanitarium belli ius|humanitarii belli iuris]] dicit.<ref>[https://news.un.org/en/story/2026/03/1167071 "Iran crisis: Schoolgirls killed, thousands displaced and aid compromised."]</ref> Et [[Malala Yousafzai]] cum [[UNESCO]].<ref>[https://news.un.org/en/story/2026/03/1167063 Deadly bombing of Iran primary school 7 a grave violation of humanitarian law': UNESCO].</ref> et [[Consilium iurum humanorum Nationum Unitarum]] hoc impetum condemnaverunt, quod plus quam 165 puellae necatae sunt.<ref>[https://www.ohchr.org/en/press-release/2026/03/un-experts-strongly-condemn-dealdly-missile-strike-girls-school-iran-call "UN experts strongly condemn dealdy missile strike on girls' schoolin Iran, call for independent investigation."]</ref> Die [[5 Martii]] [[2026]], rectio [[Hispania]]e sub [[Petrus Sánchez|Petro Sánchez]] contra bellum in Irania, impetum Israël et Civitatum Foederatarum condemavit, et provistionem propugnaculi in Hispania negat.<ref>[https://web.archive.org/web/20130819141428/http://https/://www.npr.org/2026/03/05/nx-s1-5737285/iran-war-spain-trump "A rift between Spain and Trump widens over Spanish opposition to the Iran war."]</ref> Die [[6 Martii]] [[2026]], [[Donaldus Trump]], praeses Civitatum Foederatarum, [[deditio]]nem sine conditione Iraniae postulat.<ref>[https://www.aljazeera.com/news/2026/3/6/no-deal-with-iran-except-unconditional-surrender-trump-says "'No deal with Iran: expect unciditional surrender, Trump says."]</ref> Die [[7 Martii]] [[2026]], [[Masudus Pezeshkian]], praeses Iraniae impetum militarem ad civitates [[Asia occidentalis|Medii Orientis]] confutare sed deditionem ad Civitates Foederatas America negare dixit.<ref>[https://www.aljazeera.com/news/2026/3/7/iran-to-halt-strikes-on-neighbours-unless-attacks-from-there-pezeshkian "Iran to halt strikes on neighbours unless attacks from there: Pezeshkian."].</ref> Die [[8 Martii]] [[2026]], [[Mojtaba Khamenei]] magnus dux Iraniae creatus est, post Ali Khamenei eius patrem.<ref>[https://www.bbc.com/news/articles/c78xxg05w0zo "Who is Mojtaba Khamenei, Iran's news supreme leader?"]</ref> Die [[10 Martii]] [[2026]], <!--unus???--> auctoritas militariae Israëlis legatos Iraniae [[Berytus|Beryti]] in [[Libanus|Libano]] necavit.<ref>[https://www.bbc.com/news/articles/c2k8y7vy78no "War expands to central Beirut as Israeli strikes Iranians in luxury hotel."]</ref> Miletes Civitatum Foederatarum [[navis|naves]] Iraniae qui [[mina marina|minas marinas]] dandi{{dubsig}} apud [[Fretum Ormusense]] destruit.<ref>[https://www.bbc.com/news/articles/cgrzken84q5o "US his minelaying ship in Iran after warning of 'intense' day of bombing."]</ref> Die [[11 Martii]] [[2026]], [[Procuratio energiae internationalis]] reservarium [[petroleum|petrolei]] emergentiae mittere decernavit, dum [[pretium]] petrolei in discrimine fit ratione claudendi [[Fretum Ormusense|Freti Ormusensi]].<ref>[https://www.bbc.com/news/articles/cly093xxlzzo Countries agree to record relaese of emergency oil reserves as prices surge]</ref> Die [[14 Martii]] [[2026]], Donaldus Trump vi militari impetum bombarum in insulam Kharg in [[Sinus Persicus|Sinu Persico]] dare publicat.{{dubsig}}<ref>[https://www.bbc.com/news/articles/c8jxzlwvd8ro "Why had US targeted Iran's Kharg Island?"]</ref> Die [[17 Martii]] [[2026]], Ali Larijani, dux Consilii supremi securitatis nationalis ab impetu militatiae Israël necatus est.<ref>[https://www.bbc.com/news/articles/c24deezq6meo Iranian security cheif Ali Larijani killed in air strike]</ref> [[Iosephus Clay Kent]], bello adversans, ab administratione Trumpiana se abdicavit.<ref>Stepansky, J. (17 Martii 2026). [https://www.aljazeera.com/news/2026/3/17/us-national-counterterrorism-center-director-joe-kent-resigns-over-iran-war US National Counterterrorism Center director Joe Kent resigns over Iran war]. ''[[Al Jazeera]]''. </ref> Die [[19 Martii]] 2026, [[Antonius Guterres]] secretarius generalis Consociationis Nationum colloquium [[Consilium Europaeum|Consilii Europaei]] participavit, et dixit Israël et Civitates Foederatarum bellum in Iran finire necesse est, a quo discrimen pretii energiae [[civitas provectibilis|civitatibus provectibilibus]] consequentiam [[tragoedia|tragicam]] fit.<ref>[https://web.archive.org/web/20260320134606/https://news.un.org/en/story/2026/03/1167165 Middle East war: 'Force of the law' must prevail over the law of force, urges Guterres].</ref> Die [[23 Martii]] 2026, Donaldus Trump, [[praeses Civitatum Foederatarum]] tempum{{dubsig}} impetus militaris ad [[electrificina]]m Iraniae quinque diei sustinere dixit.{{dubsig}}<ref>[https://www.aljazeera.com/news/2026/3/23/trump-postpones-military-strikes-on-iranian-power-plants Trump postpones military strikes on Iranian power plants for five days].</ref> Die [[25 Martii]] 2026, activistae pro iuribus humanis Iraniae (HRANA) plus quam 3300 homines, inter eos 1464 cives et 217 [[impubes|impberes]] necati esse ab initio belli publicaverunt. Atque minister salutis Libani 1094 homines, inter eos 121 impberes necasi ab Israël vi militariae esse publicavit.<ref>[https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo Why did US and Israel attack Iran and how long could the war last?]</ref> Die [[28 Martii]] 2026, [[exercitus]] Huthianus, qui cum auxilio Iraniae [[Bellum civile Iemeniense (anno 2015 incipiens)|Bellum civile Iemeniense]] contra rectionem Iemaniam pugnavit, impetum [[missile|missilis]] primum ad Israël dedit.<ref>[https://www.bbc.com/news/articles/cd6l5n8jv4yo Iran-backed Houthis join war with attack against Israel].</ref> Die [[1 Aprilis]] 2026, Donaldus Trump praeses Civitatum Foederatarum orationem dedit: impetum vehementer duo vel tres hebdomas dare, a quo Iraniam ad "[[Aetas lapidea|Aetatem lapideam]]" mittere potest.<ref>[https://www.aljazeera.com/news/2026/4/2/bomb-back-to-the-stone-age-us-history-of-threats-and-carpet-bombing 'Bomb back to the Stone Age': US history of therats and carpet bombing]</ref> Die [[4 Aprilis]] 2026, [[Raphael Grossi]], praeses [[Procuratio energiae atomicae internationalis|Procurationis energiae atominae internationalis]] impetum ad [[ergasterium atomicum]] Bushehr ab Israël et Civitatibus Foederatarum profundus indicat.<ref>[https://news.un.org/en/story/2026/04/1167250 UN nuclear agency chief 'deeply concerned' by reports of latest attack on Iran power plant]</ref> Die [[6 Aprilis]] 2026, rectio [[Irania]]e propositum [[indutiae|indutiarum]] conditione liberationis [[Fretum Ormusense|Freti Ormusensis]] e Civitatibus Foederatarum refusit.<ref>[https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/trump-vows-hell-iran-if-strait-stays-shut-says-deal-is-possible-2026-04-06/ Iran rejects ceasfire as Trump says entire country can be 'taken out']</ref> Die [[7 Aprilis]] 2026, apud [[Consilium securitatis]] resolutio de liberatione Freti Ormusensis negata est a "veto" [[Res publica popularis Sinarum|Rei publicae popularis Sinarum]] et [[Russia]]e.<ref>[https://news.un.org/en/story/2026/04/1167261 Security Concil Russia and China veto resolution on Strait of Hormuz].</ref> Atque rectio Iraniae et Civitatum Foederatarum [[indutiae|indutias]] conditionales duo hebdomas cum liberatione securaque Freti Ormusensis consensae sunt.<ref>[https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt Iran and US agree to conditionaltwo-week ceasfire and opning of Hormuz strait.]</ref> Die [[9 Aprilis]] 2026, rectio [[Israël]] dialoum cum rectio [[Libanus|Libani]] conatur, quod negatio indutiarum in Libani contra [[Hizbullah]] indutias Iraniae praevenit.<ref>[https://www.edition.cnn.com/2026/04/09/world/live-news/iran-war-trump-us-ceasefire Israel says it wants talks with Lebanon as fight against Hezbollah threatens Iran ceasfire]</ref> Die [[10 Aprilis]] 2026, Delegatio Iraniae ad [[Islamabada]]m [[Pakistania]]e iit for talks with US pro negotio indutiae formalis die [[11 Aprilis]] 2026 cum Civitatum Foederatarum.<ref>[https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2025/4/10/iran-war-live-israeli-attacks-on-lebanon-threaten-us-iran-ceasefire-talks Iran war updates: Iranian dekegation arrives in Pakistan]</ref> Die [[12 Aprilis]] 2026, Colloqium negotii inter [[Iacobus David Vance|Iacobum David Vance]], praeses vicarius Civitatum Foederatarum et delegation Iraniae [[Masudus Pezeshkian|Masudi Pezeshkian]] per auxulium [[Shehbaz Sharif]] primus minister [[Pakistania]]e fuit, sed in vana quod rectio Iraniae creationem armae nuclearis non abrogare posse dixit.<ref>[https://www.bbc.com/news/articles/c5y7k4y0veyo Iran talks ware major test for JD Vance. How did he do?]</ref> Die [[13 Aprilis]] 2026, [[Copiae militares Civitatum Foederatarum]] [[Asia occidentalis|Oriente Medii]] (CENTCOM) a directione Donaldi Trump [[Fretum Ormusense]] claudendum est.<ref>[https://www.aljazeera.com/news/2026/4/14/how-many-ships-have-passed-the-strait-of-hormuz-and-how-many-were-attacked How many ship have passed the strait of Hormuz and how many ware attacked?]</ref> Die [[17 Aprilis]] 2026 [[Abbas Araghchi]], rerum externarum minister [[Irania|Iraniae]] [[Fretum Ormusense]] omnibus navibus mercatoriis aperiri, durantibus [[indutiae|indutiis]] et [[Libanus|Libani]], dixit.<ref>[https://www.reuters.com/world/middle-east/irans-foreign-minister-says-passage-vessels-via-hormuz-strait-is-open-during-2026-04-17/ Iran's foreign minister says passage of vessels via Hormuz Strait is open during ceasefire]</ref> [[Donaldus Trump]] se autem eundem fretum vi certa Iranicis navibus clausum tenturum esse affirmavit, quoad negotia sua cum Irania omnino conficeret.<ref>[https://www.reuters.com/world/trump-says-blockade-iran-in-full-force-until-deal-is-reached-2026-04-17/ Trump says blockade on Iran 'in full force' until deal is reached]</ref> Die [[20 Aprilis]] 2026, rectio Iraniae non propositum a quo delegationem rectionis ad Islamabadam mittere pro negatione indutis, temen conatus rectionis [[Pakistania]]e; quia Civitatum Foederatarum conditionem indutiarum violat et Fretum Ormusense clausum contra [[ius internationale]] tenet.<ref>[https://www.aljazeera.com/news/2026/4/20/pakistan-ready-for-multi-day-us-iran-talks-but-tehran-unsure-about-joining Iran says no talks with US for now, casting doubt over Pakistan efforts]</ref> Die [[21 Aprilis]] 2026, Donaldus Trump indutias cum Irania sustenere adhuc negitii perfecti erunt publicat.<ref>[https://www.bbc.com/news/live/cx297218m9vt Trump says he will extend Iran ceasefire until negociations conclude]</ref> Die [[25 Aprilis]] 2026, Donaldus Trump delegationem Civitatum Foederatarum ad Islamabadem mittere abrogavit, dum [[Abbas Araghchi]], minister reum externarum Iraniae et [[Shehbaz Sharif]] primus minister Pakistaniae colloqium pro pace fecit.<ref>[https://www.aljazeera.com/news/2026/4/25/trump-cancels-envoys-trip-to-pakistan-after-irans-araghchi-leaves-country Trump cancels US envoys' trip after Iran's Araghchi leaves Pakistan].</ref> Die [[27 Aprilis]] 2026, [[Abbas Araghchi]], minister rerum externarum Iraniae, et [[Vladimirus Putinus]], praeses Russiae, [[Petropolis|Petropoli]] colloquium fecerunt.<ref>[https://www.aljazeera.com/news/2026/4/27/iran-foreign-minister-in-russia-for-putin-talks Putin praises Iranian 'courage' as Teheran's foreign minister visits Russia].</ref> Die [[28 Aprilis]] 2026, ''Idemitsu Maru,'' magna [[navis petrolearia]], quam [[Idemitsu Kosan]], collegium Iaponicum possedet, [[fretum Ormusense]] cum admissione Iraniae ire potest.<ref>[https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20260429_08/ Tanker maneged by Japanese firm passes through Strait of Hormuz].</ref> Die [[29 Aprilis]] 2026, Donaldus Trumpius fretum Ormusense clausum cum metu et vi militari tenere dixit.<ref>[https://aljazeera.com/news/2026/4/29/trump-vows-to-maintein-iran-blockade-tehran-threaten-practical-action Trump vows to maintain Iran blockade, Tehran threatens 'practical' action]{{Nexus deficit|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.</ref> Die [[4 Maii]] 2026, Donaldus Trumpius "Propositum Libertatis" rem militariam de freto Ormusensi publicat.<ref>[https://www.bbc.com/news/articles/c4g437depzpo "What we know about Trump's 'Project Freedom' in Strait of Hormuz."]</ref> Die [[6 Maii]] 2026, Donaldus Trumpius "Propositum Libertatis" suspendet et memorundum de finis belli publicat.<ref>[https://www.bbc.com/news/articles/cvgzp74rvj5o Trump's hopes for an Iran peace deal come with caveats]</ref> Die [[8 Maii]] 2026, [[Abbas Araghchi]], minister rerum externarum Iraniae, audaces actiones{{dubsig}} [[res militaris|militares]] a Civitatibus Foederatarum condenmat, quod solutionem{{dubsig}} diplomaticam praevenit.<ref>[https://www.bbc.com/news/articles/c99lpn9ze8ro Iran accuses US of 'reckless military adventure'].</ref> Die [[19 Maii]] 2026, Donalus Trumpius impetum ad Iraniam suspendere ex postulatione civitatum [[Arabia]]e [[sinus Persicus|sinus Persoci]] dixit.<ref>[https://www.bbc.com/news/articles/c7079e55zjro Trump says ha called off new Iran attack at request of Gulf states]</ref> Die [[25 Maii]] 2026, [[Copiae militares Civitatum Foederatarum]] [[Asia Centralis|Medii Orientis]] (CENTCOM) impetum Irania regione australis cum [[missile|missili]] defit, quod rectio Irania ut "violatio [[indutiae|indutiarum]]" condenmat.<ref>[https://www.bbc.com/news/articles/cvgzzn4y1n8o US lauches new atrikes on Iran, targeting missile sites and boats]</ref> Die [[1 Iunii]] 2026, post declarationem Iraniae negitii cum Civitatum Foederatarum ratione proelii in [[Libanus|Libano]] ab [[Israël]], tamen Israël et [[Hizbullah]] propositum [[indutiae|indutiarum]] admiserunt, [[Proelium|Proelii]] magni in Libano ab Israël amplificantur, quod discrimen humanitarium parit.<ref>[https://bbc.com/news/articles/c202rxp1z15o Clashes continue in Lebanon despite Israel and Hezbollah accepting US partical ceasefire plan]</ref> Die [[3 Iunii]] 2026, Donaldus Trumpius [[Beniaminus Netanjahu|Beniaminum Netanjafu]] per colloqium [[telephonum|telephoni]] condemnat, ratione absentiam volintatis ad indutias.<ref>[https://bbc.com/news/articles/cvgz21pq3g6o 'Crasy' phone call between Trump and Netaniafu complicates Iran's talk]</ref> Die [[10 Iunii]] 2026, [[Militaris CFA Academia]]{{dubsig}} Iraniae{{dubsig}} institutionem{{dubsig}} pres{{dubsig}} [[fretum Ormusense]] destruit ab{{dubsig}} impetu, quod miles Iraniae res{{dubsig}} novae{{dubsig}} [[helicopterum]] Civitatum Foederatarum detruit.{{dubsig}}<ref>[https://bbc.com/news/news/articles/tze9359gglyo "US strikes Iran in reponse{{dubsig}} of military helicopter."]</ref> == Notae == <references/> == Nexus externi == {{CommuniaCat|2026 Iran war|De Impetu in Iraniam anni 2026}} [[Categoria:Historia Iraniae]] [[Categoria:Donaldus Trump]] [[Categoria:2026]] 1tgkb25e4tdj63fdhfva51czqa8tzcv 10 324009 3964413 3964328 2026-06-11T22:37:14Z Grufo 64423 De ordine argumentorum superstitium et eorum duplicationibus 3964413 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if:{{{1|}}} | {{Capsa notionis | color = #fc3 | imago = Symbolum formularum.svg | 1 = '''Haec est formula delegata formulae {{Fn|1={{{1}}}}}''' {{#ifeq:{{{superstitia|+}}}|{{{superstitia|-}}} | {{#invoke:params|new| pulling|superstitia| reinterpreting|superstitia|trim_all|splitter_string|{{{discrimen|//}}}|setter_string|| with_value_not_matching||strict| mixing_names_and_values|$@|<code style{{=}}"white-space: preserve nowrap; word-break: keep-all;">&#124;<span style{{=}}"color: #767600;">$@</span>&#61;</code>| setting|h/i/l/s/n|Licet sequentia argumenta formulae {{Fn|1={{{1}}}}} hic adhibere: |, | et |, et |Quum omnia exhausta sint, non licet argumenta formulae {{Fn|1={{{1}}}}} hic adhibere| all_sorted| list_values| }} | Licet {{#if:{{{procurata|}}}{{{omissa|}}}|a|omnia a}}rgumenta formulae {{Fn|1={{{1}}}}} hic adhibere }}{{#invoke:params|new| pulling|omissa| entering_substack|new| pulling|omissa| detaching_substack| reinterpreting|omissa|trim_all|splitter_string|{{{discrimen|//}}}|setter_string|| mapping_by_replacing|<|&lt;| mapping_by_replacing|>|&gt;| mixing_names_and_values|$@|''(argumentum omissum)''| mapping_by_mixing|<tr><td><code style{{=}}"white-space: preserve nowrap; word-break: keep-all;">&#124;<span style{{=}}"color: #767600;"><s>$#</s></span>&#61;</code></td><td>$@</td></tr>| leaving_substack| pulling|procurata| reinterpreting|procurata|trim_all|splitter_string|{{{discrimen|//}}}|setter_string|{{{attributio|->}}}| renaming_by_replacing|<|&lt;| renaming_by_replacing|>|&gt;| mapping_by_replacing|<|&lt;| mapping_by_replacing|>|&gt;| snapshotting|entering_substack| with_value_matching||strict| detaching_substack| mapping_by_mixing|''(stringa vacua)''| leaving_substack| mapping_by_mixing|<code>$@</code>| flushing| mapping_by_mixing|<tr><td><code style{{=}}"white-space: preserve nowrap; word-break: keep-all;">&#124;<span style{{=}}"color: #767600;">$#</span>&#61;</code></td><td>$@</td></tr>| flushing| setting|h/f|{{#ifeq:{{{superstitia|+}}}|{{{superstitia|-}}} | . {{#if:{{{superstitia|}}}|Alia a|A}}rgumenta sic usurpantur | , praeter }}:<table class{{=}}"wikitable" style{{=}}"margin-left: auto; margin-right: auto;"><tr><th>Argumentum formulae {{Fn|1={{{1}}}}}</th><th>Quomodo usurpetur</th></tr>|</table>| all_sorted| list_values }}. }}{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||{{in harenario aut alibi||[[Categoria:Formulae delegatae|{{PAGENAME}}]]}}}} | {{Error|Error: Nomen formulae abest.}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> nd1ouwpb8qcd9i92eymlqckjc4miur5 3964446 3964413 2026-06-12T06:01:46Z Grufo 64423 Argumentum ‘|classis-tabellae=’ sic addo, ut usores possint scribere ‘|classis-tabellae=wikitable mw-collapsible mw-collapsed etc.’ 3964446 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if:{{{1|}}} | {{Capsa notionis | color = #fc3 | imago = Symbolum formularum.svg | 1 = '''Haec est formula delegata formulae {{Fn|1={{{1}}}}}''' {{#ifeq:{{{superstitia|+}}}|{{{superstitia|-}}} | {{#invoke:params|new| pulling|superstitia| reinterpreting|superstitia|trim_all|splitter_string|{{{discrimen|//}}}|setter_string|| with_value_not_matching||strict| mixing_names_and_values|$@|<code style{{=}}"white-space: preserve nowrap; word-break: keep-all;">&#124;<span style{{=}}"color: #767600;">$@</span>&#61;</code>| setting|h/i/l/s/n|Licet sequentia argumenta formulae {{Fn|1={{{1}}}}} hic adhibere: |, | et |, et |Quum omnia exhausta sint, non licet argumenta formulae {{Fn|1={{{1}}}}} hic adhibere| all_sorted| list_values| }} | Licet {{#if:{{{procurata|}}}{{{omissa|}}}|a|omnia a}}rgumenta formulae {{Fn|1={{{1}}}}} hic adhibere }}{{#invoke:params|new| pulling|omissa| entering_substack|new| pulling|omissa| detaching_substack| reinterpreting|omissa|trim_all|splitter_string|{{{discrimen|//}}}|setter_string|| mapping_by_replacing|<|&lt;| mapping_by_replacing|>|&gt;| mixing_names_and_values|$@|''(argumentum omissum)''| mapping_by_mixing|<tr><td><code style{{=}}"white-space: preserve nowrap; word-break: keep-all;">&#124;<span style{{=}}"color: #767600;"><s>$#</s></span>&#61;</code></td><td>$@</td></tr>| leaving_substack| pulling|procurata| reinterpreting|procurata|trim_all|splitter_string|{{{discrimen|//}}}|setter_string|{{{attributio|->}}}| renaming_by_replacing|<|&lt;| renaming_by_replacing|>|&gt;| mapping_by_replacing|<|&lt;| mapping_by_replacing|>|&gt;| snapshotting|entering_substack| with_value_matching||strict| detaching_substack| mapping_by_mixing|''(stringa vacua)''| leaving_substack| mapping_by_mixing|<code>$@</code>| flushing| mapping_by_mixing|<tr><td><code style{{=}}"white-space: preserve nowrap; word-break: keep-all;">&#124;<span style{{=}}"color: #767600;">$#</span>&#61;</code></td><td>$@</td></tr>| flushing| setting|h/f|{{#ifeq:{{{superstitia|+}}}|{{{superstitia|-}}} | . {{#if:{{{superstitia|}}}|Alia a|A}}rgumenta sic usurpantur | , praeter }}:<tabl{{#if:{{{classis-tabellae|/}}} | e class{{=}}"{{{classis-tabellae|wikitable}}}" | e }} style{{=}}"margin-left: auto; margin-right: auto;"><tr><th>Argumentum formulae {{Fn|1={{{1}}}}}</th><th>Quomodo usurpetur</th></tr>|</table>| all_sorted| list_values }}. }}{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||{{in harenario aut alibi||[[Categoria:Formulae delegatae|{{PAGENAME}}]]}}}} | {{Error|Error: Nomen formulae abest.}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> hzge5go0mwzaz0iatjeagsi0091qtdj 10 324012 3964364 3964202 2026-06-11T16:25:07Z Grufo 64423 Minora 3964364 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula numquam substituenda|...}} {{Lua|Modulus:Params}} {{Videatur etiam|Formula:Formula delegata moduli}} Adde hanc capsam '''documentationi''' cuiusvis formulae ad usores monendos ipsam esse formulam delegatam. Formulae quae hanc capsam ostendunt in [[:Categoria:Formulae delegatae]] numerantur. {{Nota bene}} Non necesse est hanc capsam ostendere in formulis quae [[:Categoria:Metaformulae|metaformulis]] nituntur—{{*eg}} non necesse est indicare formulam {{Fn|Musica-stipula}} esse delegatam formulae {{Fn|Metastipula}}. == De usu == '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Formula delegata|Debug | procurata = -2 -> Gallia // -1 -> est omnis // 0 -> divisa // in -> // partes -> // tres -> // quarum una // incolunt Belgae // aliam -> Aquitani // tertiam -> qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur }}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Formula delegata|propositum=exhibitio|Debug | procurata = -2 -> Gallia // -1 -> est omnis // 0 -> divisa // in -> // partes -> // tres -> // quarum una // incolunt Belgae // aliam -> Aquitani // tertiam -> qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur }} {{Ast}} '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Formula delegata|Debug | superstitia = | procurata = -2 -> Gallia // -1 -> est omnis // 0 -> divisa // in -> // partes -> // tres -> // quarum una // incolunt Belgae // aliam -> Aquitani // tertiam -> qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur }}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Formula delegata|propositum=exhibitio|Debug | superstitia = | procurata = -2 -> Gallia // -1 -> est omnis // 0 -> divisa // in -> // partes -> // tres -> // quarum una // incolunt Belgae // aliam -> Aquitani // tertiam -> qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur }} {{Ast}} '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Formula delegata|Debug | superstitia = lorem // ipsum | procurata = -1 -> est omnis // 0 -> divisa // in -> // partes -> // tres -> // quarum una // incolunt Belgae | omissa = -2 // aliam // tertiam }}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Formula delegata|propositum=exhibitio|Debug | superstitia = lorem // ipsum | procurata = -1 -> est omnis // 0 -> divisa // in -> // partes -> // tres -> // quarum una // incolunt Belgae | omissa = -2 // aliam // tertiam }} {{Ast}} '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Formula delegata|Debug | discrimen = ; | attributio = : | superstitia = lorem; ipsum | procurata = -2: Gallia; -1: est omnis; 0: divisa; in: ; partes: ; tres: ; quarum una; incolunt Belgae; aliam: Aquitani; tertiam: qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur }}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Formula delegata|propositum=exhibitio|Debug | discrimen = ; | attributio = : | superstitia = lorem; ipsum | procurata = -2: Gallia; -1: est omnis; 0: divisa; in: ; partes: ; tres: ; quarum una; incolunt Belgae; aliam: Aquitani; tertiam: qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur }} {{Ast}} '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Formula delegata|Debug}}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Formula delegata|propositum=exhibitio|Debug}} == De argumentis == <templatedata>{ "description": "Adde hanc capsam documentationi cuiusvis formulae ad usores monendos ipsam esse formulam delegatam.", "params": { "1": { "label": "Formula", "description": "Nomen formulae quae hanc formulam delegavit", "type": "string", "required": true, "example": "Nuntium de pagina facta adumbratione" }, "procurata": { "label": "Argumenta procurata", "description": "Argumenta hāc formulā procurata; scribe ‘//’ ad argumenta separanda et ‘->’ ad valores argumentis assignandos—vide ‘|discrimen=’ et ‘|attributio=’ si alia signa praefers", "type": "string", "required": false, "example": "-2 -> Gallia // -1 -> est omnis // 0 -> divisa // in -> // partes -> // tres -> // quarum una // incolunt Belgae // aliam -> Aquitani // tertiam -> qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur" }, "omissa": { "label": "Argumenta omissa", "description": "Nomina argumentorum hāc formulā relictorum indefinitorum; scribe ‘//’ ad nomina separanda—vide ‘|discrimen=’ si alia signa praefers", "type": "string", "required": false, "example": "-2 // aliam // tertiam" }, "superstitia": { "label": "Argumenta superstitia", "description": "Nomina argumentorum superstitium; scribe ‘//’ ad nomina separanda—vide ‘|discrimen=’ si alia signa praefers", "type": "string", "required": false, "example": "-2 // aliam // tertiam" }, "discrimen": { "label": "Discrimen", "description": "Discrimen inter argumenta procurata", "type": "string", "required": false, "default": "//", "example": ";" }, "attributio": { "label": "Attributio", "description": "Signum attributionis argumentorum procuratorum", "type": "string", "required": false, "default": "->", "example": ":" } } }</templatedata> == Ulteriora si cupis == {{Categoriae vestigatoriae formulae|Formulae delegatae}} * [[:Categoria:Formulae documentationis]] * {{Fn|Formula delegata moduli}} * {{interfn|Wrapper|mw}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae quae seorsos versus creant|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae documentationis|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae monituum nuntiorumque|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae administrationis Vicipaediae|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> msfpgl5t0o1f9c2qc77ol68h55ewv9h 3964447 3964364 2026-06-12T06:04:43Z Grufo 64423 Documentationem redintegravi 3964447 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula numquam substituenda|...}} {{Lua|Modulus:Params}} {{Videatur etiam|Formula:Formula delegata moduli}} Adde hanc capsam '''documentationi''' cuiusvis formulae ad usores monendos ipsam esse formulam delegatam. Formulae quae hanc capsam ostendunt in [[:Categoria:Formulae delegatae]] numerantur. {{Nota bene}} Non necesse est hanc capsam ostendere in formulis quae [[:Categoria:Metaformulae|metaformulis]] nituntur—{{*eg}} non necesse est indicare formulam {{Fn|Musica-stipula}} esse delegatam formulae {{Fn|Metastipula}}. == De usu == '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Formula delegata|Debug | procurata = -2 -> Gallia // -1 -> est omnis // 0 -> divisa // in -> // partes -> // tres -> // quarum una // incolunt Belgae // aliam -> Aquitani // tertiam -> qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur }}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Formula delegata|propositum=exhibitio|Debug | procurata = -2 -> Gallia // -1 -> est omnis // 0 -> divisa // in -> // partes -> // tres -> // quarum una // incolunt Belgae // aliam -> Aquitani // tertiam -> qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur }} {{Ast}} '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Formula delegata|Debug | superstitia = | procurata = -2 -> Gallia // -1 -> est omnis // 0 -> divisa // in -> // partes -> // tres -> // quarum una // incolunt Belgae // aliam -> Aquitani // tertiam -> qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur }}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Formula delegata|propositum=exhibitio|Debug | superstitia = | procurata = -2 -> Gallia // -1 -> est omnis // 0 -> divisa // in -> // partes -> // tres -> // quarum una // incolunt Belgae // aliam -> Aquitani // tertiam -> qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur }} {{Ast}} '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Formula delegata|Debug | superstitia = lorem // ipsum | procurata = -1 -> est omnis // 0 -> divisa // in -> // partes -> // tres -> // quarum una // incolunt Belgae | omissa = -2 // aliam // tertiam }}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Formula delegata|propositum=exhibitio|Debug | superstitia = lorem // ipsum | procurata = -1 -> est omnis // 0 -> divisa // in -> // partes -> // tres -> // quarum una // incolunt Belgae | omissa = -2 // aliam // tertiam }} {{Ast}} '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Formula delegata|Debug | discrimen = ; | attributio = : | superstitia = lorem; ipsum | procurata = -2: Gallia; -1: est omnis; 0: divisa; in: ; partes: ; tres: ; quarum una; incolunt Belgae; aliam: Aquitani; tertiam: qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur }}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Formula delegata|propositum=exhibitio|Debug | discrimen = ; | attributio = : | superstitia = lorem; ipsum | procurata = -2: Gallia; -1: est omnis; 0: divisa; in: ; partes: ; tres: ; quarum una; incolunt Belgae; aliam: Aquitani; tertiam: qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur }} {{Ast}} '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Formula delegata|Debug}}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Formula delegata|propositum=exhibitio|Debug}} == De argumentis == <templatedata>{ "description": "Adde hanc capsam documentationi cuiusvis formulae ad usores monendos ipsam esse formulam delegatam.", "params": { "1": { "label": "Formula", "description": "Nomen formulae quae hanc formulam delegavit", "type": "string", "required": true, "example": "Nuntium de pagina facta adumbratione" }, "procurata": { "label": "Argumenta procurata", "description": "Argumenta hāc formulā procurata; scribe ‘//’ ad argumenta separanda et ‘->’ ad valores argumentis assignandos—vide ‘|discrimen=’ et ‘|attributio=’ si alia signa praefers", "type": "string", "required": false, "example": "-2 -> Gallia // -1 -> est omnis // 0 -> divisa // in -> // partes -> // tres -> // quarum una // incolunt Belgae // aliam -> Aquitani // tertiam -> qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur" }, "omissa": { "label": "Argumenta omissa", "description": "Nomina argumentorum hāc formulā relictorum indefinitorum; scribe ‘//’ ad nomina separanda—vide ‘|discrimen=’ si alia signa praefers", "type": "string", "required": false, "example": "-2 // aliam // tertiam" }, "superstitia": { "label": "Argumenta superstitia", "description": "Nomina argumentorum superstitium; scribe ‘//’ ad nomina separanda—vide ‘|discrimen=’ si alia signa praefers", "type": "string", "required": false, "example": "-2 // aliam // tertiam" }, "discrimen": { "label": "Discrimen", "description": "Discrimen inter argumenta procurata", "type": "string", "required": false, "default": "//", "example": ";" }, "attributio": { "label": "Attributio", "description": "Signum attributionis argumentorum procuratorum", "type": "string", "required": false, "default": "->", "example": ":" }, "classis-tabellae": { "label": "Classis tabellae", "description": "Attributio HTML ‘class=’ quae tabellae assignatur", "type": "string", "required": false, "default": "wikitable", "example": "wikitable mw-collapsible mw-collapsed" } } }</templatedata> == Ulteriora si cupis == {{Categoriae vestigatoriae formulae|Formulae delegatae}} * [[:Categoria:Formulae documentationis]] * {{Fn|Formula delegata moduli}} * {{interfn|Wrapper|mw}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae quae seorsos versus creant|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae documentationis|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae monituum nuntiorumque|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae administrationis Vicipaediae|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> 3n2vkw7yntfta21st2kzb05jjuexf51 10 324053 3964366 3964205 2026-06-11T16:29:52Z Grufo 64423 -redundantia; +colores 3964366 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if:{{{1|}}} | {{Capsa notionis | color = #fc3 | imago = Lua-Logo.svg | 1 = '''Haec est formula delegata {{#if:{{{2|}}} | functionis {{Nexus ad modulum|1={{{1}}}|2={{{2}}}}} | moduli {{Nexus ad modulum|1={{{1}}}}} }}''' {{#ifeq:{{{superstitia|+}}}|{{{superstitia|-}}} | {{#invoke:params|new| pulling|superstitia| reinterpreting|superstitia|trim_all|splitter_string|{{{discrimen|//}}}|setter_string|| with_value_not_matching||strict| mapping_by_mixing|<code style{{=}}"white-space: preserve nowrap; word-break: keep-all;">&#124;<span style{{=}}"color: #767600;">$@</span>&#61;</code>| setting|h/i/l/s/n|Licet sequentia argumenta {{#if:{{{2|}}} | functionis {{Nexus ad modulum|1={{{1}}}|2={{{2}}}}} | moduli {{Nexus ad modulum|1={{{1}}}}} }} hic adhibere: |, | et |, et |Quum omnia exhausta sint, non licet argumenta {{#if:{{{2|}}} | functionis {{Nexus ad modulum|1={{{1}}}|2={{{2}}}}} | moduli {{Nexus ad modulum|1={{{1}}}}} }} hic adhibere| all_sorted| list_values| }} | Licet {{#if:{{{procurata|}}}{{{omissa|}}}|a|omnia a}}rgumenta {{#if:{{{2|}}} | functionis {{Nexus ad modulum|1={{{1}}}|2={{{2}}}}} | moduli {{Nexus ad modulum|1={{{1}}}}} }} hic adhibere }}{{#invoke:params|new| pulling|omissa| entering_substack|new| pulling|omissa| detaching_substack| reinterpreting|omissa|trim_all|splitter_string|{{{discrimen|//}}}|setter_string|| mapping_by_replacing|<|&lt;| mapping_by_replacing|>|&gt;| mixing_names_and_values|$@|''(argumentum omissum)''| mapping_by_mixing|<tr><td><code style{{=}}"white-space: preserve nowrap; word-break: keep-all;">&#124;<span style{{=}}"color: #767600;"><s>$#</s></span>&#61;</code></td><td>$@</td></tr>| leaving_substack| pulling|procurata| reinterpreting|procurata|trim_all|splitter_string|{{{discrimen|//}}}|setter_string|{{{attributio|->}}}| renaming_by_replacing|<|&lt;| renaming_by_replacing|>|&gt;| mapping_by_replacing|<|&lt;| mapping_by_replacing|>|&gt;| snapshotting|entering_substack| with_value_matching||strict| detaching_substack| mapping_by_mixing|''(stringa vacua)''| leaving_substack| mapping_by_mixing|<code>$@</code>| flushing| mapping_by_mixing|<tr><td><code style{{=}}"white-space: preserve nowrap; word-break: keep-all;">&#124;<span style{{=}}"color: #767600;">$#</span>&#61;</code></td><td>$@</td></tr>| flushing| setting|h/f|{{#ifeq:{{{superstitia|+}}}|{{{superstitia|-}}}|. Argumenta sic usurpantur|, praeter}}:<table class{{=}}"wikitable" style{{=}}"margin-left: auto; margin-right: auto;"><tr><th>Argumentum {{#if:{{{2|}}} | functionis {{Nexus ad modulum|1={{{1}}}|2={{{2}}}}} | moduli {{Nexus ad modulum|1={{{1}}}}} }}</th><th>Quomodo usurpetur</th></tr>|</table>| all_sorted| list_values }}. }}{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||{{in harenario aut alibi||[[Categoria:Formulae delegatae|{{PAGENAME}}]]}}}} | {{Error|Error: Nomen moduli abest.