Vicipaedia lawiki https://la.wikipedia.org/wiki/Vicipaedia:Pagina_prima MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter Media Specialis Disputatio Usor Disputatio Usoris Vicipaedia Disputatio Vicipaediae Fasciculus Disputatio Fasciculi MediaWiki Disputatio MediaWiki Formula Disputatio Formulae Auxilium Disputatio Auxilii Categoria Disputatio Categoriae Porta Disputatio Portae Adumbratio Disputatio Adumbrationis TimedText TimedText talk Modulus Disputatio Moduli Event Event talk Marcus Aurelius 0 4321 3975679 3913607 2026-07-30T11:20:24Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De titulis */ 3975679 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-3}} {{Capsa hominis Vicidata}} '''Marcus Aurelius Antoninus Augustus''' ([[26 Aprilis]] [[121]]—[[17 Martii]] [[180]]) fuit [[philosophus]] [[Stoicismus|Stoicus]] et [[Imperatores Romani|imperator Romanus]] ab anno [[161]] usque ad [[mors|mortem]]. == Vita == Marcus Aurelius vicesimo sexto die Aprilis anno [[121]] natus est. [[Pater]] Annius Verus [[praetor]] Romanus erat, et [[mater]] [[Domitia Lucilla]] cui soror erat nomine Annia Cornifica.<ref name=":0">David Magie, ''Historia Augusta'' (Cantabrigiae Massachusettae: Harvard University Press, 1921).</ref> Pater Marci, cum is valde [[iuvenis]] erat, mortuus est, sed Marcus in ''[[Meditatio]]nibus'' breviter locutus est; [[pudor]]em et [[virtus|virtutem]] laudat, et exemplum eius in [[vita]] sua sequitur. Marcus in villam Collem Caelium dum crevit, Marcus a magistris multis doctus est postulantibus avoris, [[Marcus Annius Verus|Annio Vero]] et [[Lucius Catilius Severus Iulianus Claudius Reginus|Lucio Catilio Severo]]. [[Fabula]] accepta de Marco cum iuvenes erat. Tam occupatus cum [[philosophia]] erat, ut in tabulato [[mater]] inveniret, quae festinato surgere iussit, et ad lectum ire.<ref name=":0" /> Anno [[138]], post mortem successoris [[Hadrianus|Hadriani]], [[Lucius Aelius Caesar|Lucii Aelii Caesaris]], [[Antoninus]] successor novus Hadriani optatus est. Ita, Antoninus Marcum voto Hadriani cum fīlio Lucii Aelii, nomine [[Lucius Verus]], adscivit.<ref name=":0" /> Apud ''Historiam Augustam,'' Marcus a Hadriano amatus est, cui honores multos dedit. Hadrianus Marcum aptissimum successorem sibi vidit. Eodem anno, Marcus [[quaestor]] Antonino ascriptus est, etsi praetextus erat. Hadriano mortuo, Antoninus [[imperator]]em ascriptus est. Marcus [[consul]]em ascriptus est, et iterum multi honores ei dati sunt.<ref name=":0" /> Post annos multos, Marcus Faustinam Minorem duxit [[uxor]]em, quae consobrina erat. [[Liberi|Liberos]] tredecim peperunt, quorum multi iuvenes mortui sunt. Antequam Marcus imperator factus sit, affinitates cum magistris multis constituit, quorum [[Fronto]] notissimus erat. Dum Marco tres magistri [[lingua Graeca|linguae Graecae]], unus magister [[lingua Latina|linguae nostrae]] fuerunt. Magister Marcus Cornelius Fronto vir notus ipse erat. [[Ars rhetorica]] tanta erat ut [[Cicero]]ni componeretur. Saepe Fronto affinitatem amicam cum Marco et eius [[familia]] habuit. Postea cum consilium Marci studendum philosophiam Stoicam ei displicuit est. Nonnulli rogaverunt quo modo Stoicam doctrinam in regia et civilitate toleraret. Multum [[scientia (ratio)|scientiae]] de Marco ex [[epistula|epistulis]] cum Frontone est. [[Fasciculus:Equestrian statue of Marcus Aurelius (Rome).jpg|thumb|upright=0.6|left|[[Statua]] Marci Aurelii, [[Musea Capitolina]], Romae.]] Anno [[161]], Antoninus mortuus est, et imperium Marco reliquit. Marco ipso imperium non placuit, sed officium respexit, cum plus potestatem Marco erat quam Lucio.<ref name=":0" /> In principio, Marcus consuetudines Antonini non movit; postmodo autem officia mutavit. Saepe notos [[senator]]es citavit, et illi fideles erant. Simul, beneficia de recognitis ante publicum [[iudicium]] dedit. Lucius nam delicato [[mos|more]] et stupro aleae saepe patiebatur.<ref name=":0" /> Fabula magna regnorum de indulgentia est. Civis eos illusit et irritavit, sed non punitus est.<ref name=":0" /> Denique, Marcus omnibus liberis nomina dedit et systema [[monumentum|monumenti]] publici. Ex anno [[160]] ad annum [[167]], Marcus et Lucius [[bellum]] cum [[Parthia|Parthis]] gerebant; cum non ipsi in bello pugnaverint, uterque imperator additia nominibus suis “Armeniacus” et “Parthicus” accepit. In bello cum Parthis, duo imperatores cum nomadibus pugnaverunt. Marcus valde commovit, et [[ritus|ritum]] [[religio]]sum confecit. Bellum longum erat, et Marcus [[Roma]]m redire non voluit. Cum Verus mortuus esset, a Marco consecratus est et flamini datus est; nonnulli autem dixerunt Marcum Verum interfecisse. Adlegationis numquam sustinuerunt, et nonnulli non rediderunt.<ref name=":0" /> Apsimilis{{dubsig}} bellum cum Parthia, ambo imperatores a bello abierunt. Marcus naturaliter mortuus est quinquagesimo nono anno aetatis suae die Martii [[180]]. Cinis secus [[tumulus|tumulum]] Hadriani, Antonini, et familiae posita est. Quod ultimus de “quinque bonis imperatoribus,” tanti ut difficilis secutu esset. Mox filius [[Commodus]] imperator factus est, et cives quomodo operaretur. Adlegationis [[adulterium]] Faustinae et cur Commodum malum erat aperuit  Inter regno in multum [[gladiator]]ium ludum pugnavit, et pauci adjuncti cum patre communicavit.<ref name=":0" /> Successio cum frustratio et tristia visus est, et brevissimum imperium erat. Anno [[192]] interfectus est. == Frontonis disciplinae == Quid nunc sciatur de necessitudine Marci cum Frontone cognoscitum est, parte magna, per seriem prolixam epistularum inter se scriptarum, quarum antiquissimae post annum centesimum et undequadragesimum fortasse scriptae sunt, quo anno Marcus, priore anno ab Hadriano adoptus [[discipulus]]que Frontonis factus, imperator factus est.<ref name="Introduction">Henderson, Jeffrey. Introduction. Correspondence. By Fronto. Ed. Henderson (Cantabrigiae Massachusettae: Harvard University Press, 1919). xx-xxi.</ref> Num igitur hoc verum sit, pro certo non scitur. [[Fasciculus:0 Marcus Aurelius - Palazzo Nuovo - Musei Capitolini (1).JPG|thumb|upright=0.8|[[Statua]] Marci Aurelii, [[Musea Capitolina]] Romae.]] In multis epistulis post finem disciplinarum Frontonis scriptis, [[Fronto]] Marci eloquentiam supra omnes alias virtutes laudat: "Nam quam omnes virtutes [tuas] diligam et amplectar, fateor tamen praecipuum me et proprium gaudium ex eloquentia [tua] capere."<ref name="Fronto"> Fronto. Correspondence. 2 vols. Ed. Jeffrey Henderson (Cantabrigiae Massachusettae: Harvard University Press, 1919).</ref> Fronto quidem credidit hanc eloquentiam Marci partim natura, partim a se tributam esse. Nam in quadam epistula Marco "Crede," inquit, "autem hoc mihi, omnium, quos ego cognoverim, uberiore quam tu sis ingenio adfectum comperisse me neminem," sed in eadem epistula etiam dicit se in [[oratio]]nibus Marci vestigia disciplinarum suarum invenire posse.<ref name="Fronto"/> In primis Frontonis [[schola|scholis]], Marcus in [[ars rhetorica|arte rhetorica]] instructus est; Fronto enim eloquentiam dicendi scribendique maximi momenti quidem esse credidit. Itaque Marcus suum animum ad doctrinam Frontonis vertit et per gradus modi severi eius docendi ductus est, quorum primus operibus [[poeta]]rum antiquorum [[orator]]umque studere fuit. Postea se ad studium [[historia]]e et [[Latine]] Graeceque reddendi et versuum scribendorum vertit. Deinde ad finem disciplinae, controversis studuit, in qua utrasque partes quaestionis et verae et falsae excussit. Fronto has exercitationes necessarias esse credidit ut Marcus in arte persuasionis se honestissime gereret.<ref name="Foreword"> Henderson, Jeffrey. Foreword. Fronto, the Orator and the Man. Correspondence. By Fronto. Ed. Henderson. (Cantabrigiae Massachusettae: Harvard University Press, 1919), xxxiv-xxxv.</ref> Postea tamen anno vicesimo quarto vitae, Marcus constituit se [[ars rhetorica|arti rhetoricae]] non iam studere velle; nam quaestionis utrasque partes non iam disputare voluit, quod artis studio rhetoricae iussum est.<ref name="Foreword"/> Pro arte rhetorica, animum ad studium philosophiae Stoicae vertere constituit, de qua ad finem vitae duodecim libros, nomine [[Meditationes (Marcus Aurelius)|Meditationes]], scripsit. Apud epistulas complures, haec sententia Marci Frontoni displicet. In quadam epistula, Fronto Marcum de periculis disciplinarum philosophiae leviter studendarum monet: “Philosophiae quoque disciplinas aiunt satius esse numquam adtigisse quam leviter et primoribus, ut dicitur, labiis delibasse.”<ref name="Fronto"/> In eadem epistula eum de [[periculum|periculis]] verborum inelegantium monet. Apud hanc epistulam, Fronto quidem credidit inscitiam hominum, qui in arte dicendi scribendique non satis docti sunt, facilius deprendi acerbiusque iudicari quam inscitiam hominum, qui in ceteris artibus non satis docti sunt; propter quod, apud Frontonem, aliquis, qui in dicendo scribendoque inelegans est, a certis iudicabitur "verborum ignaru[s] esse, eaque male probare et temere existimare et inscie contrectare, neque modum neque pondus verbi internosse."<ref name="Fronto"/> Cum a ceteris hoc modo iudicetur, in persuasione ceterorum potens minor sit quam aliquis qui in verbis exstruendis peritior est; atque propter quod Marco eloquentia praecipue necessaria est. Quisnam enim in [[senatus|senatu]] inter homines doctos sententiam suam facile arguere possit nisi etiam in cottidianis rebus inter homines vulgares ita facere potest? Ut igitur Marcus imperator optimus sit, apud Frontonem, in quoque dicendo scribendoque eloquens esse debet. [[Fasciculus:Marcus Aurelius, aureus, AD 166, RIC III 160.jpg|thumb|upright=0.8|Marcus Aurelius in [[Aureus|aureo]] Parthicam victoriam celebrante. Anno 166 percussum esse hunc nummum indicat vicesima tribunicia potestas (TRP XX) et confirmat cognomen Parthicus Maximus (PARTH MAX).]] Cum Marcus arti rhetoricae studere non continuaret, ut Fronto monuerat, Fronto tamen in multis locis eum ob eloquentiam laudat. Ipse etiam in quadam epistulam Marcum valde vitam eloquentem egisse concedit, cum philosophiae studere constituisset. == De titulis == ''Marco Annio Catilio Severo'' postquam ab Antonino Pio adoptatus est novum nomen fuit ''Marcus Aelius Aurelius Verus Caesar'' et cum ad summum imperium pervenit (161) ''Imperator Caesar Marcus Aurelius Antoninus Augustus'' publice appellatus est. Quibus nominibus postea cognomina ''Armeniacus'' (164), ''Parthicus Maximus'' et ''Medicus'' (166), ''Germanicus'' (172), ''Sarmaticus'' (175) addidit, e populis quos vicerat ducta. Imperante Antonino Pio [[consul]] primum anno 140 et iterum anno 145, postquam patri adoptivo successit tertium consul anno 161 fuit, nec postea consulatum gessit. Eodem anno [[Pontifex maximus|pontifex maximus]] factus est et anno [[166]] [[Pater Patriae|pater patriae]] appellatus. Tribuniciam potestatem anno [[147]] primum induit tum cum Antoninus pater eum imperio suo consociavit. Quae tribunicia potestas postea die 10 Decembris quotannis renovabatur usque ad trigesimam quartam (nam a die 10 Decembris 147 TR POT{{dubsig}} II erat). Ita e numero tribuniciarum potestatum annum quo inscriptio aliqua scripta sit cognoveris. Post mortem inter [[deus|deos]] a senatu relatus est, et ''Divus Marcus Antoninus'' appellatus<ref>Exempli gratia [[L'Année épigraphique|AE]] [http://db.edcs.eu/epigr/epi_einzel.php?s_sprache=it&p_belegstelle=AE+1920,+00045&r_sortierung=Belegstelle 1920, 00045] ex Africa proconsulari circa 190.</ref>. == Matrimonium == [[Fasciculus:Faustine la Jeune 02.JPG|thumb|upright=0.7|Faustina minor.]] Anno [[145]], Aurelius in [[matrimonium]] [[Faustina minor|Faustinam minorem]] duxit, quae tredecim liberos ei peperit, quorum [[Commodus]] et [[Annia Aurelia Galeria Lucilla|Lucilla]], uxor [[Lucius Verus|Lucii Veri]] futura, clarissimi erant. == Mors == Marcus Aurelius die [[17 Martii]] [[180]]<ref>"Die sexto decimo kalendarum Aprilium": [[Tertullianus]], ''[[Apologeticus (Tertullianus)|Apologeticus]]'' 25.5; "τῇ ἑπτακαιδεκάτῃ τοῦ Μαρτίου": [[Cassius Dio]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' 72.33.</ref> aut [[Vindobona]]e aut [[Sirmium|Sirmii]]<ref>"Vendobonae": [[Aurelius Victor]], ''[[De Caesaribus (Victor)|De Caesaribus]]'' 16.14. "Apud Bendobonam": ''[[Epitome de Caesaribus]]'' 16.12. "Apud Sirmium": Tertullianus, ''Apologeticus'' 25.5. "Ἐν Παίοσι" (apud [[Paeonia|Paeones]]): [[Herodianus]], ''[[Ab excessu Divi Marci]]'' 1.3.1.</ref> mortuus est, in expeditione contra [[Marcomanni|Marcomannos]]. Eius [[corpus]] Romae in [[Campus Martius|campo Martio]] combustum est. [[Ustrinum]] imperatoris nonnullorumque eius propinquorum, temporibus antiquis [[monumentum]] redditum, nostra aetate tectum est aedibus Palazzzo Montecitorio dictis, quae ab anno [[1871]] sedes sunt [[legatus parlamentaris|camerae deputatorum]].<ref>Romolo A. Staccioli, ''Guida di Roma antica'' (Mediolani, 1994), 343 et 344.</ref> Cineres in [[Castellum Sancti Angeli (Roma)|Mausoleo Hadriani]] positi sunt. Anno [[177]], successionem filii sui [[Commodus|Commodi]] parare potuerat, sed Commodus imperator malus fuisse habetur; quo regnante, occasus imperii coepisse dicitur. Propter haec, Aurelius ultimus ex quinque imperatoribus qui dicuntur boni habetur. == Opera == [[Fasciculus:Bronze Marcus Aurelius Louvre Br45.jpg|thumb|upright=0.8|Marcus Aurelius. [[Museum Luparense]] [[Lutetia]]e.]] Marcus Aurelius, qui a [[puer]]o tanto veri [[amor]]e flagravit, ut ab imperatore Hadriano Verissimus appellaretur, nomen philosophi [[Stoicismus|Stoici]] habet. Septendecim enim annos natus quaestor et duobus annis post consul factus, quamquam propter officia sua litteris, arti dicendi, philosophiae tantam operam dare non potuit, tamen philosophia nihil maius esse iudicavit neque inter sectas eius ullam Stoicis graviorem. Princeps autem, cum populum Romanum gubernaret et procul a Roma saepe bella gereret, ex libris magnorum philosophorum excerpta quaedam collegit, quorum libri duodecim, qui ''Ad se ipsum'' vel ''[[Meditationes (Marcus Aurelius)|Meditationes]]'' inscribuntur, [[lingua Graeca]] conscripti extant (qui quidem Graece ''Σκέψεις'' inscripti sunt). ''Meditationum'' libro primo de propinquis atque magistris narravit, quorum exempla sequeretur; in ceteris autem, quid sentiret et iudicaret ipse, nisi eis, quae collegit, excerptis non exposuit. == Iudicia de eo facta == Posteri autem de imperatore illo (quo quis sapientiam umquam magis amavit?) nullo modo consentiunt. Sunt enim, qui eum principem summis virtutibus praeditum fuisse existiment, ut etiam nobilissimus hominum appellatus sit; alii autem virium parum in eo fuisse admonent, omnes denique reprehendunt, quod Commodum filium suum imperii haeredem fecerit, cuius tamen maxima vitia non ignoraret. == Opera == * ''[[Meditationes (Marcus Aurelius)|Meditationes]]'' ([https://web.archive.org/web/20041014110807/http://zipper.paco.net/~yury/LL/aurel.html.utf8 Graece]; [https://web.archive.org/web/20090808102906/http://www.slu.edu/colleges/AS/languages/classical/latin/tchmat/pedagogy/latinitas/ma/ma-index.htm versio Latina anno 1702 ab I.M. Schulz scripta]) * ''[[Frontonis, Marci Aurelii, aliorum epistulae]]'' ([https://web.archive.org/web/20080125232714/http://epistol.georgehinge.com/fronto.html Latine]) * Guido Cortassa. [[1984]]. ''Marco Aurelio, Scritti : Lettere a Frontone, Pensieri, Documenti'', Augustae Taurinorum. [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1986_num_99_470_1458_t1_0216_0000_3 Recensio critica] == Fontes de vita et principatu Marci Aurelii == * [[Aurelius Victor]], ''[[De Caesaribus (Victor)|De Caesaribus]]'' 16 * [[Cassius Dio]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' libri 71-72 (pars huius operis deperdita quidem sed a monacho Byzantino [[Xiphilinus|Xiphilino]] abbreviata) * ''[[Epitome de Caesaribus]]'' 16 * [[Eusebius Pamphili|Eusebius]], ''[[Historia ecclesiastica (Eusebius)|Historia ecclesiastica]]'' libri 4-5 * [[Eutropius (rerum gestarum scriptor)|Eutropius]], ''[[Breviarium (Eutropius)|Breviarium]]'' 8.9-14 * [[Herodianus]], ''[[Ab excessu Divi Marci]]'' 1.1-3 * ''[[Historia Augusta]]'', "[http://penelope.uchicago.edu/Thayer/L/Roman/Texts/Historia_Augusta/Marcus_Aurelius/1*.html Vita Marci Antonini philosophi]" [[Iulius Capitolinus|Iulio Capitolino]] tributa == Notae == <references /> == Bibliographia == * [[Antonius Birley|Birley, A. R.]] [[1987]]. ''Marcus Aurelius: a biography.'' Ed. secunda. Londinii: Batsford. ISBN 0-7134-5428-8. {{Ling|Anglice}}. * Farquharson, A. S. L., ed. [[1944]]. ''The Meditations of the Emperor Marcus Antoninus.'' 2 voll. Oxoniae. {{Ling|Graece|Anglice}}. * Fündling, Jörg. [[2008]]. ''Marc Aurel.'' Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft. {{Ling|Theodisce}}. * Gilliam, J. F. [[1961]]. "The Plague under Marcus Aurelius." ''American Journal of Philology'' 82: 225–51. * [[Petrus Grimal|Grimal, Pierre]]. [[1979]]. ''Marc Aurèle.'' Lutetiae. {{Ling|Francogallice}}. * Klein, Richard, ed. [[1979]]. ''Marc Aurel.'' Darmstadt. ISBN 3-534-07802-0. {{Ling|Theodisce}}. * Motschmann, Cornelius. [[2002]]. ''Die Religionspolitik Marc Aurels.'' Hermes-Einzelschriften, 88. Stutgardiae: Franz Steiner. ISBN 3-515-08166-6. {{Ling|Theodisce}}. * Rosen, Klaus. [[2004]]. ''Marc Aurel.'' Ed. tertia. Reinbek: Rowohlt. ISBN 3-499-50539-8. {{Ling|Theodisce}}. {{NexInt}} * [[Pestis Antonina]] * [[7447 Marcusaurelius]] {{Imperatores Romani}} {{Index consulum sub principatu electorum| praedecessores= [[Antoninus Pius|Imp. Caesar Titus Aelius Hadrianus Antoninus Augustus Pius]] II et [[Gaius Bruttius Praesens Lucius Fulvius Rusticus]] II| annus= 140<br />cum<br />[[Antoninus Pius|Imp. Caesare Tito Aelio Hadriano Antonino Augustuo Pio III]]| successores= [[Titus Hoenius Severus]] et [[Marcus Peducaeus Stloga Priscinus]]}} + {{Index consulum sub principatu electorum| praedecessores= [[Lucius Hedius Rufus Lollianus Avitus]] et [[Titus Statilius Maximus]]| annus= 145<br />cum<br />[[Antoninus Pius|Imp. Caesare Tito Aelio Hadriano Antonino Augusto Pio IV]]| successores= [[Sextus Erucius Clarus]] II et [[Gnaeus Claudius Severus Arabianus]]}} {{Index consulum sub principatu electorum| praedecessores= [[Appius Annius Atilius Bradua]] et [[Titus Clodius Vibius Varus]]| annus= 161<br />cum<br />[[Lucius Verus|Lucio Aelio Aurelio Commodo]] II| successores= [[Quintus Iunius Rusticus]] II et [[Lucius Titius Plautius Aquilinus]]}} {{Lifetime|121|180|Aurelius, Marcus}} [[Categoria:Gens Aurelia]] [[Categoria:Imperatores Romani]] [[Categoria:Philosophi Italiae Romanae]] [[Categoria:Philosophi Stoici]] {{Myrias|Homines}} kj5rvp8vjm7g216qdlxc7wam6co9d3l 3975680 3975679 2026-07-30T11:22:21Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De titulis */ 3975680 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-3}} {{Capsa hominis Vicidata}} '''Marcus Aurelius Antoninus Augustus''' ([[26 Aprilis]] [[121]]—[[17 Martii]] [[180]]) fuit [[philosophus]] [[Stoicismus|Stoicus]] et [[Imperatores Romani|imperator Romanus]] ab anno [[161]] usque ad [[mors|mortem]]. == Vita == Marcus Aurelius vicesimo sexto die Aprilis anno [[121]] natus est. [[Pater]] Annius Verus [[praetor]] Romanus erat, et [[mater]] [[Domitia Lucilla]] cui soror erat nomine Annia Cornifica.<ref name=":0">David Magie, ''Historia Augusta'' (Cantabrigiae Massachusettae: Harvard University Press, 1921).</ref> Pater Marci, cum is valde [[iuvenis]] erat, mortuus est, sed Marcus in ''[[Meditatio]]nibus'' breviter locutus est; [[pudor]]em et [[virtus|virtutem]] laudat, et exemplum eius in [[vita]] sua sequitur. Marcus in villam Collem Caelium dum crevit, Marcus a magistris multis doctus est postulantibus avoris, [[Marcus Annius Verus|Annio Vero]] et [[Lucius Catilius Severus Iulianus Claudius Reginus|Lucio Catilio Severo]]. [[Fabula]] accepta de Marco cum iuvenes erat. Tam occupatus cum [[philosophia]] erat, ut in tabulato [[mater]] inveniret, quae festinato surgere iussit, et ad lectum ire.<ref name=":0" /> Anno [[138]], post mortem successoris [[Hadrianus|Hadriani]], [[Lucius Aelius Caesar|Lucii Aelii Caesaris]], [[Antoninus]] successor novus Hadriani optatus est. Ita, Antoninus Marcum voto Hadriani cum fīlio Lucii Aelii, nomine [[Lucius Verus]], adscivit.<ref name=":0" /> Apud ''Historiam Augustam,'' Marcus a Hadriano amatus est, cui honores multos dedit. Hadrianus Marcum aptissimum successorem sibi vidit. Eodem anno, Marcus [[quaestor]] Antonino ascriptus est, etsi praetextus erat. Hadriano mortuo, Antoninus [[imperator]]em ascriptus est. Marcus [[consul]]em ascriptus est, et iterum multi honores ei dati sunt.<ref name=":0" /> Post annos multos, Marcus Faustinam Minorem duxit [[uxor]]em, quae consobrina erat. [[Liberi|Liberos]] tredecim peperunt, quorum multi iuvenes mortui sunt. Antequam Marcus imperator factus sit, affinitates cum magistris multis constituit, quorum [[Fronto]] notissimus erat. Dum Marco tres magistri [[lingua Graeca|linguae Graecae]], unus magister [[lingua Latina|linguae nostrae]] fuerunt. Magister Marcus Cornelius Fronto vir notus ipse erat. [[Ars rhetorica]] tanta erat ut [[Cicero]]ni componeretur. Saepe Fronto affinitatem amicam cum Marco et eius [[familia]] habuit. Postea cum consilium Marci studendum philosophiam Stoicam ei displicuit est. Nonnulli rogaverunt quo modo Stoicam doctrinam in regia et civilitate toleraret. Multum [[scientia (ratio)|scientiae]] de Marco ex [[epistula|epistulis]] cum Frontone est. [[Fasciculus:Equestrian statue of Marcus Aurelius (Rome).jpg|thumb|upright=0.6|left|[[Statua]] Marci Aurelii, [[Musea Capitolina]], Romae.]] Anno [[161]], Antoninus mortuus est, et imperium Marco reliquit. Marco ipso imperium non placuit, sed officium respexit, cum plus potestatem Marco erat quam Lucio.<ref name=":0" /> In principio, Marcus consuetudines Antonini non movit; postmodo autem officia mutavit. Saepe notos [[senator]]es citavit, et illi fideles erant. Simul, beneficia de recognitis ante publicum [[iudicium]] dedit. Lucius nam delicato [[mos|more]] et stupro aleae saepe patiebatur.<ref name=":0" /> Fabula magna regnorum de indulgentia est. Civis eos illusit et irritavit, sed non punitus est.<ref name=":0" /> Denique, Marcus omnibus liberis nomina dedit et systema [[monumentum|monumenti]] publici. Ex anno [[160]] ad annum [[167]], Marcus et Lucius [[bellum]] cum [[Parthia|Parthis]] gerebant; cum non ipsi in bello pugnaverint, uterque imperator additia nominibus suis “Armeniacus” et “Parthicus” accepit. In bello cum Parthis, duo imperatores cum nomadibus pugnaverunt. Marcus valde commovit, et [[ritus|ritum]] [[religio]]sum confecit. Bellum longum erat, et Marcus [[Roma]]m redire non voluit. Cum Verus mortuus esset, a Marco consecratus est et flamini datus est; nonnulli autem dixerunt Marcum Verum interfecisse. Adlegationis numquam sustinuerunt, et nonnulli non rediderunt.<ref name=":0" /> Apsimilis{{dubsig}} bellum cum Parthia, ambo imperatores a bello abierunt. Marcus naturaliter mortuus est quinquagesimo nono anno aetatis suae die Martii [[180]]. Cinis secus [[tumulus|tumulum]] Hadriani, Antonini, et familiae posita est. Quod ultimus de “quinque bonis imperatoribus,” tanti ut difficilis secutu esset. Mox filius [[Commodus]] imperator factus est, et cives quomodo operaretur. Adlegationis [[adulterium]] Faustinae et cur Commodum malum erat aperuit  Inter regno in multum [[gladiator]]ium ludum pugnavit, et pauci adjuncti cum patre communicavit.<ref name=":0" /> Successio cum frustratio et tristia visus est, et brevissimum imperium erat. Anno [[192]] interfectus est. == Frontonis disciplinae == Quid nunc sciatur de necessitudine Marci cum Frontone cognoscitum est, parte magna, per seriem prolixam epistularum inter se scriptarum, quarum antiquissimae post annum centesimum et undequadragesimum fortasse scriptae sunt, quo anno Marcus, priore anno ab Hadriano adoptus [[discipulus]]que Frontonis factus, imperator factus est.<ref name="Introduction">Henderson, Jeffrey. Introduction. Correspondence. By Fronto. Ed. Henderson (Cantabrigiae Massachusettae: Harvard University Press, 1919). xx-xxi.</ref> Num igitur hoc verum sit, pro certo non scitur. [[Fasciculus:0 Marcus Aurelius - Palazzo Nuovo - Musei Capitolini (1).JPG|thumb|upright=0.8|[[Statua]] Marci Aurelii, [[Musea Capitolina]] Romae.]] In multis epistulis post finem disciplinarum Frontonis scriptis, [[Fronto]] Marci eloquentiam supra omnes alias virtutes laudat: "Nam quam omnes virtutes [tuas] diligam et amplectar, fateor tamen praecipuum me et proprium gaudium ex eloquentia [tua] capere."<ref name="Fronto"> Fronto. Correspondence. 2 vols. Ed. Jeffrey Henderson (Cantabrigiae Massachusettae: Harvard University Press, 1919).</ref> Fronto quidem credidit hanc eloquentiam Marci partim natura, partim a se tributam esse. Nam in quadam epistula Marco "Crede," inquit, "autem hoc mihi, omnium, quos ego cognoverim, uberiore quam tu sis ingenio adfectum comperisse me neminem," sed in eadem epistula etiam dicit se in [[oratio]]nibus Marci vestigia disciplinarum suarum invenire posse.<ref name="Fronto"/> In primis Frontonis [[schola|scholis]], Marcus in [[ars rhetorica|arte rhetorica]] instructus est; Fronto enim eloquentiam dicendi scribendique maximi momenti quidem esse credidit. Itaque Marcus suum animum ad doctrinam Frontonis vertit et per gradus modi severi eius docendi ductus est, quorum primus operibus [[poeta]]rum antiquorum [[orator]]umque studere fuit. Postea se ad studium [[historia]]e et [[Latine]] Graeceque reddendi et versuum scribendorum vertit. Deinde ad finem disciplinae, controversis studuit, in qua utrasque partes quaestionis et verae et falsae excussit. Fronto has exercitationes necessarias esse credidit ut Marcus in arte persuasionis se honestissime gereret.<ref name="Foreword"> Henderson, Jeffrey. Foreword. Fronto, the Orator and the Man. Correspondence. By Fronto. Ed. Henderson. (Cantabrigiae Massachusettae: Harvard University Press, 1919), xxxiv-xxxv.</ref> Postea tamen anno vicesimo quarto vitae, Marcus constituit se [[ars rhetorica|arti rhetoricae]] non iam studere velle; nam quaestionis utrasque partes non iam disputare voluit, quod artis studio rhetoricae iussum est.<ref name="Foreword"/> Pro arte rhetorica, animum ad studium philosophiae Stoicae vertere constituit, de qua ad finem vitae duodecim libros, nomine [[Meditationes (Marcus Aurelius)|Meditationes]], scripsit. Apud epistulas complures, haec sententia Marci Frontoni displicet. In quadam epistula, Fronto Marcum de periculis disciplinarum philosophiae leviter studendarum monet: “Philosophiae quoque disciplinas aiunt satius esse numquam adtigisse quam leviter et primoribus, ut dicitur, labiis delibasse.”<ref name="Fronto"/> In eadem epistula eum de [[periculum|periculis]] verborum inelegantium monet. Apud hanc epistulam, Fronto quidem credidit inscitiam hominum, qui in arte dicendi scribendique non satis docti sunt, facilius deprendi acerbiusque iudicari quam inscitiam hominum, qui in ceteris artibus non satis docti sunt; propter quod, apud Frontonem, aliquis, qui in dicendo scribendoque inelegans est, a certis iudicabitur "verborum ignaru[s] esse, eaque male probare et temere existimare et inscie contrectare, neque modum neque pondus verbi internosse."<ref name="Fronto"/> Cum a ceteris hoc modo iudicetur, in persuasione ceterorum potens minor sit quam aliquis qui in verbis exstruendis peritior est; atque propter quod Marco eloquentia praecipue necessaria est. Quisnam enim in [[senatus|senatu]] inter homines doctos sententiam suam facile arguere possit nisi etiam in cottidianis rebus inter homines vulgares ita facere potest? Ut igitur Marcus imperator optimus sit, apud Frontonem, in quoque dicendo scribendoque eloquens esse debet. [[Fasciculus:Marcus Aurelius, aureus, AD 166, RIC III 160.jpg|thumb|upright=0.8|Marcus Aurelius in [[Aureus|aureo]] Parthicam victoriam celebrante. Anno 166 percussum esse hunc nummum indicat vicesima tribunicia potestas (TRP XX) et confirmat cognomen Parthicus Maximus (PARTH MAX).]] Cum Marcus arti rhetoricae studere non continuaret, ut Fronto monuerat, Fronto tamen in multis locis eum ob eloquentiam laudat. Ipse etiam in quadam epistulam Marcum valde vitam eloquentem egisse concedit, cum philosophiae studere constituisset. == De titulis == ''Marco Annio Catilio Severo'' postquam ab Antonino Pio adoptatus est novum nomen fuit ''Marcus Aelius Aurelius Verus Caesar'' et cum ad summum imperium pervenit (161) ''Imperator Caesar Marcus Aurelius Antoninus Augustus'' publice appellatus est. Quibus nominibus postea cognomina ''Armeniacus'' (164), ''Parthicus Maximus'' et ''Medicus'' (166), ''Germanicus'' (172), ''Sarmaticus'' (175) addidit, e populis quos vicerat ducta. Imperante Antonino Pio [[consul]] primum anno 140 et iterum anno 145, anno quo patri adoptivo successit tertium consul anno 161 fuit, nec postea consulatum gessit. Eodem anno [[Pontifex maximus|pontifex maximus]] factus est et anno [[166]] [[Pater Patriae|pater patriae]] appellatus. Tribuniciam potestatem anno [[147]] primum induit tum cum Antoninus pater eum imperio suo consociavit. Quae tribunicia potestas postea die 10 Decembris quotannis renovabatur usque ad trigesimam quartam (nam a die 10 Decembris 147 TR POT{{dubsig}} II erat). Ita e numero tribuniciarum potestatum annum quo inscriptio aliqua scripta sit cognoveris. Post mortem inter [[deus|deos]] a senatu relatus est, et ''Divus Marcus Antoninus'' appellatus<ref>Exempli gratia [[L'Année épigraphique|AE]] [http://db.edcs.eu/epigr/epi_einzel.php?s_sprache=it&p_belegstelle=AE+1920,+00045&r_sortierung=Belegstelle 1920, 00045] ex Africa proconsulari circa 190.</ref>. == Matrimonium == [[Fasciculus:Faustine la Jeune 02.JPG|thumb|upright=0.7|Faustina minor.]] Anno [[145]], Aurelius in [[matrimonium]] [[Faustina minor|Faustinam minorem]] duxit, quae tredecim liberos ei peperit, quorum [[Commodus]] et [[Annia Aurelia Galeria Lucilla|Lucilla]], uxor [[Lucius Verus|Lucii Veri]] futura, clarissimi erant. == Mors == Marcus Aurelius die [[17 Martii]] [[180]]<ref>"Die sexto decimo kalendarum Aprilium": [[Tertullianus]], ''[[Apologeticus (Tertullianus)|Apologeticus]]'' 25.5; "τῇ ἑπτακαιδεκάτῃ τοῦ Μαρτίου": [[Cassius Dio]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' 72.33.</ref> aut [[Vindobona]]e aut [[Sirmium|Sirmii]]<ref>"Vendobonae": [[Aurelius Victor]], ''[[De Caesaribus (Victor)|De Caesaribus]]'' 16.14. "Apud Bendobonam": ''[[Epitome de Caesaribus]]'' 16.12. "Apud Sirmium": Tertullianus, ''Apologeticus'' 25.5. "Ἐν Παίοσι" (apud [[Paeonia|Paeones]]): [[Herodianus]], ''[[Ab excessu Divi Marci]]'' 1.3.1.</ref> mortuus est, in expeditione contra [[Marcomanni|Marcomannos]]. Eius [[corpus]] Romae in [[Campus Martius|campo Martio]] combustum est. [[Ustrinum]] imperatoris nonnullorumque eius propinquorum, temporibus antiquis [[monumentum]] redditum, nostra aetate tectum est aedibus Palazzzo Montecitorio dictis, quae ab anno [[1871]] sedes sunt [[legatus parlamentaris|camerae deputatorum]].<ref>Romolo A. Staccioli, ''Guida di Roma antica'' (Mediolani, 1994), 343 et 344.</ref> Cineres in [[Castellum Sancti Angeli (Roma)|Mausoleo Hadriani]] positi sunt. Anno [[177]], successionem filii sui [[Commodus|Commodi]] parare potuerat, sed Commodus imperator malus fuisse habetur; quo regnante, occasus imperii coepisse dicitur. Propter haec, Aurelius ultimus ex quinque imperatoribus qui dicuntur boni habetur. == Opera == [[Fasciculus:Bronze Marcus Aurelius Louvre Br45.jpg|thumb|upright=0.8|Marcus Aurelius. [[Museum Luparense]] [[Lutetia]]e.]] Marcus Aurelius, qui a [[puer]]o tanto veri [[amor]]e flagravit, ut ab imperatore Hadriano Verissimus appellaretur, nomen philosophi [[Stoicismus|Stoici]] habet. Septendecim enim annos natus quaestor et duobus annis post consul factus, quamquam propter officia sua litteris, arti dicendi, philosophiae tantam operam dare non potuit, tamen philosophia nihil maius esse iudicavit neque inter sectas eius ullam Stoicis graviorem. Princeps autem, cum populum Romanum gubernaret et procul a Roma saepe bella gereret, ex libris magnorum philosophorum excerpta quaedam collegit, quorum libri duodecim, qui ''Ad se ipsum'' vel ''[[Meditationes (Marcus Aurelius)|Meditationes]]'' inscribuntur, [[lingua Graeca]] conscripti extant (qui quidem Graece ''Σκέψεις'' inscripti sunt). ''Meditationum'' libro primo de propinquis atque magistris narravit, quorum exempla sequeretur; in ceteris autem, quid sentiret et iudicaret ipse, nisi eis, quae collegit, excerptis non exposuit. == Iudicia de eo facta == Posteri autem de imperatore illo (quo quis sapientiam umquam magis amavit?) nullo modo consentiunt. Sunt enim, qui eum principem summis virtutibus praeditum fuisse existiment, ut etiam nobilissimus hominum appellatus sit; alii autem virium parum in eo fuisse admonent, omnes denique reprehendunt, quod Commodum filium suum imperii haeredem fecerit, cuius tamen maxima vitia non ignoraret. == Opera == * ''[[Meditationes (Marcus Aurelius)|Meditationes]]'' ([https://web.archive.org/web/20041014110807/http://zipper.paco.net/~yury/LL/aurel.html.utf8 Graece]; [https://web.archive.org/web/20090808102906/http://www.slu.edu/colleges/AS/languages/classical/latin/tchmat/pedagogy/latinitas/ma/ma-index.htm versio Latina anno 1702 ab I.M. Schulz scripta]) * ''[[Frontonis, Marci Aurelii, aliorum epistulae]]'' ([https://web.archive.org/web/20080125232714/http://epistol.georgehinge.com/fronto.html Latine]) * Guido Cortassa. [[1984]]. ''Marco Aurelio, Scritti : Lettere a Frontone, Pensieri, Documenti'', Augustae Taurinorum. [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1986_num_99_470_1458_t1_0216_0000_3 Recensio critica] == Fontes de vita et principatu Marci Aurelii == * [[Aurelius Victor]], ''[[De Caesaribus (Victor)|De Caesaribus]]'' 16 * [[Cassius Dio]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' libri 71-72 (pars huius operis deperdita quidem sed a monacho Byzantino [[Xiphilinus|Xiphilino]] abbreviata) * ''[[Epitome de Caesaribus]]'' 16 * [[Eusebius Pamphili|Eusebius]], ''[[Historia ecclesiastica (Eusebius)|Historia ecclesiastica]]'' libri 4-5 * [[Eutropius (rerum gestarum scriptor)|Eutropius]], ''[[Breviarium (Eutropius)|Breviarium]]'' 8.9-14 * [[Herodianus]], ''[[Ab excessu Divi Marci]]'' 1.1-3 * ''[[Historia Augusta]]'', "[http://penelope.uchicago.edu/Thayer/L/Roman/Texts/Historia_Augusta/Marcus_Aurelius/1*.html Vita Marci Antonini philosophi]" [[Iulius Capitolinus|Iulio Capitolino]] tributa == Notae == <references /> == Bibliographia == * [[Antonius Birley|Birley, A. R.]] [[1987]]. ''Marcus Aurelius: a biography.'' Ed. secunda. Londinii: Batsford. ISBN 0-7134-5428-8. {{Ling|Anglice}}. * Farquharson, A. S. L., ed. [[1944]]. ''The Meditations of the Emperor Marcus Antoninus.'' 2 voll. Oxoniae. {{Ling|Graece|Anglice}}. * Fündling, Jörg. [[2008]]. ''Marc Aurel.'' Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft. {{Ling|Theodisce}}. * Gilliam, J. F. [[1961]]. "The Plague under Marcus Aurelius." ''American Journal of Philology'' 82: 225–51. * [[Petrus Grimal|Grimal, Pierre]]. [[1979]]. ''Marc Aurèle.'' Lutetiae. {{Ling|Francogallice}}. * Klein, Richard, ed. [[1979]]. ''Marc Aurel.'' Darmstadt. ISBN 3-534-07802-0. {{Ling|Theodisce}}. * Motschmann, Cornelius. [[2002]]. ''Die Religionspolitik Marc Aurels.'' Hermes-Einzelschriften, 88. Stutgardiae: Franz Steiner. ISBN 3-515-08166-6. {{Ling|Theodisce}}. * Rosen, Klaus. [[2004]]. ''Marc Aurel.'' Ed. tertia. Reinbek: Rowohlt. ISBN 3-499-50539-8. {{Ling|Theodisce}}. {{NexInt}} * [[Pestis Antonina]] * [[7447 Marcusaurelius]] {{Imperatores Romani}} {{Index consulum sub principatu electorum| praedecessores= [[Antoninus Pius|Imp. Caesar Titus Aelius Hadrianus Antoninus Augustus Pius]] II et [[Gaius Bruttius Praesens Lucius Fulvius Rusticus]] II| annus= 140<br />cum<br />[[Antoninus Pius|Imp. Caesare Tito Aelio Hadriano Antonino Augustuo Pio III]]| successores= [[Titus Hoenius Severus]] et [[Marcus Peducaeus Stloga Priscinus]]}} + {{Index consulum sub principatu electorum| praedecessores= [[Lucius Hedius Rufus Lollianus Avitus]] et [[Titus Statilius Maximus]]| annus= 145<br />cum<br />[[Antoninus Pius|Imp. Caesare Tito Aelio Hadriano Antonino Augusto Pio IV]]| successores= [[Sextus Erucius Clarus]] II et [[Gnaeus Claudius Severus Arabianus]]}} {{Index consulum sub principatu electorum| praedecessores= [[Appius Annius Atilius Bradua]] et [[Titus Clodius Vibius Varus]]| annus= 161<br />cum<br />[[Lucius Verus|Lucio Aelio Aurelio Commodo]] II| successores= [[Quintus Iunius Rusticus]] II et [[Lucius Titius Plautius Aquilinus]]}} {{Lifetime|121|180|Aurelius, Marcus}} [[Categoria:Gens Aurelia]] [[Categoria:Imperatores Romani]] [[Categoria:Philosophi Italiae Romanae]] [[Categoria:Philosophi Stoici]] {{Myrias|Homines}} 3jf0g7az413dg5t1elq2pqdeq6xpro4 Index imperatorum Iaponiae 0 4683 3975647 3971187 2026-07-30T01:11:07Z LilyKitty 18316 de imperatore Tenmu 3975647 wikitext text/x-wiki {{latinitas}} :Vide etiam [[Imperator Iaponensis]]. [[Fasciculus:Imperial Seal of Japan.svg|right|200px|Chrysanthemum Imperatoris]] Hic est '''index imperatorum Iaponiae''', capitum [[domus imperatoriae Iaponiae|domûs regnatricis]] et [[dux civitatis|ducum]] huius civitatis. == Iaponia ante Saeculum "Yamato" == * 1 [[Jimmu]] imperator primus [[660 a.C.n.|660]]–[[582 a.C.n.]] * 2 Suizei 548–511 * 3 Annei ?–? * 4 Itoku 510–476 * 5 Kosho 475–393 * 6 Koan 392–291 * 7 Korei 290–215 * 8 Kogen 214–158 * 9 * Kaika 157–98 * 10 Suzin 97–[[30 a.C.n.]] * 11 Suinin [[29 a.C.n.]]–[[70]] [[Anno Domini]] * 12 Keiko 71–130 * 13 Seimus 131–191 * * 14 Chuai 192–200 ** Imperatrix Jingu 209–269 (Regens){{dubsig}} * 15 Odzin (Hachiman) 270–310 * 16 Nintokus 313–399 * == Iaponia antiquitatis == * 17 Richus 400–405 * * 18 Hanzei 406–410 * * 19 Ingio 411–453 * * 20 Anco 453–456 * * 21 Iuriacus 456–479 * * 22 Seinei 480–484 * * 23 Kenso 485–487 * * 24 Nincen 488–498 * * 25 Buretus 498–506 * * 26 Keitai 507–531 * 27 Ancanus 531–536 * * 28 Senqua 536–539 * Imperatores et Imperatrices certorum annorum * 29 Kimmei (509–571, r. 539–571) * 30 Bidatus (538–585, r. 572–585) * 31 Iomei (?–587, r. 585–587) * * 32 Susiunus (?–592, r. 587–592) * * 33 [[Suiko (imperatrix)|Suiko]] (554–628, r. 593–628) * * 34 Ziomei (593–641, r. 629–641) * 35 Cogiocus(Saimei) (594–661, r. 642–645) * * 36 Cotocus(Taika) (597–654, r. 645–654) * * 37 Saimei (594–661, r. 655–661) * * 38 Tendzis (626–672, r. 661–672) * 39 Cobun (648–672, r. 672) * * 40 [[Tenmu (imperator)|Temmus]] (?–686, r. 672–686) * * 41 [[Imperatrix Dzitō|Dzito]] (645–703, r. 686–697) * * 42 Mommus (683–707, r. 697–707) * * 43 [[Gemmei (imperatrix)|Gemmei]] (661–722, r. 707–715) * == Saeculum Naranum == * 44 [[Genshō (imperatrix)|Gensio]](Yoro) (680–748, r. 715–724) * * 45 Siomus (701–756, r. 724–749) * * 46 Cocenus (718–770, r. 749–758) * * 47 Ziunninus (733–765, r. 758–764) * * 48 Siotocus (718–770, r. 764–770) * * 49 Coninus (709–782, r. 770–781) == Saeculum Heianum (Pacatum) == * 50 Cammus (737–806, r. 781–806) * 51 Heizeius (774–824, r. 806–809) * * 52 Saga (786–842, r. 809–823) * 53 Ziunna (786–840, r. 823–833) * * 54 Nimmio (810–850, r. 833–850) * 55 Montocus (827–858, r. 850–858) * * 56 Seiva (850–881, r. 858–876) * * 57 Iozei (869–949, r. 876–884) * * 58 Koko (830–887, r. 884–887) * 59 Uda (867–931, r. 887–897) * 60 Daigo (885–930, r. 897–930) * 61 Suzacus (923–952, r. 930–946) * * 62 Muracamius (926–967, r. 946–967) * 63 Reiseius (950–1011, r. 967–969) * * 64 En'yu (959–991, r. 969–984) * 65 Kazan (968–1008, r. 984–986) * * 66 Itzidio (980–1011, r. 986–1011) * * 67 Sandio (976–1017, r. 1011–1016) * * 68 Itzidio II (1008–1036, r. 1016–1036) * * 69 Suzacus II (1009–1045, r. 1036–1045) * 70 Reiseius II (1025–1068, r. 1045–1068) * * 71 Sandio II (1034–1073, r. 1068–1073) * 72 Siracava (1053–1129, r. 1073–1087 and cloistered rule{{dubsig}} 1086–1129) * 73 Horicava (1079–1107, r. 1087–1107) * 74 [[Imperator Toba|Toba]] (1103–1156, r. 1107–1123 and cloistered rul{{dubsig}} 1129–1156) * 75 Sutocus (1119–1164, r. 1123–1142) * * 76 Konoeus (1139–1155, r. 1142–1155) * * 77 Sirakava II (1127–1192, r. 1155–1158 and cloistered rule{{dubsig}} 1158–1192) * 78 Nidio (1143–1165, r. 1158–1165) * * 79 Rokujo (1164–1176, r. 1165–1168) * * 80 Tacacura (1161–1181, r. 1168–1180) * 81 Antocus (1178–1185, r. 1180–1185) * * 82 Toba II (1180–1239, r. 1183–1198) == Saeculum Camacuranum == * 83 Tsuchimikado (1195–1231, r. 1198–1210) * 84 Juntoku (1197–1242, r. 1210–1221) * * 85 Chukyo (1218–1234, r. 1221) * * 86 Horikawa II (1212–1234, r. 1221–1232) * * 87 Sidio (1231–1242, r. 1232–1242) * * 88 Saga II (1220–1272, r. 1242–1246) * 89 Fucacusa II (1243–1304, r. 1246–1260) * 90 [[Kameyama (imperator)|Kameiama]] (1249–1305, r. 1260–1274) * * 91 Uda II (1267–1324, r. 1274–1287) * * 92 Fusimius (1265–1317, r. 1287–1298) * 93 Fusimius II (1288–1336, r. 1298–1301) * 94 Nijo II (1285–1308, r. 1301–1308) * * 95 Hanasono (1297–1348, r. 1308–1318) * * 96 [[Daigo II]] (1288–1339, r. 1318–1339) * == Saeculum Muromatianum == * 97 Murakamius II (1328–1368, r. 1339–1368) * * 98 Tzokei (1343–1394, r. 1368–1383) * * 99 Kameiama II (?–1424, r. 1383–1392) * *(Septentrionalis Asicaganus Pretensor ) ** 1: Kogon (1313–1364, r. 1331–1333) ** 2: Komio (1322–1380, r. 1336–1348) * ** 3: Suko (1334–1398, r. 1348–1351) ** 4: Kogon II (1338–1374, r. 1351–1371) * ** 5: En'yu II (1359–1393, r. 1371–1382) * * 100 Comatus II (1377–1433, r. 1392–1412) * * 101 Sioko (1401–1428, r. 1412–1428) * * 102 Hanasono II (1419–1471, r. 1428–1464) * 103 Tutimikado II (1442–1500, r. 1464–1500) * 104 Kasivabara II (1464–1526, r. 1500–1526) * 105 Nara II (1497–1557, r. 1526–1557) * 106 Ogimatius (1517–1593, r. 1557–1586) * 107 Iozei II (1572–1617, r. 1586–1611) == Saeculum Edoense val Tokugawanum == * 108 Mizunoo II (1596–1680, r. 1611–1629) * 109 Meisio (1624–1696, r. 1629–1643) * * 110 Komio II (1633–1654, r. 1643–1654) * * 111 Saius II (1637–1685, r. 1655–1663) * * 112 Reigen (1654–1732, r. 1663–1687) * 113 Higasiama (1675–[[1709]], r. 1687–1709) * 114 Nacamicado ([[1702]]–[[1737]], r. 1709–[[1735]]) * * 115 [[Imperator Sacuramati|Sacuramati]] (1720–1750, r. 1735–1747) * * 116 [[Imperator Momozono|Momozono]] ([[1741]]–[[1762]], r. [[1747]]–1762) * * 117 [[Imperatrix Go-Sacuramati|Go-Sacuramati]] ([[1740]]–[[1813]], r. 1762–[[1771]]) * * 118 Momosono II ([[1758]]–1779, r. 1771–[[1779]]) * * 119 Kokakus (1771–[[1840]], r. [[1780]]–[[1817]]) * 120 Ninko ([[1800]]–[[1846]], r. 1817–1846) * 121 [[Komeius]] ([[1831]]–[[1867]], r. 1846–1867) == Iaponia Praesens == * [[Meidius]] ([[1852]]–[[1912]], r. 1867–1912) * [[Taisionius]] ([[1879]]–[[1926]], r. 1912–1926) * [[Siovanus]] (imperator [[Hirohitus]]) ([[1901]]–[[1989]], r. 1926–1989) * [[Feiseius]], Eximperator [[Akihitus]] ([[1933]]–, r. [[1989]]–[[2019]]) * [[Revus]], Imperator [[Naruhitus]] ([[1960]]–, r. [[2019]]– praesens) [[Categoria:Familia Imperialis Iaponiae]] [[Categoria:Indices ducum civitatum|Iaponia]] 5958l7z5u8wiahnvmvu6oaxd2um2psl Naraënsis 0 5136 3975648 3747885 2026-07-30T01:17:28Z LilyKitty 18316 de Fujiwara-kyo 3975648 wikitext text/x-wiki {{Capsa subdivisionis Vicidata}} '''Naraënsis'''<ref>Cf. nomina biologica ''[[Streptomyces naraensis]]'', ''[[Perileptus naraensis]]'', ''[[Tachys naraensis]]''</ref> (Iaponice:奈良) est [[Index Praefecturarum Iaponicarum|praefectura]] [[Cincia]]e in [[Honsua]] [[Iaponia]]e. In [[historia Iaponiae]], primum [[caput (urbs)|caput]] Iaponiae a [[Jimmu]]<ref>Die [[11 Februarii]] anno [[660 a.C.n.]] apud [[Nihon Shoki]]</ref> illa creatum est, ab anno [[694]] ad annum [[710]] caput antiqua Iaponiae ''[[Fujiwara-kyō]]'' (Iaponice:藤原京) et ab anno [[710]] ad annum [[794]] caput antiqua Iaponiae ''[[Heijō-kyō]]'' (Iaponice:平城京) stat. == Geographia == === [[Flumen|Flumina]] === * [[Iamatius]] vel Asuca * [[Iosinus]] * [[Iamatus]] === [[Mons|Montes]] === * [[Casuga]] * [[Caturagius]] * [[Icoma]] (mons) * [[Micasa]] * [[Miwa]]<ref>ubi [[Ōmiwa Templum]] stat et origo [[Ise Magnum Templum]] esse putatur.</ref> == Pagi == == Urbes == * [[Nara]] (caput) * [[Asuca]] (vicus) * [[Casiba]] (香芝市) * [[Casiara]] (橿原市) * [[Godeum]] (五條市) * [[Gosea]] (御所市) * [[Icoma (urbs)|Icoma]] (urbs, 生駒市) * [[Sacuraium]] (桜井市) * [[Tacata Narana]] (大和高田市) * [[Tenlium]] (天理市) == Notae == <div class="references-small"><references /></div> {{NexInt}} *[[7253 Nara]] == Nexus externi == * [http://www.pref.nara.jp/ Pagina officinalis Praef. Narae (Iaponice)] * [https://web.archive.org/web/20041111022346/http://www.nara-shimbun.com/ Diurnalis Narae] * [https://web.archive.org/web/20041022093124/http://www.naratv.co.jp/newsback/newsback.htm Novissima Narae] {{Iaponia}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Praefecturae Iaponiae]] kqkmbsd0fwe2kv73nif7mm67w19wawl Formula:Metastipula 10 5712 3975547 3830078 2026-07-29T13:18:11Z Grufo 64423 Minora 3975547 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Capsa notionis | imago = {{{imago|WikiLettreMini.svg}}} | iconicitas = x30px | pittacium = {{{alt|}}} | 1 = ''Haec {{#if:{{{ad|}}}|[[Project:Stipulae|stipula]] ad {{{ad}}} spectat.