}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> 0k0z74544bgjgge92xxffscleao9cxc 3964414 3964366 2026-06-11T22:37:36Z Grufo 64423 De ordine argumentorum superstitium et eorum duplicationibus 3964414 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if:{{{1|}}} | {{Capsa notionis | color = #fc3 | imago = Lua-Logo.svg | 1 = '''Haec est formula delegata {{#if:{{{2|}}} | functionis {{Nexus ad modulum|1={{{1}}}|2={{{2}}}}} | moduli {{Nexus ad modulum|1={{{1}}}}} }}''' {{#ifeq:{{{superstitia|+}}}|{{{superstitia|-}}} | {{#invoke:params|new| pulling|superstitia| reinterpreting|superstitia|trim_all|splitter_string|{{{discrimen|//}}}|setter_string|| with_value_not_matching||strict| mixing_names_and_values|$@|<code style{{=}}"white-space: preserve nowrap; word-break: keep-all;">&#124;<span style{{=}}"color: #767600;">$@</span>&#61;</code>| setting|h/i/l/s/n|Licet sequentia argumenta {{#if:{{{2|}}} | functionis {{Nexus ad modulum|1={{{1}}}|2={{{2}}}}} | moduli {{Nexus ad modulum|1={{{1}}}}} }} hic adhibere: |, | et |, et |Quum omnia exhausta sint, non licet argumenta {{#if:{{{2|}}} | functionis {{Nexus ad modulum|1={{{1}}}|2={{{2}}}}} | moduli {{Nexus ad modulum|1={{{1}}}}} }} hic adhibere| all_sorted| list_values| }} | Licet {{#if:{{{procurata|}}}{{{omissa|}}}|a|omnia a}}rgumenta {{#if:{{{2|}}} | functionis {{Nexus ad modulum|1={{{1}}}|2={{{2}}}}} | moduli {{Nexus ad modulum|1={{{1}}}}} }} hic adhibere }}{{#invoke:params|new| pulling|omissa| entering_substack|new| pulling|omissa| detaching_substack| reinterpreting|omissa|trim_all|splitter_string|{{{discrimen|//}}}|setter_string|| mapping_by_replacing|<|&lt;| mapping_by_replacing|>|&gt;| mixing_names_and_values|$@|''(argumentum omissum)''| mapping_by_mixing|<tr><td><code style{{=}}"white-space: preserve nowrap; word-break: keep-all;">&#124;<span style{{=}}"color: #767600;"><s>$#</s></span>&#61;</code></td><td>$@</td></tr>| leaving_substack| pulling|procurata| reinterpreting|procurata|trim_all|splitter_string|{{{discrimen|//}}}|setter_string|{{{attributio|->}}}| renaming_by_replacing|<|&lt;| renaming_by_replacing|>|&gt;| mapping_by_replacing|<|&lt;| mapping_by_replacing|>|&gt;| snapshotting|entering_substack| with_value_matching||strict| detaching_substack| mapping_by_mixing|''(stringa vacua)''| leaving_substack| mapping_by_mixing|<code>$@</code>| flushing| mapping_by_mixing|<tr><td><code style{{=}}"white-space: preserve nowrap; word-break: keep-all;">&#124;<span style{{=}}"color: #767600;">$#</span>&#61;</code></td><td>$@</td></tr>| flushing| setting|h/f|{{#ifeq:{{{superstitia|+}}}|{{{superstitia|-}}}|. Argumenta sic usurpantur|, praeter}}:<table class{{=}}"wikitable" style{{=}}"margin-left: auto; margin-right: auto;"><tr><th>Argumentum {{#if:{{{2|}}} | functionis {{Nexus ad modulum|1={{{1}}}|2={{{2}}}}} | moduli {{Nexus ad modulum|1={{{1}}}}} }}</th><th>Quomodo usurpetur</th></tr>|</table>| all_sorted| list_values }}. }}{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||{{in harenario aut alibi||[[Categoria:Formulae delegatae|{{PAGENAME}}]]}}}} | {{Error|Error: Nomen moduli abest.}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> s9h042y9radysv3rbf1ki1q30ryih5n 3964449 3964414 2026-06-12T06:06:18Z Grufo 64423 Argumentum ‘|classis-tabellae=’ sic addo, ut usores possint scribere ‘|classis-tabellae=wikitable mw-collapsible mw-collapsed etc.’ 3964449 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if:{{{1|}}} | {{Capsa notionis | color = #fc3 | imago = Lua-Logo.svg | 1 = '''Haec est formula delegata {{#if:{{{2|}}} | functionis {{Nexus ad modulum|1={{{1}}}|2={{{2}}}}} | moduli {{Nexus ad modulum|1={{{1}}}}} }}''' {{#ifeq:{{{superstitia|+}}}|{{{superstitia|-}}} | {{#invoke:params|new| pulling|superstitia| reinterpreting|superstitia|trim_all|splitter_string|{{{discrimen|//}}}|setter_string|| with_value_not_matching||strict| mixing_names_and_values|$@|<code style{{=}}"white-space: preserve nowrap; word-break: keep-all;">&#124;<span style{{=}}"color: #767600;">$@</span>&#61;</code>| setting|h/i/l/s/n|Licet sequentia argumenta {{#if:{{{2|}}} | functionis {{Nexus ad modulum|1={{{1}}}|2={{{2}}}}} | moduli {{Nexus ad modulum|1={{{1}}}}} }} hic adhibere: |, | et |, et |Quum omnia exhausta sint, non licet argumenta {{#if:{{{2|}}} | functionis {{Nexus ad modulum|1={{{1}}}|2={{{2}}}}} | moduli {{Nexus ad modulum|1={{{1}}}}} }} hic adhibere| all_sorted| list_values| }} | Licet {{#if:{{{procurata|}}}{{{omissa|}}}|a|omnia a}}rgumenta {{#if:{{{2|}}} | functionis {{Nexus ad modulum|1={{{1}}}|2={{{2}}}}} | moduli {{Nexus ad modulum|1={{{1}}}}} }} hic adhibere }}{{#invoke:params|new| pulling|omissa| entering_substack|new| pulling|omissa| detaching_substack| reinterpreting|omissa|trim_all|splitter_string|{{{discrimen|//}}}|setter_string|| mapping_by_replacing|<|&lt;| mapping_by_replacing|>|&gt;| mixing_names_and_values|$@|''(argumentum omissum)''| mapping_by_mixing|<tr><td><code style{{=}}"white-space: preserve nowrap; word-break: keep-all;">&#124;<span style{{=}}"color: #767600;"><s>$#</s></span>&#61;</code></td><td>$@</td></tr>| leaving_substack| pulling|procurata| reinterpreting|procurata|trim_all|splitter_string|{{{discrimen|//}}}|setter_string|{{{attributio|->}}}| renaming_by_replacing|<|&lt;| renaming_by_replacing|>|&gt;| mapping_by_replacing|<|&lt;| mapping_by_replacing|>|&gt;| snapshotting|entering_substack| with_value_matching||strict| detaching_substack| mapping_by_mixing|''(stringa vacua)''| leaving_substack| mapping_by_mixing|<code>$@</code>| flushing| mapping_by_mixing|<tr><td><code style{{=}}"white-space: preserve nowrap; word-break: keep-all;">&#124;<span style{{=}}"color: #767600;">$#</span>&#61;</code></td><td>$@</td></tr>| flushing| setting|h/f|{{#ifeq:{{{superstitia|+}}}|{{{superstitia|-}}}|. Argumenta sic usurpantur|, praeter}}:<tabl{{#if:{{{classis-tabellae|/}}} | e class{{=}}"{{{classis-tabellae|wikitable}}}" | e }} style{{=}}"margin-left: auto; margin-right: auto;"><tr><th>Argumentum {{#if:{{{2|}}} | functionis {{Nexus ad modulum|1={{{1}}}|2={{{2}}}}} | moduli {{Nexus ad modulum|1={{{1}}}}} }}</th><th>Quomodo usurpetur</th></tr>|</table>| all_sorted| list_values }}. }}{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||{{in harenario aut alibi||[[Categoria:Formulae delegatae|{{PAGENAME}}]]}}}} | {{Error|Error: Nomen moduli abest.}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> k752qnyphc3il5dgfxhnwabo0zx4lx0 10 324054 3964365 3964206 2026-06-11T16:27:24Z Grufo 64423 Minora 3964365 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula numquam substituenda|...}} {{Lua|Modulus:Params}} {{Videatur etiam|Formula:Formula delegata}} Adde hanc capsam '''documentationi''' cuiusvis formulae ad usores monendos ipsam esse formulam delegatam moduli. Formulae quae hanc capsam ostendunt in [[:Categoria:Formulae delegatae]] numerantur. == De usu == '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Formula delegata moduli|params|lorem_ipsum | procurata = -2 -> Gallia // -1 -> est omnis // 0 -> divisa // in -> // partes -> // tres -> // quarum una // incolunt Belgae // aliam -> Aquitani // tertiam -> qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur }}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Formula delegata moduli|propositum=exhibitio|params|lorem_ipsum | procurata = -2 -> Gallia // -1 -> est omnis // 0 -> divisa // in -> // partes -> // tres -> // quarum una // incolunt Belgae // aliam -> Aquitani // tertiam -> qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur }} {{Ast}} '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Formula delegata moduli|params|lorem_ipsum | superstitia = | procurata = -2 -> Gallia // -1 -> est omnis // 0 -> divisa // in -> // partes -> // tres -> // quarum una // incolunt Belgae // aliam -> Aquitani // tertiam -> qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur }}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Formula delegata moduli|propositum=exhibitio|params|lorem_ipsum | superstitia = | procurata = -2 -> Gallia // -1 -> est omnis // 0 -> divisa // in -> // partes -> // tres -> // quarum una // incolunt Belgae // aliam -> Aquitani // tertiam -> qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur }} {{Ast}} '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Formula delegata moduli|params|lorem_ipsum | superstitia = lorem // ipsum | procurata = -1 -> est omnis // 0 -> divisa // in -> // partes -> // tres -> // quarum una // incolunt Belgae | omissa = -2 // aliam // tertiam }}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Formula delegata moduli|propositum=exhibitio|params|lorem_ipsum | superstitia = lorem // ipsum | procurata = -1 -> est omnis // 0 -> divisa // in -> // partes -> // tres -> // quarum una // incolunt Belgae | omissa = -2 // aliam // tertiam }} {{Ast}} '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Formula delegata moduli|params|lorem_ipsum | discrimen = ; | attributio = : | superstitia = lorem; ipsum | procurata = -2: Gallia; -1: est omnis; 0: divisa; in: ; partes: ; tres: ; quarum una; incolunt Belgae; aliam: Aquitani; tertiam: qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur }}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Formula delegata moduli|propositum=exhibitio|params|lorem_ipsum | discrimen = ; | attributio = : | superstitia = lorem; ipsum | procurata = -2: Gallia; -1: est omnis; 0: divisa; in: ; partes: ; tres: ; quarum una; incolunt Belgae; aliam: Aquitani; tertiam: qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur }} {{Ast}} '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Formula delegata moduli|params|lorem_ipsum}}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Formula delegata moduli|propositum=exhibitio|params|lorem_ipsum}} == De argumentis == <templatedata>{ "description": "Adde hanc capsam documentationi cuiusvis formulae ad usores monendos ipsam esse formulam delegatam moduli.", "params": { "1": { "label": "Modulus", "description": "Nomen moduli qui hanc formulam delegavit", "type": "string", "required": true, "example": "params" }, "2": { "label": "Functio", "description": "Nomen functionis modularis quae hanc formulam delegavit", "type": "string", "required": true, "example": "lorem_ipsum" }, "procurata": { "label": "Argumenta procurata", "description": "Argumenta hāc formulā procurata; scribe ‘//’ ad argumenta separanda et ‘->’ ad valores argumentis assignandos—vide ‘|discrimen=’ et ‘|attributio=’ si alia signa praefers", "type": "string", "required": false, "example": "-2 -> Gallia // -1 -> est omnis // 0 -> divisa // in -> // partes -> // tres -> // quarum una // incolunt Belgae // aliam -> Aquitani // tertiam -> qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur" }, "omissa": { "label": "Argumenta omissa", "description": "Nomina argumentorum hāc formulā relictorum indefinitorum; scribe ‘//’ ad nomina separanda—vide ‘|discrimen=’ si alia signa praefers", "type": "string", "required": false, "example": "-2 // aliam // tertiam" }, "superstitia": { "label": "Argumenta superstitia", "description": "Nomina argumentorum superstitium; scribe ‘//’ ad nomina separanda—vide ‘|discrimen=’ si alia signa praefers", "type": "string", "required": false, "example": "-2 // aliam // tertiam" }, "discrimen": { "label": "Discrimen", "description": "Discrimen inter argumenta procurata", "type": "string", "required": false, "default": "//", "example": ";" }, "attributio": { "label": "Attributio", "description": "Signum attributionis argumentorum procuratorum", "type": "string", "required": false, "default": "->", "example": ":" } } }</templatedata> == Ulteriora si cupis == {{Categoriae vestigatoriae formulae|Formulae delegatae}} * [[:Categoria:Formulae documentationis]] * {{Fn|Formula delegata}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae quae seorsos versus creant|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae documentationis|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae monituum nuntiorumque|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae administrationis Vicipaediae|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> mje0b6w2yfaev6t46357kgknncugiak 3964448 3964365 2026-06-12T06:05:16Z Grufo 64423 /* De argumentis */ Documentationem redintegravi 3964448 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula numquam substituenda|...}} {{Lua|Modulus:Params}} {{Videatur etiam|Formula:Formula delegata}} Adde hanc capsam '''documentationi''' cuiusvis formulae ad usores monendos ipsam esse formulam delegatam moduli. Formulae quae hanc capsam ostendunt in [[:Categoria:Formulae delegatae]] numerantur. == De usu == '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Formula delegata moduli|params|lorem_ipsum | procurata = -2 -> Gallia // -1 -> est omnis // 0 -> divisa // in -> // partes -> // tres -> // quarum una // incolunt Belgae // aliam -> Aquitani // tertiam -> qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur }}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Formula delegata moduli|propositum=exhibitio|params|lorem_ipsum | procurata = -2 -> Gallia // -1 -> est omnis // 0 -> divisa // in -> // partes -> // tres -> // quarum una // incolunt Belgae // aliam -> Aquitani // tertiam -> qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur }} {{Ast}} '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Formula delegata moduli|params|lorem_ipsum | superstitia = | procurata = -2 -> Gallia // -1 -> est omnis // 0 -> divisa // in -> // partes -> // tres -> // quarum una // incolunt Belgae // aliam -> Aquitani // tertiam -> qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur }}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Formula delegata moduli|propositum=exhibitio|params|lorem_ipsum | superstitia = | procurata = -2 -> Gallia // -1 -> est omnis // 0 -> divisa // in -> // partes -> // tres -> // quarum una // incolunt Belgae // aliam -> Aquitani // tertiam -> qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur }} {{Ast}} '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Formula delegata moduli|params|lorem_ipsum | superstitia = lorem // ipsum | procurata = -1 -> est omnis // 0 -> divisa // in -> // partes -> // tres -> // quarum una // incolunt Belgae | omissa = -2 // aliam // tertiam }}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Formula delegata moduli|propositum=exhibitio|params|lorem_ipsum | superstitia = lorem // ipsum | procurata = -1 -> est omnis // 0 -> divisa // in -> // partes -> // tres -> // quarum una // incolunt Belgae | omissa = -2 // aliam // tertiam }} {{Ast}} '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Formula delegata moduli|params|lorem_ipsum | discrimen = ; | attributio = : | superstitia = lorem; ipsum | procurata = -2: Gallia; -1: est omnis; 0: divisa; in: ; partes: ; tres: ; quarum una; incolunt Belgae; aliam: Aquitani; tertiam: qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur }}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Formula delegata moduli|propositum=exhibitio|params|lorem_ipsum | discrimen = ; | attributio = : | superstitia = lorem; ipsum | procurata = -2: Gallia; -1: est omnis; 0: divisa; in: ; partes: ; tres: ; quarum una; incolunt Belgae; aliam: Aquitani; tertiam: qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur }} {{Ast}} '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Formula delegata moduli|params|lorem_ipsum}}</syntaxhighlight> '''Effectus:''' {{Formula delegata moduli|propositum=exhibitio|params|lorem_ipsum}} == De argumentis == <templatedata>{ "description": "Adde hanc capsam documentationi cuiusvis formulae ad usores monendos ipsam esse formulam delegatam moduli.", "params": { "1": { "label": "Modulus", "description": "Nomen moduli qui hanc formulam delegavit", "type": "string", "required": true, "example": "params" }, "2": { "label": "Functio", "description": "Nomen functionis modularis quae hanc formulam delegavit", "type": "string", "required": true, "example": "lorem_ipsum" }, "procurata": { "label": "Argumenta procurata", "description": "Argumenta hāc formulā procurata; scribe ‘//’ ad argumenta separanda et ‘->’ ad valores argumentis assignandos—vide ‘|discrimen=’ et ‘|attributio=’ si alia signa praefers", "type": "string", "required": false, "example": "-2 -> Gallia // -1 -> est omnis // 0 -> divisa // in -> // partes -> // tres -> // quarum una // incolunt Belgae // aliam -> Aquitani // tertiam -> qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur" }, "omissa": { "label": "Argumenta omissa", "description": "Nomina argumentorum hāc formulā relictorum indefinitorum; scribe ‘//’ ad nomina separanda—vide ‘|discrimen=’ si alia signa praefers", "type": "string", "required": false, "example": "-2 // aliam // tertiam" }, "superstitia": { "label": "Argumenta superstitia", "description": "Nomina argumentorum superstitium; scribe ‘//’ ad nomina separanda—vide ‘|discrimen=’ si alia signa praefers", "type": "string", "required": false, "example": "-2 // aliam // tertiam" }, "discrimen": { "label": "Discrimen", "description": "Discrimen inter argumenta procurata", "type": "string", "required": false, "default": "//", "example": ";" }, "attributio": { "label": "Attributio", "description": "Signum attributionis argumentorum procuratorum", "type": "string", "required": false, "default": "->", "example": ":" }, "classis-tabellae": { "label": "Classis tabellae", "description": "Attributio HTML ‘class=’ quae tabellae assignatur", "type": "string", "required": false, "default": "wikitable", "example": "wikitable mw-collapsible mw-collapsed" } } }</templatedata> == Ulteriora si cupis == {{Categoriae vestigatoriae formulae|Formulae delegatae}} * [[:Categoria:Formulae documentationis]] * {{Fn|Formula delegata}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae quae seorsos versus creant|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae documentationis|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae monituum nuntiorumque|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae administrationis Vicipaediae|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> pcdmwbeyps9okjmal3bt8mqkfb1461o 0 324339 3964375 3964324 2026-06-11T18:27:55Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Descriptio */ 3964375 wikitext text/x-wiki {{Titulus ad litteram}} {{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}} {{Carmen Carminum Buranorum | titulus = | imago = | descriptio = | categoria = | numerus = | auctor = | argumenta = | tempus = | lingua = | contextus = | praecedens = | sequens = }} {{lres|Iudas gehennam meruit}} est initium [[carmen|carminis]] a [[Goliardia|discipulis vagantibus]] [[Latinitas medii aevi|Latine]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero IX reperitur.<ref name="de-avaritia-1-25">{{Opus | titulus = De avaritia 1-25 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo1.html }}.</ref> == Textus == {{Versus numerati| Iudas gehennam meruit, quod Christum semel vendidit; vos autem michi dicite: qui septies cotidie corpus vendunt dominicum, quod superat supplicium? Perpendite subtiliter: cum vendant missam viliter et peccent in alterutrum sumendo plus vel modicum, quod anhelant ad munera, finis est avaritia. Petrus damnato Simone gravi sub anathemate docuit, ut fidelibus non esset locus amplius in donis spiritalibus emptis a venditoribus. Multi nunc damnant Simonem Magum magis quam demonem, heredes autem Simonis suis fovent blanditiis. Simon nondum est mortuus, si vivit in heredibus. Quamvis cogente Abraham Ephron sumens pecuniam agrum sepulcro vendidit, Ephran vocari meruit; nunc Ephranitas dicere multos potestis simile.<ref name="de-avaritia-1-25" /> }} == Descriptio == In hoc carmine, auctor argumentum [[simonia]]e ac corruptionis [[ecclesia|ecclesiastica]]e verbis acerrimis tractat, [[peccatum]] [[Iudas Iscariotes|Iudae Iscariotis]] cum vitiis [[Clerus|clericorum]] sui temporis conferens. Si Iudas damnationem aeternam meruit quia Christum semel tantum vendidit, scriptor quaerit quale supplicium maneat eos qui cotidie [[corpus Domini|corpus Dominicum]] per [[Missa|missas]] venales negotientur. Avaritia hic demonstratur ut radix omnium malorum in vita religiosa.<ref name="de-avaritia-1-25" /> Poeta deinde ad exempla scripturarum recurrit, condemnationem {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Simon Magus|Simonis Magi|en|qid=Q294795}} a [[Petrus|Petro]] [[apostolus|apostolo]] factam memorans. Auctor arguit Simonem non vere mortuum esse, quoniam eius heredes spirituales, scilicet [[simonia]]ci, adhuc in Ecclesia floreant et blanditiis foveantur. Haec hypocrisis clerum perstringit, qui verbis Simonem damnant sed re vera eius mores sequuntur, dona spiritualia pecunia commutantes.<ref name="de-avaritia-1-25" /> In ultima parte, carmen ad historiam Abrahae et Ephron refert, ubi venditio agri pro sepulcro vituperatur. Per hanc comparationem, scriptor hodiernos negotiatores sacrorum “Ephranitas” nominat, significans nomen pristinum amittere eos qui cupiditate trahuntur. Carmen sic lamentationem de statu morali mundi claudit, ubi sacra Deo debita ad quaestum turpem redacta sunt.<ref name="de-avaritia-1-25" /> == Notae == <references /> == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Lehtonen, 1995 | c = {{Opus | cognomen = Lehtonen | nomen = Thomas Martinus Samuel | nomenclatura = compendiaria | titulus = Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy | annus = 1995 | lingua = en | locus = [[Helsingia (Finnia)|Helsingiae]] | domus editoria = [[Societas Litterarum Finnicarum]] | isbn = 978-951-717-846-4 }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] [[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]] c7sqs7fm45qe67ovv6vbqz6uibd35fh 3964376 3964375 2026-06-11T18:31:18Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Descriptio */ 3964376 wikitext text/x-wiki {{Titulus ad litteram}} {{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}} {{Carmen Carminum Buranorum | titulus = | imago = | descriptio = | categoria = | numerus = | auctor = | argumenta = | tempus = | lingua = | contextus = | praecedens = | sequens = }} {{lres|Iudas gehennam meruit}} est initium [[carmen|carminis]] a [[Goliardia|discipulis vagantibus]] [[Latinitas medii aevi|Latine]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero IX reperitur.<ref name="de-avaritia-1-25">{{Opus | titulus = De avaritia 1-25 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo1.html }}.</ref> == Textus == {{Versus numerati| Iudas gehennam meruit, quod Christum semel vendidit; vos autem michi dicite: qui septies cotidie corpus vendunt dominicum, quod superat supplicium? Perpendite subtiliter: cum vendant missam viliter et peccent in alterutrum sumendo plus vel modicum, quod anhelant ad munera, finis est avaritia. Petrus damnato Simone gravi sub anathemate docuit, ut fidelibus non esset locus amplius in donis spiritalibus emptis a venditoribus. Multi nunc damnant Simonem Magum magis quam demonem, heredes autem Simonis suis fovent blanditiis. Simon nondum est mortuus, si vivit in heredibus. Quamvis cogente Abraham Ephron sumens pecuniam agrum sepulcro vendidit, Ephran vocari meruit; nunc Ephranitas dicere multos potestis simile.<ref name="de-avaritia-1-25" /> }} == Descriptio == In hoc carmine, auctor argumentum [[simonia]]e ac corruptionis [[ecclesia|ecclesiastica]]e verbis acerrimis tractat, [[peccatum]] [[Iudas Iscariotes|Iudae Iscariotis]] cum vitiis [[Clerus|clericorum]] sui temporis conferens. Si Iudas damnationem aeternam meruit quia Christum semel tantum vendidit, scriptor quaerit quale supplicium maneat eos qui cotidie [[corpus Domini|corpus Dominicum]] per [[Missa|missas]] venales negotientur. Avaritia hic demonstratur ut radix omnium malorum in vita religiosa.<ref name="de-avaritia-1-25" /> Poeta deinde ad exempla [[Scriptura sacra|scripturarum]] recurrit, condemnationem {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Simon Magus|Simonis Magi|en|qid=Q294795}} a [[Petrus|Petro]] [[apostolus|apostolo]] factam memorans. Auctor arguit Simonem non vere mortuum esse, quoniam eius heredes spirituales, scilicet [[simonia]]ci, adhuc in Ecclesia floreant et blanditiis foveantur. Haec hypocrisis clerum perstringit, qui verbis Simonem damnant sed re vera eius mores sequuntur, dona [[Spiritualitas|spiritualia]] pecunia commutantes.<ref name="de-avaritia-1-25" /> In ultima parte, carmen ad historiam [[Abraham|Abrahae]] et Ephron refert, ubi venditio agri pro [[Sepulcretum|sepulcro]] vituperatur. Per hanc comparationem, scriptor hodiernos negotiatores sacrorum “Ephranitas” nominat, significans nomen pristinum amittere eos qui cupiditate trahuntur. Carmen sic lamentationem de statu morali mundi claudit, ubi sacra Deo debita ad quaestum turpem redacta sunt.<ref name="de-avaritia-1-25" /> == Notae == <references /> == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Lehtonen, 1995 | c = {{Opus | cognomen = Lehtonen | nomen = Thomas Martinus Samuel | nomenclatura = compendiaria | titulus = Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy | annus = 1995 | lingua = en | locus = [[Helsingia (Finnia)|Helsingiae]] | domus editoria = [[Societas Litterarum Finnicarum]] | isbn = 978-951-717-846-4 }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] [[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]] tdzaqdi2jd1errerxd7cio16qhnrmbr 3964406 3964376 2026-06-11T20:30:44Z Grufo 64423 ~ 3964406 wikitext text/x-wiki {{Titulus ad litteram}} {{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}} {{Carmen Carminum Buranorum | titulus = | imago = | descriptio = | categoria = | numerus = | auctor = | argumenta = | tempus = | lingua = | contextus = | praecedens = | sequens = }} {{lres|Iudas gehennam meruit}} est initium [[carmen|carminis]] a [[Goliardia|discipulis vagantibus]] [[Latinitas medii aevi|Latine]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero IX reperitur.<ref name="de-avaritia-1-25">{{Opus | titulus = De avaritia 1-25 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo1.html }}.</ref> == Textus == {{Versus numerati| Iudas gehennam meruit, quod Christum semel vendidit; vos autem michi dicite: qui septies cotidie corpus vendunt dominicum, quod superat supplicium? Perpendite subtiliter: cum vendant missam viliter et peccent in alterutrum sumendo plus vel modicum, quod anhelant ad munera, finis est avaritia. Petrus damnato Simone gravi sub anathemate docuit, ut fidelibus non esset locus amplius in donis spiritalibus emptis a venditoribus. Multi nunc damnant Simonem Magum magis quam demonem, heredes autem Simonis suis fovent blanditiis. Simon nondum est mortuus, si vivit in heredibus. Quamvis cogente Abraham Ephron sumens pecuniam agrum sepulcro vendidit, Ephran vocari meruit; nunc Ephranitas dicere multos potestis simile.<ref name="de-avaritia-1-25" /> }} == Descriptio == In hoc carmine, auctor argumentum [[simonia]]e ac corruptionis [[ecclesia|ecclesiastica]]e verbis acerrimis tractat, [[peccatum]] [[Iudas Iscariotes|Iudae Iscariotis]] cum vitiis [[Clerus|clericorum]] sui temporis conferens. Si Iudas damnationem aeternam meruit quia Christum semel tantum vendidit, scriptor quaerit quale supplicium maneat eos qui cotidie [[corpus Domini|corpus Dominicum]] per [[Missa|missas]] venales negotientur. Avaritia hic demonstratur ut radix omnium malorum in vita religiosa.<ref name="de-avaritia-1-25" /> Poëta deinde ad exempla [[Scriptura sacra|scripturarum]] recurrit, condemnationem {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Simon Magus|Simonis Magi|en|qid=Q294795}} a [[Petrus|Petro]] [[apostolus|apostolo]] factam memorans. Auctor arguit Simonem non vere mortuum esse, quoniam eius heredes spirituales, scilicet [[simonia]]ci, adhuc in Ecclesia floreant et blanditiis foveantur. Haec hypocrisis clerum perstringit, qui verbis Simonem damnant sed re vera eius mores sequuntur, dona [[Spiritualitas|spiritualia]] pecunia commutantes.<ref name="de-avaritia-1-25" /> In ultima parte, carmen ad historiam [[Abraham|Abrahae]] et Ephron refert, ubi venditio agri pro [[Sepulcretum|sepulcro]] vituperatur. Per hanc comparationem, scriptor hodiernos negotiatores sacrorum “Ephranitas” nominat, significans nomen pristinum amittere eos qui cupiditate trahuntur. Carmen sic lamentationem de statu morali mundi claudit, ubi sacra Deo debita ad quaestum turpem redacta sunt.<ref name="de-avaritia-1-25" /> == Notae == <references /> == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Lehtonen, 1995 | c = {{Opus | cognomen = Lehtonen | nomen = Thomas Martinus Samuel | nomenclatura = compendiaria | titulus = Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy | annus = 1995 | lingua = en | locus = [[Helsingia (Finnia)|Helsingiae]] | domus editoria = [[Societas Litterarum Finnicarum]] | isbn = 978-951-717-846-4 }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] [[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]] ek9oaf0qfe6v75b70hu5izt5qzmeibf 0 324889 3964387 3964009 2026-06-11T18:59:48Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3964387 wikitext text/x-wiki {{videdis|Syrtis}}[[Imago:Gulf of Sirte tmo 2007238 lrg.jpg|thumb|Syrtis Maior (photographema satellite artificiali facta anno 2007)]] {{res|Syrtis Maior}}<ref>[[Gaius Sallustius Crispus|Sallustius]], ''[[Bellum Iugurthinum]]'' 19 et 78. qui nomen e verbo Graeco σύρω (trahere) ducebat; ''Syrtes ab tractu nominatae''.</ref> ([[Graece]] Σύρτις μεγάλη), nunc {{res|Sidra}} ([[Arabice]] خليج السدرة) est [[sinus]] magnus [[Africa]]e, nunc ad litora [[Libya]]e situs. Inter [[Cyrenaica]]m et [[Thubactis|Thubactim]] urbem<ref>Misurata hodierna.</ref> patet. Aream circa 57 milia [[chiliometrum quadratum|chm²]] habet. Litorum maxima pars arena sicca et deserta est. == De testimoniis antiquis == Nautae antiqui Syrtim timebant vadorum permultorum et fluctuum saepe mutantium causa. Sic [[Pomponius Mela]] scribit: :''Syrtis sinus ... inportuosus atque atrox et ob vadorum frequentium brevia, magisque etiam ob alternos motus pelagi affluentis ac refluentis infestus''<ref>''[[De situ orbis (Pomponius Mela)|De situ orbis]]'', 35.</ref>, nam re vera ab [[aestus marinus|ab aestu marino]] [[flumen oceanicum|flumina]] in Syrti saepe vertunt. Sic et [[Gaius Plinius Secundus|Plinius]] Syrtim ''sinum vadoso ac reciproco mari dirum'' vocat<ref>''[[Naturalis historia (Plinius)|Naturalis historia]]'', V 26.</ref>; idem et [[Strabo]] dicit<ref>''[[Geographica (Strabo)|Geographica]]'', XVII 3.</ref>, et [[Vergilius]] Syrtim ''inhospitam'' nominat<ref>''[[Aeneis]]'', IV 41. Cf. [[Catullus|Catulli]] LXIV 156.</ref>. Imprimis tamen [[Sallustius|Sallustii]] praeclara descriptio memoranda est: ''Nam duo sunt sinus prope in extrema Africa, impares magnitudine, pari natura; quorum proxima terrae praealta sunt, cetera uti fors tulit alta alia, alia in tempestate uadosa. Nam ubi mare magnum esse et saevire ventis coepit, limum harenamque et saxa ingentia fluctus trahunt: ita facies locorum cum ventis simul mutatur. Syrtes ab tractu nominatae.''<ref>''[[Bellum Iugurthinum]]'' 78.</ref> == In litteris == Ex illis geographicis insidiis [[Iulianus Gracq]] titulum praeclarae [[Mythistoria|mythistoriae]] duxit: ''Le Rivage des Syrtes'' (1951). ==Notae== <references /> ==Nexus externi== {{fontes geographici}} [[Categoria:Sinus Africae]] [[Categoria:Sinus Oceani Atlantici]] [[Categoria:Mare Mediterraneum]] [[Categoria:Res geographicae Libyae]] 3ghbpq3tuf5gs6qaykbftbb98kbjzuo 3964389 3964387 2026-06-11T19:06:59Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Nexus externi */ 3964389 wikitext text/x-wiki {{videdis|Syrtis}}[[Imago:Gulf of Sirte tmo 2007238 lrg.jpg|thumb|Syrtis Maior (photographema satellite artificiali facta anno 2007)]] {{res|Syrtis Maior}}<ref>[[Gaius Sallustius Crispus|Sallustius]], ''[[Bellum Iugurthinum]]'' 19 et 78. qui nomen e verbo Graeco σύρω (trahere) ducebat; ''Syrtes ab tractu nominatae''.</ref> ([[Graece]] Σύρτις μεγάλη), nunc {{res|Sidra}} ([[Arabice]] خليج السدرة) est [[sinus]] magnus [[Africa]]e, nunc ad litora [[Libya]]e situs. Inter [[Cyrenaica]]m et [[Thubactis|Thubactim]] urbem<ref>Misurata hodierna.</ref> patet. Aream circa 57 milia [[chiliometrum quadratum|chm²]] habet. Litorum maxima pars arena sicca et deserta est. == De testimoniis antiquis == Nautae antiqui Syrtim timebant vadorum permultorum et fluctuum saepe mutantium causa. Sic [[Pomponius Mela]] scribit: :''Syrtis sinus ... inportuosus atque atrox et ob vadorum frequentium brevia, magisque etiam ob alternos motus pelagi affluentis ac refluentis infestus''<ref>''[[De situ orbis (Pomponius Mela)|De situ orbis]]'', 35.</ref>, nam re vera ab [[aestus marinus|ab aestu marino]] [[flumen oceanicum|flumina]] in Syrti saepe vertunt. Sic et [[Gaius Plinius Secundus|Plinius]] Syrtim ''sinum vadoso ac reciproco mari dirum'' vocat<ref>''[[Naturalis historia (Plinius)|Naturalis historia]]'', V 26.</ref>; idem et [[Strabo]] dicit<ref>''[[Geographica (Strabo)|Geographica]]'', XVII 3.</ref>, et [[Vergilius]] Syrtim ''inhospitam'' nominat<ref>''[[Aeneis]]'', IV 41. Cf. [[Catullus|Catulli]] LXIV 156.</ref>. Imprimis tamen [[Sallustius|Sallustii]] praeclara descriptio memoranda est: ''Nam duo sunt sinus prope in extrema Africa, impares magnitudine, pari natura; quorum proxima terrae praealta sunt, cetera uti fors tulit alta alia, alia in tempestate uadosa. Nam ubi mare magnum esse et saevire ventis coepit, limum harenamque et saxa ingentia fluctus trahunt: ita facies locorum cum ventis simul mutatur. Syrtes ab tractu nominatae.''<ref>''[[Bellum Iugurthinum]]'' 78.</ref> == In litteris == Ex illis geographicis insidiis [[Iulianus Gracq]] titulum praeclarae [[Mythistoria|mythistoriae]] duxit: ''Le Rivage des Syrtes'' (1951). ==Notae== <references /> ==Nexus externi== {{fontes geographici}} [https://lasujets.com/golfe-de-syrte-vue-densemble/ Lasujets] [[Categoria:Sinus Africae]] [[Categoria:Sinus Oceani Atlantici]] [[Categoria:Mare Mediterraneum]] [[Categoria:Res geographicae Libyae]] kswr8tpr3qgyu1enk18fvtrvn2lw78h 3964390 3964389 2026-06-11T19:07:30Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Nexus externi */ 3964390 wikitext text/x-wiki {{videdis|Syrtis}}[[Imago:Gulf of Sirte tmo 2007238 lrg.jpg|thumb|Syrtis Maior (photographema satellite artificiali facta anno 2007)]] {{res|Syrtis Maior}}<ref>[[Gaius Sallustius Crispus|Sallustius]], ''[[Bellum Iugurthinum]]'' 19 et 78. qui nomen e verbo Graeco σύρω (trahere) ducebat; ''Syrtes ab tractu nominatae''.</ref> ([[Graece]] Σύρτις μεγάλη), nunc {{res|Sidra}} ([[Arabice]] خليج السدرة) est [[sinus]] magnus [[Africa]]e, nunc ad litora [[Libya]]e situs. Inter [[Cyrenaica]]m et [[Thubactis|Thubactim]] urbem<ref>Misurata hodierna.</ref> patet. Aream circa 57 milia [[chiliometrum quadratum|chm²]] habet. Litorum maxima pars arena sicca et deserta est. == De testimoniis antiquis == Nautae antiqui Syrtim timebant vadorum permultorum et fluctuum saepe mutantium causa. Sic [[Pomponius Mela]] scribit: :''Syrtis sinus ... inportuosus atque atrox et ob vadorum frequentium brevia, magisque etiam ob alternos motus pelagi affluentis ac refluentis infestus''<ref>''[[De situ orbis (Pomponius Mela)|De situ orbis]]'', 35.</ref>, nam re vera ab [[aestus marinus|ab aestu marino]] [[flumen oceanicum|flumina]] in Syrti saepe vertunt. Sic et [[Gaius Plinius Secundus|Plinius]] Syrtim ''sinum vadoso ac reciproco mari dirum'' vocat<ref>''[[Naturalis historia (Plinius)|Naturalis historia]]'', V 26.</ref>; idem et [[Strabo]] dicit<ref>''[[Geographica (Strabo)|Geographica]]'', XVII 3.</ref>, et [[Vergilius]] Syrtim ''inhospitam'' nominat<ref>''[[Aeneis]]'', IV 41. Cf. [[Catullus|Catulli]] LXIV 156.</ref>. Imprimis tamen [[Sallustius|Sallustii]] praeclara descriptio memoranda est: ''Nam duo sunt sinus prope in extrema Africa, impares magnitudine, pari natura; quorum proxima terrae praealta sunt, cetera uti fors tulit alta alia, alia in tempestate uadosa. Nam ubi mare magnum esse et saevire ventis coepit, limum harenamque et saxa ingentia fluctus trahunt: ita facies locorum cum ventis simul mutatur. Syrtes ab tractu nominatae.''<ref>''[[Bellum Iugurthinum]]'' 78.</ref> == In litteris == Ex illis geographicis insidiis [[Iulianus Gracq]] titulum praeclarae [[Mythistoria|mythistoriae]] duxit: ''Le Rivage des Syrtes'' (1951). ==Notae== <references /> ==Nexus externi== {{fontes geographici}}[https://lasujets.com/golfe-de-syrte-vue-densemble/ Lasujets] [[Categoria:Sinus Africae]] [[Categoria:Sinus Oceani Atlantici]] [[Categoria:Mare Mediterraneum]] [[Categoria:Res geographicae Libyae]] q2ahhws5yxtrrrdjm3dm2lu1945kh50 0 324890 3964379 3958070 2026-06-11T18:47:30Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Notae */ 3964379 wikitext text/x-wiki {{videdis|Syrtis}}[[Imago:Gulf of Gabes NASA.jpg|thumb|Syrtis Minor (photographema satellite artificiali facta anno 2006)]] {{res|Syrtis Minor}} ([[Graece]] Σύρτις μικρά), nunc {{res|Sinus Gabesiensis}}<ref>De ''Gabes'', nomine [[Tacape|Tacapae]] urbis hodierno.</ref>, est [[sinus]] [[Africa]]e, ad litora [[Africa (provincia Romana)|Africae Romanae]] (et nunc [[Tunesia]]e) situs. Inter insulam [[Cercina]]m borealem et [[Meninx|Meningem]]<ref>Jerba hodierna.</ref> australem patet. Aream circa 57 milia [[chiliometrum quadratum|chm²]] habet. Urbes [[Taparura]] (nunc [[Sfax]]) et [[Taenae]] (nunc Thyna) in parte boreali ad litus Syrtis Minoris sitae sunt et [[Tacape]] (nunc Gabes) in parte media. Nautae antiqui Syrtim timebant vadorum permultorum et fluctuum saepe mutantium causa. Sic [[Pomponius Mela]] scribit: :''Syrtis sinus ... inportuosus atque atrox et ob vadorum frequentium brevia, magisque etiam ob alternos motus pelagi affluentis ac refluentis infestus''<ref>''[[De situ orbis (Pomponius Mela)|De situ orbis]]'', 35.</ref>, nam re vera ab [[aestus marinus|ab aestu marino]] [[flumen oceanicum|flumina]] in Syrti saepe vertunt.<ref>V. cetera testimonia in pagina de [[Syrtis Maior|Syrti Maiore]].</ref> Haud longe a parte media Syrtis Minoris in [[Sahara]] ''el-Jerid'' lacus temporalis magnus situs est, qui ut [[Lacus Tritonis]] ab auctoribus Graecis describi videtur. ==Notae== <references /> == Plura legere si cupis == *Mourad Kouka, "[https://journals.openedition.org/physio-geo/4334#quotation Le rivage de la petite Syrte : apport de la sédimentologie à l'étude de la progradation du rivage dans les environs de Gigthi (Tunisie méridionale), résultats préliminaires]", ''Physio-Géo'', 2015: 1-16 ==Nexus externi== {{fontes geographici}} [[Categoria:Sinus Africae]] [[Categoria:Sinus Oceani Atlantici]] [[Categoria:Mare Mediterraneum]] [[Categoria:Res geographicae Tunesiae]] 9udh9pqut3s50xdl7d9l71epjcubok7 3964380 3964379 2026-06-11T18:50:36Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3964380 wikitext text/x-wiki {{videdis|Syrtis}}[[Imago:Gulf of Gabes NASA.jpg|thumb|Syrtis Minor (photographema satellite artificiali facta anno 2006)]] {{res|Syrtis Minor}} ([[Graece]] Σύρτις μικρά), nunc {{res|Sinus Gabesiensis}}<ref>De ''Gabes'', nomine [[Tacape|Tacapae]] urbis hodierno.</ref>, est [[sinus]] [[Africa]]e, ad litora [[Africa (provincia Romana)|Africae Romanae]] (et nunc [[Tunesia]]e) situs. Inter insulam [[Cercina]]m borealem et [[Meninx|Meningem]]<ref>Jerba hodierna.</ref> australem patet. Aream circa 57 milia [[chiliometrum quadratum|chm²]] habet. Urbes [[Taparura]] (nunc [[Sfax]]) et [[Taenae]] (nunc Thyna) in parte boreali ad litus Syrtis Minoris sitae sunt et [[Tacape]] (nunc Gabes) in parte media. Nautae antiqui Syrtim timebant vadorum permultorum et fluctuum saepe mutantium causa. Sic [[Pomponius Mela]] scribit: :''Syrtis sinus ... inportuosus atque atrox et ob vadorum frequentium brevia, magisque etiam ob alternos motus pelagi affluentis ac refluentis infestus''<ref>''[[De situ orbis (Pomponius Mela)|De situ orbis]]'', 35.</ref>, nam re vera ab [[aestus marinus|ab aestu marino]] [[flumen oceanicum|flumina]] in Syrti saepe vertunt<ref>V. cetera testimonia in pagina de [[Syrtis Maior|Syrti Maiore]].</ref>. Imprimis tamen [[Sallustius|Sallustii]] egregia descriptio memoranda est: ''Nam duo sunt sinus prope in extrema Africa, impares magnitudine, pari natura; quorum proxima terrae praealta sunt, cetera uti fors tulit alta alia, alia in tempestate uadosa. Nam ubi mare magnum esse et saevire ventis coepit, limum harenamque et saxa ingentia fluctus trahunt: ita facies locorum cum ventis simul mutatur. Syrtes ab tractu nominatae.''<ref>''[[Bellum Iugurthinum]]'' 78.</ref> Haud longe a parte media Syrtis Minoris in [[Sahara]] ''el-Jerid'' lacus temporalis magnus situs est, qui ut [[Lacus Tritonis]] ab auctoribus Graecis describi videtur. == In litteris == Ex illis geographicis insidiis [[Iulianus Gracq]] titulum praeclarae [[Mythistoria|mythistoriae]] duxit: ''Le Rivage des Syrtes'' (1951). ==Notae== <references /> == Plura legere si cupis == *Mourad Kouka, "[https://journals.openedition.org/physio-geo/4334#quotation Le rivage de la petite Syrte : apport de la sédimentologie à l'étude de la progradation du rivage dans les environs de Gigthi (Tunisie méridionale), résultats préliminaires]", ''Physio-Géo'', 2015: 1-16 ==Nexus externi== {{fontes geographici}} [[Categoria:Sinus Africae]] [[Categoria:Sinus Oceani Atlantici]] [[Categoria:Mare Mediterraneum]] [[Categoria:Res geographicae Tunesiae]] 3r4x6a9umu5ig9vr3cx3c9kcdwpmgko 3964381 3964380 2026-06-11T18:52:40Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3964381 wikitext text/x-wiki {{videdis|Syrtis}}[[Imago:Gulf of Gabes NASA.jpg|thumb|Syrtis Minor (photographema satellite artificiali facta anno 2006)]] {{res|Syrtis Minor}}<ref>[[Gaius Sallustius Crispus|Sallustius]], ''[[Bellum Iugurthinum]]'' 19 et 78. qui nomen e verbo Graeco σύρω (trahere) ducebat; ''Syrtes ab tractu nominatae''.</ref> ([[Graece]] Σύρτις μικρά), nunc {{res|Sinus Gabesiensis}}<ref>De ''Gabes'', nomine [[Tacape|Tacapae]] urbis hodierno.</ref>, est [[sinus]] [[Africa]]e, ad litora [[Africa (provincia Romana)|Africae Romanae]] (et nunc [[Tunesia]]e) situs. Inter insulam [[Cercina]]m borealem et [[Meninx|Meningem]]<ref>Jerba hodierna.</ref> australem patet. Aream circa 57 milia [[chiliometrum quadratum|chm²]] habet. Urbes [[Taparura]] (nunc [[Sfax]]) et [[Taenae]] (nunc Thyna) in parte boreali ad litus Syrtis Minoris sitae sunt et [[Tacape]] (nunc Gabes) in parte media. Nautae antiqui Syrtim timebant vadorum permultorum et fluctuum saepe mutantium causa. Sic [[Pomponius Mela]] scribit: :''Syrtis sinus ... inportuosus atque atrox et ob vadorum frequentium brevia, magisque etiam ob alternos motus pelagi affluentis ac refluentis infestus''<ref>''[[De situ orbis (Pomponius Mela)|De situ orbis]]'', 35.</ref>, nam re vera ab [[aestus marinus|ab aestu marino]] [[flumen oceanicum|flumina]] in Syrti saepe vertunt<ref>V. cetera testimonia in pagina de [[Syrtis Maior|Syrti Maiore]].</ref>. Imprimis tamen [[Sallustius|Sallustii]] egregia descriptio memoranda est: ''Nam duo sunt sinus prope in extrema Africa, impares magnitudine, pari natura; quorum proxima terrae praealta sunt, cetera uti fors tulit alta alia, alia in tempestate uadosa. Nam ubi mare magnum esse et saevire ventis coepit, limum harenamque et saxa ingentia fluctus trahunt: ita facies locorum cum ventis simul mutatur. Syrtes ab tractu nominatae.''<ref>''[[Bellum Iugurthinum]]'' 78.</ref> Haud longe a parte media Syrtis Minoris in [[Sahara]] ''el-Jerid'' lacus temporalis magnus situs est, qui ut [[Lacus Tritonis]] ab auctoribus Graecis describi videtur. == In litteris == Ex illis geographicis insidiis [[Iulianus Gracq]] titulum praeclarae [[Mythistoria|mythistoriae]] duxit: ''Le Rivage des Syrtes'' (1951). ==Notae== <references /> == Plura legere si cupis == *Mourad Kouka, "[https://journals.openedition.org/physio-geo/4334#quotation Le rivage de la petite Syrte : apport de la sédimentologie à l'étude de la progradation du rivage dans les environs de Gigthi (Tunisie méridionale), résultats préliminaires]", ''Physio-Géo'', 2015: 1-16 ==Nexus externi== {{fontes geographici}} [[Categoria:Sinus Africae]] [[Categoria:Sinus Oceani Atlantici]] [[Categoria:Mare Mediterraneum]] [[Categoria:Res geographicae Tunesiae]] 0zfbtvf1s4xussen6x60x0qnd8v2ysb 3964382 3964381 2026-06-11T18:53:38Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3964382 wikitext text/x-wiki {{videdis|Syrtis}}[[Imago:Gulf of Gabes NASA.jpg|thumb|Syrtis Minor (photographema satellite artificiali facta anno 2006)]] {{res|Syrtis Minor}}<ref>[[Gaius Sallustius Crispus|Sallustius]], ''[[Bellum Iugurthinum]]'' 19 et 78. qui nomen e verbo Graeco σύρω (trahere) ducebat; ''Syrtes ab tractu nominatae''.</ref> ([[Graece]] Σύρτις μικρά), nunc {{res|Sinus Gabesiensis}}<ref>De ''Gabes'', nomine [[Tacape|Tacapae]] urbis hodierno.</ref>, est [[sinus]] [[Africa]]e, ad litora [[Africa (provincia Romana)|Africae Romanae]] (et nunc [[Tunesia]]e) situs. Inter insulam [[Cercina]]m borealem et [[Meninx|Meningem]]<ref>Jerba hodierna.</ref> australem patet. Aream circa 57 milia [[chiliometrum quadratum|chm²]] habet. Urbes [[Taparura]] (nunc [[Sfax]]) et [[Taenae]] (nunc Thyna) in parte boreali ad litus Syrtis Minoris sitae sunt et [[Tacape]] (nunc Gabes) in parte media. == De testimoniis antiquis == Nautae antiqui Syrtim timebant vadorum permultorum et fluctuum saepe mutantium causa. Sic [[Pomponius Mela]] scribit: :''Syrtis sinus ... inportuosus atque atrox et ob vadorum frequentium brevia, magisque etiam ob alternos motus pelagi affluentis ac refluentis infestus''<ref>''[[De situ orbis (Pomponius Mela)|De situ orbis]]'', 35.</ref>, nam re vera ab [[aestus marinus|ab aestu marino]] [[flumen oceanicum|flumina]] in Syrti saepe vertunt<ref>V. cetera testimonia in pagina de [[Syrtis Maior|Syrti Maiore]].</ref>. Imprimis tamen [[Sallustius|Sallustii]] egregia descriptio memoranda est: ''Nam duo sunt sinus prope in extrema Africa, impares magnitudine, pari natura; quorum proxima terrae praealta sunt, cetera uti fors tulit alta alia, alia in tempestate uadosa. Nam ubi mare magnum esse et saevire ventis coepit, limum harenamque et saxa ingentia fluctus trahunt: ita facies locorum cum ventis simul mutatur. Syrtes ab tractu nominatae.''<ref>''[[Bellum Iugurthinum]]'' 78.</ref> Haud longe a parte media Syrtis Minoris in [[Sahara]] ''el-Jerid'' lacus temporalis magnus situs est, qui ut [[Lacus Tritonis]] ab auctoribus Graecis describi videtur. == In litteris == Ex illis geographicis insidiis [[Iulianus Gracq]] titulum praeclarae [[Mythistoria|mythistoriae]] duxit: ''Le Rivage des Syrtes'' (1951). ==Notae== <references /> == Plura legere si cupis == *Mourad Kouka, "[https://journals.openedition.org/physio-geo/4334#quotation Le rivage de la petite Syrte : apport de la sédimentologie à l'étude de la progradation du rivage dans les environs de Gigthi (Tunisie méridionale), résultats préliminaires]", ''Physio-Géo'', 2015: 1-16 ==Nexus externi== {{fontes geographici}} [[Categoria:Sinus Africae]] [[Categoria:Sinus Oceani Atlantici]] [[Categoria:Mare Mediterraneum]] [[Categoria:Res geographicae Tunesiae]] 4su1i9iz107n7d5kqcbn653fikoefwq 0 325503 3964352 3964320 2026-06-11T12:40:36Z Cyprianus Marcus 66550 3964352 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Municipalities in Saxony.svg|thumb|550px|Urbes et communia [[Saxonia]]e (Kalendis Ianuariis anni 2023).]] '''Index [[urbs|urbium]] et [[commune|communium]] in [[Saxonia]]''' omnes sedes in [[Terra foederalis (Germania)|Civitate Foederata Libera]] Saxoniae recenset. [[Terra foederalis (Germania)|Civitas Foederata Libera]] [[Germania|Germanica]] [[Saxonia]], e [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuariis]] anni [[2023]], ex universis 418 sedibus politice sui iuris constat. Quae ita distribuuntur: * 169 urbes ([[Theodisce]] ''Städte''), quarum: ** tres [[Index circulorum Germanicorum|circuli urbani]] (Theodisce ''kreisfreie Städte''), inter quas [[Caput (urbs)|caput]] [[Terra foederalis (Germania)|terrae foederalis]] [[Dresda]] est; ** 166 urbes magnae [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiectae (Theodisce ''kreisangehörige Städte''); * 249 communium circulo subiecta. 158 sedes, quarum 48 urbes, ad negotia administrationis suae gerenda in 64 consociationes administrativas (Theodisce ''Verwaltungsgemeinschaften'') et 21 communia in sex foedera administrativa (Theodisce ''Verwaltungsverbände'') coierunt. Die [[3 Octobris]] anni [[1990]] adhuc 1626 sedes exstabant. Quarum numerus, ex illo tempore, ad circiter quartam partem imminutus est.<ref name="Entwicklung">''Entwicklung der Verwaltungsgliederung des Freistaates Sachsen'' (Theodisce). Ab Officio Statistico Regionalis Liberae Civitatis Saxoniae, die 4 Ianuarii 2021.</ref> Index sequens omnes sedes Saxoniae politice sui iuris sub nominibus officialibus recenset. Ad latus nominis Latini cuiusque sedis apparet etiam nomen officiale [[lingua Theodisca|Theodiscum]] atque [[Linguae Sorabicae|Suprasorabicum]] atque, si quod exstat, nomen in aliis linguis regionalibus. Si sedes est [[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] (Theodisce ''kreisfreie Städte''), urbs magna (id est, plus quam 17 500 incolas habens) [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta (Theodisce ''Große Kreisstadt''), aut simpliciter urbs, id quoque indicatur; non autem si sedes tantum commune est: ==== A ==== {{div col|3}} * [[Adorfium]]<ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Adorf/Vogtl.'' seu ''Adorf/Vogtland''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Adorf'')</small> * [[Aerimontium]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[Theodisce]] ''Arzberg''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Arzberg'')</small> * [[Alnetum (Saxonia)|Alnetum]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Bad Elster'')</small> * [[Amnis Castorum et Villa Giselberti]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[Theodisce]] ''Bobritzsch-Hilbersdorf'')</small> * [[Amnis Clarus et Bernardi]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Lauter-Bernsbach'')</small> * [[Amnis Veprium]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[Theodisce]] ''Bad Brambach''; [[Varisce]] ''Brambich'')</small> * [[Annaberga-Buchholzia]]<ref name="Egli 1893">Egli, J. J. (1893). ''Nomina Geographica: Sprach- und Sacherklärung von 42000 Geographischen Namen aller Erdräume''. [[Lipsia]]e: Friedrich Brandstetter.</ref> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Annaberg-Buchholz'')</small> * [[Antiqua Mitweida]]<ref name="IfSGuV 2008">Institut für Sächsische Geschichte und Volkskunde (2008). ''Altmittweida (antiqua Miteweide)''. Historisches Ortsverzeichnis von Sachsen [HOV]. </ref> <small>([[Theodisce]] ''Altmittweida'')</small> * [[Antiquus Mons (Saxonia)|Antiquus Mons]]<ref name="Hrubý 2024">Hrubý, P. (2014). Medieval Mining Centre of Buchberg in the Bohemian-Moravian Highlands: Metal Production in the Kingdom of Bohemia (13th-14th Centuries) (Antiquus Mons - Altenberg). ''Praehistorica'' 31 (2).</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Altenberg'')</small> * [[Arnoldi Villa]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755">Schöttgen, C., & Kreysig, G. C. (1755). ''Diplomataria et scriptores historiae Germanicae medii aevi''. Altenburgi: Richter.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Arnsdorf''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Warnoćicy'')</small> * [[Auerbachium (Montes Metalliferi)|Auerbachium]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[Theodisce]] ''Auerbach'')</small> * [[Auerbachium Vogtlandiae]]<ref name="Mencken 1730"/> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] ''Auerbach/Vogtl.'' seu ''Auerbach/Vogtland''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Auerbach'')</small> * [[Augustoburgum]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Augustusburg'')</small> {{div col end}} ==== B ==== {{div col|3}} * [[Belgora-Schildavia]]<ref name="SS 2024">Sächsisches Staatsarchiv (2024). ''Regesta et diplomata episcopatus Misnensis: De vectigalibus fluminis Albis inter Belgoram et Misnam anno 979 concesis''. Hauptstaatsarchiv Dresden.</ref><ref name="Mencken 1728"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Belgern-Schildau'')</small> * [[Belina (Saxonia)|Belina]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Böhlen'')</small> * [[Boernichenium]]<ref name="Sehling 1902"/> <small>([[Theodisce]] ''Börnichen/Erzgeb.'' seu ''Börnichen/Erzgebirge'')</small> * [[Boesenbrunnum]]<ref name="Sehling 1902"/> <small>([[Theodisce]] ''Bösenbrunn'')</small> * [[Borna (Saxonia)|Borna]]<ref name="Gersdorf V 1865">Gersdorf, E. G. (Ed.) (1865). ''Codex Diplomaticus Saxoniae Regiae. Haupttheil I, Band 5: Urkundenbuch des Hochstifts Meissen''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] ''Borna''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Borno'')</small> * [[Borsdorfia]]<ref name="Leibniz 2021">Leibniz, G. W. (2021). ''Sämtliche Schriften und Briefe. Reihe I: Allgemeiner politischer und historischer Briefwechsel (Band 20: Juli 1701 – März 1702)''. Gottfried-Wilhelm-Leibniz-Bibliothek Hannover.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Borsdorf'')</small> * [[Boxberga (Saxonia)|Boxberga]]<ref name="Jecht 1920">Jecht, R. (Ed.) (1920). ''Codex Diplomaticus Lusatiae Superioris II, Band 1: Urkundenbuch der Stadt Görlitz und ihrer Klöster (1366)''. [[Gorlicium Germaniae|Gorlicii]]: Oberlausitzische Gesellschaft der Wissenschaften.</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Boxberg/O.L.''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Hamor'')</small> * [[Brandisa]]<ref name="Sehling 1902"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Brandis'')</small> * [[Breitenbrunnum (Montes Metalliferi)|Breitenbrunnum]] <small>([[Theodisce]] ''Breitenbrunn/Erzgeb.'' seu ''Breitenbrunn/Erzgebirge'')</small> * [[Budissa]]<ref name="Graesse"/> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] ''Bautzen''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Budyšin'')</small> * [[Burcardisdorfium]]<ref name="Sehling 1902"/> <small>([[Theodisce]] ''Burkhardtsdorf'')</small> * [[Burckavia]]<ref name="Sehling 1902"/> <small>([[Theodisce]] ''Burkau''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Porchow''; [[Supralusatice]] ''Burke'')</small> * [[Burgstadtium]]<ref name="AML 1724">Ab [[Alma Mater Lipsiensis|Alma Matre Lipsiensi]] (1724). ''Die Matrikel der Universität Leipzig: Register der Studiosi und akademischen Grade (Johannes Christopherus Schulze, Burgstadtium-Misnicus)''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Burgstädt'')</small> {{div col end}} ==== C ==== {{div col|3}} * [[Calemberga]]<ref name="Tschackert 1889">Tschackert, P. (Ed.) (1889). ''Briefwechsel des Antonius Corvinus''. Karl J. Trübner.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Callenberg'')</small> * [[Cavertizia]]<ref name="Posee 1882">Posse, O. (Ed.) (1882). ''Codex Diplomaticus Saxoniae Regiae: Haupttheil I, Band 1. Urkunden der Markgrafen von Meißen und Landgrafen von Thüringen (948–1099)''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Cavertitz'')</small> * [[Chemnicium]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Chemnitz''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Kamjenica'')</small> * [[Civitas Bernardi in Proprio]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Bernstadt auf dem Eigen'' seu ''Bernstadt a. d. Eigen''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Bjenadźicy'')</small> * [[Clausenitia]]<ref name="Posse 1881">Posse, O. (1881). ''Die Markgrafen von Meissen und das Haus Wettin: Im Zusammenhange mit der Geschichte des Reichs''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Claußnitz'')</small> * [[Colditia]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Colditz'')</small> * [[Cozwicia]]<ref name="Posee 1882"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Coswig'' seu ''Coswig bei Dresden''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Kosowiki'')</small> * [[Crimnicium]]<ref name="Gersdorf 1864">Gersdorf, E. G. (Ed.) (1864). ''Urkundenbuch del Hochstifts Meißen (Band 1)''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] ''Crimmitschau'' seu ''Crimmitzschau'' seu ''Krimmitschau'' seu ''Krimmitzschau'')</small> * [[Crinitzberga]]<ref name="Niels 1729">Niels, L. (Ed.) (1729). ''Opera omnia: De Marchia et finitimis Saxoniae regionibus''. Francofurti & Lipsiae.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Crinitzberg'')</small> * [[Crostwicia]]<ref name="Posse 1883">Posse, O. (Ed.) (1883). ''Codex Diplomaticus Saxoniae Regiae: Haupttheil I, Band 3. Urkunden der Markgrafen von Meißen und Landgrafen von Thüringen (1196–1234)''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Crostwitz''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Chrósćicy'')</small> * [[Crottendorfium]]<ref name="Wiessner 1937">Wiessner, H. (1937). ''Das Bistum Naumburg: Die Diözese'' (Vol. 1). Berolini: Walter de Gruyter & Co.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Crottendorf'')</small> * [[Cunionissilva]]<ref name="Posee 1882"/> <small>([[Theodisce]] ''Cunewalde''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Kumwałd''; [[Supralusatice]] ''Cunewaale'')</small> {{div col end}} ==== D ==== {{div col|3}} * [[Debelum]]<ref name="Graesse"/> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] ''Döbeln''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Doblin'')</small> * [[Delicia]]<ref name="Graesse"/> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] ''Delitzsch''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Delič'')</small> * [[Demicium-Thumicium]]<ref name="Gersdorf 1864"/><ref name="Ermisch 1899">Ermisch, H. (Ed.) (1899). ''Codex Diplomaticus Saxoniae Regiae: Haupttheil I, Band B-4. Urkunden der Markgrafen von Meißen (1381–1427)''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Demitz-Thumitz''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Zemicy-Tumicy'')</small> * [[Denheritium]]<ref name="Gersdorf 1864"/><ref name="Gersdorf 1864"/> <small>([[Theodisce]] ''Dennheritz'')</small> * [[Derium-Cyrenium]]<ref name="Ermisch 1899"/> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Diera-Zehren'')</small> * [[Dippoldiswalda]]<ref name="Kleppisius 1804">Kleppisius, G. (1804). ''Epitaphium veneratae caniciei senioris Gregorii Kleppisii. En Neues allgemeines Intelligenzblatt für Literatur und Kunst''. Lipsiae: Johann Conrad Hinrichs.</ref> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Dippoldiswalde''; colloquialiter ''Dipps'')</small> * [[Doberschizium]]<ref name="Gersdorf 1864"/> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Doberschütz'')</small> * [[Dobrusium-Gussigium]]<ref name="Gersdorf 1864"/><ref name="Ermisch 1899"/> <small>([[Theodisce]] ''Doberschau-Gaußig''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Dobruša-Huska'')</small> * [[Doma (Saxonia)|Doma]]<ref name="Posern-Klett 1875">Posern-Klett, K. F. von (Ed.) (1875). ''Urkundenbuch der Städte Dresden und Pirna''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Dohma'')</small> * [[Dommitzia]]<ref name="Gersdorf 1864"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Dommitzsch''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Domič'')</small> * [[Doninburgum]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Dohna''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Donin'')</small> * [[Drebachium]]<ref name="Müller 1715"/> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Drebach'')</small> * [[Dresda]]<ref name="Graesse"/> <small>([[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[Caput (urbs)|caput]] [[Terra foederalis (Germania)|terrae foederalis]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Dresden''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Drježdźany''; [[Supralusatice]] ''Draasn'')</small> * [[Duba]]<ref name="Graesse"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Bad Düben'')</small> {{div col end}} ==== E ==== {{div col|3}} * [[Ebersbach (Saxe centrale)|Ebersbach]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Aberschbuch'')</small> * [[Ebersbach (Meissen)|Ebersbach]] (bei Großenhain) * [[Ebersbach (Görlitz)]] <small>([[urbs]])</small> (Görlitz) * [[Ehrenfriedersdorf]] <small>([[urbs]])</small> * [[Eibau]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Eibe'')</small> * [[Eibenstock]] <small>([[urbs]])</small> * [[Eichigt]] * [[Eilenburg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Ellefeld]] * [[Elsnig]] * [[Elsterberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Elsterheide]] * [[Elstertrebnitz]] * [[Elstra]] <small>([[urbs]])</small> * [[Elterlein]] <small>([[urbs]])</small> * [[Episcopi Insula]]<ref name="Graesse"/> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] ''Bischofswerda'' seu ''Schiebock''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Biskopicy''; [[Supralusatice]] ''Beschwere'' seu ''Schiebock'')</small> * [[Eppendorf (Saxe)|Eppendorf]] * [[Erlau]] * [[Erlbach (Vogtland)|Erlbach]] * [[Erlbach-Kirchberg]] * [[Espenhain]] {{div col end}} ==== F ==== {{div col|3}} * [[Falkenau]] * [[Falkenhain]] * [[Falkenstein/Vogtl.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Flöha]] <small>([[urbs]])</small> * [[Frankenberg (Saxe)|Frankenberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Frankenstein (Saxe)|Frankenstein]] * [[Frankenthal (Saxe)|Frankenthal]] * [[Frauenstein (Saxe)|Frauenstein]] <small>([[urbs]])</small> * [[Fraureuth]] * [[Freiberg (Saxe)|Freiberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Freital]] <small>([[urbs]])</small> * [[Frohburg]] <small>([[urbs]])</small> {{div col end}} ==== G ==== {{div col|3}} * [[Gablenz (Saxe)|Gablenz]] * [[Geising]] <small>([[urbs]])</small> * [[Geithain]] <small>([[urbs]])</small> * [[Gelenau/Erzgeb.]] * [[Geringswalde]] <small>([[urbs]])</small> * [[Gersdorf]] * [[Geyer (Saxe)|Geyer]] <small>([[urbs]])</small> * [[Glashütte]] <small>([[urbs]])</small> * [[Glaubitz]] * [[Glauchau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Göda]] * [[Gohrisch]] * [[Görlitz]] <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] '''')</small> * [[Gornau/Erzgeb.]] * [[Gornsdorf]] * [[Gottleubia-Mons Gieshubelus]]<ref name="Sehling 1902">Sehling, E. (1902). ''Die evangelischen Kirchenordnungen des XVI. Jahrhunderts. Band I: Sachsen (De parochia et inspectione Gottleubiae)''. Lipsiae: O. R. Reisland.</ref><ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Bad Gottleuba-Berggießhübel'')</small> * [[Grimma]] <small>([[urbs]])</small> * [[Gröditz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Groitzsch]] <small>([[urbs]])</small> * [[Großbothen]] * [[Groß Düben]] * [[Großdubrau]] * [[Großenhain]] <small>([[urbs]])</small> * [[Großharthau]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Hoarde'')</small> * [[Großhartmannsdorf]] * [[Großhennersdorf]] * [[Großnaundorf]] * [[Großolbersdorf]] * [[Großpösna]] * [[Großpostwitz]] * [[Großröhrsdorf]] <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Rihrschdurf'' seu ''Gaage'')</small> * [[Großrückerswalde]] * [[Großschirma]] <small>([[urbs]])</small> * [[Großschönau (Saxe)|Großschönau]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Grußschiene'')</small> * [[Großschweidnitz]] * [[Großtreben-Zwethau]] * [[Großweitzschen]] * [[Grünbach (Saxe)|Grünbach]] * [[Grünhain-Beierfeld]] <small>([[urbs]])</small> * [[Grünhainichen]] * [[Guttau]] {{div col end}} ==== H ==== {{div col|3}} * [[Hähnichen]] * [[Hainewalde]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Heenewaale'')</small> * [[Hainichen (urbs)|Hainichen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Halsbrücke]] * [[Hammerbrücke]] * [[Hartenstein (Saxe)|Hartenstein]] <small>([[urbs]])</small> * [[Hartha]] <small>([[urbs]])</small> * [[Hartmannsdorf (Saxe centrale)|Hartmannsdorf]] * [[Hartmannsdorf bei Kirchberg]] * [[Hartmannsdorf-Reichenau]] * [[Haselbachtal]] * [[Heidenau (Saxe)|Heidenau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Heidersdorf]] * [[Heinsdorfergrund]] * [[Henrici Villa]]<ref name="Gersdorf 1864"/> <small>([[Theodisce]] ''Dürrhennersdorf''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Suche Hendrichecy'')</small> * [[Hermsdorf/Erzgeb.]] * [[Herrnhut]] <small>([[urbs]])</small> * [[Hirschfeld (Saxe)|Hirschfeld]] * [[Hirschstein]] * [[Hochkirch]] * [[Höckendorf]] * [[Hohburg]] * [[Hohendubrau]] * [[Hohenstein-Ernstthal]] <small>([[urbs]])</small> * [[Hohndorf]] * [[Hohnstein]] <small>([[urbs]])</small> * [[Horka]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Hurke'')</small> * [[Hormersdorf]] * [[Hoyerswerda]] <small>([[urbs]])</small> {{div col end}} ==== I ==== {{div col|3}} * [[Indago Baltgeri]]<ref name="SS 1296">Sächsisches Staatsarchiv (1296). ''Urkunden und Grenzabgrenzungen des Ritterguts Belgershain im Erbamt Grimma (Indago Baltgeri)''. Hauptstaatsarchiv Dresden.