|pagina est [[Project:Stipulae|stipula]].}} <span class{{=}}"plainlinks">[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} Amplifica]</span>, si potes!'' }}{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Category:Stipulae {{{categoria}}}]]}}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> l5exdv40srbps5q13mc7m0mmqwfvm9q Albertus Einstein 0 5822 3975637 3952866 2026-07-29T19:19:06Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3975637 wikitext text/x-wiki {{L1}} {{Capsa hominis Vicidata}} [[Fasciculus:Albert Einstein (Nobel).png|thumb|upright=0.8|Albertus Einstein.]] {{res|Albertus Einstein}} (natus [[Ulma]]e die [[14 Martii]] [[1879]]; mortuus [[Princetonia]]e die [[18 Aprilis]] [[1955]]) fuit [[philosophus]] [[natura]]lis et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|physicus theoreticus||en|qid=Q19350898}} in [[Germania]] natus, qui [[theoria relativitatis]] excogitata plerumque innotuit; etiam {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Theoria quantica|theoriae quanticae|en|qid=Q4926510}} maxime profuit.<ref name="frs">{{Opus | cognomen 1 = Whittaker | nomen 1 = E. | titulus = Albert Einstein. 1879–1955 | contextus = Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society | volumen = 1 | tempus = 1955-11-01 | paginae = 37–67 | doi = 10.1098/rsbm.1955.0005 | accessus ad doi = liberus | jstor = 769242 }}.</ref><ref name="YangHamilton2010">{{Opus | cognomen 1 = Yang | nomen 1 = Fujia | cognomen 2 = Hamilton | nomen 2 = Iosephus H. | titulus = Modern Atomic and Nuclear Physics | annus = 2010 | pagina = 274 | domus editoria = World Scientific | isbn = 978-981-4277-16-7 }}.</ref> [[E=mc²]],<!--Fortasse melius: {{math|1=[[Mass–energy equivalence#Mass–velocity relationship|''E'' = ''mc''<sup>2</sup>]]}}--> eius formula [[Aequatio massae et energiae|aequivalentiae massae et energiae]], quae ex [[Relativitas specialis|relativitate speciali]] exoritur, “celeberrima [[orbis terrarum]] [[aequatio]]”<ref>Anglce “the world's most famous equation.”</ref> appellata est.<ref name="LnLVo">{{Opus | cognomen = Bodanis | nomen = David | titulus = E&nbsp;=&nbsp;mc<sup>2</sup>: A Biography of the World's Most Famous Equation | annus = 2000 | locus = New York | domus editoria = Walker }}.</ref> Quia [[Physica theoretica|physicam theoeticam]] magnopere promovit, et praecipue pro [[lex|lege]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Effectus photoelectricus|effectum photoelectricum|en|qid=Q83213}} excogitata,<ref>Anglice “his services to theoretical physics, and especially for his discovery of the law of the photoelectric effect.”</ref><ref name="Nobel Prize">{{Opus | titulus = The Nobel Prize in Physics 1921 | domus editoria = Nobel Prize | url = https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1921/ | salus url = vivit | retrospectio = 20180703190346 | tempus inspectionis = 2016-07-11 }}.</ref> [[Praemium Nobelianum physicae|Praemio Nobeliano Physicae]] anno [[1921]] laureatus est. == Annus mirabilis et opera eius == [[Fasciculus:Niels Bohr Albert Einstein by Ehrenfest.jpg|thumb|upright=0.8|Albertus Einstein et [[Nicolaus Bohr]].]] Einstein, unus e [[physicus|physicis]] maximi momenti [[saeculum 20|saeculi vicensimi]], operibus de [[Physica theoretica|physica theoretica]] conscriptis nos [[natura|rem naturam]] novo quodam modo intellegere docuit. Anno mirabili [[1905]], publicos fecit quattuor libellos.<ref>Vide pagina Anglice [[:en:Annus Mirabilis Papers]].</ref> Duo ex eis, ''De corporum moventium electrodynamica''<ref>[[Theodisce]] ''Zur Elektrodynamik bewegter Körper.''</ref> et ''Pendetne inertia corporis in sua energia?''<ref>Theodisce “Ist die Trägheit eines Körpers von seinem Energiegehalt abhängig?”: [http://www.fourmilab.ch/etexts/einstein/specrel/www/ A. Einstein, “Zur Elektrodynamik bewegter Körper,” ''Annalen der Physik'' (1905) 17: 891-921]; [http://www.fourmilab.ch/etexts/einstein/E_mc2/www/ A. Einstein, “Ist die Trägheit eines Körpers von seinem Energiegehalt abhängig?” ''Annalen der Physik'' (1905) 18: 639-641; et vide [http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1921/einstein-bio.html Lectura Praemii Nobilici Alberti Einstein, “Fundamental Ideas and Problems of the Theory of Relativity.”]</ref> totum [[spatitempus|spatii temporisque]] intellectum refecerunt, ex quo [[relativitas specialis]] evoluta est. Alius libellus fuit ''De motu particulae parvae in fluido statario suspensae quem theoria cinetica [[calor]]ica [[molecula]]ris requirit''<ref>Theodisce “Über die von der molekularkinetischen Theorie der Wärme geforderte Bewegung von in ruhenden Flüssigkeiten suspendierten Teilchen”: “Über einen die Erzeugung und Verwandlung des Lichtes betreffenden heuristischen Gesichtspunkt”, ''Annalen der Physik'' (1905) 17: 132–148; [https://web.archive.org/web/20090305023237/http://lorentz.phl.jhu.edu/AnnusMirabilis/AeReserveArticles/eins_brownian.pdf Anglice] vel [https://web.archive.org/web/20060318060724/http://www.physik.uni-augsburg.de/annalen/history/papers/1905_17_549–560.pdf Theodisce].</ref> qui [[exsistentia]]m [[atomus|atomorum]] [[molecula]]rumque statuit. Libellus titulo ''De perspectiva heuristica circa productionem et transformationem lucis''<ref>Theodisce “Über einen die Erzeugung und Verwandlung des Lichtes betreffenden heuristischen Gesichtspunkt”: https://web.archive.org/web/20080423195339/http://dbserv.ihep.su/~elan/src/einstein05/eng.pdf A. Einstein, “Über einen die Erzeugung und Verwandlung des Lichtes betreffenden heuristischen Gesichtspunkt”, ''Annalen der Physik'' (1905) 17: 132–148.]</ref> effectum photoelectricum explicavit, propter quam anno [[1921]] [[Praemium Nobelianum Physicae|Praemio Nobeliano]] laureatus est. Einstein multa alia magni momenti opera [[scientia (ratio)|scientifica]] fecit. Anno [[1915]], suum [[magnum opus]] de [[relativitas generalis|relativitate generali]] edidit, quod [[theoria]]m [[gravitas (physica)|gravitatis]] praesentat, forma relativitatis congruente.<ref>Albert Einstein, “Die Feldgleichungen der Gravitation (The Field Equations of Gravitation),” ''Koniglich Preussische Akademie der Wissenschaften'' 844-847 (1915).</ref> == De vita == [[Fasciculus:Einstein_Albert_Elsa_LOC_32096u.jpg|thumb|upright=0.8|Albertus et Elsa [[uxor]].]] [[Fasciculus:Citizen-Einstein.jpg|thumb|upright=0.8|Einstein civis [[Civitates Foederatae|Americanus]] anno [[1940]] fit.]] Albertus [[filius]] Arminii Einstein et Paulinae [[uxor]]is [[Ulma]]e in [[Virtembergia]], [[Iudaei|Iudaeorum]] origine, anno [[1879]] natus est. [[Familia]] [[Monachium]] anno [[1880]] migraverat, quo loco [[pater]] et [[avunculus]] Alberti quandam officinam condiderant. Anno [[1881]], Maria Alberti [[soror]] nata est. Albertum [[puer]]um virum illustrissimum esse futurum providit nemo. Prima enim verba [[tres]] annos natus locutus est; tamen discipulus bonus erat. Anno [[1884]], [[viola]] canere didicit. Quattuor annis post in Gymnasio Luitpoldino [[litterae|litteris]] [[ars|artibusque]] trivii institutus est. Annos ab [[1896]] ad [[1905]] [[Schola Superior Polytechnica Foederalis Turicensis|universitatem ETH]] in [[Helvetia]] astitit, ubi Milevam Marić cognovit, quae in [[matrimonium]] anno [[1903]] duxit. Anno [[1905]], edita [[dissertatio]]ne in [[Schola Superior Polytechnica Foederalis Turicensis|Universitate Turiciana]] ad gradum [[doctor]]is [[res naturales|rerum naturalium]] promotus est. Postea cursus academicus suus progressus est cum positiones{{dubsig}} [[Berna]]e, [[Praga]]e, [[Turicum|Turici]], et in [[Germania]] sumpsit. Anno [[1919]], [[divortium]] cum Mileva fecit, et Elsam Löwenthal in [[matrimonium]] duxit. Anno [[1932]], Einstein, [[fascismus|fascismi]] [[timor|metu]] gliscentis commotus, in [[Civitates Foederatae|Civitatibus Foederatis]] consedit, neque umquam in Germaniam revertit, quia in eius patria die [[30 Ianuarii]] [[1933]] [[Adolfus Hitler]] ad summam rerum accessit, et [[lex|legibus]] novis inauditisque ferendis gentem [[Iudaei|Iudaeorum]] opprimere coepit. ==Opera == * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |year = [[1901]] |title = Folgerungen aus den Capillaritätserscheinungen<!--(Conclusions Drawn from the Phenomena of Capillarity)--> |periodical = Annalen der Physik |volume = 4 |page = 513 |doi = 10.1002/andp.19013090306 |bibcode = 1901AnP...309..513E |issue = 3 }} * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |year = [[1905]]a |title = Über einen die Erzeugung und Verwandlung des Lichtes betreffenden heuristischen Gesichtspunkt (On a Heuristic Viewpoint Concerning the Production and Transformation of Light) |journal=Annalen der Physik |volume = 17 |pages = 132–148 |doi = 10.1002/andp.19053220607 |url = http://www.physik.uni-augsburg.de/annalen/history/einstein-papers/1905_17_132-148.pdf |bibcode = 1905AnP...322..132E |issue = 6 }}<!-- This annus mirabilis paper on the photoelectric effect was received by ''Annalen der Physik'' 18 March.--> * {{Citation |last = Einstein|first=Albert|year=[[1905]]b |title = A new determination of molecular dimensions }}.<!--This PhD thesis was completed 30 April and submitted 20 July.--> * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |year = [[1905]]c |title = On the Motion&nbsp;– Required by the Molecular Kinetic Theory of Heat&nbsp;– of Small Particles Suspended in a Stationary Liquid |journal=Annalen der Physik |volume = 17 |pages = 549–560 |bibcode = 1905AnP...322..549E |doi = 10.1002/andp.19053220806 |issue = 8 }}.<!--This annus mirabilis paper on Brownian motion was received 11 May.--> * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |year = [[1905]]d |title = On the Electrodynamics of Moving Bodies |journal=Annalen der Physik |volume = 17 |pages = 891–921 |bibcode = 1905AnP...322..891E |doi = 10.1002/andp.19053221004 |issue = 10 }}. This annus mirabilis paper on special relativity was received 30 June. * {{Citation |last = Einstein|first=Albert |year=[[1905]]e |title = Does the Inertia of a Body Depend Upon Its Energy Content? |journal=Annalen der Physik|volume=18|pages=639–641 |bibcode = 1905AnP...323..639E |doi = 10.1002/andp.19053231314 |issue = 13 }}. This annus mirabilis paper on mass-energy equivalence was received 27 September. * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |title = Die Feldgleichungen der Gravitation (The Field Equations of Gravitation) |journal=Königlich Preussische Akademie der Wissenschaften |pages = 844–847 |year = [[1915]] }} * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |title = Kosmologische Betrachtungen zur allgemeinen Relativitätstheorie (Cosmological Considerations in the General Theory of Relativity) |journal=Königlich Preussische Akademie der Wissenschaften |year = [[1917]]a }} * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |title = Zur Quantentheorie der Strahlung (On the Quantum Mechanics of Radiation) |journal=Physikalische Zeitschrift |volume = 18 |pages = 121–128 |year = [[1917]]b |bibcode = 1917PhyZ...18..121E }} * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |date = 11 Iulii [[1923]] |contribution = Fundamental Ideas and Problems of the Theory of Relativity |title = Nobel Lectures, Physics 1901–1921 |publisher=Elsevier Publishing Company |place = Amstelodami |url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1921/einstein-lecture.pdf |accessdate =25 Martii 2007 }} * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |title = Quantentheorie des einatomigen idealen Gases (Quantum theory of monatomic ideal gases) |journal=Sitzungsberichte der Preussichen Akademie der Wissenschaften Physikalisch-Mathematische Klasse |pages = 261–267 |year = [[1924]] }}. Primus ex serie commentariorum de hac re. * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |title = Die Ursache der Mäanderbildung der Flussläufe und des sogenannten Baerschen Gesetzes |journal=Die Naturwissenschaften |pages = 223–224 |year = [[1926]] |doi = 10.1007/BF01510300 |volume = 14 |bibcode = 1926NW.....14..223E |issue = 11 }}. On [[Baer's law]] and [[meander]]s in the courses of rivers. * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |last2 = Podolsky |first2 = Boris |last3 = Rosen |first3 = Nathan |title = Can Quantum-Mechanical Description of Physical Reality Be Considered Complete? |journal=Physical Review |issue = 10 |volume = 47 |pages = 777–780 |date = 15 Maii [[1935]] |doi = 10.1103/PhysRev.47.777 |ref = {{harvid|Einstein|1935}} |bibcode = 1935PhRv...47..777E }} * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |title = On Science and Religion |journal=Nature |volume = 146 |year = [[1940]] |doi = 10.1038/146605a0 |page = 605 |isbn = 0707304539 |publisher=Scottish Academic |location = Edimburgi |bibcode = 1940Natur.146..605E |issue = 3706 }} * {{Citation |last = Einstein |first = Albert ''et&nbsp;al.'' |title = To the editors |newspaper=New York Times |date = 4 Decembris [[1948]] |url = http://phys4.harvard.edu/~wilson/NYTimes1948.html |isbn = 0735403597 |publisher=AIP, American Inst. of Physics |location = Melville Novi Eboraci }} * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |title = Why Socialism? |magazine = Monthly Review |date = Maius [[1949]] |url = http://www.monthlyreview.org/598einst.htm |accessdate =16 Ianuarii 2006 }} * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |title = On the Generalized Theory of Gravitation |journal=Scientific American |volume = 182 |issue = 4 |pages = 13–17 |year = [[1950]] }} * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |title = Ideas and Opinions |place = Novi Eboraci |publisher=Random House |year = [[1954]] |isbn = 0517003937 }} * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |title = Albert Einstein, Hedwig und Max Born: Briefwechsel 1916–1955 |publisher=Nymphenburger Verlagshandlung |year = 1969 |location = Munich |language = Theodisce |isbn = 388682005X }} * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |edition = Centennial |title = Autobiographical Notes |year = [[1979]] |place = Sicagi |publisher=Open Court |isbn = 0875483526 |others = Paul Arthur Schilpp }}. The ''chasing a light beam'' thought experiment is described on pages 48–51. * Collected Papers: {{Citation |author=John Stachel, Martin J. Klein, A. J. Kox, Michel Janssen, R. Schulmann, Diana Komos Buchwald and others (eds.) |year = [[1987]]–[[2006]] |title = The Collected Papers of Albert Einstein, Vol. 1–10 |publisher=Princeton University Press |url=http://press.princeton.edu/einstein/writings.html#papers }} == Notae == <div class="references-small"><references/></div> == Bibliographia == *Brian, Denis. 1996. ''Einstein: a life''. Cicestriae: Wiley. ISBN 0-471-11459-6 *Fölsing, Albrecht. [[1997]]. ''Albert Einstein: A Biography.'' Novi Eboraci: Penguin Viking. Conversus ex Theodisca ab Ewald Osers. *Highfield, Roger, et Paul Carter. [[1993]]. ''The Private Lives of Albert Einstein.'' Londinii: Faber and Faber. ISBN 9780571167449. *Hoffmann, Banesh, cum Helen Dukas. [[1972]]. ''Albert Einstein: Creator and Rebel.'' Londinii: Hart-Davis, MacGibbon Ltd. *Isaacson, Walter [[2007]]. ''Einstein: His Life and Universe.'' Novi Eboraci: Simon & Schuster Paperbacks. ISBN 9780743264730. *Moring, Gary. [[2004]]. ''[http://books.google.com/books?id=875TTxildJ0C&dq=idiots+guide+to+einstein&printsec=frontcover&source=bl&ots=W9rxRk0Ukn&sig=gbJach7BrzngSiFjODx95k8e1DU&hl=en&sa=X&oi=book_result&resnum=6&ct=result The complete idiot's guide to understanding Einstein]'' (ed. 1a, 2000). Indianapoli Indianae: Alpha books (Macmillan USA). ISBN 0028631803. *[[Robertus Oppenheimer|Oppenheimer, J. R.]] [[1971]]. On Albert Einstein. In ''Science and synthesis: an international colloquium organized by Unesco on the tenth anniversary of the death of Albert Einstein and Teilhard de Chardin,'' 8–12. Acroasis habita in UNESCO House Lutetiae die 13 Decembris 1965. Springer-Verlag. Etiam divulgatus in ''The New York Review of Books,'' 17 Martii 1966. [http://www.nybooks.com/articles/archives/1966/mar/17/on-albert-einstein/?pagination=false On Albert Einstein by Robert Oppenheimer] *Pais, Abraham. [[1982]]. ''Subtle is the Lord: The science and the life of Albert Einstein.'' Oxoniae: Oxford University Press. *Pais, Abraham [[1994]]. ''Einstein Lived Here.'' Oxoniae: Oxford University Press. *Parker, Barry [[2000]]. ''Einstein's Brainchild.'' Prometheus Books. *Schweber, Sylvan S. [[2008]]. ''Einstein and Oppenheimer: The Meaning of Genius.'' Cantabrigiae Massachusettiae: Harvard University Press. ISBN 9780674028289. {{NexInt}} {{div col|2}} * [[Crux Einsteiniana]] * [[Michael Besso]] * [[Maximilianus Planck]] * ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Rebutia einsteinii||sv|qid=Q1690235}}'', [[cactus]] ex Einstein appellatus * [[2001 Einstein]] * [[Relativitas specialis]] * [[Relativitas generalis]] * [[Spatii temporisque tractio]] * [[Radius Schwarzschildianus]] {{div col end}} == Nexus externi == {{CommuniaCat|Albert Einstein|Albertum Einstein}} * {{Citation|year=1997 |month= Aprilr |publisher=School of Mathematics and Statistics, University of St Andrews, Scotland |title = The MacTutor History of Mathematics archive |url=http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Einstein.html}}. * ''[https://web.archive.org/web/20110317032934/http://www.monthlyreview.org/598einstein.php Why Socialism?]'' by Albert Einstein, ''Monthly Review'', Maius 1949. * [https://web.archive.org/web/20150315104758/http://www.shapell.org/exhibitions.aspx?einstein-original-letters-in-aid-of-his-brethren "Einstein's Personal Correspondence: Religion, Politics, The Holocaust, and Philosophy,"] Shapell Manuscript Foundation. * [http://vault.fbi.gov/Albert%20Einstein Documenta FBI de Alberto Einstein,] apud vault.fbi.gov. * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1921/einstein-bio.html Biographia Alberti Einstein,] apud nobelprize.org. * [https://web.archive.org/web/20110310075603/http://www.life.com/image/first/in-gallery/41492/the-einstein-you-never-knew "The Einstein You Never Knew,"] photogrammata in ''[[Life]].'' * [http://www.history.com/topics/albert-einstein Albertus Einstein] apud history.com * [http://www.pbs.org/wgbh/aso/databank/entries/bpeins.html "Science Odyssey People And Discoveries,"] apud pbs.org. * [http://ocw.mit.edu/courses/science-technology-and-society/sts-042j-einstein-oppenheimer-feynman-physics-in-the-20th-century-spring-2006/ MIT OpenCourseWare STS.042J/8.225J: Einstein, Oppenheimer, Feynman: Physics in the 20th century,] apud ocw.mit.edu. {{1000 paginae}} {{Myrias|Homines}} {{Lifetime|1879|1955|Einstein, Albertus}} [[Categoria:Agnostici Civitatum Foederatarum]] [[Categoria:Albertus Einstein|!]] [[Categoria:Auctores Anglici]] [[Categoria:Auctores Theodisci]] [[Categoria:Deterministae]] [[Categoria:Iudaei]] [[Categoria:Pantheistae]] [[Categoria:Philosophi scientiae]] [[Categoria:Physici Civitatum Foederatarum]] [[Categoria:Physici Germaniae]] [[Categoria:Praemium Nobelianum Physicae]] [[Categoria:Professores Universitatis Pragensis]] [[Categoria:Scriptores Civitatum Foederatarum]] [[Categoria:Scriptores Germaniae]] [[Categoria:Socialistae Civitatum Foederatarum]] [[Categoria:Socii Academiae Leopoldinae]] [[Categoria:Socii externi Regalis Societatis Londiniensis]] [[Categoria:Theoristae]] rolvq94kt048qrvvk81av5xhcmz001j Harry Potter and the Prisoner of Azkaban 0 9687 3975678 3957329 2026-07-30T11:20:17Z Indoctusbarbarus 212359 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */ 3975678 wikitext text/x-wiki {{latinitas|-3}} '''''Harry Potter and the Prisoner of Azkaban'''''<ref>Nostra lingua 'Harrius Potter et Captivus Azkabani' aut 'Harrius Potter et Captivus Azkabanensis'.</ref> (anno [[1999]] editus) est tertius seriei de [[Harrius Potter|Harrio Pottero]] [[liber]], ab [[Ioanna Rowling]] scriptus. Agitur de tertio Harrii Potteri anno [[schola]]stico, cum Sirius Niger sceleratus e [[carcer]]e Azkabani fugitus eius [[caput]] petere videatur. Anno [[2004]], [[pellicula]] eiusdem nominis ab ''Alfonso Cuarón'' directa publicata est. == Actio (brevis) == Harrius initio libri fractionis legis non incantandi causa e materterae domo fugit. In Hemaxosticho Hogvartensi, [[J.K. Rowling|J. K. Rowling]] [[Scriptor|scriptrix]] figuram novam introducit, quibus praesentibus Harrius animo linquitur, quae "Dementor" appellatur. Sirius Niger, captivus Azkabani, e vinculis fugisse et Harrium interficere velle dicitur. Harrius Sirium parentes suos non solum bene cognovisse, sed etiam Duci Voldemorti dedidisse comperit. Libro paene finito, Harrius immo [[historia]]m veram invenit: Sirius profecto non proditor parentum eius sed verus amicus familiae erat. Harrio Pottero [[avunculus]] benignus fit. == Actio (longa) == In feriis aestivis, amita Margerita<ref>In tomo primo Harrii Potteri Latine conversi nomen amitae dicitur. Vide "Harrius Potter et Philosophi Lapis, pagina 16</ref> familiam Dursley horribilem visitat. Quoniam Harrius iam in anno tertio scholae est, ei in ''Hogsmeadam'', vicus scholae Hogvartensi propinquus, ire licet; pro ea re autem formula cum signo permissionis parentum opus est. Avunculus Vernon, Harrii vicarius post mortem parentum, Harrium signum solum dare vult, si iste in sermone cum amita Magerita benignus est. Sed cum Magerita parentes Harri insultet, is eam furiosissime incantat, quam ob rem Vernon eum signum non dat. Harrius ex domo avunculi fugit. Harrius [[lupus|lupum]] cum oculo rubro in via videt. Tum Laophorium apparet, quod ''The Knight Bus'' (Latine ''Equetis Laophorium'' aut ''Laophorium Nocturnum'') nominatur. Ille eum pro mugglibus invisibiliter ad cortinam gustam transportat. Dominus Vislius, pater amici sui Ronaldus, Harrium ''Sirio Nigro''<ref name=":0">Etiam figura ''Sirius Black'' iam in primo tomo Latine converso advenit, in quo Latine "Sirius Niger" appellatur. Vide: Harrius Potter et philosophi lapis, pagina 12</ref> monet: Iste e phylaca magorum nomine "Azkaban" fugit, ut Harrium, ut putatur, interficere possit. Olim Sirius Niger sodalis Ducis Voldemortis Voldemorte victo ulciscendi cupidus tredecim Muggles et unum magum interfecit, qua de causa ad Azkaban damnatum est. Dominus Visilius Harrium Sirium Nigrum non quaerere promittere vult, at Harrius iam in Agmen Hogvartense ire debet, antequam hoc facere potest. In Agmine Hogvartensi, Harrius Herminam amicam occurrit, quae in Angiportu Diagonio cattum nomine ''Crookshanks'' (Latine forsitan ''Varus'') vendit. Etiam magistrum novum pro professione Defensio Contra Arte Magica Occulta (magister anni antecedentis, ''Gilderoy Lockhart,'' omnium rerum ei notarum oblitus est, quia non consulte semet incantavit): ''Remus Lupin'', videt. J. K. Rowling ''Dementores'' introducit, monstra nigra et magna, qua Sirium Nigrum invenire volens perscrutantur. Dementores omnem felicitatem hominis rapiunt et hominem pessima momenta vitae suae iterum transigere faciunt. Harrius, qui interfectionem parentium suorum iterum transigit, debilis fit, si ii subsunt. Lupin ex somno expergiscitur Harrioque ut auxilium ut medicus det. Novo anno scholae inceptavit, Harrius primam lectionem de auguria cum magistra ''Sybill Trewlaney'' (Latine conversus ''Sybilla Trelavnia'') habet. Magistra mortem eius semper vaticinitur. Hermina per totum annum scholasticum torquem possidet, qui ''Reversor Temporis'' (''Time Turner'') appellatur, et cum quo tempore reverti et magis horis scholasticis quam omnes alteri discipuli potest. Quia Hermina Sybillam Trelavniam mendacem ducit, disciplinam relinquit. Hagrid<ref>Figura Hagrid conversus est Latine ''Hagrid, Hagridi m.'' Vide: Harrius Potter et philosophi lapis, pagina 11</ref>, Magister novus animalium magicorum colendorum, discipulis bestiam monstrat, quae Malfonem<ref>''Draco Malfoy'' in tomo primo Malfoy, Malfonis declinatur. Vide Harrius Potter et philosophi Lapis, pagina 116</ref> adversarium Harrii vulnerat, postquam iste eam verbaliter violavit. [[Animalia|Animal]] - ad dimidium avis, dimidium equus - capitis damnatur. Quia avunculus Vernon Harrio signum permissionis iendi ad ''Hogsmeadam'' non dederat, iste excursionibus discipulorum ad oppidum non interesse potest. At Fredericus et Georgius Visilius fratres amici Harrii Ronaldi eum ad excursionem secundam chartam, quae ''Marauder`s Map'' (Latine fortasse ''Latronis Tabula'') appellatur, donant. Ista tabula olim a quattuor discipulis facta est, et ea non solum totam scholam Hogvartensem, sed etiam cuniculos secretos scholae ostendit. Cum ea Harrius per cuniculum secretum ad Hogsmeadam serpere potest et ibi sermonem magistrorum audit, qui dicunt Sirium Nigrum proditorem esse. Nam amicus parentum Harrii erat et Duci Voldemorti locum, ubi sunt, dicebat. Harrius terrificatus atque iratus est. Dementores Sirium Nigrum quaerentes in schola circumeunt, quam ob rem Harrius ''Quidditch'' ludens animo linquitur et e scopa sua cadet. Professor Lupin eum docet quomodo patronum, imaginem adiuvantem et Dementores expellentem, creare possit. Sirius Niger scholam adit, autem Harrius illo tempore non adest (In ''Hogsmead''e est), ita Sirius abit, at scholae Hogvartensi proximus est et Scabbers<ref>Nomen musculi in primo tomo ''Scabbers'' et in versione Anglica et in versione Latina est. Declinatur: Scabbers, Scabberi. Vide "Harrius Potter et philosophi lapis", pagina 81</ref> musculus Ronaldi evanescit. Ronaldus Varum cattum Herminae Scabberum interfecisse putat, quia Varus Scabberum iam per totum annum venatus est. Sybilla Trelavnia Harrium cum admirabili voce dicit Voldemortem rediturus. Animal, quod Malfonem principio liberi vulneravit, nunc interfecturus est. Harrius, Ronaldus Herminaque ad Hagridum tristissimum eum consolantes eunt et Scabberum ibi latentem inveniunt. Postquam exierant, sonos securis interficientis audiunt et perterreti sunt. Subito Ronaldus a cane nigro, quem Harrius principio libri in feriis aestivis vidit, comprehenditur et per cuniculum secretum sub ''Whomping WiIllow'' (Latine forsitan: ''Salix Quatiens'') ad ''Shrieking Shack'' (''Casa Ululans''), casa, quae sonos terrentes nocte facit posita in ''Hogsmead,'' trahitur. Canis niger in Sirium Nigrum mutat, quia Sirius Niger ''Animagus'' est. Hoc verbum deductum a verbis latinis ''Animal'' et ''Magus'' significat Magum, qui in animal mutare potest. At Sirius non Harrium, at musculum Ronaldi interficere vult. Nam musculus Ronaldi etiam est Animagus et ex vero homo est. Lupin auxilio venit et Sirium benigne salutat. Musculus Ronaldi a Sirio et Remo coactus se mutat in hominem Peter Pettigrew nominatus. Peter Pettigrew proditor verus est parentum et homines interfecit, quorum causa Sirius in Azkaban venit. Remus Lupin, Sirius Niger, James Potter, pater Harrii et Peter Pettigrew amici scholastici fuerunt, at Peter Pettigrew Voldemortis sodalis factus est. Sirius Niger Harri compater est. Hi quattuor, quia Remus lupus versipellis<ref>(lupus) versipellis significat hominem in lupum mutantem. Verbum usum est in opere Petronii. Vide: Petron: Cena Trimalchionis 62,13</ref> est, quod significat eum hominem esse, qui luna plena lupus fit, Animagi sunt, ut tempus cum eo agere possint, etiam si lupus est. Ii etiam ''Tabulam Latronis'' fecerunt. Sirius eum dementoribus tradendum esse censet, at Harrius hoc non vult. Harrius Petrum Pettigrew verum sceleratum esse probare vult, ut iste apud Sirium nec apud familiam terribilem Dursley vitam agere possit. Subito Remus in lupum mutat: Luna plena est. Sirius in canem mutat, ut contra eum pugnare possit. Infelicissime Peter Pettigrew in musculum mutans fugit et Harrius apud familiam Dursley vitam aget, quia innocentiam Sirii non iam probare potest. Sirius et Harrius soli in silva sunt et dementores Sirium interficere volentes veniunt. Harrius Patronum facere vult, ut eos expellat, at non potest, quia non satis vis ei est. Subito persona altera, quam Harrius obscuritatis noctis causa non identificare potest, Patronum facit et eum et Sirium servat. Sirius sceleratus ductus a magistro Snape in schola Hogvartensi dementoribus traditur, qui animam suam exsugent, quod peior morte est, etsi Sirius innocens est. Harrius et Hermina torque Herminae tempore revertuntur. Ei animal capitis damnatum servant nec interficitur et tum Harrius semet et Sirium Patrono suo, qui cervus albus est, servat. Deinde Sirium, qui in Schola Hogvartensi dementoribus traditur, servant et iste cum animali ad locum remotum fugere potest, ne capiatur, quia omnes eum adhuc sceleratum esse putant. Sirius pater secundus benignus Harrio fit, at apud eum habitare non potest. == Novae personae et loci == === Hogsmeade === ''Hogsmeade'' (Latine ''Hogsmeada, -ae f'') vicus Scholae Hogvartensi propinquus est. Unicus vicus a magis incultus et occursorum punctum medium discipulorum et hominum circum Scholam Hogvartensem est, in quo multae tabernae mercatoriae et cauponulae positae sunt. Loci graves sunt: * ''Shrieking Shack'' (Latine fortasse: ''Casa Ululans'') casa a malis phantasmatibus frequentata esse dicitur, quam ob rem discipuli Hogvartenses eam timent. Ex vero ''Remo Lupin'' aedificata est, cum Scholam Hogvartensem frequentatus est, quia iste, si in lupum mutat (lupus versipellis est), semet tenere non potest et omnes homines mordere vult, qui circum eum stant. In ''Casa Ululante,'' in quam venit, cum cuniculo secreto sub ''Whomping Willow'' (''Salix Quatiens'') e Schola Hogvartensi ad Hogsmeadam it, in lupum mutare potest et neminem laedit, quia nullus homo adest. Quia lupus terribiliter ululat, fama publicata est phantasmata Casam Ululantem frequentari<ref>https://pottermore.fandom.com/wiki/Shrieking_Shack</ref>. * ''Three Broomsticks Inn'' (''Tres Scopae Taberna''), popularis taberna a discipulis saepe visitatus est<ref>https://harrypotter.fandom.com/wiki/Three_Broomsticks_Inn</ref>. Posessor eius ''Madam Rosmerta'' est<ref>https://harrypotter.fandom.com/wiki/Rosmerta</ref>, quam Harrius audit, dum cum magistris de Sirio Nigro loquitur. Ita Harrius res gestas, ut putat, veras de Sirio Nigro, qui compater eius et proditor parentium esse videtur, comperit. * ''Honeydukes'' (''Duces Mellis'') taberna copiam maximam magicorum dulciaminum vendens est.<ref>https://harrypotter.fandom.com/wiki/Honeydukes</ref> * ''Zonko's Joke Shop'' (''Iocorum taberna Zonko'') taberna mercatoria magicis pro rebus iocosis est.<ref>https://www.hp-lexicon.org/place/great-britain-united-kingdom/scotland/hogsmeade/zonkos-joke-shop/</ref> * ''Caput Porci''<ref>''Hog's Head'' taberna Latine conversa est Caput Porci, Capitis Porci. Vide: Harrius Potter et philosphi Lapis, pagina 213</ref> ([[Anglice]] ''Hog's Head Inn'') cauponula obscura a discipulis non tam saepe visitata est.<ref>https://harrypotter.fandom.com/wiki/Hog%27s_Head_Inn</ref> === Knight Bus === ''The Knight Bus'' [[Translatio homophona|interpretatio homophona]] anglica est inter verbum ''The Knight Bus'' (significat Equetis Laophorium) et verbum ''The Night Bus'' (significat Laophorium Nocturnum) ''The Knight Bus'' est [[Laophorium]] omnibus incantatoribus qui non transportionem possident. Perductori ''Stun Shunpike'' et raedario ''Ernie Prang'' nomen est. Ad magos, quibus auxilium opus est aut eum arcessunt, vehitur et eos ad locum, quemquem volunt, transportat. Muggles (Homines non magici) eum non videre possunt. Harrius ibi primo de Sirio Nigro audit. === Sirius Niger === Sirius Niger<ref name=":0" /> (Anglice: ''Sirius Black'') amicus patris Harrii Potteri, Petri Pettigrew et Remi Lupin et unus quattuor latronum (''Marauder''), qui ''Marauder`s Map'' (''Latronis Tabula'') fecerunt, est. Harrii compatri Sirio nigri neglecti capilli nigrique odiosi oculi sunt. Petro Pettigrew contigit, ut omnes Sirium Nigrum scelera eius ipsius fecisse putent. Ita ad phylacam ''Azkaban'' damnatus est et per duodecim annos ibi habitavit. At tum vidit in Actis Diurnis magicis musculum Ronaldi Vislii et in musculo amicum veterem scholasticum, Animagum et sceleratum Petrum Pettigrew, cuius causa ad Azkaban damnatus erat, observavit et de Harrio, quem Peter Pettigrew interficere voluit, timuit. Hoc eum satis vim dedit, ut ex phylaca ''Azakaban'' fugerit. Homines eo fugito eum sceleratum duxerant et eum valde timuerunt, at etiam libro finito probare non potest Petrum Pettigrew interfectorem verum esse et ita cum animali volante fugere et in loco remoto latere debet.<ref>https://harrypotter.fandom.com/wiki/Sirius_Black</ref> === Remus Lupin === Remus Lupin etiam amicus patris Harrii, Sirii et Petri Pettigrew et unus quattuor latronum (''Marauder'') est. Iste lupus versipellis et ita periculosus pro hominibus apud eum luna plena est, quam ob rem tres alteri ''Marauder'' (latrones) pro eo Animagi facti sunt, ut eum in lupum mutantem adiuvare possint, quia animalia non interficit. Quoniam in Harrio patrem eius et amicum suum vidit, benignus ad eum est. Tertio in Harrii anno scholastico magister pro Defensione Contra Arte Magica Occulta disciplinam suam valde bene construens est, at quia magister Snape totae scholae narrat eum lupum versipellem esse libro finito magister non iam est. Attamen amicus Harrii manet et in annis succedentibus una cum Harrio contra Voldemortem pugnat.<ref>[https://harrypotter.fandom.com/wiki/Dementor https://harrypotter.fandom.com/wiki/Remus_Lupin]</ref> === Dementor === ''Dementors'' (Latine conversus: ''Dementores'') Azakabani custodes sunt. Monstra maxima et tenebrosa mire de terra volantes et omnem felicitatem hominum circum eos stantem, qui pessimum momentum vitae eorum iterum transigere debent, rapiunt. Itaque phylaca Azkaban magna poena magi est, quia semper Dementores circum eum sunt. Incantamentum contra Dementores est Patronus, imago alba et splendida. Harrius maximus timor Harrii est, quia ei eum mortem parentum iterum transigere faciunt et animo linquitur, cum subsunt. [[Osculum]] Dementoris animam arripit, quod peius esse [[mors|morte]] dicitur.<ref>https://harrypotter.fandom.com/wiki/Dementor</ref> === Sybill Trewlaney === ''Sybilla Trelavnia'' magistra Auguriam, Praedictionem aut Res Futuras Dicere docens est. === Azakaban === Phylaca pro magis, qui magna delicta fecerunt a Dementoribus custodita est. Positum est in insula maris remota et Sirius prima persona ex ea fugiens est. Multi sodales Voldemortis ad eum damnati sunt == Notae == <references/> [[Categoria:Harrius Potter]] [[Categoria:Libri pueriles]] [[Categoria:Mythistoriae ad pelliculas accommodatae]] 8diqrmq1g3o90g1lhn4r6lu0httcnht 31 Iulii 0 14695 3975638 3913450 2026-07-29T20:01:47Z Bis-Taurinus 70496 Solitas emendationes feci. 3975638 wikitext text/x-wiki {{Calendarium-Iulii}} '''31 Iulii''' est [[dies]] 212ª anni (213ª [[annus bisextilis|anni bissextilis]]) in [[Calendarium Gregorianum|calendario Gregoriano]]. 153 dies manent. Secundum [[calendarium Romanum]], est ''pridie Kalendas Augustas,'' quod '''prid. Kal. Aug.''' [[abbreviatio|abbreviatur]]. [[Fasciculus:Pope-Sixtus-III.jpg|thumb|left|90px|[[Sixtus III]] papa]] == Eventa == === Saeculo 5 === * [[432]] - [[Sixtus III]] [[papa]] eligitur. === Saeculo 8 === * [[768]] - [[Philippus (antipapa)|Philippus]] antipapa [[Roma]]e eadem die eligitur et deponitur. === Saeculo 11 === * - [[1009]] - [[Sergius IV]] papa fit. === Saeculo 20 === * [[1919]] - [[Consilium Formae Civitatis Constituendae (Germania 1919)|Consilium Formae Civitatis Constituendae Germanicum]] constitutionem Vimarianam decernit. * [[1932]] - In [[Germania]] [[Dieta Imperii Germanici VI (Res publica Vimariana)|Dieta Imperii]] eligitur: Factiones dictaturam foventes ([[NSDAP]] et [[KPD]]) maiorem partem suffragiorum accipiunt. * [[1950]] - [[Consilium securitatis]] resolutionem 85 de [[Bellum Coreanum|bello Coreano]] decernit. == Nati == === Saeculo 14 === *[[1391]] - [[Kyriacus Anconitanus de Picenicollibus]], mercator, astronomus, [[scriptor]] et poeta [[Italia|Italicus]] (†&nbsp;[[1452]]) *[[1396]] - [[Philippus III (dux Burgundiae)|Philippus III]], [[Ducatus Burgundiae|dux Burgundiae]] (mortuus [[1467]]) === Saeculo 16 === * [[1527]] - [[Maximilianus II]], [[Imperator Romanus Sacer]] (†&nbsp;[[1576]]) === Saeculo 19 === * [[1835]] - [[Henricus Brisson]], [[vir publicus]] [[Francia|Francicus]] (†&nbsp;[[1912]]) * [[1843]] - [[Petrus Rosegger]], poeta [[Austria]]cus (†&nbsp;[[1918]]) * [[1854]] - [[Iosephus Canalejas y Méndez]], primus minister [[Hispania]]e (†&nbsp;1912) * [[1864]] - [[Lujo Adamović]], [[botanica|botanicus]] [[Croatia|Croaticus]] (†&nbsp;[[1935]]) * [[1867]] - [[Iosephus Moore Dixon]], rerum politicarum peritus [[CFA|Americanus]] factionis [[Factio Republicana (CFA)|Republicanae]] (†&nbsp;[[1934]]) === Saeculo 20 === * [[1901]] ** [[Ioannes Dubuffet]], [[pictor]] et [[sculptor]] Francicus (†&nbsp;[[1985]]) ** [[Eduardus Johnston Alexander]], botanicus Americanus (†&nbsp;1985) * [[1908]] - [[Franciscus Meyers]], vir publicus Germanicus (†&nbsp;[[2002]]) * [[1912]] - [[Milton Friedman]], oeconomicus Americanus (mortuus [[2006]]) * [[1914]] - [[Ludovicus de Funès]], histrio Francicus (†&nbsp;[[1983]]) * 1918 - [[Paulus Delos Boyer]], biochemicus Americanus, [[Praemium Nobelianum chemiae|praemio Nobeliano chemiae]] affectus (†&nbsp;[[2018]]) * 1919 ** [[Mauritius Boitel]], pictor Francicus (†&nbsp;[[2007]]) ** [[Primus Levi]], [[scriptor]] Italicus (mortuus [[1987]]) * [[1921]] - [[Petrus Benenson]], creator [[Amnestia Internationalis|Amnestiae Internationalis]] (†&nbsp;[[2005]]) * [[1926]] - [[Hilarius Putnam]], [[philosophus]] Americanus (†&nbsp;[[2016]]) * [[1927]] - [[Gualtherius Vogt]], scriptor [[Helvetia|Helveticus]] (†&nbsp;[[1988]]) * 1932 - [[Theodorus Cassidy]], histrio Americanus (†&nbsp;[[1979]]) * [[1944]] - [[Robertus C. Merton]], oeconomus Americanus, [[Praemium Nobelianum oeconomicarum scientiarum|praemio Nobeliano scientiarum oeconomicarum]] affectus * [[1945]] - [[Gulielmus Floyd Weld]], gubernator [[Massachusetta]]e * [[1947]] - [[Ricardus Griffiths]], histrio [[Britanniarum regnum|Britannicus]] (†&nbsp;[[2013]]) * [[1956]] ** [[Michael Biehn]], actor Americanus ** [[Deval Patrick]], gubernator Massachusettae * [[1962]] - [[Wesley Snipes]], histrio Americanus * [[1965]] ** [[Ioanna Rowling]], scriptrix Britannica ([[Harrius Potter]]) ** [[Pat Finn]], actor Americanus * [[1966]] - [[Yoshiyuki Matsuyama]], [[pedilusor]] [[Iaponia|Iaponicus]] * [[1979]] - [[Carolus Marchena]], pedilusor [[Hispania|Hispanicus]] * [[1981]] - [[Clemens Rodríguez]], pedilusor [[Argentina|Argentinus]] * [[1982]] - [[Hayuma Tanaka]], pedilusor Iaponicus * [[1986]] - [[Shinzo Koroki]], pedilusor Iaponicus * [[1987]] - [[Michael Bradley]], pedilusor Americanus == Mortui == === Saeculo 16 === * [[1556]] - [[Ignatius de Loyola]], presbyter sanctus Hispanicus et fundator [[Societas Iesu|Societatis Iesu]] (natus [[1491]]) * [[1566]] - [[Bartholomaeus Casaus]], frater Dominicanus, episcopus et defensor indigenarum Americanorum (*&nbsp;[[1484]]) === Saeculo 17 === * [[1664]] - [[Goswin Nickel]], presbyter Germanicus et praepositus generalis Societatis Iesu (*&nbsp;[[1582]]) === Saeculo 18 === * [[1784]] - [[Dionysius Diderotus]], philosophus, scriptor et [[vir publicus]] Francicus (natus [[1713]]) === Saeculo 19 === * [[1849]] - [[Alexander Petőfi]], scriptor Hungaricus (*&nbsp;[[1823]]) * [[1875]] - [[Andreas Johnson]], praeses CFA (*&nbsp;[[1808]]) * [[1886]] - [[Franciscus Liszt]], [[compositor]] et clavicen [[Hungaria|Hungaricus]] (natus [[1811]]) === Saeculo 20 === * [[1914]] - [[Ioannes Jaurès]], assecla [[socialismus|socialismi]] Francicus (*&nbsp;[[1859]]) * [[1944]] - [[Antonius de Saint-Exupery]], scriptor Francicus (*&nbsp;[[1900]]) * [[1972]] - [[Paulus Henricus Spaak]], primus minister [[Belgica]]e (*&nbsp;[[1899]]) * [[1973]] - [[Guido Morselli]], scriptor Italicus (natus 1912) * [[1986]] - [[Chiune Sugihara]], legatus Iaponiae, qui in [[Lituania]] operam dabat et inter [[secundum bellum mundanum]] [[Iudaei]]s a [[NSDAP|nazistis]] vexatis auxilium dedit (natus anno [[1900]]) * [[1990]] - [[Ludgerius Westrick]], vir publicus Germanicus factionis [[CDU]] (natus anno [[1897]]) * [[1993]] - [[Baldovinus (rex Belgiae)|Baldovinus]], rex [[Belgica]]e (natus anno [[1930]]) === Saeculo 21 === * [[2001]] - [[Paulus Anderson]], scriptor Americanus (*&nbsp;[[1926]]) * [[2005]] - [[Wim Duisenberg]], argentarius [[Nederlandia|Nederlandicus]] atque primus [[Argentaria Europaea centralis|argentariae Europaeae centralis]] praefectus (*&nbsp;[[1935]]) * [[2011]] - [[Martinus Humer]], [[photographus]] Austriacus (*&nbsp;[[1925]]) * [[2012]] - [[Gore Vidal]], scriptor Americanus (*&nbsp;1925) * [[2017]] - [[Ioanna Moreau]], actrix et cantrix Francica (*&nbsp;[[1928]]) * [[2018]] - [[Bassianus Staffieri]], episcopus Italicus (*&nbsp;[[1931]]) * [[2024]] - [[Ismail Haniyeh]], politicus [[Civitas Palaestinae|Palaestinensis]] et dux factionis [[Hamas]] (*&nbsp;1962) == Festa et Feriae == * Festum Sancti Ignatii Loyolensis, confessoris (ecclesia catholica) * Festum maximum apud [[Sumiyoshi-taisha]] (Iaponia) {{menses}} [[Categoria:Dies]] ovlq5ks5duidba4rzrspwhrew6httvu 3975639 3975638 2026-07-29T20:05:40Z Bis-Taurinus 70496 scriptura diei Romani 3975639 wikitext text/x-wiki {{Calendarium-Iulii}} '''31 Iulii''' est [[dies]] 212ª anni (213ª [[annus bisextilis|anni bissextilis]]) in [[Calendarium Gregorianum|calendario Gregoriano]]. 