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Belgershain'')</small> {{div col end}} ==== J ==== {{div col|3}} * [[Jahnsdorf/Erzgeb.]] * [[Jesewitz]] * [[Johanngeorgenstadt]] <small>([[urbs]])</small> * [[Jöhstadt]] <small>([[urbs]])</small> * [[Jonsdorf]] {{div col end}} ==== K ==== {{div col|3}} * [[Käbschütztal]] * [[Kamenz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Ketzerbachtal]] * [[Kirchberg (Saxe)|Kirchberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Kirnitzschtal]] * [[Kitzen]] * [[Kitzscher]] <small>([[urbs]])</small> * [[Klingenthal]] <small>([[urbs]])</small> * [[Klipphausen]] * [[Kodersdorf]] * [[Kohren-Sahlis]] <small>([[urbs]])</small> * [[Königsbrück]] <small>([[urbs]])</small> * [[Königsfeld (Saxe)|Königsfeld]] * [[Königshain (Görlitz)|Königshain]] (Görlitz) * [[Königshain-Wiederau]] * [[Königstein (Sächsische Schweiz)]] <small>([[urbs]])</small> * [[Königswalde]] * [[Königswartha]] * [[Krauschwitz (Saxe)|Krauschwitz]] * [[Kreba-Neudorf]] * [[Kreischa]] * [[Kriebstein]] * [[Krostitz]] * [[Kubschütz]] {{div col end}} ==== L ==== {{div col|3}} * [[Lampertswalde]] * [[Langenbernsdorf]] * [[Langenweißbach]] * [[Laußig]] * [[Laußnitz]] * [[Lauta]] <small>([[urbs]])</small> * [[Lawalde]] * [[Leisnig]] <small>([[urbs]])</small> * [[Lengefeld]] <small>([[urbs]])</small> * [[Lengenfeld (Saxe)|Lengenfeld]] <small>([[urbs]])</small> * [[Leuben-Schleinitz]] * [[Leubnitz]] * [[Leubsdorf (Saxe)|Leubsdorf]] * [[Leutersdorf (Saxe)|Leutersdorf]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Leckerschdurf'')</small> * [[Lichtenau (Saxe)|Lichtenau]] * [[Lichtenberg (Bautzen)|Lichtenberg]] (Bautzen) * [[Lichtenberg/Erzgeb.]] * [[Lichtenstein/Sa.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Lichtentanne]] * [[Liebschützberg]] * [[Liebstadt]] <small>([[urbs]])</small> * [[Limbach (Vogtland)|Limbach]] (Vogtland) * [[Limbach-Oberfrohna]] <small>([[urbs]])</small> * [[Lipsia]]<ref name="Graesse"/> <small>([[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Leipzig''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Lipsk''; [[Thuringico-Altosaxonice]] ''Leibzsch'')</small> * [[Löbau]] <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Liebe'')</small> * [[Löbnitz (Saxe)|Löbnitz]] * [[Lohmen (Saxe)|Lohmen]] * [[Lohsa]] * [[Lommatzsch]] <small>([[urbs]])</small> * [[Lößnitz (Saxe)|Lößnitz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Lugau/Erzgeb.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Lunzenau]] <small>([[urbs]])</small> {{div col end}} ==== M ==== {{div col|3}} * [[Machern]] * [[Malschwitz]] * [[Marienberg (Saxe)|Marienberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Markersdorf (Saxe)|Markersdorf]] * [[Markkleeberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Markneukirchen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Markranstädt]] <small>([[urbs]])</small> * [[Meerane]] <small>([[urbs]])</small> * [[Mehltheuer]] * [[Meißen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Mildenau]] * [[Mittelherwigsdorf]] * [[Mittweida]] <small>([[urbs]])</small> * [[Mochau]] * [[Mockrehna]] * [[Molendinorum Vallis (Saxonia)|Molendinorum Vallis]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[Theodisce]] ''Mühlental'')</small> * [[Mons Praetorianus]]<ref name="Mencken 1728">Mencken, J. B. (1728). ''Scriptores rerum Germanicarum, praecipue Saxonicarum, in quibus scriptores aliquot rariotes nusquam adhuc editi''. [[Lipsia]]e: E. Martini; et: Mencken, J. B. (1728). ''Scriptores rerum Germanicarum, praecipue Saxonicarum'' (Tomus I). Lipsiae: Ioannes Christianus Martinus.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Amtsberg'')</small> * [[Montes (Saxonia)|Montes]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[Theodisce]] ''Bergen'')</small> * [[Morgenröthe-Rautenkranz]] * [[Moritzburg (Saxe)|Moritzburg]] * [[Mücka]] * [[Mügeln]] <small>([[urbs]])</small> * [[Müglitztal]] * [[Mühlau (Saxe)|Mühlau]] * [[Mühltroff]] <small>([[urbs]])</small> * [[Mulda/Sa.]] * [[Mülsen]] * [[Muscavia]]<ref name="UW 1685">Universität Wittenberg (1685). ''Album Academiae Vitebergensis: Tituli, inscriptiones et matriculae studiosorum (Johannes Henricus Cuntze, Muscavia-Lusatus)''. Ex officina typographica.</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Muskau''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Mužakow'')</small> * [[Mutzschen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Mylau]] <small>([[urbs]])</small> {{div col end}} ==== N ==== {{div col|3}} * [[Narsdorf]] * [[Naundorf (Saxe)|Naundorf]] * [[Naunhof]] <small>([[urbs]])</small> * [[Nauwalde]] * [[Nebelschütz]] * [[Neißeaue]] * [[Neovilla Germanica]]<ref name="Müller 1715">Müller, C. (1715). ''Saxoniae Electoralis Descriptio Historico-Geographica''. Lipsiae: Officina Gleditschiana.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Deutschneudorf'')</small> * [[Nerchau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Neschwitz]] * [[Netzschkau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Neuensalz]] * [[Neugersdorf]] <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Gierschdurf'')</small> * [[Neuhausen/Erzgeb.]] * [[Neukieritzsch]] * [[Neukirch (bei Königsbrück)|Neukirch]] (bei Königsbrück) * [[Neukirch (Lusace)|Neukirch]] (Lusace) <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Neungirch'')</small> * [[Neukirchen/Erzgeb.]] * [[Neukirchen/Pleiße]] * [[Neukyhna]] * [[Neumark (Saxe)|Neumark]] * [[Neusalza-Spremberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Neustadt in Sachsen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Neustadt/Vogtl.]] * [[Niederau]] * [[Niedercunnersdorf]] * [[Niederdorf (Saxe)|Niederdorf]] * [[Niederfrohna]] * [[Niederstriegis]] * [[Niederwiesa]] * [[Niederwürschnitz]] * [[Niesky]] <small>([[urbs]])</small> * [[Nossen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Nünchritz]] {{div col end}} ==== O ==== {{div col|3}} * [[Obercunnersdorf]] * [[Obergurig]] * [[Oberlungwitz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Oberschöna]] * [[Oberwiera]] * [[Oberwiesenthal]] <small>([[urbs]])</small> * [[Oderwitz]] * [[Oederan]] <small>([[urbs]])</small> * [[Oelsnitz/Erzgeb.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Oelsnitz/Vogtl.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Ohorn]] * [[Olbernhau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Olbersdorf]] * [[Oppach]] <small>([[Theodisce]] '''' et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Uppch'')</small> * [[Oschatz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Oßling]] * [[Ostrau (Saxe)|Ostrau]] * [[Ostritz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Ottendorf-Okrilla]] * [[Otterwisch]] * [[Owa-Palus Slemensis]]<ref name="">Urkundenbuch des Hochstifts Naumburg (1999). ''Regesta et diplomata episcopatus Naumburgensis (1207-1304)''. (Ed. ab H. J. Kirsch). [[Colonia Agrippina|Coloniae Agrippinae]]: Böhlau Verlag.</ref><ref name="Mencken 1730">Mencken, J. B. (1730). ''Scriptores rerum Germanicarum, praecipue Saxonicarum, in quibus scriptores aliquot rariotes nusquam adhuc editi''. Lipsiae: E. Martini.</ref> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Aue-Bad Schlema'')</small> * [[Oybin]] {{div col end}} ==== P ==== {{div col|3}} * [[Palus Regia]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Bad Lausick'')</small> * [[Panschwitz-Kuckau]] * [[Parthenstein]] * [[Pausa (Saxe)|Pausa]] <small>([[urbs]])</small> * [[Pegau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Penig]] <small>([[urbs]])</small> * [[Petra Ursi (Saxonia)|Petra Ursi]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Bärenstein'')</small> * [[Pfaffroda]] * [[Pirna (urbs)|Pirna]] <small>([[urbs]])</small> * [[Plauen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Pobershau]] * [[Pockau]] * [[Pöhl]] * [[Porschdorf]] * [[Pratum Capreoli]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[Theodisce]] ''Bockau''; dialectaliter ''Bucke'')</small> * [[Pretzschendorf]] * [[Priestewitz]] * [[Pulsnitz]] <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Bolzns'')</small> * [[Puschwitz]] {{div col end}} ==== Q ==== {{div col|3}} * [[Quitzdorf am See]] {{div col end}} ==== R ==== {{div col|3}} * [[Rabenau (Saxe)|Rabenau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Räckelwitz]] * [[Rackwitz]] * [[Radeberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Radebeul]] <small>([[urbs]])</small> * [[Radeburg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Radibor]] * [[Ralbitz-Rosenthal]] * [[Rammenau]] * [[Raschau-Markersbach]] * [[Rathen]] * [[Rathmannsdorf]] * [[Rechenberg-Bienenmühle]] * [[Regis-Breitingen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Reichenbach im Vogtland]] <small>([[urbs]])</small> * [[Reichenbach (Haute-Lusace)|Reichenbach]] <small>([[urbs]])</small> (Haute-Lusace) * [[Reinhardtsdorf-Schöna]] * [[Reinsberg (Saxe)|Reinsberg]] * [[Reinsdorf (Saxe)|Reinsdorf]] * [[Remse]] * [[Reuth (Saxe)|Reuth]] * [[Riesa]] <small>([[urbs]])</small> * [[Rietschen]] * [[Rochlitz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Röderaue]] * [[Rodewisch]] <small>([[urbs]])</small> * [[Rosenbach]] * [[Rosenthal-Bielatal]] * [[Rossau (Saxe)|Rossau]] * [[Roßwein]] <small>([[urbs]])</small> * [[Rötha]] <small>([[urbs]])</small> * [[Rothenburg (Haute-Lusace)|Rothenburg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Rudigerivilla Arida-Theodericibachium]]<ref name="Posee 1882"/><ref name="Gersdorf 1864"/> <small>([[Theodisce]] ''Dürrröhrsdorf-Dittersbach'')</small> {{div col end}} ==== S ==== {{div col|3}} * [[Sayda]] <small>([[urbs]])</small> * [[Scheibenberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Schirgiswalde-Kirschau]] <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Schirgswaale-Kirsche'')</small> * [[Schkeuditz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Schleife (Saxe)|Schleife]] * [[Schlettau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Schmiedeberg (Saxe)|Schmiedeberg]] * [[Schmölln-Putzkau]] * [[Schneeberg (Saxe)|Schneeberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Schönau-Berzdorf]] * [[Schönbach (Saxe)|Schönbach]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Schimmch'')</small> * [[Schönberg (Saxe)|Schönberg]] * [[Schöneck/Vogtl.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Schönfeld (Saxe)|Schönfeld]] * [[Schönheide]] * [[Schönteichen]] * [[Schönwölkau]] * [[Schöpstal]] * [[Schwarzenberg/Erzgeb.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Schwepnitz]] * [[Sebnitz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Securiferi Roturatio]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Beilrode'')</small> * [[Seelitz]] * [[Sehmatal]] * [[Seiffen/Erzgeb.]] * [[Seifhennersdorf]] <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Hennerschdurf'')</small> * [[Sitavia]]<ref name="Graesse"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Zittau'' et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Žitawa''; [[Supralusatice]] ''Sitte'')</small> * [[Sohland an der Spree]] * [[Sohland am Rotstein]] * [[Sornzig-Ablaß]] * [[Sosa (Saxe)|Sosa]] * [[Spreetal]] * [[Stadt Wehlen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Stauchitz]] * [[St. Egidien]] * [[Steina]] * [[Steinberg (Saxe)|Steinberg]] * [[Steinigtwolmsdorf]] <small>([[Theodisce]] '''' et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Wunnsdurf'' seu ''Wumpe'' seu ''Steenigwupte'')</small> * [[Stollberg/Erzgeb.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Stolpen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Strahwalde]] * [[Strehla]] <small>([[urbs]])</small> * [[Striegistal]] * [[Struppen]] * [[Stützengrün]] * [[Syrau]] {{div col end}} ==== T ==== {{div col|3}} * [[Tannenberg (Sachsen)|Tannenberg]] * [[Tannenbergsthal]] * [[Taucha]] <small>([[urbs]])</small> * [[Taura]] * [[Tauscha]] * [[Thalheim/Erzgeb.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Thallwitz]] * [[Tharandt]] <small>([[urbs]])</small> * [[Thermalbad Wiesenbad]] * [[Theuma]] * [[Thiendorf]] * [[Thum]] <small>([[urbs]])</small> * [[Thümmlitzwalde]] * [[Tirpersdorf]] * [[Tollanum]]<ref name="Orbis Latinus N-Z">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&cq=M%C3%BCnchen&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Dahlen''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Dolan'')</small> * [[Torgau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Trebendorf]] * [[Trebsen/Mulde]] <small>([[urbs]])</small> * [[Treuen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Triebel/Vogtl.]] * [[Triebischtal]] * [[Trimurica]]<ref name="Posse 1883"/><ref name="Hanspach 2014">Hanspach, D. (2024). ''Silva, nemus, merica, forestum: Die ältesten schriftlichen Wald- und Heidebelege im Lehnbuch Friedrich des Strengen''. In ''Arbeits- und Forschungsberichte zur sächsischen Bodendenkmalpflege'' (Band 32). Dresdae: Landesamt für Archäologie Sachsen.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Dreiheide'')</small> * [[Trossin]] {{div col end}} ==== V ==== {{div col|3}} * [[Vallis Ignominiosa]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Schandau''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Žandow'')</small> * [[Vallis Lutosa]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[Theodisce]] ''Bahretal'')</small> * [[Villa Bavari]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[Theodisce]] ''Beiersdorf''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Bejerecy'')</small> * [[Villa Bernardi (Circulus terrae Zviccaviensis)|Villa Bernardi]] <small>(in [[Circulus terrae Zviccaviensis|Circulo terrae Zviccaviensi]]<ref name="CTZ">Fingitur nomen "Circulus terrae Zviccaviensis" -Theodisce ''Landkreis Zwickau'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Cygnea]]m" -ad quod gentilicium "Zviccaviensis-e" refertur-, vide {{Graesse}}. Quo de gentilicio, confer "[[Codex Statutorum Zviccaviensium|Codex Statutorum Zviccaviensium]]", anno [[1348]] scriptum.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Bernsdorf'')</small> * [[Villa Bernardi (Lusatia Superior)|Villa Bernardi]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[urbs]])</small> (in [[Lusatia superior|Lusatia Superior]]e) <small>([[Theodisce]] ''Bernsdorf''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Njedźichow'')</small> * [[Villa Bertholdi Montana]]<ref name="Prochno 1939">Prochno, J. (1939). ''Zittauer Urkundenbuch, Band 1: Regesten zur Geschichte der Stadt und des Landes Zittau 1234–1437''. [[Sitavia]]e: Mitteilungen del Zittauer Geschichts- und Museumsvereins.</ref><ref name="Mencken 1728"/> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Bertsdorf-Hörnitz'')</small> * [[Villa Boni]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[Theodisce]] ''Bennewitz'')</small> * [[Villa Chemnitzia]]<ref name="Buddeus 1704">Buddeus, J. F. (1704). ''Historia iuris naturalis, seculi iussu et auctoritate potissimum Samuelis Pufendorfii restituti''. Halae Magdeburgicae: Typis et impensis Ioannis Friderici Zeitleri.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Dorfchemnitz'' seu ''Dorfchemnitz bei Sayda'')</small> * [[Villa Indaginis]]<ref name="Posse 1881"/> <small>([[Theodisce]] ''Dorfhain'')</small> * [[Villa Panis]]<ref name="Mencken 1730"/> <small>([[Theodisce]] ''Bannewitz'')</small> {{div col end}} ==== W ==== {{div col|3}} * [[Wachau (Saxe)|Wachau]] * [[Waldenbourg (Saxe)|Waldenbourg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Waldheim]] <small>([[urbs]])</small> * [[Waldhufen-Vierkirchen]] * [[Wechselburg]] * [[Weinböhla]] * [[Weischlitz]] * [[Weißenberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Weißenborn/Erzgeb.]] * [[Weißig am Raschütz]] * [[Weißkeißel]] * [[Weißwasser]] <small>([[urbs]])</small> * [[Werda]] * [[Werdau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Wermsdorf]] * [[Wiedemar]] * [[Wiednitz]] * [[Wildenfels]] <small>([[urbs]])</small> * [[Wildenhain]] * [[Wilkau-Haßlau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Wilsdruff]] <small>([[urbs]])</small> * [[Wilthen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Wittichenau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Wolkenstein (Saxe)|Wolkenstein]] <small>([[urbs]])</small> * [[Wülknitz]] * [[Wurzen]] <small>([[urbs]])</small> {{div col end}} ==== Z ==== {{div col|3}} * [[Zabeltitz]] * [[Zeithain]] * [[Zettlitz]] * [[Ziegra-Knobelsdorf]] * [[Zinna]] * [[Zöblitz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Zschadraß]] * [[Zschaitz-Ottewig]] * [[Zschepplin]] * [[Zschopau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Zschorlau]] * [[Zwenkau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Zwickau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Zwochau]] * [[Zwönitz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Zwota]] {{div col end}} ==Notae== <references /> [[Categoria:Urbes Saxoniae]] c7e95pncy9g1g3oh8ajd0toijeothe9 3964412 3964352 2026-06-11T22:33:53Z Cyprianus Marcus 66550 3964412 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Municipalities in Saxony.svg|thumb|550px|Urbes et communia [[Saxonia]]e (Kalendis Ianuariis anni 2023).]] '''Index [[urbs|urbium]] et [[commune|communium]] in [[Saxonia]]''' omnes sedes in [[Terra foederalis (Germania)|Civitate Foederata Libera]] Saxoniae recenset. [[Terra foederalis (Germania)|Civitas Foederata Libera]] [[Germania|Germanica]] [[Saxonia]], e [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuariis]] anni [[2023]], ex universis 418 sedibus politice sui iuris constat. Quae ita distribuuntur: * 169 urbes ([[Theodisce]] ''Städte''), quarum: ** tres [[Index circulorum Germanicorum|circuli urbani]] (Theodisce ''kreisfreie Städte''), inter quas [[Caput (urbs)|caput]] [[Terra foederalis (Germania)|terrae foederalis]] [[Dresda]] est; ** 166 urbes magnae [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiectae (Theodisce ''kreisangehörige Städte''); * 249 communium circulo subiecta. 158 sedes, quarum 48 urbes, ad negotia administrationis suae gerenda in 64 consociationes administrativas (Theodisce ''Verwaltungsgemeinschaften'') et 21 communia in sex foedera administrativa (Theodisce ''Verwaltungsverbände'') coierunt. Die [[3 Octobris]] anni [[1990]] adhuc 1626 sedes exstabant. Quarum numerus, ex illo tempore, ad circiter quartam partem imminutus est.<ref name="Entwicklung">''Entwicklung der Verwaltungsgliederung des Freistaates Sachsen'' (Theodisce). Ab Officio Statistico Regionalis Liberae Civitatis Saxoniae, die 4 Ianuarii 2021.</ref> Index sequens omnes sedes Saxoniae politice sui iuris sub nominibus officialibus recenset. Ad latus nominis Latini cuiusque sedis apparet etiam nomen officiale [[lingua Theodisca|Theodiscum]] atque [[Linguae Sorabicae|Suprasorabicum]] atque, si quod exstat, nomen in aliis linguis regionalibus. Si sedes est [[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] (Theodisce ''kreisfreie Städte''), urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta (Theodisce ''Große Kreisstadt''), aut simpliciter urbs, id quoque indicatur; non autem si sedes tantum commune est: ==== A ==== {{div col|3}} * [[Adorfium]]<ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Adorf/Vogtl.'' seu ''Adorf/Vogtland''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Adorf'')</small> * [[Aerimontium]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[Theodisce]] ''Arzberg''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Arzberg'')</small> * [[Alnetulum]]<ref name="Moser 1780"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Elterlein''; dialectaliter ''Alterle'')</small> * [[Alnetum (Saxonia)|Alnetum]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Bad Elster'')</small> * [[Amnis Castorum et Villa Giselberti]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[Theodisce]] ''Bobritzsch-Hilbersdorf'')</small> * [[Amnis Clarus et Bernardi]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Lauter-Bernsbach'')</small> * [[Amnis Veprium]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[Theodisce]] ''Bad Brambach''; [[Varisce]] ''Brambich'')</small> * [[Annaberga-Buchholzia]]<ref name="Egli 1893">Egli, J. J. (1893). ''Nomina Geographica: Sprach- und Sacherklärung von 42000 Geographischen Namen aller Erdräume''. [[Lipsia]]e: Friedrich Brandstetter.</ref> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Annaberg-Buchholz'')</small> * [[Antiqua Mitweida]]<ref name="IfSGuV 2008">Institut für Sächsische Geschichte und Volkskunde (2008). ''Altmittweida (antiqua Miteweide)''. Historisches Ortsverzeichnis von Sachsen [HOV]. </ref> <small>([[Theodisce]] ''Altmittweida'')</small> * [[Antiquus Mons (Saxonia)|Antiquus Mons]]<ref name="Hrubý 2024">Hrubý, P. (2014). Medieval Mining Centre of Buchberg in the Bohemian-Moravian Highlands: Metal Production in the Kingdom of Bohemia (13th-14th Centuries) (Antiquus Mons - Altenberg). ''Praehistorica'' 31 (2).</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Altenberg'')</small> * [[Apricirivus (Circulus terrae Misniensis)|Apricirivus]]<ref name="Moser 1780"/> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Ebersbach'')</small> * [[Apricirivus-Villa Geronis]]<ref name="Moser 1780">Moser, J. (1780). ''Corpus Iuris Evangelicorum Ecclesiastici: Complectens Statuta, Decreta et Ordinationes pro Rebus Ecclesiasticis''. Typis Christiani Friderici Schertzii.</ref><ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Ebersbach-Neugersdorf''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Habrachćicy-Nowe Jěžercy''; [[Supralusatice]] ''Aberschbuch-Gierschdurf'')</small> * [[Arnoldi Villa]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755">Schöttgen, C., & Kreysig, G. C. (1755). ''Diplomataria et scriptores historiae Germanicae medii aevi''. Altenburgi: Richter.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Arnsdorf''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Warnoćicy'')</small> * [[Auerbachium (Montes Metalliferi)|Auerbachium]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[Theodisce]] ''Auerbach'')</small> * [[Auerbachium Vogtlandiae]]<ref name="Mencken 1730"/> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] ''Auerbach/Vogtl.'' seu ''Auerbach/Vogtland''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Auerbach'')</small> * [[Augustoburgum]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Augustusburg'')</small> {{div col end}} ==== B ==== {{div col|3}} * [[Belgora-Schildavia]]<ref name="SS 2024">Sächsisches Staatsarchiv (2024). ''Regesta et diplomata episcopatus Misnensis: De vectigalibus fluminis Albis inter Belgoram et Misnam anno 979 concesis''. Hauptstaatsarchiv Dresden.</ref><ref name="Mencken 1728"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Belgern-Schildau'')</small> * [[Belina (Saxonia)|Belina]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Böhlen'')</small> * [[Boernichenium]]<ref name="Sehling 1902"/> <small>([[Theodisce]] ''Börnichen/Erzgeb.'' seu ''Börnichen/Erzgebirge'')</small> * [[Boesenbrunnum]]<ref name="Sehling 1902"/> <small>([[Theodisce]] ''Bösenbrunn'')</small> * [[Borna (Saxonia)|Borna]]<ref name="Gersdorf V 1865">Gersdorf, E. G. (Ed.) (1865). ''Codex Diplomaticus Saxoniae Regiae. Haupttheil I, Band 5: Urkundenbuch des Hochstifts Meissen''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] ''Borna''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Borno'')</small> * [[Borsdorfia]]<ref name="Leibniz 2021">Leibniz, G. W. (2021). ''Sämtliche Schriften und Briefe. Reihe I: Allgemeiner politischer und historischer Briefwechsel (Band 20: Juli 1701 – März 1702)''. Gottfried-Wilhelm-Leibniz-Bibliothek Hannover.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Borsdorf'')</small> * [[Boxberga (Saxonia)|Boxberga]]<ref name="Jecht 1920">Jecht, R. (Ed.) (1920). ''Codex Diplomaticus Lusatiae Superioris II, Band 1: Urkundenbuch der Stadt Görlitz und ihrer Klöster (1366)''. [[Gorlicium Germaniae|Gorlicii]]: Oberlausitzische Gesellschaft der Wissenschaften.</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Boxberg/O.L.''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Hamor'')</small> * [[Brandisa]]<ref name="Sehling 1902"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Brandis'')</small> * [[Breitenbrunnum (Montes Metalliferi)|Breitenbrunnum]] <small>([[Theodisce]] ''Breitenbrunn/Erzgeb.'' seu ''Breitenbrunn/Erzgebirge'')</small> * [[Budissa]]<ref name="Graesse"/> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] ''Bautzen''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Budyšin'')</small> * [[Burcardisdorfium]]<ref name="Sehling 1902"/> <small>([[Theodisce]] ''Burkhardtsdorf'')</small> * [[Burckavia]]<ref name="Sehling 1902"/> <small>([[Theodisce]] ''Burkau''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Porchow''; [[Supralusatice]] ''Burke'')</small> * [[Burgstadtium]]<ref name="AML 1724">Ab [[Alma Mater Lipsiensis|Alma Matre Lipsiensi]] (1724). ''Die Matrikel der Universität Leipzig: Register der Studiosi und akademischen Grade (Johannes Christopherus Schulze, Burgstadtium-Misnicus)''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Burgstädt'')</small> {{div col end}} ==== C ==== {{div col|3}} * [[Calemberga]]<ref name="Tschackert 1889">Tschackert, P. (Ed.) (1889). ''Briefwechsel des Antonius Corvinus''. Karl J. Trübner.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Callenberg'')</small> * [[Campus Alnorum]]<ref name="Moser 1780"/> <small>([[Theodisce]] ''Ellefeld'')</small> * [[Cavertizia]]<ref name="Posee 1882">Posse, O. (Ed.) (1882). ''Codex Diplomaticus Saxoniae Regiae: Haupttheil I, Band 1. Urkunden der Markgrafen von Meißen und Landgrafen von Thüringen (948–1099)''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Cavertitz'')</small> * [[Chemnicium]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Chemnitz''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Kamjenica'')</small> * [[Civitas Bernardi in Proprio]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Bernstadt auf dem Eigen'' seu ''Bernstadt a. d. Eigen''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Bjenadźicy'')</small> * [[Clausenitia]]<ref name="Posse 1881">Posse, O. (1881). ''Die Markgrafen von Meissen und das Haus Wettin: Im Zusammenhange mit der Geschichte des Reichs''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Claußnitz'')</small> * [[Colditia]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Colditz'')</small> * [[Cozwicia]]<ref name="Posee 1882"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Coswig'' seu ''Coswig bei Dresden''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Kosowiki'')</small> * [[Crimnicium]]<ref name="Gersdorf 1864">Gersdorf, E. G. (Ed.) (1864). ''Urkundenbuch del Hochstifts Meißen (Band 1)''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] ''Crimmitschau'' seu ''Crimmitzschau'' seu ''Krimmitschau'' seu ''Krimmitzschau'')</small> * [[Crinitzberga]]<ref name="Niels 1729">Niels, L. (Ed.) (1729). ''Opera omnia: De Marchia et finitimis Saxoniae regionibus''. Francofurti & Lipsiae.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Crinitzberg'')</small> * [[Crostwicia]]<ref name="Posse 1883">Posse, O. (Ed.) (1883). ''Codex Diplomaticus Saxoniae Regiae: Haupttheil I, Band 3. Urkunden der Markgrafen von Meißen und Landgrafen von Thüringen (1196–1234)''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Crostwitz''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Chrósćicy'')</small> * [[Crottendorfium]]<ref name="Wiessner 1937">Wiessner, H. (1937). ''Das Bistum Naumburg: Die Diözese'' (Vol. 1). Berolini: Walter de Gruyter & Co.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Crottendorf'')</small> * [[Cunionissilva]]<ref name="Posee 1882"/> <small>([[Theodisce]] ''Cunewalde''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Kumwałd''; [[Supralusatice]] ''Cunewaale'')</small> {{div col end}} ==== D ==== {{div col|3}} * [[Debelum]]<ref name="Graesse"/> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] ''Döbeln''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Doblin'')</small> * [[Delicia]]<ref name="Graesse"/> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] ''Delitzsch''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Delič'')</small> * [[Demicium-Thumicium]]<ref name="Gersdorf 1864"/><ref name="Ermisch 1899">Ermisch, H. (Ed.) (1899). ''Codex Diplomaticus Saxoniae Regiae: Haupttheil I, Band B-4. Urkunden der Markgrafen von Meißen (1381–1427)''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Demitz-Thumitz''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Zemicy-Tumicy'')</small> * [[Denheritium]]<ref name="Gersdorf 1864"/><ref name="Gersdorf 1864"/> <small>([[Theodisce]] ''Dennheritz'')</small> * [[Derium-Cyrenium]]<ref name="Ermisch 1899"/> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Diera-Zehren'')</small> * [[Desertum Elstri]]<ref name="Posse & Ermisch 1882">Posse, O., & Ermisch, H. (Ed.) (1882). ''Codex Diplomaticus Saxoniae Regiae: Urkunden der Markgrafen von Meißen und Landgrafen von Thüringen (948–1234)'' (Vol. 1). Giesecke & Devrient.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Elsterheide''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Halštrowska Hola'')</small> * [[Dippoldiswalda]]<ref name="Kleppisius 1804">Kleppisius, G. (1804). ''Epitaphium veneratae caniciei senioris Gregorii Kleppisii. En Neues allgemeines Intelligenzblatt für Literatur und Kunst''. Lipsiae: Johann Conrad Hinrichs.</ref> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Dippoldiswalde''; colloquialiter ''Dipps'')</small> * [[Doberschizium]]<ref name="Gersdorf 1864"/> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Doberschütz'')</small> * [[Dobrusium-Gussigium]]<ref name="Gersdorf 1864"/><ref name="Ermisch 1899"/> <small>([[Theodisce]] ''Doberschau-Gaußig''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Dobruša-Huska'')</small> * [[Doma (Saxonia)|Doma]]<ref name="Posern-Klett 1875">Posern-Klett, K. F. von (Ed.) (1875). ''Urkundenbuch der Städte Dresden und Pirna''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Dohma'')</small> * [[Dommitzia]]<ref name="Gersdorf 1864"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Dommitzsch''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Domič'')</small> * [[Doninburgum]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Dohna''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Donin'')</small> * [[Drebachium]]<ref name="Müller 1715"/> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Drebach'')</small> * [[Dresda]]<ref name="Graesse"/> <small>([[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[Caput (urbs)|caput]] [[Terra foederalis (Germania)|terrae foederalis]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Dresden''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Drježdźany''; [[Supralusatice]] ''Draasn'')</small> * [[Duba]]<ref name="Graesse"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Bad Düben'')</small> {{div col end}} ==== E ==== {{div col|3}} * [[Eilenburgum]]<ref name="Graesse"/> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] ''Eilenburg''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Jiłow'')</small> * [[Elsnigium]]<ref name="SS 1378">Sächsisches Staatsarchiv (1378). ''Ältere Urkunden: Landgrafen von Thüringen übereignen dem Kloster Buch das Dorf Elsnig (Elsnyg)''. Sächsisches Staatsarchiv.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Elsnig'')</small> * [[Elstro]]<ref name="Orbis Latinus E-M">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913?p=249&cq=Ludwigshafen%20u.a.&lang=en ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Elstra''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Halštrow'')</small> * [[Episcopi Insula]]<ref name="Graesse"/> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] ''Bischofswerda'' seu ''Schiebock''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Biskopicy''; [[Supralusatice]] ''Beschwere'' seu ''Schiebock'')</small> * [[Eppendorfium Misnicum]]<ref name="Kiesling 1753">Kiesling, J. R. (1753). ''Historia Concertationis Graecorum Latinorumque de Transsubstantiatione in Sacrae Eucharistiae Sacramento''. Ioannis Adami Bielckii.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eppendorf'')</small> {{div col end}} ==== F ==== {{div col|3}} * [[Falkenau]] * [[Falkenhain]] * [[Falkenstein/Vogtl.