153 dies manent. Secundum [[calendarium Romanum]], est '''pridie Kalendas Augustas,''' quod ''prid. Kal. Aug.'' [[abbreviatio|abbreviatur]]. [[Fasciculus:Pope-Sixtus-III.jpg|thumb|left|90px|[[Sixtus III]] papa]] == Eventa == === Saeculo 5 === * [[432]] - [[Sixtus III]] [[papa]] eligitur. === Saeculo 8 === * [[768]] - [[Philippus (antipapa)|Philippus]] antipapa [[Roma]]e eadem die eligitur et deponitur. === Saeculo 11 === * - [[1009]] - [[Sergius IV]] papa fit. === Saeculo 20 === * [[1919]] - [[Consilium Formae Civitatis Constituendae (Germania 1919)|Consilium Formae Civitatis Germanicae Constituendae]] constitutionem Vimarianam decernit. * [[1932]] - In [[Germania]] [[Dieta Imperii Germanici VI (Res publica Vimariana)|Dieta Imperii]] eligitur: Factiones dictaturam foventes ([[NSDAP]] et [[KPD]]) maiorem partem suffragiorum accipiunt. * [[1950]] - [[Consilium securitatis]] resolutionem 85 de [[Bellum Coreanum|bello Coreano]] decernit. == Nati == === Saeculo 14 === *[[1391]] - [[Kyriacus Anconitanus de Picenicollibus]], mercator, astronomus, [[scriptor]] et poeta [[Italia|Italicus]] (†&nbsp;[[1452]]) *[[1396]] - [[Philippus III (dux Burgundiae)|Philippus III]], [[Ducatus Burgundiae|dux Burgundiae]] (mortuus [[1467]]) === Saeculo 16 === * [[1527]] - [[Maximilianus II]], [[Imperator Romanus Sacer]] (†&nbsp;[[1576]]) === Saeculo 19 === * [[1835]] - [[Henricus Brisson]], [[vir publicus]] [[Francia|Francicus]] (†&nbsp;[[1912]]) * [[1843]] - [[Petrus Rosegger]], poeta [[Austria]]cus (†&nbsp;[[1918]]) * [[1854]] - [[Iosephus Canalejas y Méndez]], primus minister [[Hispania]]e (†&nbsp;1912) * [[1864]] - [[Lujo Adamović]], [[botanica|botanicus]] [[Croatia|Croaticus]] (†&nbsp;[[1935]]) * [[1867]] - [[Iosephus Moore Dixon]], rerum politicarum peritus [[CFA|Americanus]] factionis [[Factio Republicana (CFA)|Republicanae]] (†&nbsp;[[1934]]) === Saeculo 20 === * [[1901]] ** [[Ioannes Dubuffet]], [[pictor]] et [[sculptor]] Francicus (†&nbsp;[[1985]]) ** [[Eduardus Johnston Alexander]], botanicus Americanus (†&nbsp;1985) * [[1908]] - [[Franciscus Meyers]], vir publicus Germanicus (†&nbsp;[[2002]]) * [[1912]] - [[Milton Friedman]], oeconomicus Americanus (mortuus [[2006]]) * [[1914]] - [[Ludovicus de Funès]], histrio Francicus (†&nbsp;[[1983]]) * 1918 - [[Paulus Delos Boyer]], biochemicus Americanus, [[Praemium Nobelianum chemiae|praemio Nobeliano chemiae]] affectus (†&nbsp;[[2018]]) * 1919 ** [[Mauritius Boitel]], pictor Francicus (†&nbsp;[[2007]]) ** [[Primus Levi]], [[scriptor]] Italicus (mortuus [[1987]]) * [[1921]] - [[Petrus Benenson]], creator [[Amnestia Internationalis|Amnestiae Internationalis]] (†&nbsp;[[2005]]) * [[1926]] - [[Hilarius Putnam]], [[philosophus]] Americanus (†&nbsp;[[2016]]) * [[1927]] - [[Gualtherius Vogt]], scriptor [[Helvetia|Helveticus]] (†&nbsp;[[1988]]) * 1932 - [[Theodorus Cassidy]], histrio Americanus (†&nbsp;[[1979]]) * [[1944]] - [[Robertus C. Merton]], oeconomus Americanus, [[Praemium Nobelianum oeconomicarum scientiarum|praemio Nobeliano scientiarum oeconomicarum]] affectus * [[1945]] - [[Gulielmus Floyd Weld]], gubernator [[Massachusetta]]e * [[1947]] - [[Ricardus Griffiths]], histrio [[Britanniarum regnum|Britannicus]] (†&nbsp;[[2013]]) * [[1956]] ** [[Michael Biehn]], actor Americanus ** [[Deval Patrick]], gubernator Massachusettae * [[1962]] - [[Wesley Snipes]], histrio Americanus * [[1965]] ** [[Ioanna Rowling]], scriptrix Britannica ([[Harrius Potter]]) ** [[Pat Finn]], actor Americanus * [[1966]] - [[Yoshiyuki Matsuyama]], [[pedilusor]] [[Iaponia|Iaponicus]] * [[1979]] - [[Carolus Marchena]], pedilusor [[Hispania|Hispanicus]] * [[1981]] - [[Clemens Rodríguez]], pedilusor [[Argentina|Argentinus]] * [[1982]] - [[Hayuma Tanaka]], pedilusor Iaponicus * [[1986]] - [[Shinzo Koroki]], pedilusor Iaponicus * [[1987]] - [[Michael Bradley]], pedilusor Americanus == Mortui == === Saeculo 16 === * [[1556]] - [[Ignatius de Loyola]], presbyter sanctus Hispanicus et fundator [[Societas Iesu|Societatis Iesu]] (natus [[1491]]) * [[1566]] - [[Bartholomaeus Casaus]], frater Dominicanus, episcopus et defensor indigenarum Americanorum (*&nbsp;[[1484]]) === Saeculo 17 === * [[1664]] - [[Goswin Nickel]], presbyter Germanicus et praepositus generalis Societatis Iesu (*&nbsp;[[1582]]) === Saeculo 18 === * [[1784]] - [[Dionysius Diderotus]], philosophus, scriptor et [[vir publicus]] Francicus (natus [[1713]]) === Saeculo 19 === * [[1849]] - [[Alexander Petőfi]], scriptor Hungaricus (*&nbsp;[[1823]]) * [[1875]] - [[Andreas Johnson]], praeses CFA (*&nbsp;[[1808]]) * [[1886]] - [[Franciscus Liszt]], [[compositor]] et clavicen [[Hungaria|Hungaricus]] (natus [[1811]]) === Saeculo 20 === * [[1914]] - [[Ioannes Jaurès]], assecla [[socialismus|socialismi]] Francicus (*&nbsp;[[1859]]) * [[1944]] - [[Antonius de Saint-Exupery]], scriptor Francicus (*&nbsp;[[1900]]) * [[1972]] - [[Paulus Henricus Spaak]], primus minister [[Belgica]]e (*&nbsp;[[1899]]) * [[1973]] - [[Guido Morselli]], scriptor Italicus (natus 1912) * [[1986]] - [[Chiune Sugihara]], legatus Iaponiae, qui in [[Lituania]] operam dabat et inter [[secundum bellum mundanum]] [[Iudaei]]s a [[NSDAP|nazistis]] vexatis auxilium dedit (natus anno [[1900]]) * [[1990]] - [[Ludgerius Westrick]], vir publicus Germanicus factionis [[CDU]] (natus anno [[1897]]) * [[1993]] - [[Baldovinus (rex Belgiae)|Baldovinus]], rex [[Belgica]]e (natus anno [[1930]]) === Saeculo 21 === * [[2001]] - [[Paulus Anderson]], scriptor Americanus (*&nbsp;[[1926]]) * [[2005]] - [[Wim Duisenberg]], argentarius [[Nederlandia|Nederlandicus]] atque primus [[Argentaria Europaea centralis|argentariae Europaeae centralis]] praefectus (*&nbsp;[[1935]]) * [[2011]] - [[Martinus Humer]], [[photographus]] Austriacus (*&nbsp;[[1925]]) * [[2012]] - [[Gore Vidal]], scriptor Americanus (*&nbsp;1925) * [[2017]] - [[Ioanna Moreau]], actrix et cantrix Francica (*&nbsp;[[1928]]) * [[2018]] - [[Bassianus Staffieri]], episcopus Italicus (*&nbsp;[[1931]]) * [[2024]] - [[Ismail Haniyeh]], politicus [[Civitas Palaestinae|Palaestinensis]] et dux factionis [[Hamas]] (*&nbsp;1962) == Festa et Feriae == * Festum Sancti Ignatii Loyolensis, confessoris (ecclesia catholica) * Festum maximum apud [[Sumiyoshi-taisha]] (Iaponia) {{menses}} [[Categoria:Dies]] m2xn4k7imxw0rd7s4e2vnja2dfcz42q 30 Iulii 0 14696 3975640 3904752 2026-07-29T20:27:56Z Bis-Taurinus 70496 Solitas emendationes feci. 3975640 wikitext text/x-wiki {{Calendarium-Iulii}} '''30 Iulii''' est [[dies]] 211ª anni (212ª [[annus bisextilis|anni bissextilis]]) in [[Calendarium Gregorianum|calendario Gregoriano]]. 154 dies manent. Secundum [[calendarium Romanum]] est '''ante diem tertium Kalendas Augustas''', quod a. d. III Kal. Aug. [[abbreviatio|abbreviatur]]. [[Fasciculus:David Lloyd George 1902.jpg|thumb|left|85px|[[David Lloyd George]]]] == Eventa == === Saeculo 20 === * [[1909]] - [[David Lloyd George]], cancellarius aerarii publici [[Britannia]]e liberalis factionis, oratione in vico pauperum Londinii nomine "''Limehouse''" beneficia annua et cautiones periculorum promittit. Haec beneficia vectigalibus divitum augendis solvere vult. * [[1980]] - [[Vanuatu]] libertatem adipiscitur. === Saeculo 21 === * [[2010]] - [[Consilium securitatis]] resolutionem 1935 de [[bellum civile|bello civili]] Dafuris in [[Sudania]] decernit. * [[2025]] - [[Terrae motus]] fortissimus magnitudinis 8.8 prope paeninsulam[[Camtschatca]]m fit, quod [[megacyma]]ta in [[Insulae Curilenses|insulibus Curilensibus]], [[Iaponia]], [[Alasca]] et [[Havaii (civitas)|Havaii]] parit.<ref>[https://www.bbc.com/news/articles/c987dwrdl0zo Tsunami alerts lifted after huge earthquake prompts evacuations across Pacific]</ref> == Nati == === Saeculo 16 === * [[1511]] - [[Georgius Vasarius]], [[pictor]], [[sculptor]], [[architectus]] ac historicus [[ars|artis]] [[Italia|Italicus]] (†&nbsp;[[1574]]) * [[1549]] - [[Ferdinandus I Medices]], [[Magnus Ducatus Tusciae|magnus dux Tusciae]] (†&nbsp;[[1609]]) === Saeculo 19 === * [[1818]] ** [[Iohannes Heemskerk]], primus minister [[Nederlandia]]e (†&nbsp;[[1897]]) ** [[Aemilia Brontë]], scriptrix [[Anglica|Anglica]] (†&nbsp;[[1848]]) * [[1825]] - [[Georgius Ward Hunt]], rerum politicarum peritus Britannicus factionis [[Factio Conservativa (Britanniarum Regnum)|Conservativae]] (†&nbsp;[[1877]]) * [[1828]] - [[Paulus Ferdinandus Gachet]], [[medicina|medicus]] et pictor [[Francia|Francicus]] (†&nbsp;1909) * [[1857]] - [[Thorstein Veblen]], [[oeconomia]]e et [[sociologia]]e peritus [[CFA|Americanus]] (†&nbsp;[[1929]]) * [[1863]] - [[Henricus Ford]], negotiator Americanus autocinetorum (†&nbsp;[[1947]]) * [[1898]] - [[Henricus Moore]], sculptor Anglicus (†&nbsp;[[1986]]) === Saeculo 20 === * [[1915]] - [[Franciscus Urcuyo Maliaños]], rerum politicarum peritus [[Nicaragua]]nus (†&nbsp;[[2001]]) * [[1919]] - [[Sigismundus Widmer]], [[historicus|rerum gestarum scriptor]] et rerum politicarum peritus [[Helvetia|Helveticus]] factionis [[Foedus Liberorum|Foederis Liberorum]] (†&nbsp;[[2003]]) * [[1925]] - [[Antonius Duhamel]], compositor Francicus (†&nbsp;[[2014]]) * [[1939]] - [[Petrus Bogdanovich]], moderator cinematographicus Americanus (†&nbsp;[[2022]]) * [[1941]] - [[Paulus Anka]], compositor et musicus [[Canada|Canadiensis]] * [[1943]] ** [[Ioannes Goria]], vir publicus [[Italia|Italicus]] (†&nbsp;[[1994]]) ** [[Iosephus Versaldi]], [[archiepiscopus]] et cardinalis [[Ecclesia Catholica|catholicus]] * [[1944]] ** [[Petrus Bottomley]], rerum politicarum peritus Britannicus ** [[Francisca de la Tour]], actrix Britannica * [[1945]] - [[Patricius Modiano]], scriptor Francicus * 1947 ** [[Arnoldus Schwarzenegger]], pondifer, actor, et politicus [[Austria|Austro]]-Americanus, gubernator [[California]]e ** [[Francisca Barré-Sinoussi]], [[Virologia|virorum biologicorum studiosa]] Francica [[Praemium Nobelianum physiologiae et medicinae|praemio Nobeliano medicinae]] affecta * [[1948]] - [[Ioannes Reno]], histrio Francicus * [[1950]] - [[Harrietta Harman]], politicorum perita [[Britanniarum regnum|Britannica]] factionis [[Factio Laboris (Britanniarum Regnum)|Laboris]]. * [[1956]] - [[Georgius Gänswein]], [[archiepiscopus]] et [[nuntius apostolicus]] in [[Lituania]], [[Estonia]] et [[Lettonia]] * [[1963]] - [[Elisabetha Kudrow]], actrix Americana * [[1964]] - [[Georgius Klinsmann]], pedilusor et pedilusorum magister Germanicus * [[1969]] - [[Simon Baker]], histrio [[Australia]]nus * [[1970]] - [[Christophorus Nolan]], moderator cinematographicus Anglo-Americanus * [[1974]] - [[Hilaria Swank]], actrix Americana * [[1982]] - [[Kim Minziong]], cantrix [[Respublica Coreae|Coreana]] == Mortui == === Saeculo 6 === * [[579]] - [[Benedictus I]] papa (*&nbsp;anno ignoto) === Saeculo 16 === * [[1520]] - [[Mutezuma II]], rex [[Temistitlana]]e (*&nbsp;[[1465]]) === Saeculo 18 === * [[1771]] - [[Thomas Gray]], [[poeta]], historicus et doctus Anglicus (*&nbsp;[[1716]]) === Saeculo 19 === * [[1898]] - [[Otho de Bismarck]], cancellarius Germaniae (*&nbsp;[[1815]]) === Saeculo 20 === * [[1908]] - [[Iacobus Budd]], gubernator Californiae (*&nbsp;[[1851]]) * [[1912]] - [[Meidius]], imperator Iaponiae (natus [[1852]]) * [[1949]] - [[Stoianus Danev]], rerum politicarum peritus [[Bulgaria|Bulgaricus]] (*&nbsp;[[1858]]) * [[1970]] - [[Georgius Szell]], compositor et concentus magister [[Hungaria|Hungaricus]] (*&nbsp;[[1897]]) * [[1978]] - [[Humbertus Nobile]], vir militaris Italicus (*&nbsp;[[1885]]) * [[1986]] - [[Ioannes Nichols Dalton]], gubernator [[Virginia]]e (*&nbsp;[[1931]]) * [[1996]] ** [[Magda Schneider]], actrix Germanica (*&nbsp;1909) ** [[Claudette Colbert]], actrix Francica et American (*&nbsp;[[1903]]) === Saeculo 21 === * [[2007]] ** [[Inguiomerus Bergman]] [[moderator cinematographicus]] ac [[Theatrum|theatralis]] (natus [[1918]]) ** [[Michael Angelus Antonioni]], illustrissimus [[moderator cinematographicus]] Italicus (natus [[1912]]) * [[2013]] - [[Bertoldus Beitz]], officinarum magister Germanicus (*&nbsp;[[1913]]) * [[2016]] - [[Angelica Schrobsdorff]], scriptrix Germanica (*&nbsp;[[1927]]) == Festa et Feriae == * Festum Sancti [[Petrus Chrysologus|Petri Chrysologi]] episcopi et doctoris ecclesiae (ecclesia catholica) * Festum Sanctorum Abdon et Sennen, [[martyr]]um (calendarium Romanae ecclesia antiquum) * Dies Nationalis (Vanuatu) * Dies [[amicitia]]e ([[Nationes Unitae]]) * Dies internationalis contra [[mercatus hominum|mercatum hominum]] (Nationes Unitae) == Notae == <references/> {{menses}} [[Categoria:Dies]] 9fqrqztl5rg46j3frfa1u4zt0nafqvm 28 Iulii 0 14698 3975549 3903490 2026-07-29T13:20:36Z LilyKitty 18316 eventa addo 3975549 wikitext text/x-wiki {{Calendarium-Iulii}} '''28 Iulii''' est [[dies]] 209ª anni (210ª [[annus bisextilis|anni bissextils]]) in [[Calendarium Gregorianum|calendario Gregoriano]]. 156 dies manent. Secundum [[calendarium Romanum]] est ''ante diem quintum Kalendas Augustas,'' quod a. d. V Kal. Aug. [[abbreviatio|abbreviatur]]. == Eventa == [[Fasciculus:Solidus-Stauracius.jpg|thumb|left|95px|[[Stauracius]] imperator]] === Saeculo 9 === * [[811]] - [[Stauracius]], filius [[Nicephorus I|Nicephori I]] imperator [[Imperium Romanum Orientale|imperii Romani orientalis]] coronatur. === Saeculo 17 === * [[1658]] - [[Bellum]] in [[Varsavia]] fit. === Saeculo 19 === * [[1821]] - [[Peruvia]] ab [[Iosephus Sancti Martini|Iosepho Sancti Martini]] liberata se ab [[Hispania]] independentem declarat. [[Fasciculus:Attentat de Fieschi - 28.07.1835 - 2 (Eugène Lami).jpg|thumb|Insidiae regi [[Ludovicus-Philippus I|Ludovico Philippo]] die 28 Iulii 1835 paratae]] * [[1835]] - [[Iosephus Fieschi]] [[Lutetia]]e frustra impetum in [[Ludovicus-Philippus I|Ludovicum-Philippum I]] regem [[Francia|Francorum]] temptaverat. Tamen bomba sua XII homines necantur. * [[1852]] - [[Eduardus Drouyn de Lhuys|Eduardum Drouyn de Lhuys]] a [[Napoleo III (imperator Franciae)|Napoleone III]] imperatore [[Secundum Imperium Francicum|Franciae]] tertium administer rerum exterarum nominatur. === Saeculo 20 === * [[1914]] - [[Primum bellum mundanum]] incipit. * [[1990]] - [[Albertus Fujimori]] praeses Peruviae fit. * [[1993]] - [[Andorra]] socius [[Conventus generalis (Nationes Unitae)|Nationum Unitarum]] fit. === Saeculo 21 === * [[2001]] - [[Alexander Toledo]] praeses Peruviae fit. * [[2011]] **[[Consilium securitatis]] resolutionem 2001 de missione [[Conventus generalis (Nationes Unitae)|Nationum Unitarum]] in [[Iracum|Iraco]] decernit. ** [[Ollanta Humala]] praeses Peruviae fit. * [[2016]] - [[Petrus Paulus Kuczynski]] praeses Peruviae fit. * [[2017]] - [[Nawaz Sharif]], primus minister [[Pacistania]]e, dimissionem suam profert. * [[2021]] - [[Petrus Castillo]] praeses Peruviae fit. * [[2026]] - [[Terrae motus]] in Kumamoto [[Ximum|Ximi]] [[Iaponia]]e [[scala Richteriana|magnitudine]] 7.1 parit,<ref>[https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20260728_15/ M7.1 earthquake strikes southwestern Japan]</ref> post decem annos eadem loco ubi [[Terrae motus Kumamoto anni 2016]] fuit. == Nati == === Saeculo 16 === * [[1522]] - [[Margarita de Parma]], filia naturalis imperatoris [[Carolus V (imperator)|Caroli V]], uxor [[Alexander Medices|Alexandri Medices]], et post huius [[mors|mortem]] [[Octavius Farnese|Octavii Farnese]] (†&nbsp;[[1586]]) === Saeculo 17 === * [[1635]] - [[Robertus Hooke]], physicus, mathematicus, architectus et inventor (†&nbsp;[[1703]]) === Saeculo 19 === * [[1804]] - [[Ludovicus Andreas Feuerbach]], [[philosophus]] [[Germania|Germanicus]] (†&nbsp;[[1872]]) * [[1806]] - [[Alexander Ivanov]], pictor [[Russia|Russicus]] (†&nbsp;[[1858]]) * [[1866]] - [[Beatrix Potter]], [[scriptor|scriptrix]] [[Britanniarum regnum|Britannica]] (†&nbsp;[[1943]]) * 1872 - [[Albertus Sarraut]], primus minister Francicus (†&nbsp;[[1962]]) * [[1874]] - [[Ernestus Cassirer]], philosophus Germanicus (†&nbsp;[[1945]]) * [[1887]] - [[Marcellus Duchamp]], pictor et sculptor Franciscus (†&nbsp;[[1968]]) === Saeculo 20 === * [[1902]] - [[Carolus Popper]], philosophus et sociologus [[Austria]]cus et Britannicus (†&nbsp;[[1994]]) * [[1903]] - [[Rogerius Mynors]], antiquitatis studiosus Britannicus (†&nbsp;[[1989]]) * [[1904]] ** [[Selwyn Lloyd]], rerum politicarum peritus Britannicus factionis [[Factio Conservativa (Britanniarum Regnum)|Conservativae]] (†&nbsp;[[1978]]) ** [[Paulus Čerenkov]], [[physicus]] [[URSS|Sovieticus]], [[Praemium Nobelianum physicae|praemio Nobeliano physicae]] affectus (†&nbsp;1990) * [[1915]] - [[Carolus Townes]], physicus [[CFA|Americanus]], praemio Npbeliano physicae affectus (†&nbsp;[[2015]]) * [[1922]] - [[Iacobus Piccard]], studiosus oceanorum [[Helvetia|Helveticus]] (†&nbsp;[[2008]]) * [[1925]] - [[Baruch S. Blumberg]], [[medicus]] Americanus (†&nbsp;2011) * [[1927]] - [[Ioannes Ashby]], poeta Americanus (†&nbsp;2017) * [[1929]] - [[Iacoba Kennedy Onasis]], Prima Domina CFA (†&nbsp;1994) * [[1934]] - [[Bud Luckey]], animator, actor et comoedus Americanus (†&nbsp;[[2018]]) * [[1938]] ** [[Albertus Fujimori]], praeses Peruviae (†&nbsp;[[2024]]) ** [[Ludovicus Aragonés]], [[pedilusor]] et postea turmarum pedilusoriarum procurator (†&nbsp;[[2014]]) * 1943 - [[Iuditha Martz]], gubernatrix [[Montana]]e (†&nbsp;2017) * [[1950]] - [[Isidorus Battikha]], [[Eparchia|archieparca]] [[Emesa]]e * [[1951]] ** [[Iacobus Calatrava]], architectus [[Hispania|Hispanicus]] ** [[Alfredus Pérez Rubalcaba]], rerum politicarum peritus Hispanicus (†&nbsp;[[2019]]) * [[1952]] - [[Vajiralongkorn]], rex [[Thailandia]]e * [[1954]] - [[Hugo Chavez]], praeses [[Venetiola]]e (†&nbsp;[[2013]]) * [[1956]] - [[Lucas Barbareschi]], [[histrio]] [[Italia|Italicus]] * [[1974]] - [[Alexius Tsipras]], rerum politicarum peritus [[Graecia|Graecus]] * [[1977]] - [[Paschalina Bruderer]], rerum politicarum perita Helvetica factionis [[Factio Socialistica Helvetica|Socialisticae Helvetiae]] (SP/PS) * [[1981]] - [[Michael Carrick]], pedilusor Britannicus * [[1987]] - [[Petrus Rodríguez Ledesma]], pedilusor Hispanicus * [[1990]] - [[Soulja Boy]], musicus Americanus * [[1993]] - [[Cher Lloyd]], cantrix Britannica == Mortui == === Saeculo 5 === * [[450]] - [[Theodosius II]], imperator [[Imperium Romanum Orientale|imperii Romani orientalis]] (†&nbsp; [[401]]) === Saeculo 11 === * [[1057]] - [[Victor II]], [[papa]] (natus Gebhardus circiter [[1018]]) === Saeculo 17 === * [[1614]] - [[Felix Platter]], medicus et scriptor Helveticus (*&nbsp;[[1536]]) * [[1690]] - [[Tobias Beutel]], [[astronomus]] et [[mathematicus]] Germanicus (*&nbsp;circa annum [[1627]]) === Saeculo 18 === * [[1741]] - [[Antonius Vivaldi]], [[compositor]] Italicus (natus [[1678]]) * [[1750]] - [[Iohannes Sebastianus Bach]], compositor Germanicus (natus [[1685]]) * [[1794]] ** [[Maximilianus a Robespierre|Maximilianus de Robespierre]], vir publicus et seditiosus Franciscus (natus [[1758]]) ** [[Ludovicus Antonius de Saint-Just]], vir publicus Francicus (natus anno [[1767]]) ** [[Georgius Augustus Couthon]], vir publicus Francicus inter [[Rerum Francicarum eversio]]nem supplicio affectus (*&nbsp;[[1755]]) === Saeculo 19 === * [[1807]] - [[Ludovicus Paulus Abeille]], [[oeconomia]]e peritus Francicus (*&nbsp;[[1719]]) * [[1808]] - [[Selimus III]], sultanus [[Turcia]]e (natus [[1761]]) * [[1849]] - [[Carolus Albertus (Sabaudiae)|Carolus Albertus I Sabaudiae]], rex [[Regnum Sardiniae|Sardiniae]] (natus [[1798]]) * [[1875]] - [[Ioannes Baptista de Schweitzer]], scriptor scaenicus et rerum politicorum peritus Germanicus (*&nbsp;[[1833]]) * [[1885]] - [[Moyses Haim Montefiore]], [[argentarius]] et [[Philanthropia|philanthropus]] Britannicus (*&nbsp;[[1784]]) === Saeculo 20 === * [[1940]] - [[Gerda Wegener]], atifex picturarum et adumbrationum [[Dania|Danica]] (*&nbsp;[[1886]]) * [[1944]] - [[Ralph Howard Fowler]], physicus et [[astronomus]] Britannicus (*&nbsp;[[1889]]) * [[1968]] - [[Otto Hahn]], chemicus Germanicus, [[Praemium Nobelianum chemiae|praemio Nobeliano chemiae]] affectus (*&nbsp;[[1879]]) * [[1999]] - [[Trygve Magnus Haavelmo]], oeconomiae peritus [[Norvegia|Norvegicus]] (*&nbsp;[[1911]]) === Saeculo 21 === * [[2004]] - [[Franciscus Crick]], biochemicus Britannicus, [[Praemium Nobelianum physiologiae et medicinae|praemio Nobeliano medicinae]] affectus (*&nbsp;[[1916]]) * [[2013]] ** [[Gulielmus Warren Scranton]], gubernator [[Pennsilvania]]e (*&nbsp;[[1917]]) ** [[Hersilius Tonini]], cardinalis Italicus (*&nbsp;1914) * 2016 - [[Aemilius Zinsou]], praeses [[Beninum|Benini]] (*&nbsp;[[1918]]) * 2017 - [[Aentius Bettiza]], scriptor, diurnarius et politicus Italicus (*&nbsp;1927) * [[2022]] - [[Petrus Citati]], scriptor et diurnarius Italicus (*&nbsp;[[1930]]) == Festa et Feriae == * Dies Libertatis (Peruvia) * Festum Sanctorum Nazarii et Celsi, martyrum * Festum Sancti Victoris I, papae et martyris * Festum [[Innocentius I|Innocentis I]], papae et confessoris * [[Dies mundialis hepatitidis]] == Notae == <references/> {{menses}} [[Categoria:Dies]] ot9btxyrc5zzp104vs6e8dlawyjyabp Cibus 0 19682 3975630 3954247 2026-07-29T18:16:25Z LilyKitty 18316 de instrumenta escaria 3975630 wikitext text/x-wiki {{L}} [[Fasciculus:Foods.jpg|thumb|Alimenta ex fontibus [[planta]]rum.]] [[Fasciculus:Frans Snyders 003.jpg|thumb|''Großes Stilleben mit einer Dame und Papagei'' ('Magna [[natura mortua]] cum [[mulier]]e et [[psittacus|psittaco]]'), [[pictura]] a [[Franciscus Snyder|Francisco Snyder]] picta, varia [[saeculum 17|saeculi septimi decimi]] alimenta pingit.]] '''Cibus''' est quaelibet res<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/212568/food Definitio] ex [[Encyclopaedia Britannica]].</ref> ad praebendum [[nutrimentum|nutritionale]] [[corpus (physica)|corporis]] [[animal]]is adiumentum consumpta, quae plerumque in [[planta|plantis]] vel [[animal]]ibus oritur, et nutrimenta necessaria continet, sicut [[carbohydratum|carbohydrata]], [[adeps|adipes]], [[proteinum|proteina]], [[vitaminum|vitamina]], et [[minerale|mineralia]]. Res ab [[organismus|organismo]] ingeritur atque ab organismi [[cellula|cellulis]] concoquitur ut [[energia]]m efficiat, [[vita]]m sustineat, vel auctum excitet. Homines plerumque cibum cum [[potio]]ne edunt. Omnem per [[historia]]m, homines alimentum rationibus [[duo|duabus]] comprehenderunt: [[venator et collector|venatione et collectione]] atque [[agricultura]]. Hodie, plurimum [[energia alimentarius|energiae alimentariae]]<!--food energy--> quam [[numerus incolarum]] mundi<!--world population--> consumit ab [[industria alimentaria]]<!--food industry--> et [[biotechnologia]] suppeditatur. Pars [[Homo|hominis]] [[cultura]]e locos foris ad edere habere est, [[popina]]s nomine, et habere possunt varias culturas cibi e variis partibus [[Tellus (planeta)|mundi]]. == De vocabulis == Vocabula significatione cibo similia sunt ''esca'', ''[[victus]]'', ''[[alimentum]]'' (a verbo ''alere''), ac ''pabulum''. == Fontes cibi == Maior cibi humani pars in [[plantae|plantis]] oritur. Praeter ipsas plantas quas homines edunt, etiam [[animalia]] ab hominibus esa plantis aluntur. Multis victus cottidianus est [[frumentum]], quod plus [[energia]]e cibariae per [[orbis terrarum|orbem terrarum]] quam ulla alia planta culta praebet. Inter frumenta [[maizium]], [[triticum (alimentum)|triticum]], [[oryza (victus)|oryzaque]] 87 centesimas partes totius frumenti cultivationis constituunt.<ref name="prodstat">{{cite web |url=http://faostat.fao.org/site/567/DesktopDefault.aspx |title=ProdSTAT |work=FAOSTAT |accessdate=2008}}.</ref> Maxima frumenti pars per orbem terrarum culti [[pecus|pecori]] datur. Inter alimenta neque ex animalibus neque ex plantis facta sunt [[fungi]] esculenta, ut [[boletus|boleti]]. Fungi et [[bacteria]] adhibentur in cibis [[fermentatio|fermentatis]] et [[salsura|salsis]] ut [[panis|pane]] fermentato, [[temetum|temetis]], [[caseus|caseo]], [[cucumis|cucumeribus]] salsis, [[kombucha]], ac [[iogurtum|iogurto]]. Nonnulla [[Cyanobacterium|cyanobacteria]] ut [[spirulina]] supplementa cibaria eduntur.<ref>McGee 2004, 333–34.</ref> Substantiae inorganicae ut [[sal]], [[sodium bicarbonatum]], ac [[tartarum]] ad cibos servandos et mutantos adhibentur. ==Genera cibi== {{div col|3}} * [[Cibus celer]] * [[Cibus consolationis]] * [[Cibus integer]] * [[Cibus naturalis]] * [[Cibus nimis machinatus]] * [[Cibus organicus]] * [[Cibus quisquiliarum]] * [[Cibus tardus]] * [[Cibus marinus]] * [[Cibus promptus]] * [[Cibus romanus]] * [[Diaeta]] * [[Fructus]] * [[Fruges]] * [[Frumentum]] * [[Tragemata]] {{div col end}} ==Notae== <references/> == Bibliographia == [[Fasciculus:Refractometer.jpg|thumb|upright=0.8|[[Refractometer]] [[manus|manualis]] ad [[index Brixianus|indicem Brixianum]] [[frustus|fructuum]] metiendum adhibetur.]] * Aguilera, Jose Miguel, et David W. Stanley. [[1999]]. ''Microstructural Principles of Food Processing and Engineering''. Springer. ISBN 0-8342-1256-0. * Campbell, Bernard Grant. [[1998]]. ''Human Evolution: An Introduction to Man's Adaptations.'' Aldine Transaction. ISBN 0-202-02042-8. * Carpenter, Ruth Ann. et Carrie E. Finley. [[2005]]. ''Healthy Eating Every Day.'' Human Kinetics. ISBN 0-7360-5186-4. * Collingham, E. M. [[2011]]. ''The Taste of War: World War Two and the Battle for Food.'' * Davidson, Alan. [[2006]]. ''The Oxford Companion to Food.'' Ed. secunda. Oxoniae: Oxford University Press. * Chris Gosden, Jon G. Hather, edd., ''The Prehistory of Food: Appetites for Change''. Londinii: Routledge, 2004 {{Google Books|gWaP9F-SZsoC|Paginae selectae}} * Howe, P., et S. Devereux. [[2004]]. ''Famine Intensity and Magnitude Scales: A Proposal for an Instrumental Definition of Famine.'' * Humphery, Kim. [[1998]]. ''Shelf Life: Supermarkets and the Changing Cultures of Consumption.'' Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 0-521-62630-7. * Jango-Cohen, Judith. [[2005]] ''The History Of Food.'' Twenty-First Century Books. ISBN 0-8225-2484-8. * Jurgens, Marshall H. [[2001]]. ''Animal Feeding and Nutrition.'' Kendall Hunt. ISBN 0-7872-7839-4. * Katz, Solomon. [[2003]]. ''The Encyclopedia of Food and Culture.'' Scribner. * Kripke, Gawain. ''[https://web.archive.org/web/20060714133231/http://www.oxfam.org/en/policy/briefingpapers/bp71_food_aid_240305 Food aid or hidden dumping?]''. Oxfam International, Martii 2005 * Lawrie, Stephen, et R. A. Lawrie. [[1998]]. ''Lawrie's Meat Science.'' Woodhead Publishing. ISBN 1-85573-395-1. * Magdoff, Fred, John Bellamy Foster, et Frederick H. Buttel. [[2000]]. ''Hungry for Profit: The Agribusiness Threat to Farmers, Food, and the Environment.'' ISBN 1-58367-016-5. * Mason, John. [[2003]]. ''Sustainable Agriculture.'' Landlinks Press. ISBN 0-643-06876-7. * Merson, Michael H., Robert E. Black, et Anne J. Mills. [[2005]]. ''International Public Health: Disease, Programs, Systems, and Policies.'' Jones and Bartlett Publishers. * McGee, Harold. [[2004]]. ''On Food and Cooking: The Science and Lore of the Kitchen.'' Novi Eboraci: Simon and Schuster. ISBN 0-684-80001-2. * Mead, Margaret. [[1997]]. The Changing Significance of Food. In ''Food and Culture: A Reader,'' edd. Carole Counihan et Penny Van Esterik. Londinii: Routledge. ISBN 0-415-91710-7. * Messer, Ellen, Laurie Fields Derose, et Sara Millman. [[1998]]. ''Who's Hungry? and How Do We Know?: Food Shortage, Poverty, and Deprivation.'' United Nations University Press. ISBN 92-808-0985-7. * National Institute of Health. [[2006]]. "Food poisoning." ''MedlinePlus Medical Encyclopedia,'' 11 Maii 2006. Ex http://www.niaid.nih.gov/publications/pdf/foodallergy.pdf die 2006-09-29 accesso. * Nestle, Marion. [[2007]]. ''Food Politics: How the Food Industry Influences Nutrition and Health.'' Ed. retractata et aucta. Berkeleiae: University Presses of California. ISBN 0-520-25403-1. * Nicklas, Barbara J. [[2002]]. ''Endurance Exercise and Adipose Tissue.'' Boca Raton Floridae: CRC Press ISBN 0-8493-0460-1. * Parekh, Sarad R. [[2004]]. ''The Gmo Handbook: Genetically Modified Animals, Microbes, and Plants in Biotechnology.'' Humana Press. ISBN 1-58829-307-6. * Regmi, Anita, ed. [[2001]]. ''Changing Structure of Global Food Consumption and Trade.'' Market and Trade Economics Division, Economic Research Service, USDA. * Schor, Juliet, et Betsy Taylor, eds. [[2003]]. ''Sustainable Planet: Roadmaps for the Twenty-First Century.'' Beacon Press. ISBN 0-8070-0455-3. * Shah, Anup. ''Food Dumping (Aid) Maintains Poverty: Causes of Poverty''. Ex http://www.globalissues.org/TradeRelated/Poverty/FoodDumping.asp die 2006-09-29 accesso. * [[Fridericus Simoons|Simoons, Frederick J.]] 1961. ''Eat Not This Flesh: Food Avoidances from Prehistory to the Present.'' ISBN 0-299-14250-7. * Smith, Andrew, ed. [[2007]]. "Food Marketing." ''Oxford Encyclopedia of American Food and Drink.'' Novi Eboraci: Oxford University Press. * Van den Bossche, Peter. [[2005]]. ''The Law and Policy of the bosanac Trade Organization: Text, Cases and Materials.'' Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 0-521-82290-4. ==Nexus interni== {{div col|3}} * [[Agricultura]] * [[Anthropophagia]] * [[Ars coquinaria]] * [[Ars coquinaria mediaevalis]] * [[Cibus nimis machinatus]] * [[Conditio nutrimentorum prava]] * [[Crustulum Fortunae]] * [[Diaeta]] * [[Dies mundialis alimenti]] * [[Fames]] * [[Ferculum (Ars coquinaria)|Ferculum]] * [[Fertilitas]] * [[Grimod de la Reynière]] * [[Gustatus]] * [[Ingeniaria cibaria]] * [[Instrumenta escaria]] * [[Ioannes Anthelmus Brillat-Savarin]] * [[Ius alimentum utendi]] * [[Libri de re culinaria antiqui]] * [[Libri de re culinaria aevo litterarum renatarum scripti]] * [[Obesitas]] * [[Politica cibaria]] * [[Piscicultura]] * [[Securitas cibaria]] * [[Scientia solorum]] * [[Vegetatio]] {{div col end}} ==Nexus externi== {{Communia|Food|alimentum}} * [http://www.foodtimeline.org/ Annales alimentorum] * [http://wikibooks.org/wiki/Cookbook ''Wikibooks Cookbook''] * Food and Agriculture Organization. [https://web.archive.org/web/20100524003917/http://www.fao.org/ag/ags/subjects/en/agmarket/food.html Commercium alimentorum] * Food and Agriculture Organization. ''[http://www.fao.org/docrep/008/a0200e/a0200e00.htm The State of Food Insecurity in the World 2005]'' * Hannaford, Steve. ''[http://www.oligopolywatch.com/2005/10/06.html Oligopoly Watch: Top 20 world food companies]'' * United Kingdom Office of Public Sector Information. ''[http://www.opsi.gov.uk/acts/acts1990/Ukpga_19900016_en_2.htm#mdiv1 Food Safety Act 1990 (c. 16)]''. * United States Department of Agriculture, USDA Economic Research Service. ''[http://www.ers.usda.gov/briefing/CP The Economics of Food, Farming, Natural Resources, and Rural America.]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' * United States Department of Agriculture, USDA Economic Research Service. ''[https://web.archive.org/web/20090927215528/http://www.ers.usda.gov/Briefing/ Global Food Markets: Briefing Rooms]''. * US Food and Drug Administration. ''[http://www.accessdata.fda.gov/scripts/cdrh/cfdocs/cfcfr/CFRSearch.cfm?CFRPart=582&showFR=1 Animal drugs, feeds, and related products: substances generally recognized as safe]'' * World Food Programme. ''[https://web.archive.org/web/20060928075506/http://www.wfp.org/food_aid/introduction/index.asp?section=12&sub_section=1 Breaking out of the Poverty Trap: How We Use Food Aid]''. * World Health Organization. ''[http://www.who.int/nutgrowthdb/en/ WHO Global Database on Child Growth and Malnutrition]'' * World Trade Organization. ''[http://www.wto.org/trade_resources/history/wto/urug_round.htm The Uruguay Round]'' [[Categoria:Alimenta|!]] [[Categoria:Ars coquinaria]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Anthropologia}} d23wisgzdw6lmjgwn72d3wc5gr6vmll Valentinianus II 0 33194 3975571 3701368 2026-07-29T13:58:47Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Bibliographia */ 3975571 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Solidus Valentinian II trier RIC 090a.jpg|thumb|[[Solidus]] Valentiniani. Hic [[nummus]] retro pactum inter Valentinianum et [[Theodosius I|Theodosium I]] celebrat.]] '''Flavius Valentinianus,''' appellatus '''Valentinianus II,''' (natus anno [[371]]; [[Vienna]]e in praesente [[Francia]], arcano die [[15 Maii]] [[392]] obiit) fuit [[imperator]] [[Imperium Romanum|Romanus]] ab anno [[375]] usque ad [[mors|mortem]]. ==Familia== Valentinianus II filius erat [[Valentinianus I|Valentiniani I]] imperatoris et [[Iustina]]e, eius uxoris secundae. == Bibliographia == * Brian Croke: ''Arbogast and the Death of Valentinian II''. In: Historia '' 25 ([[1976]]), pag. 235–244. * Wilhelm Enßlin, ''[https://elexikon.ch/meyers/RE/VIIA,2_2205.png?Big Valentinian II]''. In: ''Pauly-Wissowa'' RE VII A 2 ([[1948]]), Sp. 2205 sqq. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Valentinianus II|Valentinian II}} * [http://www.roman-emperors.org/valenii.htm De Valentiniano II] Biographia a Walter E. Roberts scripta in "De Imperatoribus Romanis" ([[Anglice]]) * {{BBKL|v/valentinian_ii|auctor=Josef Rist|commentatio=VALENTINIAN II. (Flavius Valentinianus)|tomus=12|columnae=1060-1064}} {{Index consulum sub principatu electorum| praedecessores=''Post consulatum Gratiani Augusti III et Equitii''| annus= 376<br />cum<br /> [[Valens|Imp. Caesare Flavio Valente Augusto]] V| successores=[[Gratianus|Imp. Caesar Flavius Gratianus Augustus]] IV et [[Flavius Merobaudes]]}} {{Index consulum sub principatu electorum| praedecessores=[[Gratianus|Imp. Caesar Flavius Gratianus Augustus]] IV et [[Flavius Merobaudes]]| annus= 378<br />cum<br /> [[Valens|Imp. Caesare Flavio Valente Augusto]] VI| successores=[[Ausonius|Decimus Magnus Ausonius]] et [[Quintus Clodius Hermogenianus Olybrius]]}} {{Index consulum sub principatu electorum| praedecessores= [[Flavius Honorius]] et [[Flavius Euodius]]| annus= 387<br />cum<br />[[Eutropius|Eutropio]]| successores=[[Magnus Maximus|Imp. Caesar Flavius Magnus Maximus Augustus]] II ; [[Theodosius I|Imp. Caesar Flavius Theodosius Augustus]] II et [[Maternus Cynegius]]}} {{Index consulum sub principatu electorum| praedecessores= [[Flavius Timasius]] et [[Flavius Promotus]]| annus= 390<br />cum<br />[[Flavius Neoterius|Flavio Neoterio]]| successores=[[Flavius Eutolmius Tatianus]] et [[Quintus Aurelius Symmachus]]}} {{Imperatores Romani}} [[Categoria:Nati 371]] [[Categoria:Imperatores Romani]] [[Categoria:Mortui 392]] ehtn65rv9s5kkm91yqf3poidy4rc4ov 3975573 3975571 2026-07-29T13:59:54Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Bibliographia */ 3975573 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Solidus Valentinian II trier RIC 090a.jpg|thumb|[[Solidus]] Valentiniani. Hic [[nummus]] retro pactum inter Valentinianum et [[Theodosius I|Theodosium I]] celebrat.]] '''Flavius Valentinianus,''' appellatus '''Valentinianus II,''' (natus anno [[371]]; [[Vienna]]e in praesente [[Francia]], arcano die [[15 Maii]] [[392]] obiit) fuit [[imperator]] [[Imperium Romanum|Romanus]] ab anno [[375]] usque ad [[mors|mortem]]. ==Familia== Valentinianus II filius erat [[Valentinianus I|Valentiniani I]] imperatoris et [[Iustina]]e, eius uxoris secundae. == Bibliographia == * Brian Croke: ''Arbogast and the Death of Valentinian II''. In: Historia '' 25 ([[1976]]), pag. 235–244. * Wilhelm Enßlin, ''[https://elexikon.ch/meyers/RE/VIIA,2_2205.png?Big Valentinianus II]''. In: ''Pauly-Wissowa'' RE VII A 2 ([[1948]]), Sp. 2205 sqq. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Valentinianus II|Valentinian II}} * [http://www.roman-emperors.org/valenii.htm De Valentiniano II] Biographia a Walter E. Roberts scripta in "De Imperatoribus Romanis" ([[Anglice]]) * {{BBKL|v/valentinian_ii|auctor=Josef Rist|commentatio=VALENTINIAN II. (Flavius Valentinianus)|tomus=12|columnae=1060-1064}} {{Index consulum sub principatu electorum| praedecessores=''Post consulatum Gratiani Augusti III et Equitii''| annus= 376<br />cum<br /> [[Valens|Imp. Caesare Flavio Valente Augusto]] V| successores=[[Gratianus|Imp. Caesar Flavius Gratianus Augustus]] IV et [[Flavius Merobaudes]]}} {{Index consulum sub principatu electorum| praedecessores=[[Gratianus|Imp. Caesar Flavius Gratianus Augustus]] IV et [[Flavius Merobaudes]]| annus= 378<br />cum<br /> [[Valens|Imp. Caesare Flavio Valente Augusto]] VI| successores=[[Ausonius|Decimus Magnus Ausonius]] et [[Quintus Clodius Hermogenianus Olybrius]]}} {{Index consulum sub principatu electorum| praedecessores= [[Flavius Honorius]] et [[Flavius Euodius]]| annus= 387<br />cum<br />[[Eutropius|Eutropio]]| successores=[[Magnus Maximus|Imp. Caesar Flavius Magnus Maximus Augustus]] II ; [[Theodosius I|Imp. Caesar Flavius Theodosius Augustus]] II et [[Maternus Cynegius]]}} {{Index consulum sub principatu electorum| praedecessores= [[Flavius Timasius]] et [[Flavius Promotus]]| annus= 390<br />cum<br />[[Flavius Neoterius|Flavio Neoterio]]| successores=[[Flavius Eutolmius Tatianus]] et [[Quintus Aurelius Symmachus]]}} {{Imperatores Romani}} [[Categoria:Nati 371]] [[Categoria:Imperatores Romani]] [[Categoria:Mortui 392]] lbqzu7nac7181zy6k83si2tpwt0e2ng 3975574 3975573 2026-07-29T14:00:11Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Bibliographia */ 3975574 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Solidus Valentinian II trier RIC 090a.jpg|thumb|[[Solidus]] Valentiniani. Hic [[nummus]] retro pactum inter Valentinianum et [[Theodosius I|Theodosium I]] celebrat.]] '''Flavius Valentinianus,''' appellatus '''Valentinianus II,''' (natus anno [[371]]; [[Vienna]]e in praesente [[Francia]], arcano die [[15 Maii]] [[392]] obiit) fuit [[imperator]] [[Imperium Romanum|Romanus]] ab anno [[375]] usque ad [[mors|mortem]]. ==Familia== Valentinianus II filius erat [[Valentinianus I|Valentiniani I]] imperatoris et [[Iustina]]e, eius uxoris secundae. == Bibliographia == * Brian Croke: ''Arbogast and the Death of Valentinian II''. In: Historia '' 25 ([[1976]]), pag. 235–244. * Wilhelm Enßlin, ''[https://elexikon.ch/meyers/RE/VIIA,2_2205.png?Big Valentinianus II]''. In: ''Pauly-Wissowa'' RE VII A 2 ([[1948]]): 2205 sqq. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Valentinianus II|Valentinian II}} * [http://www.roman-emperors.org/valenii.htm De Valentiniano II] Biographia a Walter E. Roberts scripta in "De Imperatoribus Romanis" ([[Anglice]]) * {{BBKL|v/valentinian_ii|auctor=Josef Rist|commentatio=VALENTINIAN II. (Flavius Valentinianus)|tomus=12|columnae=1060-1064}} {{Index consulum sub principatu electorum| praedecessores=''Post consulatum Gratiani Augusti III et Equitii''| annus= 376<br />cum<br /> [[Valens|Imp. Caesare Flavio Valente Augusto]] V| successores=[[Gratianus|Imp. Caesar Flavius Gratianus Augustus]] IV et [[Flavius Merobaudes]]}} {{Index consulum sub principatu electorum| praedecessores=[[Gratianus|Imp. Caesar Flavius Gratianus Augustus]] IV et [[Flavius Merobaudes]]| annus= 378<br />cum<br /> [[Valens|Imp. Caesare Flavio Valente Augusto]] VI| successores=[[Ausonius|Decimus Magnus Ausonius]] et [[Quintus Clodius Hermogenianus Olybrius]]}} {{Index consulum sub principatu electorum| praedecessores= [[Flavius Honorius]] et [[Flavius Euodius]]| annus= 387<br />cum<br />[[Eutropius|Eutropio]]| successores=[[Magnus Maximus|Imp. Caesar Flavius Magnus Maximus Augustus]] II ; [[Theodosius I|Imp. Caesar Flavius Theodosius Augustus]] II et [[Maternus Cynegius]]}} {{Index consulum sub principatu electorum| praedecessores= [[Flavius Timasius]] et [[Flavius Promotus]]| annus= 390<br />cum<br />[[Flavius Neoterius|Flavio Neoterio]]| successores=[[Flavius Eutolmius Tatianus]] et [[Quintus Aurelius Symmachus]]}} {{Imperatores Romani}} [[Categoria:Nati 371]] [[Categoria:Imperatores Romani]] [[Categoria:Mortui 392]] 39a40e23r8rnv7yzrjq4k4xlf1p6xi8 3975575 3975574 2026-07-29T14:02:34Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Bibliographia */ 3975575 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Solidus Valentinian II trier RIC 090a.jpg|thumb|[[Solidus]] Valentiniani. Hic [[nummus]] retro pactum inter Valentinianum et [[Theodosius I|Theodosium I]] celebrat.]] '''Flavius Valentinianus,''' appellatus '''Valentinianus II,''' (natus anno [[371]]; [[Vienna]]e in praesente [[Francia]], arcano die [[15 Maii]] [[392]] obiit) fuit [[imperator]] [[Imperium Romanum|Romanus]] ab anno [[375]] usque ad [[mors|mortem]]. ==Familia== Valentinianus II filius erat [[Valentinianus I|Valentiniani I]] imperatoris et [[Iustina]]e, eius uxoris secundae. == Plura legere si cupis == *Brian Croke, "[https://www.jstor.org/stable/4435500 Arbogast and the Death of Valentinian II]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1976: 235-244 * Wilhelm Enßlin, ''[https://elexikon.ch/meyers/RE/VIIA,2_2205.png?Big Valentinianus II]''. In: ''Pauly-Wissowa'' RE VII A 2 ([[1948]]): 2205 sqq. *Joachim Szidat, "[https://www.jstor.org/stable/23264962 Historische Fiktion bei Zosimus: der Tod Valentinians II. Überlegungen zu Zos. 4, 54, 3/4 und seinen Quellen]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2012: 368-382 == Nexus externi == {{CommuniaCat|Valentinianus II|Valentinian II}} * [http://www.roman-emperors.org/valenii.htm De Valentiniano II] Biographia a Walter E. Roberts scripta in "De Imperatoribus Romanis" ([[Anglice]]) * {{BBKL|v/valentinian_ii|auctor=Josef Rist|commentatio=VALENTINIAN II. (Flavius Valentinianus)|tomus=12|columnae=1060-1064}} {{Index consulum sub principatu electorum| praedecessores=''Post consulatum Gratiani Augusti III et Equitii''| annus= 376<br />cum<br /> [[Valens|Imp. Caesare Flavio Valente Augusto]] V| successores=[[Gratianus|Imp. Caesar Flavius Gratianus Augustus]] IV et [[Flavius Merobaudes]]}} {{Index consulum sub principatu electorum| praedecessores=[[Gratianus|Imp. Caesar Flavius Gratianus Augustus]] IV et [[Flavius Merobaudes]]| annus= 378<br />cum<br /> [[Valens|Imp. Caesare Flavio Valente Augusto]] VI| successores=[[Ausonius|Decimus Magnus Ausonius]] et [[Quintus Clodius Hermogenianus Olybrius]]}} {{Index consulum sub principatu electorum| praedecessores= [[Flavius Honorius]] et [[Flavius Euodius]]| annus= 387<br />cum<br />[[Eutropius|Eutropio]]| successores=[[Magnus Maximus|Imp. Caesar Flavius Magnus Maximus Augustus]] II ; [[Theodosius I|Imp. Caesar Flavius Theodosius Augustus]] II et [[Maternus Cynegius]]}} {{Index consulum sub principatu electorum| praedecessores= [[Flavius Timasius]] et [[Flavius Promotus]]| annus= 390<br />cum<br />[[Flavius Neoterius|Flavio Neoterio]]| successores=[[Flavius Eutolmius Tatianus]] et [[Quintus Aurelius Symmachus]]}} {{Imperatores Romani}} [[Categoria:Nati 371]] [[Categoria:Imperatores Romani]] [[Categoria:Mortui 392]] snh1rb1svmboel2iur5vjsvqp1aiugj 3975576 3975575 2026-07-29T14:03:37Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3975576 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Solidus Valentinian II trier RIC 090a.jpg|thumb|[[Solidus]] Valentiniani. Hic [[nummus]] retro pactum inter Valentinianum et [[Theodosius I|Theodosium I]] celebrat.]] '''Flavius Valentinianus,''' appellatus '''Valentinianus II,''' (natus anno [[371]]; [[Vienna]]e in hodierna [[Francia]], arcano die [[15 Maii]] [[392]] obiit) fuit [[imperator]] [[Imperium Romanum|Romanus]] ab anno [[375]] usque ad [[mors|mortem]]. ==Familia== Valentinianus II filius erat [[Valentinianus I|Valentiniani I]] imperatoris et [[Iustina]]e, eius uxoris secundae. == Plura legere si cupis == *Brian Croke, "[https://www.jstor.org/stable/4435500 Arbogast and the Death of Valentinian II]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1976: 235-244 * Wilhelm Enßlin, ''[https://elexikon.ch/meyers/RE/VIIA,2_2205.png?Big Valentinianus II]''. In: ''Pauly-Wissowa'' RE VII A 2 ([[1948]]): 2205 sqq. *Joachim Szidat, "[https://www.jstor.org/stable/23264962 Historische Fiktion bei Zosimus: der Tod Valentinians II. Überlegungen zu Zos. 4, 54, 3/4 und seinen Quellen]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2012: 368-382 == Nexus externi == {{CommuniaCat|Valentinianus II|Valentinian II}} * [http://www.roman-emperors.org/valenii.htm De Valentiniano II] Biographia a Walter E. Roberts scripta in "De Imperatoribus Romanis" ([[Anglice]]) * {{BBKL|v/valentinian_ii|auctor=Josef Rist|commentatio=VALENTINIAN II. (Flavius Valentinianus)|tomus=12|columnae=1060-1064}} {{Index consulum sub principatu electorum| praedecessores=''Post consulatum Gratiani Augusti III et Equitii''| annus= 376<br />cum<br /> [[Valens|Imp. Caesare Flavio Valente Augusto]] V| successores=[[Gratianus|Imp. Caesar Flavius Gratianus Augustus]] IV et [[Flavius Merobaudes]]}} {{Index consulum sub principatu electorum| praedecessores=[[Gratianus|Imp. Caesar Flavius Gratianus Augustus]] IV et [[Flavius Merobaudes]]| annus= 378<br />cum<br /> [[Valens|Imp. Caesare Flavio Valente Augusto]] VI| successores=[[Ausonius|Decimus Magnus Ausonius]] et [[Quintus Clodius Hermogenianus Olybrius]]}} {{Index consulum sub principatu electorum| praedecessores= [[Flavius Honorius]] et [[Flavius Euodius]]| annus= 387<br />cum<br />[[Eutropius|Eutropio]]| successores=[[Magnus Maximus|Imp. Caesar Flavius Magnus Maximus Augustus]] II ; [[Theodosius I|Imp. Caesar Flavius Theodosius Augustus]] II et [[Maternus Cynegius]]}} {{Index consulum sub principatu electorum| praedecessores= [[Flavius Timasius]] et [[Flavius Promotus]]| annus= 390<br />cum<br />[[Flavius Neoterius|Flavio Neoterio]]| successores=[[Flavius Eutolmius Tatianus]] et [[Quintus Aurelius Symmachus]]}} {{Imperatores Romani}} [[Categoria:Nati 371]] [[Categoria:Imperatores Romani]] [[Categoria:Mortui 392]] bdtgq1npy4e3kgtw185mbsicx84wg3p Noradrenalina 0 41309 3975604 3973799 2026-07-29T16:31:20Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Nexus externus */ 3975604 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable floatright" |+ '''Noradrenalina'''<br />'''Norepinephrina''' |- ! colspan="2" | Cognitores |- | style="font-size: 85%" | ''[[ChemSpider]]'' || style="font-size: 85%" | [http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.388394.html 388394] |- | style="font-size: 85%" | [[PubChem]] || style="font-size: 85%" | [https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/439260 439260] |- | style="font-size: 85%" | [[DrugBank]] || style="font-size: 85%" | [https://web.archive.org/web/20190823035121/https://www.drugbank.ca/drugs/DB00368 DB00368] |- ! colspan="2" | Natura chemica |- | style="text-align: center" colspan="2" | [[Fasciculus:Norepinephrine.svg|200px|Noradrenalina]] |- | style="text-align: center" colspan="2" | [[Fasciculus:Norepinephrine ball-and-stick model.png|200px|Noradrenalina]] |- | style="font-size: 85%" | [[Formula chemica|Formula summarum]] || style="font-size: 85%" | {{chem|C|8|H|11|N|O|3}} |- | style="font-size: 85%" | [[Massa molaris]] || style="font-size: 85%" | 169.180 g/mol |- |} '''Noradrenalina''' seu '''norepinephrina''' est substantia, quae signa per [[nervus|nervos]] transmittit atque [[hormon]], quod [[glandula adrenalis|glandulae adrenales]] effundunt. Noradrenalina [[arteria]]s adstringit et ita [[Pressio sanguinis|pressionem sanguinis]] auget. == Natura chemica == Nomen chemicum ([[IUPAC]]) est 4-(2-amino-1-hydroxy-aethylo)-[[benzinum|benzino]]-1,2-diolum. Simul est [[catecholamina]], quare noradrenalinae greges et [[catecholum|catecholi]] et [[aminum|amini]] insunt. <gallery> Fasciculus:Brenzcatechin.svg|[[Catecholum]] Fasciculus:Fenyloetyloamina.svg|Phenyl-aethyl-aminum </gallery> == Biochemia == Noradrenalina [[enzymum|enzymi]] ope [[dopamini beta-hydroxylasis]] e [[dopaminum|dopamino]] generatur. {{NexInt}} * [[Adrenalina]] * [[Dopaminum]] * [[Systema excitans reticulare ascendens]] * [[Transportator noradrenalinae]] == Nexus externus== * [[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Norepinephrine