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Flöha]] <small>([[urbs]])</small> * [[Frankenberg (Saxe)|Frankenberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Frankenstein (Saxe)|Frankenstein]] * [[Frankenthal (Saxe)|Frankenthal]] * [[Frauenstein (Saxe)|Frauenstein]] <small>([[urbs]])</small> * [[Fraureuth]] * [[Freiberg (Saxe)|Freiberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Freital]] <small>([[urbs]])</small> * [[Frohburg]] <small>([[urbs]])</small> {{div col end}} ==== G ==== {{div col|3}} * [[Gablenz (Saxe)|Gablenz]] * [[Geising]] <small>([[urbs]])</small> * [[Geithain]] <small>([[urbs]])</small> * [[Gelenau/Erzgeb.]] * [[Geringswalde]] <small>([[urbs]])</small> * [[Gersdorf]] * [[Geyer (Saxe)|Geyer]] <small>([[urbs]])</small> * [[Glashütte]] <small>([[urbs]])</small> * [[Glaubitz]] * [[Glauchau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Göda]] * [[Gohrisch]] * [[Görlitz]] <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] '''')</small> * [[Gornau/Erzgeb.]] * [[Gornsdorf]] * [[Gottleubia-Mons Gieshubelus]]<ref name="Sehling 1902">Sehling, E. (1902). ''Die evangelischen Kirchenordnungen des XVI. Jahrhunderts. Band I: Sachsen (De parochia et inspectione Gottleubiae)''. Lipsiae: O. R. Reisland.</ref><ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Bad Gottleuba-Berggießhübel'')</small> * [[Grimma]] <small>([[urbs]])</small> * [[Gröditz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Groitzsch]] <small>([[urbs]])</small> * [[Großbothen]] * [[Groß Düben]] * [[Großdubrau]] * [[Großenhain]] <small>([[urbs]])</small> * [[Großharthau]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Hoarde'')</small> * [[Großhartmannsdorf]] * [[Großhennersdorf]] * [[Großnaundorf]] * [[Großolbersdorf]] * [[Großpösna]] * [[Großpostwitz]] * [[Großröhrsdorf]] <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Rihrschdurf'' seu ''Gaage'')</small> * [[Großrückerswalde]] * [[Großschirma]] <small>([[urbs]])</small> * [[Großschönau (Saxe)|Großschönau]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Grußschiene'')</small> * [[Großschweidnitz]] * [[Großtreben-Zwethau]] * [[Großweitzschen]] * [[Grünbach (Saxe)|Grünbach]] * [[Grünhain-Beierfeld]] <small>([[urbs]])</small> * [[Grünhainichen]] * [[Guttau]] {{div col end}} ==== H ==== {{div col|3}} * [[Hähnichen]] * [[Hainewalde]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Heenewaale'')</small> * [[Hainichen (urbs)|Hainichen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Halsbrücke]] * [[Hammerbrücke]] * [[Hartenstein (Saxe)|Hartenstein]] <small>([[urbs]])</small> * [[Hartha]] <small>([[urbs]])</small> * [[Hartmannsdorf (Saxe centrale)|Hartmannsdorf]] * [[Hartmannsdorf bei Kirchberg]] * [[Hartmannsdorf-Reichenau]] * [[Haselbachtal]] * [[Heidenau (Saxe)|Heidenau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Heidersdorf]] * [[Heinsdorfergrund]] * [[Henrici Villa]]<ref name="Gersdorf 1864"/> <small>([[Theodisce]] ''Dürrhennersdorf''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Suche Hendrichecy'')</small> * [[Hermsdorf/Erzgeb.]] * [[Herrnhut]] <small>([[urbs]])</small> * [[Hirschfeld (Saxe)|Hirschfeld]] * [[Hirschstein]] * [[Hochkirch]] * [[Höckendorf]] * [[Hohburg]] * [[Hohendubrau]] * [[Hohenstein-Ernstthal]] <small>([[urbs]])</small> * [[Hohndorf]] * [[Hohnstein]] <small>([[urbs]])</small> * [[Horka]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Hurke'')</small> * [[Hormersdorf]] * [[Hoyerswerda]] <small>([[urbs]])</small> {{div col end}} ==== I ==== {{div col|3}} * [[Ibenstoka]]<ref name="Posee 1882"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Eibenstock'')</small> * [[Indago Baltgeri]]<ref name="SS 1296">Sächsisches Staatsarchiv (1296). ''Urkunden und Grenzabgrenzungen des Ritterguts Belgershain im Erbamt Grimma (Indago Baltgeri)''. Hauptstaatsarchiv Dresden.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Belgershain'')</small> {{div col end}} ==== J ==== {{div col|3}} * [[Jahnsdorf/Erzgeb.]] * [[Jesewitz]] * [[Johanngeorgenstadt]] <small>([[urbs]])</small> * [[Jöhstadt]] <small>([[urbs]])</small> * [[Jonsdorf]] {{div col end}} ==== K ==== {{div col|3}} * [[Käbschütztal]] * [[Kamenz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Ketzerbachtal]] * [[Kirchberg (Saxe)|Kirchberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Kirnitzschtal]] * [[Kitzen]] * [[Kitzscher]] <small>([[urbs]])</small> * [[Klingenthal]] <small>([[urbs]])</small> * [[Klipphausen]] * [[Kodersdorf]] * [[Kohren-Sahlis]] <small>([[urbs]])</small> * [[Königsbrück]] <small>([[urbs]])</small> * [[Königsfeld (Saxe)|Königsfeld]] * [[Königshain (Görlitz)|Königshain]] (Görlitz) * [[Königshain-Wiederau]] * [[Königstein (Sächsische Schweiz)]] <small>([[urbs]])</small> * [[Königswalde]] * [[Königswartha]] * [[Kottmar (Gemeinde)|Kottmar]] * [[Krauschwitz (Saxe)|Krauschwitz]] * [[Kreba-Neudorf]] * [[Kreischa]] * [[Kriebstein]] * [[Krostitz]] * [[Kubschütz]] {{div col end}} ==== L ==== {{div col|3}} * [[Lampertswalde]] * [[Langenbernsdorf]] * [[Langenweißbach]] * [[Laußig]] * [[Laußnitz]] * [[Lauta]] <small>([[urbs]])</small> * [[Lawalde]] * [[Leisnig]] <small>([[urbs]])</small> * [[Lengefeld]] <small>([[urbs]])</small> * [[Lengenfeld (Saxe)|Lengenfeld]] <small>([[urbs]])</small> * [[Leuben-Schleinitz]] * [[Leubnitz]] * [[Leubsdorf (Saxe)|Leubsdorf]] * [[Leutersdorf (Saxe)|Leutersdorf]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Leckerschdurf'')</small> * [[Lichtenau (Saxe)|Lichtenau]] * [[Lichtenberg (Bautzen)|Lichtenberg]] (Bautzen) * [[Lichtenberg/Erzgeb.]] * [[Lichtenstein/Sa.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Lichtentanne]] * [[Liebschützberg]] * [[Liebstadt]] <small>([[urbs]])</small> * [[Limbach (Vogtland)|Limbach]] (Vogtland) * [[Limbach-Oberfrohna]] <small>([[urbs]])</small> * [[Lipsia]]<ref name="Graesse"/> <small>([[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Leipzig''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Lipsk''; [[Thuringico-Altosaxonice]] ''Leibzsch'')</small> * [[Löbau]] <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Liebe'')</small> * [[Löbnitz (Saxe)|Löbnitz]] * [[Lohmen (Saxe)|Lohmen]] * [[Lohsa]] * [[Lommatzsch]] <small>([[urbs]])</small> * [[Lößnitz (Saxe)|Lößnitz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Lugau/Erzgeb.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Lunzenau]] <small>([[urbs]])</small> {{div col end}} ==== M ==== {{div col|3}} * [[Machern]] * [[Malschwitz]] * [[Marienberg (Saxe)|Marienberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Markersdorf (Saxe)|Markersdorf]] * [[Markkleeberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Markneukirchen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Markranstädt]] <small>([[urbs]])</small> * [[Meerane]] <small>([[urbs]])</small> * [[Mehltheuer]] * [[Meißen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Mildenau]] * [[Mittelherwigsdorf]] * [[Mittweida]] <small>([[urbs]])</small> * [[Mochau]] * [[Mockrehna]] * [[Molendinorum Vallis (Saxonia)|Molendinorum Vallis]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[Theodisce]] ''Mühlental'')</small> * [[Mons Picae]]<ref name="Moser 1780"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Elsterberg'')</small> * [[Mons Praetorianus]]<ref name="Mencken 1728">Mencken, J. B. (1728). ''Scriptores rerum Germanicarum, praecipue Saxonicarum, in quibus scriptores aliquot rariotes nusquam adhuc editi''. [[Lipsia]]e: E. Martini; et: Mencken, J. B. (1728). ''Scriptores rerum Germanicarum, praecipue Saxonicarum'' (Tomus I). Lipsiae: Ioannes Christianus Martinus.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Amtsberg'')</small> * [[Montes (Saxonia)|Montes]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[Theodisce]] ''Bergen'')</small> * [[Morgenröthe-Rautenkranz]] * [[Moritzburg (Saxe)|Moritzburg]] * [[Mücka]] * [[Mügeln]] <small>([[urbs]])</small> * [[Müglitztal]] * [[Mühlau (Saxe)|Mühlau]] * [[Mühltroff]] <small>([[urbs]])</small> * [[Mulda/Sa.]] * [[Mülsen]] * [[Muscavia]]<ref name="UW 1685">Universität Wittenberg (1685). ''Album Academiae Vitebergensis: Tituli, inscriptiones et matriculae studiosorum (Johannes Henricus Cuntze, Muscavia-Lusatus)''. Ex officina typographica.</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Muskau''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Mužakow'')</small> * [[Mutzschen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Mylau]] <small>([[urbs]])</small> {{div col end}} ==== N ==== {{div col|3}} * [[Narsdorf]] * [[Naundorf (Saxe)|Naundorf]] * [[Naunhof]] <small>([[urbs]])</small> * [[Nauwalde]] * [[Nebelschütz]] * [[Neißeaue]] * [[Neovilla Germanica]]<ref name="Müller 1715">Müller, C. (1715). ''Saxoniae Electoralis Descriptio Historico-Geographica''. Lipsiae: Officina Gleditschiana.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Deutschneudorf'')</small> * [[Nerchau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Neschwitz]] * [[Netzschkau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Neuensalz]] * [[Neuhausen/Erzgeb.]] * [[Neukieritzsch]] * [[Neukirch (bei Königsbrück)|Neukirch]] (bei Königsbrück) * [[Neukirch (Lusace)|Neukirch]] (Lusace) <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Neungirch'')</small> * [[Neukirchen/Erzgeb.]] * [[Neukirchen/Pleiße]] * [[Neukyhna]] * [[Neumark (Saxe)|Neumark]] * [[Neusalza-Spremberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Neustadt in Sachsen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Neustadt/Vogtl.]] * [[Niederau]] * [[Niederdorf (Saxe)|Niederdorf]] * [[Niederfrohna]] * [[Niederstriegis]] * [[Niederwiesa]] * [[Niederwürschnitz]] * [[Niesky]] <small>([[urbs]])</small> * [[Nossen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Nünchritz]] {{div col end}} ==== O ==== {{div col|3}} * [[Obergurig]] * [[Oberlungwitz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Oberschöna]] * [[Oberwiera]] * [[Oberwiesenthal]] <small>([[urbs]])</small> * [[Oderwitz]] * [[Oederan]] <small>([[urbs]])</small> * [[Oelsnitz/Erzgeb.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Oelsnitz/Vogtl.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Ohorn]] * [[Olbernhau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Olbersdorf]] * [[Oppach]] <small>([[Theodisce]] '''' et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Uppch'')</small> * [[Oschatz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Oßling]] * [[Ostrau (Saxe)|Ostrau]] * [[Ostritz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Ottendorf-Okrilla]] * [[Otterwisch]] * [[Owa-Palus Slemensis]]<ref name="">Urkundenbuch des Hochstifts Naumburg (1999). ''Regesta et diplomata episcopatus Naumburgensis (1207-1304)''. (Ed. ab H. J. Kirsch). [[Colonia Agrippina|Coloniae Agrippinae]]: Böhlau Verlag.</ref><ref name="Mencken 1730">Mencken, J. B. (1730). ''Scriptores rerum Germanicarum, praecipue Saxonicarum, in quibus scriptores aliquot rariotes nusquam adhuc editi''. Lipsiae: E. Martini.</ref> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Aue-Bad Schlema'')</small> * [[Oybin]] {{div col end}} ==== P ==== {{div col|3}} * [[Palus Regia]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Bad Lausick'')</small> * [[Panschwitz-Kuckau]] * [[Parthenstein]] * [[Pausa (Saxe)|Pausa]] <small>([[urbs]])</small> * [[Pegau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Penig]] <small>([[urbs]])</small> * [[Petra Ursi (Saxonia)|Petra Ursi]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Bärenstein'')</small> * [[Pfaffroda]] * [[Pirna (urbs)|Pirna]] <small>([[urbs]])</small> * [[Plauen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Pobershau]] * [[Pockau]] * [[Pöhl]] * [[Porschdorf]] * [[Pratum Alnorum]]<ref name="Moser 1780"/> <small>([[Theodisce]] ''Erlau'')</small> * [[Pratum Capreoli]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[Theodisce]] ''Bockau''; dialectaliter ''Bucke'')</small> * [[Pretzschendorf]] * [[Priestewitz]] * [[Pulsnitz]] <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Bolzns'')</small> * [[Puschwitz]] {{div col end}} ==== Q ==== {{div col|3}} * [[Quercetum (Saxonia)|Quercetum]]<ref name="Cellarius 1703">Cellarius, C. (1703). ''Notitia Orbis Antiqui, sive Geographia Plenior, ab Ortum Rerumpublicarum ad Constantinorum Tempora''. Impensis Ioannis Friderici Gleditschii.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eichigt''; [[Varisce]] ''Maechlicht'' seu ''Machlich)'')</small> * [[Quitzdorf am See]] {{div col end}} ==== R ==== {{div col|3}} * [[Rabenau (Saxe)|Rabenau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Räckelwitz]] * [[Rackwitz]] * [[Radeberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Radebeul]] <small>([[urbs]])</small> * [[Radeburg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Radibor]] * [[Ralbitz-Rosenthal]] * [[Rammenau]] * [[Raschau-Markersbach]] * [[Rathen]] * [[Rathmannsdorf]] * [[Rechenberg-Bienenmühle]] * [[Regis-Breitingen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Reichenbach im Vogtland]] <small>([[urbs]])</small> * [[Reichenbach (Haute-Lusace)|Reichenbach]] <small>([[urbs]])</small> (Haute-Lusace) * [[Reinhardtsdorf-Schöna]] * [[Reinsberg (Saxe)|Reinsberg]] * [[Reinsdorf (Saxe)|Reinsdorf]] * [[Remse]] * [[Reuth (Saxe)|Reuth]] * [[Riesa]] <small>([[urbs]])</small> * [[Rietschen]] * [[Rochlitz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Röderaue]] * [[Rodewisch]] <small>([[urbs]])</small> * [[Rosenbach]] * [[Rosenthal-Bielatal]] * [[Rossau (Saxe)|Rossau]] * [[Roßwein]] <small>([[urbs]])</small> * [[Rötha]] <small>([[urbs]])</small> * [[Rothenburg (Haute-Lusace)|Rothenburg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Rudigerivilla Arida-Theodericibachium]]<ref name="Posee 1882"/><ref name="Gersdorf 1864"/> <small>([[Theodisce]] ''Dürrröhrsdorf-Dittersbach'')</small> {{div col end}} ==== S ==== {{div col|3}} * [[Sayda]] <small>([[urbs]])</small> * [[Scheibenberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Schirgiswalde-Kirschau]] <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Schirgswaale-Kirsche'')</small> * [[Schkeuditz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Schleife (Saxe)|Schleife]] * [[Schlettau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Schmiedeberg (Saxe)|Schmiedeberg]] * [[Schmölln-Putzkau]] * [[Schneeberg (Saxe)|Schneeberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Schönau-Berzdorf]] * [[Schönbach (Saxe)|Schönbach]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Schimmch'')</small> * [[Schönberg (Saxe)|Schönberg]] * [[Schöneck/Vogtl.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Schönfeld (Saxe)|Schönfeld]] * [[Schönheide]] * [[Schönteichen]] * [[Schönwölkau]] * [[Schöpstal]] * [[Schwarzenberg/Erzgeb.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Schwepnitz]] * [[Sebnitz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Securiferi Roturatio]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Beilrode'')</small> * [[Seelitz]] * [[Sehmatal]] * [[Seiffen/Erzgeb.]] * [[Seifhennersdorf]] <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Hennerschdurf'')</small> * [[Sitavia]]<ref name="Graesse"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Zittau'' et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Žitawa''; [[Supralusatice]] ''Sitte'')</small> * [[Sohland an der Spree]] * [[Sohland am Rotstein]] * [[Sornzig-Ablaß]] * [[Sosa (Saxe)|Sosa]] * [[Spreetal]] * [[Stadt Wehlen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Stauchitz]] * [[St. Egidien]] * [[Steina]] * [[Steinberg (Saxe)|Steinberg]] * [[Steinigtwolmsdorf]] <small>([[Theodisce]] '''' et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Wunnsdurf'' seu ''Wumpe'' seu ''Steenigwupte'')</small> * [[Stollberg/Erzgeb.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Stolpen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Strahwalde]] * [[Strehla]] <small>([[urbs]])</small> * [[Striegistal]] * [[Struppen]] * [[Stützengrün]] * [[Syrau]] {{div col end}} ==== T ==== {{div col|3}} * [[Tannenberg (Sachsen)|Tannenberg]] * [[Tannenbergsthal]] * [[Taucha]] <small>([[urbs]])</small> * [[Taura]] * [[Tauscha]] * [[Thalheim/Erzgeb.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Thallwitz]] * [[Tharandt]] <small>([[urbs]])</small> * [[Thermalbad Wiesenbad]] * [[Theuma]] * [[Thiendorf]] * [[Thum]] <small>([[urbs]])</small> * [[Thümmlitzwalde]] * [[Tirpersdorf]] * [[Tollanum]]<ref name="Orbis Latinus N-Z">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&cq=M%C3%BCnchen&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Dahlen''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Dolan'')</small> * [[Torgau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Trebendorf]] * [[Trebnicia Elstri]]<ref name="Friedrich 1904">Friedrich, G. (Ed.) (1904). ''Codex Diplomaticus et Epistolaris Regni Bohemiae'' (Vol. 1). Sumptibus Comitiorum Regni Bohemiae.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Elstertrebnitz'')</small> * [[Trebsen/Mulde]] <small>([[urbs]])</small> * [[Treuen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Triebel/Vogtl.]] * [[Triebischtal]] * [[Trimurica]]<ref name="Posse 1883"/><ref name="Hanspach 2014">Hanspach, D. (2024). ''Silva, nemus, merica, forestum: Die ältesten schriftlichen Wald- und Heidebelege im Lehnbuch Friedrich des Strengen''. In ''Arbeits- und Forschungsberichte zur sächsischen Bodendenkmalpflege'' (Band 32). Dresdae: Landesamt für Archäologie Sachsen.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Dreiheide'')</small> * [[Trossin]] {{div col end}} ==== V ==== {{div col|3}} * [[Vallis Ignominiosa]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Schandau''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Žandow'')</small> * [[Vallis Lutosa]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[Theodisce]] ''Bahretal'')</small> * [[Villa Bavari]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[Theodisce]] ''Beiersdorf''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Bejerecy'')</small> * [[Villa Bernardi (Circulus terrae Zviccaviensis)|Villa Bernardi]] <small>(in [[Circulus terrae Zviccaviensis|Circulo terrae Zviccaviensi]]<ref name="CTZ">Fingitur nomen "Circulus terrae Zviccaviensis" -Theodisce ''Landkreis Zwickau'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Cygnea]]m" -ad quod gentilicium "Zviccaviensis-e" refertur-, vide {{Graesse}}. Quo de gentilicio, confer "[[Codex Statutorum Zviccaviensium|Codex Statutorum Zviccaviensium]]", anno [[1348]] scriptum.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Bernsdorf'')</small> * [[Villa Bernardi (Lusatia Superior)|Villa Bernardi]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[urbs]])</small> (in [[Lusatia superior|Lusatia Superior]]e) <small>([[Theodisce]] ''Bernsdorf''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Njedźichow'')</small> * [[Villa Bertholdi Montana]]<ref name="Prochno 1939">Prochno, J. (1939). ''Zittauer Urkundenbuch, Band 1: Regesten zur Geschichte der Stadt und des Landes Zittau 1234–1437''. [[Sitavia]]e: Mitteilungen del Zittauer Geschichts- und Museumsvereins.</ref><ref name="Mencken 1728"/> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Bertsdorf-Hörnitz'')</small> * [[Villa Boni]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[Theodisce]] ''Bennewitz'')</small> * [[Villa Chemnitzia]]<ref name="Buddeus 1704">Buddeus, J. F. (1704). ''Historia iuris naturalis, seculi iussu et auctoritate potissimum Samuelis Pufendorfii restituti''. Halae Magdeburgicae: Typis et impensis Ioannis Friderici Zeitleri.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Dorfchemnitz'' seu ''Dorfchemnitz bei Sayda'')</small> * [[Villa Ernfridi]]<ref name="SS 1490">Sächsisches Staatsarchiv (1490). ''Ältere Urkunden: Andreas Trapp, Verweser des Altars Johannes’ des Täufers in der Pfarrkirche Ehrenfriedersdorf (Ernfridißdorff)''. Sächsisches Staatsarchiv.</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Ehrenfriedersdorf'')</small> * [[Villa Indaginis]]<ref name="Posse 1881"/> <small>([[Theodisce]] ''Dorfhain'')</small> * [[Villa Panis]]<ref name="Mencken 1730"/> <small>([[Theodisce]] ''Bannewitz'')</small> {{div col end}} ==== W ==== {{div col|3}} * [[Wachau (Saxe)|Wachau]] * [[Waldenbourg (Saxe)|Waldenbourg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Waldheim]] <small>([[urbs]])</small> * [[Waldhufen-Vierkirchen]] * [[Wechselburg]] * [[Weinböhla]] * [[Weischlitz]] * [[Weißenberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Weißenborn/Erzgeb.]] * [[Weißig am Raschütz]] * [[Weißkeißel]] * [[Weißwasser]] <small>([[urbs]])</small> * [[Werda]] * [[Werdau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Wermsdorf]] * [[Wiedemar]] * [[Wiednitz]] * [[Wildenfels]] <small>([[urbs]])</small> * [[Wildenhain]] * [[Wilkau-Haßlau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Wilsdruff]] <small>([[urbs]])</small> * [[Wilthen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Wittichenau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Wolkenstein (Saxe)|Wolkenstein]] <small>([[urbs]])</small> * [[Wülknitz]] * [[Wurzen]] <small>([[urbs]])</small> {{div col end}} ==== Z ==== {{div col|3}} * [[Zabeltitz]] * [[Zeithain]] * [[Zettlitz]] * [[Ziegra-Knobelsdorf]] * [[Zinna]] * [[Zöblitz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Zschadraß]] * [[Zschaitz-Ottewig]] * [[Zschepplin]] * [[Zschopau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Zschorlau]] * [[Zwenkau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Zwickau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Zwochau]] * [[Zwönitz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Zwota]] {{div col end}} ==Notae== <references /> [[Categoria:Urbes Saxoniae]] oo1y3k3sm1thjp8bmpyg29z0vp9gogm 3964425 3964412 2026-06-11T23:37:35Z Cyprianus Marcus 66550 3964425 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Municipalities in Saxony.svg|thumb|550px|Urbes et communia [[Saxonia]]e (Kalendis Ianuariis anni 2023).]] '''Index [[urbs|urbium]] et [[commune|communium]] in [[Saxonia]]''' omnes sedes in [[Terra foederalis (Germania)|Civitate Foederata Libera]] Saxoniae recenset. [[Terra foederalis (Germania)|Civitas Foederata Libera]] [[Germania|Germanica]] [[Saxonia]], e [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuariis]] anni [[2023]], ex universis 418 sedibus politice sui iuris constat. Quae ita distribuuntur: * 169 urbes ([[Theodisce]] ''Städte''), quarum: ** tres [[Index circulorum Germanicorum|circuli urbani]] (Theodisce ''kreisfreie Städte''), inter quas [[Caput (urbs)|caput]] [[Terra foederalis (Germania)|terrae foederalis]] [[Dresda]] est; ** 166 urbes magnae [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiectae (Theodisce ''kreisangehörige Städte''); * 249 communium circulo subiecta. 158 sedes, quarum 48 urbes, ad negotia administrationis suae gerenda in 64 consociationes administrativas (Theodisce ''Verwaltungsgemeinschaften'') et 21 communia in sex foedera administrativa (Theodisce ''Verwaltungsverbände'') coierunt. Die [[3 Octobris]] anni [[1990]] adhuc 1626 sedes exstabant. Quarum numerus, ex illo tempore, ad circiter quartam partem imminutus est.<ref name="Entwicklung">''Entwicklung der Verwaltungsgliederung des Freistaates Sachsen'' (Theodisce). Ab Officio Statistico Regionalis Liberae Civitatis Saxoniae, die 4 Ianuarii 2021.</ref> Index sequens omnes sedes Saxoniae politice sui iuris sub nominibus officialibus recenset. Ad latus nominis Latini cuiusque sedis apparet etiam nomen officiale [[lingua Theodisca|Theodiscum]] atque [[Linguae Sorabicae|Suprasorabicum]] atque, si quod exstat, nomen in aliis linguis regionalibus. Si sedes est [[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] (Theodisce ''kreisfreie Städte''), urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta (Theodisce ''Große Kreisstadt''), aut simpliciter urbs, id quoque indicatur; non autem si sedes tantum commune est: ==== A ==== {{div col|3}} * [[Adorfium]]<ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Adorf/Vogtl.'' seu ''Adorf/Vogtland''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Adorf'')</small> * [[Aerimontium]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[Theodisce]] ''Arzberg''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Arzberg'')</small> * [[Alnetulum]]<ref name="Moser 1780"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Elterlein''; [[Metalliferomontane]] ''Alterle'')</small> * [[Alnetum (Saxonia)|Alnetum]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Bad Elster'')</small> * [[Amnis Castorum et Villa Giselberti]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[Theodisce]] ''Bobritzsch-Hilbersdorf'')</small> * [[Amnis Clarus et Bernardi]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Lauter-Bernsbach'')</small> * [[Amnis Veprium]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[Theodisce]] ''Bad Brambach''; [[Varisce]] ''Brambich'')</small> * [[Annaberga-Buchholzia]]<ref name="Egli 1893">Egli, J. J. (1893). ''Nomina Geographica: Sprach- und Sacherklärung von 42000 Geographischen Namen aller Erdräume''. [[Lipsia]]e: Friedrich Brandstetter.</ref> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Annaberg-Buchholz'')</small> * [[Antiqua Mitweida]]<ref name="IfSGuV 2008">Institut für Sächsische Geschichte und Volkskunde (2008). ''Altmittweida (antiqua Miteweide)''. Historisches Ortsverzeichnis von Sachsen [HOV]. </ref> <small>([[Theodisce]] ''Altmittweida'')</small> * [[Antiquus Mons (Saxonia)|Antiquus Mons]]<ref name="Hrubý 2024">Hrubý, P. (2014). Medieval Mining Centre of Buchberg in the Bohemian-Moravian Highlands: Metal Production in the Kingdom of Bohemia (13th-14th Centuries) (Antiquus Mons - Altenberg). ''Praehistorica'' 31 (2).</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Altenberg'')</small> * [[Apricirivus (Circulus terrae Misniensis)|Apricirivus]]<ref name="Moser 1780"/> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Ebersbach'')</small> * [[Apricirivus-Villa Geronis]]<ref name="Moser 1780">Moser, J. (1780). ''Corpus Iuris Evangelicorum Ecclesiastici: Complectens Statuta, Decreta et Ordinationes pro Rebus Ecclesiasticis''. Typis Christiani Friderici Schertzii.</ref><ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Ebersbach-Neugersdorf''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Habrachćicy-Nowe Jěžercy''; [[Supralusatice]] ''Aberschbuch-Gierschdurf'')</small> * [[Arnoldi Villa]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755">Schöttgen, C., & Kreysig, G. C. (1755). ''Diplomataria et scriptores historiae Germanicae medii aevi''. Altenburgi: Richter.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Arnsdorf''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Warnoćicy'')</small> * [[Auerbachium (Montes Metalliferi)|Auerbachium]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[Theodisce]] ''Auerbach'')</small> * [[Auerbachium Vogtlandiae]]<ref name="Mencken 1730"/> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] ''Auerbach/Vogtl.'' seu ''Auerbach/Vogtland''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Auerbach'')</small> * [[Augustoburgum]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Augustusburg'')</small> {{div col end}} ==== B ==== {{div col|3}} * [[Belgora-Schildavia]]<ref name="SS 2024">Sächsisches Staatsarchiv (2024). ''Regesta et diplomata episcopatus Misnensis: De vectigalibus fluminis Albis inter Belgoram et Misnam anno 979 concesis''. Hauptstaatsarchiv Dresden.</ref><ref name="Mencken 1728"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Belgern-Schildau'')</small> * [[Belina (Saxonia)|Belina]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Böhlen'')</small> * [[Boernichenium]]<ref name="Sehling 1902"/> <small>([[Theodisce]] ''Börnichen/Erzgeb.'' seu ''Börnichen/Erzgebirge'')</small> * [[Boesenbrunnum]]<ref name="Sehling 1902"/> <small>([[Theodisce]] ''Bösenbrunn'')</small> * [[Borna (Saxonia)|Borna]]<ref name="Gersdorf V 1865">Gersdorf, E. G. (Ed.) (1865). ''Codex Diplomaticus Saxoniae Regiae. Haupttheil I, Band 5: Urkundenbuch des Hochstifts Meissen''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] ''Borna''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Borno'')</small> * [[Borsdorfia]]<ref name="Leibniz 2021">Leibniz, G. W. (2021). ''Sämtliche Schriften und Briefe. Reihe I: Allgemeiner politischer und historischer Briefwechsel (Band 20: Juli 1701 – März 1702)''. Gottfried-Wilhelm-Leibniz-Bibliothek Hannover.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Borsdorf'')</small> * [[Boxberga (Saxonia)|Boxberga]]<ref name="Jecht 1920">Jecht, R. (Ed.) (1920). ''Codex Diplomaticus Lusatiae Superioris II, Band 1: Urkundenbuch der Stadt Görlitz und ihrer Klöster (1366)''. [[Gorlicium Germaniae|Gorlicii]]: Oberlausitzische Gesellschaft der Wissenschaften.</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Boxberg/O.L.''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Hamor'')</small> * [[Brandisa]]<ref name="Sehling 1902"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Brandis'')</small> * [[Breitenbrunnum (Montes Metalliferi)|Breitenbrunnum]] <small>([[Theodisce]] ''Breitenbrunn/Erzgeb.'' seu ''Breitenbrunn/Erzgebirge'')</small> * [[Budissa]]<ref name="Graesse"/> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] ''Bautzen''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Budyšin'')</small> * [[Burcardisdorfium]]<ref name="Sehling 1902"/> <small>([[Theodisce]] ''Burkhardtsdorf'')</small> * [[Burckavia]]<ref name="Sehling 1902"/> <small>([[Theodisce]] ''Burkau''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Porchow''; [[Supralusatice]] ''Burke'')</small> * [[Burgstadtium]]<ref name="AML 1724">Ab [[Alma Mater Lipsiensis|Alma Matre Lipsiensi]] (1724). ''Die Matrikel der Universität Leipzig: Register der Studiosi und akademischen Grade (Johannes Christopherus Schulze, Burgstadtium-Misnicus)''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Burgstädt'')</small> {{div col end}} ==== C ==== {{div col|3}} * [[Calemberga]]<ref name="Tschackert 1889">Tschackert, P. (Ed.) (1889). ''Briefwechsel des Antonius Corvinus''. Karl J. Trübner.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Callenberg'')</small> * [[Campus Alnorum]]<ref name="Moser 1780"/> <small>([[Theodisce]] ''Ellefeld'')</small> * [[Cavertizia]]<ref name="Posee 1882">Posse, O. (Ed.) (1882). ''Codex Diplomaticus Saxoniae Regiae: Haupttheil I, Band 1. Urkunden der Markgrafen von Meißen und Landgrafen von Thüringen (948–1099)''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Cavertitz'')</small> * [[Chemnicium]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Chemnitz''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Kamjenica'')</small> * [[Civitas Bernardi in Proprio]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Bernstadt auf dem Eigen'' seu ''Bernstadt a. d. Eigen''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Bjenadźicy'')</small> * [[Clausenitia]]<ref name="Posse 1881">Posse, O. (1881). ''Die Markgrafen von Meissen und das Haus Wettin: Im Zusammenhange mit der Geschichte des Reichs''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Claußnitz'')</small> * [[Colditia]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Colditz'')</small> * [[Cozwicia]]<ref name="Posee 1882"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Coswig'' seu ''Coswig bei Dresden''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Kosowiki'')</small> * [[Crimnicium]]<ref name="Gersdorf 1864">Gersdorf, E. G. (Ed.) (1864). ''Urkundenbuch del Hochstifts Meißen (Band 1)''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] ''Crimmitschau'' seu ''Crimmitzschau'' seu ''Krimmitschau'' seu ''Krimmitzschau'')</small> * [[Crinitzberga]]<ref name="Niels 1729">Niels, L. (Ed.) (1729). ''Opera omnia: De Marchia et finitimis Saxoniae regionibus''. Francofurti & Lipsiae.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Crinitzberg'')</small> * [[Crostwicia]]<ref name="Posse 1883">Posse, O. (Ed.) (1883). ''Codex Diplomaticus Saxoniae Regiae: Haupttheil I, Band 3. Urkunden der Markgrafen von Meißen und Landgrafen von Thüringen (1196–1234)''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Crostwitz''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Chrósćicy'')</small> * [[Crottendorfium]]<ref name="Wiessner 1937">Wiessner, H. (1937). ''Das Bistum Naumburg: Die Diözese'' (Vol. 1). Berolini: Walter de Gruyter & Co.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Crottendorf'')</small> * [[Cunionissilva]]<ref name="Posee 1882"/> <small>([[Theodisce]] ''Cunewalde''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Kumwałd''; [[Supralusatice]] ''Cunewaale'')</small> {{div col end}} ==== D ==== {{div col|3}} * [[Debelum]]<ref name="Graesse"/> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] ''Döbeln''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Doblin'')</small> * [[Delicia]]<ref name="Graesse"/> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] ''Delitzsch''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Delič'')</small> * [[Demicium-Thumicium]]<ref name="Gersdorf 1864"/><ref name="Ermisch 1899">Ermisch, H. (Ed.) (1899). ''Codex Diplomaticus Saxoniae Regiae: Haupttheil I, Band B-4. Urkunden der Markgrafen von Meißen (1381–1427)''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Demitz-Thumitz''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Zemicy-Tumicy'')</small> * [[Denheritium]]<ref name="Gersdorf 1864"/><ref name="Gersdorf 1864"/> <small>([[Theodisce]] ''Dennheritz'')</small> * [[Derium-Cyrenium]]<ref name="Ermisch 1899"/> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Diera-Zehren'')</small> * [[Desertum Elstri]]<ref name="Posse & Ermisch 1882">Posse, O., & Ermisch, H. (Ed.) (1882). ''Codex Diplomaticus Saxoniae Regiae: Urkunden der Markgrafen von Meißen und Landgrafen von Thüringen (948–1234)'' (Vol. 1). Giesecke & Devrient.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Elsterheide''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Halštrowska Hola'')</small> * [[Dippoldiswalda]]<ref name="Kleppisius 1804">Kleppisius, G. (1804). ''Epitaphium veneratae caniciei senioris Gregorii Kleppisii. En Neues allgemeines Intelligenzblatt für Literatur und Kunst''. Lipsiae: Johann Conrad Hinrichs.</ref> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Dippoldiswalde''; colloquialiter ''Dipps'')</small> * [[Doberschizium]]<ref name="Gersdorf 1864"/> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Doberschütz'')</small> * [[Dobrusium-Gussigium]]<ref name="Gersdorf 1864"/><ref name="Ermisch 1899"/> <small>([[Theodisce]] ''Doberschau-Gaußig''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Dobruša-Huska'')</small> * [[Doma (Saxonia)|Doma]]<ref name="Posern-Klett 1875">Posern-Klett, K. F. von (Ed.) (1875). ''Urkundenbuch der Städte Dresden und Pirna''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Dohma'')</small> * [[Dommitzia]]<ref name="Gersdorf 1864"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Dommitzsch''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Domič'')</small> * [[Doninburgum]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Dohna''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Donin'')</small> * [[Drebachium]]<ref name="Müller 1715"/> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Drebach'')</small> * [[Dresda]]<ref name="Graesse"/> <small>([[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[Caput (urbs)|caput]] [[Terra foederalis (Germania)|terrae foederalis]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Dresden''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Drježdźany''; [[Supralusatice]] ''Draasn'')</small> * [[Duba]]<ref name="Graesse"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Bad Düben'')</small> {{div col end}} ==== E ==== {{div col|3}} * [[Eilenburgum]]<ref name="Graesse"/> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] ''Eilenburg''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Jiłow'')</small> * [[Elsnigium]]<ref name="SS 1378">Sächsisches Staatsarchiv (1378). ''Ältere Urkunden: Landgrafen von Thüringen übereignen dem Kloster Buch das Dorf Elsnig (Elsnyg)''. Sächsisches Staatsarchiv.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Elsnig'')</small> * [[Elstro]]<ref name="Orbis Latinus E-M">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913?p=249&cq=Ludwigshafen%20u.a.&lang=en ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Elstra''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Halštrow'')</small> * [[Episcopi Insula]]<ref name="Graesse"/> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] ''Bischofswerda'' seu ''Schiebock''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Biskopicy''; [[Supralusatice]] ''Beschwere'' seu ''Schiebock'')</small> * [[Eppendorfium Misnicum]]<ref name="Kiesling 1753">Kiesling, J. R. (1753). ''Historia Concertationis Graecorum Latinorumque de Transsubstantiatione in Sacrae Eucharistiae Sacramento''. Ioannis Adami Bielckii.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eppendorf'')</small> {{div col end}} ==== F ==== {{div col|3}} * [[Falkenau]] * [[Falkenhain]] * [[Falkenstein/Vogtl.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Flöha]] <small>([[urbs]])</small> * [[Frankenberg (Saxe)|Frankenberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Frankenstein (Saxe)|Frankenstein]] * [[Frankenthal (Saxe)|Frankenthal]] * [[Frauenstein (Saxe)|Frauenstein]] <small>([[urbs]])</small> * [[Fraureuth]] * [[Freiberg (Saxe)|Freiberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Freital]] <small>([[urbs]])</small> * [[Frohburg]] <small>([[urbs]])</small> {{div col end}} ==== G ==== {{div col|3}} * [[Gablenz (Saxe)|Gablenz]] * [[Geising]] <small>([[urbs]])</small> * [[Geithain]] <small>([[urbs]])</small> * [[Gelenau/Erzgeb.]] * [[Geringswalde]] <small>([[urbs]])</small> * [[Gersdorf]] * [[Geyer (Saxe)|Geyer]] <small>([[urbs]])</small> * [[Glashütte]] <small>([[urbs]])</small> * [[Glaubitz]] * [[Glauchau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Göda]] * [[Gohrisch]] * [[Görlitz]] <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] '''')</small> * [[Gornau/Erzgeb.]] * [[Gornsdorf]] * [[Gottleubia-Mons Gieshubelus]]<ref name="Sehling 1902">Sehling, E. (1902). ''Die evangelischen Kirchenordnungen des XVI. Jahrhunderts. Band I: Sachsen (De parochia et inspectione Gottleubiae)''. Lipsiae: O. R. Reisland.</ref><ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Bad Gottleuba-Berggießhübel'')</small> * [[Grimma]] <small>([[urbs]])</small> * [[Gröditz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Groitzsch]] <small>([[urbs]])</small> * [[Großbothen]] * [[Groß Düben]] * [[Großdubrau]] * [[Großenhain]] <small>([[urbs]])</small> * [[Großharthau]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Hoarde'')</small> * [[Großhartmannsdorf]] * [[Großhennersdorf]] * [[Großnaundorf]] * [[Großolbersdorf]] * [[Großpösna]] * [[Großpostwitz]] * [[Großröhrsdorf]] <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Rihrschdurf'' seu ''Gaage'')</small> * [[Großrückerswalde]] * [[Großschirma]] <small>([[urbs]])</small> * [[Großschönau (Saxe)|Großschönau]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Grußschiene'')</small> * [[Großschweidnitz]] * [[Großtreben-Zwethau]] * [[Großweitzschen]] * [[Grünbach (Saxe)|Grünbach]] * [[Grünhain-Beierfeld]] <small>([[urbs]])</small> * [[Grünhainichen]] * [[Guttau]] {{div col end}} ==== H ==== {{div col|3}} * [[Hähnichen]] * [[Hainewalde]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Heenewaale'')</small> * [[Hainichen (urbs)|Hainichen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Halsbrücke]] * [[Hammerbrücke]] * [[Hartenstein (Saxe)|Hartenstein]] <small>([[urbs]])</small> * [[Hartha]] <small>([[urbs]])</small> * [[Hartmannsdorf (Saxe centrale)|Hartmannsdorf]] * [[Hartmannsdorf bei Kirchberg]] * [[Hartmannsdorf-Reichenau]] * [[Haselbachtal]] * [[Heidenau (Saxe)|Heidenau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Heidersdorf]] * [[Heinsdorfergrund]] * [[Henrici Villa]]<ref name="Gersdorf 1864"/> <small>([[Theodisce]] ''Dürrhennersdorf''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Suche Hendrichecy'')</small> * [[Hermsdorf/Erzgeb.]] * [[Herrnhut]] <small>([[urbs]])</small> * [[Hirschfeld (Saxe)|Hirschfeld]] * [[Hirschstein]] * [[Hochkirch]] * [[Höckendorf]] * [[Hohburg]] * [[Hohendubrau]] * [[Hohenstein-Ernstthal]] <small>([[urbs]])</small> * [[Hohndorf]] * [[Hohnstein]] <small>([[urbs]])</small> * [[Horka]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Hurke'')</small> * [[Hormersdorf]] * [[Hoyerswerda]] <small>([[urbs]])</small> {{div col end}} ==== I ==== {{div col|3}} * [[Ibenstoka]]<ref name="Posee 1882"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Eibenstock'')</small> * [[Indago Baltgeri]]<ref name="SS 1296">Sächsisches Staatsarchiv (1296). ''Urkunden und Grenzabgrenzungen des Ritterguts Belgershain im Erbamt Grimma (Indago Baltgeri)''. Hauptstaatsarchiv Dresden.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Belgershain'')</small> {{div col end}} ==== J ==== {{div col|3}} * [[Jahnsdorf/Erzgeb.]] * [[Jesewitz]] * [[Johanngeorgenstadt]] <small>([[urbs]])</small> * [[Jöhstadt]] <small>([[urbs]])</small> * [[Jonsdorf]] {{div col end}} ==== K ==== {{div col|3}} * [[Käbschütztal]] * [[Kamenz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Ketzerbachtal]] * [[Kirchberg (Saxe)|Kirchberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Kirnitzschtal]] * [[Kitzen]] * [[Kitzscher]] <small>([[urbs]])</small> * [[Klingenthal]] <small>([[urbs]])</small> * [[Klipphausen]] * [[Kodersdorf]] * [[Kohren-Sahlis]] <small>([[urbs]])</small> * [[Königsbrück]] <small>([[urbs]])</small> * [[Königsfeld (Saxe)|Königsfeld]] * [[Königshain (Görlitz)|Königshain]] (Görlitz) * [[Königshain-Wiederau]] * [[Königstein (Sächsische Schweiz)]] <small>([[urbs]])</small> * [[Königswalde]] * [[Königswartha]] * [[Kottmar (Gemeinde)|Kottmar]] * [[Krauschwitz (Saxe)|Krauschwitz]] * [[Kreba-Neudorf]] * [[Kreischa]] * [[Kriebstein]] * [[Krostitz]] * [[Kubschütz]] {{div col end}} ==== L ==== {{div col|3}} * [[Lampertswalde]] * [[Langenbernsdorf]] * [[Langenweißbach]] * [[Laußig]] * [[Laußnitz]] * [[Lauta]] <small>([[urbs]])</small> * [[Lawalde]] * [[Leisnig]] <small>([[urbs]])</small> * [[Lengefeld]] <small>([[urbs]])</small> * [[Lengenfeld (Saxe)|Lengenfeld]] <small>([[urbs]])</small> * [[Leuben-Schleinitz]] * [[Leubnitz]] * [[Leubsdorf (Saxe)|Leubsdorf]] * [[Leutersdorf (Saxe)|Leutersdorf]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Leckerschdurf'')</small> * [[Lichtenau (Saxe)|Lichtenau]] * [[Lichtenberg (Bautzen)|Lichtenberg]] (Bautzen) * [[Lichtenberg/Erzgeb.]] * [[Lichtenstein/Sa.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Lichtentanne]] * [[Liebschützberg]] * [[Liebstadt]] <small>([[urbs]])</small> * [[Limbach (Vogtland)|Limbach]] (Vogtland) * [[Limbach-Oberfrohna]] <small>([[urbs]])</small> * [[Lipsia]]<ref name="Graesse"/> <small>([[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Leipzig''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Lipsk''; [[Thuringico-Altosaxonice]] ''Leibzsch'')</small> * [[Löbau]] <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Liebe'')</small> * [[Löbnitz (Saxe)|Löbnitz]] * [[Lohmen (Saxe)|Lohmen]] * [[Lohsa]] * [[Lommatzsch]] <small>([[urbs]])</small> * [[Lößnitz (Saxe)|Lößnitz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Lugau/Erzgeb.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Lunzenau]] <small>([[urbs]])</small> {{div col end}} ==== M ==== {{div col|3}} * [[Machern]] * [[Malschwitz]] * [[Marienberg (Saxe)|Marienberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Markersdorf (Saxe)|Markersdorf]] * [[Markkleeberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Markneukirchen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Markranstädt]] <small>([[urbs]])</small> * [[Meerane]] <small>([[urbs]])</small> * [[Mehltheuer]] * [[Meißen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Mildenau]] * [[Mittelherwigsdorf]] * [[Mittweida]] <small>([[urbs]])</small> * [[Mochau]] * [[Mockrehna]] * [[Molendinorum Vallis (Saxonia)|Molendinorum Vallis]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[Theodisce]] ''Mühlental'')</small> * [[Mons Picae]]<ref name="Moser 1780"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Elsterberg'')</small> * [[Mons Praetorianus]]<ref name="Mencken 1728">Mencken, J. B. (1728). ''Scriptores rerum Germanicarum, praecipue Saxonicarum, in quibus scriptores aliquot rariotes nusquam adhuc editi''. [[Lipsia]]e: E. Martini; et: Mencken, J. B. (1728). ''Scriptores rerum Germanicarum, praecipue Saxonicarum'' (Tomus I). Lipsiae: Ioannes Christianus Martinus.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Amtsberg'')</small> * [[Montes (Saxonia)|Montes]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[Theodisce]] ''Bergen'')</small> * [[Morgenröthe-Rautenkranz]] * [[Moritzburg (Saxe)|Moritzburg]] * [[Mücka]] * [[Mügeln]] <small>([[urbs]])</small> * [[Müglitztal]] * [[Mühlau (Saxe)|Mühlau]] * [[Mühltroff]] <small>([[urbs]])</small> * [[Mulda/Sa.]] * [[Mülsen]] * [[Muscavia]]<ref name="UW 1685">Universität Wittenberg (1685). ''Album Academiae Vitebergensis: Tituli, inscriptiones et matriculae studiosorum (Johannes Henricus Cuntze, Muscavia-Lusatus)''. Ex officina typographica.</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Muskau''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Mužakow'')</small> * [[Mutzschen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Mylau]] <small>([[urbs]])</small> {{div col end}} ==== N ==== {{div col|3}} * [[Narsdorf]] * [[Naundorf (Saxe)|Naundorf]] * [[Naunhof]] <small>([[urbs]])</small> * [[Nauwalde]] * [[Nebelschütz]] * [[Neißeaue]] * [[Neovilla Germanica]]<ref name="Müller 1715">Müller, C. (1715). ''Saxoniae Electoralis Descriptio Historico-Geographica''. Lipsiae: Officina Gleditschiana.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Deutschneudorf'')</small> * [[Nerchau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Neschwitz]] * [[Netzschkau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Neuensalz]] * [[Neuhausen/Erzgeb.]] * [[Neukieritzsch]] * [[Neukirch (bei Königsbrück)|Neukirch]] (bei Königsbrück) * [[Neukirch (Lusace)|Neukirch]] (Lusace) <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Neungirch'')</small> * [[Neukirchen/Erzgeb.]] * [[Neukirchen/Pleiße]] * [[Neukyhna]] * [[Neumark (Saxe)|Neumark]] * [[Neusalza-Spremberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Neustadt in Sachsen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Neustadt/Vogtl.]] * [[Niederau]] * [[Niederdorf (Saxe)|Niederdorf]] * [[Niederfrohna]] * [[Niederstriegis]] * [[Niederwiesa]] * [[Niederwürschnitz]] * [[Niesky]] <small>([[urbs]])</small> * [[Nossen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Nünchritz]] {{div col end}} ==== O ==== {{div col|3}} * [[Obergurig]] * [[Oberlungwitz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Oberschöna]] * [[Oberwiera]] * [[Oberwiesenthal]] <small>([[urbs]])</small> * [[Oderwitz]] * [[Oederan]] <small>([[urbs]])</small> * [[Oelsnitz/Erzgeb.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Oelsnitz/Vogtl.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Ohorn]] * [[Olbernhau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Olbersdorf]] * [[Oppach]] <small>([[Theodisce]] '''' et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Uppch'')</small> * [[Oschatz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Oßling]] * [[Ostrau (Saxe)|Ostrau]] * [[Ostritz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Ottendorf-Okrilla]] * [[Otterwisch]] * [[Owa-Palus Slemensis]]<ref name="">Urkundenbuch des Hochstifts Naumburg (1999). ''Regesta et diplomata episcopatus Naumburgensis (1207-1304)''. (Ed. ab H. J. Kirsch). [[Colonia Agrippina|Coloniae Agrippinae]]: Böhlau Verlag.</ref><ref name="Mencken 1730">Mencken, J. B. (1730). ''Scriptores rerum Germanicarum, praecipue Saxonicarum, in quibus scriptores aliquot rariotes nusquam adhuc editi''. Lipsiae: E. Martini.</ref> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Aue-Bad Schlema'')</small> * [[Oybin]] {{div col end}} ==== P ==== {{div col|3}} * [[Palus Regia]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Bad Lausick'')</small> * [[Panschwitz-Kuckau]] * [[Parthenstein]] * [[Pausa (Saxe)|Pausa]] <small>([[urbs]])</small> * [[Pegau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Penig]] <small>([[urbs]])</small> * [[Petra Ursi (Saxonia)|Petra Ursi]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Bärenstein'')</small> * [[Pfaffroda]] * [[Pirna (urbs)|Pirna]] <small>([[urbs]])</small> * [[Plauen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Pobershau]] * [[Pockau]] * [[Pöhl]] * [[Porschdorf]] * [[Pratum Alnorum]]<ref name="Moser 1780"/> <small>([[Theodisce]] ''Erlau'')</small> * [[Pratum Capreoli]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[Theodisce]] ''Bockau''; [[Metalliferomontane]] ''Bucke'')</small> * [[Pretzschendorf]] * [[Priestewitz]] * [[Pulsnitz]] <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Bolzns'')</small> * [[Puschwitz]] {{div col end}} ==== Q ==== {{div col|3}} * [[Quercetum (Saxonia)|Quercetum]]<ref name="Cellarius 1703">Cellarius, C. (1703). ''Notitia Orbis Antiqui, sive Geographia Plenior, ab Ortum Rerumpublicarum ad Constantinorum Tempora''. Impensis Ioannis Friderici Gleditschii.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eichigt''; [[Varisce]] ''Maechlicht'' seu ''Machlich)'')</small> * [[Quitzdorf am See]] {{div col end}} ==== R ==== {{div col|3}} * [[Rabenau (Saxe)|Rabenau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Räckelwitz]] * [[Rackwitz]] * [[Radeberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Radebeul]] <small>([[urbs]])</small> * [[Radeburg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Radibor]] * [[Ralbitz-Rosenthal]] * [[Rammenau]] * [[Raschau-Markersbach]] * [[Rathen]] * [[Rathmannsdorf]] * [[Rechenberg-Bienenmühle]] * [[Regis-Breitingen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Reichenbach im Vogtland]] <small>([[urbs]])</small> * [[Reichenbach (Haute-Lusace)|Reichenbach]] <small>([[urbs]])</small> (Haute-Lusace) * [[Reinhardtsdorf-Schöna]] * [[Reinsberg (Saxe)|Reinsberg]] * [[Reinsdorf (Saxe)|Reinsdorf]] * [[Remse]] * [[Reuth (Saxe)|Reuth]] * [[Riesa]] <small>([[urbs]])</small> * [[Rietschen]] * [[Rochlitz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Röderaue]] * [[Rodewisch]] <small>([[urbs]])</small> * [[Rosenbach]] * [[Rosenthal-Bielatal]] * [[Rossau (Saxe)|Rossau]] * [[Roßwein]] <small>([[urbs]])</small> * [[Rötha]] <small>([[urbs]])</small> * [[Rothenburg (Haute-Lusace)|Rothenburg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Rudigerivilla Arida-Theodericibachium]]<ref name="Posee 1882"/><ref name="Gersdorf 1864"/> <small>([[Theodisce]] ''Dürrröhrsdorf-Dittersbach'')</small> {{div col end}} ==== S ==== {{div col|3}} * [[Sayda]] <small>([[urbs]])</small> * [[Scheibenberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Schirgiswalde-Kirschau]] <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Schirgswaale-Kirsche'')</small> * [[Schkeuditz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Schleife (Saxe)|Schleife]] * [[Schlettau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Schmiedeberg (Saxe)|Schmiedeberg]] * [[Schmölln-Putzkau]] * [[Schneeberg (Saxe)|Schneeberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Schönau-Berzdorf]] * [[Schönbach (Saxe)|Schönbach]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Schimmch'')</small> * [[Schönberg (Saxe)|Schönberg]] * [[Schöneck/Vogtl.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Schönfeld (Saxe)|Schönfeld]] * [[Schönheide]] * [[Schönteichen]] * [[Schönwölkau]] * [[Schöpstal]] * [[Schwarzenberg/Erzgeb.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Schwepnitz]] * [[Sebnitz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Securiferi Roturatio]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Beilrode'')</small> * [[Seelitz]] * [[Sehmatal]] * [[Seiffen/Erzgeb.]] * [[Seifhennersdorf]] <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Hennerschdurf'')</small> * [[Sitavia]]<ref name="Graesse"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Zittau'' et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Žitawa''; [[Supralusatice]] ''Sitte'')</small> * [[Sohland an der Spree]] * [[Sohland am Rotstein]] * [[Sornzig-Ablaß]] * [[Sosa (Saxe)|Sosa]] * [[Spreetal]] * [[Stadt Wehlen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Stauchitz]] * [[St. Egidien]] * [[Steina]] * [[Steinberg (Saxe)|Steinberg]] * [[Steinigtwolmsdorf]] <small>([[Theodisce]] '''' et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Wunnsdurf'' seu ''Wumpe'' seu ''Steenigwupte'')</small> * [[Stollberg/Erzgeb.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Stolpen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Strahwalde]] * [[Strehla]] <small>([[urbs]])</small> * [[Striegistal]] * [[Struppen]] * [[Stützengrün]] * [[Syrau]] {{div col end}} ==== T ==== {{div col|3}} * [[Tannenberg (Sachsen)|Tannenberg]] * [[Tannenbergsthal]] * [[Taucha]] <small>([[urbs]])</small> * [[Taura]] * [[Tauscha]] * [[Thalheim/Erzgeb.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Thallwitz]] * [[Tharandt]] <small>([[urbs]])</small> * [[Thermalbad Wiesenbad]] * [[Theuma]] * [[Thiendorf]] * [[Thum]] <small>([[urbs]])</small> * [[Thümmlitzwalde]] * [[Tirpersdorf]] * [[Tollanum]]<ref name="Orbis Latinus N-Z">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&cq=M%C3%BCnchen&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Dahlen''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Dolan'')</small> * [[Torgau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Trebendorf]] * [[Trebnicia Elstri]]<ref name="Friedrich 1904">Friedrich, G. (Ed.) (1904). ''Codex Diplomaticus et Epistolaris Regni Bohemiae'' (Vol. 1). Sumptibus Comitiorum Regni Bohemiae.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Elstertrebnitz'')</small> * [[Trebsen/Mulde]] <small>([[urbs]])</small> * [[Treuen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Triebel/Vogtl.]] * [[Triebischtal]] * [[Trimurica]]<ref name="Posse 1883"/><ref name="Hanspach 2014">Hanspach, D. (2024). ''Silva, nemus, merica, forestum: Die ältesten schriftlichen Wald- und Heidebelege im Lehnbuch Friedrich des Strengen''. In ''Arbeits- und Forschungsberichte zur sächsischen Bodendenkmalpflege'' (Band 32). Dresdae: Landesamt für Archäologie Sachsen.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Dreiheide'')</small> * [[Trossin]] {{div col end}} ==== V ==== {{div col|3}} * [[Vallis Ignominiosa]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Schandau''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Žandow'')</small> * [[Vallis Lutosa]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[Theodisce]] ''Bahretal'')</small> * [[Villa Bavari]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[Theodisce]] ''Beiersdorf''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Bejerecy'')</small> * [[Villa Bernardi (Circulus terrae Zviccaviensis)|Villa Bernardi]] <small>(in [[Circulus terrae Zviccaviensis|Circulo terrae Zviccaviensi]]<ref name="CTZ">Fingitur nomen "Circulus terrae Zviccaviensis" -Theodisce ''Landkreis Zwickau'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Cygnea]]m" -ad quod gentilicium "Zviccaviensis-e" refertur-, vide {{Graesse}}. Quo de gentilicio, confer "[[Codex Statutorum Zviccaviensium|Codex Statutorum Zviccaviensium]]", anno [[1348]] scriptum.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Bernsdorf'')</small> * [[Villa Bernardi (Lusatia Superior)|Villa Bernardi]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[urbs]])</small> (in [[Lusatia superior|Lusatia Superior]]e) <small>([[Theodisce]] ''Bernsdorf''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Njedźichow'')</small> * [[Villa Bertholdi Montana]]<ref name="Prochno 1939">Prochno, J. (1939). ''Zittauer Urkundenbuch, Band 1: Regesten zur Geschichte der Stadt und des Landes Zittau 1234–1437''. [[Sitavia]]e: Mitteilungen del Zittauer Geschichts- und Museumsvereins.</ref><ref name="Mencken 1728"/> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Bertsdorf-Hörnitz'')</small> * [[Villa Boni]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[Theodisce]] ''Bennewitz'')</small> * [[Villa Chemnitzia]]<ref name="Buddeus 1704">Buddeus, J. F. (1704). ''Historia iuris naturalis, seculi iussu et auctoritate potissimum Samuelis Pufendorfii restituti''. Halae Magdeburgicae: Typis et impensis Ioannis Friderici Zeitleri.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Dorfchemnitz'' seu ''Dorfchemnitz bei Sayda'')</small> * [[Villa Ernfridi]]<ref name="SS 1490">Sächsisches Staatsarchiv (1490). ''Ältere Urkunden: Andreas Trapp, Verweser des Altars Johannes’ des Täufers in der Pfarrkirche Ehrenfriedersdorf (Ernfridißdorff)''. Sächsisches Staatsarchiv.</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Ehrenfriedersdorf'')</small> * [[Villa Indaginis]]<ref name="Posse 1881"/> <small>([[Theodisce]] ''Dorfhain'')</small> * [[Villa Panis]]<ref name="Mencken 1730"/> <small>([[Theodisce]] ''Bannewitz'')</small> {{div col end}} ==== W ==== {{div col|3}} * [[Wachau (Saxe)|Wachau]] * [[Waldenbourg (Saxe)|Waldenbourg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Waldheim]] <small>([[urbs]])</small> * [[Waldhufen-Vierkirchen]] * [[Wechselburg]] * [[Weinböhla]] * [[Weischlitz]] * [[Weißenberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Weißenborn/Erzgeb.]] * [[Weißig am Raschütz]] * [[Weißkeißel]] * [[Weißwasser]] <small>([[urbs]])</small> * [[Werda]] * [[Werdau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Wermsdorf]] * [[Wiedemar]] * [[Wiednitz]] * [[Wildenfels]] <small>([[urbs]])</small> * [[Wildenhain]] * [[Wilkau-Haßlau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Wilsdruff]] <small>([[urbs]])</small> * [[Wilthen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Wittichenau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Wolkenstein (Saxe)|Wolkenstein]] <small>([[urbs]])</small> * [[Wülknitz]] * [[Wurzen]] <small>([[urbs]])</small> {{div col end}} ==== Z ==== {{div col|3}} * [[Zabeltitz]] * [[Zeithain]] * [[Zettlitz]] * [[Ziegra-Knobelsdorf]] * [[Zinna]] * [[Zöblitz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Zschadraß]] * [[Zschaitz-Ottewig]] * [[Zschepplin]] * [[Zschopau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Zschorlau]] * [[Zwenkau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Zwickau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Zwochau]] * [[Zwönitz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Zwota]] {{div col end}} ==Notae== <references /> [[Categoria:Urbes Saxoniae]] 0909ftx7a9coz0uhl9s2ualqe9zi3t6 3964439 3964425 2026-06-12T00:49:18Z Cyprianus Marcus 66550 3964439 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Municipalities in Saxony.svg|thumb|550px|Urbes et communia [[Saxonia]]e (Kalendis Ianuariis anni 2023).]] '''Index [[urbs|urbium]] et [[commune|communium]] in [[Saxonia]]''' omnes sedes in [[Terra foederalis (Germania)|Civitate Foederata Libera]] Saxoniae recenset. [[Terra foederalis (Germania)|Civitas Foederata Libera]] [[Germania|Germanica]] [[Saxonia]], e [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuariis]] anni [[2023]], ex universis 418 sedibus politice sui iuris constat. Quae ita distribuuntur: * 169 urbes ([[Theodisce]] ''Städte''), quarum: ** tres [[Index circulorum Germanicorum|circuli urbani]] (Theodisce ''kreisfreie Städte''), inter quas [[Caput (urbs)|caput]] [[Terra foederalis (Germania)|terrae foederalis]] [[Dresda]] est; ** 166 urbes magnae [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiectae (Theodisce ''kreisangehörige Städte''); * 249 communium circulo subiecta. 158 sedes, quarum 48 urbes, ad negotia administrationis suae gerenda in 64 consociationes administrativas (Theodisce ''Verwaltungsgemeinschaften'') et 21 communia in sex foedera administrativa (Theodisce ''Verwaltungsverbände'') coierunt. Die [[3 Octobris]] anni [[1990]] adhuc 1626 sedes exstabant. Quarum numerus, ex illo tempore, ad circiter quartam partem imminutus est.<ref name="Entwicklung">''Entwicklung der Verwaltungsgliederung des Freistaates Sachsen'' (Theodisce). Ab Officio Statistico Regionalis Liberae Civitatis Saxoniae, die 4 Ianuarii 2021.</ref> Index sequens omnes sedes Saxoniae politice sui iuris sub nominibus officialibus recenset. Ad latus nominis Latini cuiusque sedis apparet etiam nomen officiale [[lingua Theodisca|Theodiscum]] atque [[Linguae Sorabicae|Suprasorabicum]] atque, si quod exstat, nomen in aliis linguis regionalibus. Si sedes est [[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] (Theodisce ''kreisfreie Städte''), urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta (Theodisce ''Große Kreisstadt''), aut simpliciter urbs, id quoque indicatur; non autem si sedes tantum commune est: ==== A ==== {{div col|3}} * [[Adorfium]]<ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Adorf/Vogtl.'' seu ''Adorf/Vogtland''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Adorf'')</small> * [[Aerimontium]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[Theodisce]] ''Arzberg''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Arzberg'')</small> * [[Alnetulum]]<ref name="Moser 1780"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Elterlein''; [[Metalliferomontane]] ''Alterle'')</small> * [[Alnetum (Saxonia)|Alnetum]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Bad Elster'')</small> * [[Amnis Castorum et Villa Giselberti]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[Theodisce]] ''Bobritzsch-Hilbersdorf'')</small> * [[Amnis Clarus et Bernardi]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Lauter-Bernsbach'')</small> * [[Amnis Veprium]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[Theodisce]] ''Bad Brambach''; [[Varisce]] ''Brambich'')</small> * [[Annaberga-Buchholzia]]<ref name="Egli 1893">Egli, J. J. (1893). ''Nomina Geographica: Sprach- und Sacherklärung von 42000 Geographischen Namen aller Erdräume''. [[Lipsia]]e: Friedrich Brandstetter.</ref> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Annaberg-Buchholz'')</small> * [[Antiqua Mitweida]]<ref name="IfSGuV 2008">Institut für Sächsische Geschichte und Volkskunde (2008). ''Altmittweida (antiqua Miteweide)''. Historisches Ortsverzeichnis von Sachsen [HOV]. </ref> <small>([[Theodisce]] ''Altmittweida'')</small> * [[Antiquus Mons (Saxonia)|Antiquus Mons]]<ref name="Hrubý 2024">Hrubý, P. (2014). Medieval Mining Centre of Buchberg in the Bohemian-Moravian Highlands: Metal Production in the Kingdom of Bohemia (13th-14th Centuries) (Antiquus Mons - Altenberg). ''Praehistorica'' 31 (2).</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Altenberg'')</small> * [[Apricirivus (Circulus terrae Misniensis)|Apricirivus]]<ref name="Moser 1780"/> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Ebersbach'')</small> * [[Apricirivus-Villa Geronis]]<ref name="Moser 1780">Moser, J. (1780). ''Corpus Iuris Evangelicorum Ecclesiastici: Complectens Statuta, Decreta et Ordinationes pro Rebus Ecclesiasticis''. Typis Christiani Friderici Schertzii.</ref><ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Ebersbach-Neugersdorf''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Habrachćicy-Nowe Jěžercy''; [[Supralusatice]] ''Aberschbuch-Gierschdurf'')</small> * [[Arnoldi Villa]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755">Schöttgen, C., & Kreysig, G. C. (1755). ''Diplomataria et scriptores historiae Germanicae medii aevi''. Altenburgi: Richter.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Arnsdorf''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Warnoćicy'')</small> * [[Auerbachium (Montes Metalliferi)|Auerbachium]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[Theodisce]] ''Auerbach'')</small> * [[Auerbachium Vogtlandiae]]<ref name="Mencken 1730"/> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] ''Auerbach/Vogtl.'' seu ''Auerbach/Vogtland''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Auerbach'')</small> * [[Augustoburgum]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Augustusburg'')</small> {{div col end}} ==== B ==== {{div col|3}} * [[Belgora-Schildavia]]<ref name="SS 2024">Sächsisches Staatsarchiv (2024). ''Regesta et diplomata episcopatus Misnensis: De vectigalibus fluminis Albis inter Belgoram et Misnam anno 979 concesis''. Hauptstaatsarchiv Dresden.</ref><ref name="Mencken 1728"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Belgern-Schildau'')</small> * [[Belina (Saxonia)|Belina]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Böhlen'')</small> * [[Boernichenium]]<ref name="Sehling 1902"/> <small>([[Theodisce]] ''Börnichen/Erzgeb.'' seu ''Börnichen/Erzgebirge'')</small> * [[Boesenbrunnum]]<ref name="Sehling 1902"/> <small>([[Theodisce]] ''Bösenbrunn'')</small> * [[Borna (Saxonia)|Borna]]<ref name="Gersdorf V 1865">Gersdorf, E. G. (Ed.) (1865). ''Codex Diplomaticus Saxoniae Regiae. Haupttheil I, Band 5: Urkundenbuch des Hochstifts Meissen''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] ''Borna''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Borno'')</small> * [[Borsdorfia]]<ref name="Leibniz 2021">Leibniz, G. W. (2021). ''Sämtliche Schriften und Briefe. Reihe I: Allgemeiner politischer und historischer Briefwechsel (Band 20: Juli 1701 – März 1702)''. Gottfried-Wilhelm-Leibniz-Bibliothek Hannover.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Borsdorf'')</small> * [[Boxberga (Saxonia)|Boxberga]]<ref name="Jecht 1920">Jecht, R. (Ed.) (1920). ''Codex Diplomaticus Lusatiae Superioris II, Band 1: Urkundenbuch der Stadt Görlitz und ihrer Klöster (1366)''. [[Gorlicium Germaniae|Gorlicii]]: Oberlausitzische Gesellschaft der Wissenschaften.</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Boxberg/O.L.''