noradrelinam] spectant * [http://www.uni-duesseldorf.de/WWW/MedFak/KlinChem/Leistungsverzeichnis/Parameter/noradrenalin.htm Inventio] noradrenalinae in [[urina]] {{med-stipula}} [[Categoria:Catecholamina]] [[Categoria:Hormonta]] [[Categoria:Neurotransmissores]] ju4zjvzrv3cy1oiv5se4955j2uh16bc 3975605 3975604 2026-07-29T16:35:28Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Biochemia */ 3975605 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable floatright" |+ '''Noradrenalina'''<br />'''Norepinephrina''' |- ! colspan="2" | Cognitores |- | style="font-size: 85%" | ''[[ChemSpider]]'' || style="font-size: 85%" | [http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.388394.html 388394] |- | style="font-size: 85%" | [[PubChem]] || style="font-size: 85%" | [https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/439260 439260] |- | style="font-size: 85%" | [[DrugBank]] || style="font-size: 85%" | [https://web.archive.org/web/20190823035121/https://www.drugbank.ca/drugs/DB00368 DB00368] |- ! colspan="2" | Natura chemica |- | style="text-align: center" colspan="2" | [[Fasciculus:Norepinephrine.svg|200px|Noradrenalina]] |- | style="text-align: center" colspan="2" | [[Fasciculus:Norepinephrine ball-and-stick model.png|200px|Noradrenalina]] |- | style="font-size: 85%" | [[Formula chemica|Formula summarum]] || style="font-size: 85%" | {{chem|C|8|H|11|N|O|3}} |- | style="font-size: 85%" | [[Massa molaris]] || style="font-size: 85%" | 169.180 g/mol |- |} '''Noradrenalina''' seu '''norepinephrina''' est substantia, quae signa per [[nervus|nervos]] transmittit atque [[hormon]], quod [[glandula adrenalis|glandulae adrenales]] effundunt. Noradrenalina [[arteria]]s adstringit et ita [[Pressio sanguinis|pressionem sanguinis]] auget. == Natura chemica == Nomen chemicum ([[IUPAC]]) est 4-(2-amino-1-hydroxy-aethylo)-[[benzinum|benzino]]-1,2-diolum. Simul est [[catecholamina]], quare noradrenalinae greges et [[catecholum|catecholi]] et [[aminum|amini]] insunt. <gallery> Fasciculus:Brenzcatechin.svg|[[Catecholum]] Fasciculus:Fenyloetyloamina.svg|Phenyl-aethyl-aminum </gallery> == Biochemia == Noradrenalina [[enzymum|enzymi]] ope [[dopamini beta-hydroxylasis]] e [[dopaminum|dopamino]] generatur. == De neurotransmissore == In [[Cerebrum|cerebro]] neurones [[Locus caeruleus|loci caerulei]] noradrenalina utuntur ad signa in partem anteriorem cerebri mittenda. {{NexInt}} * [[Adrenalina]] * [[Dopaminum]] * [[Systema excitans reticulare ascendens]] * [[Transportator noradrenalinae]] == Nexus externus== * [[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Norepinephrine noradrelinam] spectant * [http://www.uni-duesseldorf.de/WWW/MedFak/KlinChem/Leistungsverzeichnis/Parameter/noradrenalin.htm Inventio] noradrenalinae in [[urina]] {{med-stipula}} [[Categoria:Catecholamina]] [[Categoria:Hormonta]] [[Categoria:Neurotransmissores]] php2ejv4nx1hh97j376n0poae1vs6hs 3975606 3975605 2026-07-29T16:38:02Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Biochemia */ 3975606 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable floatright" |+ '''Noradrenalina'''<br />'''Norepinephrina''' |- ! colspan="2" | Cognitores |- | style="font-size: 85%" | ''[[ChemSpider]]'' || style="font-size: 85%" | [http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.388394.html 388394] |- | style="font-size: 85%" | [[PubChem]] || style="font-size: 85%" | [https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/439260 439260] |- | style="font-size: 85%" | [[DrugBank]] || style="font-size: 85%" | [https://web.archive.org/web/20190823035121/https://www.drugbank.ca/drugs/DB00368 DB00368] |- ! colspan="2" | Natura chemica |- | style="text-align: center" colspan="2" | [[Fasciculus:Norepinephrine.svg|200px|Noradrenalina]] |- | style="text-align: center" colspan="2" | [[Fasciculus:Norepinephrine ball-and-stick model.png|200px|Noradrenalina]] |- | style="font-size: 85%" | [[Formula chemica|Formula summarum]] || style="font-size: 85%" | {{chem|C|8|H|11|N|O|3}} |- | style="font-size: 85%" | [[Massa molaris]] || style="font-size: 85%" | 169.180 g/mol |- |} '''Noradrenalina''' seu '''norepinephrina''' est substantia, quae signa per [[nervus|nervos]] transmittit atque [[hormon]], quod [[glandula adrenalis|glandulae adrenales]] effundunt. Noradrenalina [[arteria]]s adstringit et ita [[Pressio sanguinis|pressionem sanguinis]] auget. == Natura chemica == Nomen chemicum ([[IUPAC]]) est 4-(2-amino-1-hydroxy-aethylo)-[[benzinum|benzino]]-1,2-diolum. Simul est [[catecholamina]], quare noradrenalinae greges et [[catecholum|catecholi]] et [[aminum|amini]] insunt. <gallery> Fasciculus:Brenzcatechin.svg|[[Catecholum]] Fasciculus:Fenyloetyloamina.svg|Phenyl-aethyl-aminum </gallery> == Biochemia == [[Fasciculus:Neurones noradrenergiques.png|thumb|Neurones adrenergici in trunco cerebri.]] Noradrenalina [[enzymum|enzymi]] ope [[dopamini beta-hydroxylasis]] e [[dopaminum|dopamino]] generatur. == De neurotransmissore == In [[Cerebrum|cerebro]] neurones [[Locus caeruleus|loci caerulei]] noradrenalina utuntur ad signa in partem anteriorem cerebri mittenda. {{NexInt}} * [[Adrenalina]] * [[Dopaminum]] * [[Systema excitans reticulare ascendens]] * [[Transportator noradrenalinae]] == Nexus externus== * [[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Norepinephrine noradrelinam] spectant * [http://www.uni-duesseldorf.de/WWW/MedFak/KlinChem/Leistungsverzeichnis/Parameter/noradrenalin.htm Inventio] noradrenalinae in [[urina]] {{med-stipula}} [[Categoria:Catecholamina]] [[Categoria:Hormonta]] [[Categoria:Neurotransmissores]] f8f6u9yhjza1zm4b3rcxzyowf5811eq 3975607 3975606 2026-07-29T16:39:18Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De neurotransmissore */ 3975607 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable floatright" |+ '''Noradrenalina'''<br />'''Norepinephrina''' |- ! colspan="2" | Cognitores |- | style="font-size: 85%" | ''[[ChemSpider]]'' || style="font-size: 85%" | [http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.388394.html 388394] |- | style="font-size: 85%" | [[PubChem]] || style="font-size: 85%" | [https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/439260 439260] |- | style="font-size: 85%" | [[DrugBank]] || style="font-size: 85%" | [https://web.archive.org/web/20190823035121/https://www.drugbank.ca/drugs/DB00368 DB00368] |- ! colspan="2" | Natura chemica |- | style="text-align: center" colspan="2" | [[Fasciculus:Norepinephrine.svg|200px|Noradrenalina]] |- | style="text-align: center" colspan="2" | [[Fasciculus:Norepinephrine ball-and-stick model.png|200px|Noradrenalina]] |- | style="font-size: 85%" | [[Formula chemica|Formula summarum]] || style="font-size: 85%" | {{chem|C|8|H|11|N|O|3}} |- | style="font-size: 85%" | [[Massa molaris]] || style="font-size: 85%" | 169.180 g/mol |- |} '''Noradrenalina''' seu '''norepinephrina''' est substantia, quae signa per [[nervus|nervos]] transmittit atque [[hormon]], quod [[glandula adrenalis|glandulae adrenales]] effundunt. Noradrenalina [[arteria]]s adstringit et ita [[Pressio sanguinis|pressionem sanguinis]] auget. == Natura chemica == Nomen chemicum ([[IUPAC]]) est 4-(2-amino-1-hydroxy-aethylo)-[[benzinum|benzino]]-1,2-diolum. Simul est [[catecholamina]], quare noradrenalinae greges et [[catecholum|catecholi]] et [[aminum|amini]] insunt. <gallery> Fasciculus:Brenzcatechin.svg|[[Catecholum]] Fasciculus:Fenyloetyloamina.svg|Phenyl-aethyl-aminum </gallery> == Biochemia == [[Fasciculus:Neurones noradrenergiques.png|thumb|Neurones adrenergici in trunco cerebri.]] Noradrenalina [[enzymum|enzymi]] ope [[dopamini beta-hydroxylasis]] e [[dopaminum|dopamino]] generatur. == De neurotransmissore == In [[Cerebrum|cerebro]] neurones [[Locus caeruleus|loci caerulei]] noradrenalina utuntur ad signa in partem anteriorem cerebri mittenda. [[Synapsis chemica|Synapses chemicae]] quae noradrelina aut adrelina utuntur adrenergicae dicuntur. {{NexInt}} * [[Adrenalina]] * [[Dopaminum]] * [[Systema excitans reticulare ascendens]] * [[Transportator noradrenalinae]] == Nexus externus== * [[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Norepinephrine noradrelinam] spectant * [http://www.uni-duesseldorf.de/WWW/MedFak/KlinChem/Leistungsverzeichnis/Parameter/noradrenalin.htm Inventio] noradrenalinae in [[urina]] {{med-stipula}} [[Categoria:Catecholamina]] [[Categoria:Hormonta]] [[Categoria:Neurotransmissores]] dd97e5xeutrcl8jfbcekov4uaspj17k 3975610 3975607 2026-07-29T16:47:05Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De neurotransmissore */ 3975610 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable floatright" |+ '''Noradrenalina'''<br />'''Norepinephrina''' |- ! colspan="2" | Cognitores |- | style="font-size: 85%" | ''[[ChemSpider]]'' || style="font-size: 85%" | [http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.388394.html 388394] |- | style="font-size: 85%" | [[PubChem]] || style="font-size: 85%" | [https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/439260 439260] |- | style="font-size: 85%" | [[DrugBank]] || style="font-size: 85%" | [https://web.archive.org/web/20190823035121/https://www.drugbank.ca/drugs/DB00368 DB00368] |- ! colspan="2" | Natura chemica |- | style="text-align: center" colspan="2" | [[Fasciculus:Norepinephrine.svg|200px|Noradrenalina]] |- | style="text-align: center" colspan="2" | [[Fasciculus:Norepinephrine ball-and-stick model.png|200px|Noradrenalina]] |- | style="font-size: 85%" | [[Formula chemica|Formula summarum]] || style="font-size: 85%" | {{chem|C|8|H|11|N|O|3}} |- | style="font-size: 85%" | [[Massa molaris]] || style="font-size: 85%" | 169.180 g/mol |- |} '''Noradrenalina''' seu '''norepinephrina''' est substantia, quae signa per [[nervus|nervos]] transmittit atque [[hormon]], quod [[glandula adrenalis|glandulae adrenales]] effundunt. Noradrenalina [[arteria]]s adstringit et ita [[Pressio sanguinis|pressionem sanguinis]] auget. == Natura chemica == Nomen chemicum ([[IUPAC]]) est 4-(2-amino-1-hydroxy-aethylo)-[[benzinum|benzino]]-1,2-diolum. Simul est [[catecholamina]], quare noradrenalinae greges et [[catecholum|catecholi]] et [[aminum|amini]] insunt. <gallery> Fasciculus:Brenzcatechin.svg|[[Catecholum]] Fasciculus:Fenyloetyloamina.svg|Phenyl-aethyl-aminum </gallery> == Biochemia == [[Fasciculus:Neurones noradrenergiques.png|thumb|Neurones adrenergici in trunco cerebri.]] Noradrenalina [[enzymum|enzymi]] ope [[dopamini beta-hydroxylasis]] e [[dopaminum|dopamino]] generatur. == De neurotransmissore == In [[Cerebrum|cerebro]] neurones [[Locus caeruleus|loci caerulei]] noradrenalina utuntur ad signa in partem anteriorem cerebri mittenda ubi inter alia somnum et vigilantiam, mentis intentionem et cibi usum impellunt. [[Synapsis chemica|Synapses chemicae]] quae noradrelina aut adrelina utuntur adrenergicae dicuntur. {{NexInt}} * [[Adrenalina]] * [[Dopaminum]] * [[Systema excitans reticulare ascendens]] * [[Transportator noradrenalinae]] == Nexus externus== * [[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Norepinephrine noradrelinam] spectant * [http://www.uni-duesseldorf.de/WWW/MedFak/KlinChem/Leistungsverzeichnis/Parameter/noradrenalin.htm Inventio] noradrenalinae in [[urina]] {{med-stipula}} [[Categoria:Catecholamina]] [[Categoria:Hormonta]] [[Categoria:Neurotransmissores]] i26dwaftew53u2wxr36bl98a14u96sj 3975613 3975610 2026-07-29T16:58:10Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De neurotransmissore */ 3975613 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable floatright" |+ '''Noradrenalina'''<br />'''Norepinephrina''' |- ! colspan="2" | Cognitores |- | style="font-size: 85%" | ''[[ChemSpider]]'' || style="font-size: 85%" | [http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.388394.html 388394] |- | style="font-size: 85%" | [[PubChem]] || style="font-size: 85%" | [https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/439260 439260] |- | style="font-size: 85%" | [[DrugBank]] || style="font-size: 85%" | [https://web.archive.org/web/20190823035121/https://www.drugbank.ca/drugs/DB00368 DB00368] |- ! colspan="2" | Natura chemica |- | style="text-align: center" colspan="2" | [[Fasciculus:Norepinephrine.svg|200px|Noradrenalina]] |- | style="text-align: center" colspan="2" | [[Fasciculus:Norepinephrine ball-and-stick model.png|200px|Noradrenalina]] |- | style="font-size: 85%" | [[Formula chemica|Formula summarum]] || style="font-size: 85%" | {{chem|C|8|H|11|N|O|3}} |- | style="font-size: 85%" | [[Massa molaris]] || style="font-size: 85%" | 169.180 g/mol |- |} '''Noradrenalina''' seu '''norepinephrina''' est substantia, quae signa per [[nervus|nervos]] transmittit atque [[hormon]], quod [[glandula adrenalis|glandulae adrenales]] effundunt. Noradrenalina [[arteria]]s adstringit et ita [[Pressio sanguinis|pressionem sanguinis]] auget. == Natura chemica == Nomen chemicum ([[IUPAC]]) est 4-(2-amino-1-hydroxy-aethylo)-[[benzinum|benzino]]-1,2-diolum. Simul est [[catecholamina]], quare noradrenalinae greges et [[catecholum|catecholi]] et [[aminum|amini]] insunt. <gallery> Fasciculus:Brenzcatechin.svg|[[Catecholum]] Fasciculus:Fenyloetyloamina.svg|Phenyl-aethyl-aminum </gallery> == Biochemia == [[Fasciculus:Neurones noradrenergiques.png|thumb|Neurones adrenergici in trunco cerebri.]] Noradrenalina [[enzymum|enzymi]] ope [[dopamini beta-hydroxylasis]] e [[dopaminum|dopamino]] generatur. == De neurotransmissore == In [[Cerebrum|cerebro]] neurones [[Locus caeruleus|loci caerulei]] noradrenalina utuntur ad signa in partem anteriorem cerebri mittenda ubi inter alia somnum et vigilantiam, mentis intentionem et cibi usum impellunt. Imprimis tamen in synapsibus [[Ganglion autonomicum|postgangliaribus]] partis sympathicae [[Systema nervosum autonomicum|systematis nervosi autonomi]] invenitur noradrelina ubi praecipuus neurotransmissor iussa ad peripheriam corporis mittit. [[Synapsis chemica|Synapses chemicae]] quae noradrelina aut adrelina utuntur adrenergicae dicuntur. {{NexInt}} * [[Adrenalina]] * [[Dopaminum]] * [[Systema excitans reticulare ascendens]] * [[Transportator noradrenalinae]] == Nexus externus== * [[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Norepinephrine noradrelinam] spectant * [http://www.uni-duesseldorf.de/WWW/MedFak/KlinChem/Leistungsverzeichnis/Parameter/noradrenalin.htm Inventio] noradrenalinae in [[urina]] {{med-stipula}} [[Categoria:Catecholamina]] [[Categoria:Hormonta]] [[Categoria:Neurotransmissores]] hnjn1y3ou4yd97eol3a3mitfb15j62j 3975614 3975613 2026-07-29T17:00:50Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De neurotransmissore */ 3975614 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable floatright" |+ '''Noradrenalina'''<br />'''Norepinephrina''' |- ! colspan="2" | Cognitores |- | style="font-size: 85%" | ''[[ChemSpider]]'' || style="font-size: 85%" | [http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.388394.html 388394] |- | style="font-size: 85%" | [[PubChem]] || style="font-size: 85%" | [https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/439260 439260] |- | style="font-size: 85%" | [[DrugBank]] || style="font-size: 85%" | [https://web.archive.org/web/20190823035121/https://www.drugbank.ca/drugs/DB00368 DB00368] |- ! colspan="2" | Natura chemica |- | style="text-align: center" colspan="2" | [[Fasciculus:Norepinephrine.svg|200px|Noradrenalina]] |- | style="text-align: center" colspan="2" | [[Fasciculus:Norepinephrine ball-and-stick model.png|200px|Noradrenalina]] |- | style="font-size: 85%" | [[Formula chemica|Formula summarum]] || style="font-size: 85%" | {{chem|C|8|H|11|N|O|3}} |- | style="font-size: 85%" | [[Massa molaris]] || style="font-size: 85%" | 169.180 g/mol |- |} '''Noradrenalina''' seu '''norepinephrina''' est substantia, quae signa per [[nervus|nervos]] transmittit atque [[hormon]], quod [[glandula adrenalis|glandulae adrenales]] effundunt. Noradrenalina [[arteria]]s adstringit et ita [[Pressio sanguinis|pressionem sanguinis]] auget. == Natura chemica == Nomen chemicum ([[IUPAC]]) est 4-(2-amino-1-hydroxy-aethylo)-[[benzinum|benzino]]-1,2-diolum. Simul est [[catecholamina]], quare noradrenalinae greges et [[catecholum|catecholi]] et [[aminum|amini]] insunt. <gallery> Fasciculus:Brenzcatechin.svg|[[Catecholum]] Fasciculus:Fenyloetyloamina.svg|Phenyl-aethyl-aminum </gallery> == Biochemia == [[Fasciculus:Neurones noradrenergiques.png|thumb|Neurones adrenergici in trunco cerebri.]] Noradrenalina [[enzymum|enzymi]] ope [[dopamini beta-hydroxylasis]] e [[dopaminum|dopamino]] generatur. == De neurotransmissore == In [[Cerebrum|cerebro]] [[Neuron|neurones]] [[Locus caeruleus|loci caerulei]] noradrenalina utuntur ad signa in partem anteriorem cerebri mittenda ubi inter alia somnum et vigilantiam, mentis intentionem et cibi usum impellunt. Imprimis tamen in [[Synapsis chemica|synapsibus]] [[Ganglion autonomicum|postgangliaribus]] partis sympathicae [[Systema nervosum autonomicum|systematis nervosi autonomi]] invenitur noradrelina ubi praecipuus neurotransmissor iussa ad [[systema nervosum periphericum|peripheriam]] corporis mittit. [[Synapsis chemica|Synapses chemicae]] quae noradrelina aut adrelina utuntur adrenergicae dicuntur. {{NexInt}} * [[Adrenalina]] * [[Dopaminum]] * [[Systema excitans reticulare ascendens]] * [[Transportator noradrenalinae]] == Nexus externus== * [[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Norepinephrine noradrelinam] spectant * [http://www.uni-duesseldorf.de/WWW/MedFak/KlinChem/Leistungsverzeichnis/Parameter/noradrenalin.htm Inventio] noradrenalinae in [[urina]] {{med-stipula}} [[Categoria:Catecholamina]] [[Categoria:Hormonta]] [[Categoria:Neurotransmissores]] lrohkhharmztgmi8loy0t9p12mj5rof 3975615 3975614 2026-07-29T17:05:25Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3975615 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable floatright" |+ '''Noradrenalina'''<br />'''Norepinephrina''' |- ! colspan="2" | Cognitores |- | style="font-size: 85%" | ''[[ChemSpider]]'' || style="font-size: 85%" | [http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.388394.html 388394] |- | style="font-size: 85%" | [[PubChem]] || style="font-size: 85%" | [https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/439260 439260] |- | style="font-size: 85%" | [[DrugBank]] || style="font-size: 85%" | [https://web.archive.org/web/20190823035121/https://www.drugbank.ca/drugs/DB00368 DB00368] |- ! colspan="2" | Natura chemica |- | style="text-align: center" colspan="2" | [[Fasciculus:Norepinephrine.svg|200px|Noradrenalina]] |- | style="text-align: center" colspan="2" | [[Fasciculus:Norepinephrine ball-and-stick model.png|200px|Noradrenalina]] |- | style="font-size: 85%" | [[Formula chemica|Formula summarum]] || style="font-size: 85%" | {{chem|C|8|H|11|N|O|3}} |- | style="font-size: 85%" | [[Massa molaris]] || style="font-size: 85%" | 169.180 g/mol |- |} '''Noradrenalina''' seu '''norepinephrina''' est substantia, quae signa per [[nervus|nervos]] transmittit atque [[hormon]], quod [[glandula adrenalis|glandulae adrenales]] effundunt. Noradrenalina [[arteria]]s adstringit et ita [[Pressio sanguinis|pressionem sanguinis]] auget. == Natura chemica == Nomen chemicum ([[IUPAC]]) est 4-(2-amino-1-hydroxy-aethylo)-[[benzinum|benzino]]-1,2-diolum. Simul est [[catecholamina]], quare noradrenalinae greges et [[catecholum|catecholi]] et [[aminum|amini]] insunt. <gallery> Fasciculus:Brenzcatechin.svg|[[Catecholum]] Fasciculus:Fenyloetyloamina.svg|Phenyl-aethyl-aminum </gallery> == Biochemia == [[Fasciculus:Neurones noradrenergiques.png|thumb|Neurones adrenergici in trunco cerebri.]] Noradrenalina [[enzymum|enzymi]] ope [[dopamini beta-hydroxylasis]] e [[dopaminum|dopamino]] generatur. == De neurotransmissore == In [[Cerebrum|cerebro]] [[Neuron|neurones]] [[Locus caeruleus|loci caerulei]] noradrenalina utuntur ad signa in partem anteriorem cerebri mittenda ubi inter alia somnum et vigilantiam, mentis intentionem et cibi usum impellunt. Imprimis tamen in [[Synapsis chemica|synapsibus]] [[Ganglion autonomicum|postgangliaribus]] partis sympathicae [[Systema nervosum autonomicum|systematis nervosi autonomi]] invenitur noradrelina ubi praecipuus neurotransmissor iussa ad [[systema nervosum periphericum|peripheriam]] corporis mittit. [[Synapsis chemica|Synapses chemicae]] quae noradrelina aut adrelina utuntur adrenergicae dicuntur. == Plura legere si cupis == *Selin Guncu. ''[https://dumas.ccsd.cnrs.fr/dumas-05077027v1/file/Guncu_Selin_these.pdf La place de l’adrénaline et de la noradrénaline: de l’organisation générale du système nerveux à la thérapeutique associée]'', [[Pictavium|Pictavii]], 2022. (Dissertatio academica). == Nexus externi == * [[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Norepinephrine noradrelinam] spectant * [http://www.uni-duesseldorf.de/WWW/MedFak/KlinChem/Leistungsverzeichnis/Parameter/noradrenalin.htm Inventio] noradrenalinae in [[urina]] {{NexInt}} * [[Adrenalina]] * [[Dopaminum]] * [[Systema excitans reticulare ascendens]] * [[Transportator noradrenalinae]] {{med-stipula}} [[Categoria:Catecholamina]] [[Categoria:Hormonta]] [[Categoria:Neurotransmissores]] 4epipa0y089w0hc9ks7ptlf2hoy8ats 3975624 3975615 2026-07-29T17:21:24Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De neurotransmissore */ 3975624 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable floatright" |+ '''Noradrenalina'''<br />'''Norepinephrina''' |- ! colspan="2" | Cognitores |- | style="font-size: 85%" | ''[[ChemSpider]]'' || style="font-size: 85%" | [http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.388394.html 388394] |- | style="font-size: 85%" | [[PubChem]] || style="font-size: 85%" | [https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/439260 439260] |- | style="font-size: 85%" | [[DrugBank]] || style="font-size: 85%" | [https://web.archive.org/web/20190823035121/https://www.drugbank.ca/drugs/DB00368 DB00368] |- ! colspan="2" | Natura chemica |- | style="text-align: center" colspan="2" | [[Fasciculus:Norepinephrine.svg|200px|Noradrenalina]] |- | style="text-align: center" colspan="2" | [[Fasciculus:Norepinephrine ball-and-stick model.png|200px|Noradrenalina]] |- | style="font-size: 85%" | [[Formula chemica|Formula summarum]] || style="font-size: 85%" | {{chem|C|8|H|11|N|O|3}} |- | style="font-size: 85%" | [[Massa molaris]] || style="font-size: 85%" | 169.180 g/mol |- |} '''Noradrenalina''' seu '''norepinephrina''' est substantia, quae signa per [[nervus|nervos]] transmittit atque [[hormon]], quod [[glandula adrenalis|glandulae adrenales]] effundunt. Noradrenalina [[arteria]]s adstringit et ita [[Pressio sanguinis|pressionem sanguinis]] auget. == Natura chemica == Nomen chemicum ([[IUPAC]]) est 4-(2-amino-1-hydroxy-aethylo)-[[benzinum|benzino]]-1,2-diolum. Simul est [[catecholamina]], quare noradrenalinae greges et [[catecholum|catecholi]] et [[aminum|amini]] insunt. <gallery> Fasciculus:Brenzcatechin.svg|[[Catecholum]] Fasciculus:Fenyloetyloamina.svg|Phenyl-aethyl-aminum </gallery> == Biochemia == [[Fasciculus:Neurones noradrenergiques.png|thumb|Neurones adrenergici in trunco cerebri.]] Noradrenalina [[enzymum|enzymi]] ope [[dopamini beta-hydroxylasis]] e [[dopaminum|dopamino]] generatur. == De neurotransmissore == In [[Cerebrum|cerebro]] [[Neuron|neura]] [[Locus caeruleus|loci caerulei]] noradrenalina utuntur ad signa in partem anteriorem cerebri mittenda ubi inter alia somnum et vigilantiam, mentis intentionem et cibi usum impellunt. Imprimis tamen in [[Synapsis chemica|synapsibus]] [[Ganglion autonomicum|postgangliaribus]] partis sympathicae [[Systema nervosum autonomicum|systematis nervosi autonomi]] invenitur noradrelina ubi praecipuus neurotransmissor iussa ad [[systema nervosum periphericum|peripheriam]] corporis mittit. [[Synapsis chemica|Synapses chemicae]] quae noradrelina aut adrelina utuntur adrenergicae dicuntur. == Plura legere si cupis == *Selin Guncu. ''[https://dumas.ccsd.cnrs.fr/dumas-05077027v1/file/Guncu_Selin_these.pdf La place de l’adrénaline et de la noradrénaline: de l’organisation générale du système nerveux à la thérapeutique associée]'', [[Pictavium|Pictavii]], 2022. (Dissertatio academica). == Nexus externi == * [[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Norepinephrine noradrelinam] spectant * [http://www.uni-duesseldorf.de/WWW/MedFak/KlinChem/Leistungsverzeichnis/Parameter/noradrenalin.htm Inventio] noradrenalinae in [[urina]] {{NexInt}} * [[Adrenalina]] * [[Dopaminum]] * [[Systema excitans reticulare ascendens]] * [[Transportator noradrenalinae]] {{med-stipula}} [[Categoria:Catecholamina]] [[Categoria:Hormonta]] [[Categoria:Neurotransmissores]] evisa8mv61dcdirt77r6vmml45qaud8 Aratrum 0 46379 3975661 3966148 2026-07-30T09:13:30Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3975661 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Aratrum Vergilianum.jpg|right|400px|Aratra Romana]] '''Aratrum''' est instrumentum in [[agricultura]] adhibitum ut [[solum]] ad [[semen]] spargendum vel [[planta]]s ponendas colatur. == Aratri partes == {{div col|2}} * Adiunctio * Compages * Crus * Culter * Cursus * Manubria * Rana * Tabula formans<!--moldboard--> * Tabula scrutorum * Terrae lapsus * Vomer {{div col end}} == Aratrum poeticum et allegoricum == [[Vergilius]] in ''[[Georgica|Georgicis]]'' fabricationem aratri describit his versibus<ref>''[[Georgica|Georg.]]'' I 169–174.</ref>: <blockquote> ''...continuo in silvis magna vi flexa domatur <br> ''in burim et curvi formam accipit ulmus aratri. <br> ''huic a stirpe pedes temo protentus in octo, <br> ''binae aures, duplici aptantur dentalia dorso. <br> ''caeditur et tilia ante iugo levis altaque fagus <br> ''stivaque, quae currus a tergo torqueat imos,..'', </blockquote> ad quos versus intelligendos schemata adhibita iuvare possunt. [[Lucretius]] de detrimentis, quas omnes res terrestres patiuntur, disserens sic vomerem memorat<ref>''[[De rerum natura]]'', I 313–314. </ref>: <blockquote> ''...uncus aratri <br> ''ferreus occulte decrescit vomer in arvis..., </blockquote> quos versus [[Rabanus Maurus]] citat et nonnulla de sensu aratri allegorico addit<ref>''[http://www.mun.ca/rabanus/drn/22.html#22.14 De rerum natura]'', XXII 14.</ref>: <blockquote> ''Aratrum enim mystice significat opus praedicationis evangelicae in quo cultus agri dominici exercetur: ita ut vomere verbi divini extirpentur vitia simul et eradicentur noxia desideria, sicque praeparetur terra cordium humanorum ad accipienda semina virtutum. Sed studiosus quisque aratrum spiritale tenens ad anteriora adtendere debet, ut faciat sulcum rectum et non avertatur a tramite veritatis, unde Dominus ait in evangelio: ''Nemo mittens manum suam in aratrum et respiciens retro aptus est regnum caelorum''<ref>Lc. 9:62.</ref>. Vomeres enim et ligones exercitia praedicationum sunt, unde propheta de doctoribus ait: ''Conflabunt gladios suos in vomeres, et lanceas suos in falces''<ref>Es. 2:4.</ref>. </blockquote> == Notae == <references/> == Aratra populorum variorum == <gallery> Imago:Einscharpflug - Farmer plowing in Fahrenwalde, Mecklenburg-Vorpommern, Germany.jpg|Agricola [[Germania|Germanicus]] [[equus|equis]] aratroque solum exarat. Imago:Plough.JPG|Aratrum in [[Africa Australis|Africa Australi]] usitatum. Imago:Tibet-Agriculture-32-Pfluegen mit Ochsengespann-2014-gje.jpg|Agricola tibetensis bovibus arans. Imago:Ploughmen_Fac_simile_of_a_Miniature_in_a_very_ancient_Anglo_Saxon_Manuscript_published_by_Shaw_with_legend_God_Spede_ye_Plough_and_send_us_Korne_enow.png|[[Pictura]] in [[manuscriptum|manuscripto]] ''God Spede ye Plough'', [[poema]]tis [[Anglice|Anglici]] [[saeculum 16|saeculo sexto decimo]] ineunte; nunc in [[Musaeum Britannicum|Musaeo Britannico]]. Imago:ChineseIronPlow1637.jpg|Aratrum [[ferrum|ferreum]] [[Sinae|Sinense]] cum tabula formanti curvata, anno [[1637]]. Imago:Soviet Red Army Hammer and Plough.svg|Malleus cum aratro in emblemate Exercitus Rubri anni 1918. </gallery> {{NexInt}} * [[Aratio]] * [[Cultura]] * [[Pedologia]] * [[Tractorium]] == Bibliographia == * [https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-roman-studies/article/virgils-plough/72FA85FC90E152D348DC2A6AB7CCC639 Robert Aitken, ''Virgil's Plough'', in: The Journal of Roman Studies, 46, Issue 1-2, November 1956, pp. 97-106.] * Temple, Robert. ''The Genius of China.'' Prion Books Limited. ISBN 1-85375-292-4. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Ploughs|aratra}} * [http://www.hellenicaworld.com/Greece/WS/en/Aratrum.html Aratra Graecorum et Romanorum cum schematibus] * [https://web.archive.org/web/20150924092217/http://www.rotherhamweb.co.uk/h/plough.htm The Rotherham Plough] – ''the first commercially successful iron plough'' * [https://web.archive.org/web/20070505064134/http://www.deere.com/en_US/compinfo/history/index.html Historia aratri ferrei a societas John Deere excogitati in [[CFA]]] * [http://www.antiquefarmtools.info/ Breast Ploughs and other antique hand farm tools] {{stipula}} {{1000 paginae}} {{Myrias|Technologia}} [[Categoria:Historia agriculturae]] [[Categoria:Instrumenta rustica]] [[Categoria:Inventiones Sinarum]] gip4ijogd1hrg09n42a9yzi1p0qw5cr Academia Scientiarum URSS 0 58704 3975546 3804834 2026-07-29T13:17:37Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3975546 wikitext text/x-wiki {{L}} [[Fasciculus:Academy of Sciences of the USSR.jpg|thumb|Aedificium ubi praesidium Academiae Scientiarum URSS [[Moscua]]e annis ab 1934 ad 1990 locabatur]] '''Academia Scientiarum URSS'''<ref>"Академия наук СССР Academia Scientiarum URSS"[https://web.archive.org/web/20091126020317/http://linguaeterna.com/ru/lex.html]; "Academia Scientiarum URSS"[https://books.google.ru/books?id=d04bAQAAMAAJ&q=%22Academia+Scientiarum+URSS%22&dq=%22Academia+Scientiarum+URSS%22&hl=ru&sa=X&ved=0ahUKEwjeuqPtupHbAhVLb5oKHV1-Bc4Q6AEIKjAA], "Academia scientiarum URSS"[https://books.google.ru/books?id=A09WDwAAQBAJ&pg=PA583&dq=%22Academia+Scientiarum+URSS%22&hl=ru&sa=X&ved=0ahUKEwjUnfDku5HbAhWnC5oKHaOVAKoQ6AEIYTAJ#v=onepage&q=%22Academia%20Scientiarum%20URSS%22&f=false], "ACADEMIA SCIENTIARUM URSS"[https://books.google.ru/books?id=-2csDwAAQBAJ&pg=PA3&dq=%22Academia+Scientiarum+URSS%22&hl=ru&sa=X&ved=0ahUKEwjeuqPtupHbAhVLb5oKHV1-Bc4Q6AEIMDAB#v=onepage&q=%22Academia%20Scientiarum%20URSS%22&f=false].</ref> ([[Russice]] Академия наук СССР, [[translitteratio|tr.]] ''Akademija nauk SSSR'') annis ab [[1925]] usque ad [[1991]] fuit suprema [[Unio Rerum Publicarum Sovieticarum Socialisticarum|Unionis Rerumpublicarum Sovieticarum Socialisticarum (URSS)]] [[institutio]] [[scientia (ratio)|scientifica]]. Die [[27 Iulii]] anni 1925, statuto Commissionis Centralis Executivae et Consilii Commissariorum Popularium URSS, [[Academia Scientiarum Russica]] institutio summa doctorum omnius Unionis recognita est et nomen novum Academiae Scientiarum Unionis Rerumpublicarum Sovieticarum Socialisticarum ("Академии Наук Союза Советских Социалистических Республик") assumpsit.<ref>[https://web.archive.org/web/20170618143713/http://www.libussr.ru/doc_ussr/ussr_2572.htm Постановление ЦИК СССР, СНК СССР от 27.07.1925 "О признании Российской Академии Наук высшим ученым учреждением Союза ССР"].</ref> Fere decem annos post, secundum statutum Consilii Commissariorum Popularium URSS die [[25 Aprilis]] [[1934]] sumptum,<ref>[https://web.archive.org/web/20170618054723/http://www.libussr.ru/doc_ussr/ussr_3984.htm Постановление СНК СССР от 25.04.1934 N 965 "О переводе Академии наук Союза ССР в Москву"].</ref> Academia Scientiarum URSS [[Moscua]]m e [[Leninopolis|Leninopoli]] translata est (quum certa instituta scientifica Leninopoli manserunt). Praesides Academiae Scientiarum URSS, a sociis eius electi, fuere: * [[Alexander Karpinskij]], [[geologus]], iam anno [[1917]] praeses Academiae Scientiarum Russicae electus, officium praesidis Academiae Scientiarum tenuit ad mortem suam anno [[1936]]; * [[Vladimirus Komarov (botanista)|Vladimirus Komarov]], [[botanista]] et [[geographus]], ab anno [[1936]] ad mortem suam anno [[1945]]; * [[Sergius Vavilov]], [[physicus]], ab anno [[1945]] ad mortem suam anno [[1951]]; * [[Alexander Nesmejanov]], [[chemicus]], annis ab [[1951]] ad [[1961]]; * [[Mstislaus Keldyš]], [[mathematicus]] et mechanicus, annis ab [[1961]] ad [[1975]]; * [[Anatolius Alexandrov]], [[physicus]], annis ab [[1975]] ad [[1986]]; * [[Gurius Marčuk]], [[mathematicus]] et geophysicus, annis ab [[1986]] ad [[1991]]. Die [[21 Novembris]] 1991 subscriptum est decretum (''[[ukaz]]'') [[Praeses Russiae|praesidis]] [[Russica Sovietica Foederativa Socialistica Res Publica|Reipublicae Sovieticae Foederativae Socialisticae Russicae]] [[Boris Ieltsin]],<ref>[http://kremlin.ru/acts/bank/458 Указ Президента РСФСР от 21.11.1991 г. № 228 "Об организации Российской академии наук"]</ref> [[Academia Scientiarum Russica|Academiam Scientiarum Russicam]] ut institutionem scientificam supremam [[Russia]]e recreans, omnibus sociis Academiae Scientiarum URSS (consensu eorum) atque possessionibus Academiae Scientiarum URSS in terris RSFS Russicae in Academiam restitutam translatis. ==Notae== <references /> ==Nexus externi== {{CommuniaCat|Academy of Sciences of the USSR|Academiam Scientiarum URSS}} * [http://bse.sci-lib.com/article005349.html Pagina de Academia Scientiarum URSS ''Encyclopaediae Sovieticae Magnae'' editionis tertiae] {{ling|Russice}} * [https://web.archive.org/web/20180505170201/http://www.olmamedia.ru/histrf/book/akademiya-nauk-sssr.html Pagina de Academia Scientiarum URSS ''Encyclopaediae historicae Russicae''] {{ling|Russice}} [[Categoria:Academia Scientiarum Russica]] [[Categoria:Academiae scientiarum|URSS]] [[Categoria:Unio Sovietica]] d6if59ikde75kwsep99ceorh5rsv5ni Aentius Frigerio 0 60425 3975603 3769756 2026-07-29T16:24:31Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3975603 wikitext text/x-wiki '''Aentius Frigerio''' (natus [[Herba (Italia)|Herbae]] apud [[Novum Comum]] in [[Italia]] die [[16 Iulii]] [[1930]]; mortua die [[2 Februarii]] [[2022]]) fuit [[scaena]]rum et vestituum [[theatrum|thetralium]] creator [[Italia|Italicus]]. == Nexus externi == * [https://web.archive.org/web/20090126075041/http://archivio.piccoloteatro.org/eurolab/index.php?IDanagrafica=125&tipo=7 De Aentio Frigerio in Archivo Piccolo Teatro (] * [https://web.archive.org/web/20090219000159/http://opernhaus.ch/d/kuenstler/kuenstler_detail.php?bioID=82028 Biographia] *{{Imdb name|0295702|Aentio Frigerio}} {{bio-stipula}} {{Lifetime|1930|2022|Frigerio, Aentius}} [[Categoria:Incolae Italiae]] [[Categoria:Theatrum]] rp8hzhy1sj3ti79n0e5q0kt5t80l60v Bibliotheca Nationalis Cambriae 0 61752 3975518 2427240 2026-07-29T12:07:17Z Indoctusbarbarus 212359 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 3975518 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:WNLW 08.jpg|thumb|Aedificium Bibliothecae Nationalis Cambriae]] '''Bibliotheca Nationalis Cambriae''' apud oppidum Aberystwyth Pago Ceretico in colle Penglais (fossati capitis) sita est. Impulsu medici Iohannis Williams Armigeri aliorumque conscientia nationali imbutorum creata, [[aedificium]] lapidibus Portlandiae constructum a rege Georgio Quinto apertum est. Bibliothecam adeundi facultas diebus negotio reservatis sabbatis autem extenditur. == Collectiones == Collectiones historice tripertito divisae sunt: Manuscriptorum repositorium codices [[Lingua|linguis]] Latina Cambro-Britannica, Anglica, Gallica, Cornubica aliisque compluribus redactos continet. [[Liber Landavensis]] in primis nominandus. Tres collectiones (Peniarth, Cwrtmawr, Llanstephan) mentione particulari dignae sunt. Manuscripti Peniarth Roberti Vaughan (circa 1592- 1667), aedis Hengwrt in comitatu Merioneth sitae domini atque antiquarii collectionem privatam constituerunt. Inter hos reperiuntur: Liber Niger Maridunensis, Liber Taliesin, Liber Candidus Roderici, Chronicon Principum monumentaque alia litteraturae Cambro-Britannicae primitivae. Haec collectio a supradicto loco ad Peniarth (eiusdem comitatus) translata anno 1909 Bibliothecae integrata est. Collectio recentior Cwrtmawr, olim Iohanni Humphries Davies pertinentia, Renascentiae (Elisei Gruffydd, Gulielmi Salesbury) saeculique praesertim undevicesimi volumina continet. Manuscripti Llanstephan Iohannis Williams supradicti, antiquariorum Cambro-Britannicorum sensu morali heredis, impigritia adunati sunt. Inter hos nominari possunt: Regum Chronicon, Liber Ruber Talgarthensis, Manuscriptum Gutun Owain. Volumina aliquantula olim Cheltenhamensia sunt. Librorum impressorum collectio originibus diversis derivata est. Nucleus eiusdem Williams opera constitutus est. Monumenta Renascentiae Cambro- Britannica saeculorum posteriorumque continet. Inter prima Yn y lhyvyr hwn (1546), Oll synnwyr pen Kembero ygyd (1547), A Dictionary in Englyshe and Welshe (1547) sileri non possunt. Bibliotheca quoque aliquos libros, maxime Germanicos, saeculo quindecimo editos, qui 'incunabula' vocantur, possidet. Libri ad Cornubiam Letaviamque (sive [[Britannia Minor|Britannia Armoricana]]) pertinentes optime repraesentantur. Lex anno 1911 lata Bibliothecae omnium voluminum Regni Uniti (hodie Regni Uniti Hiberniaeque Reipublicae) finibus typis excusorum exemplar unum recipiendi ius adhibet. Haec lex Bibliothecam magnopere ditavit. Periodicarum sectio quoque iuris librariae privilegio amplificata est. Fasciculorum generibus autem diversis pertinentium (evidenter ad religionem, politicam, historiam localem spectantium) collectiones actaque diurnalia Cambrensia necnon Britannica continet. Registra parochialia [[Ecclesia Anglicana|Ecclesiae Anglicanae]] confessionumque aliarum munimenta saepe conservandi causa hic deponuntur. Bibliothecae sectiones tabulis geographicis rerumque Cambrensium aspectibus diversis hodiernis devotae exsistunt. Multa dona accipit nationumque exterarum publicationes acquirit. == Bibliothecarii principales == * Iohannes Ballinger (1909–1930) * William Llewelyn Davies (1930–1952) * Thomas Parry (1953–1958) * E. D. Jones (1958–1969) * David Jenkins (1969–1979) * R. Geraint Gruffydd (1980–1985) * Brynley F. Roberts (1985–1998) * Andreas Green (1998–) [[Categoria:Aedificia Britanniae]] [[Categoria:Cambria]] [[Categoria:Bibliothecae nationales|Cambria]] magiyy8463rhgl24qgrguukd77m9jqk 3975623 3975518 2026-07-29T17:20:11Z IacobusAmor 1163 Augenda 3975623 wikitext text/x-wiki {{Augenda|2026|7}}<!--Fontes exteriors absunt--> {{Vicificanda}} [[Fasciculus:WNLW 08.jpg|thumb|[[Aedificium]] Bibliothecae Nationalis Cambriae.]] '''Bibliotheca Nationalis Cambriae''' apud Aberystwyth [[oppidum]] Pago Ceretico in colle Penglais (fossati capitis) sita est. Impulsu medici Ioannis Williams Armigeri aliorumque conscientia nationali imbutorum creata, [[aedificium]], lapidibus Portlandiae constructum, a [[Georgius V|Georgio V]] rege apertum est. Bibliothecam adeundi facultas diebus negotio reservatis sabbatis autem extenditur. == Collectiones == Collectiones historice tripertito divisae sunt: Manuscriptorum repositorium codices [[Lingua|linguis]] Latina Cambro-Britannica, Anglica, Gallica, Cornubica aliisque compluribus redactos continet. [[Liber Landavensis]] in primis nominandus. Tres collectiones (Peniarth, Cwrtmawr, Llanstephan) mentione particulari dignae sunt. Manuscripti Peniarth Roberti Vaughan (circa 1592- 1667), aedis Hengwrt in comitatu Merioneth sitae domini atque antiquarii collectionem privatam constituerunt. Inter hos reperiuntur: Liber Niger Maridunensis, Liber Taliesin, Liber Candidus Roderici, Chronicon Principum monumentaque alia litteraturae Cambro-Britannicae primitivae. Haec collectio a supradicto loco ad Peniarth (eiusdem comitatus) translata anno 1909 Bibliothecae integrata est. Collectio recentior Cwrtmawr, olim Iohanni Humphries Davies pertinentia, Renascentiae (Elisei Gruffydd, Gulielmi Salesbury) saeculique praesertim undevicesimi volumina continet. Manuscripti Llanstephan Iohannis Williams supradicti, antiquariorum Cambro-Britannicorum sensu morali heredis, impigritia adunati sunt. Inter hos nominari possunt: Regum Chronicon, Liber Ruber Talgarthensis, Manuscriptum Gutun Owain. Volumina aliquantula olim Cheltenhamensia sunt. Librorum impressorum collectio originibus diversis derivata est. Nucleus eiusdem Williams opera constitutus est. Monumenta Renascentiae Cambro-Britannica saeculorum posteriorumque continet. Inter prima Yn y lhyvyr hwn (1546), Oll synnwyr pen Kembero ygyd (1547), A Dictionary in Englyshe and Welshe (1547) sileri non possunt. Bibliotheca quoque aliquos libros, maxime Germanicos, saeculo quindecimo editos, qui 'incunabula' vocantur, possidet. Libri ad Cornubiam Letaviamque (sive [[Britannia Minor|Britannia Armoricana]]) pertinentes optime repraesentantur. Lex anno 1911 lata Bibliothecae omnium voluminum Regni Uniti (hodie Regni Uniti Hiberniaeque Reipublicae) finibus typis excusorum exemplar unum recipiendi ius adhibet. Haec lex Bibliothecam magnopere ditavit. Periodicarum sectio quoque iuris librariae privilegio amplificata est. Fasciculorum generibus autem diversis pertinentium (evidenter ad religionem, politicam, historiam localem spectantium) collectiones actaque diurnalia Cambrensia necnon Britannica continet. Registra parochialia [[Ecclesia Anglicana|Ecclesiae Anglicanae]] confessionumque aliarum munimenta saepe conservandi causa hic deponuntur. Bibliothecae sectiones tabulis geographicis rerumque Cambrensium aspectibus diversis hodiernis devotae exsistunt. Multa dona accipit nationumque exterarum publicationes acquirit. == Bibliothecarii principales == * Iohannes Ballinger (1909–1930) * William Llewelyn Davies (1930–1952) * Thomas Parry (1953–1958) * E. D. Jones (1958–1969) * David Jenkins (1969–1979) * R. Geraint Gruffydd (1980–1985) * Brynley F. Roberts (1985–1998) * Andreas Green (1998–) [[Categoria:Aedificia Britanniae]] [[Categoria:Cambria]] [[Categoria:Bibliothecae nationales|Cambria]] 7l5fcr47zd88zpwjay243z4mqxmryt2 Anna Lesko 0 67826 3975650 3711040 2026-07-30T04:39:16Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3975650 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Anna_lychko.jpg|thumb|Anna Lesko duodeviginti annos nata]] '''Anna Lesko''' (nata familia oriunda e [[Ucraina]] ''Anna Stepvania Lyzhcko'' die [[10 Ianuarii]] [[1979]] in [[Chisinau]] tunc ad [[Unio Sovietica|Unionem Sovieticam]] hodie ad [[Respublica Moldavica|Rempublicam Moldavicam]] pertinente) est clara [[cantus|cantrix]] [[Romania|Dacoromana]]. == Nexus externi == * [https://web.archive.org/web/20190427174118/https://annalesko.ro/ Annae Lesko pagina interretialis] {{Ling|Dacoromanice}} * [https://web.archive.org/web/20070928101810/http://www.braneti.com/de/index.php?page=28580&view=36 De Anna Lesko ] {{Ling|Germanice}} {{bio-stipula}} {{DEFAULTSORT:Lesko, Anna}} [[Categoria:Cantores Romaniae]] [[Categoria:Cantores Ucrainae]] [[Categoria:Mulieres]] [[Categoria:Nati 1979]] [[Categoria:Homines vivi]] ig86ms4tw6t9x10rvn2m71dxbglliqf Mulhusia 0 71600 3975681 3975310 2026-07-30T11:27:28Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3975681 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Assemblage mulhouse.jpg|thumb|upright=1|Imagines variae Mulhusiae captae]] [[Fasciculus: Map commune FR insee code 68224.png|upright=1|thumb|Mulhusia: communis tabula]] '''Mulhusia'''<ref>[https://latin_latin.en-academic.com/40555/MULHUSIA_vulgo_MULHAUSEN Hofmann J. Lexicon universale]</ref> vel '''Mulhusium Alsatiae'''<ref>[https://web.archive.org/web/20211003125053/https://www.mulhouse.fr/wp-content/uploads/2019/01/N3-Plan-Merian.pdf Mulhusium Alsatiae] anno 1642 et apud Graesse, [http://www.columbia.edu/acis/ets/Graesse/contents.html Orbis Latinus] . [http://mateo.uni-mannheim.de/camenaref/hofmann/hof2/s0470a.html Dict. Hofman], infima pagina sub lemmate Helellus.</ref>. ([[Francogallice]] ''Mulhouse'', [[Alsatiane]] ''Mìlhüsa'', Theodisce ''Mülhausen'', a nomine [[Theodisce|Theodisco]] 'molinam' significante, tamquam "domus molaris") est [[urbs]] et [[commune]] [[Francia|Francicum]] 106 341 incolarum (anno [[2021]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Rhenus Superior|Rheni Superioris]] in [[Communitas Europaea Alsatiae|Communitate Europaea Alsatiae]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]], quae a die [[1 Ianuarii]] [[2016]] priores regiones [[Alsatia (regio Franciae recentior)|Alsatiam]] [[Campania-Arduenna|Campaniam Arduennam]] et [[Lotharingia (regio Franciae recentior)|Lotharingiam]] colligit, prope fines [[Germania|Germaniae]] et [[Helvetia|Helvetiae]]. Quamquam numero incolarum et viribus oeconomicis in Rheno Superiore longe praestat, quia pars Franciae nondum erat tum cum [[praefectura|praefecturae]] (''départements'') tempore [[Res novae Francicae|Magnae Rei Novae]] creatae sunt, Mulhusia non praefecturae sedem habet, sed tantum subpraefecturae. Quocirca antiqua [[Colmaria]] primum locum retinuit. == Geographia == Mulhusia in [[Sundgovia]] septentrionali propter ultimos monticulos [[Iura (mons)|montis Iurae]] (''Rebberg''), iam tamen in planitie Alsatiae sita est. Aqua abundatː hodie duobus rivis adluitur, [[Helellus|Hellelo]] et Doller qui intra fines urbis confluunt, et [[Canalis|canale]] [[Rhodanus|Rhodanum]] cum [[Rhenus|Rheno]] coniungente. Olim moenia urbis triplici fossa aquae plena circumdabantur et artifices rivis intra muros fluentibus ad varia opera utebantur. In primis vis aquae [[Pistrinum|pistrinorum]] rotas circumagebat. Hodie aqua trans urbem canalizatur et canales saepe tecti sunt. Nam usque ad nonum decimum saeculum [[Inundatio|inundationes]] frequentes erant in loco antiquitus uliginoso. [[Clima continentale|Caelum semicontinentale]] estː aestates calidae et apricae sunt, hiemes frigidae. Altitudo inter 232 et 338m. Latitudo 47°45S. == Historica == Inter annos [[1347]] et [[1798]], Mulhusia erat parva [[respublica]] plerumque cum [[Helvetia|pagis Helveticis]] consociata, quae inter [[1523]] et [[1529]] [[Reformatio|religionem reformatam]] sibi elegit. Die 15 Martii [[1798]] tandem Mulhusienses sese volentes Franciae dederunt<ref>Ernest Meininger, ''[https://www.numistral.fr/ark:/12148/bpt6k9420368z.image Le traité de réunion de Mulhouse à la France]'', 1910</ref>, cuius finibus undique circumventi erant. A [[saeculum 18|saeculo octavo decimo]] atque maxime nono decimo [[Fabrica (officina)|fabricis]] textilibus atque chemicis, mox etiam mechanicis urbs innotuit. Telas [[Linum xylinum|xylinas]] variis coloribus pictas, quas ''indiennes'' ("Indica") tum vocabant, per totum orbem terrarum disseminabant, eo facilius quo earum fabricatio in Francia usque ad annum 1759 vetabatur<ref>[http://www.republique-de-mulhouse.net/indiennes.htm Museum vestium impressarum]</ref>. Simul numerus incolarum uno saeculo duodecies multiplicatus est, operariis e circumiacentibus regionibus adfluentibus. Inter annos [[1871]] et [[1918]] una cum cetera [[Elisatia]] Mulhusia [[Imperium Germanicum (1871-1918)|imperio Germanico]] inclusa est. Adeo a ceteris Franciae urbibus differebat ut "[[Mancunium]] Francogallicum" vulgo appellaretur. === Aevo medio === * Ineunte nono saeculo ''Mulhinuson'' vicus inter bona [[Vallis Masonis|Monasterii Masonis]] memoratur. Ob paludem ille locus antiquius vix habitatus fuisse videtur. Aliquantulum enim abest castellum Romanum antiquum "Uruncis" in [[Itinerarium Antonini Augusti|Itinerario Antonino]] memoratus, hodie [[Hilciacum]]. [[Fasciculus:Mulhouse-Chapelle Saint-Jean.jpg|thumb|Domus hospitalium Sancti Ioannis (saeculum XIII)]] * Anno [[1003]] imperator Germanicus [[Henricus II (imperator)|Henricus II]] Mulhusiam ceteraque bona abbatiae Sancti Stephani episcopo [[Argentoratum|Argentoratensi]] concedit. *Duodecimo saeculo imperator [[Fridericus I (imperator)|Fridericus I]] bis ([[1153]] et [[1186]]) Mulhusiae moratus est ut e [[Colophon (litterae)|colophone]] duorum actorum apparet. * [[1223]]ː Episcopus Argentoratensis Bertholdus de Teck et [[Rex Romanorum|rex Romanorum]] [[Henricus II (rex Siciliae)|Henricus VII]] varia iura Mulhusiae inter se partiuntur. * [[1224]] Prima moenia circa urbem aedificantur: quocirca urbis conditae annus a quibusdam habetur. *[[1246]] Cum imperator [[Fridericus II (imperator)|Fridericus II]] excommunicatus esset episcopus Argentoratensis Mulhusia potitur et castellum ibi aedificat. *[[1261]]ː Mulhusini societatem cum comite [[Rudolphus I|Rudolpho Habsburgo]] inierunt adversus dominum suum episcopum Argentoratensem cuius castellum combusserunt - e quo duae turres hodie exstant - et praefectum eius in carcerem coniecerunt. * Tertio decimo saeculo [[Franciscani]] et [[Ordo Teutonicus|ordo Teutonicus]] et [[Ordo Hospitalis|hospitales sancti Iohannis]] Mulhusiae domum habent. Eodem saeculo Mulhusia moenibus circumdata est et urbs appellari coepit. *[[1265]]ː Episcopus [[Basilea|Basiliensis]] Mulhusinos (qui spiritualiter ab illo administrabantur) excommunicavit. Nec magis obtemperavere Mulhusini. *[[1268]]ː [[Ordo Sancti Augustini|Ordo Eremitarum Sancti Augustini]] conventum Mulhusiae condit. *[[1275]]ː Beneficio [[Rudolphus I|Rodolphi imperatoris]] [[Habsburgi]] Mulhusia [[Urbes imperiales|urbs imperialis]] libera fit. *[[1293]]ː [[Adolphus Nassovius]] statuta [[Commune|communalia]] Mulhusinis donat. Circa idem tempus artificum corpora quattuor et mox sex tribus (agricolae, vinitores, vestiarii, marescalci vel fabri, pistores, lanii) creant, quibus magistri (''Zunftmeister'') praesunt. * Quarto decimo saeculo ineunte magistratus municipales ecclesiam Sancti Stephani ampliare decernunt. Illo tempore urbem administrant praefectus (imperatoris legatus), consilia iuniorum et seniorum, magistri tribuum seniores et iuniores. * [[1308]]ː[[Rex Romanorum|rex Romanorum]] [[Henricus VII (imperator)|Henricus VII]] episcopo Argentoratensi [[Molsheim]] et [[Mutzig]] dat in compensationem iurum quae Mulhusiae amiserat. Ita lis tandem composita est. * [[1323]]ː primum foedus inter Basilienses et Mulhusinos. * [[1326]]ː bellum inter municipium et nonnullas gentes nobiles ortum est. [[Dux|Dux Austriae]] [[Albertus II (discretiva)|Albertus II]] Mulhusiam expugnavit et diripiendam sociis tradidit. Mox tamen pax facta est. * [[1354]]ː [[Carolus IV (imperator)|imperator Carolus IV]] ''[[Decapolis|Decapolim]]'' creat, decem civitates imperiales liberas Alsatiae confoederans. E quibus una erat Mulhusia. Eodem anno seditiones et rixae fuerunt inter nobiles et artifices ortae, ut tum paene quotannis solebat fieri. Etiam tum enim [[Nobilitas|nobiles]] in civitate praepollebant. * [[1407]]ː Burgenses Mulhusini praefecturam imperialem cum omnibus eius iuribus redemerunt, ita parvam rempublicam instituentes. *[[1417]]ː Mulhusini ab [[Sigismundus Luxemburgicus|rege Romanorum Sigismundo]] ius triplicis fossae circa moenia deducendae impetrant. * [[1437]]ː vicos vicinos [[Hilciacum]] et Modenheim a dominis de [[Wurtemberga|Wurtemberga]] 3020 florinis emunt. Ita fines reipublicae Milhusinae prolatantur. * [[1444]]/[[1445|45]] Exeunte [[Bellum Centum Annorum|bello centum annorum]] mercennarii milites ''Armaniaci'' vel ''Ecorcheurs'' dicti Alsatiam invadunt et Mulhusiam frustra oppugnant. Burgenses [[Nobilitas|nobiles]] qui Armaniacis favebant ex urbe expulerunt, unde diuturna simultas orta est. Secundum [[Chronica|chronicam]] Mulhusia tum 1500 incolas numerabat. === Temporibus modernis (1453-1789) === [[Fasciculus:Mulhouse - Town hall.jpg|thumb|Curia municipalis sedecimi saeculi.]] [[Fasciculus:Klapersteinmulhouse.jpg|thumb|Klappersteinː lapis quem homines maledici circa collum gerere per urbem debebant.]] *[[1466]]ː bellum "sex denariorum"ː nobiles nuper expulsi urbi bellum inferunt et [[Hilciacum]] diripiunt. Quia [[Domus Habsburgensis|Habsburgi]] illos nobiles adiuvabant [[Decapolis|decapolitani]] sociis auxilium ferre formidabant. Tum Mulhusini societatem cum [[Pagus|pagis Helveticis]] [[Solutrium|Solutriensi]] et Basiliensi ineunt, qui praesidium mittunt. *[[1468]]ː Mulhusini victi ab Austriacis obsidentur. Secundum pactum Basilienses et Solutrienses cum magno exercitu auxilio venerunt et obsidionem solverunt. Pax de "Waldshut". *[[1469]]ː [[Archidux|archidux Austriacus]] [[Sigismundus (archidux Austriae)|Sigismundus]] possessiones in Alsatia superiore [[Ducatus Burgundiae|duci Burgundiae]] [[Carolus Temerarius|Carolo Temerario]] pretio tradidit. Qui magnum [[Baiulus|baiulum]] in ea regione Petrum de Hagenbach designavit. [[Petrus de Hagenbach]] Mulhusinos frustra hortabatur ut nobilibus damna pensarent. Simul atrociter agebat in dominio suo. *[[1476]]ː Petrus de Hagenbach [[Brisacum Novum|Brisaci]] morte damnatus supplicio adficitur. Archidux Sigismundus possessiones in Alsatia a Burgundiis redimit. *[[1506]]ː ab Austriacis et [[Maximilianus I (imperator)|Maximiliano]] lacessita ut sese cum ceteris possessionibus Habsburgorum coniungeret; Mulhusia societatem confoederationis Helveticae iniit libertatis servandae causa. *[[1512]]/[[1515]]ː Respublica Milhusina milites in Italiam mittit qui in exercitu Helvetico pluribus proeliis adversus Francogallos interfuerunt (e.g. [[1513]]ː [[pugna apud Novariam]], 1515ː [[Pugna Marignana|pugna Marignana]]), opem papae [[Iulius II|Iulio II]] ferentes. *[[1516]]ː pax perpetua inter Helvetios Mulhusinosque ex una parte et Franciam ex altera. *[[1521]] 7 Iuliiː confoederati Helvetici Mulhusiae conventum habent ubi societatem mutuam renovant. *[[1522]]ː Mulhusini cum ceteris Helvetis regem Francorum [[Franciscus I (rex Francorum)|Franciscum I]] in [[Ducatus Mediolanensis|ducatum Mediolanensem]] sequuntur. Pugna apud Novaram. Victi sunt, Francia Mediolanensem ducatum amisit. *[[1523]]ː cultus reformatus. [[Evangelium]] sermone Germanico in urbe praedicare per edictum magistrorum licet. *[[1526]], 30 Iuliiː fidem dant et accipiunt a pagis reformatis, [[Basilea (pagus)|Basilea]], [[Berna (pagus)|Berna]], [[Ticinum (pagus)|Ticino]]. Eodem anno [[Wolfgangus Capito]] et [[Iohannes Oecolampadius]] pastores reipublicae Milhusinae praestant. *[[1528]]ː ecclesia Sancti Stephani omnibus imaginibus sacris spoliatur. *[[1535]]ː bellum inter pagos reformatos et pagos catholicos. Pax iurata omnibus pagis ius religionis suae custodiendae concedit. *[[1547]]ː [[Carolus V (imperator)|imperator Carolus Quintus]] Mulhusiam non iam imperialem urbem esse fatetur. *[[1551]]ː [[Curia municipalis]] incendio deletur. Statim nova curia ibidem aedificata est quae hodieque exstat. *[[1557]]-[[1564]] typographus Petrus Fabritius (hoc est vulgo Peter Schmid) Mulhusiae libros imprimit<ref>[https://www.numistral.fr/fr/impressions-mulhousiennes-du-16e-siecle Numistral]</ref> *[[1576]]ː prima mentio in actis poenae ''Klapperstein'' (hoc est "garrulorum lapis") dictae et in vetere iure Mulhusino notabilisː hunc lapidem XXV librarum e collo feminarum maledicarum appendebant atque eas ita per urbem in tergo asini sedentes [[Nundinae|nundinarum]] die circumagebant<ref>Augustus Stoeber, ''[https://books.google.fr/books?id=y9NNAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Notice historique sur le Klapperstein ou la pierre des mauvaises langues, suivie de quelques mots sur le supplice de la lapidation par Auguste Stoeber... Avec 1 pl. représentant le Klapperstein de Mulhouse]'', [[Colmaria|Colmariae]], 1856. Ludovicus Schwartz, "[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9634178n/f157.item Quelques recherches sur le 'Klapperstein' de Mulhouse]", ''Bulletin du Musée historique'', 1913ː 137-156. Jean Gessler, "[https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1942_num_21_1_1641 Le port des pierres de justice]", ''Revue belge de Philologie et d'Histoire'', 1942ː 113-139</ref>. Hic lapis hodie muro curiae municipalis cum titulo explanatorio affixus est. Etenim octavo decimo saeculo exeunte obsolevit hoc supplicium. *[[1580]]ː [[Michael Montanus]] urbem visit et in diario peregrinationis curiae municipalis picturas laudat<ref>[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1512444t.image ''Journal du voyage de Michel de Montaigne en Italie, par la Suisse et l'Allemagne en 1580 et 1581'' apud Gallica]</ref>. * [[1586]]ː pagi catholici legatos Mulhusinos in [[Diaeta (discretiva)|diaeta]] confoedrationis sedere vetant. *[[1587]]ː dissensiones civiles iamdiu Mulhusiae saeviunt. Burgenses tum consilium evertunt et novum consilium eligunt. Quinque pagi reformati exercitum mittunt et die 15 iunii urbem expugnant. Victores consiliarios priores restituunt. *[[1590]]ː coniuratio Matthiae Finingeri [[Exsilium|exsulibus]] Mulhusinis et pagis catholicis fretiː primo victores coniurati deinde ex urbe expulsi sunt. 13 burgenses morte damnati sunt. *[[1594]]ː pestilentiae cuiusdam 600 victimae recensentur. *[[1602]]ː legati Mulhusini societatem cum Francia renovant. *[[1618]]ː incipit [[Bellum triginta annorum|bellum triginta annorum]]. Mulhusini qui exercitum imperialem timent praesidium a pagis Helveticis reformatis flagitant. *[[1623]]ː Mulhusia primam monetam propriam (''Thaler'') cudit cum inscriptione MONETA NOVA MILHUSINA ex una parte et EX VNO OMNIS NOSTRA SAL(vs) ex altera<ref>[https://www.cgb.fr/mulhouse-ecu-ou-thaler-refrappe-du-xviiie-siecle-ttb-,bfe_385105,a.html Apud cgb.fr].</ref> *[[1632]]-[[1634]]ː Suecii regionem vastant. Multi in urbem confugiunt ubi pestis saevit. *[[1635]]ː Mulhusini ducem de Rohan et Francogallorum praesidium accipiunt. *[[1640]]ː Iacobus Henricus Petri, urbis scriba et mox ''burgmeister'' ("burgi magister"), [[Chronica|chronicam]] Mulhusinam<ref>Jakob-Heinrich Petri, ''[https://archive.org/details/bub_gb_ms4-AAAAcAAJ Der Stadt Mülhausen Geschichten : im Anfang des 17. Jahrhundert geschrieben; mit einem Plan der Stadt, wie sie im Jahr 1642 war]'', Mulhouse, Baret, 1838.</ref>, multorum annorum opus, perfecit et pocillo aureo a Magno Consilio urbis donatus est. E qua chronica historici posteriores ut ab uberiore fonte hauserunt. *[[1642]]ː scalptor Matthias Merian qui ''Topographiae Helvetiae'' operam dabat formam urbis publicavit<ref>[https://www.mulhouse.fr/wp-content/uploads/2025/01/N3-Plan-Merian.pdf Mulhusium Alsatiae] anno 1642.</ref>. * [[1648]] [[24 Octobris]] - [[Pax Westphalica]] [[Monasterium (Germania)|Monasterii]] [[Osnabruga]]eque facta bello triginta annorum finem imposuit. [[Austria|Austrorum]] possessiones in Alsatia ad regem Francorum transeunt. Mulhusini qui socii Francorum in bello fuerant libertatem et foedus cum pagis Helveticis servant. * [[1674]] mense decembriː [[Henricus de la Tour d'Auvergne, Vicecomes Turennae|Henricus de Turenne]], [[Marescalcus|Marescalcus]] [[Francia]]e in Alsatiam irrumpit et exercitum Sacri Imperii apud Mulhusiam in loco ''Galgenberg'' appellato vincit<ref>CRDP Argentoratense, [https://web.archive.org/web/20211008120213/http://www.crdp-strasbourg.fr/data/geographie/cartes/pdf/campagnes_turenne.pdf L’Alsace, province-frontière : les campagnes de Turenne ...]</ref>. * [[1692]]ː pugna ad ''Steenkerque'' commissa auxilia a Mulhusinis Francogallis missa magna damna acceperuntː omnes centuriones occisi sunt. * [[1701]]ː [[Calendarium Gregorianum|calendarium Gregorianum]] Mulhusiae ut in ceteris pagis reformatis tum demum institutum est. Primus anni dies fuit [[12 Ianuarii]]. * [[1734]]ː Francogalli cohortes [[Custodes Helvetici|custodum Helvetorum]] ad regem tuendum creaverunt. Mulhusini suam cohortem praestiterunt a Christiano Friderico Waldner von Freundstein ductam<ref>Expositio in Museo historico habitaː [https://web.archive.org/web/20211008113016/https://www.mulhouse.fr/wp-content/uploads/2018/12/Exposition-Waldner-de-Freundstein.pdf ''Les Waldner de Freundstein'']</ref>. * [[1734]]ː lis cum ceteris pagis Helveticis oritur utrum burgensibus Mulhusinis ad curias aliorum pagorum in causis civilibus provocare liceat an iudicia curiae Mulhusinae sine provocatione sint. * [[1740]]ː Magnum Consilium reformaturː 18 triumviris (Germanice ''Dreier'') additis nunc 78 consiliarios numerat. De omnibus provocationibus cognoscit et omnium officiorum publicorum candidatos designat. Omnes locationes operum publicorum in futurum per licitationem fieri iubentur. Austriacus exercitus Alsatiam invaditː multi incolae vicini Mulhusiam confugiunt et pagi [[Berna (pagus)|Bernensis]] et [[Turicensis (pagus)|Turicensis]] praesidia sociis mittunt. Mulhusini duas novas cohortes custodum Helveticorum Francogallis praebent. * [[1746]]ː Medicus Petrus Risler primus [[Bibliothecarius|biliothecarius]] urbis creatur. Eodem anno Samuel Koechlin, Ioannes Iacobus Schmalzer, Ioannes Henricus Dollfus primam telarum pictarum officinam Mulhusiae creant<ref>[https://www.dmc.com/fr/p-dmc-histoire.html#null Histoire de DMC]. "[https://www.lefigaro.fr/societes-francaises/2008/04/30/04010-20080430ARTFIG00246-deux-siecles-et-demi-d-histoire-et-plus-de-trente-ans-de-descente-aux-enfers-.php Deux siècles et demi d'histoire et plus de trente ans de descente aux enfers]", ''Le Figaro'', 30 Aprilis 2008.</ref>. Mox secunda (1752), tertia (1754); quarta (1756), quinta (1758), sexta (1762) sequuntur. * [[1764]]ː eo anno quattuor novae telarum pictarum officinae creatae sunt, sequenti anno duaeː ita tum duodecim efficiebant<ref>Isabelle Bernier (2008).</ref>. * [[1788]] 22 Maiiː quaestio abolita est. === Temporibus recentioribus (post 1789) === [[Fasciculus:Blason Mulhouse.svg|thumb|Insigne urbis Mulhusiae [[pistrinum|molendini]] rotam praebens.]] * [[1791]]ː [[Rhenus superior|Praefectura Rheni Superioris]] in vicis reipublicae Mulhusinae finitimis, quia non Francogallici sed extranei iuris urbs erat, portoria instituit et transeuntes merces vectigalibus onerat. * [[1792]] 20 Augustiː cohortes Helveticae decreto [[Conventus Legislativus|Conventus Legislativi]] dimittuntur. Annona difficilior fit. * [[1794]] [[Consilium salutis publicae]] Mulhusinorum angustias mitigat. Frumentum in Helvetia et Germania emere eis licet. Per omnes illos annos Mulhusia legatos Lutetiam mittit, foedus de commercio icturos fustra sperantes. * [[1796]]ː ob difficultates cum Francia [[Hilciacum|Hilciacenses]] secessionem faciunt. * [[1798]]ː 3 ianuarii Consilium Magnum deditionem ad Franciam probat (97 suffragiis versus 5). Diebus sequentibus omnia bona communia veneunt et pretium eorum inter incolas, qui tum 6018 erant, dividitur. ** 29 Ianuariiː foedus unionis cum Francia Mulhusiae signatus burgensibus recitatur et probatur. ** 11 Februarii = [[Calendarium republicanum Francicum|XXII Pluviosi anni VI]]ː [[Directorium (Francia)|Directorium Francicum]] foedus unionis ratum facit. Quod idem facit Consilium Seniorum die 1 Martii (VI Ventosi). ** 15 Martiiː feriae unionis eventum celebrant. ==== Mulhusia Francogallicaː Directorium et Primum Imperium ==== * [[1799]]ː theatrum a comoedis quibusdam Francogallis creatur (antea nefas erat fabulas scaenicas in urbem inducere). * [[1800]]ː Iohannes Michel Hofer primus magistratus municipalis (Francogallice ''Maire'') creatus est. Iam tum enim Mulhusia commune vel municipium fuit. * [[1803]]ː cultum catholicum in vetere ecclesia [[Ordo Fratrum Minorum|Franciscanorum]] celebrare licet. * [[1805]]ː notarii lingua Francica uti iubentur. * [[1807]]ː Antonius Spoerlin secundus demarchus designatur. *[[1809]]-[[1810]]ː Prima [[machina vaporaria]] in officina Dornacensi<ref>Dornacum hodie pars Mulhusiae (ab anno 1914) est, tum vero vicus suburbanus.</ref> [[Textile|textilium fabricatorum]] Dollfus & Mieg. Turres moenium demoliuntur. * [[1811]]ː Iosue Koechlin tertius urbis [[Demarchus|demarchus]] creatur in Antonii Spoerlin locum. Captivi Hispanici canalem inter Rhodanum et Rhenum effodiuntː pars Mulhusiensis iam anno 1812 peragitur. * [[1813]] mense decembri victo [[Napoleo I (imperator Francogallorum)|Napoleone]] urbs ab [[Austria|Austriacis]] occupatur. * [[1814]]ː [[Valetudinarium|Valetudinaria]] [[Russia|Russica]] et Austriaca in urbe instituuntur. Pestilentia [[Typhus (morbus)|typhi]] incolas opprimit qui pecuniam et victum victoribus insuper praestare coguntur. * [[1815]]ː post [[Proelium Waterlooense|proelium Waterloense]] Mulhusinos oportuit inter iunium et novembrem mensem hostes denuo hospitare. Eodem anno [[Godefridus Engelmann|Godefroy Engelmann]] officinam [[Lithographia|lithographicam]] creavit ubi primus anno 1837 imagines lithographicas et coloratas edidit ([[chromolithographia]]). <ref>''[https://ia800106.us.archive.org/13/items/rapportsurlalith00enge/rapportsurlalith00enge.pdf Rapport sur la lithographie introduite en France par G. Engelmann de Mulhausen, Haut-Rhin. Adressé a la Société d'encouragement de Paris par l'auteur, membre de la Société le 20 octobre 1815]''.[https://web.archive.org/web/20211017034356/http://elec.enc.sorbonne.fr/imprimeurs/node/24301 Biographia G. Engelmann apud [[Schola chartarum|Scholam Chartarum]] ]. [https://www.numistral.fr/fr/tresors/vue-de-mulhouse-publiee-par-engelmann-pere-fils-mulhouse-vers-1842 Mulhusia anno 1842 a Godefrido Engelmann et eius filio chromolithographice depicta].</ref>. Item prima fabrica Mulhusina [[Chemia|chemicorum]] aperta est. ==== Regna Ludovici XVIII et Caroli X ==== [[Fasciculus:Station-provisoire-Mulhouse-1839-.jpg|thumb|Prima [[Statio ferriviaria|statio ferriviaria]] (1839).]] [[Fasciculus:Strasbourg-Bâle gare de Mulhouse.jpg|thumb|Statio ferriviaria circa 1842.]] * [[1815]] 14 Septembrisː [[Ludovicus XVIII]] Iohannem Henricum Dollfus demarchum (''maire'') designat in locum Iosue Koechlin. * [[1816]]ː duo milia Austriacorum Mulhusiae castra ponunt. Novus demarchus designaturː Alexander Petrus Moll. * [[1818]] 17 octobrisː Austriaci Mulhusia abeunt. *[[1826]] "Societas industriae" (''Société industrielle'')<ref>[https://www.sim.asso.fr/la-sim/son-histoire/fondateurs/ Les fondateurs ("conditores") de la SIM]. [http://www.sim.asso.fr/ Situs officialis]</ref> instituitur quae [[Innovatio|innovationem]] in oeconomia et technica et commercio promoveat. Prosperitati Mulhusinae nono decimo saeculo multum contulit. **Nova pars urbi additur e formosis domibus cum arcuationibus consistens (''Nouveau Quartier''), patronis industriae et ditioribus destinata<ref>[https://web.archive.org/web/20210911113213/http://www.crdp-strasbourg.fr/data/patrimoine-industriel/mulhouse-19/nouveau_quartier.php BNPA André Studer]</ref>. ** Societas ''Koechlin & Co.'' officinam fundendis metallis (''fonderie'', Germanice ''Giesserei'') creat, quae postea SACM (''Société Alsacienne de constructions mécaniques'') appellata est et usque ad finem vicesimi saeculi floruit<ref>Nicolaus Stoskopf, ''[https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-00544984/document André Koechlin & Cie, SACM, Wärtsilä, histoire de la Fonderie (D’Giesserei) à Mulhouse (1826-2007)]'', 2010.</ref>. *[[1828]]ː Rex [[Carolus X (rex Franciae)|Carolus X]] Mulhusiam visitans urbem "industriae Francogallicae caput" esse proclamavit<ref>Marie-Claire Vitoux, "[https://www.persee.fr/doc/hes_0752-5702_1998_num_17_2_1986 Une entrée royale au XIXe siècle : Charles X à Mulhouse en 1828]", ''Histoire, économie & société'', 1998ː 287-298</ref>. Eodem anno Curia commercii (''Chambre de commerce'') instituitur quae sequentibus annis multas scholas creabit in quibus [[Chemia|chemia]], delineatio industrialis, commercium doceantur necnon Museum historiae naturalis. *[[1829]]ː canalis navigabilis Mulhusiam cum [[Rhenus|Rheno]] coniungit. Ita [[Carbo|carbo]] invehi potest. *[[1830]]ː bibliotheca municipalis creata *[[1831]]ː [[Inundatio|inundatio]] maxima<ref>CRESAT, ''[https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-00530802/document Mulhouse (Haut-Rhin, France) face au risque majeur : Approche systémique et interdisciplinaire de la protection contre les inondations]'', 2010</ref>. *[[1832]]ː pestis [[Cholera|cholerae]] saevit. [[Argentaria]] municipalis "parsimoniae" (''Caisse d'Epargne'') creata. *[[1834]]ː [[Canalis]] [[Rhodanus|Rhodanum]] cum [[Rhenus|Rheno]] coniungens inauguraturː portus Mulhusinus iam ab anno 1829 officinis textilibus ceterisque [[Industrializatio|industrialibus]] inceptis materiam necessariam praebere potuit<ref> Uhry (Alfred), ''Le Port de Mulhouse'', 1932 [https://www.persee.fr/doc/rhmc_0996-2727_1934_num_9_15_3966_t1_0473_0000_2 Recensio critica] </ref>. *[[1835]]ː ultima moenia demoliuntur (maxima pars iam inter 1804 et 1809 diruta erat). Diarium ''L'Industriel Alsacien'' imprimi coepit. *[[1839]]ː Prima [[Ferrivia|linea ferriviaria]] Alsatica inter Mulhusiam et [[Thann]] peragitur. Tribus annis a patrono industriae Mulhusinae [[Nicolaus Koechlin|Nicolao Koechlin]] strata erat. Societas ''Koechlin & co'' [[Vaporitraha|machinas tractorias]] producit. *[[1841]]ː Linea ferriviaria inter [[Basilea|Basileam]] et Argentoratum perficitur<ref>[https://web.archive.org/web/20210910210824/http://bibliotheques.enseignementsup-recherche.gouv.fr/FR/tresors/0680115F/7/ Invitatio ad inaugurationem]</ref> et festive inauguratur. *[[1846]]ː inundationes ut prohiberet demarchus Aemilius Dollfus canalem effodi iussit quo nimietas aquae in flumine [[Helellus|Helello]] ad rivum ''Doller'' transferretur. *[[1847]]ː ob annonae caritatem seditiones ortae sunt quas milites auxilio accersiti sanguine effuso represserunt. Mortui sunt nonnulli. Haec eventa ''Bäckefest'' a Mulhusinis appellantur<ref>M. -.M. Kahan-Rabecq, "[https://www.persee.fr/doc/r1848_1155-8806_1937_num_34_160_1296 La crise des subsistances dans le Haut-Rhin à la veille de la Révolution de 1848 et la "Fête des Boulangers" à Mulhouse, 26 juin 1847]", ''Revue d'Histoire du XIXe siècle'', 1937ː 9-54</ref>. ==== Secunda Respublica et Secundum Imperium ==== [[Fasciculus:Schweissdissi.jpg|thumb|Statua "Schweissdissi" dicta ad laborem operariorum alludit.]] *[[1848]]ː ob angustias oeconomicas auxilia extraordinaria paupertatis leniendae causa decernuntur. Magna pecuniae summa subscriptione contribuitur. Nova [[synagoga]] aedificari coepit. ** 28 Septembrisː decretum nomen urbis mutavit. Non iam ''Mülhausen'' appellanda est sed ''Mulhouse''. ** 10 Decembrisː quamquam plerique Mulhusini pro [[Eugenius Cavaignac|Eugenio Cavaignac]] suffragium tulerunt [[Napoleo III (imperator Franciae)|Napoleo Bonaparte]] praeses [[secunda respublica (Francia)|secundae reipublicae Francicae]] electus est. * [[1851]]ː consilum communale veterem ecclesiam (cultui reformato destinatam) Sancti Stephani diruendam et novam stylo neogothico eodem loco aedificandam esse iussit. ** 21 Decembrisː [[Plebis scitum|plebiscito]] de [[Secundum Imperium Francicum|imperio Napoleonico]] restituendo Mulhusini mutationem non probaverunt (1800 suffragia adversa versus 1683 adnuentia). *[[1852]]ː mole rupta inundatio mediam urbem submersit. *[[1854]]ː magnum suburbium operariis destinatum (''Cité ouvrière'') aedificatur<ref>[https://web.archive.org/web/20210506060747/http://www.crdp-strasbourg.fr/data/patrimoine-industriel/mulhouse-19/cite_ouvriere.php?parent=25 Bnpa, Andreas Studer][https://web.archive.org/web/20211017135945/https://rutsch.eu/mulhouse-bale/mulhouse-la-cite-ouvriere/ La cité ouvrière de Mulhouse, un petit village dans la ville]. [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b102015153 Aspectus operariorum "civitatis" nono decimo saeculo].</ref>. [[Cholera]] multos homines necat. *[[1855]]ː catholici novam ecclesiam neogothicam aedificare incipiunt sancto Stephano dedicatam (ut ecclesia historica et reformata). *[[1857]]ː subpraefectura ex [[Altkirch]] Mulhusiam transfertur. *[[1858]]ː [[Tramen vectorium|tramen]] primum Lutetia Mulhusiam venit<ref>[https://web.archive.org/web/20211112142556/https://fr.linkfang.org/wiki/Ligne_de_Paris-Est_%C3%A0_Mulhouse-Ville Historia lineae ferriviariae]</ref>. *[[1868]]ː hortus zoologicus creatus<ref>[https://www.zoo-mulhouse.com/le-parc/histoire-du-parc/ Horti zoologici historia].</ref> *[[1870]]ː mense Iulio operarii secessionem faciunt et operam intermittunt. Rumor belli post dies decem seditioni finem imponit. Nam die 19 Iulii Francia Borussiae bellum indicit. ==== Mulhusia Theodesca ==== [[Fasciculus:Milhüüse àlta Markthàllagàss.JPG|thumb| Nomina viarum et Francogallice et Alsatice indicata.]] *[[1870]] 3 octobrisː [[Borussia|Borussiaci]] Mulhusiam intrant. A die 21 Novembris dilectus virorum 20 usque ad 40 annos natorum habent. Tum multi incolae per Helvetiam fugiunt<ref>Ernest Meininger, ''[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6583168g.r=Ernest%20Meininger%20%281852-1925%29?rk=236052;4 Mulhouse pendant la guerre de 1870-71. Notes prises au jour le jour par ***]'', Mulhusiae, 1895.</ref>. *[[1871]] 10 Maiiː [[Pax Francofurti|Pace Francofurti]] Mulhusia ceteraque Alsatia Germaniae ceditur. Cum eis nationalitatem eligere liceret, nonnulli Mulhusini qui Theodesci fieri recusabant in Franciam metropolitanam - ut [[Alfredus Dreyfus|Alfredi Dreyfus]] familia - aut in [[Algeria|Algeriam]] coloniam emigrarunt. Nonnulli tum frustra suadebant ut pagus Mulhusinus e cetera Alsatia exceptus confoederationi Helveticae adiungeretur. ** 7 Februariiː ''Neue Mülhauser Zeitung'' creatum, diarium Germanicum. * [[1871]]-[[1914]], aetas Theodisca dictaː Mulhusia in Terra imperiali Alsatia-Lotharingia (''Reichsland Elsass-Lothringen'') sita est cui ab anno 1879 ''Statthalter'' ("legatus") praeficitur. Mulhusiae sedet propraefectus (''Kreisdirektor'') Berolini designatus. Demarchus municipalis primum simili modo designabatur, ab anno vero 1896 a consiliariis municipalibus eligebatur. Alsatici legatos ad [[Diaeta Imperii Germanici|Diaetam Imperii Germanici]] (''Reichstag'') mittebantː Mulhusiae factio ''[[Factio socialis democratica Germaniae|SPD Elsass-Lothringen]]'' maxime pollebat. Multa aedificia publica quorum pleraque adhuc exstant tum sive erecta sive inaugurata sunt ut [[Valetudinarium|valetudinarium]] ''Hasenrain''<ref>[https://web.archive.org/web/20211112122949/http://sitemap.dna.fr/articles/200710/14/inauguration-du-hasenrain,mulhouse,000007714.php Hasenrain anno 1898 inauguratum, ''DNA'' 14 Octobris 2007] [https://web.archive.org/web/20211112123133/https://www.ghrmsa.fr/nos-sites/centre-hospitalier-du-hasenrain-de-mulhouse-626.html Situs interretialis hodiernus]</ref>, [[Cursus publicus|cursus publici]] curia<ref>Raymond Oberlé, ''Histoire de la poste à Mulhouse'', Alsatia, 1974.</ref>, [[Viridarium|viridaria]] publica ''Salvator''<ref>[https://web.archive.org/web/20211228223058/https://www.mulhouse.fr/bouger-sortir/parcs-et-jardins/parc-salvator/ Descriptio in municipali situ]</ref> et ''Steinbach''<ref>[https://web.archive.org/web/20211214023013/https://www.mulhouse.fr/bouger-sortir/parcs-et-jardins/square-steinbach/ Ibidem]</ref>, castra militum<ref>[https://web.archive.org/web/20211112125911/https://www.servirlepublic.fr/2008/09/900-logements-dans-les-anciennes-casernes-de-mulhouse/ "900 habitants dans les anciennes casernes de Mulhouse" Citiya]</ref>, Novus lacus navalis (''Nouveau Bassin'') qui portus Milhusinus usque ad annum 1962 fuit<ref>[https://web.archive.org/web/20211112125442/https://www.visit.alsace/234009059-Le-Nouveau-Bassin/ Visit Alsace]</ref>, scholae plures inprimis ad puellas<ref>Eric Ettwiller, "[https://journals.openedition.org/alsace/1622 L’essor de l’enseignement secondaire des filles en Alsace (1871-1918)]", ''Revue d'Alsace'', 2012(38)ː 191-223. [http://www.atlas.historique.alsace.uha.fr/fr/par-themes/156-les-ecoles-superieures-de-filles-en-alsace-1900-191718.html Puellarum scholae superiores in Alsatia 1900-17]. [https://www.lavieamulhouse.com/mulhouse/index.php?topic=12535.0 Schola superior catholica].</ref>, ecclesiae plures, mercatus tectus (1908)<ref>[https://www.jds.fr/agenda/manifestations/le-marche-fete-ses-100-ans-12307_A JDS 18 Octobris 2008]</ref>, balinea "Romana" anno 1912 coepta<ref>[https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/PA68000050 Base Mérimée]</ref>, carcer ampliatus qui usque ad mensem Novembrem anni 2021 in usu fuit.<ref>[https://www.lalsace.fr/faits-divers-justice/2021/11/10/maison-d-arret-de-mulhouse-la-longue-nuit-du-transfert-des-detenus ''L'Alsace'' 10 Novembris 2021]</ref>, [[Iudicium|iudicia]] (''Landgericht''<ref>[https://cartorum.fr/mulhausen-e-elsass-lothringen-schwarzwaldplatz-mit-landgericht-zeno-ansichtskarten-35539.html Vetus photographia]</ref> et ''Amtsgericht''<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-autres-monuments/tribunal-dinstance/ Photographiae in situ ''La Fonderie''].</ref>), ''tramway'' vaporarius (1882) et mox electricus (1894)<ref>[https://www.solea.info/decouvrir-solea/histoire-du-reseau Milhusinae vecturae historia].</ref>... Simul novae fabricae industriales ad [[Electricitas|electricitatem]] aut ad [[Aëroplanum|aeroplanorum]] constructionem (''Aviatik Automobil und Flugapparatefabrik''<ref>Bello orto fabrica in Germaniam translata est [https://web.archive.org/web/20211113151745/https://db0nus869y26v.cloudfront.net/fr/Aviatik]</ref>) aut [[photographia|photographiam]]<ref>Braun et compagnie Dornaci [https://data.bnf.fr/fr/14012307/braun_et_compagnie/fr.pdf BNF data]</ref> spectantes creantur. [[Metallum|Metalla]] [[Potassium|potassi]] non longe a Mulhusia ad septentrionem anno 1906 inveniuntur et statim exercentur (Gewerkschaft Amélie). Argentaria validissima Industriam fovent<ref>Nicolas Stoskopf, [https://halshs.archives-ouvertes.fr/halshs-01743669/document ''Une réussite méconnue: le Comptoir d'escompte de Mulhouse ...''], 2018.</ref>. Eodem tempore Francogalli [[Alfredus Dreyfus|Alfredi Dreyfus]] iudicio in duas partes velut discissi sunt qui miles Francogallicus Mulhusiae natus et [[Iudaei|iudaeus]] falso -ut mox liquit- accusatus et damnatus esset quod secreta militaria Germanis vendidisset. Erant qui innocentem damnatum pati nullo modo possent, cum alii nihil ita vitandum esse arbitrarentur ut rescisso iudicio militarium institutorum dignitatem polluere. *[[1877]]ː ''L'express Journal de Mulhouse'', novum diarium Francogallice et Theodisce impressum. ''L' Industriel Alsacien'' non iam editur. *[[1914]], 1 Iuniiː vicus finitimus Dornacum (circiter 11 000 inc.) in Mulhusiense commune incorporatur. ** mense Augustoː bello indicto Francogallicus exercitus Elisatiam quam celerrime recuperare cupiens bis Mulhusiam intrat<ref>[https://www.histoire-genealogie.com/Une-photo-rare-l-entree-des-troupes-francaises-dans-Mulhouse-en-aout-1914 Introitus photographice immortalitati traditus].</ref>, bis sese recipere cogitur. Nec per quattuor annos pugnae umquam longe ab urbe aberunt quoniam Francogallici [[Thann]] et [[Dannemarie (Rhenus Superior)|Dannemarie]] occupabant. Itaque pars incolarum et machinae industriae in Germaniam translatae sunt. *[[1918]], 17 novembrisː die septimo post [[Armistitium|armistitium]] demum exercitus generalis Hirschauer Mulhusiam intravit quae Francogallica urbs fuit usque ad annum [[1940]]. [[Sovieti]] qui iam ut in cetera Germania Mulhusiae instituebantur tum dissoluti. ==== Post 1918 ==== [[Fasciculus:Zup Mulhouse.jpg|thumb|Vicus "des coteaux".]] *[[1919|1919]]-[[1939]]ː tempus inter duo bella Mulhusinis difficile fuit quia oeconomia recessit. Novi vici ad iustos penates incolarum multitudini adsignandos aedificati sunt, ut "Civitas Drouot". *[[1932]], 29 decembrisː [[Statio ferriviaria|statio ferrviaria]] hodierna inauguratur. *[[1940]]ː post cladem a Francogallis acceptam Alsatia Germaniae statim adnexa et cum pago [[Badenia|Badensi]] coaluit in ''Reichsgau Oberrhein'' vel ''Baden-Elsass''. *[[1944]]ː 11 et 25 Maii necnon 3 et 11 Augusti impetus aerarii multa damna circa stationes ferriviarias praebuerunt et circiter .50 himines interfecerunt. **24 novembris Mulhusia liberata est. Anno 1944 multa damna ex aeriis impetibus acceperat. In suburbio septentrionali Germani restiterunt usque ad mensem Februarium anni [[1945]]. *[[1946]], 8 Maiiː [[aeroportus]] internationalis Basilea/Mulhusia prope [[Saint-Louis (Rhenus Superior)|Saint-Louis]] inauguratur<ref>[https://www.lalsace.fr/economie/2021/05/07/diaporama-1946-2021-l-euroairport-de-bale-mulhouse-fete-ses-75-ans ''L'Alsace''ː Diaporama]</ref>. *[[1947]]ː vicus [[Bourtzwiller]] in commume Mulhusinum incorporatur. *[[1956]]-[[1981]]ː [[Aemilius Muller]]<ref>[https://maitron.fr/spip.php?article145342 Dictionnaire biographique Le Maitron.]</ref>, [[Factio socialistica (Francia)|socialistarum]] factionis, fuit [[Demarchus|demarchus]]. Societatem electoralem cum aliis factionibus UNR et [[MRP]] fecerat. Tum novi vici ad habitationem renovandam aedificati sunt, ut vicus ''des Coteaux'' inter 1961 et 1976 aedificatus, qui novem milia incolarum hodie numerat. *[[1962]]ː societas Francica autocinetorum ''Peugeot'' in [[Commune|communi]] [[Sausheim]] fabricam aperuit quae hodieque maxima in [[Conurbatio|conurbio]] Mulhusino manet et plurimos operarios adhibet. *[[1973]]ː Turris Europae inaugurata, architecto Francisco Spoerry<ref>"[https://journals.openedition.org/insitu/20178 Le quartier et la tour de l’Europe à Mulhouse (1959-2015). Perspectives européennes d’un patrimoine transfrontalier]", In Situ Patrimoines, 2019(38)</ref>. In summa turri, tricesimo primo tabulato, [[Popina sellariola|popina sellariola]] et versatilis quae circuitum una hora peragebat et in omnes regiones conspectum insuperabilem hospitibus praebebat aptata erat<ref>[https://www.lalsace.fr/haut-rhin/2019/03/15/tour-de-l-europe-la-ville-veut-sauver-le-restaurant ''L'Alsace'' 15 Martii 2019]</ref>. Ita Milhusini post multa saecula cenationem rotundam [[Domus Aurea|aureae domus]] [[Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus|Neronianae]] imitabantur. Quae turris velut emblema urbis hodiernae et eius Europaeae vocationis facta est. *[[1975]]ː Universitas Alsatiae Superioris<ref>[https://www.uha.fr/fr/index.html Situs officialis]</ref> (UHA, ''Université de Haute Alsace'') creata *[[1986]]ː Societas industriae mechanicae SACM cessat<ref>[https://www.dna.fr/culture-loisirs/2020/08/13/diaporama-sacm-une-histoire-unique-depuis-1826 Diaporama]</ref>. Illis annis omnes fabricae textilium cessant et multi victum amittunt. Mulhusiae quoque [[Campi oeconomici|campus secundarius]] [[Campus tertiarius|tertiario campo]] via cedere coeperat. *[[2007]]ː pars universitatis (iura, scientiae societatis) in vetere officina fundendorum metallorum (''Fonderie'') ad hoc ipsum renovata collocata est<ref>[https://www.uha.fr/fr/uha-1/campus-environnement/campus-fonderie.html#! Campus Fonderie]</ref>. *[[2009]]ː Diuturnas post difficultates<ref>[https://www.usinenouvelle.com/article/dmc-en-redressement-judiciaire-et-vers-le-demantelement.N24041 ''L'Usine nouvelle'', 5 mai 2008]</ref> DMC (''Dollfus Mieg et compagnie'') anno 1746 creata foro cessit. Bona societatis per sequestres iudicio designatos venumdantur. *[[2011]]ː [[Tramen vectorium|tramen celerrimum]] (TGVː ''train à grande vitesse'') Mulhusiam cum Lutetia et Lugduno coniungit. *[[2020]]ː a mense Februario usque ad mensem Aprilem [[Pestilentia|pestilentia]] e [[COVID-19|COVID19]] nata ex coetu [[Ecclesia Evangelica|Evangelico]] Mulhusiae maxime saeviit atque inde in ceteram Franciam disseminata est<ref>[https://www.francetvinfo.fr/sante/maladie/coronavirus/mulhouse-un-rassemblement-evangeliste-a-lorigine-de-lepidemie-en-france_3890375.html France Info 29 Martii 2020.] [https://www.ouest-france.fr/grand-est/mulhouse-68100/covid-19-un-an-apres-le-rassemblement-a-mulhouse-les-evangeliques-eprouves-par-la-deferlante-7124975 Ouest France 20/01/2021].</ref>. Militare valetudinarium portatile Mulhusiae erectum est<ref>[https://www.lemonde.fr/planete/article/2020/03/23/coronavirus-voici-a-quoi-ressemble-l-hopital-militaire-installe-a-mulhouse_6034110_3244.html ''France Bleu'' 23 Martii 2020.]</ref> et multi aegri homines in vicinas civitates (Germaniam, Helvetiam...) curandi gratia transportati suntː adeo epidemiae valetudinarium locale impar fuitǃ *[[2024]] Mulhusia octingentesimum annum urbis creatae celebrat<ref>[https://www.mplusinfo.fr/une-annee-de-fete-pour-celebrer-les-800-ans-de-mulhouse-mulhouse/ Une année de fête pour célébrer les 800 ans de Mulhouse]</ref> == Fasti demarchorum a bello 1870/1 == * [[Jean Mieg-Koechlin]] (1872–1887) * [[Karl Hack]] (1887–1901) * [[Josué Wick]] (1901–1902) * [[Emil Kayser]] (1902–1908) * [[Auguste Klug]] (1908–1913) * [[Alfred Wolff]] (1913–1914) * [[Joseph Cossmann]] (1914–1918) * [[Alfred Wolff]] (1919–1923) * [[Emile Rémy]] (1923–1925) * [[Auguste Wicky]] (1925–1940) * [[Philippe Herbold]] (1940) * [[Paul Maas]] (1940–1944) * [[Lucien Gander]] (1947–1953) * [[Jean Wagner]] (1953–1956) * [[Émile Muller]] (1956–1981) * [[Joseph Klifa]] (1981–1989) * [[Jean-Marie Bockel]] (1989–2010) * [[Jean Rottner]] (2010–2017) * [[Michèle Lutz]] (2017-2026) * [[Frédéric Marquet]] (ab anno 2026) == Quae visenda sint == === De museis === [[Fasciculus:Bugatti Type 35B 001.jpg|thumb|Bugatti 1924 (Museum Autocinetorum).]] Anno [[2008]] Mulhusia ''Ville d'art et d'histoire'' (urbs artium et historiae<ref>[https://web.archive.org/web/20231208232627/https://www.mulhouse.fr/decouvrir/patrimoine/histoire-de-la-ville/ Situs municipalis]</ref>) publice appellata est quia patrimonium municipio magnae curae erat. Simul domus patrimonii<ref>[https://web.archive.org/web/20220203184248/https://www.mulhouse.fr/bouger-sortir/culture/maison-patrimoine/ Situs interretialis]</ref> (''Maison du patrimoine'') creata est quae expositiones ad urbanam historiam pertinentes proponit. Multa musea Mulhusiae inveneris quae ad historiam technicarum plerumque spectant, ut aequum erat in urbe fabricarum industria nota. * '''Museum Autocinetorum''' (''Cité de l'automobile'') e collectione privata fratrum Schlumpf natum et in fabrica quondam textili collocatum circa 450 [[Autocinetum|autocineta]] exponit<ref>[https://web.archive.org/web/20210329084528/https://www.mulhouse-alsace.fr/culture-tourisme/musees/cite-de-lautomobile-collection-schlumpf/ Situs interretialis]</ref> ab anno 1878 inter quae 120 Bugatti recensentur (nam fabrica autocinetorum Bugatti apud [[Molsheim]] in Elisatia olim fuit). * '''Museum Nationale Ferriviae''' (''Cité du train''), maximum in Europa [[Ferrivia|ferriviae]] deditum museum<ref>[https://web.archive.org/web/20110903122907/http://www.citedutrain.com/fr/train/ Situs interretialis]. [https://web.archive.org/web/20110824002358/http://www.citedutrain.com/fr/train/626-collections/ Hic clarissimas machinas inspicere potes]</ref>. Iam anno 1969 decretum, anno 1976 in locum hodiernum transfertur. *'''Electropolis'''<ref>[https://www.musee-electropolis.fr/musee-electropolis/expositions-et-collections Situs interretialis]</ref>ː Museum [[Electricitas|electricitatis]] et energiae. Ibi inter alias ingentes aut ingeniosas machinas [[rotor|rotorem]] ex [[Ergasterium atomicum Fessenheim|ergasterio atomico]] [[Fessenheim]] videris. *'''Museum Vestium impressarum''' (''Musée de l'impression sur étoffes''), nono decimo saeculo creatum memoriam fabricarum textilium retinet quae iam octavo decimo saeculo Mulhusiensibus prosperitatem et famam parabant. Colores et ornamenta per [[Prelum typographicum|praela]] quaedam telis imprimebantur<ref>[https://www.musee-impression.com/ Situs interretialis]</ref>. *'''Museum Chartarum pictarum''' (''Musée du papier peint'')ː non Mulhusiae sed in vico [[Rixheim]] ad Mulhusiam positum est ubi octavo decimo saeculo fabricator Mulhusiensis telarum pictarum filio suo officinam chartarum pictarum condidit, fabricam Zuber<ref>[https://www.zuber.fr/fr/historique-zuber Historia fabricae Zuber].</ref>. Non tantum chartas ex illa officina sed pulcherrima exemplaria ex omni Francia exponunt. *'''Museum Historicum''' in antiquo palatio urbano collocatum ubi pactum unionis subscriptum est. [[Hortus zoologicus|Horto zoologico]]<ref>[https://www.zoo-mulhouse.com/le-parc/animaux/ Situs interretialis]</ref> quoque municipium gloriatur decimo nono saeculo iam condito qui hodie [[Species in discrimen adducta|speciebus extinctione minatis]] praecipuam operam dat et varias collaborationes ad eas tuendas iniit<ref>[https://www.zoo-mulhouse.com/protection-des-especes/conservation-programmes-de-recherche/]</ref>. === De monumentis === Haec aedificia catalogo Monumentorum Historicorum Franciae inscripta sunt<ref>[https://www.commune-mairie.fr/monuments-historiques/mulhouse-68224/ Catalogus monumentorum historicorum] [https://web.archive.org/web/20201029185137/https://www.tourisme-mulhouse.com/uploads/pdf/batiments-prestigieux.pdf Eadem cum notitia historica]</ref>ː turris Diaboli<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-monuments-du-centre/tour-du-diable/ Historia Francogallice audienda].