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Hamor'')</small> * [[Brandisa]]<ref name="Sehling 1902"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Brandis'')</small> * [[Breitenbrunnum (Montes Metalliferi)|Breitenbrunnum]] <small>([[Theodisce]] ''Breitenbrunn/Erzgeb.'' seu ''Breitenbrunn/Erzgebirge'')</small> * [[Budissa]]<ref name="Graesse"/> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] ''Bautzen''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Budyšin'')</small> * [[Burcardisdorfium]]<ref name="Sehling 1902"/> <small>([[Theodisce]] ''Burkhardtsdorf'')</small> * [[Burckavia]]<ref name="Sehling 1902"/> <small>([[Theodisce]] ''Burkau''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Porchow''; [[Supralusatice]] ''Burke'')</small> * [[Burgstadtium]]<ref name="AML 1724">Ab [[Alma Mater Lipsiensis|Alma Matre Lipsiensi]] (1724). ''Die Matrikel der Universität Leipzig: Register der Studiosi und akademischen Grade (Johannes Christopherus Schulze, Burgstadtium-Misnicus)''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Burgstädt'')</small> {{div col end}} ==== C ==== {{div col|3}} * [[Calemberga]]<ref name="Tschackert 1889">Tschackert, P. (Ed.) (1889). ''Briefwechsel des Antonius Corvinus''. Karl J. Trübner.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Callenberg'')</small> * [[Campus Alnorum]]<ref name="Moser 1780"/> <small>([[Theodisce]] ''Ellefeld'')</small> * [[Cavertizia]]<ref name="Posee 1882">Posse, O. (Ed.) (1882). ''Codex Diplomaticus Saxoniae Regiae: Haupttheil I, Band 1. Urkunden der Markgrafen von Meißen und Landgrafen von Thüringen (948–1099)''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Cavertitz'')</small> * [[Chemnicium]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Chemnitz''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Kamjenica'')</small> * [[Civitas Bernardi in Proprio]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Bernstadt auf dem Eigen'' seu ''Bernstadt a. d. Eigen''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Bjenadźicy'')</small> * [[Clausenitia]]<ref name="Posse 1881">Posse, O. (1881). ''Die Markgrafen von Meissen und das Haus Wettin: Im Zusammenhange mit der Geschichte des Reichs''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Claußnitz'')</small> * [[Colditia]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Colditz'')</small> * [[Cozwicia]]<ref name="Posee 1882"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Coswig'' seu ''Coswig bei Dresden''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Kosowiki'')</small> * [[Crimnicium]]<ref name="Gersdorf 1864">Gersdorf, E. G. (Ed.) (1864). ''Urkundenbuch del Hochstifts Meißen (Band 1)''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] ''Crimmitschau'' seu ''Crimmitzschau'' seu ''Krimmitschau'' seu ''Krimmitzschau'')</small> * [[Crinitzberga]]<ref name="Niels 1729">Niels, L. (Ed.) (1729). ''Opera omnia: De Marchia et finitimis Saxoniae regionibus''. Francofurti & Lipsiae.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Crinitzberg'')</small> * [[Crostwicia]]<ref name="Posse 1883">Posse, O. (Ed.) (1883). ''Codex Diplomaticus Saxoniae Regiae: Haupttheil I, Band 3. Urkunden der Markgrafen von Meißen und Landgrafen von Thüringen (1196–1234)''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Crostwitz''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Chrósćicy'')</small> * [[Crottendorfium]]<ref name="Wiessner 1937">Wiessner, H. (1937). ''Das Bistum Naumburg: Die Diözese'' (Vol. 1). Berolini: Walter de Gruyter & Co.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Crottendorf'')</small> * [[Cunionissilva]]<ref name="Posee 1882"/> <small>([[Theodisce]] ''Cunewalde''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Kumwałd''; [[Supralusatice]] ''Cunewaale'')</small> {{div col end}} ==== D ==== {{div col|3}} * [[Debelum]]<ref name="Graesse"/> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] ''Döbeln''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Doblin'')</small> * [[Delicia]]<ref name="Graesse"/> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] ''Delitzsch''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Delič'')</small> * [[Demicium-Thumicium]]<ref name="Gersdorf 1864"/><ref name="Ermisch 1899">Ermisch, H. (Ed.) (1899). ''Codex Diplomaticus Saxoniae Regiae: Haupttheil I, Band B-4. Urkunden der Markgrafen von Meißen (1381–1427)''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Demitz-Thumitz''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Zemicy-Tumicy'')</small> * [[Denheritium]]<ref name="Gersdorf 1864"/><ref name="Gersdorf 1864"/> <small>([[Theodisce]] ''Dennheritz'')</small> * [[Derium-Cyrenium]]<ref name="Ermisch 1899"/> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Diera-Zehren'')</small> * [[Desertum Elstri]]<ref name="Posse & Ermisch 1882">Posse, O., & Ermisch, H. (Ed.) (1882). ''Codex Diplomaticus Saxoniae Regiae: Urkunden der Markgrafen von Meißen und Landgrafen von Thüringen (948–1234)'' (Vol. 1). Giesecke & Devrient.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Elsterheide''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Halštrowska Hola'')</small> * [[Dippoldiswalda]]<ref name="Kleppisius 1804">Kleppisius, G. (1804). ''Epitaphium veneratae caniciei senioris Gregorii Kleppisii. En Neues allgemeines Intelligenzblatt für Literatur und Kunst''. Lipsiae: Johann Conrad Hinrichs.</ref> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Dippoldiswalde''; colloquialiter ''Dipps'')</small> * [[Doberschizium]]<ref name="Gersdorf 1864"/> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Doberschütz'')</small> * [[Dobrusium-Gussigium]]<ref name="Gersdorf 1864"/><ref name="Ermisch 1899"/> <small>([[Theodisce]] ''Doberschau-Gaußig''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Dobruša-Huska'')</small> * [[Doma (Saxonia)|Doma]]<ref name="Posern-Klett 1875">Posern-Klett, K. F. von (Ed.) (1875). ''Urkundenbuch der Städte Dresden und Pirna''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Dohma'')</small> * [[Dommitzia]]<ref name="Gersdorf 1864"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Dommitzsch''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Domič'')</small> * [[Doninburgum]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Dohna''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Donin'')</small> * [[Drebachium]]<ref name="Müller 1715"/> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Drebach'')</small> * [[Dresda]]<ref name="Graesse"/> <small>([[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[Caput (urbs)|caput]] [[Terra foederalis (Germania)|terrae foederalis]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Dresden''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Drježdźany''; [[Supralusatice]] ''Draasn'')</small> * [[Duba]]<ref name="Graesse"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Bad Düben'')</small> {{div col end}} ==== E ==== {{div col|3}} * [[Eilenburgum]]<ref name="Graesse"/> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] ''Eilenburg''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Jiłow'')</small> * [[Elsnigium]]<ref name="SS 1378">Sächsisches Staatsarchiv (1378). ''Ältere Urkunden: Landgrafen von Thüringen übereignen dem Kloster Buch das Dorf Elsnig (Elsnyg)''. Sächsisches Staatsarchiv.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Elsnig'')</small> * [[Elstro]]<ref name="Orbis Latinus E-M">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913?p=249&cq=Ludwigshafen%20u.a.&lang=en ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Elstra''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Halštrow'')</small> * [[Episcopi Insula]]<ref name="Graesse"/> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] ''Bischofswerda'' seu ''Schiebock''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Biskopicy''; [[Supralusatice]] ''Beschwere'' seu ''Schiebock'')</small> * [[Eppendorfium Misnicum]]<ref name="Kiesling 1753">Kiesling, J. R. (1753). ''Historia Concertationis Graecorum Latinorumque de Transsubstantiatione in Sacrae Eucharistiae Sacramento''. Ioannis Adami Bielckii.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eppendorf'')</small> {{div col end}} ==== F ==== {{div col|3}} * [[Falcostenium]]<ref name="Graesse"/> <small>([[Theodisce]] ''Falkenstein/Vogtl.'' seu ''Falkenstein/Vogtland''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Falkenstein''; [[Varisce]] ''Falkenstaa'')</small> * [[Flava (Saxonia)|Flava]]<ref name="Posse & Ermisch 1882"/> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Flöha'')</small> * [[Francavallis]]<ref name="Moser 1780"/> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Frankenthal''; [[Supralusatice]] ''Frankln'')</small> * [[Frankenberga (Saxonia)|Frankenberga]]<ref name="Kiesling 1753"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Frankenberg/Sa.'')</small> * [[Frauenstenium (Saxonia)|Frauenstenium]]<ref name="Graesse"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Frauenstein'')</small> * [[Friberga]]<ref name="Graesse"/> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Freiberg'')</small> * [[Frohburgum]]<ref name="Moser 1780"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Frohburg'')</small> {{div col end}} ==== G ==== {{div col|3}} * [[Gablenz (Saxe)|Gablenz]] * [[Geising]] <small>([[urbs]])</small> * [[Geithain]] <small>([[urbs]])</small> * [[Gelenau/Erzgeb.]] * [[Geringswalde]] <small>([[urbs]])</small> * [[Gersdorf]] * [[Geyer (Saxe)|Geyer]] <small>([[urbs]])</small> * [[Glashütte]] <small>([[urbs]])</small> * [[Glaubitz]] * [[Glauchau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Göda]] * [[Gohrisch]] * [[Görlitz]] <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] '''')</small> * [[Gornau/Erzgeb.]] * [[Gornsdorf]] * [[Gottleubia-Mons Gieshubelus]]<ref name="Sehling 1902">Sehling, E. (1902). ''Die evangelischen Kirchenordnungen des XVI. Jahrhunderts. Band I: Sachsen (De parochia et inspectione Gottleubiae)''. Lipsiae: O. R. Reisland.</ref><ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Bad Gottleuba-Berggießhübel'')</small> * [[Grimma]] <small>([[urbs]])</small> * [[Gröditz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Groitzsch]] <small>([[urbs]])</small> * [[Großbothen]] * [[Groß Düben]] * [[Großdubrau]] * [[Großenhain]] <small>([[urbs]])</small> * [[Großharthau]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Hoarde'')</small> * [[Großhartmannsdorf]] * [[Großhennersdorf]] * [[Großnaundorf]] * [[Großolbersdorf]] * [[Großpösna]] * [[Großpostwitz]] * [[Großröhrsdorf]] <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Rihrschdurf'' seu ''Gaage'')</small> * [[Großrückerswalde]] * [[Großschirma]] <small>([[urbs]])</small> * [[Großschönau (Saxe)|Großschönau]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Grußschiene'')</small> * [[Großschweidnitz]] * [[Großtreben-Zwethau]] * [[Großweitzschen]] * [[Grünbach (Saxe)|Grünbach]] * [[Grünhain-Beierfeld]] <small>([[urbs]])</small> * [[Grünhainichen]] * [[Guttau]] {{div col end}} ==== H ==== {{div col|3}} * [[Hähnichen]] * [[Hainewalde]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Heenewaale'')</small> * [[Hainichen (urbs)|Hainichen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Halsbrücke]] * [[Hammerbrücke]] * [[Hartenstein (Saxe)|Hartenstein]] <small>([[urbs]])</small> * [[Hartha]] <small>([[urbs]])</small> * [[Hartmannsdorf (Saxe centrale)|Hartmannsdorf]] * [[Hartmannsdorf bei Kirchberg]] * [[Hartmannsdorf-Reichenau]] * [[Haselbachtal]] * [[Heidenau (Saxe)|Heidenau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Heidersdorf]] * [[Heinsdorfergrund]] * [[Henrici Villa]]<ref name="Gersdorf 1864"/> <small>([[Theodisce]] ''Dürrhennersdorf''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Suche Hendrichecy'')</small> * [[Hermsdorf/Erzgeb.]] * [[Herrnhut]] <small>([[urbs]])</small> * [[Hirschfeld (Saxe)|Hirschfeld]] * [[Hirschstein]] * [[Hochkirch]] * [[Höckendorf]] * [[Hohendubrau]] * [[Hohenstein-Ernstthal]] <small>([[urbs]])</small> * [[Hohndorf]] * [[Hohnstein]] <small>([[urbs]])</small> * [[Horka]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Hurke'')</small> * [[Hormersdorf]] * [[Hoyerswerda]] <small>([[urbs]])</small> {{div col end}} ==== I ==== {{div col|3}} * [[Ibenstoka]]<ref name="Posee 1882"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Eibenstock'')</small> * [[Indago Baltgeri]]<ref name="SS 1296">Sächsisches Staatsarchiv (1296). ''Urkunden und Grenzabgrenzungen des Ritterguts Belgershain im Erbamt Grimma (Indago Baltgeri)''. Hauptstaatsarchiv Dresden.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Belgershain'')</small> {{div col end}} ==== J ==== {{div col|3}} * [[Jahnsdorf/Erzgeb.]] * [[Jesewitz]] * [[Johanngeorgenstadt]] <small>([[urbs]])</small> * [[Jöhstadt]] <small>([[urbs]])</small> * [[Jonsdorf]] {{div col end}} ==== K ==== {{div col|3}} * [[Käbschütztal]] * [[Kamenz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Ketzerbachtal]] * [[Kirchberg (Saxe)|Kirchberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Kirnitzschtal]] * [[Kitzen]] * [[Kitzscher]] <small>([[urbs]])</small> * [[Klingenthal]] <small>([[urbs]])</small> * [[Klipphausen]] * [[Kodersdorf]] * [[Kohren-Sahlis]] <small>([[urbs]])</small> * [[Königsbrück]] <small>([[urbs]])</small> * [[Königsfeld (Saxe)|Königsfeld]] * [[Königshain (Görlitz)|Königshain]] (Görlitz) * [[Königshain-Wiederau]] * [[Königstein (Sächsische Schweiz)]] <small>([[urbs]])</small> * [[Königswalde]] * [[Königswartha]] * [[Kottmar (Gemeinde)|Kottmar]] * [[Krauschwitz (Saxe)|Krauschwitz]] * [[Kreba-Neudorf]] * [[Kreischa]] * [[Kriebstein]] * [[Krostitz]] * [[Kubschütz]] {{div col end}} ==== L ==== {{div col|3}} * [[Lampertswalde]] * [[Langenbernsdorf]] * [[Langenweißbach]] * [[Laußig]] * [[Laußnitz]] * [[Lauta]] <small>([[urbs]])</small> * [[Lawalde]] * [[Leisnig]] <small>([[urbs]])</small> * [[Lengefeld]] <small>([[urbs]])</small> * [[Lengenfeld (Saxe)|Lengenfeld]] <small>([[urbs]])</small> * [[Leuben-Schleinitz]] * [[Leubnitz]] * [[Leubsdorf (Saxe)|Leubsdorf]] * [[Leutersdorf (Saxe)|Leutersdorf]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Leckerschdurf'')</small> * [[Lichtenau (Saxe)|Lichtenau]] * [[Lichtenberg (Bautzen)|Lichtenberg]] (Bautzen) * [[Lichtenberg/Erzgeb.]] * [[Lichtenstein/Sa.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Lichtentanne]] * [[Liebschützberg]] * [[Liebstadt]] <small>([[urbs]])</small> * [[Limbach (Vogtland)|Limbach]] (Vogtland) * [[Limbach-Oberfrohna]] <small>([[urbs]])</small> * [[Lipsia]]<ref name="Graesse"/> <small>([[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Leipzig''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Lipsk''; [[Thuringico-Altosaxonice]] ''Leibzsch'')</small> * [[Löbau]] <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Liebe'')</small> * [[Löbnitz (Saxe)|Löbnitz]] * [[Lohmen (Saxe)|Lohmen]] * [[Lohsa]] * [[Lommatzsch]] <small>([[urbs]])</small> * [[Lossatal]] * [[Lößnitz (Saxe)|Lößnitz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Lugau/Erzgeb.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Lunzenau]] <small>([[urbs]])</small> {{div col end}} ==== M ==== {{div col|3}} * [[Machern]] * [[Malschwitz]] * [[Marienberg (Saxe)|Marienberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Markersdorf (Saxe)|Markersdorf]] * [[Markkleeberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Markneukirchen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Markranstädt]] <small>([[urbs]])</small> * [[Meerane]] <small>([[urbs]])</small> * [[Mehltheuer]] * [[Meißen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Mildenau]] * [[Mittelherwigsdorf]] * [[Mittweida]] <small>([[urbs]])</small> * [[Mochau]] * [[Mockrehna]] * [[Molendinorum Vallis (Saxonia)|Molendinorum Vallis]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[Theodisce]] ''Mühlental'')</small> * [[Mons Picae]]<ref name="Moser 1780"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Elsterberg'')</small> * [[Mons Praetorianus]]<ref name="Mencken 1728">Mencken, J. B. (1728). ''Scriptores rerum Germanicarum, praecipue Saxonicarum, in quibus scriptores aliquot rariotes nusquam adhuc editi''. [[Lipsia]]e: E. Martini; et: Mencken, J. B. (1728). ''Scriptores rerum Germanicarum, praecipue Saxonicarum'' (Tomus I). Lipsiae: Ioannes Christianus Martinus.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Amtsberg'')</small> * [[Montes (Saxonia)|Montes]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[Theodisce]] ''Bergen'')</small> * [[Morgenröthe-Rautenkranz]] * [[Moritzburg (Saxe)|Moritzburg]] * [[Mücka]] * [[Mügeln]] <small>([[urbs]])</small> * [[Müglitztal]] * [[Mühlau (Saxe)|Mühlau]] * [[Mühltroff]] <small>([[urbs]])</small> * [[Mulda/Sa.]] * [[Mülsen]] * [[Muscavia]]<ref name="UW 1685">Universität Wittenberg (1685). ''Album Academiae Vitebergensis: Tituli, inscriptiones et matriculae studiosorum (Johannes Henricus Cuntze, Muscavia-Lusatus)''. Ex officina typographica.</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Muskau''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Mužakow'')</small> * [[Mutzschen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Mylau]] <small>([[urbs]])</small> {{div col end}} ==== N ==== {{div col|3}} * [[Narsdorf]] * [[Naundorf (Saxe)|Naundorf]] * [[Naunhof]] <small>([[urbs]])</small> * [[Nauwalde]] * [[Nebelschütz]] * [[Neißeaue]] * [[Neovilla Germanica]]<ref name="Müller 1715">Müller, C. (1715). ''Saxoniae Electoralis Descriptio Historico-Geographica''. Lipsiae: Officina Gleditschiana.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Deutschneudorf'')</small> * [[Nerchau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Neschwitz]] * [[Netzschkau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Neuensalz]] * [[Neuhausen/Erzgeb.]] * [[Neukieritzsch]] * [[Neukirch (bei Königsbrück)|Neukirch]] (bei Königsbrück) * [[Neukirch (Lusace)|Neukirch]] (Lusace) <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Neungirch'')</small> * [[Neukirchen/Erzgeb.]] * [[Neukirchen/Pleiße]] * [[Neukyhna]] * [[Neumark (Saxe)|Neumark]] * [[Neusalza-Spremberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Neustadt in Sachsen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Neustadt/Vogtl.]] * [[Niederau]] * [[Niederdorf (Saxe)|Niederdorf]] * [[Niederfrohna]] * [[Niederstriegis]] * [[Niederwiesa]] * [[Niederwürschnitz]] * [[Niesky]] <small>([[urbs]])</small> * [[Nossen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Novale Dominae]]<ref name="Moser 1780"/> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Fraureuth'')</small> * [[Nünchritz]] {{div col end}} ==== O ==== {{div col|3}} * [[Obergurig]] * [[Oberlungwitz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Oberschöna]] * [[Oberwiera]] * [[Oberwiesenthal]] <small>([[urbs]])</small> * [[Oderwitz]] * [[Oederan]] <small>([[urbs]])</small> * [[Oelsnitz/Erzgeb.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Oelsnitz/Vogtl.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Ohorn]] * [[Olbernhau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Olbersdorf]] * [[Oppach]] <small>([[Theodisce]] '''' et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Uppch'')</small> * [[Oschatz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Oßling]] * [[Ostrau (Saxe)|Ostrau]] * [[Ostritz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Ottendorf-Okrilla]] * [[Otterwisch]] * [[Owa-Palus Slemensis]]<ref name="">Urkundenbuch des Hochstifts Naumburg (1999). ''Regesta et diplomata episcopatus Naumburgensis (1207-1304)''. (Ed. ab H. J. Kirsch). [[Colonia Agrippina|Coloniae Agrippinae]]: Böhlau Verlag.</ref><ref name="Mencken 1730">Mencken, J. B. (1730). ''Scriptores rerum Germanicarum, praecipue Saxonicarum, in quibus scriptores aliquot rariotes nusquam adhuc editi''. Lipsiae: E. Martini.</ref> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Aue-Bad Schlema'')</small> * [[Oybin]] {{div col end}} ==== P ==== {{div col|3}} * [[Palus Regia]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Bad Lausick'')</small> * [[Panschwitz-Kuckau]] * [[Parthenstein]] * [[Pausa (Saxe)|Pausa]] <small>([[urbs]])</small> * [[Pegau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Penig]] <small>([[urbs]])</small> * [[Petra Ursi (Saxonia)|Petra Ursi]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Bärenstein'')</small> * [[Pfaffroda]] * [[Pirna (urbs)|Pirna]] <small>([[urbs]])</small> * [[Plauen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Pobershau]] * [[Pockau]] * [[Pöhl]] * [[Porschdorf]] * [[Pratum Alnorum]]<ref name="Moser 1780"/> <small>([[Theodisce]] ''Erlau'')</small> * [[Pratum Capreoli]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[Theodisce]] ''Bockau''; [[Metalliferomontane]] ''Bucke'')</small> * [[Pretzschendorf]] * [[Priestewitz]] * [[Pulsnitz]] <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Bolzns'')</small> * [[Puschwitz]] {{div col end}} ==== Q ==== {{div col|3}} * [[Quercetum (Saxonia)|Quercetum]]<ref name="Cellarius 1703">Cellarius, C. (1703). ''Notitia Orbis Antiqui, sive Geographia Plenior, ab Ortum Rerumpublicarum ad Constantinorum Tempora''. Impensis Ioannis Friderici Gleditschii.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eichigt''; [[Varisce]] ''Maechlicht'' seu ''Machlich)'')</small> * [[Quitzdorf am See]] {{div col end}} ==== R ==== {{div col|3}} * [[Rabenau (Saxe)|Rabenau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Räckelwitz]] * [[Rackwitz]] * [[Radeberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Radebeul]] <small>([[urbs]])</small> * [[Radeburg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Radibor]] * [[Ralbitz-Rosenthal]] * [[Rammenau]] * [[Raschau-Markersbach]] * [[Rathen]] * [[Rathmannsdorf]] * [[Rechenberg-Bienenmühle]] * [[Regis-Breitingen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Reichenbach im Vogtland]] <small>([[urbs]])</small> * [[Reichenbach (Haute-Lusace)|Reichenbach]] <small>([[urbs]])</small> (Haute-Lusace) * [[Reinhardtsdorf-Schöna]] * [[Reinsberg (Saxe)|Reinsberg]] * [[Reinsdorf (Saxe)|Reinsdorf]] * [[Remse]] * [[Reuth (Saxe)|Reuth]] * [[Riesa]] <small>([[urbs]])</small> * [[Rietschen]] * [[Rochlitz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Röderaue]] * [[Rodewisch]] <small>([[urbs]])</small> * [[Rosenbach]] * [[Rosenthal-Bielatal]] * [[Rossau (Saxe)|Rossau]] * [[Roßwein]] <small>([[urbs]])</small> * [[Rötha]] <small>([[urbs]])</small> * [[Rothenburg (Haute-Lusace)|Rothenburg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Rudigerivilla Arida-Theodericibachium]]<ref name="Posee 1882"/><ref name="Gersdorf 1864"/> <small>([[Theodisce]] ''Dürrröhrsdorf-Dittersbach'')</small> {{div col end}} ==== S ==== {{div col|3}} * [[Sayda]] <small>([[urbs]])</small> * [[Scheibenberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Schirgiswalde-Kirschau]] <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Schirgswaale-Kirsche'')</small> * [[Schkeuditz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Schleife (Saxe)|Schleife]] * [[Schlettau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Schmiedeberg (Saxe)|Schmiedeberg]] * [[Schmölln-Putzkau]] * [[Schneeberg (Saxe)|Schneeberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Schönau-Berzdorf]] * [[Schönbach (Saxe)|Schönbach]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Schimmch'')</small> * [[Schönberg (Saxe)|Schönberg]] * [[Schöneck/Vogtl.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Schönfeld (Saxe)|Schönfeld]] * [[Schönheide]] * [[Schönteichen]] * [[Schönwölkau]] * [[Schöpstal]] * [[Schwarzenberg/Erzgeb.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Schwepnitz]] * [[Sebnitz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Securiferi Roturatio]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Beilrode'')</small> * [[Seelitz]] * [[Sehmatal]] * [[Seiffen/Erzgeb.]] * [[Seifhennersdorf]] <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Hennerschdurf'')</small> * [[Sitavia]]<ref name="Graesse"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Zittau'' et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Žitawa''; [[Supralusatice]] ''Sitte'')</small> * [[Sohland an der Spree]] * [[Sohland am Rotstein]] * [[Sornzig-Ablaß]] * [[Sosa (Saxe)|Sosa]] * [[Spreetal]] * [[Stadt Wehlen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Stauchitz]] * [[St. Egidien]] * [[Steina]] * [[Steinberg (Saxe)|Steinberg]] * [[Steinigtwolmsdorf]] <small>([[Theodisce]] '''' et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''''; [[Supralusatice]] ''Wunnsdurf'' seu ''Wumpe'' seu ''Steenigwupte'')</small> * [[Stollberg/Erzgeb.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Stolpen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Strahwalde]] * [[Strehla]] <small>([[urbs]])</small> * [[Striegistal]] * [[Struppen]] * [[Stützengrün]] * [[Syrau]] {{div col end}} ==== T ==== {{div col|3}} * [[Tannenberg (Sachsen)|Tannenberg]] * [[Tannenbergsthal]] * [[Taucha]] <small>([[urbs]])</small> * [[Taura]] * [[Tauscha]] * [[Thalheim/Erzgeb.]] <small>([[urbs]])</small> * [[Thallwitz]] * [[Tharandt]] <small>([[urbs]])</small> * [[Thermalbad Wiesenbad]] * [[Theuma]] * [[Thiendorf]] * [[Thum]] <small>([[urbs]])</small> * [[Thümmlitzwalde]] * [[Tirpersdorf]] * [[Tollanum]]<ref name="Orbis Latinus N-Z">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&cq=M%C3%BCnchen&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Dahlen''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Dolan'')</small> * [[Torgau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Trebendorf]] * [[Trebnicia Elstri]]<ref name="Friedrich 1904">Friedrich, G. (Ed.) (1904). ''Codex Diplomaticus et Epistolaris Regni Bohemiae'' (Vol. 1). Sumptibus Comitiorum Regni Bohemiae.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Elstertrebnitz'')</small> * [[Trebsen/Mulde]] <small>([[urbs]])</small> * [[Treuen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Triebel/Vogtl.]] * [[Triebischtal]] * [[Trimurica]]<ref name="Posse 1883"/><ref name="Hanspach 2014">Hanspach, D. (2024). ''Silva, nemus, merica, forestum: Die ältesten schriftlichen Wald- und Heidebelege im Lehnbuch Friedrich des Strengen''. In ''Arbeits- und Forschungsberichte zur sächsischen Bodendenkmalpflege'' (Band 32). Dresdae: Landesamt für Archäologie Sachsen.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Dreiheide'')</small> * [[Trossin]] {{div col end}} ==== V ==== {{div col|3}} * [[Vallis Ignominiosa]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Schandau''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Žandow'')</small> * [[Vallis Libera]]<ref name="Moser 1780"/> <small>(urbs magna [[Index circulorum Germanicorum|circulo]] subiecta)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Freital'')</small> * [[Vallis Lutosa]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[Theodisce]] ''Bahretal'')</small> * [[Villa Bavari]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/> <small>([[Theodisce]] ''Beiersdorf''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Bejerecy'')</small> * [[Villa Bernardi (Circulus terrae Zviccaviensis)|Villa Bernardi]] <small>(in [[Circulus terrae Zviccaviensis|Circulo terrae Zviccaviensi]]<ref name="CTZ">Fingitur nomen "Circulus terrae Zviccaviensis" -Theodisce ''Landkreis Zwickau'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Cygnea]]m" -ad quod gentilicium "Zviccaviensis-e" refertur-, vide {{Graesse}}. Quo de gentilicio, confer "[[Codex Statutorum Zviccaviensium|Codex Statutorum Zviccaviensium]]", anno [[1348]] scriptum.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Bernsdorf'')</small> * [[Villa Bernardi (Lusatia Superior)|Villa Bernardi]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[urbs]])</small> (in [[Lusatia superior|Lusatia Superior]]e) <small>([[Theodisce]] ''Bernsdorf''; [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Njedźichow'')</small> * [[Villa Bertholdi Montana]]<ref name="Prochno 1939">Prochno, J. (1939). ''Zittauer Urkundenbuch, Band 1: Regesten zur Geschichte der Stadt und des Landes Zittau 1234–1437''. [[Sitavia]]e: Mitteilungen del Zittauer Geschichts- und Museumsvereins.</ref><ref name="Mencken 1728"/> <small>([[Theodisce]] et [[Linguae Sorabicae|Suprasorabice]] ''Bertsdorf-Hörnitz'')</small> * [[Villa Boni]]<ref name="Mencken 1728"/> <small>([[Theodisce]] ''Bennewitz'')</small> * [[Villa Chemnitzia]]<ref name="Buddeus 1704">Buddeus, J. F. (1704). ''Historia iuris naturalis, seculi iussu et auctoritate potissimum Samuelis Pufendorfii restituti''. Halae Magdeburgicae: Typis et impensis Ioannis Friderici Zeitleri.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Dorfchemnitz'' seu ''Dorfchemnitz bei Sayda'')</small> * [[Villa Ernfridi]]<ref name="SS 1490">Sächsisches Staatsarchiv (1490). ''Ältere Urkunden: Andreas Trapp, Verweser des Altars Johannes’ des Täufers in der Pfarrkirche Ehrenfriedersdorf (Ernfridißdorff)''. Sächsisches Staatsarchiv.</ref> <small>([[urbs]])</small> <small>([[Theodisce]] ''Ehrenfriedersdorf'')</small> * [[Villa Indaginis]]<ref name="Posse 1881"/> <small>([[Theodisce]] ''Dorfhain'')</small> * [[Villa Panis]]<ref name="Mencken 1730"/> <small>([[Theodisce]] ''Bannewitz'')</small> {{div col end}} ==== W ==== {{div col|3}} * [[Wachau (Saxe)|Wachau]] * [[Waldenbourg (Saxe)|Waldenbourg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Waldheim]] <small>([[urbs]])</small> * [[Waldhufen-Vierkirchen]] * [[Wechselburg]] * [[Weinböhla]] * [[Weischlitz]] * [[Weißenberg]] <small>([[urbs]])</small> * [[Weißenborn/Erzgeb.]] * [[Weißig am Raschütz]] * [[Weißkeißel]] * [[Weißwasser]] <small>([[urbs]])</small> * [[Werda]] * [[Werdau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Wermsdorf]] * [[Wiedemar]] * [[Wiednitz]] * [[Wildenfels]] <small>([[urbs]])</small> * [[Wildenhain]] * [[Wilkau-Haßlau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Wilsdruff]] <small>([[urbs]])</small> * [[Wilthen]] <small>([[urbs]])</small> * [[Wittichenau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Wolkenstein (Saxe)|Wolkenstein]] <small>([[urbs]])</small> * [[Wülknitz]] * [[Wurzen]] <small>([[urbs]])</small> {{div col end}} ==== Z ==== {{div col|3}} * [[Zabeltitz]] * [[Zeithain]] * [[Zettlitz]] * [[Ziegra-Knobelsdorf]] * [[Zinna]] * [[Zöblitz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Zschadraß]] * [[Zschaitz-Ottewig]] * [[Zschepplin]] * [[Zschopau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Zschorlau]] * [[Zwenkau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Zwickau]] <small>([[urbs]])</small> * [[Zwochau]] * [[Zwönitz]] <small>([[urbs]])</small> * [[Zwota]] {{div col end}} ==Notae== <references /> [[Categoria:Urbes Saxoniae]] 4r51wedb4epl25t1blmjigl61p0f30s 0 325552 3964349 2026-06-11T12:32:30Z Cyprianus Marcus 66550 Paginam instituit, scribens ''''Dialecti Thuringico-Altosaxonicae''' ([[Theodisce]] ''Thüringisch-Obersächsisch''), quae etiam dialecti Thuringicae (Theodisce ''Thüringisch'') appellantur, sunt coetus dialectorum Mediotheodiscae, quae per [[Saxonia]]m (ubi interdum dialectus proprie Saxonica sive Altosaxonica eminet), [[Thuringia]]m atque per partem [[Saxonia et Anhaltium|]Saxoniae et Anhaltii]] diffusae sunt. His dialectis quoque utuntur incolae partis austrorientalis Saxonia Inferio...' 