</ref>, vestigia moenium (''Bollwerk''), ecclesia mediaevalis et templum Sancti Stephani<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-monuments-du-centre/temple-saint-etienne/ Photographiae et descriptio Francogallice audienda]</ref>, capella Sancti Iohannis<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-monuments-du-centre/chapelle-saint-jean/ Descriptio Francogallice legenda et audienda]</ref>, curia "Catenarum"<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-monuments-du-centre/cour-des-chaines/ Descriptio Francogallice adienda et photographiae]</ref>, curia "Lotharingiae"<ref>[https://web.archive.org/web/20211228225654/https://www.mulhouse.fr/wp-content/uploads/2020/04/Exposition-larch%C3%A9ologie-raconte-lhistoire-de-la-Cour-de-Lorraine.pdf Historia per archaeologiam restituta]</ref>, curia municipalis<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-monuments-du-centre/hotel-de-ville-musee-historique/ UHA Les monuments du centre]</ref>, domus Mieg<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-monuments-du-centre/maison-mieg/ UHA Domus Mieg Francogallice descripta]</ref>, balinea municipalia<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-monuments-du-centre/bains-municipaux/ Descriptio Francogallice audienda et photographiae]</ref>, iudicia aetate Theodesca aedificata<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-autres-monuments/tribunal-de-grande-instance/ UHA Tribunal de grande instance]</ref>, synagoga<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-monuments-du-centre/synagogue/ Descriptio Francogallice audienda]</ref>, ecclesia catholica Sancti Stephani<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-monuments-du-centre/eglise-saint-etienne/ Descriptio Francogallice audienda]</ref>, statua ''Schweissdissi'' (1905)<ref>[https://web.archive.org/web/20211116102943/https://www.schweissdissi.com/la-statue-du-schweissdissi/son-histoire/ Confraternitas "Schweissdissi]</ref>, aedificium anulare (1955)<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-monuments-du-centre/batiment-annulaire/ UHAː photographiae et descriptio Francogallice audienda]</ref> aliaeque veteres domus privatae. === [[Ars viaria]] (''Street art'') === [[Fasciculus:20170805 279 mulhouse.jpg|thumb|Ars viariaː falsae [[fenestra|fenestrae]] et [[scalae portatiles]] in muro caeco pictae. Paene verae videntur.]] Ut in Helvetia Mulhusiae in caecis muris picturas varias inveneris. Iam sexto decimo saeculo muri curiae municipalis picti erant et octavo decimo saeculo exeunte Matthaeus Mieg "le Chroniqueur" dictus, pictor optimus, frontem domus suae picturis oculos fallentibus ornavit (''maison Mieg''). Non tantum manentes picturae sunt sed in nonnullis muris unoquoque mense artifices nova opera creant atque vulgo admiranda praebent<ref>[https://www.bing.com/images/search?q=street+art+mulhouse&qpvt=street+art+mulhouse&form=IGRE&first=1&tsc=ImageBasicHover Imaginum collectio][https://web.archive.org/web/20211027100546/https://apps.tourisme-alsace.info/photos/mulhouse/photos/234010299-street_art_a_mulhouse.pdf Catalogus praecipuorum operum]</ref>. == Demographia == [[Fasciculus:Einwohnerentwicklung von Mülhausen.svg|thumb|Numerus incolarum ab anno 1700 crescens.]] Recensio incolarum his duobus proximis saeculis fuit haecː * [[1800]]ː6 018 [[1806]]ː8 053 [[1821]]ː9 603 *[[1831]]ː13 300 [[1836]]ː16 932 [[1841]]ː20 129 [[1846]]ː29 415 [[1851]]ː29 574 [[1856]]ː45 981 [[1861]]ː45 587 [[1866]]ː58 773 * [[1871]]ː52 892 [[1875]]ː58 513 [[1880]]ː63 629 [[1885]]ː69 759 [[1890]]ː76 892 [[1895]]ː82 986 [[1900]]ː89 118 [[1905]]ː94 498 * [[1910]]ː95 041 [[1921]]ː99 226 [[1926]]ː99 892 [[1931]]ː99 534 [[1936]]ː96 697 [[1946]]ː87 655 [[1954]]ː99 079 [[1962]]ː108 995 * [[1968]]ː116 336 [[1975]]ː117 013 [[1982]]ː112 157 [[1990]]ː108 357 [[1999]]ː110 359 [[2006]]ː110 514 [[2011]]ː110 351 [[2016]]ː108 399 [[2018]]ː108 942 [[2023]]ː104 978 Nono decimo saeculo ob [[Industrializatio|industrializationem]] numerus incolarum quattuordecies multiplicatus est<ref>[https://web.archive.org/web/20211030082034/http://www.crdp-strasbourg.fr/data/patrimoine-industriel/mulhouse-19/croissance.php BNPA Croissance démographique]</ref>. Minuitur tempore bellorum (1866–1871 et 1910-1921<ref>Quod in statisticis celatur quia Dornacum anno 1910 commune sui generis erat.</ref> 1936–1946) sed etiam ob [[Discrimen oeconomicum|angustias oeconomicas]] (1846–1851, 1866–1871 et inter 1931 et 1936 necnon 1975–1990). Vicesimo primo saeculo numerus stabilis manet quia res oeconomica non iam crescit et multi in circumiacentibus [[Commune|communibus]] domos singulas habitare malunt. Incrementum inter 1910 et 2021 vicena per centena non superat. Maximus fuit numerus tempore [[Petroleum|petrolei]] pretium exardescens (1973) antecedente. Maxime [[Cosmopolitanismus|cosmopolitanam]] esse gloriatur urbs Mulhusia quae 136 nationalitates diversas<ref>[https://www.dailymotion.com/video/xb6nl9 Clip]</ref> in territorio suo recensuit. Olim extranei e [[Polonia]] et [[Italia]] plerumque veniebant, nunc plurimi sunt qui ex [[Turcia]] et [[Algeria]] veniunt<ref>[https://www.insee.fr/fr/statistiques/2020954?sommaire=2106113&geo=COM-68224 Census extraneorum Mulhusiae]. [https://www.linternaute.com/ville/mulhouse/ville-68224/demographie Mulhusienses statistice digesti]</ref>. == Clari cives == === Nati === * [[1728]] - [[Ioannes Henricus Lambert]], mathematicus [[Berolinum|Berolini]] mortuus anno 1777 * [[1788]] - [[Godefridus Engelmann]], chromolithographiae inventor ibidem mortuus anno 1839 * [[1859]] - [[Alfredus Dreyfus]], [[miles]] (mortuus [[1935]])<ref>[https://www.francebleu.fr/infos/culture-loisirs/mulhouse-rend-hommage-au-capitaine-dreyfus-avec-un-monument-square-steinbach-1475998058 Statua militis Dreyfus Mulhusiae inaugurata]</ref> * [[1866]] - [[Alfredus Werner]], mortuus 1919. [[Praemium Nobelianum chemiae|Praemio Nobeliano]] in chemia anno [[1913]] honoratus est. * [[1912]] - [[Franciscus Spoerry]], architectus, mortuus anno 1999. === Educati === *[[Albertus Schweitzer]] 1875-1965, ''abitur'' Mulhusiae absolvit. == Notae == <references /> [[Fasciculus:Tour de l'Europe (Mulhouse) (1).jpg|thumb|[[Turris]] Europae, insigne hodiernae urbis velut in trivio positae inter Franciam, Germaniam, Helvetiam.]] == Plura legere si cupis == === Diaria et periodica vetera === * [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb343699219/date ''Bulletin du Musée historique de Mulhouse'', 1876-1980 apud Gallica] * [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb34405381g/date ''Bulletin de la Société industrielle de Mulhouse'' 1829-1939 apud Gallica] * [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb32772298w/date.item ''L'Expressː journal de Mulhouse'' 1884-1914 apud Gallica] * [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb32791266f/date ''L'Industriel alsacien : journal de l'industrie, du commerce et de l'agriculture'' 1835-1877 apud Gallica] * [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb34424059n/date ''Oberelsässische Landeszeitung(1897-)'' 1914-1918 apud Gallica] * [https://data.bnf.fr/fr/34539556/der_mulhauser_arbeiterfreund/ ''Der Mülhauser Arbeiterfreund'' 1890-1911] * [https://gallica.bnf.fr/services/engine/search/sru?operation=searchRetrieve&version=1.2&collapsing=disabled&query=%28dc.title%20all%20%22M%C3%BClhauser%20Tagblatt%22%29%20and%20arkPress%20all%20%22cb34424068m_date%22&rk=21459;2 ''Mülhauser Tagblatt'' 1914-1918 apud Gallica] *[https://data.bnf.fr/fr/atelier/41947652/mulhauser_und_elsasser_anzeiger/ ''Mülhauser und Elsässer Anzeiger'' 1892-1905] * [https://data.bnf.fr/34424063/mulhauser_volksblatt/ ''Mülhauser Volksblatt'' 1919-1942] *[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb32822970k/date ''Neue Mülhauser Zeitung'' 1914-1918 apud Gallica] === Eruditorum dissertationes === * Isabelle Bernier, ''[https://books.openedition.org/pumi/34666 Négoce et industrie à Mulhouse au XVIIIe siècle (1696-1798)]'', Presses Universitaires du Midi, 2008. ** "[https://journals.openedition.org/alsace/1561 Négoce et industrie à Mulhouse au XVIIIe siècle]", ''Revue d'Alsace'', 2006ː 487-496 * Stephan Jonas, "[https://books.openedition.org/pul/14651 Structures industrielles et politique urbaine à Mulhouse au xixe siècle (1798-1870)]" in ''Construire la ville'', Presses Universitaires de Lyon, 1983ː 87-115 ** "[https://www.persee.fr/doc/rgest_0035-3213_1985_num_25_2_1578 La ville industrielle : questions d'identité]", ''Revue Géographique de l'Est'', 1985ː 231-240 * Georgius Livet et Raimundus Oberlé, ''Histoire de Mulhouse : des origines à nos jours'', Argentorati, Ed. des "Dernières nouvelles d'Alsace, 1977 [https://www.persee.fr/doc/assr_0335-5985_1980_num_49_2_1217_t1_0283_0000_4 Recensio critica] *Ernest Meininger, ''Histoire de Mulhouse de ses origines à nos jours'', Mulhusiae, 1923. *Bernhard Metz, "[https://journals.openedition.org/alsace/990 Essai sur la hiérarchie des villes médiévales d’Alsace (1250-1350). 2e partie]", ''Revue d’Alsace'', 2008: 129-167 *Raymond Oberlé, "[https://www.persee.fr/doc/ahess_0395-2649_1960_num_15_5_420668 L'histoire de l'éducation, contribution à l'histoire sociale : l'exemple de Mulhouse]", ''Annales'', 1960ː 963-973 ** ''L'enseignement à Mulhouse de 1798 à 1870'', Parisiis, Les Belles Lettres, 1961 ** ''Histoire de la poste à Mulhouse'', Alsatia, 1974 ** ''Mulhouse ou La genèse d'une ville'', Editions du Rhin, 1985 ** ''Mulhouse : panorama monumental et architectural des origines à 1914'', Argentorati, 1983 ** ''Les relations entre la Confédération Helvétique et son alliée la République de Mulhouse pendant la Guerre de Trente Ans'', Cadurci, 1961 *''Florence Ott, "[https://www.persee.fr/doc/acths_0000-0001_2005_act_127_5_5191 L’enseignement technique : un souci constant de la société industrielle de Mulhouse]", ''Actes des congrès nationaux des sociétés historiques et scientifiques'', 2005ː 153-163 ** ''La Société industrielle de Mulhouse, 1826-1876 : ses membres, son action, ses réseaux'', Argentorati, 1999 ** ''La société industrielle de Mulhouse au temps de l'empire allemand, 1871-1918'', Mulhusiae, 2004 * Nicolas Stoskopf, "[https://hal.science/hal-01272292/document Industrialisation et désindustrialisation à Mulhouse, une trajectoire singulière (XVIIIe-XXe siècles)]", ''Annuaire historique de Mulhouse'', 2007: 73-79. *David Tournier, "[https://journals.openedition.org/alsace/135 La construction des deux Saint-Etienne. Un catalyseur des crispations interconfessionnelles à Mulhouse (1830-1866)]", ''Revue d’Alsace'', 2010: 71-99 *Marie-Claire Vitoux, "[https://www.persee.fr/doc/hes_0752-5702_1995_num_14_4_1792 Éthique protestante et philanthropie libérale : le cas mulhousien au XIXe siècle]", ''Histoire, économie & société'', 1995ː 595-607 *Léonard-Georges Werner, ''Topographie historique du vieux Mulhouse'', Massiliae, 1979 (prima editio 1949) {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Rheni Superioris|Index communium praefecturae Rheni Superioris]] == Coniunctiones communium == * [[Fasciculus:Flag of Germany.svg|20px|Germania]] [[Cassella]], [[Germania]], ab 1965 == Nexus externi == {{CommuniaCat|Mulhouse|Mulhusiam}} * {{INSEE commune|68224|de=Mulhusia}} * [http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=24395 De hoc communi apud Cassini] * [http://www.mulhouse.fr/ Huius communis pagina interretialis] * {{LHH|7089|auctor=Nicolas Schreck}} [[Categoria:Communia Praefecturae Rheni Superioris]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Rheni superioris]] [[Categoria:Mulhusia|!]] k67bef0w8j7ntd96ateyb70av9wqhhb 3975682 3975681 2026-07-30T11:31:10Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Fasti demarchorum a bello 1870/1 */ 3975682 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Assemblage mulhouse.jpg|thumb|upright=1|Imagines variae Mulhusiae captae]] [[Fasciculus: Map commune FR insee code 68224.png|upright=1|thumb|Mulhusia: communis tabula]] '''Mulhusia'''<ref>[https://latin_latin.en-academic.com/40555/MULHUSIA_vulgo_MULHAUSEN Hofmann J. Lexicon universale]</ref> vel '''Mulhusium Alsatiae'''<ref>[https://web.archive.org/web/20211003125053/https://www.mulhouse.fr/wp-content/uploads/2019/01/N3-Plan-Merian.pdf Mulhusium Alsatiae] anno 1642 et apud Graesse, [http://www.columbia.edu/acis/ets/Graesse/contents.html Orbis Latinus] . [http://mateo.uni-mannheim.de/camenaref/hofmann/hof2/s0470a.html Dict. Hofman], infima pagina sub lemmate Helellus.</ref>. ([[Francogallice]] ''Mulhouse'', [[Alsatiane]] ''Mìlhüsa'', Theodisce ''Mülhausen'', a nomine [[Theodisce|Theodisco]] 'molinam' significante, tamquam "domus molaris") est [[urbs]] et [[commune]] [[Francia|Francicum]] 106 341 incolarum (anno [[2021]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Rhenus Superior|Rheni Superioris]] in [[Communitas Europaea Alsatiae|Communitate Europaea Alsatiae]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]], quae a die [[1 Ianuarii]] [[2016]] priores regiones [[Alsatia (regio Franciae recentior)|Alsatiam]] [[Campania-Arduenna|Campaniam Arduennam]] et [[Lotharingia (regio Franciae recentior)|Lotharingiam]] colligit, prope fines [[Germania|Germaniae]] et [[Helvetia|Helvetiae]]. Quamquam numero incolarum et viribus oeconomicis in Rheno Superiore longe praestat, quia pars Franciae nondum erat tum cum [[praefectura|praefecturae]] (''départements'') tempore [[Res novae Francicae|Magnae Rei Novae]] creatae sunt, Mulhusia non praefecturae sedem habet, sed tantum subpraefecturae. Quocirca antiqua [[Colmaria]] primum locum retinuit. == Geographia == Mulhusia in [[Sundgovia]] septentrionali propter ultimos monticulos [[Iura (mons)|montis Iurae]] (''Rebberg''), iam tamen in planitie Alsatiae sita est. Aqua abundatː hodie duobus rivis adluitur, [[Helellus|Hellelo]] et Doller qui intra fines urbis confluunt, et [[Canalis|canale]] [[Rhodanus|Rhodanum]] cum [[Rhenus|Rheno]] coniungente. Olim moenia urbis triplici fossa aquae plena circumdabantur et artifices rivis intra muros fluentibus ad varia opera utebantur. In primis vis aquae [[Pistrinum|pistrinorum]] rotas circumagebat. Hodie aqua trans urbem canalizatur et canales saepe tecti sunt. Nam usque ad nonum decimum saeculum [[Inundatio|inundationes]] frequentes erant in loco antiquitus uliginoso. [[Clima continentale|Caelum semicontinentale]] estː aestates calidae et apricae sunt, hiemes frigidae. Altitudo inter 232 et 338m. Latitudo 47°45S. == Historica == Inter annos [[1347]] et [[1798]], Mulhusia erat parva [[respublica]] plerumque cum [[Helvetia|pagis Helveticis]] consociata, quae inter [[1523]] et [[1529]] [[Reformatio|religionem reformatam]] sibi elegit. Die 15 Martii [[1798]] tandem Mulhusienses sese volentes Franciae dederunt<ref>Ernest Meininger, ''[https://www.numistral.fr/ark:/12148/bpt6k9420368z.image Le traité de réunion de Mulhouse à la France]'', 1910</ref>, cuius finibus undique circumventi erant. A [[saeculum 18|saeculo octavo decimo]] atque maxime nono decimo [[Fabrica (officina)|fabricis]] textilibus atque chemicis, mox etiam mechanicis urbs innotuit. Telas [[Linum xylinum|xylinas]] variis coloribus pictas, quas ''indiennes'' ("Indica") tum vocabant, per totum orbem terrarum disseminabant, eo facilius quo earum fabricatio in Francia usque ad annum 1759 vetabatur<ref>[http://www.republique-de-mulhouse.net/indiennes.htm Museum vestium impressarum]</ref>. Simul numerus incolarum uno saeculo duodecies multiplicatus est, operariis e circumiacentibus regionibus adfluentibus. Inter annos [[1871]] et [[1918]] una cum cetera [[Elisatia]] Mulhusia [[Imperium Germanicum (1871-1918)|imperio Germanico]] inclusa est. Adeo a ceteris Franciae urbibus differebat ut "[[Mancunium]] Francogallicum" vulgo appellaretur. === Aevo medio === * Ineunte nono saeculo ''Mulhinuson'' vicus inter bona [[Vallis Masonis|Monasterii Masonis]] memoratur. Ob paludem ille locus antiquius vix habitatus fuisse videtur. Aliquantulum enim abest castellum Romanum antiquum "Uruncis" in [[Itinerarium Antonini Augusti|Itinerario Antonino]] memoratus, hodie [[Hilciacum]]. [[Fasciculus:Mulhouse-Chapelle Saint-Jean.jpg|thumb|Domus hospitalium Sancti Ioannis (saeculum XIII)]] * Anno [[1003]] imperator Germanicus [[Henricus II (imperator)|Henricus II]] Mulhusiam ceteraque bona abbatiae Sancti Stephani episcopo [[Argentoratum|Argentoratensi]] concedit. *Duodecimo saeculo imperator [[Fridericus I (imperator)|Fridericus I]] bis ([[1153]] et [[1186]]) Mulhusiae moratus est ut e [[Colophon (litterae)|colophone]] duorum actorum apparet. * [[1223]]ː Episcopus Argentoratensis Bertholdus de Teck et [[Rex Romanorum|rex Romanorum]] [[Henricus II (rex Siciliae)|Henricus VII]] varia iura Mulhusiae inter se partiuntur. * [[1224]] Prima moenia circa urbem aedificantur: quocirca urbis conditae annus a quibusdam habetur. *[[1246]] Cum imperator [[Fridericus II (imperator)|Fridericus II]] excommunicatus esset episcopus Argentoratensis Mulhusia potitur et castellum ibi aedificat. *[[1261]]ː Mulhusini societatem cum comite [[Rudolphus I|Rudolpho Habsburgo]] inierunt adversus dominum suum episcopum Argentoratensem cuius castellum combusserunt - e quo duae turres hodie exstant - et praefectum eius in carcerem coniecerunt. * Tertio decimo saeculo [[Franciscani]] et [[Ordo Teutonicus|ordo Teutonicus]] et [[Ordo Hospitalis|hospitales sancti Iohannis]] Mulhusiae domum habent. Eodem saeculo Mulhusia moenibus circumdata est et urbs appellari coepit. *[[1265]]ː Episcopus [[Basilea|Basiliensis]] Mulhusinos (qui spiritualiter ab illo administrabantur) excommunicavit. Nec magis obtemperavere Mulhusini. *[[1268]]ː [[Ordo Sancti Augustini|Ordo Eremitarum Sancti Augustini]] conventum Mulhusiae condit. *[[1275]]ː Beneficio [[Rudolphus I|Rodolphi imperatoris]] [[Habsburgi]] Mulhusia [[Urbes imperiales|urbs imperialis]] libera fit. *[[1293]]ː [[Adolphus Nassovius]] statuta [[Commune|communalia]] Mulhusinis donat. Circa idem tempus artificum corpora quattuor et mox sex tribus (agricolae, vinitores, vestiarii, marescalci vel fabri, pistores, lanii) creant, quibus magistri (''Zunftmeister'') praesunt. * Quarto decimo saeculo ineunte magistratus municipales ecclesiam Sancti Stephani ampliare decernunt. Illo tempore urbem administrant praefectus (imperatoris legatus), consilia iuniorum et seniorum, magistri tribuum seniores et iuniores. * [[1308]]ː[[Rex Romanorum|rex Romanorum]] [[Henricus VII (imperator)|Henricus VII]] episcopo Argentoratensi [[Molsheim]] et [[Mutzig]] dat in compensationem iurum quae Mulhusiae amiserat. Ita lis tandem composita est. * [[1323]]ː primum foedus inter Basilienses et Mulhusinos. * [[1326]]ː bellum inter municipium et nonnullas gentes nobiles ortum est. [[Dux|Dux Austriae]] [[Albertus II (discretiva)|Albertus II]] Mulhusiam expugnavit et diripiendam sociis tradidit. Mox tamen pax facta est. * [[1354]]ː [[Carolus IV (imperator)|imperator Carolus IV]] ''[[Decapolis|Decapolim]]'' creat, decem civitates imperiales liberas Alsatiae confoederans. E quibus una erat Mulhusia. Eodem anno seditiones et rixae fuerunt inter nobiles et artifices ortae, ut tum paene quotannis solebat fieri. Etiam tum enim [[Nobilitas|nobiles]] in civitate praepollebant. * [[1407]]ː Burgenses Mulhusini praefecturam imperialem cum omnibus eius iuribus redemerunt, ita parvam rempublicam instituentes. *[[1417]]ː Mulhusini ab [[Sigismundus Luxemburgicus|rege Romanorum Sigismundo]] ius triplicis fossae circa moenia deducendae impetrant. * [[1437]]ː vicos vicinos [[Hilciacum]] et Modenheim a dominis de [[Wurtemberga|Wurtemberga]] 3020 florinis emunt. Ita fines reipublicae Milhusinae prolatantur. * [[1444]]/[[1445|45]] Exeunte [[Bellum Centum Annorum|bello centum annorum]] mercennarii milites ''Armaniaci'' vel ''Ecorcheurs'' dicti Alsatiam invadunt et Mulhusiam frustra oppugnant. Burgenses [[Nobilitas|nobiles]] qui Armaniacis favebant ex urbe expulerunt, unde diuturna simultas orta est. Secundum [[Chronica|chronicam]] Mulhusia tum 1500 incolas numerabat. === Temporibus modernis (1453-1789) === [[Fasciculus:Mulhouse - Town hall.jpg|thumb|Curia municipalis sedecimi saeculi.]] [[Fasciculus:Klapersteinmulhouse.jpg|thumb|Klappersteinː lapis quem homines maledici circa collum gerere per urbem debebant.]] *[[1466]]ː bellum "sex denariorum"ː nobiles nuper expulsi urbi bellum inferunt et [[Hilciacum]] diripiunt. Quia [[Domus Habsburgensis|Habsburgi]] illos nobiles adiuvabant [[Decapolis|decapolitani]] sociis auxilium ferre formidabant. Tum Mulhusini societatem cum [[Pagus|pagis Helveticis]] [[Solutrium|Solutriensi]] et Basiliensi ineunt, qui praesidium mittunt. *[[1468]]ː Mulhusini victi ab Austriacis obsidentur. Secundum pactum Basilienses et Solutrienses cum magno exercitu auxilio venerunt et obsidionem solverunt. Pax de "Waldshut". *[[1469]]ː [[Archidux|archidux Austriacus]] [[Sigismundus (archidux Austriae)|Sigismundus]] possessiones in Alsatia superiore [[Ducatus Burgundiae|duci Burgundiae]] [[Carolus Temerarius|Carolo Temerario]] pretio tradidit. Qui magnum [[Baiulus|baiulum]] in ea regione Petrum de Hagenbach designavit. [[Petrus de Hagenbach]] Mulhusinos frustra hortabatur ut nobilibus damna pensarent. Simul atrociter agebat in dominio suo. *[[1476]]ː Petrus de Hagenbach [[Brisacum Novum|Brisaci]] morte damnatus supplicio adficitur. Archidux Sigismundus possessiones in Alsatia a Burgundiis redimit. *[[1506]]ː ab Austriacis et [[Maximilianus I (imperator)|Maximiliano]] lacessita ut sese cum ceteris possessionibus Habsburgorum coniungeret; Mulhusia societatem confoederationis Helveticae iniit libertatis servandae causa. *[[1512]]/[[1515]]ː Respublica Milhusina milites in Italiam mittit qui in exercitu Helvetico pluribus proeliis adversus Francogallos interfuerunt (e.g. [[1513]]ː [[pugna apud Novariam]], 1515ː [[Pugna Marignana|pugna Marignana]]), opem papae [[Iulius II|Iulio II]] ferentes. *[[1516]]ː pax perpetua inter Helvetios Mulhusinosque ex una parte et Franciam ex altera. *[[1521]] 7 Iuliiː confoederati Helvetici Mulhusiae conventum habent ubi societatem mutuam renovant. *[[1522]]ː Mulhusini cum ceteris Helvetis regem Francorum [[Franciscus I (rex Francorum)|Franciscum I]] in [[Ducatus Mediolanensis|ducatum Mediolanensem]] sequuntur. Pugna apud Novaram. Victi sunt, Francia Mediolanensem ducatum amisit. *[[1523]]ː cultus reformatus. [[Evangelium]] sermone Germanico in urbe praedicare per edictum magistrorum licet. *[[1526]], 30 Iuliiː fidem dant et accipiunt a pagis reformatis, [[Basilea (pagus)|Basilea]], [[Berna (pagus)|Berna]], [[Ticinum (pagus)|Ticino]]. Eodem anno [[Wolfgangus Capito]] et [[Iohannes Oecolampadius]] pastores reipublicae Milhusinae praestant. *[[1528]]ː ecclesia Sancti Stephani omnibus imaginibus sacris spoliatur. *[[1535]]ː bellum inter pagos reformatos et pagos catholicos. Pax iurata omnibus pagis ius religionis suae custodiendae concedit. *[[1547]]ː [[Carolus V (imperator)|imperator Carolus Quintus]] Mulhusiam non iam imperialem urbem esse fatetur. *[[1551]]ː [[Curia municipalis]] incendio deletur. Statim nova curia ibidem aedificata est quae hodieque exstat. *[[1557]]-[[1564]] typographus Petrus Fabritius (hoc est vulgo Peter Schmid) Mulhusiae libros imprimit<ref>[https://www.numistral.fr/fr/impressions-mulhousiennes-du-16e-siecle Numistral]</ref> *[[1576]]ː prima mentio in actis poenae ''Klapperstein'' (hoc est "garrulorum lapis") dictae et in vetere iure Mulhusino notabilisː hunc lapidem XXV librarum e collo feminarum maledicarum appendebant atque eas ita per urbem in tergo asini sedentes [[Nundinae|nundinarum]] die circumagebant<ref>Augustus Stoeber, ''[https://books.google.fr/books?id=y9NNAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Notice historique sur le Klapperstein ou la pierre des mauvaises langues, suivie de quelques mots sur le supplice de la lapidation par Auguste Stoeber... Avec 1 pl. représentant le Klapperstein de Mulhouse]'', [[Colmaria|Colmariae]], 1856. Ludovicus Schwartz, "[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9634178n/f157.item Quelques recherches sur le 'Klapperstein' de Mulhouse]", ''Bulletin du Musée historique'', 1913ː 137-156. Jean Gessler, "[https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1942_num_21_1_1641 Le port des pierres de justice]", ''Revue belge de Philologie et d'Histoire'', 1942ː 113-139</ref>. Hic lapis hodie muro curiae municipalis cum titulo explanatorio affixus est. Etenim octavo decimo saeculo exeunte obsolevit hoc supplicium. *[[1580]]ː [[Michael Montanus]] urbem visit et in diario peregrinationis curiae municipalis picturas laudat<ref>[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1512444t.image ''Journal du voyage de Michel de Montaigne en Italie, par la Suisse et l'Allemagne en 1580 et 1581'' apud Gallica]</ref>. * [[1586]]ː pagi catholici legatos Mulhusinos in [[Diaeta (discretiva)|diaeta]] confoedrationis sedere vetant. *[[1587]]ː dissensiones civiles iamdiu Mulhusiae saeviunt. Burgenses tum consilium evertunt et novum consilium eligunt. Quinque pagi reformati exercitum mittunt et die 15 iunii urbem expugnant. Victores consiliarios priores restituunt. *[[1590]]ː coniuratio Matthiae Finingeri [[Exsilium|exsulibus]] Mulhusinis et pagis catholicis fretiː primo victores coniurati deinde ex urbe expulsi sunt. 13 burgenses morte damnati sunt. *[[1594]]ː pestilentiae cuiusdam 600 victimae recensentur. *[[1602]]ː legati Mulhusini societatem cum Francia renovant. *[[1618]]ː incipit [[Bellum triginta annorum|bellum triginta annorum]]. Mulhusini qui exercitum imperialem timent praesidium a pagis Helveticis reformatis flagitant. *[[1623]]ː Mulhusia primam monetam propriam (''Thaler'') cudit cum inscriptione MONETA NOVA MILHUSINA ex una parte et EX VNO OMNIS NOSTRA SAL(vs) ex altera<ref>[https://www.cgb.fr/mulhouse-ecu-ou-thaler-refrappe-du-xviiie-siecle-ttb-,bfe_385105,a.html Apud cgb.fr].</ref> *[[1632]]-[[1634]]ː Suecii regionem vastant. Multi in urbem confugiunt ubi pestis saevit. *[[1635]]ː Mulhusini ducem de Rohan et Francogallorum praesidium accipiunt. *[[1640]]ː Iacobus Henricus Petri, urbis scriba et mox ''burgmeister'' ("burgi magister"), [[Chronica|chronicam]] Mulhusinam<ref>Jakob-Heinrich Petri, ''[https://archive.org/details/bub_gb_ms4-AAAAcAAJ Der Stadt Mülhausen Geschichten : im Anfang des 17. Jahrhundert geschrieben; mit einem Plan der Stadt, wie sie im Jahr 1642 war]'', Mulhouse, Baret, 1838.</ref>, multorum annorum opus, perfecit et pocillo aureo a Magno Consilio urbis donatus est. E qua chronica historici posteriores ut ab uberiore fonte hauserunt. *[[1642]]ː scalptor Matthias Merian qui ''Topographiae Helvetiae'' operam dabat formam urbis publicavit<ref>[https://www.mulhouse.fr/wp-content/uploads/2025/01/N3-Plan-Merian.pdf Mulhusium Alsatiae] anno 1642.</ref>. * [[1648]] [[24 Octobris]] - [[Pax Westphalica]] [[Monasterium (Germania)|Monasterii]] [[Osnabruga]]eque facta bello triginta annorum finem imposuit. [[Austria|Austrorum]] possessiones in Alsatia ad regem Francorum transeunt. Mulhusini qui socii Francorum in bello fuerant libertatem et foedus cum pagis Helveticis servant. * [[1674]] mense decembriː [[Henricus de la Tour d'Auvergne, Vicecomes Turennae|Henricus de Turenne]], [[Marescalcus|Marescalcus]] [[Francia]]e in Alsatiam irrumpit et exercitum Sacri Imperii apud Mulhusiam in loco ''Galgenberg'' appellato vincit<ref>CRDP Argentoratense, [https://web.archive.org/web/20211008120213/http://www.crdp-strasbourg.fr/data/geographie/cartes/pdf/campagnes_turenne.pdf L’Alsace, province-frontière : les campagnes de Turenne ...]</ref>. * [[1692]]ː pugna ad ''Steenkerque'' commissa auxilia a Mulhusinis Francogallis missa magna damna acceperuntː omnes centuriones occisi sunt. * [[1701]]ː [[Calendarium Gregorianum|calendarium Gregorianum]] Mulhusiae ut in ceteris pagis reformatis tum demum institutum est. Primus anni dies fuit [[12 Ianuarii]]. * [[1734]]ː Francogalli cohortes [[Custodes Helvetici|custodum Helvetorum]] ad regem tuendum creaverunt. Mulhusini suam cohortem praestiterunt a Christiano Friderico Waldner von Freundstein ductam<ref>Expositio in Museo historico habitaː [https://web.archive.org/web/20211008113016/https://www.mulhouse.fr/wp-content/uploads/2018/12/Exposition-Waldner-de-Freundstein.pdf ''Les Waldner de Freundstein'']</ref>. * [[1734]]ː lis cum ceteris pagis Helveticis oritur utrum burgensibus Mulhusinis ad curias aliorum pagorum in causis civilibus provocare liceat an iudicia curiae Mulhusinae sine provocatione sint. * [[1740]]ː Magnum Consilium reformaturː 18 triumviris (Germanice ''Dreier'') additis nunc 78 consiliarios numerat. De omnibus provocationibus cognoscit et omnium officiorum publicorum candidatos designat. Omnes locationes operum publicorum in futurum per licitationem fieri iubentur. Austriacus exercitus Alsatiam invaditː multi incolae vicini Mulhusiam confugiunt et pagi [[Berna (pagus)|Bernensis]] et [[Turicensis (pagus)|Turicensis]] praesidia sociis mittunt. Mulhusini duas novas cohortes custodum Helveticorum Francogallis praebent. * [[1746]]ː Medicus Petrus Risler primus [[Bibliothecarius|biliothecarius]] urbis creatur. Eodem anno Samuel Koechlin, Ioannes Iacobus Schmalzer, Ioannes Henricus Dollfus primam telarum pictarum officinam Mulhusiae creant<ref>[https://www.dmc.com/fr/p-dmc-histoire.html#null Histoire de DMC]. "[https://www.lefigaro.fr/societes-francaises/2008/04/30/04010-20080430ARTFIG00246-deux-siecles-et-demi-d-histoire-et-plus-de-trente-ans-de-descente-aux-enfers-.php Deux siècles et demi d'histoire et plus de trente ans de descente aux enfers]", ''Le Figaro'', 30 Aprilis 2008.</ref>. Mox secunda (1752), tertia (1754); quarta (1756), quinta (1758), sexta (1762) sequuntur. * [[1764]]ː eo anno quattuor novae telarum pictarum officinae creatae sunt, sequenti anno duaeː ita tum duodecim efficiebant<ref>Isabelle Bernier (2008).</ref>. * [[1788]] 22 Maiiː quaestio abolita est. === Temporibus recentioribus (post 1789) === [[Fasciculus:Blason Mulhouse.svg|thumb|Insigne urbis Mulhusiae [[pistrinum|molendini]] rotam praebens.]] * [[1791]]ː [[Rhenus superior|Praefectura Rheni Superioris]] in vicis reipublicae Mulhusinae finitimis, quia non Francogallici sed extranei iuris urbs erat, portoria instituit et transeuntes merces vectigalibus onerat. * [[1792]] 20 Augustiː cohortes Helveticae decreto [[Conventus Legislativus|Conventus Legislativi]] dimittuntur. Annona difficilior fit. * [[1794]] [[Consilium salutis publicae]] Mulhusinorum angustias mitigat. Frumentum in Helvetia et Germania emere eis licet. Per omnes illos annos Mulhusia legatos Lutetiam mittit, foedus de commercio icturos fustra sperantes. * [[1796]]ː ob difficultates cum Francia [[Hilciacum|Hilciacenses]] secessionem faciunt. * [[1798]]ː 3 ianuarii Consilium Magnum deditionem ad Franciam probat (97 suffragiis versus 5). Diebus sequentibus omnia bona communia veneunt et pretium eorum inter incolas, qui tum 6018 erant, dividitur. ** 29 Ianuariiː foedus unionis cum Francia Mulhusiae signatus burgensibus recitatur et probatur. ** 11 Februarii = [[Calendarium republicanum Francicum|XXII Pluviosi anni VI]]ː [[Directorium (Francia)|Directorium Francicum]] foedus unionis ratum facit. Quod idem facit Consilium Seniorum die 1 Martii (VI Ventosi). ** 15 Martiiː feriae unionis eventum celebrant. ==== Mulhusia Francogallicaː Directorium et Primum Imperium ==== * [[1799]]ː theatrum a comoedis quibusdam Francogallis creatur (antea nefas erat fabulas scaenicas in urbem inducere). * [[1800]]ː Iohannes Michel Hofer primus magistratus municipalis (Francogallice ''Maire'') creatus est. Iam tum enim Mulhusia commune vel municipium fuit. * [[1803]]ː cultum catholicum in vetere ecclesia [[Ordo Fratrum Minorum|Franciscanorum]] celebrare licet. * [[1805]]ː notarii lingua Francica uti iubentur. * [[1807]]ː Antonius Spoerlin secundus demarchus designatur. *[[1809]]-[[1810]]ː Prima [[machina vaporaria]] in officina Dornacensi<ref>Dornacum hodie pars Mulhusiae (ab anno 1914) est, tum vero vicus suburbanus.</ref> [[Textile|textilium fabricatorum]] Dollfus & Mieg. Turres moenium demoliuntur. * [[1811]]ː Iosue Koechlin tertius urbis [[Demarchus|demarchus]] creatur in Antonii Spoerlin locum. Captivi Hispanici canalem inter Rhodanum et Rhenum effodiuntː pars Mulhusiensis iam anno 1812 peragitur. * [[1813]] mense decembri victo [[Napoleo I (imperator Francogallorum)|Napoleone]] urbs ab [[Austria|Austriacis]] occupatur. * [[1814]]ː [[Valetudinarium|Valetudinaria]] [[Russia|Russica]] et Austriaca in urbe instituuntur. Pestilentia [[Typhus (morbus)|typhi]] incolas opprimit qui pecuniam et victum victoribus insuper praestare coguntur. * [[1815]]ː post [[Proelium Waterlooense|proelium Waterloense]] Mulhusinos oportuit inter iunium et novembrem mensem hostes denuo hospitare. Eodem anno [[Godefridus Engelmann|Godefroy Engelmann]] officinam [[Lithographia|lithographicam]] creavit ubi primus anno 1837 imagines lithographicas et coloratas edidit ([[chromolithographia]]). <ref>''[https://ia800106.us.archive.org/13/items/rapportsurlalith00enge/rapportsurlalith00enge.pdf Rapport sur la lithographie introduite en France par G. Engelmann de Mulhausen, Haut-Rhin. Adressé a la Société d'encouragement de Paris par l'auteur, membre de la Société le 20 octobre 1815]''.[https://web.archive.org/web/20211017034356/http://elec.enc.sorbonne.fr/imprimeurs/node/24301 Biographia G. Engelmann apud [[Schola chartarum|Scholam Chartarum]] ]. [https://www.numistral.fr/fr/tresors/vue-de-mulhouse-publiee-par-engelmann-pere-fils-mulhouse-vers-1842 Mulhusia anno 1842 a Godefrido Engelmann et eius filio chromolithographice depicta].</ref>. Item prima fabrica Mulhusina [[Chemia|chemicorum]] aperta est. ==== Regna Ludovici XVIII et Caroli X ==== [[Fasciculus:Station-provisoire-Mulhouse-1839-.jpg|thumb|Prima [[Statio ferriviaria|statio ferriviaria]] (1839).]] [[Fasciculus:Strasbourg-Bâle gare de Mulhouse.jpg|thumb|Statio ferriviaria circa 1842.]] * [[1815]] 14 Septembrisː [[Ludovicus XVIII]] Iohannem Henricum Dollfus demarchum (''maire'') designat in locum Iosue Koechlin. * [[1816]]ː duo milia Austriacorum Mulhusiae castra ponunt. Novus demarchus designaturː Alexander Petrus Moll. * [[1818]] 17 octobrisː Austriaci Mulhusia abeunt. *[[1826]] "Societas industriae" (''Société industrielle'')<ref>[https://www.sim.asso.fr/la-sim/son-histoire/fondateurs/ Les fondateurs ("conditores") de la SIM]. [http://www.sim.asso.fr/ Situs officialis]</ref> instituitur quae [[Innovatio|innovationem]] in oeconomia et technica et commercio promoveat. Prosperitati Mulhusinae nono decimo saeculo multum contulit. **Nova pars urbi additur e formosis domibus cum arcuationibus consistens (''Nouveau Quartier''), patronis industriae et ditioribus destinata<ref>[https://web.archive.org/web/20210911113213/http://www.crdp-strasbourg.fr/data/patrimoine-industriel/mulhouse-19/nouveau_quartier.php BNPA André Studer]</ref>. ** Societas ''Koechlin & Co.'' officinam fundendis metallis (''fonderie'', Germanice ''Giesserei'') creat, quae postea SACM (''Société Alsacienne de constructions mécaniques'') appellata est et usque ad finem vicesimi saeculi floruit<ref>Nicolaus Stoskopf, ''[https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-00544984/document André Koechlin & Cie, SACM, Wärtsilä, histoire de la Fonderie (D’Giesserei) à Mulhouse (1826-2007)]'', 2010.</ref>. *[[1828]]ː Rex [[Carolus X (rex Franciae)|Carolus X]] Mulhusiam visitans urbem "industriae Francogallicae caput" esse proclamavit<ref>Marie-Claire Vitoux, "[https://www.persee.fr/doc/hes_0752-5702_1998_num_17_2_1986 Une entrée royale au XIXe siècle : Charles X à Mulhouse en 1828]", ''Histoire, économie & société'', 1998ː 287-298</ref>. Eodem anno Curia commercii (''Chambre de commerce'') instituitur quae sequentibus annis multas scholas creabit in quibus [[Chemia|chemia]], delineatio industrialis, commercium doceantur necnon Museum historiae naturalis. *[[1829]]ː canalis navigabilis Mulhusiam cum [[Rhenus|Rheno]] coniungit. Ita [[Carbo|carbo]] invehi potest. *[[1830]]ː bibliotheca municipalis creata *[[1831]]ː [[Inundatio|inundatio]] maxima<ref>CRESAT, ''[https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-00530802/document Mulhouse (Haut-Rhin, France) face au risque majeur : Approche systémique et interdisciplinaire de la protection contre les inondations]'', 2010</ref>. *[[1832]]ː pestis [[Cholera|cholerae]] saevit. [[Argentaria]] municipalis "parsimoniae" (''Caisse d'Epargne'') creata. *[[1834]]ː [[Canalis]] [[Rhodanus|Rhodanum]] cum [[Rhenus|Rheno]] coniungens inauguraturː portus Mulhusinus iam ab anno 1829 officinis textilibus ceterisque [[Industrializatio|industrialibus]] inceptis materiam necessariam praebere potuit<ref> Uhry (Alfred), ''Le Port de Mulhouse'', 1932 [https://www.persee.fr/doc/rhmc_0996-2727_1934_num_9_15_3966_t1_0473_0000_2 Recensio critica] </ref>. *[[1835]]ː ultima moenia demoliuntur (maxima pars iam inter 1804 et 1809 diruta erat). Diarium ''L'Industriel Alsacien'' imprimi coepit. *[[1839]]ː Prima [[Ferrivia|linea ferriviaria]] Alsatica inter Mulhusiam et [[Thann]] peragitur. Tribus annis a patrono industriae Mulhusinae [[Nicolaus Koechlin|Nicolao Koechlin]] strata erat. Societas ''Koechlin & co'' [[Vaporitraha|machinas tractorias]] producit. *[[1841]]ː Linea ferriviaria inter [[Basilea|Basileam]] et Argentoratum perficitur<ref>[https://web.archive.org/web/20210910210824/http://bibliotheques.enseignementsup-recherche.gouv.fr/FR/tresors/0680115F/7/ Invitatio ad inaugurationem]</ref> et festive inauguratur. *[[1846]]ː inundationes ut prohiberet demarchus Aemilius Dollfus canalem effodi iussit quo nimietas aquae in flumine [[Helellus|Helello]] ad rivum ''Doller'' transferretur. *[[1847]]ː ob annonae caritatem seditiones ortae sunt quas milites auxilio accersiti sanguine effuso represserunt. Mortui sunt nonnulli. Haec eventa ''Bäckefest'' a Mulhusinis appellantur<ref>M. -.M. Kahan-Rabecq, "[https://www.persee.fr/doc/r1848_1155-8806_1937_num_34_160_1296 La crise des subsistances dans le Haut-Rhin à la veille de la Révolution de 1848 et la "Fête des Boulangers" à Mulhouse, 26 juin 1847]", ''Revue d'Histoire du XIXe siècle'', 1937ː 9-54</ref>. ==== Secunda Respublica et Secundum Imperium ==== [[Fasciculus:Schweissdissi.jpg|thumb|Statua "Schweissdissi" dicta ad laborem operariorum alludit.]] *[[1848]]ː ob angustias oeconomicas auxilia extraordinaria paupertatis leniendae causa decernuntur. Magna pecuniae summa subscriptione contribuitur. Nova [[synagoga]] aedificari coepit. ** 28 Septembrisː decretum nomen urbis mutavit. Non iam ''Mülhausen'' appellanda est sed ''Mulhouse''. ** 10 Decembrisː quamquam plerique Mulhusini pro [[Eugenius Cavaignac|Eugenio Cavaignac]] suffragium tulerunt [[Napoleo III (imperator Franciae)|Napoleo Bonaparte]] praeses [[secunda respublica (Francia)|secundae reipublicae Francicae]] electus est. * [[1851]]ː consilum communale veterem ecclesiam (cultui reformato destinatam) Sancti Stephani diruendam et novam stylo neogothico eodem loco aedificandam esse iussit. ** 21 Decembrisː [[Plebis scitum|plebiscito]] de [[Secundum Imperium Francicum|imperio Napoleonico]] restituendo Mulhusini mutationem non probaverunt (1800 suffragia adversa versus 1683 adnuentia). *[[1852]]ː mole rupta inundatio mediam urbem submersit. *[[1854]]ː magnum suburbium operariis destinatum (''Cité ouvrière'') aedificatur<ref>[https://web.archive.org/web/20210506060747/http://www.crdp-strasbourg.fr/data/patrimoine-industriel/mulhouse-19/cite_ouvriere.php?parent=25 Bnpa, Andreas Studer][https://web.archive.org/web/20211017135945/https://rutsch.eu/mulhouse-bale/mulhouse-la-cite-ouvriere/ La cité ouvrière de Mulhouse, un petit village dans la ville]. [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b102015153 Aspectus operariorum "civitatis" nono decimo saeculo].</ref>. [[Cholera]] multos homines necat. *[[1855]]ː catholici novam ecclesiam neogothicam aedificare incipiunt sancto Stephano dedicatam (ut ecclesia historica et reformata). *[[1857]]ː subpraefectura ex [[Altkirch]] Mulhusiam transfertur. *[[1858]]ː [[Tramen vectorium|tramen]] primum Lutetia Mulhusiam venit<ref>[https://web.archive.org/web/20211112142556/https://fr.linkfang.org/wiki/Ligne_de_Paris-Est_%C3%A0_Mulhouse-Ville Historia lineae ferriviariae]</ref>. *[[1868]]ː hortus zoologicus creatus<ref>[https://www.zoo-mulhouse.com/le-parc/histoire-du-parc/ Horti zoologici historia].</ref> *[[1870]]ː mense Iulio operarii secessionem faciunt et operam intermittunt. Rumor belli post dies decem seditioni finem imponit. Nam die 19 Iulii Francia Borussiae bellum indicit. ==== Mulhusia Theodesca ==== [[Fasciculus:Milhüüse àlta Markthàllagàss.JPG|thumb| Nomina viarum et Francogallice et Alsatice indicata.]] *[[1870]] 3 octobrisː [[Borussia|Borussiaci]] Mulhusiam intrant. A die 21 Novembris dilectus virorum 20 usque ad 40 annos natorum habent. Tum multi incolae per Helvetiam fugiunt<ref>Ernest Meininger, ''[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6583168g.r=Ernest%20Meininger%20%281852-1925%29?rk=236052;4 Mulhouse pendant la guerre de 1870-71. Notes prises au jour le jour par ***]'', Mulhusiae, 1895.</ref>. *[[1871]] 10 Maiiː [[Pax Francofurti|Pace Francofurti]] Mulhusia ceteraque Alsatia Germaniae ceditur. Cum eis nationalitatem eligere liceret, nonnulli Mulhusini qui Theodesci fieri recusabant in Franciam metropolitanam - ut [[Alfredus Dreyfus|Alfredi Dreyfus]] familia - aut in [[Algeria|Algeriam]] coloniam emigrarunt. Nonnulli tum frustra suadebant ut pagus Mulhusinus e cetera Alsatia exceptus confoederationi Helveticae adiungeretur. ** 7 Februariiː ''Neue Mülhauser Zeitung'' creatum, diarium Germanicum. * [[1871]]-[[1914]], aetas Theodisca dictaː Mulhusia in Terra imperiali Alsatia-Lotharingia (''Reichsland Elsass-Lothringen'') sita est cui ab anno 1879 ''Statthalter'' ("legatus") praeficitur. Mulhusiae sedet propraefectus (''Kreisdirektor'') Berolini designatus. Demarchus municipalis primum simili modo designabatur, ab anno vero 1896 a consiliariis municipalibus eligebatur. Alsatici legatos ad [[Diaeta Imperii Germanici|Diaetam Imperii Germanici]] (''Reichstag'') mittebantː Mulhusiae factio ''[[Factio socialis democratica Germaniae|SPD Elsass-Lothringen]]'' maxime pollebat. Multa aedificia publica quorum pleraque adhuc exstant tum sive erecta sive inaugurata sunt ut [[Valetudinarium|valetudinarium]] ''Hasenrain''<ref>[https://web.archive.org/web/20211112122949/http://sitemap.dna.fr/articles/200710/14/inauguration-du-hasenrain,mulhouse,000007714.php Hasenrain anno 1898 inauguratum, ''DNA'' 14 Octobris 2007] [https://web.archive.org/web/20211112123133/https://www.ghrmsa.fr/nos-sites/centre-hospitalier-du-hasenrain-de-mulhouse-626.html Situs interretialis hodiernus]</ref>, [[Cursus publicus|cursus publici]] curia<ref>Raymond Oberlé, ''Histoire de la poste à Mulhouse'', Alsatia, 1974.</ref>, [[Viridarium|viridaria]] publica ''Salvator''<ref>[https://web.archive.org/web/20211228223058/https://www.mulhouse.fr/bouger-sortir/parcs-et-jardins/parc-salvator/ Descriptio in municipali situ]</ref> et ''Steinbach''<ref>[https://web.archive.org/web/20211214023013/https://www.mulhouse.fr/bouger-sortir/parcs-et-jardins/square-steinbach/ Ibidem]</ref>, castra militum<ref>[https://web.archive.org/web/20211112125911/https://www.servirlepublic.fr/2008/09/900-logements-dans-les-anciennes-casernes-de-mulhouse/ "900 habitants dans les anciennes casernes de Mulhouse" Citiya]</ref>, Novus lacus navalis (''Nouveau Bassin'') qui portus Milhusinus usque ad annum 1962 fuit<ref>[https://web.archive.org/web/20211112125442/https://www.visit.alsace/234009059-Le-Nouveau-Bassin/ Visit Alsace]</ref>, scholae plures inprimis ad puellas<ref>Eric Ettwiller, "[https://journals.openedition.org/alsace/1622 L’essor de l’enseignement secondaire des filles en Alsace (1871-1918)]", ''Revue d'Alsace'', 2012(38)ː 191-223. [http://www.atlas.historique.alsace.uha.fr/fr/par-themes/156-les-ecoles-superieures-de-filles-en-alsace-1900-191718.html Puellarum scholae superiores in Alsatia 1900-17]. [https://www.lavieamulhouse.com/mulhouse/index.php?topic=12535.0 Schola superior catholica].</ref>, ecclesiae plures, mercatus tectus (1908)<ref>[https://www.jds.fr/agenda/manifestations/le-marche-fete-ses-100-ans-12307_A JDS 18 Octobris 2008]</ref>, balinea "Romana" anno 1912 coepta<ref>[https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/PA68000050 Base Mérimée]</ref>, carcer ampliatus qui usque ad mensem Novembrem anni 2021 in usu fuit.<ref>[https://www.lalsace.fr/faits-divers-justice/2021/11/10/maison-d-arret-de-mulhouse-la-longue-nuit-du-transfert-des-detenus ''L'Alsace'' 10 Novembris 2021]</ref>, [[Iudicium|iudicia]] (''Landgericht''<ref>[https://cartorum.fr/mulhausen-e-elsass-lothringen-schwarzwaldplatz-mit-landgericht-zeno-ansichtskarten-35539.html Vetus photographia]</ref> et ''Amtsgericht''<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-autres-monuments/tribunal-dinstance/ Photographiae in situ ''La Fonderie''].</ref>), ''tramway'' vaporarius (1882) et mox electricus (1894)<ref>[https://www.solea.info/decouvrir-solea/histoire-du-reseau Milhusinae vecturae historia].</ref>... Simul novae fabricae industriales ad [[Electricitas|electricitatem]] aut ad [[Aëroplanum|aeroplanorum]] constructionem (''Aviatik Automobil und Flugapparatefabrik''<ref>Bello orto fabrica in Germaniam translata est [https://web.archive.org/web/20211113151745/https://db0nus869y26v.cloudfront.net/fr/Aviatik]</ref>) aut [[photographia|photographiam]]<ref>Braun et compagnie Dornaci [https://data.bnf.fr/fr/14012307/braun_et_compagnie/fr.pdf BNF data]</ref> spectantes creantur. [[Metallum|Metalla]] [[Potassium|potassi]] non longe a Mulhusia ad septentrionem anno 1906 inveniuntur et statim exercentur (Gewerkschaft Amélie). Argentaria validissima Industriam fovent<ref>Nicolas Stoskopf, [https://halshs.archives-ouvertes.fr/halshs-01743669/document ''Une réussite méconnue: le Comptoir d'escompte de Mulhouse ...''], 2018.</ref>. Eodem tempore Francogalli [[Alfredus Dreyfus|Alfredi Dreyfus]] iudicio in duas partes velut discissi sunt qui miles Francogallicus Mulhusiae natus et [[Iudaei|iudaeus]] falso -ut mox liquit- accusatus et damnatus esset quod secreta militaria Germanis vendidisset. Erant qui innocentem damnatum pati nullo modo possent, cum alii nihil ita vitandum esse arbitrarentur ut rescisso iudicio militarium institutorum dignitatem polluere. *[[1877]]ː ''L'express Journal de Mulhouse'', novum diarium Francogallice et Theodisce impressum. ''L' Industriel Alsacien'' non iam editur. *[[1914]], 1 Iuniiː vicus finitimus Dornacum (circiter 11 000 inc.) in Mulhusiense commune incorporatur. ** mense Augustoː bello indicto Francogallicus exercitus Elisatiam quam celerrime recuperare cupiens bis Mulhusiam intrat<ref>[https://www.histoire-genealogie.com/Une-photo-rare-l-entree-des-troupes-francaises-dans-Mulhouse-en-aout-1914 Introitus photographice immortalitati traditus].</ref>, bis sese recipere cogitur. Nec per quattuor annos pugnae umquam longe ab urbe aberunt quoniam Francogallici [[Thann]] et [[Dannemarie (Rhenus Superior)|Dannemarie]] occupabant. Itaque pars incolarum et machinae industriae in Germaniam translatae sunt. *[[1918]], 17 novembrisː die septimo post [[Armistitium|armistitium]] demum exercitus generalis Hirschauer Mulhusiam intravit quae Francogallica urbs fuit usque ad annum [[1940]]. [[Sovieti]] qui iam ut in cetera Germania Mulhusiae instituebantur tum dissoluti. ==== Post 1918 ==== [[Fasciculus:Zup Mulhouse.jpg|thumb|Vicus "des coteaux".]] *[[1919|1919]]-[[1939]]ː tempus inter duo bella Mulhusinis difficile fuit quia oeconomia recessit. Novi vici ad iustos penates incolarum multitudini adsignandos aedificati sunt, ut "Civitas Drouot". *[[1932]], 29 decembrisː [[Statio ferriviaria|statio ferrviaria]] hodierna inauguratur. *[[1940]]ː post cladem a Francogallis acceptam Alsatia Germaniae statim adnexa et cum pago [[Badenia|Badensi]] coaluit in ''Reichsgau Oberrhein'' vel ''Baden-Elsass''. *[[1944]]ː 11 et 25 Maii necnon 3 et 11 Augusti impetus aerarii multa damna circa stationes ferriviarias praebuerunt et circiter .50 himines interfecerunt. **24 novembris Mulhusia liberata est. Anno 1944 multa damna ex aeriis impetibus acceperat. In suburbio septentrionali Germani restiterunt usque ad mensem Februarium anni [[1945]]. *[[1946]], 8 Maiiː [[aeroportus]] internationalis Basilea/Mulhusia prope [[Saint-Louis (Rhenus Superior)|Saint-Louis]] inauguratur<ref>[https://www.lalsace.fr/economie/2021/05/07/diaporama-1946-2021-l-euroairport-de-bale-mulhouse-fete-ses-75-ans ''L'Alsace''ː Diaporama]</ref>. *[[1947]]ː vicus [[Bourtzwiller]] in commume Mulhusinum incorporatur. *[[1956]]-[[1981]]ː [[Aemilius Muller]]<ref>[https://maitron.fr/spip.php?article145342 Dictionnaire biographique Le Maitron.]</ref>, [[Factio socialistica (Francia)|socialistarum]] factionis, fuit [[Demarchus|demarchus]]. Societatem electoralem cum aliis factionibus UNR et [[MRP]] fecerat. Tum novi vici ad habitationem renovandam aedificati sunt, ut vicus ''des Coteaux'' inter 1961 et 1976 aedificatus, qui novem milia incolarum hodie numerat. *[[1962]]ː societas Francica autocinetorum ''Peugeot'' in [[Commune|communi]] [[Sausheim]] fabricam aperuit quae hodieque maxima in [[Conurbatio|conurbio]] Mulhusino manet et plurimos operarios adhibet. *[[1973]]ː Turris Europae inaugurata, architecto Francisco Spoerry<ref>"[https://journals.openedition.org/insitu/20178 Le quartier et la tour de l’Europe à Mulhouse (1959-2015). Perspectives européennes d’un patrimoine transfrontalier]", In Situ Patrimoines, 2019(38)</ref>. In summa turri, tricesimo primo tabulato, [[Popina sellariola|popina sellariola]] et versatilis quae circuitum una hora peragebat et in omnes regiones conspectum insuperabilem hospitibus praebebat aptata erat<ref>[https://www.lalsace.fr/haut-rhin/2019/03/15/tour-de-l-europe-la-ville-veut-sauver-le-restaurant ''L'Alsace'' 15 Martii 2019]</ref>. Ita Milhusini post multa saecula cenationem rotundam [[Domus Aurea|aureae domus]] [[Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus|Neronianae]] imitabantur. Quae turris velut emblema urbis hodiernae et eius Europaeae vocationis facta est. *[[1975]]ː Universitas Alsatiae Superioris<ref>[https://www.uha.fr/fr/index.html Situs officialis]</ref> (UHA, ''Université de Haute Alsace'') creata *[[1986]]ː Societas industriae mechanicae SACM cessat<ref>[https://www.dna.fr/culture-loisirs/2020/08/13/diaporama-sacm-une-histoire-unique-depuis-1826 Diaporama]</ref>. Illis annis omnes fabricae textilium cessant et multi victum amittunt. Mulhusiae quoque [[Campi oeconomici|campus secundarius]] [[Campus tertiarius|tertiario campo]] via cedere coeperat. *[[2007]]ː pars universitatis (iura, scientiae societatis) in vetere officina fundendorum metallorum (''Fonderie'') ad hoc ipsum renovata collocata est<ref>[https://www.uha.fr/fr/uha-1/campus-environnement/campus-fonderie.html#! Campus Fonderie]</ref>. *[[2009]]ː Diuturnas post difficultates<ref>[https://www.usinenouvelle.com/article/dmc-en-redressement-judiciaire-et-vers-le-demantelement.N24041 ''L'Usine nouvelle'', 5 mai 2008]</ref> DMC (''Dollfus Mieg et compagnie'') anno 1746 creata foro cessit. Bona societatis per sequestres iudicio designatos venumdantur. *[[2011]]ː [[Tramen vectorium|tramen celerrimum]] (TGVː ''train à grande vitesse'') Mulhusiam cum Lutetia et Lugduno coniungit. *[[2020]]ː a mense Februario usque ad mensem Aprilem [[Pestilentia|pestilentia]] e [[COVID-19|COVID19]] nata ex coetu [[Ecclesia Evangelica|Evangelico]] Mulhusiae maxime saeviit atque inde in ceteram Franciam disseminata est<ref>[https://www.francetvinfo.fr/sante/maladie/coronavirus/mulhouse-un-rassemblement-evangeliste-a-lorigine-de-lepidemie-en-france_3890375.html France Info 29 Martii 2020.] [https://www.ouest-france.fr/grand-est/mulhouse-68100/covid-19-un-an-apres-le-rassemblement-a-mulhouse-les-evangeliques-eprouves-par-la-deferlante-7124975 Ouest France 20/01/2021].</ref>. Militare valetudinarium portatile Mulhusiae erectum est<ref>[https://www.lemonde.fr/planete/article/2020/03/23/coronavirus-voici-a-quoi-ressemble-l-hopital-militaire-installe-a-mulhouse_6034110_3244.html ''France Bleu'' 23 Martii 2020.]</ref> et multi aegri homines in vicinas civitates (Germaniam, Helvetiam...) curandi gratia transportati suntː adeo epidemiae valetudinarium locale impar fuitǃ *[[2024]] Mulhusia octingentesimum annum urbis creatae celebrat<ref>[https://www.mplusinfo.fr/une-annee-de-fete-pour-celebrer-les-800-ans-de-mulhouse-mulhouse/ Une année de fête pour célébrer les 800 ans de Mulhouse]</ref> == Fasti demarchorum a bello 1870/1 == * [[Iohannes Mieg-Koechlin]] (1872–1887) * [[Carolus Hack]] (1887–1901) * [[Iosua Wick]] (1901–1902) * [[Aemilius Kayser]] (1902–1908) * [[Augustus Klug]] (1908–1913) * [[Alfredus Wolff]] (1913–1914) * [[Iosephus Cossmann]] (1914–1918) * [[Alfredus Wolff]] (1919–1923) * [[Aemilius Rémy]] (1923–1925) * [[Augustus Wicky]] (1925–1940) * [[Philippus Herbold]] (1940) * [[Paulus Maas]] (1940–1944) * [[Lucianus Gander]] (1947–1953) * [[Iohannes Wagner]] (1953–1956) * [[Aemilius Muller]] (1956–1981) * [[Iosephus Klifa]] (1981–1989) * [[Iohannes Maria Bockel]] (1989–2010) * [[Iohannes Rottner]] (2010–2017) * [[Michaela Lutz]] (2017-2026) * [[Fridericus Marquet]] (ab anno 2026) == Quae visenda sint == === De museis === [[Fasciculus:Bugatti Type 35B 001.jpg|thumb|Bugatti 1924 (Museum Autocinetorum).]] Anno [[2008]] Mulhusia ''Ville d'art et d'histoire'' (urbs artium et historiae<ref>[https://web.archive.org/web/20231208232627/https://www.mulhouse.fr/decouvrir/patrimoine/histoire-de-la-ville/ Situs municipalis]</ref>) publice appellata est quia patrimonium municipio magnae curae erat. Simul domus patrimonii<ref>[https://web.archive.org/web/20220203184248/https://www.mulhouse.fr/bouger-sortir/culture/maison-patrimoine/ Situs interretialis]</ref> (''Maison du patrimoine'') creata est quae expositiones ad urbanam historiam pertinentes proponit. Multa musea Mulhusiae inveneris quae ad historiam technicarum plerumque spectant, ut aequum erat in urbe fabricarum industria nota. * '''Museum Autocinetorum''' (''Cité de l'automobile'') e collectione privata fratrum Schlumpf natum et in fabrica quondam textili collocatum circa 450 [[Autocinetum|autocineta]] exponit<ref>[https://web.archive.org/web/20210329084528/https://www.mulhouse-alsace.fr/culture-tourisme/musees/cite-de-lautomobile-collection-schlumpf/ Situs interretialis]</ref> ab anno 1878 inter quae 120 Bugatti recensentur (nam fabrica autocinetorum Bugatti apud [[Molsheim]] in Elisatia olim fuit). * '''Museum Nationale Ferriviae''' (''Cité du train''), maximum in Europa [[Ferrivia|ferriviae]] deditum museum<ref>[https://web.archive.org/web/20110903122907/http://www.citedutrain.com/fr/train/ Situs interretialis]. [https://web.archive.org/web/20110824002358/http://www.citedutrain.com/fr/train/626-collections/ Hic clarissimas machinas inspicere potes]</ref>. Iam anno 1969 decretum, anno 1976 in locum hodiernum transfertur. *'''Electropolis'''<ref>[https://www.musee-electropolis.fr/musee-electropolis/expositions-et-collections Situs interretialis]</ref>ː Museum [[Electricitas|electricitatis]] et energiae. Ibi inter alias ingentes aut ingeniosas machinas [[rotor|rotorem]] ex [[Ergasterium atomicum Fessenheim|ergasterio atomico]] [[Fessenheim]] videris. *'''Museum Vestium impressarum''' (''Musée de l'impression sur étoffes''), nono decimo saeculo creatum memoriam fabricarum textilium retinet quae iam octavo decimo saeculo Mulhusiensibus prosperitatem et famam parabant. Colores et ornamenta per [[Prelum typographicum|praela]] quaedam telis imprimebantur<ref>[https://www.musee-impression.com/ Situs interretialis]</ref>. *'''Museum Chartarum pictarum''' (''Musée du papier peint'')ː non Mulhusiae sed in vico [[Rixheim]] ad Mulhusiam positum est ubi octavo decimo saeculo fabricator Mulhusiensis telarum pictarum filio suo officinam chartarum pictarum condidit, fabricam Zuber<ref>[https://www.zuber.fr/fr/historique-zuber Historia fabricae Zuber].</ref>. Non tantum chartas ex illa officina sed pulcherrima exemplaria ex omni Francia exponunt. *'''Museum Historicum''' in antiquo palatio urbano collocatum ubi pactum unionis subscriptum est. [[Hortus zoologicus|Horto zoologico]]<ref>[https://www.zoo-mulhouse.com/le-parc/animaux/ Situs interretialis]</ref> quoque municipium gloriatur decimo nono saeculo iam condito qui hodie [[Species in discrimen adducta|speciebus extinctione minatis]] praecipuam operam dat et varias collaborationes ad eas tuendas iniit<ref>[https://www.zoo-mulhouse.com/protection-des-especes/conservation-programmes-de-recherche/]</ref>. === De monumentis === Haec aedificia catalogo Monumentorum Historicorum Franciae inscripta sunt<ref>[https://www.commune-mairie.fr/monuments-historiques/mulhouse-68224/ Catalogus monumentorum historicorum] [https://web.archive.org/web/20201029185137/https://www.tourisme-mulhouse.com/uploads/pdf/batiments-prestigieux.pdf Eadem cum notitia historica]</ref>ː turris Diaboli<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-monuments-du-centre/tour-du-diable/ Historia Francogallice audienda].</ref>, vestigia moenium (''Bollwerk''), ecclesia mediaevalis et templum Sancti Stephani<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-monuments-du-centre/temple-saint-etienne/ Photographiae et descriptio Francogallice audienda]</ref>, capella Sancti Iohannis<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-monuments-du-centre/chapelle-saint-jean/ Descriptio Francogallice legenda et audienda]</ref>, curia "Catenarum"<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-monuments-du-centre/cour-des-chaines/ Descriptio Francogallice adienda et photographiae]</ref>, curia "Lotharingiae"<ref>[https://web.archive.org/web/20211228225654/https://www.mulhouse.fr/wp-content/uploads/2020/04/Exposition-larch%C3%A9ologie-raconte-lhistoire-de-la-Cour-de-Lorraine.pdf Historia per archaeologiam restituta]</ref>, curia municipalis<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-monuments-du-centre/hotel-de-ville-musee-historique/ UHA Les monuments du centre]</ref>, domus Mieg<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-monuments-du-centre/maison-mieg/ UHA Domus Mieg Francogallice descripta]</ref>, balinea municipalia<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-monuments-du-centre/bains-municipaux/ Descriptio Francogallice audienda et photographiae]</ref>, iudicia aetate Theodesca aedificata<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-autres-monuments/tribunal-de-grande-instance/ UHA Tribunal de grande instance]</ref>, synagoga<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-monuments-du-centre/synagogue/ Descriptio Francogallice audienda]</ref>, ecclesia catholica Sancti Stephani<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-monuments-du-centre/eglise-saint-etienne/ Descriptio Francogallice audienda]</ref>, statua ''Schweissdissi'' (1905)<ref>[https://web.archive.org/web/20211116102943/https://www.schweissdissi.com/la-statue-du-schweissdissi/son-histoire/ Confraternitas "Schweissdissi]</ref>, aedificium anulare (1955)<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-monuments-du-centre/batiment-annulaire/ UHAː photographiae et descriptio Francogallice audienda]</ref> aliaeque veteres domus privatae. === [[Ars viaria]] (''Street art'') === [[Fasciculus:20170805 279 mulhouse.jpg|thumb|Ars viariaː falsae [[fenestra|fenestrae]] et [[scalae portatiles]] in muro caeco pictae. Paene verae videntur.]] Ut in Helvetia Mulhusiae in caecis muris picturas varias inveneris. Iam sexto decimo saeculo muri curiae municipalis picti erant et octavo decimo saeculo exeunte Matthaeus Mieg "le Chroniqueur" dictus, pictor optimus, frontem domus suae picturis oculos fallentibus ornavit (''maison Mieg''). Non tantum manentes picturae sunt sed in nonnullis muris unoquoque mense artifices nova opera creant atque vulgo admiranda praebent<ref>[https://www.bing.com/images/search?q=street+art+mulhouse&qpvt=street+art+mulhouse&form=IGRE&first=1&tsc=ImageBasicHover Imaginum collectio][https://web.archive.org/web/20211027100546/https://apps.tourisme-alsace.info/photos/mulhouse/photos/234010299-street_art_a_mulhouse.pdf Catalogus praecipuorum operum]</ref>. == Demographia == [[Fasciculus:Einwohnerentwicklung von Mülhausen.svg|thumb|Numerus incolarum ab anno 1700 crescens.]] Recensio incolarum his duobus proximis saeculis fuit haecː * [[1800]]ː6 018 [[1806]]ː8 053 [[1821]]ː9 603 *[[1831]]ː13 300 [[1836]]ː16 932 [[1841]]ː20 129 [[1846]]ː29 415 [[1851]]ː29 574 [[1856]]ː45 981 [[1861]]ː45 587 [[1866]]ː58 773 * [[1871]]ː52 892 [[1875]]ː58 513 [[1880]]ː63 629 [[1885]]ː69 759 [[1890]]ː76 892 [[1895]]ː82 986 [[1900]]ː89 118 [[1905]]ː94 498 * [[1910]]ː95 041 [[1921]]ː99 226 [[1926]]ː99 892 [[1931]]ː99 534 [[1936]]ː96 697 [[1946]]ː87 655 [[1954]]ː99 079 [[1962]]ː108 995 * [[1968]]ː116 336 [[1975]]ː117 013 [[1982]]ː112 157 [[1990]]ː108 357 [[1999]]ː110 359 [[2006]]ː110 514 [[2011]]ː110 351 [[2016]]ː108 399 [[2018]]ː108 942 [[2023]]ː104 978 Nono decimo saeculo ob [[Industrializatio|industrializationem]] numerus incolarum quattuordecies multiplicatus est<ref>[https://web.archive.org/web/20211030082034/http://www.crdp-strasbourg.fr/data/patrimoine-industriel/mulhouse-19/croissance.php BNPA Croissance démographique]</ref>. Minuitur tempore bellorum (1866–1871 et 1910-1921<ref>Quod in statisticis celatur quia Dornacum anno 1910 commune sui generis erat.</ref> 1936–1946) sed etiam ob [[Discrimen oeconomicum|angustias oeconomicas]] (1846–1851, 1866–1871 et inter 1931 et 1936 necnon 1975–1990). Vicesimo primo saeculo numerus stabilis manet quia res oeconomica non iam crescit et multi in circumiacentibus [[Commune|communibus]] domos singulas habitare malunt. Incrementum inter 1910 et 2021 vicena per centena non superat. Maximus fuit numerus tempore [[Petroleum|petrolei]] pretium exardescens (1973) antecedente. Maxime [[Cosmopolitanismus|cosmopolitanam]] esse gloriatur urbs Mulhusia quae 136 nationalitates diversas<ref>[https://www.dailymotion.com/video/xb6nl9 Clip]</ref> in territorio suo recensuit. Olim extranei e [[Polonia]] et [[Italia]] plerumque veniebant, nunc plurimi sunt qui ex [[Turcia]] et [[Algeria]] veniunt<ref>[https://www.insee.fr/fr/statistiques/2020954?sommaire=2106113&geo=COM-68224 Census extraneorum Mulhusiae]. [https://www.linternaute.com/ville/mulhouse/ville-68224/demographie Mulhusienses statistice digesti]</ref>. == Clari cives == === Nati === * [[1728]] - [[Ioannes Henricus Lambert]], mathematicus [[Berolinum|Berolini]] mortuus anno 1777 * [[1788]] - [[Godefridus Engelmann]], chromolithographiae inventor ibidem mortuus anno 1839 * [[1859]] - [[Alfredus Dreyfus]], [[miles]] (mortuus [[1935]])<ref>[https://www.francebleu.fr/infos/culture-loisirs/mulhouse-rend-hommage-au-capitaine-dreyfus-avec-un-monument-square-steinbach-1475998058 Statua militis Dreyfus Mulhusiae inaugurata]</ref> * [[1866]] - [[Alfredus Werner]], mortuus 1919. [[Praemium Nobelianum chemiae|Praemio Nobeliano]] in chemia anno [[1913]] honoratus est. * [[1912]] - [[Franciscus Spoerry]], architectus, mortuus anno 1999. === Educati === *[[Albertus Schweitzer]] 1875-1965, ''abitur'' Mulhusiae absolvit. == Notae == <references /> [[Fasciculus:Tour de l'Europe (Mulhouse) (1).jpg|thumb|[[Turris]] Europae, insigne hodiernae urbis velut in trivio positae inter Franciam, Germaniam, Helvetiam.]] == Plura legere si cupis == === Diaria et periodica vetera === * [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb343699219/date ''Bulletin du Musée historique de Mulhouse'', 1876-1980 apud Gallica] * [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb34405381g/date ''Bulletin de la Société industrielle de Mulhouse'' 1829-1939 apud Gallica] * [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb32772298w/date.item ''L'Expressː journal de Mulhouse'' 1884-1914 apud Gallica] * [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb32791266f/date ''L'Industriel alsacien : journal de l'industrie, du commerce et de l'agriculture'' 1835-1877 apud Gallica] * [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb34424059n/date ''Oberelsässische Landeszeitung(1897-)'' 1914-1918 apud Gallica] * [https://data.bnf.fr/fr/34539556/der_mulhauser_arbeiterfreund/ ''Der Mülhauser Arbeiterfreund'' 1890-1911] * [https://gallica.bnf.fr/services/engine/search/sru?operation=searchRetrieve&version=1.2&collapsing=disabled&query=%28dc.title%20all%20%22M%C3%BClhauser%20Tagblatt%22%29%20and%20arkPress%20all%20%22cb34424068m_date%22&rk=21459;2 ''Mülhauser Tagblatt'' 1914-1918 apud Gallica] *[https://data.bnf.fr/fr/atelier/41947652/mulhauser_und_elsasser_anzeiger/ ''Mülhauser und Elsässer Anzeiger'' 1892-1905] * [https://data.bnf.fr/34424063/mulhauser_volksblatt/ ''Mülhauser Volksblatt'' 1919-1942] *[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb32822970k/date ''Neue Mülhauser Zeitung'' 1914-1918 apud Gallica] === Eruditorum dissertationes === * Isabelle Bernier, ''[https://books.openedition.org/pumi/34666 Négoce et industrie à Mulhouse au XVIIIe siècle (1696-1798)]'', Presses Universitaires du Midi, 2008. ** "[https://journals.openedition.org/alsace/1561 Négoce et industrie à Mulhouse au XVIIIe siècle]", ''Revue d'Alsace'', 2006ː 487-496 * Stephan Jonas, "[https://books.openedition.org/pul/14651 Structures industrielles et politique urbaine à Mulhouse au xixe siècle (1798-1870)]" in ''Construire la ville'', Presses Universitaires de Lyon, 1983ː 87-115 ** "[https://www.persee.fr/doc/rgest_0035-3213_1985_num_25_2_1578 La ville industrielle : questions d'identité]", ''Revue Géographique de l'Est'', 1985ː 231-240 * Georgius Livet et Raimundus Oberlé, ''Histoire de Mulhouse : des origines à nos jours'', Argentorati, Ed. des "Dernières nouvelles d'Alsace, 1977 [https://www.persee.fr/doc/assr_0335-5985_1980_num_49_2_1217_t1_0283_0000_4 Recensio critica] *Ernest Meininger, ''Histoire de Mulhouse de ses origines à nos jours'', Mulhusiae, 1923. *Bernhard Metz, "[https://journals.openedition.org/alsace/990 Essai sur la hiérarchie des villes médiévales d’Alsace (1250-1350). 2e partie]", ''Revue d’Alsace'', 2008: 129-167 *Raymond Oberlé, "[https://www.persee.fr/doc/ahess_0395-2649_1960_num_15_5_420668 L'histoire de l'éducation, contribution à l'histoire sociale : l'exemple de Mulhouse]", ''Annales'', 1960ː 963-973 ** ''L'enseignement à Mulhouse de 1798 à 1870'', Parisiis, Les Belles Lettres, 1961 ** ''Histoire de la poste à Mulhouse'', Alsatia, 1974 ** ''Mulhouse ou La genèse d'une ville'', Editions du Rhin, 1985 ** ''Mulhouse : panorama monumental et architectural des origines à 1914'', Argentorati, 1983 ** ''Les relations entre la Confédération Helvétique et son alliée la République de Mulhouse pendant la Guerre de Trente Ans'', Cadurci, 1961 *''Florence Ott, "[https://www.persee.fr/doc/acths_0000-0001_2005_act_127_5_5191 L’enseignement technique : un souci constant de la société industrielle de Mulhouse]", ''Actes des congrès nationaux des sociétés historiques et scientifiques'', 2005ː 153-163 ** ''La Société industrielle de Mulhouse, 1826-1876 : ses membres, son action, ses réseaux'', Argentorati, 1999 ** ''La société industrielle de Mulhouse au temps de l'empire allemand, 1871-1918'', Mulhusiae, 2004 * Nicolas Stoskopf, "[https://hal.science/hal-01272292/document Industrialisation et désindustrialisation à Mulhouse, une trajectoire singulière (XVIIIe-XXe siècles)]", ''Annuaire historique de Mulhouse'', 2007: 73-79. *David Tournier, "[https://journals.openedition.org/alsace/135 La construction des deux Saint-Etienne. Un catalyseur des crispations interconfessionnelles à Mulhouse (1830-1866)]", ''Revue d’Alsace'', 2010: 71-99 *Marie-Claire Vitoux, "[https://www.persee.fr/doc/hes_0752-5702_1995_num_14_4_1792 Éthique protestante et philanthropie libérale : le cas mulhousien au XIXe siècle]", ''Histoire, économie & société'', 1995ː 595-607 *Léonard-Georges Werner, ''Topographie historique du vieux Mulhouse'', Massiliae, 1979 (prima editio 1949) {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Rheni Superioris|Index communium praefecturae Rheni Superioris]] == Coniunctiones communium == * [[Fasciculus:Flag of Germany.svg|20px|Germania]] [[Cassella]], [[Germania]], ab 1965 == Nexus externi == {{CommuniaCat|Mulhouse|Mulhusiam}} * {{INSEE commune|68224|de=Mulhusia}} * [http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=24395 De hoc communi apud Cassini] * [http://www.mulhouse.fr/ Huius communis pagina interretialis] * {{LHH|7089|auctor=Nicolas Schreck}} [[Categoria:Communia Praefecturae Rheni Superioris]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Rheni superioris]] [[Categoria:Mulhusia|!]] geh9z8lb25kg53uf2ahh9wr1ozpdqrm 3975683 3975682 2026-07-30T11:38:08Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Post 1918 */ 3975683 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Assemblage mulhouse.jpg|thumb|upright=1|Imagines variae Mulhusiae captae]] [[Fasciculus: Map commune FR insee code 68224.png|upright=1|thumb|Mulhusia: communis tabula]] '''Mulhusia'''<ref>[https://latin_latin.en-academic.com/40555/MULHUSIA_vulgo_MULHAUSEN Hofmann J. Lexicon universale]</ref> vel '''Mulhusium Alsatiae'''<ref>[https://web.archive.org/web/20211003125053/https://www.mulhouse.fr/wp-content/uploads/2019/01/N3-Plan-Merian.pdf Mulhusium Alsatiae] anno 1642 et apud Graesse, [http://www.columbia.edu/acis/ets/Graesse/contents.html Orbis Latinus] . [http://mateo.uni-mannheim.de/camenaref/hofmann/hof2/s0470a.html Dict. Hofman], infima pagina sub lemmate Helellus.</ref>. ([[Francogallice]] ''Mulhouse'', [[Alsatiane]] ''Mìlhüsa'', Theodisce ''Mülhausen'', a nomine [[Theodisce|Theodisco]] 'molinam' significante, tamquam "domus molaris") est [[urbs]] et [[commune]] [[Francia|Francicum]] 106 341 incolarum (anno [[2021]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Rhenus Superior|Rheni Superioris]] in [[Communitas Europaea Alsatiae|Communitate Europaea Alsatiae]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]], quae a die [[1 Ianuarii]] [[2016]] priores regiones [[Alsatia (regio Franciae recentior)|Alsatiam]] [[Campania-Arduenna|Campaniam Arduennam]] et [[Lotharingia (regio Franciae recentior)|Lotharingiam]] colligit, prope fines [[Germania|Germaniae]] et [[Helvetia|Helvetiae]]. Quamquam numero incolarum et viribus oeconomicis in Rheno Superiore longe praestat, quia pars Franciae nondum erat tum cum [[praefectura|praefecturae]] (''départements'') tempore [[Res novae Francicae|Magnae Rei Novae]] creatae sunt, Mulhusia non praefecturae sedem habet, sed tantum subpraefecturae. Quocirca antiqua [[Colmaria]] primum locum retinuit. == Geographia == Mulhusia in [[Sundgovia]] septentrionali propter ultimos monticulos [[Iura (mons)|montis Iurae]] (''Rebberg''), iam tamen in planitie Alsatiae sita est. Aqua abundatː hodie duobus rivis adluitur, [[Helellus|Hellelo]] et Doller qui intra fines urbis confluunt, et [[Canalis|canale]] [[Rhodanus|Rhodanum]] cum [[Rhenus|Rheno]] coniungente. Olim moenia urbis triplici fossa aquae plena circumdabantur et artifices rivis intra muros fluentibus ad varia opera utebantur. In primis vis aquae [[Pistrinum|pistrinorum]] rotas circumagebat. Hodie aqua trans urbem canalizatur et canales saepe tecti sunt. Nam usque ad nonum decimum saeculum [[Inundatio|inundationes]] frequentes erant in loco antiquitus uliginoso. [[Clima continentale|Caelum semicontinentale]] estː aestates calidae et apricae sunt, hiemes frigidae. Altitudo inter 232 et 338m. Latitudo 47°45S. == Historica == Inter annos [[1347]] et [[1798]], Mulhusia erat parva [[respublica]] plerumque cum [[Helvetia|pagis Helveticis]] consociata, quae inter [[1523]] et [[1529]] [[Reformatio|religionem reformatam]] sibi elegit. Die 15 Martii [[1798]] tandem Mulhusienses sese volentes Franciae dederunt<ref>Ernest Meininger, ''[https://www.numistral.fr/ark:/12148/bpt6k9420368z.image Le traité de réunion de Mulhouse à la France]'', 1910</ref>, cuius finibus undique circumventi erant. A [[saeculum 18|saeculo octavo decimo]] atque maxime nono decimo [[Fabrica (officina)|fabricis]] textilibus atque chemicis, mox etiam mechanicis urbs innotuit. Telas [[Linum xylinum|xylinas]] variis coloribus pictas, quas ''indiennes'' ("Indica") tum vocabant, per totum orbem terrarum disseminabant, eo facilius quo earum fabricatio in Francia usque ad annum 1759 vetabatur<ref>[http://www.republique-de-mulhouse.net/indiennes.htm Museum vestium impressarum]</ref>. Simul numerus incolarum uno saeculo duodecies multiplicatus est, operariis e circumiacentibus regionibus adfluentibus. Inter annos [[1871]] et [[1918]] una cum cetera [[Elisatia]] Mulhusia [[Imperium Germanicum (1871-1918)|imperio Germanico]] inclusa est. Adeo a ceteris Franciae urbibus differebat ut "[[Mancunium]] Francogallicum" vulgo appellaretur. === Aevo medio === * Ineunte nono saeculo ''Mulhinuson'' vicus inter bona [[Vallis Masonis|Monasterii Masonis]] memoratur. Ob paludem ille locus antiquius vix habitatus fuisse videtur. Aliquantulum enim abest castellum Romanum antiquum "Uruncis" in [[Itinerarium Antonini Augusti|Itinerario Antonino]] memoratus, hodie [[Hilciacum]]. [[Fasciculus:Mulhouse-Chapelle Saint-Jean.jpg|thumb|Domus hospitalium Sancti Ioannis (saeculum XIII)]] * Anno [[1003]] imperator Germanicus [[Henricus II (imperator)|Henricus II]] Mulhusiam ceteraque bona abbatiae Sancti Stephani episcopo [[Argentoratum|Argentoratensi]] concedit. *Duodecimo saeculo imperator [[Fridericus I (imperator)|Fridericus I]] bis ([[1153]] et [[1186]]) Mulhusiae moratus est ut e [[Colophon (litterae)|colophone]] duorum actorum apparet. * [[1223]]ː Episcopus Argentoratensis Bertholdus de Teck et [[Rex Romanorum|rex Romanorum]] [[Henricus II (rex Siciliae)|Henricus VII]] varia iura Mulhusiae inter se partiuntur. * [[1224]] Prima moenia circa urbem aedificantur: quocirca urbis conditae annus a quibusdam habetur. *[[1246]] Cum imperator [[Fridericus II (imperator)|Fridericus II]] excommunicatus esset episcopus Argentoratensis Mulhusia potitur et castellum ibi aedificat. *[[1261]]ː Mulhusini societatem cum comite [[Rudolphus I|Rudolpho Habsburgo]] inierunt adversus dominum suum episcopum Argentoratensem cuius castellum combusserunt - e quo duae turres hodie exstant - et praefectum eius in carcerem coniecerunt. * Tertio decimo saeculo [[Franciscani]] et [[Ordo Teutonicus|ordo Teutonicus]] et [[Ordo Hospitalis|hospitales sancti Iohannis]] Mulhusiae domum habent. Eodem saeculo Mulhusia moenibus circumdata est et urbs appellari coepit. *[[1265]]ː Episcopus [[Basilea|Basiliensis]] Mulhusinos (qui spiritualiter ab illo administrabantur) excommunicavit. Nec magis obtemperavere Mulhusini. *[[1268]]ː [[Ordo Sancti Augustini|Ordo Eremitarum Sancti Augustini]] conventum Mulhusiae condit. *[[1275]]ː Beneficio [[Rudolphus I|Rodolphi imperatoris]] [[Habsburgi]] Mulhusia [[Urbes imperiales|urbs imperialis]] libera fit. *[[1293]]ː [[Adolphus Nassovius]] statuta [[Commune|communalia]] Mulhusinis donat. Circa idem tempus artificum corpora quattuor et mox sex tribus (agricolae, vinitores, vestiarii, marescalci vel fabri, pistores, lanii) creant, quibus magistri (''Zunftmeister'') praesunt. * Quarto decimo saeculo ineunte magistratus municipales ecclesiam Sancti Stephani ampliare decernunt. Illo tempore urbem administrant praefectus (imperatoris legatus), consilia iuniorum et seniorum, magistri tribuum seniores et iuniores. * [[1308]]ː[[Rex Romanorum|rex Romanorum]] [[Henricus VII (imperator)|Henricus VII]] episcopo Argentoratensi [[Molsheim]] et [[Mutzig]] dat in compensationem iurum quae Mulhusiae amiserat. Ita lis tandem composita est. * [[1323]]ː primum foedus inter Basilienses et Mulhusinos. * [[1326]]ː bellum inter municipium et nonnullas gentes nobiles ortum est. [[Dux|Dux Austriae]] [[Albertus II (discretiva)|Albertus II]] Mulhusiam expugnavit et diripiendam sociis tradidit. Mox tamen pax facta est. * [[1354]]ː [[Carolus IV (imperator)|imperator Carolus IV]] ''[[Decapolis|Decapolim]]'' creat, decem civitates imperiales liberas Alsatiae confoederans. E quibus una erat Mulhusia. Eodem anno seditiones et rixae fuerunt inter nobiles et artifices ortae, ut tum paene quotannis solebat fieri. Etiam tum enim [[Nobilitas|nobiles]] in civitate praepollebant. * [[1407]]ː Burgenses Mulhusini praefecturam imperialem cum omnibus eius iuribus redemerunt, ita parvam rempublicam instituentes. *[[1417]]ː Mulhusini ab [[Sigismundus Luxemburgicus|rege Romanorum Sigismundo]] ius triplicis fossae circa moenia deducendae impetrant. * [[1437]]ː vicos vicinos [[Hilciacum]] et Modenheim a dominis de [[Wurtemberga|Wurtemberga]] 3020 florinis emunt. Ita fines reipublicae Milhusinae prolatantur. * [[1444]]/[[1445|45]] Exeunte [[Bellum Centum Annorum|bello centum annorum]] mercennarii milites ''Armaniaci'' vel ''Ecorcheurs'' dicti Alsatiam invadunt et Mulhusiam frustra oppugnant. Burgenses [[Nobilitas|nobiles]] qui Armaniacis favebant ex urbe expulerunt, unde diuturna simultas orta est. Secundum [[Chronica|chronicam]] Mulhusia tum 1500 incolas numerabat. === Temporibus modernis (1453-1789) === [[Fasciculus:Mulhouse - Town hall.jpg|thumb|Curia municipalis sedecimi saeculi.]] [[Fasciculus:Klapersteinmulhouse.jpg|thumb|Klappersteinː lapis quem homines maledici circa collum gerere per urbem debebant.]] *[[1466]]ː bellum "sex denariorum"ː nobiles nuper expulsi urbi bellum inferunt et [[Hilciacum]] diripiunt. Quia [[Domus Habsburgensis|Habsburgi]] illos nobiles adiuvabant [[Decapolis|decapolitani]] sociis auxilium ferre formidabant. Tum Mulhusini societatem cum [[Pagus|pagis Helveticis]] [[Solutrium|Solutriensi]] et Basiliensi ineunt, qui praesidium mittunt. *[[1468]]ː Mulhusini victi ab Austriacis obsidentur. Secundum pactum Basilienses et Solutrienses cum magno exercitu auxilio venerunt et obsidionem solverunt. Pax de "Waldshut". *[[1469]]ː [[Archidux|archidux Austriacus]] [[Sigismundus (archidux Austriae)|Sigismundus]] possessiones in Alsatia superiore [[Ducatus Burgundiae|duci Burgundiae]] [[Carolus Temerarius|Carolo Temerario]] pretio tradidit. Qui magnum [[Baiulus|baiulum]] in ea regione Petrum de Hagenbach designavit. [[Petrus de Hagenbach]] Mulhusinos frustra hortabatur ut nobilibus damna pensarent. Simul atrociter agebat in dominio suo. *[[1476]]ː Petrus de Hagenbach [[Brisacum Novum|Brisaci]] morte damnatus supplicio adficitur. Archidux Sigismundus possessiones in Alsatia a Burgundiis redimit. *[[1506]]ː ab Austriacis et [[Maximilianus I (imperator)|Maximiliano]] lacessita ut sese cum ceteris possessionibus Habsburgorum coniungeret; Mulhusia societatem confoederationis Helveticae iniit libertatis servandae causa. *[[1512]]/[[1515]]ː Respublica Milhusina milites in Italiam mittit qui in exercitu Helvetico pluribus proeliis adversus Francogallos interfuerunt (e.g. [[1513]]ː [[pugna apud Novariam]], 1515ː [[Pugna Marignana|pugna Marignana]]), opem papae [[Iulius II|Iulio II]] ferentes. *[[1516]]ː pax perpetua inter Helvetios Mulhusinosque ex una parte et Franciam ex altera. *[[1521]] 7 Iuliiː confoederati Helvetici Mulhusiae conventum habent ubi societatem mutuam renovant. *[[1522]]ː Mulhusini cum ceteris Helvetis regem Francorum [[Franciscus I (rex Francorum)|Franciscum I]] in [[Ducatus Mediolanensis|ducatum Mediolanensem]] sequuntur. Pugna apud Novaram. Victi sunt, Francia Mediolanensem ducatum amisit. *[[1523]]ː cultus reformatus. [[Evangelium]] sermone Germanico in urbe praedicare per edictum magistrorum licet. *[[1526]], 30 Iuliiː fidem dant et accipiunt a pagis reformatis, [[Basilea (pagus)|Basilea]], [[Berna (pagus)|Berna]], [[Ticinum (pagus)|Ticino]]. Eodem anno [[Wolfgangus Capito]] et [[Iohannes Oecolampadius]] pastores reipublicae Milhusinae praestant. *[[1528]]ː ecclesia Sancti Stephani omnibus imaginibus sacris spoliatur. *[[1535]]ː bellum inter pagos reformatos et pagos catholicos. Pax iurata omnibus pagis ius religionis suae custodiendae concedit. *[[1547]]ː [[Carolus V (imperator)|imperator Carolus Quintus]] Mulhusiam non iam imperialem urbem esse fatetur. *[[1551]]ː [[Curia municipalis]] incendio deletur. Statim nova curia ibidem aedificata est quae hodieque exstat. *[[1557]]-[[1564]] typographus Petrus Fabritius (hoc est vulgo Peter Schmid) Mulhusiae libros imprimit<ref>[https://www.numistral.fr/fr/impressions-mulhousiennes-du-16e-siecle Numistral]</ref> *[[1576]]ː prima mentio in actis poenae ''Klapperstein'' (hoc est "garrulorum lapis") dictae et in vetere iure Mulhusino notabilisː hunc lapidem XXV librarum e collo feminarum maledicarum appendebant atque eas ita per urbem in tergo asini sedentes [[Nundinae|nundinarum]] die circumagebant<ref>Augustus Stoeber, ''[https://books.google.fr/books?id=y9NNAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Notice historique sur le Klapperstein ou la pierre des mauvaises langues, suivie de quelques mots sur le supplice de la lapidation par Auguste Stoeber... Avec 1 pl. représentant le Klapperstein de Mulhouse]'', [[Colmaria|Colmariae]], 1856. Ludovicus Schwartz, "[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9634178n/f157.item Quelques recherches sur le 'Klapperstein' de Mulhouse]", ''Bulletin du Musée historique'', 1913ː 137-156. Jean Gessler, "[https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1942_num_21_1_1641 Le port des pierres de justice]", ''Revue belge de Philologie et d'Histoire'', 1942ː 113-139</ref>. Hic lapis hodie muro curiae municipalis cum titulo explanatorio affixus est. Etenim octavo decimo saeculo exeunte obsolevit hoc supplicium. *[[1580]]ː [[Michael Montanus]] urbem visit et in diario peregrinationis curiae municipalis picturas laudat<ref>[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1512444t.image ''Journal du voyage de Michel de Montaigne en Italie, par la Suisse et l'Allemagne en 1580 et 1581'' apud Gallica]</ref>. * [[1586]]ː pagi catholici legatos Mulhusinos in [[Diaeta (discretiva)|diaeta]] confoedrationis sedere vetant. *[[1587]]ː dissensiones civiles iamdiu Mulhusiae saeviunt. Burgenses tum consilium evertunt et novum consilium eligunt. Quinque pagi reformati exercitum mittunt et die 15 iunii urbem expugnant. Victores consiliarios priores restituunt. *[[1590]]ː coniuratio Matthiae Finingeri [[Exsilium|exsulibus]] Mulhusinis et pagis catholicis fretiː primo victores coniurati deinde ex urbe expulsi sunt. 13 burgenses morte damnati sunt. *[[1594]]ː pestilentiae cuiusdam 600 victimae recensentur. *[[1602]]ː legati Mulhusini societatem cum Francia renovant. *[[1618]]ː incipit [[Bellum triginta annorum|bellum triginta annorum]]. Mulhusini qui exercitum imperialem timent praesidium a pagis Helveticis reformatis flagitant. *[[1623]]ː Mulhusia primam monetam propriam (''Thaler'') cudit cum inscriptione MONETA NOVA MILHUSINA ex una parte et EX VNO OMNIS NOSTRA SAL(vs) ex altera<ref>[https://www.cgb.fr/mulhouse-ecu-ou-thaler-refrappe-du-xviiie-siecle-ttb-,bfe_385105,a.html Apud cgb.fr].</ref> *[[1632]]-[[1634]]ː Suecii regionem vastant. Multi in urbem confugiunt ubi pestis saevit. *[[1635]]ː Mulhusini ducem de Rohan et Francogallorum praesidium accipiunt. *[[1640]]ː Iacobus Henricus Petri, urbis scriba et mox ''burgmeister'' ("burgi magister"), [[Chronica|chronicam]] Mulhusinam<ref>Jakob-Heinrich Petri, ''[https://archive.org/details/bub_gb_ms4-AAAAcAAJ Der Stadt Mülhausen Geschichten : im Anfang des 17. Jahrhundert geschrieben; mit einem Plan der Stadt, wie sie im Jahr 1642 war]'', Mulhouse, Baret, 1838.</ref>, multorum annorum opus, perfecit et pocillo aureo a Magno Consilio urbis donatus est. E qua chronica historici posteriores ut ab uberiore fonte hauserunt. *[[1642]]ː scalptor Matthias Merian qui ''Topographiae Helvetiae'' operam dabat formam urbis publicavit<ref>[https://www.mulhouse.fr/wp-content/uploads/2025/01/N3-Plan-Merian.pdf Mulhusium Alsatiae] anno 1642.</ref>. * [[1648]] [[24 Octobris]] - [[Pax Westphalica]] [[Monasterium (Germania)|Monasterii]] [[Osnabruga]]eque facta bello triginta annorum finem imposuit. [[Austria|Austrorum]] possessiones in Alsatia ad regem Francorum transeunt. Mulhusini qui socii Francorum in bello fuerant libertatem et foedus cum pagis Helveticis servant. * [[1674]] mense decembriː [[Henricus de la Tour d'Auvergne, Vicecomes Turennae|Henricus de Turenne]], [[Marescalcus|Marescalcus]] [[Francia]]e in Alsatiam irrumpit et exercitum Sacri Imperii apud Mulhusiam in loco ''Galgenberg'' appellato vincit<ref>CRDP Argentoratense, [https://web.archive.org/web/20211008120213/http://www.crdp-strasbourg.fr/data/geographie/cartes/pdf/campagnes_turenne.pdf L’Alsace, province-frontière : les campagnes de Turenne ...]</ref>. * [[1692]]ː pugna ad ''Steenkerque'' commissa auxilia a Mulhusinis Francogallis missa magna damna acceperuntː omnes centuriones occisi sunt. * [[1701]]ː [[Calendarium Gregorianum|calendarium Gregorianum]] Mulhusiae ut in ceteris pagis reformatis tum demum institutum est. Primus anni dies fuit [[12 Ianuarii]]. * [[1734]]ː Francogalli cohortes [[Custodes Helvetici|custodum Helvetorum]] ad regem tuendum creaverunt. Mulhusini suam cohortem praestiterunt a Christiano Friderico Waldner von Freundstein ductam<ref>Expositio in Museo historico habitaː [https://web.archive.org/web/20211008113016/https://www.mulhouse.fr/wp-content/uploads/2018/12/Exposition-Waldner-de-Freundstein.pdf ''Les Waldner de Freundstein'']</ref>. * [[1734]]ː lis cum ceteris pagis Helveticis oritur utrum burgensibus Mulhusinis ad curias aliorum pagorum in causis civilibus provocare liceat an iudicia curiae Mulhusinae sine provocatione sint. * [[1740]]ː Magnum Consilium reformaturː 18 triumviris (Germanice ''Dreier'') additis nunc 78 consiliarios numerat. De omnibus provocationibus cognoscit et omnium officiorum publicorum candidatos designat. Omnes locationes operum publicorum in futurum per licitationem fieri iubentur. Austriacus exercitus Alsatiam invaditː multi incolae vicini Mulhusiam confugiunt et pagi [[Berna (pagus)|Bernensis]] et [[Turicensis (pagus)|Turicensis]] praesidia sociis mittunt. Mulhusini duas novas cohortes custodum Helveticorum Francogallis praebent. * [[1746]]ː Medicus Petrus Risler primus [[Bibliothecarius|biliothecarius]] urbis creatur. Eodem anno Samuel Koechlin, Ioannes Iacobus Schmalzer, Ioannes Henricus Dollfus primam telarum pictarum officinam Mulhusiae creant<ref>[https://www.dmc.com/fr/p-dmc-histoire.html#null Histoire de DMC]. "[https://www.lefigaro.fr/societes-francaises/2008/04/30/04010-20080430ARTFIG00246-deux-siecles-et-demi-d-histoire-et-plus-de-trente-ans-de-descente-aux-enfers-.php Deux siècles et demi d'histoire et plus de trente ans de descente aux enfers]", ''Le Figaro'', 30 Aprilis 2008.</ref>. Mox secunda (1752), tertia (1754); quarta (1756), quinta (1758), sexta (1762) sequuntur. * [[1764]]ː eo anno quattuor novae telarum pictarum officinae creatae sunt, sequenti anno duaeː ita tum duodecim efficiebant<ref>Isabelle Bernier (2008).</ref>. * [[1788]] 22 Maiiː quaestio abolita est. === Temporibus recentioribus (post 1789) === [[Fasciculus:Blason Mulhouse.svg|thumb|Insigne urbis Mulhusiae [[pistrinum|molendini]] rotam praebens.]] * [[1791]]ː [[Rhenus superior|Praefectura Rheni Superioris]] in vicis reipublicae Mulhusinae finitimis, quia non Francogallici sed extranei iuris urbs erat, portoria instituit et transeuntes merces vectigalibus onerat. * [[1792]] 20 Augustiː cohortes Helveticae decreto [[Conventus Legislativus|Conventus Legislativi]] dimittuntur. Annona difficilior fit. * [[1794]] [[Consilium salutis publicae]] Mulhusinorum angustias mitigat. Frumentum in Helvetia et Germania emere eis licet. Per omnes illos annos Mulhusia legatos Lutetiam mittit, foedus de commercio icturos fustra sperantes. * [[1796]]ː ob difficultates cum Francia [[Hilciacum|Hilciacenses]] secessionem faciunt. * [[1798]]ː 3 ianuarii Consilium Magnum deditionem ad Franciam probat (97 suffragiis versus 5). Diebus sequentibus omnia bona communia veneunt et pretium eorum inter incolas, qui tum 6018 erant, dividitur. ** 29 Ianuariiː foedus unionis cum Francia Mulhusiae signatus burgensibus recitatur et probatur. ** 11 Februarii = [[Calendarium republicanum Francicum|XXII Pluviosi anni VI]]ː [[Directorium (Francia)|Directorium Francicum]] foedus unionis ratum facit. Quod idem facit Consilium Seniorum die 1 Martii (VI Ventosi). ** 15 Martiiː feriae unionis eventum celebrant. ==== Mulhusia Francogallicaː Directorium et Primum Imperium ==== * [[1799]]ː theatrum a comoedis quibusdam Francogallis creatur (antea nefas erat fabulas scaenicas in urbem inducere). * [[1800]]ː Iohannes Michel Hofer primus magistratus municipalis (Francogallice ''Maire'') creatus est. Iam tum enim Mulhusia commune vel municipium fuit. * [[1803]]ː cultum catholicum in vetere ecclesia [[Ordo Fratrum Minorum|Franciscanorum]] celebrare licet. * [[1805]]ː notarii lingua Francica uti iubentur. * [[1807]]ː Antonius Spoerlin secundus demarchus designatur. *[[1809]]-[[1810]]ː Prima [[machina vaporaria]] in officina Dornacensi<ref>Dornacum hodie pars Mulhusiae (ab anno 1914) est, tum vero vicus suburbanus.</ref> [[Textile|textilium fabricatorum]] Dollfus & Mieg. Turres moenium demoliuntur. * [[1811]]ː Iosue Koechlin tertius urbis [[Demarchus|demarchus]] creatur in Antonii Spoerlin locum. Captivi Hispanici canalem inter Rhodanum et Rhenum effodiuntː pars Mulhusiensis iam anno 1812 peragitur. * [[1813]] mense decembri victo [[Napoleo I (imperator Francogallorum)|Napoleone]] urbs ab [[Austria|Austriacis]] occupatur. * [[1814]]ː [[Valetudinarium|Valetudinaria]] [[Russia|Russica]] et Austriaca in urbe instituuntur. Pestilentia [[Typhus (morbus)|typhi]] incolas opprimit qui pecuniam et victum victoribus insuper praestare coguntur. * [[1815]]ː post [[Proelium Waterlooense|proelium Waterloense]] Mulhusinos oportuit inter iunium et novembrem mensem hostes denuo hospitare. Eodem anno [[Godefridus Engelmann|Godefroy Engelmann]] officinam [[Lithographia|lithographicam]] creavit ubi primus anno 1837 imagines lithographicas et coloratas edidit ([[chromolithographia]]). <ref>''[https://ia800106.us.archive.org/13/items/rapportsurlalith00enge/rapportsurlalith00enge.pdf Rapport sur la lithographie introduite en France par G. Engelmann de Mulhausen, Haut-Rhin. Adressé a la Société d'encouragement de Paris par l'auteur, membre de la Société le 20 octobre 1815]''.