3964349 wikitext text/x-wiki '''Dialecti Thuringico-Altosaxonicae''' ([[Theodisce]] ''Thüringisch-Obersächsisch''), quae etiam dialecti Thuringicae (Theodisce ''Thüringisch'') appellantur, sunt coetus dialectorum Mediotheodiscae, quae per [[Saxonia]]m (ubi interdum dialectus proprie Saxonica sive Altosaxonica eminet), [[Thuringia]]m atque per partem [[Saxonia et Anhaltium|]Saxoniae et Anhaltii]] diffusae sunt. His dialectis quoque utuntur incolae partis austrorientalis [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], partis boreoorientalis [[Hassia]]e, necnon regionis boreoccidentalis provinciae (Theodisce ''Regierungsbezirk'') [[Franconia Superior|Franconiae Superioris]] in [[Bavaria]]. [[Fasciculus:Mitteldeutsche Mundarten.png|mini|300px|Dialecti Thuringico-Altosaxonicae (mappa Theodisce).]] ==Proprietates== In spatio linguistico Thuringico-Supersaxonico adsunt graves differentiae, quae fortasse ex natura mosaica linguarum primariarum, e quibus dialectus formata est, ortae sunt. Populi ([[Franci]], [[Thuringi]], [[Flandri]], [[Baiuvarii]] atque [[Saxones]]), qui [[Medium aevum|Medio Aevo]] in has regiones migraverunt, linguas suas commiscuerunt, structuram linguisticam quasi mosaici generis efficientes. Formae linguisticae «linguae cancellariae Misnensis» atque lexicon linguae Theodiscae Mediae a [[Martinus Lutherus|Martino Luthero]] adhibita sunt; quod postea effecit ut hi dialecti magnam vim in formationem [[lingua Theodisca|linguae Theodiscae]] litterariae exercerent. Dialectis Thuringico-Altosaxonicis propria est lenitio consonantium ''p, t'' et ''k'', necnon valde diversa pronuntiatio soni ''g''. Processus secundae mutationis consonantium in hac regione non aequaliter peractus est, quod permittit ut de magnis differentiis inter singulas dialectos ad gradum phoneticum loquamur. Praeterea non raro observatur depravatio sive mutatio pronuntiationis quorundam sonorum: ita ''b'' sonare potest ut ''w'', vel ''f'' ut ''v''. ==Classificatio== Dialecti Thuringico-Altosaxonicae hac classificatione distinguuntur: * Dialectus Thuringica Centralis (Theodisce ''Zentralthüringisch'') * Dialectus Thuringica Septentrionalis (Theodisce ''Nordthüringisch'') * Dialectus Thuringica Orientalis (Theodisce ''Ostthüringisch'') * Dialectus Thuringica Austro-orientalis (Theodisce ''Südostthüringisch'') * Dialectus Osterlandica (Theodisce ''Osterländisch'') * Dialecti Misnenses (Theodisce ''Meißenisch'') ** Dialectus Misnensis Septentrionalis (Theodisce ''Nordmeißenisch'') ** Dialectus Misnensis Septentrionali-orientalis (Theodisce ''Nordostmeißenisch'') ** Dialectus Misnensis Occidentalis (Theodisce ''Westmeißenisch'') ** Dialectus Misnensis Australis (Theodisce ''Südmeißenisch'') ** Dialectus Misnensis Austro-orientalis (Theodisce ''Südostmeißenisch'') Praeterea, una cum hac classificatione, [[Universitas Litterarum Ienensis]] quinque alias dialectos distinguit: * Dialectus Ilmthuringica (Theodisce ''Ilmthüringisch'') * Dialectus Thuringica Boreorientalis (Theodisce ''Nordostthüringisch'') * Dialectus Thuringica Occidentalis (Theodisce ''Westthüringisch'') * Dialectus Eichsfeldensis (Theodisce ''Eichsfeldisch'') * Dialectus Mansfeldensis (Theodisce ''Mansfeldisch'') ==Nexus externi== * [https://web.archive.org/web/20111230180917/http://www.personal.uni-jena.de/~x8wisu/dialektforschung/dialektgebiete/index.html Regiones dialectales Thuringenses] (Theodisce). Ab [[Universitas Litterarum Ienensis|Universitate Litterarum Ienensi]]. Die accessus: 29 Decembris 2011. Archivatum ex originali die 30 Decembris 2011. * [https://web.archive.org/web/20090620234225/http://www.personal.uni-jena.de/~x8wisu/dialektforschung/ Pagina principalis Officii Lexici Thuringensis (Dictionarium Thuringicum)], [[Ienae]] (Theodisce). Ab [[Universitas Litterarum Ienensis|Universitate Litterarum Ienensi]]. Die accessus: 29 Decembris 2011. Archivatum ex originali die 20 Iunii 2009. [[Categoria: Dialecti Theodiscae]] [[Categoria: Linguae Germanicae]] [[Categoria: Saxonia]] [[Categoria: Thuringia]] [[Categoria: Saxonia et Anhaltium]] 6szlwm6ua4vr3mzvtxtk9ryslckepyd 3964351 3964349 2026-06-11T12:33:54Z Cyprianus Marcus 66550 3964351 wikitext text/x-wiki '''Dialecti Thuringico-Altosaxonicae''' ([[Theodisce]] ''Thüringisch-Obersächsisch''), quae etiam dialecti Thuringicae (Theodisce ''Thüringisch'') appellantur, sunt coetus dialectorum Mediotheodiscae, quae per [[Saxonia]]m (ubi interdum dialectus proprie Saxonica sive Altosaxonica eminet), [[Thuringia]]m atque per partem [[Saxonia et Anhaltium|]Saxoniae et Anhaltii]] diffusae sunt. His dialectis quoque utuntur incolae partis austrorientalis [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], partis boreoorientalis [[Hassia]]e, necnon regionis boreoccidentalis provinciae (Theodisce ''Regierungsbezirk'') [[Franconia Superior|Franconiae Superioris]] in [[Bavaria]]. [[Fasciculus:Mitteldeutsche Mundarten.png|thumb|300px|Dialecti Thuringico-Altosaxonicae (mappa Theodisce).]] ==Proprietates== In spatio linguistico Thuringico-Supersaxonico adsunt graves differentiae, quae fortasse ex natura mosaica linguarum primariarum, e quibus dialectus formata est, ortae sunt. Populi ([[Franci]], [[Thuringi]], [[Flandri]], [[Baiuvarii]] atque [[Saxones]]), qui [[Medium aevum|Medio Aevo]] in has regiones migraverunt, linguas suas commiscuerunt, structuram linguisticam quasi mosaici generis efficientes. Formae linguisticae «linguae cancellariae Misnensis» atque lexicon linguae Theodiscae Mediae a [[Martinus Lutherus|Martino Luthero]] adhibita sunt; quod postea effecit ut hi dialecti magnam vim in formationem [[lingua Theodisca|linguae Theodiscae]] litterariae exercerent. Dialectis Thuringico-Altosaxonicis propria est lenitio consonantium ''p, t'' et ''k'', necnon valde diversa pronuntiatio soni ''g''. Processus secundae mutationis consonantium in hac regione non aequaliter peractus est, quod permittit ut de magnis differentiis inter singulas dialectos ad gradum phoneticum loquamur. Praeterea non raro observatur depravatio sive mutatio pronuntiationis quorundam sonorum: ita ''b'' sonare potest ut ''w'', vel ''f'' ut ''v''. ==Classificatio== Dialecti Thuringico-Altosaxonicae hac classificatione distinguuntur: * Dialectus Thuringica Centralis (Theodisce ''Zentralthüringisch'') * Dialectus Thuringica Septentrionalis (Theodisce ''Nordthüringisch'') * Dialectus Thuringica Orientalis (Theodisce ''Ostthüringisch'') * Dialectus Thuringica Austro-orientalis (Theodisce ''Südostthüringisch'') * Dialectus Osterlandica (Theodisce ''Osterländisch'') * Dialecti Misnenses (Theodisce ''Meißenisch'') ** Dialectus Misnensis Septentrionalis (Theodisce ''Nordmeißenisch'') ** Dialectus Misnensis Septentrionali-orientalis (Theodisce ''Nordostmeißenisch'') ** Dialectus Misnensis Occidentalis (Theodisce ''Westmeißenisch'') ** Dialectus Misnensis Australis (Theodisce ''Südmeißenisch'') ** Dialectus Misnensis Austro-orientalis (Theodisce ''Südostmeißenisch'') Praeterea, una cum hac classificatione, [[Universitas Litterarum Ienensis]] quinque alias dialectos distinguit: * Dialectus Ilmthuringica (Theodisce ''Ilmthüringisch'') * Dialectus Thuringica Boreorientalis (Theodisce ''Nordostthüringisch'') * Dialectus Thuringica Occidentalis (Theodisce ''Westthüringisch'') * Dialectus Eichsfeldensis (Theodisce ''Eichsfeldisch'') * Dialectus Mansfeldensis (Theodisce ''Mansfeldisch'') ==Nexus externi== * [https://web.archive.org/web/20111230180917/http://www.personal.uni-jena.de/~x8wisu/dialektforschung/dialektgebiete/index.html Regiones dialectales Thuringenses] (Theodisce). Ab [[Universitas Litterarum Ienensis|Universitate Litterarum Ienensi]]. Die accessus: 29 Decembris 2011. Archivatum ex originali die 30 Decembris 2011. * [https://web.archive.org/web/20090620234225/http://www.personal.uni-jena.de/~x8wisu/dialektforschung/ Pagina principalis Officii Lexici Thuringensis (Dictionarium Thuringicum)], [[Ienae]] (Theodisce). Ab [[Universitas Litterarum Ienensis|Universitate Litterarum Ienensi]]. Die accessus: 29 Decembris 2011. Archivatum ex originali die 20 Iunii 2009. [[Categoria: Dialecti Theodiscae]] [[Categoria: Linguae Germanicae]] [[Categoria: Saxonia]] [[Categoria: Thuringia]] [[Categoria: Saxonia et Anhaltium]] 4ockrcrkrmw7yuzpiznh0eajy946icj 0 325553 3964350 2026-06-11T12:33:24Z Cyprianus Marcus 66550 Redirigens ad [[Dialecti Thuringico-Altosaxonicae]] 3964350 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Dialecti Thuringico-Altosaxonicae]] sx132zz32rvd7z9ooh2vs809qlsb7zs 0 325554 3964354 2026-06-11T14:57:55Z Pippobuono 54500 creatio a francica documentatione 3964354 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Saint-Michel 88 eglise.jpg|thumb|upright=0.8|left|Saint-Michel-sur-Meurthe: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Michael (archangelus)|Sancto Michaeli]] dicata.]] {{res|Saint-Michel-sur-Meurthe}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] {{formatnum:1785}} incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in [[regio]]ne [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. == Cives notabiles == * [[Ioannes-Amandus Lamaze]] (1833-1906), missionarius qui munere Vicarii Apostolici [[Oceania Centralis|Oceaniae Centralis]] et Administratoris Apostolici [[Archipelagus Navigatorum|Archipelagi Navigatorum]] functus est, hic natus est. * [[Paulus Robert]] (1877-1958), parochus huius loci per fere quadraginta annos, praesertim inter [[Primum bellum mundanum|primum]] et [[secundum bellum mundanum]], fuit. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Saint-Michel-sur-Meurthe|Saint-Michel-sur-Meurthe}} {{Fontes geographici}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] t5ev1fsx9j2hc4x6o4r5v7rydinn8ml 1 325555 3964355 2026-06-11T14:59:55Z Pippobuono 54500 attributio 3964355 wikitext text/x-wiki {{attributio|fr|Saint-Michel-sur-Meurthe|235810110}} lntu2x9dwjwcaf3khpd4r4dz3ntgovy 0 325556 3964356 2026-06-11T15:06:06Z Pippobuono 54500 creatio a francica documentatione 3964356 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:2019-02 - Église Sainte-Menne de Saint-Menge - 02.jpg|thumb|upright=0.8|left|Sanctus Memmius: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Memmius|Sancto Memmio]] dicata.]] {{res|Sanctus Memmius}} seu '''Sanctus Dominicus'''<ref>{{Graesse}}, t.2, p. 544.</ref> ([[Francogallice]]: ''Saint-Menge'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 115 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Saint-Menge|Sanctum Memmium}} {{Fontes geographici}} == Notae == <references /> {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] o72v6lbkld8d005p86fpu6uihov3oob 1 325557 3964357 2026-06-11T15:08:52Z Pippobuono 54500 attributio 3964357 wikitext text/x-wiki {{attributio|fr|Saint-Menge|236282267}} bd6d1uhi065w32ku9247sc0vdciur00 1 325558 3964358 2026-06-11T15:09:52Z Pippobuono 54500 attributio 3964358 wikitext text/x-wiki {{attributio|fr|Saint-Nabord|235810330}} czh3al8l8s92uukeai8i4y97cddl3u7 0 325559 3964359 2026-06-11T15:23:43Z Pippobuono 54500 creatio a francica documentatione 3964359 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:L'église de Saint-Maurice-sur-Moselle.jpg|thumb|upright=0.8|left|Saint-Maurice-sur-Moselle: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Mauritius|Sancto Mauritio]] dicata.]] {{res|Saint-Maurice-sur-Moselle}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] {{formatnum:1306}} incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in [[regio]]ne [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. == Cives notabiles == * [[Renatus Briot]] (1913-1991), pugnator Resistentiae Francicae, comes Liberationis, hic natus est. * [[Iacobus Georges]] (1916-2004), administrator ludorum athleticorum, praeses Foederationis Pediludii Francicae ab anno 1968 ad 1972, et UEFA ab anno 1983 ad 1990, hic natus est. * [[Christianus Spiller]] (1935-2009), [[demarchus]] communis ab anno 1971 ad 1977 fuit, postea consiliarius generalis pro pago [[Le Thillot]] ab anno 1979 ad 1988, legatus parlamenti pro Vosego ab anno 1988 ad 1993. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Saint-Maurice-sur-Moselle|Saint-Maurice-sur-Moselle}} {{Fontes geographici}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] nwux9w0d7m3dpvua4z4mxxu38yxxc4z 3964360 3964359 2026-06-11T15:27:28Z Pippobuono 54500 /* Cives notabiles */ nexus 3964360 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:L'église de Saint-Maurice-sur-Moselle.jpg|thumb|upright=0.8|left|Saint-Maurice-sur-Moselle: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Mauritius|Sancto Mauritio]] dicata.]] {{res|Saint-Maurice-sur-Moselle}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] {{formatnum:1306}} incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in [[regio]]ne [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. == Cives notabiles == * [[Renatus Briot]] (1913-1991), pugnator Resistentiae Francicae, comes Liberationis, hic natus est. * [[Iacobus Georges]] (1916-2004), administrator ludorum athleticorum, praeses Foederationis Pediludii Francicae ab anno 1968 ad 1972, et [[UEFA]] ab anno 1983 ad 1990, hic natus est. * [[Christianus Spiller]] (1935-2009), [[demarchus]] communis ab anno 1971 ad 1977 fuit, postea consiliarius generalis pro pago [[Le Thillot]] ab anno 1979 ad 1988, legatus parlamenti pro Vosego ab anno 1988 ad 1993. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Saint-Maurice-sur-Moselle|Saint-Maurice-sur-Moselle}} {{Fontes geographici}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] t0g7wcr9acglqk1dvd64kf0da6k72aa 1 325560 3964362 2026-06-11T15:29:52Z Pippobuono 54500 attributio 3964362 wikitext text/x-wiki {{attributio|fr|Saint-Maurice-sur-Moselle|236820774}} myfy61q54fcjckmkkec75zqmixejcrp 0 325561 3964367 2026-06-11T16:45:07Z Davide2025 196606 Paginam instituit, scribens ''''Ioannes Ludovicus Donnarumma''' ([[Castrum Maris de Stabia|Castri Maris]] die [[25 Februarii]] [[1999]] natus) est [[Pediludium|pedilusor]] [[Italia|Italicus]], qui ut [[Portarius (ars athletica)|portarius]] in societate [[Francia|Francica]] ''[[Paris Saint-Germain Football Club]]'' et in [[Turma Pedilusoria Nationalis Italica|turma nationali pedilusoria Italica]] ludit. Fasciculus:FC Salzburg gegen Paris Saint-Germain UEFA Champions League 89.jpg|thumb|I...' 3964367 wikitext text/x-wiki '''Ioannes Ludovicus Donnarumma''' ([[Castrum Maris de Stabia|Castri Maris]] die [[25 Februarii]] [[1999]] natus) est [[Pediludium|pedilusor]] [[Italia|Italicus]], qui ut [[Portarius (ars athletica)|portarius]] in societate [[Francia|Francica]] ''[[Paris Saint-Germain Football Club]]'' et in [[Turma Pedilusoria Nationalis Italica|turma nationali pedilusoria Italica]] ludit. [[Fasciculus:FC Salzburg gegen Paris Saint-Germain UEFA Champions League 89.jpg|thumb|Ioannes Ludovicus Donnarumma in lusione cum [[Paris Saint-Germain Football Club]] anno [[2024]].]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Gianluigi Donnarumma|Ioannem Ludovicum Donnarumma}} {{bio-stipula}} [[Categoria:Pedilusores Italiae]] [[Categoria:Incolae Italiae]] [[Categoria:Nati 1999]] [[Categoria:Homines vivi]] [[Categoria:Pedilusores]] j01indbhefpkr08hruxcz0q4nt0o7fj 3964368 3964367 2026-06-11T16:50:04Z Davide2025 196606 Hei...! 3964368 wikitext text/x-wiki '''Ioannes Ludovicus Donnarumma''' ([[Castrum Maris de Stabia|Castri Maris]] die [[25 Februarii]] [[1999]] natus) est [[Pediludium|pedilusor]] [[Italia|Italicus]], qui ut [[Portarius (ars athletica)|portarius]] in societate [[Anglia|Anglica]] ''[[Manchester City Football Club]]'' et in [[Turma Pedilusoria Nationalis Italica|turma nationali pedilusoria Italica]] ludit. [[Fasciculus:FC Salzburg gegen Paris Saint-Germain UEFA Champions League 89.jpg|thumb|Ioannes Ludovicus Donnarumma in lusione cum [[Paris Saint-Germain Football Club]] anno [[2024]].]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Gianluigi Donnarumma|Ioannem Ludovicum Donnarumma}} {{bio-stipula}} [[Categoria:Pedilusores Italiae]] [[Categoria:Incolae Italiae]] [[Categoria:Nati 1999]] [[Categoria:Homines vivi]] [[Categoria:Pedilusores]] bgji2lzs1giiq28hu3tx8j3417b7hiv 14 325562 3964370 2026-06-11T17:29:30Z Trigenibinion 141066 Paginam instituit, scribens '[[Categoria:Res politicae in Hispania]] [[Categoria:Factiones politicae per civitates digestae|Hispania]]' 3964370 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Res politicae in Hispania]] [[Categoria:Factiones politicae per civitates digestae|Hispania]] ory2xdcz7a4rnosioccsdzrcmrovzj7 3964371 3964370 2026-06-11T17:31:11Z Trigenibinion 141066 Reparatio 3964371 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Res politicae Hispanicae]] [[Categoria:Factiones politicae per civitates digestae|Hispania]] br9pmmwlculapmyk18rg2bkhvcl2l48 0 325563 3964372 2026-06-11T17:45:23Z Trigenibinion 141066 Paginam instituit, scribens '{{Capsa factionis |nomen_nativum = Partido Galego |ideologia = [[Nationalismus Gallaicus]]<br>[[Europhilia]] |positio = Centrum |conditus_est = 2020 |praeses = Francisco Villanueva de Lugo |patria = ESP |scriba = Miguel Míguez }} '''Partido Galego''' ('''PG''') est factio politica centristica [[nationalismus Galicianus|Gallicae nationalistae]], anno 2020 creata cum fine repraesentandi omnes homines qui se Ga...' 3964372 wikitext text/x-wiki {{Capsa factionis |nomen_nativum = Partido Galego |ideologia = [[Nationalismus Gallaicus]]<br>[[Europhilia]] |positio = Centrum |conditus_est = 2020 |praeses = Francisco Villanueva de Lugo |patria = ESP |scriba = Miguel Míguez }} '''Partido Galego''' ('''PG''') est factio politica centristica [[nationalismus Galicianus|Gallicae nationalistae]], anno 2020 creata cum fine repraesentandi omnes homines qui se Galicianos et Hispanicos esse dicunt et qui Galiciam ut [[communitatem autonomam]] cum lingua et cultura propria habent. ==Resultata Comitiorum== === Comitia Municipalia === {| class="wikitable sortable" |- ! align=center | Comitia ! align=center | Foederatio ! align=center | Suffragia ! align=center | Percentatio (%) ! align=center | Consiliarii ! align=center | Maioritates<br />absolutae ! align=center | Maioritates<br/>simplex |- ! align=center |[[Comitia municipalia Galiciana anni 2023|2023]]<ref>{{Cite web|newspaper=El País|title=Resultados Electorales en Lugo: Elecciones Municipales 2023|url=https://elpais.com/espana/elecciones/municipales/11/27/|language=es|access-date=2023-08-01|date=2023-07-23}}</ref> | align="center" colspan="1"| Sodalis [[Contamos]] | align=center |4.58 | align=center |0,32 | align=center |18 / 3705 | align=center |[[File:Arrow Blue Right 001.svg|10px]]0 | align=center |2 |} ===Comitia Parlamenti Europaei=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:right;" |- ! colspan="8" align="center" | [[Parlamentum Europaeum]] |- ! colspan="1" rowspan="2" | Comitia ! colspan="3" | Summa ! colspan="3" | Galicia |- ! Suffragia ! align=center | Percentatio (%) ! Sedes ! Suffragia ! align=center | Percentatio (%) ! Sedes |- ! [[Electiones Europaeae anni 2024|2024]]<ref>https://www.juntaelectoralcentral.es/cs/jec/documentos/resultados_UE_280624.pdf</ref> | align=center | 5.719 | align=center | 0,03 | align=center | 0 / 54 | align=center | 2.074 | align=center | 0,18 | align=center | [[File:Arrow Blue Right 001.svg|10px]]0 |} == Referentiae == {{reflist}} [[Categoria:Factiones politicae in Hispania]] a58kreep73pyadcvceg7opz0wy7a19h 3964422 3964372 2026-06-11T23:23:19Z Trigenibinion 141066 Photographia 3964422 wikitext text/x-wiki {{Capsa factionis |nomen_nativum = Partido Galego |ideologia = [[Nationalismus Gallaicus]]<br>[[Europhilia]] |positio = Centrum |conditus_est = 2020 |praeses = Francisco Villanueva de Lugo |patria = ESP |scriba = Miguel Míguez }} [[File:BoligrafoPartidoGalego.jpg|thumb|Augue stylo ab 'PG]] '''Partido Galego''' ('''PG''') est factio politica centristica [[nationalismus Galicianus|Gallicae nationalistae]], anno 2020 creata cum fine repraesentandi omnes homines qui se Galicianos et Hispanicos esse dicunt et qui Galiciam ut [[communitatem autonomam]] cum lingua et cultura propria habent. ==Resultata Comitiorum== === Comitia Municipalia === {| class="wikitable sortable" |- ! align=center | Comitia ! align=center | Foederatio ! align=center | Suffragia ! align=center | Percentatio (%) ! align=center | Consiliarii ! align=center | Maioritates<br />absolutae ! align=center | Maioritates<br/>simplex |- ! align=center |[[Comitia municipalia Galiciana anni 2023|2023]]<ref>{{Cite web|newspaper=El País|title=Resultados Electorales en Lugo: Elecciones Municipales 2023|url=https://elpais.com/espana/elecciones/municipales/11/27/|language=es|access-date=2023-08-01|date=2023-07-23}}</ref> | align="center" colspan="1"| Sodalis [[Contamos]] | align=center |4.58 | align=center |0,32 | align=center |18 / 3705 | align=center |[[File:Arrow Blue Right 001.svg|10px]]0 | align=center |2 |} ===Comitia Parlamenti Europaei=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:right;" |- ! colspan="8" align="center" | [[Parlamentum Europaeum]] |- ! colspan="1" rowspan="2" | Comitia ! colspan="3" | Summa ! colspan="3" | Galicia |- ! Suffragia ! align=center | Percentatio (%) ! Sedes ! Suffragia ! align=center | Percentatio (%) ! Sedes |- ! [[Electiones Europaeae anni 2024|2024]]<ref>https://www.juntaelectoralcentral.es/cs/jec/documentos/resultados_UE_280624.pdf</ref> | align=center | 5.719 | align=center | 0,03 | align=center | 0 / 54 | align=center | 2.074 | align=center | 0,18 | align=center | [[File:Arrow Blue Right 001.svg|10px]]0 |} == Referentiae == {{reflist}} [[Categoria:Factiones politicae in Hispania]] tr5qalczea9fqd4ac7d1d3bvvaisp0e 3964457 3964422 2026-06-12T09:17:55Z Trigenibinion 141066 Normalizare 3964457 wikitext text/x-wiki {{Capsa factionis |nomen_nativum = Partido Galego |ideologia = [[Nationalismus Gallaicus]]<br>[[Europhilia]] |positio = Centrum |conditus_est = 2020 |praeses = Francisco Villanueva de Lugo |patria = Hispania |scriba = Miguel Míguez }} [[File:BoligrafoPartidoGalego.jpg|thumb|Augue stylo ab 'PG]] '''Partido Galego''' ('''PG''') est factio politica centristica [[nationalismus Galicianus|Gallicae nationalistae]], anno 2020 creata cum fine repraesentandi omnes homines qui se Galicianos et Hispanicos esse dicunt et qui Galiciam ut [[communitatem autonomam]] cum lingua et cultura propria habent. ==Resultata Comitiorum== === Comitia Municipalia === {| class="wikitable sortable" |- ! align=center | Comitia ! align=center | Foederatio ! align=center | Suffragia ! align=center | Percentatio (%) ! align=center | Consiliarii ! align=center | Maioritates<br />absolutae ! align=center | Maioritates<br/>simplex |- ! align=center |[[Comitia municipalia Galiciana anni 2023|2023]]<ref>{{Cite web|newspaper=El País|title=Resultados Electorales en Lugo: Elecciones Municipales 2023|url=https://elpais.com/espana/elecciones/municipales/11/27/|language=es|access-date=2023-08-01|date=2023-07-23}}</ref> | align="center" colspan="1"| Sodalis [[Contamos]] | align=center |4.58 | align=center |0,32 | align=center |18 / 3705 | align=center |[[File:Arrow Blue Right 001.svg|10px]]0 | align=center |2 |} ===Comitia Parlamenti Europaei=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:right;" |- ! colspan="8" align="center" | [[Parlamentum Europaeum]] |- ! colspan="1" rowspan="2" | Comitia ! colspan="3" | Summa ! colspan="3" | Galicia |- ! Suffragia ! align=center | Percentatio (%) ! Sedes ! Suffragia ! align=center | Percentatio (%) ! Sedes |- ! [[Electiones Europaeae anni 2024|2024]]<ref>https://www.juntaelectoralcentral.es/cs/jec/documentos/resultados_UE_280624.pdf</ref> | align=center | 5.719 | align=center | 0,03 | align=center | 0 / 54 | align=center | 2.074 | align=center | 0,18 | align=center | [[File:Arrow Blue Right 001.svg|10px]]0 |} == Referentiae == {{reflist}} [[Categoria:Factiones politicae in Hispania]] 66fhg6bqi29ay9j88zkg1m5tshsnzs3 3964459 3964457 2026-06-12T10:01:13Z Trigenibinion 141066 /* Comitia Municipalia */ Reparatio 3964459 wikitext text/x-wiki {{Capsa factionis |nomen_nativum = Partido Galego |ideologia = [[Nationalismus Gallaicus]]<br>[[Europhilia]] |positio = Centrum |conditus_est = 2020 |praeses = Francisco Villanueva de Lugo |patria = Hispania |scriba = Miguel Míguez }} [[File:BoligrafoPartidoGalego.jpg|thumb|Augue stylo ab 'PG]] '''Partido Galego''' ('''PG''') est factio politica centristica [[nationalismus Galicianus|Gallicae nationalistae]], anno 2020 creata cum fine repraesentandi omnes homines qui se Galicianos et Hispanicos esse dicunt et qui Galiciam ut [[communitatem autonomam]] cum lingua et cultura propria habent. ==Resultata Comitiorum== === Comitia Municipalia === {| class="wikitable sortable" |- ! align=center | Comitia ! align=center | Foederatio ! align=center | Suffragia ! align=center | Percentatio (%) ! align=center | Consiliarii ! align=center | Maioritates<br />absolutae ! align=center | Maioritates<br/>simplex |- ! align=center |[[Comitia municipalia Galiciana anni 2023|2023]]<ref>{{Cite web|newspaper=El País|title=Resultados Electorales en Lugo: Elecciones Municipales 2023|url=https://elpais.com/espana/elecciones/municipales/11/27/|language=es|access-date=2023-08-01|date=2023-07-23}}</ref> | align="center" colspan="1"| Sodalis [[Contamos]] | align=center |4.589 | align=center |0,32% | align=center |18 / 3705 | align=center |[[File:Arrow Blue Right 001.svg|10px]]0 | align=center |2 |} ===Comitia Parlamenti Europaei=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:right;" |- ! colspan="8" align="center" | [[Parlamentum Europaeum]] |- ! colspan="1" rowspan="2" | Comitia ! colspan="3" | Summa ! colspan="3" | Galicia |- ! Suffragia ! align=center | Percentatio (%) ! Sedes ! Suffragia ! align=center | Percentatio (%) ! Sedes |- ! [[Electiones Europaeae anni 2024|2024]]<ref>https://www.juntaelectoralcentral.es/cs/jec/documentos/resultados_UE_280624.pdf</ref> | align=center | 5.719 | align=center | 0,03 | align=center | 0 / 54 | align=center | 2.074 | align=center | 0,18 | align=center | [[File:Arrow Blue Right 001.svg|10px]]0 |} == Referentiae == {{reflist}} [[Categoria:Factiones politicae in Hispania]] ti7ywml5dc3w4bcg330ahlhvd2z9ggn 3964460 3964459 2026-06-12T10:01:49Z Trigenibinion 141066 /* Comitia Parlamenti Europaei */ Reparatio 3964460 wikitext text/x-wiki {{Capsa factionis |nomen_nativum = Partido Galego |ideologia = [[Nationalismus Gallaicus]]<br>[[Europhilia]] |positio = Centrum |conditus_est = 2020 |praeses = Francisco Villanueva de Lugo |patria = Hispania |scriba = Miguel Míguez }} [[File:BoligrafoPartidoGalego.jpg|thumb|Augue stylo ab 'PG]] '''Partido Galego''' ('''PG''') est factio politica centristica [[nationalismus Galicianus|Gallicae nationalistae]], anno 2020 creata cum fine repraesentandi omnes homines qui se Galicianos et Hispanicos esse dicunt et qui Galiciam ut [[communitatem autonomam]] cum lingua et cultura propria habent. ==Resultata Comitiorum== === Comitia Municipalia === {| class="wikitable sortable" |- ! align=center | Comitia ! align=center | Foederatio ! align=center | Suffragia ! align=center | Percentatio (%) ! align=center | Consiliarii ! align=center | Maioritates<br />absolutae ! align=center | Maioritates<br/>simplex |- ! align=center |[[Comitia municipalia Galiciana anni 2023|2023]]<ref>{{Cite web|newspaper=El País|title=Resultados Electorales en Lugo: Elecciones Municipales 2023|url=https://elpais.com/espana/elecciones/municipales/11/27/|language=es|access-date=2023-08-01|date=2023-07-23}}</ref> | align="center" colspan="1"| Sodalis [[Contamos]] | align=center |4.589 | align=center |0,32% | align=center |18 / 3705 | align=center |[[File:Arrow Blue Right 001.svg|10px]]0 | align=center |2 |} ===Comitia Parlamenti Europaei=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:right;" |- ! colspan="8" align="center" | [[Parlamentum Europaeum]] |- ! colspan="1" rowspan="2" | Comitia ! colspan="3" | Summa ! colspan="3" | Galicia |- ! Suffragia ! align=center | Percentatio (%) ! Sedes ! Suffragia ! align=center | Percentatio (%) ! Sedes |- ! [[Electiones Europaeae anni 2024|2024]]<ref>https://www.juntaelectoralcentral.es/cs/jec/documentos/resultados_UE_280624.pdf</ref> | align=center | 5.719 | align=center | 0,03% | align=center | 0 / 54 | align=center | 2.074 | align=center | 0,18% | align=center | [[File:Arrow Blue Right 001.svg|10px]]0 |} == Referentiae == {{reflist}} [[Categoria:Factiones politicae in Hispania]] l301dk0bojg83n5fv1x7c4brd7vkbp2 3964464 3964460 2026-06-12T11:49:28Z IacobusAmor 1163 ~ 3964464 wikitext text/x-wiki {{Capsa factionis |nomen_nativum = Partido Galego |ideologia = [[Nationalismus Gallaicus]]<br>[[Europhilia]] |positio = Centrum |conditus_est = 2020 |praeses = Francisco Villanueva de Lugo |patria = Hispania |scriba = Miguel Míguez }} [[Fasciculus:BoligrafoPartidoGalego.jpg|thumb|Augue{{dubsig}} stylo ab{{dubsig}} PG]] '''Partido Galego''' ('''PG''') est [[factio politica]] centristica{{dubsig}} [[nationalismus Galicianus|Gallicae nationalistae]], anno [[2020]] creata cum fine{{dubsig}} repraesentandi omnes homines qui se Galicianos et Hispanicos esse dicunt et qui Galiciam ut [[communitatem autonomam]] cum{{dubsig}} [[lingua]] et [[cultura]] propria habent. ==Resultata comitiorum== === Comitia municipalia === {| class="wikitable sortable" |- ! align=center | Comitia ! align=center | Foederatio ! align=center | Suffragia ! align=center | Percentatio (%) ! align=center | Consiliarii ! align=center | Maioritates<br />absolutae ! align=center | Maioritates<br/>simplex |- ! align=center |[[Comitia municipalia Galiciana anni 2023|2023]]<ref>{{Cite web|newspaper=El País|title=Resultados Electorales en Lugo: Elecciones Municipales 2023|url=https://elpais.com/espana/elecciones/municipales/11/27/|language=es|access-date=2023-08-01|date=2023-07-23}}</ref> | align="center" colspan="1"| Sodalis [[Contamos]] | align=center |4.589 | align=center |0,32% | align=center |18 / 3705 | align=center |[[File:Arrow Blue Right 001.svg|10px]]0 | align=center |2 |} ===Comitia Parlamenti Europaei=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:right;" |- ! colspan="8" align="center" | [[Parlamentum Europaeum]] |- ! colspan="1" rowspan="2" | Comitia ! colspan="3" | Summa ! colspan="3" | Galicia |- ! Suffragia ! align=center | Percentatio (%) ! Sedes ! Suffragia ! align=center | Percentatio (%) ! Sedes |- ! [[Electiones Europaeae anni 2024|2024]]<ref>[https://www.juntaelectoralcentral.es/cs/jec/documentos/resultados_UE_280624.pdf PDF.]</ref> | align=center | 5.719 | align=center | 0,03% | align=center | 0 / 54 | align=center | 2.074 | align=center | 0,18% | align=center | [[File:Arrow Blue Right 001.svg|10px]]0 |} ==Notae== <references/> [[Categoria:Factiones politicae in Hispania]] sxgyxtb9l63uqjjmtxf8e5j45vsskkj 0 325564 3964402 2026-06-11T20:12:21Z Grufo 64423 Prima adumbratio 3964402 wikitext text/x-wiki {{discretiva}} {{res|Sextilis}} indicare postest: # '''[[Sextilis]]''': Vetus nomen mensis [[Augustus|Augusti]] # '''[[Sextilis grandis]]''': In [[astrologia]], [[figura aspectuum]] omnium rarissima, ubi sex [[planeta]]e sex [[sextilis (astrologia)|sextiles]], sex [[triangulum (astrologia)|triangula]], tres [[oppositio (astrologia)|oppositiones]] constituuntur, ita ut [[hexagonum]] nasci videatur # '''[[Sextilis grandis 22 Iulii 1995]]''': Rarissimus eventus [[astrologia|astrologicus]], quum sex [[planeta]]e sex sextiles inter se formaverunt 930uqpi4u5dejmrx1qt5yrykwonhkd6 3964405 3964402 2026-06-11T20:24:12Z Grufo 64423 +Sextilis (astrologia) 3964405 wikitext text/x-wiki {{discretiva}} {{res|Sextilis}} indicare postest: # '''[[Sextilis]]''': Vetus nomen mensis [[Augustus|Augusti]] # '''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Sextilis (astrologia)||en|qid=Q360789}}''': [[Figura aspectuum]] [[astrologia|astrologica]] # '''[[Sextilis grandis]]''': In [[astrologia]], [[figura aspectuum]] omnium rarissima, ubi sex [[planeta]]e sex [[sextilis (astrologia)|sextiles]], sex [[triangulum (astrologia)|triangula]], tres [[oppositio (astrologia)|oppositiones]] constituuntur, ita ut [[hexagonum]] nasci videatur # '''[[Sextilis grandis 22 Iulii 1995]]''': Rarissimus eventus [[astrologia|astrologicus]], quum sex [[planeta]]e sex sextiles inter se formaverunt b9w8b6eoonq4dgfxbp3cz3p7pn287m1 0 325565 3964419 2026-06-11T22:53:51Z Lesgles 13285 Lesgles movit paginam [[Sacuramachi (imperator)]] ad [[Sakuramachi (imperator)]]: ut cum aliis paginis Iaponicis cum k congruat 3964419 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Sakuramachi (imperator)]] pn6a6ys8y8gdlin4ujvgqzo8lhcz2nl 0 325566 3964423 2026-06-11T23:31:11Z Cyprianus Marcus 66550 Paginam instituit, scribens '{{Capsa linguae |nomen latine ={{PAGENAME}} |nomen =Arzgebirgsch |pronunciation = |color familiae=lawngreen |familia =e familia [[linguae Germanicae|Germanica]] linguarum [[linguae Indoeuropaeae|Indoeuropaearum]] |fabulantes =circa 500 000 |fabulantes2 = |nationes = |civitas =[[Germania]] |scriptura =[[Scriptura Latina|Latina]] |litteratura = |iso2 = |iso3 = |tabula = |syllabus = |tabula2...' 3964423 wikitext text/x-wiki {{Capsa linguae |nomen latine ={{PAGENAME}} |nomen =Arzgebirgsch |pronunciation = |color familiae=lawngreen |familia =e familia [[linguae Germanicae|Germanica]] linguarum [[linguae Indoeuropaeae|Indoeuropaearum]] |fabulantes =circa 500 000 |fabulantes2 = |nationes = |civitas =[[Germania]] |scriptura =[[Scriptura Latina|Latina]] |litteratura = |iso2 = |iso3 = |tabula = |syllabus = |tabula2 = |syllabus2 = }} [[Fasciculus:Karte erzgebirgisch.png|thumb|300px|Dialecti Metalliferomontanae distributio (mappa Theodisce).]] '''Dialectus Metalliferomontana''' ([[Theodisce]] ''Erzgebirgisch''; Metalliferomontanice ''Aarzgebèèrgsch'' [aːɰtskəpɛːɰjkʂ]) est dialectus [[Lingua Theodisca|linguae Theodiscae]], quae in [[Montes Metalliferis|Montibus Metalliferis]]<ref>"Nuntii Latini Bremenses", [https://www.bremenzwei.de/themen/latein-nachrichten-rueckblick-september-102.html Septembris 2024, "Pauli Praemium Atrii Artificialis Bremensis tributum"].</ref> (Theodisce ''Erzgebirge'') viget. Propter magnam mobilitatem incolarum, crebra commercia cum [[Dialecti Thuringico-Altosaxonicae|dialectis Altosaxonicis]] atque imminutam intellegibilitatem, numerus locutorum dialecti Metalliferomontanae paulatim decrescit. Hodie circiter quingenta milia hominum eo dialecto utuntur. Secundum opinionem officialem eruditorum qui dialectologiae Germanicae student, origo dialecti Metalliferomontanae arcte coniuncta est cum migratione maiorum eorum qui [[Lingua Bavarica|dialectis Bavaricis]] et Franconicis Orientalibus utebantur; qui, circiter milibus annis abhinc, [[Slavi|Slavos]] ex Montibus Metalliferis expulerunt. Ex prospectu linguistico, dialectus Metalliferomontanae nondum satis investigata est. Quaestio de eius conservatione magni momenti habetur atque urgens est. ==Notae== <references /> [[Categoria: Dialecti Theodiscae]] [[Categoria: Linguae Germanicae]] [[Categoria:Saxonia]] ftiwhka9w0f59wazbaevspxzb5ij16o 0 325567 3964424 2026-06-11T23:35:33Z Cyprianus Marcus 66550 Redirigens ad [[Dialectus Metalliferomontana]] 3964424 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Dialectus Metalliferomontana]] k3m5h2pcml0f4nme2bhmfwqprp1jf11 0 325568 3964435 2026-06-12T00:33:05Z Lesgles 13285 Lesgles movit paginam [[Zafarana]] ad [[Zafferana Etnea]]: nullo fonte nominis Latini "Zafarana" dato, ad nomen Italicum moveo 3964435 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Zafferana Etnea]] av5dl7tqevsjh5ka1qukqk3ve853uma