[https://web.archive.org/web/20211017034356/http://elec.enc.sorbonne.fr/imprimeurs/node/24301 Biographia G. Engelmann apud [[Schola chartarum|Scholam Chartarum]] ]. [https://www.numistral.fr/fr/tresors/vue-de-mulhouse-publiee-par-engelmann-pere-fils-mulhouse-vers-1842 Mulhusia anno 1842 a Godefrido Engelmann et eius filio chromolithographice depicta].</ref>. Item prima fabrica Mulhusina [[Chemia|chemicorum]] aperta est. ==== Regna Ludovici XVIII et Caroli X ==== [[Fasciculus:Station-provisoire-Mulhouse-1839-.jpg|thumb|Prima [[Statio ferriviaria|statio ferriviaria]] (1839).]] [[Fasciculus:Strasbourg-Bâle gare de Mulhouse.jpg|thumb|Statio ferriviaria circa 1842.]] * [[1815]] 14 Septembrisː [[Ludovicus XVIII]] Iohannem Henricum Dollfus demarchum (''maire'') designat in locum Iosue Koechlin. * [[1816]]ː duo milia Austriacorum Mulhusiae castra ponunt. Novus demarchus designaturː Alexander Petrus Moll. * [[1818]] 17 octobrisː Austriaci Mulhusia abeunt. *[[1826]] "Societas industriae" (''Société industrielle'')<ref>[https://www.sim.asso.fr/la-sim/son-histoire/fondateurs/ Les fondateurs ("conditores") de la SIM]. [http://www.sim.asso.fr/ Situs officialis]</ref> instituitur quae [[Innovatio|innovationem]] in oeconomia et technica et commercio promoveat. Prosperitati Mulhusinae nono decimo saeculo multum contulit. **Nova pars urbi additur e formosis domibus cum arcuationibus consistens (''Nouveau Quartier''), patronis industriae et ditioribus destinata<ref>[https://web.archive.org/web/20210911113213/http://www.crdp-strasbourg.fr/data/patrimoine-industriel/mulhouse-19/nouveau_quartier.php BNPA André Studer]</ref>. ** Societas ''Koechlin & Co.'' officinam fundendis metallis (''fonderie'', Germanice ''Giesserei'') creat, quae postea SACM (''Société Alsacienne de constructions mécaniques'') appellata est et usque ad finem vicesimi saeculi floruit<ref>Nicolaus Stoskopf, ''[https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-00544984/document André Koechlin & Cie, SACM, Wärtsilä, histoire de la Fonderie (D’Giesserei) à Mulhouse (1826-2007)]'', 2010.</ref>. *[[1828]]ː Rex [[Carolus X (rex Franciae)|Carolus X]] Mulhusiam visitans urbem "industriae Francogallicae caput" esse proclamavit<ref>Marie-Claire Vitoux, "[https://www.persee.fr/doc/hes_0752-5702_1998_num_17_2_1986 Une entrée royale au XIXe siècle : Charles X à Mulhouse en 1828]", ''Histoire, économie & société'', 1998ː 287-298</ref>. Eodem anno Curia commercii (''Chambre de commerce'') instituitur quae sequentibus annis multas scholas creabit in quibus [[Chemia|chemia]], delineatio industrialis, commercium doceantur necnon Museum historiae naturalis. *[[1829]]ː canalis navigabilis Mulhusiam cum [[Rhenus|Rheno]] coniungit. Ita [[Carbo|carbo]] invehi potest. *[[1830]]ː bibliotheca municipalis creata *[[1831]]ː [[Inundatio|inundatio]] maxima<ref>CRESAT, ''[https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-00530802/document Mulhouse (Haut-Rhin, France) face au risque majeur : Approche systémique et interdisciplinaire de la protection contre les inondations]'', 2010</ref>. *[[1832]]ː pestis [[Cholera|cholerae]] saevit. [[Argentaria]] municipalis "parsimoniae" (''Caisse d'Epargne'') creata. *[[1834]]ː [[Canalis]] [[Rhodanus|Rhodanum]] cum [[Rhenus|Rheno]] coniungens inauguraturː portus Mulhusinus iam ab anno 1829 officinis textilibus ceterisque [[Industrializatio|industrialibus]] inceptis materiam necessariam praebere potuit<ref> Uhry (Alfred), ''Le Port de Mulhouse'', 1932 [https://www.persee.fr/doc/rhmc_0996-2727_1934_num_9_15_3966_t1_0473_0000_2 Recensio critica] </ref>. *[[1835]]ː ultima moenia demoliuntur (maxima pars iam inter 1804 et 1809 diruta erat). Diarium ''L'Industriel Alsacien'' imprimi coepit. *[[1839]]ː Prima [[Ferrivia|linea ferriviaria]] Alsatica inter Mulhusiam et [[Thann]] peragitur. Tribus annis a patrono industriae Mulhusinae [[Nicolaus Koechlin|Nicolao Koechlin]] strata erat. Societas ''Koechlin & co'' [[Vaporitraha|machinas tractorias]] producit. *[[1841]]ː Linea ferriviaria inter [[Basilea|Basileam]] et Argentoratum perficitur<ref>[https://web.archive.org/web/20210910210824/http://bibliotheques.enseignementsup-recherche.gouv.fr/FR/tresors/0680115F/7/ Invitatio ad inaugurationem]</ref> et festive inauguratur. *[[1846]]ː inundationes ut prohiberet demarchus Aemilius Dollfus canalem effodi iussit quo nimietas aquae in flumine [[Helellus|Helello]] ad rivum ''Doller'' transferretur. *[[1847]]ː ob annonae caritatem seditiones ortae sunt quas milites auxilio accersiti sanguine effuso represserunt. Mortui sunt nonnulli. Haec eventa ''Bäckefest'' a Mulhusinis appellantur<ref>M. -.M. Kahan-Rabecq, "[https://www.persee.fr/doc/r1848_1155-8806_1937_num_34_160_1296 La crise des subsistances dans le Haut-Rhin à la veille de la Révolution de 1848 et la "Fête des Boulangers" à Mulhouse, 26 juin 1847]", ''Revue d'Histoire du XIXe siècle'', 1937ː 9-54</ref>. ==== Secunda Respublica et Secundum Imperium ==== [[Fasciculus:Schweissdissi.jpg|thumb|Statua "Schweissdissi" dicta ad laborem operariorum alludit.]] *[[1848]]ː ob angustias oeconomicas auxilia extraordinaria paupertatis leniendae causa decernuntur. Magna pecuniae summa subscriptione contribuitur. Nova [[synagoga]] aedificari coepit. ** 28 Septembrisː decretum nomen urbis mutavit. Non iam ''Mülhausen'' appellanda est sed ''Mulhouse''. ** 10 Decembrisː quamquam plerique Mulhusini pro [[Eugenius Cavaignac|Eugenio Cavaignac]] suffragium tulerunt [[Napoleo III (imperator Franciae)|Napoleo Bonaparte]] praeses [[secunda respublica (Francia)|secundae reipublicae Francicae]] electus est. * [[1851]]ː consilum communale veterem ecclesiam (cultui reformato destinatam) Sancti Stephani diruendam et novam stylo neogothico eodem loco aedificandam esse iussit. ** 21 Decembrisː [[Plebis scitum|plebiscito]] de [[Secundum Imperium Francicum|imperio Napoleonico]] restituendo Mulhusini mutationem non probaverunt (1800 suffragia adversa versus 1683 adnuentia). *[[1852]]ː mole rupta inundatio mediam urbem submersit. *[[1854]]ː magnum suburbium operariis destinatum (''Cité ouvrière'') aedificatur<ref>[https://web.archive.org/web/20210506060747/http://www.crdp-strasbourg.fr/data/patrimoine-industriel/mulhouse-19/cite_ouvriere.php?parent=25 Bnpa, Andreas Studer][https://web.archive.org/web/20211017135945/https://rutsch.eu/mulhouse-bale/mulhouse-la-cite-ouvriere/ La cité ouvrière de Mulhouse, un petit village dans la ville]. [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b102015153 Aspectus operariorum "civitatis" nono decimo saeculo].</ref>. [[Cholera]] multos homines necat. *[[1855]]ː catholici novam ecclesiam neogothicam aedificare incipiunt sancto Stephano dedicatam (ut ecclesia historica et reformata). *[[1857]]ː subpraefectura ex [[Altkirch]] Mulhusiam transfertur. *[[1858]]ː [[Tramen vectorium|tramen]] primum Lutetia Mulhusiam venit<ref>[https://web.archive.org/web/20211112142556/https://fr.linkfang.org/wiki/Ligne_de_Paris-Est_%C3%A0_Mulhouse-Ville Historia lineae ferriviariae]</ref>. *[[1868]]ː hortus zoologicus creatus<ref>[https://www.zoo-mulhouse.com/le-parc/histoire-du-parc/ Horti zoologici historia].</ref> *[[1870]]ː mense Iulio operarii secessionem faciunt et operam intermittunt. Rumor belli post dies decem seditioni finem imponit. Nam die 19 Iulii Francia Borussiae bellum indicit. ==== Mulhusia Theodesca ==== [[Fasciculus:Milhüüse àlta Markthàllagàss.JPG|thumb| Nomina viarum et Francogallice et Alsatice indicata.]] *[[1870]] 3 octobrisː [[Borussia|Borussiaci]] Mulhusiam intrant. A die 21 Novembris dilectus virorum 20 usque ad 40 annos natorum habent. Tum multi incolae per Helvetiam fugiunt<ref>Ernest Meininger, ''[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6583168g.r=Ernest%20Meininger%20%281852-1925%29?rk=236052;4 Mulhouse pendant la guerre de 1870-71. Notes prises au jour le jour par ***]'', Mulhusiae, 1895.</ref>. *[[1871]] 10 Maiiː [[Pax Francofurti|Pace Francofurti]] Mulhusia ceteraque Alsatia Germaniae ceditur. Cum eis nationalitatem eligere liceret, nonnulli Mulhusini qui Theodesci fieri recusabant in Franciam metropolitanam - ut [[Alfredus Dreyfus|Alfredi Dreyfus]] familia - aut in [[Algeria|Algeriam]] coloniam emigrarunt. Nonnulli tum frustra suadebant ut pagus Mulhusinus e cetera Alsatia exceptus confoederationi Helveticae adiungeretur. ** 7 Februariiː ''Neue Mülhauser Zeitung'' creatum, diarium Germanicum. * [[1871]]-[[1914]], aetas Theodisca dictaː Mulhusia in Terra imperiali Alsatia-Lotharingia (''Reichsland Elsass-Lothringen'') sita est cui ab anno 1879 ''Statthalter'' ("legatus") praeficitur. Mulhusiae sedet propraefectus (''Kreisdirektor'') Berolini designatus. Demarchus municipalis primum simili modo designabatur, ab anno vero 1896 a consiliariis municipalibus eligebatur. Alsatici legatos ad [[Diaeta Imperii Germanici|Diaetam Imperii Germanici]] (''Reichstag'') mittebantː Mulhusiae factio ''[[Factio socialis democratica Germaniae|SPD Elsass-Lothringen]]'' maxime pollebat. Multa aedificia publica quorum pleraque adhuc exstant tum sive erecta sive inaugurata sunt ut [[Valetudinarium|valetudinarium]] ''Hasenrain''<ref>[https://web.archive.org/web/20211112122949/http://sitemap.dna.fr/articles/200710/14/inauguration-du-hasenrain,mulhouse,000007714.php Hasenrain anno 1898 inauguratum, ''DNA'' 14 Octobris 2007] [https://web.archive.org/web/20211112123133/https://www.ghrmsa.fr/nos-sites/centre-hospitalier-du-hasenrain-de-mulhouse-626.html Situs interretialis hodiernus]</ref>, [[Cursus publicus|cursus publici]] curia<ref>Raymond Oberlé, ''Histoire de la poste à Mulhouse'', Alsatia, 1974.</ref>, [[Viridarium|viridaria]] publica ''Salvator''<ref>[https://web.archive.org/web/20211228223058/https://www.mulhouse.fr/bouger-sortir/parcs-et-jardins/parc-salvator/ Descriptio in municipali situ]</ref> et ''Steinbach''<ref>[https://web.archive.org/web/20211214023013/https://www.mulhouse.fr/bouger-sortir/parcs-et-jardins/square-steinbach/ Ibidem]</ref>, castra militum<ref>[https://web.archive.org/web/20211112125911/https://www.servirlepublic.fr/2008/09/900-logements-dans-les-anciennes-casernes-de-mulhouse/ "900 habitants dans les anciennes casernes de Mulhouse" Citiya]</ref>, Novus lacus navalis (''Nouveau Bassin'') qui portus Milhusinus usque ad annum 1962 fuit<ref>[https://web.archive.org/web/20211112125442/https://www.visit.alsace/234009059-Le-Nouveau-Bassin/ Visit Alsace]</ref>, scholae plures inprimis ad puellas<ref>Eric Ettwiller, "[https://journals.openedition.org/alsace/1622 L’essor de l’enseignement secondaire des filles en Alsace (1871-1918)]", ''Revue d'Alsace'', 2012(38)ː 191-223. [http://www.atlas.historique.alsace.uha.fr/fr/par-themes/156-les-ecoles-superieures-de-filles-en-alsace-1900-191718.html Puellarum scholae superiores in Alsatia 1900-17]. [https://www.lavieamulhouse.com/mulhouse/index.php?topic=12535.0 Schola superior catholica].</ref>, ecclesiae plures, mercatus tectus (1908)<ref>[https://www.jds.fr/agenda/manifestations/le-marche-fete-ses-100-ans-12307_A JDS 18 Octobris 2008]</ref>, balinea "Romana" anno 1912 coepta<ref>[https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/PA68000050 Base Mérimée]</ref>, carcer ampliatus qui usque ad mensem Novembrem anni 2021 in usu fuit.<ref>[https://www.lalsace.fr/faits-divers-justice/2021/11/10/maison-d-arret-de-mulhouse-la-longue-nuit-du-transfert-des-detenus ''L'Alsace'' 10 Novembris 2021]</ref>, [[Iudicium|iudicia]] (''Landgericht''<ref>[https://cartorum.fr/mulhausen-e-elsass-lothringen-schwarzwaldplatz-mit-landgericht-zeno-ansichtskarten-35539.html Vetus photographia]</ref> et ''Amtsgericht''<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-autres-monuments/tribunal-dinstance/ Photographiae in situ ''La Fonderie''].</ref>), ''tramway'' vaporarius (1882) et mox electricus (1894)<ref>[https://www.solea.info/decouvrir-solea/histoire-du-reseau Milhusinae vecturae historia].</ref>... Simul novae fabricae industriales ad [[Electricitas|electricitatem]] aut ad [[Aëroplanum|aeroplanorum]] constructionem (''Aviatik Automobil und Flugapparatefabrik''<ref>Bello orto fabrica in Germaniam translata est [https://web.archive.org/web/20211113151745/https://db0nus869y26v.cloudfront.net/fr/Aviatik]</ref>) aut [[photographia|photographiam]]<ref>Braun et compagnie Dornaci [https://data.bnf.fr/fr/14012307/braun_et_compagnie/fr.pdf BNF data]</ref> spectantes creantur. [[Metallum|Metalla]] [[Potassium|potassi]] non longe a Mulhusia ad septentrionem anno 1906 inveniuntur et statim exercentur (Gewerkschaft Amélie). Argentaria validissima Industriam fovent<ref>Nicolas Stoskopf, [https://halshs.archives-ouvertes.fr/halshs-01743669/document ''Une réussite méconnue: le Comptoir d'escompte de Mulhouse ...''], 2018.</ref>. Eodem tempore Francogalli [[Alfredus Dreyfus|Alfredi Dreyfus]] iudicio in duas partes velut discissi sunt qui miles Francogallicus Mulhusiae natus et [[Iudaei|iudaeus]] falso -ut mox liquit- accusatus et damnatus esset quod secreta militaria Germanis vendidisset. Erant qui innocentem damnatum pati nullo modo possent, cum alii nihil ita vitandum esse arbitrarentur ut rescisso iudicio militarium institutorum dignitatem polluere. *[[1877]]ː ''L'express Journal de Mulhouse'', novum diarium Francogallice et Theodisce impressum. ''L' Industriel Alsacien'' non iam editur. *[[1914]], 1 Iuniiː vicus finitimus Dornacum (circiter 11 000 inc.) in Mulhusiense commune incorporatur. ** mense Augustoː bello indicto Francogallicus exercitus Elisatiam quam celerrime recuperare cupiens bis Mulhusiam intrat<ref>[https://www.histoire-genealogie.com/Une-photo-rare-l-entree-des-troupes-francaises-dans-Mulhouse-en-aout-1914 Introitus photographice immortalitati traditus].</ref>, bis sese recipere cogitur. Nec per quattuor annos pugnae umquam longe ab urbe aberunt quoniam Francogallici [[Thann]] et [[Dannemarie (Rhenus Superior)|Dannemarie]] occupabant. Itaque pars incolarum et machinae industriae in Germaniam translatae sunt. *[[1918]], 17 novembrisː die septimo post [[Armistitium|armistitium]] demum exercitus generalis Hirschauer Mulhusiam intravit quae Francogallica urbs fuit usque ad annum [[1940]]. [[Sovieti]] qui iam ut in cetera Germania Mulhusiae instituebantur tum dissoluti. ==== Post 1918 ==== [[Fasciculus:Zup Mulhouse.jpg|thumb|Vicus "des coteaux".]] *[[1919|1919]]-[[1939]]ː tempus inter duo bella Mulhusinis difficile fuit quia oeconomia recessit. Novi vici ad iustos penates incolarum multitudini adsignandos aedificati sunt, ut "Civitas Drouot". *[[1932]], 29 decembrisː [[Statio ferriviaria|statio ferriviaria]] hodierna inauguratur. *[[1940]]ː post cladem a Francogallis acceptam Alsatia Germaniae statim adnexa et cum pago [[Badenia|Badensi]] coaluit in ''Reichsgau Oberrhein'' vel ''Baden-Elsass''. *[[1944]]ː 11 et 25 Maii necnon 3 et 11 Augusti impetus aerarii multa damna circa stationes ferriviarias praebuerunt et circiter 50 homines interfecerunt. **24 novembris Mulhusia liberata est. Anno 1944 multa damna ex aeriis impetibus acceperat. In suburbio septentrionali Germani restiterunt usque ad mensem Februarium anni [[1945]]. *[[1946]], 8 Maiiː [[aeroportus]] internationalis Basilea/Mulhusia prope [[Saint-Louis (Rhenus Superior)|Saint-Louis]] inauguratur<ref>[https://www.lalsace.fr/economie/2021/05/07/diaporama-1946-2021-l-euroairport-de-bale-mulhouse-fete-ses-75-ans ''L'Alsace''ː Diaporama]</ref>. *[[1947]]ː vicus [[Bourtzwiller]] in commume Mulhusinum incorporatur. *[[1956]]-[[1981]]ː [[Aemilius Muller]]<ref>[https://maitron.fr/spip.php?article145342 Dictionnaire biographique Le Maitron.]</ref>, [[Factio socialistica (Francia)|socialistarum]] factionis, fuit [[Demarchus|demarchus]]. Societatem comitialem cum aliis factionibus UNR et [[MRP]] fecerat. Tum novi vici ad habitationem renovandam aedificati sunt, ut vicus ''des Coteaux'' inter 1961 et 1976 aedificatus, qui novem milia incolarum hodie numerat. *[[1962]]ː societas Francica autocinetorum ''Peugeot'' in [[Commune|communi]] [[Sausheim]] fabricam aperuit quae hodieque maxima in [[Conurbatio|conurbio]] Mulhusino manet et plurimos operarios adhibet. *[[1973]]ː Turris Europae inaugurata, architecto Francisco Spoerry<ref>"[https://journals.openedition.org/insitu/20178 Le quartier et la tour de l’Europe à Mulhouse (1959-2015). Perspectives européennes d’un patrimoine transfrontalier]", In Situ Patrimoines, 2019(38)</ref>. Summa turri, tricesimo primo tabulato, [[Popina sellariola|popina sellariola]] et versatilis quae circuitum una hora peragebat et in omnes regiones conspectum insuperabilem hospitibus praebebat aptata erat<ref>[https://www.lalsace.fr/haut-rhin/2019/03/15/tour-de-l-europe-la-ville-veut-sauver-le-restaurant ''L'Alsace'' 15 Martii 2019]</ref>. Ita Milhusini post multa saecula cenationem rotundam [[Domus Aurea|aureae domus]] [[Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus|Neronianae]] imitabantur. Quae turris velut emblema urbis hodiernae et eius Europaei fati facta est. *[[1975]]ː Universitas Alsatiae Superioris<ref>[https://www.uha.fr/fr/index.html Situs officialis]</ref> (UHA, ''Université de Haute Alsace'') creata *[[1986]]ː Societas industriae mechanicae SACM cessat<ref>[https://www.dna.fr/culture-loisirs/2020/08/13/diaporama-sacm-une-histoire-unique-depuis-1826 Diaporama]</ref>. Illis annis omnes fabricae textilium cessant et multi victum amittunt. Mulhusiae quoque [[Campi oeconomici|campus secundarius]] [[Campus tertiarius|tertiario campo]] via cedere coeperat. *[[2007]]ː pars universitatis (iura, scientiae societatis) in vetere officina fundendorum metallorum (''Fonderie'') ad hoc ipsum renovata collocata est<ref>[https://www.uha.fr/fr/uha-1/campus-environnement/campus-fonderie.html#! Campus Fonderie]</ref>. *[[2009]]ː Diuturnas post difficultates<ref>[https://www.usinenouvelle.com/article/dmc-en-redressement-judiciaire-et-vers-le-demantelement.N24041 ''L'Usine nouvelle'', 5 mai 2008]</ref> DMC (''Dollfus Mieg et compagnie'') anno 1746 creata foro cessit. Bona societatis per sequestres iudicio designatos venumdantur. *[[2011]]ː [[Tramen vectorium|tramen celerrimum]] (TGVː ''train à grande vitesse'') Mulhusiam cum Lutetia et Lugduno coniungit. *[[2020]]ː a mense Februario usque ad mensem Aprilem [[Pestilentia|pestilentia]] e [[COVID-19|COVID19]] nata ex coetu [[Ecclesia Evangelica|Evangelico]] Mulhusiae maxime saeviit atque inde in ceteram Franciam disseminata est<ref>[https://www.francetvinfo.fr/sante/maladie/coronavirus/mulhouse-un-rassemblement-evangeliste-a-lorigine-de-lepidemie-en-france_3890375.html France Info 29 Martii 2020.] [https://www.ouest-france.fr/grand-est/mulhouse-68100/covid-19-un-an-apres-le-rassemblement-a-mulhouse-les-evangeliques-eprouves-par-la-deferlante-7124975 Ouest France 20/01/2021].</ref>. Militare valetudinarium portatile Mulhusiae erectum est<ref>[https://www.lemonde.fr/planete/article/2020/03/23/coronavirus-voici-a-quoi-ressemble-l-hopital-militaire-installe-a-mulhouse_6034110_3244.html ''France Bleu'' 23 Martii 2020.]</ref> et multi aegri homines in vicinas civitates (Germaniam, Helvetiam...) curandi gratia transportati suntː adeo epidemiae valetudinarium locale impar fuitǃ *[[2024]] Mulhusia octingentesimum annum urbis creatae celebrat<ref>[https://www.mplusinfo.fr/une-annee-de-fete-pour-celebrer-les-800-ans-de-mulhouse-mulhouse/ Une année de fête pour célébrer les 800 ans de Mulhouse]</ref> == Fasti demarchorum a bello 1870/1 == * [[Iohannes Mieg-Koechlin]] (1872–1887) * [[Carolus Hack]] (1887–1901) * [[Iosua Wick]] (1901–1902) * [[Aemilius Kayser]] (1902–1908) * [[Augustus Klug]] (1908–1913) * [[Alfredus Wolff]] (1913–1914) * [[Iosephus Cossmann]] (1914–1918) * [[Alfredus Wolff]] (1919–1923) * [[Aemilius Rémy]] (1923–1925) * [[Augustus Wicky]] (1925–1940) * [[Philippus Herbold]] (1940) * [[Paulus Maas]] (1940–1944) * [[Lucianus Gander]] (1947–1953) * [[Iohannes Wagner]] (1953–1956) * [[Aemilius Muller]] (1956–1981) * [[Iosephus Klifa]] (1981–1989) * [[Iohannes Maria Bockel]] (1989–2010) * [[Iohannes Rottner]] (2010–2017) * [[Michaela Lutz]] (2017-2026) * [[Fridericus Marquet]] (ab anno 2026) == Quae visenda sint == === De museis === [[Fasciculus:Bugatti Type 35B 001.jpg|thumb|Bugatti 1924 (Museum Autocinetorum).]] Anno [[2008]] Mulhusia ''Ville d'art et d'histoire'' (urbs artium et historiae<ref>[https://web.archive.org/web/20231208232627/https://www.mulhouse.fr/decouvrir/patrimoine/histoire-de-la-ville/ Situs municipalis]</ref>) publice appellata est quia patrimonium municipio magnae curae erat. Simul domus patrimonii<ref>[https://web.archive.org/web/20220203184248/https://www.mulhouse.fr/bouger-sortir/culture/maison-patrimoine/ Situs interretialis]</ref> (''Maison du patrimoine'') creata est quae expositiones ad urbanam historiam pertinentes proponit. Multa musea Mulhusiae inveneris quae ad historiam technicarum plerumque spectant, ut aequum erat in urbe fabricarum industria nota. * '''Museum Autocinetorum''' (''Cité de l'automobile'') e collectione privata fratrum Schlumpf natum et in fabrica quondam textili collocatum circa 450 [[Autocinetum|autocineta]] exponit<ref>[https://web.archive.org/web/20210329084528/https://www.mulhouse-alsace.fr/culture-tourisme/musees/cite-de-lautomobile-collection-schlumpf/ Situs interretialis]</ref> ab anno 1878 inter quae 120 Bugatti recensentur (nam fabrica autocinetorum Bugatti apud [[Molsheim]] in Elisatia olim fuit). * '''Museum Nationale Ferriviae''' (''Cité du train''), maximum in Europa [[Ferrivia|ferriviae]] deditum museum<ref>[https://web.archive.org/web/20110903122907/http://www.citedutrain.com/fr/train/ Situs interretialis]. [https://web.archive.org/web/20110824002358/http://www.citedutrain.com/fr/train/626-collections/ Hic clarissimas machinas inspicere potes]</ref>. Iam anno 1969 decretum, anno 1976 in locum hodiernum transfertur. *'''Electropolis'''<ref>[https://www.musee-electropolis.fr/musee-electropolis/expositions-et-collections Situs interretialis]</ref>ː Museum [[Electricitas|electricitatis]] et energiae. Ibi inter alias ingentes aut ingeniosas machinas [[rotor|rotorem]] ex [[Ergasterium atomicum Fessenheim|ergasterio atomico]] [[Fessenheim]] videris. *'''Museum Vestium impressarum''' (''Musée de l'impression sur étoffes''), nono decimo saeculo creatum memoriam fabricarum textilium retinet quae iam octavo decimo saeculo Mulhusiensibus prosperitatem et famam parabant. Colores et ornamenta per [[Prelum typographicum|praela]] quaedam telis imprimebantur<ref>[https://www.musee-impression.com/ Situs interretialis]</ref>. *'''Museum Chartarum pictarum''' (''Musée du papier peint'')ː non Mulhusiae sed in vico [[Rixheim]] ad Mulhusiam positum est ubi octavo decimo saeculo fabricator Mulhusiensis telarum pictarum filio suo officinam chartarum pictarum condidit, fabricam Zuber<ref>[https://www.zuber.fr/fr/historique-zuber Historia fabricae Zuber].</ref>. Non tantum chartas ex illa officina sed pulcherrima exemplaria ex omni Francia exponunt. *'''Museum Historicum''' in antiquo palatio urbano collocatum ubi pactum unionis subscriptum est. [[Hortus zoologicus|Horto zoologico]]<ref>[https://www.zoo-mulhouse.com/le-parc/animaux/ Situs interretialis]</ref> quoque municipium gloriatur decimo nono saeculo iam condito qui hodie [[Species in discrimen adducta|speciebus extinctione minatis]] praecipuam operam dat et varias collaborationes ad eas tuendas iniit<ref>[https://www.zoo-mulhouse.com/protection-des-especes/conservation-programmes-de-recherche/]</ref>. === De monumentis === Haec aedificia catalogo Monumentorum Historicorum Franciae inscripta sunt<ref>[https://www.commune-mairie.fr/monuments-historiques/mulhouse-68224/ Catalogus monumentorum historicorum] [https://web.archive.org/web/20201029185137/https://www.tourisme-mulhouse.com/uploads/pdf/batiments-prestigieux.pdf Eadem cum notitia historica]</ref>ː turris Diaboli<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-monuments-du-centre/tour-du-diable/ Historia Francogallice audienda].</ref>, vestigia moenium (''Bollwerk''), ecclesia mediaevalis et templum Sancti Stephani<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-monuments-du-centre/temple-saint-etienne/ Photographiae et descriptio Francogallice audienda]</ref>, capella Sancti Iohannis<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-monuments-du-centre/chapelle-saint-jean/ Descriptio Francogallice legenda et audienda]</ref>, curia "Catenarum"<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-monuments-du-centre/cour-des-chaines/ Descriptio Francogallice adienda et photographiae]</ref>, curia "Lotharingiae"<ref>[https://web.archive.org/web/20211228225654/https://www.mulhouse.fr/wp-content/uploads/2020/04/Exposition-larch%C3%A9ologie-raconte-lhistoire-de-la-Cour-de-Lorraine.pdf Historia per archaeologiam restituta]</ref>, curia municipalis<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-monuments-du-centre/hotel-de-ville-musee-historique/ UHA Les monuments du centre]</ref>, domus Mieg<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-monuments-du-centre/maison-mieg/ UHA Domus Mieg Francogallice descripta]</ref>, balinea municipalia<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-monuments-du-centre/bains-municipaux/ Descriptio Francogallice audienda et photographiae]</ref>, iudicia aetate Theodesca aedificata<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-autres-monuments/tribunal-de-grande-instance/ UHA Tribunal de grande instance]</ref>, synagoga<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-monuments-du-centre/synagogue/ Descriptio Francogallice audienda]</ref>, ecclesia catholica Sancti Stephani<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-monuments-du-centre/eglise-saint-etienne/ Descriptio Francogallice audienda]</ref>, statua ''Schweissdissi'' (1905)<ref>[https://web.archive.org/web/20211116102943/https://www.schweissdissi.com/la-statue-du-schweissdissi/son-histoire/ Confraternitas "Schweissdissi]</ref>, aedificium anulare (1955)<ref>[https://patrimoine-mulhouse.uha.fr/index.php/les-monuments-du-centre/batiment-annulaire/ UHAː photographiae et descriptio Francogallice audienda]</ref> aliaeque veteres domus privatae. === [[Ars viaria]] (''Street art'') === [[Fasciculus:20170805 279 mulhouse.jpg|thumb|Ars viariaː falsae [[fenestra|fenestrae]] et [[scalae portatiles]] in muro caeco pictae. Paene verae videntur.]] Ut in Helvetia Mulhusiae in caecis muris picturas varias inveneris. Iam sexto decimo saeculo muri curiae municipalis picti erant et octavo decimo saeculo exeunte Matthaeus Mieg "le Chroniqueur" dictus, pictor optimus, frontem domus suae picturis oculos fallentibus ornavit (''maison Mieg''). Non tantum manentes picturae sunt sed in nonnullis muris unoquoque mense artifices nova opera creant atque vulgo admiranda praebent<ref>[https://www.bing.com/images/search?q=street+art+mulhouse&qpvt=street+art+mulhouse&form=IGRE&first=1&tsc=ImageBasicHover Imaginum collectio][https://web.archive.org/web/20211027100546/https://apps.tourisme-alsace.info/photos/mulhouse/photos/234010299-street_art_a_mulhouse.pdf Catalogus praecipuorum operum]</ref>. == Demographia == [[Fasciculus:Einwohnerentwicklung von Mülhausen.svg|thumb|Numerus incolarum ab anno 1700 crescens.]] Recensio incolarum his duobus proximis saeculis fuit haecː * [[1800]]ː6 018 [[1806]]ː8 053 [[1821]]ː9 603 *[[1831]]ː13 300 [[1836]]ː16 932 [[1841]]ː20 129 [[1846]]ː29 415 [[1851]]ː29 574 [[1856]]ː45 981 [[1861]]ː45 587 [[1866]]ː58 773 * [[1871]]ː52 892 [[1875]]ː58 513 [[1880]]ː63 629 [[1885]]ː69 759 [[1890]]ː76 892 [[1895]]ː82 986 [[1900]]ː89 118 [[1905]]ː94 498 * [[1910]]ː95 041 [[1921]]ː99 226 [[1926]]ː99 892 [[1931]]ː99 534 [[1936]]ː96 697 [[1946]]ː87 655 [[1954]]ː99 079 [[1962]]ː108 995 * [[1968]]ː116 336 [[1975]]ː117 013 [[1982]]ː112 157 [[1990]]ː108 357 [[1999]]ː110 359 [[2006]]ː110 514 [[2011]]ː110 351 [[2016]]ː108 399 [[2018]]ː108 942 [[2023]]ː104 978 Nono decimo saeculo ob [[Industrializatio|industrializationem]] numerus incolarum quattuordecies multiplicatus est<ref>[https://web.archive.org/web/20211030082034/http://www.crdp-strasbourg.fr/data/patrimoine-industriel/mulhouse-19/croissance.php BNPA Croissance démographique]</ref>. Minuitur tempore bellorum (1866–1871 et 1910-1921<ref>Quod in statisticis celatur quia Dornacum anno 1910 commune sui generis erat.</ref> 1936–1946) sed etiam ob [[Discrimen oeconomicum|angustias oeconomicas]] (1846–1851, 1866–1871 et inter 1931 et 1936 necnon 1975–1990). Vicesimo primo saeculo numerus stabilis manet quia res oeconomica non iam crescit et multi in circumiacentibus [[Commune|communibus]] domos singulas habitare malunt. Incrementum inter 1910 et 2021 vicena per centena non superat. Maximus fuit numerus tempore [[Petroleum|petrolei]] pretium exardescens (1973) antecedente. Maxime [[Cosmopolitanismus|cosmopolitanam]] esse gloriatur urbs Mulhusia quae 136 nationalitates diversas<ref>[https://www.dailymotion.com/video/xb6nl9 Clip]</ref> in territorio suo recensuit. Olim extranei e [[Polonia]] et [[Italia]] plerumque veniebant, nunc plurimi sunt qui ex [[Turcia]] et [[Algeria]] veniunt<ref>[https://www.insee.fr/fr/statistiques/2020954?sommaire=2106113&geo=COM-68224 Census extraneorum Mulhusiae]. [https://www.linternaute.com/ville/mulhouse/ville-68224/demographie Mulhusienses statistice digesti]</ref>. == Clari cives == === Nati === * [[1728]] - [[Ioannes Henricus Lambert]], mathematicus [[Berolinum|Berolini]] mortuus anno 1777 * [[1788]] - [[Godefridus Engelmann]], chromolithographiae inventor ibidem mortuus anno 1839 * [[1859]] - [[Alfredus Dreyfus]], [[miles]] (mortuus [[1935]])<ref>[https://www.francebleu.fr/infos/culture-loisirs/mulhouse-rend-hommage-au-capitaine-dreyfus-avec-un-monument-square-steinbach-1475998058 Statua militis Dreyfus Mulhusiae inaugurata]</ref> * [[1866]] - [[Alfredus Werner]], mortuus 1919. [[Praemium Nobelianum chemiae|Praemio Nobeliano]] in chemia anno [[1913]] honoratus est. * [[1912]] - [[Franciscus Spoerry]], architectus, mortuus anno 1999. === Educati === *[[Albertus Schweitzer]] 1875-1965, ''abitur'' Mulhusiae absolvit. == Notae == <references /> [[Fasciculus:Tour de l'Europe (Mulhouse) (1).jpg|thumb|[[Turris]] Europae, insigne hodiernae urbis velut in trivio positae inter Franciam, Germaniam, Helvetiam.]] == Plura legere si cupis == === Diaria et periodica vetera === * [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb343699219/date ''Bulletin du Musée historique de Mulhouse'', 1876-1980 apud Gallica] * [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb34405381g/date ''Bulletin de la Société industrielle de Mulhouse'' 1829-1939 apud Gallica] * [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb32772298w/date.item ''L'Expressː journal de Mulhouse'' 1884-1914 apud Gallica] * [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb32791266f/date ''L'Industriel alsacien : journal de l'industrie, du commerce et de l'agriculture'' 1835-1877 apud Gallica] * [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb34424059n/date ''Oberelsässische Landeszeitung(1897-)'' 1914-1918 apud Gallica] * [https://data.bnf.fr/fr/34539556/der_mulhauser_arbeiterfreund/ ''Der Mülhauser Arbeiterfreund'' 1890-1911] * [https://gallica.bnf.fr/services/engine/search/sru?operation=searchRetrieve&version=1.2&collapsing=disabled&query=%28dc.title%20all%20%22M%C3%BClhauser%20Tagblatt%22%29%20and%20arkPress%20all%20%22cb34424068m_date%22&rk=21459;2 ''Mülhauser Tagblatt'' 1914-1918 apud Gallica] *[https://data.bnf.fr/fr/atelier/41947652/mulhauser_und_elsasser_anzeiger/ ''Mülhauser und Elsässer Anzeiger'' 1892-1905] * [https://data.bnf.fr/34424063/mulhauser_volksblatt/ ''Mülhauser Volksblatt'' 1919-1942] *[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb32822970k/date ''Neue Mülhauser Zeitung'' 1914-1918 apud Gallica] === Eruditorum dissertationes === * Isabelle Bernier, ''[https://books.openedition.org/pumi/34666 Négoce et industrie à Mulhouse au XVIIIe siècle (1696-1798)]'', Presses Universitaires du Midi, 2008. ** "[https://journals.openedition.org/alsace/1561 Négoce et industrie à Mulhouse au XVIIIe siècle]", ''Revue d'Alsace'', 2006ː 487-496 * Stephan Jonas, "[https://books.openedition.org/pul/14651 Structures industrielles et politique urbaine à Mulhouse au xixe siècle (1798-1870)]" in ''Construire la ville'', Presses Universitaires de Lyon, 1983ː 87-115 ** "[https://www.persee.fr/doc/rgest_0035-3213_1985_num_25_2_1578 La ville industrielle : questions d'identité]", ''Revue Géographique de l'Est'', 1985ː 231-240 * Georgius Livet et Raimundus Oberlé, ''Histoire de Mulhouse : des origines à nos jours'', Argentorati, Ed. des "Dernières nouvelles d'Alsace, 1977 [https://www.persee.fr/doc/assr_0335-5985_1980_num_49_2_1217_t1_0283_0000_4 Recensio critica] *Ernest Meininger, ''Histoire de Mulhouse de ses origines à nos jours'', Mulhusiae, 1923. *Bernhard Metz, "[https://journals.openedition.org/alsace/990 Essai sur la hiérarchie des villes médiévales d’Alsace (1250-1350). 2e partie]", ''Revue d’Alsace'', 2008: 129-167 *Raymond Oberlé, "[https://www.persee.fr/doc/ahess_0395-2649_1960_num_15_5_420668 L'histoire de l'éducation, contribution à l'histoire sociale : l'exemple de Mulhouse]", ''Annales'', 1960ː 963-973 ** ''L'enseignement à Mulhouse de 1798 à 1870'', Parisiis, Les Belles Lettres, 1961 ** ''Histoire de la poste à Mulhouse'', Alsatia, 1974 ** ''Mulhouse ou La genèse d'une ville'', Editions du Rhin, 1985 ** ''Mulhouse : panorama monumental et architectural des origines à 1914'', Argentorati, 1983 ** ''Les relations entre la Confédération Helvétique et son alliée la République de Mulhouse pendant la Guerre de Trente Ans'', Cadurci, 1961 *''Florence Ott, "[https://www.persee.fr/doc/acths_0000-0001_2005_act_127_5_5191 L’enseignement technique : un souci constant de la société industrielle de Mulhouse]", ''Actes des congrès nationaux des sociétés historiques et scientifiques'', 2005ː 153-163 ** ''La Société industrielle de Mulhouse, 1826-1876 : ses membres, son action, ses réseaux'', Argentorati, 1999 ** ''La société industrielle de Mulhouse au temps de l'empire allemand, 1871-1918'', Mulhusiae, 2004 * Nicolas Stoskopf, "[https://hal.science/hal-01272292/document Industrialisation et désindustrialisation à Mulhouse, une trajectoire singulière (XVIIIe-XXe siècles)]", ''Annuaire historique de Mulhouse'', 2007: 73-79. *David Tournier, "[https://journals.openedition.org/alsace/135 La construction des deux Saint-Etienne. Un catalyseur des crispations interconfessionnelles à Mulhouse (1830-1866)]", ''Revue d’Alsace'', 2010: 71-99 *Marie-Claire Vitoux, "[https://www.persee.fr/doc/hes_0752-5702_1995_num_14_4_1792 Éthique protestante et philanthropie libérale : le cas mulhousien au XIXe siècle]", ''Histoire, économie & société'', 1995ː 595-607 *Léonard-Georges Werner, ''Topographie historique du vieux Mulhouse'', Massiliae, 1979 (prima editio 1949) {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Rheni Superioris|Index communium praefecturae Rheni Superioris]] == Coniunctiones communium == * [[Fasciculus:Flag of Germany.svg|20px|Germania]] [[Cassella]], [[Germania]], ab 1965 == Nexus externi == {{CommuniaCat|Mulhouse|Mulhusiam}} * {{INSEE commune|68224|de=Mulhusia}} * [http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=24395 De hoc communi apud Cassini] * [http://www.mulhouse.fr/ Huius communis pagina interretialis] * {{LHH|7089|auctor=Nicolas Schreck}} [[Categoria:Communia Praefecturae Rheni Superioris]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Rheni superioris]] [[Categoria:Mulhusia|!]] iypdqbc0t2c1oj7b8yn9vs2ju51ywzm Ardezis 0 71914 3975675 2431664 2026-07-30T11:06:01Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3975675 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus: Ardez01.JPG|thumb|Ardezis ]] [[Fasciculus: Karte Gemeinde Ardez 2007.png|thumb|Ardezis collocatio]] '''Ardezis'''<ref>Cfr. {{LHH|1520|Andiast}}</ref> vel '''Ardetium'''<ref>Ulrici Campelli Raetiae alpestris topographica descriptio</ref> ([[Romancice]] ''Ardez'') est [[vicus]] [[Helvetia|Helveticus]] 431 incolarum (anno [[2007]]) qui ad pagum [[Grisonia]]m pertinet. Ardeze [[Romancice]] loquitur. == Nexus externi == * [https://web.archive.org/web/20210507004429/http://www.ardez.ch/ Pagina officialis] * {{LHH|1520}} {{Commonscat|Ardez|Ardezis}} == Notae == <div class="references-small"><references /></div> {{geo-stipula}} [[Categoria:Municipia Helvetiae]] bmqo11737br66frmpdfxx95pwwivxaw Arentianum 0 89962 3975677 3591462 2026-07-30T11:20:00Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3975677 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Villanegrottocambiaso retro.JPG|thumb|Arentianum]] '''Arentianum'''<ref>{{Graesse}}</ref><ref>{{Godefridus Casalis}}</ref> {{victio|Arentianum|i|n}} ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Arenzano|Arenzano]]'') est [[oppidum]] [[Italia]]e et [[Commune Italiae|municipium]], circiter 11&thinsp;630 incolarum, in [[Regio Italiae|Regione]] [[Liguria]] et in [[Urbs metropolitana Genuensis|Urbe metropolitana Genuensi]] situm. Incolae ''Arentianenses'' appellantur. == Insigne == <gallery> Fasciculus:Corona di comune.svg|''[[Municipium Italiae]]'' </gallery> === Sententia === Sententia municipalis est: ''Hic manebimus optime''. == Clari cives == === Hic vixerunt === * [[Iosue Carducci]] == Aedificia egregia == * [[Sanctuarium Gratiosi Jesuli Pragensis]] == Ecclesia Catholica Romana == * [[Archidioecesis Ianuensis]], == Fractiones, vici et loci in municipio == === Fractiones === * ''Terralba'', == Municipia finitima == * [[Coccoletum]], * ''[[Genua]]'', * [[Statiellum]] ([[Provincia Savonensis|SV]]). {{NexInt}} * [[Liguria]]m (''regionem''), * [[Urbs metropolitana Genuensis|Urbem metropolitanam Genuensem]], * [[Provincia Genuensis|Provinciam Genuensem]] (''provinciam abrogatam''), * [[Genua]]m (''urbem''), * [[Municipium Italiae]]. == Nexus externi == * [http://www.comune.arenzano.ge.it/ Situs publicus]{{Nexus deficit|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Ling|Lingua Italiana{{!}}Italiane}} {{CommuniaCat|Arenzano|Arentianum}} == Pinacotheca == <gallery> Imago:Map of comune of Arenzano (metropolitan city of Genoa, region Liguria, Italy).svg|Collocatio finium municipii in Urbe metropolitana Genuensi. Imago:Santuario del Bambino Gesù di Praga (Arenzano) - Province of Genoa, Liguria, Italy - 23 Feb. 2014.jpg|Sanctuarium Gratiosi Jesuli Pragensis </gallery> == Notae == <references /> {{urbs-stipula}} [[Categoria:Municipia in Urbe metropolitana Genuensi]] dtulofau3f5uhfl5zw6px0yprjm7uum Formula:Metastipula/doc 10 91740 3975548 3851421 2026-07-29T13:19:43Z Grufo 64423 -Lint error 3975548 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{High-use}} {{Metaformula tantum}} {{Formula numquam substituenda|...}} '''Noli hanc formulam directe in paginas adhibere! Utere {{fn|stipula}}.''' == De metausu (vel de creatione formularum quae metastipulis utuntur) == Si novam formulam stipularum creare vis, scribe: <nowiki>{{</nowiki>metastipula'''|''' '''|'''ad=<nowiki>[[Historia|historiam]]</nowiki> ''"haec stipula ad [[Historia|historiam]] spectat"'' '''|'''categoria=Historicae ''[[:Categoria:Stipulae Historicae]]'' '''|'''imago=David face.png '''|'''alt=David's face <nowiki>}}</nowiki>&lt;noinclude&gt; <nowiki>[[Categoria:Formulae stipularum|{{PAGENAME}}]]</nowiki> &lt;/noinclude&gt; Effectus: {{metastipula | ad=[[Historia|historiam]] | categoria=Historicae | imago=David face.png | alt=David's face }} == Vide quoque == * [[:Categoria:Formulae stipularum]] <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae quae seorsos versus creant|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae administrationis Vicipaediae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae monituum nuntiorumque|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae quae cunctas paginas afficiunt|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae stipularum|!]] }}</includeonly> boqisax5kyg2tlndu1tev6hjxnr10r7 Formula:Laudatio 10 98540 3975553 1229242 2026-07-29T13:26:15Z Grufo 64423 -Lint error 3975553 wikitext text/x-wiki ''Iussu [[Museum Britannicum|Musei Britannici]] [[:en:Wikipedia:GLAM/BM/Featured Article prize|praemia quinque]] oblata sunt eis qui commentationes de rebus in hoc Museo depositis ad formam paginarum illecebrosarum ("Featured Articles") in aliquibus Vicipaediis redigerint. Tres commentationes adhuc talia praemia adeptae sunt, scilicet: [[:en:Royal Gold Cup|Royal Gold Cup]] ''Anglice''; [[:ca:Epifania de Miquel Àngel|Epifania de Miquel Àngel]] ''Catalane''; [[Tabula Rosettana]] ''Latine mhlvqplhc7rcw315l3h0ef3b23uj9gq Dumb Witness 0 119515 3975572 3715561 2026-07-29T13:58:50Z Grufo 64423 +{{Titulus italicus}}; minima 3975572 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} {{ores|Dumb Witness}} (scilicet [[Latine]] ‘testis muta’) est [[mythistoria facinorosa]] ab [[Agatha Christie]] [[scriptor|scriptrice]] anno [[1937]] edita. Hac in [[mythistoria]] persona [[Hercules Poirot]] agit. == Nexus externi == * [https://web.archive.org/web/20090208234804/http://agathachristie.com/story-explorer/stories/dumb-witness-1/ '' Dumb Witness''] apud publicum Agathae Christie situm * {{Imdb title|0292497|Dumb Witness }} {{lit-stipula}} [[Categoria:Angliae scripta]] [[Categoria:Litterae Anglicae]] [[Categoria:Mythistoriae]] [[Categoria:Scripta 1937]] [[Categoria:Agatha Christie]] [[Categoria:Hercules Poirot]] og5mburgxxsck32k2kdehrqi0uf4l3e Index communium praefecturae Vosegi 0 123776 3975636 3975275 2026-07-29T19:19:00Z Pippobuono 54500 nomen latinum 3975636 wikitext text/x-wiki Hic est index [[commune|communium]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] praefecturae [[Francia|Francicae]], cui subsunt communia 515 numero. [[Fasciculus:Vosges-Position.png|thumb|Situs praefecturae]] [[Fasciculus: Senones vu du Petit Paris.jpg|thumb|Despectus in ''[[ Senones ]]'']] {| class="wikitable sortable" ! [[INSEE|Numerus INSEE]] ! [[Numerus cursualis]] ! [[Commune]] |- | 88001 | 88270 | [[Les Ableuvenettes]] |- | 88002 | 88500 | [[Ahéville]] |- | 88003 | 88140 | [[Aingeville]] |- | 88004 | 88320 | [[Ainvelle (Vosegus)|Ainvelle]] |- | 88005 | 88110 | [[Allarmont]] |- | 88006 | 88500 | [[Ambacuria]] |- | 88007 | 88410 | [[Ameuvelle]] |- | 88008 | 88700 | [[Anglemont]] |- | 88009 | 88650 | [[Anould]] |- | 88010 | 88170 | [[Aouze]] |- | 88011 | 88380 | [[Arches (Vosegus)|Arches]] |- | 88012 | 88380 | [[Archettes]] |- | 88013 | 88170 | [[Aroffe]] |- | 88014 | 88430 | [[Arrentès-de-Corcieux]] |- | 88015 | 88300 | [[Attignéville]] |- | 88016 | 88260 | [[Attigny (Vosegus)|Attigny]] |- | 88017 | 88300 | [[Aulnois]] |- | 88018 | 88640 | [[Aumontzey]] |- | 88019 | 88300 | [[Autigny-la-Tour]] |- | 88020 | 88300 | [[Autreville (Vosegus)|Autreville]] |- | 88021 | 88700 | [[Autrey (Vosegus)|Autrey]] |- | 88022 | 88140 | [[Auzainvilliers]] |- | 88023 | 88500 | [[Avillers (Vosegus)|Avillers]] |- | 88024 | 88130 | [[Avrainville (Vosegus)|Avrainville]] |- | 88025 | 88630 | [[Avranville]] |- | 88026 | 88600 | [[Aydoilles]] |- | 88027 | 88330 | [[Badménil-aux-Bois]] |- | 88028 | 88460 | [[La Baffe]] |- | 88029 | 88240 | [[Bains-les-Bains]] |- | 88030 | 88270 | [[Bainville-aux-Saules]] |- | 88031 | 88170 | [[Balléville]] |- | 88032 | 88520 | [[Ban-de-Laveline]] |- | 88033 | 88210 | [[Ban-de-Sapt]] |- | 88106 | 88230 | [[Ban-sur-Meurthe-Clefcy]] |- | 88035 | 88640 | [[Barbey-Seroux]] |- | 88036 | 88300 | [[Barville (Vosegus)|Barville]] |- | 88037 | 88120 | [[Basse-sur-le-Rupt]] |- | 88038 | 88130 | [[Battexey]] |- | 88039 | 88500 | [[Baudricourt]] |- | 88040 | 88150 | [[Bayecourt]] |- | 88041 | 88270 | [[Bazegney]] |- | 88042 | 88700 | [[Bazien]] |- | 88043 | 88500 | [[Bazoilles-et-Ménil]] |- | 88044 | 88300 | [[Bazoilles-sur-Meuse]] |- | 88045 | 88300 | [[Beaufremont]] |- | 88046 | 88600 | [[Beauménil]] |- | 88047 | 88270 | [[Begnécourt]] |- | 88048 | 88370 | [[Bellefontaine (Vosegus)|Bellefontaine]] |- | 88049 | 88260 | [[Belmont-lès-Darney]] |- | 88050 | 88600 | [[Belmont-sur-Buttant]] |- | 88051 | 88800 | [[Belmont-sur-Vair]] |- | 88052 | 88260 | [[Belrupt]] |- | 88053 | 88210 | [[Belval (Vosegus)|Belval]] |- | 88054 | 88520 | [[Bertrimoutier]] |- | 88055 | 88450 | [[Bettegney-Saint-Brice]] |- | 88056 | 88500 | [[Bettoncourt]] |- | 88057 | 88490 | [[Le Beulay]] |- | 88058 | 88170 | [[Biécourt]] |- | 88059 | 88430 | [[Biffontaine]] |- | 88060 | 88500 | [[Blémerey (Vosegus)|Blémerey]] |- | 88061 | 88410 | [[Bleurville]] |- | 88062 | 88320 | [[Blevaincourt]] |- | 88063 | 88270 | [[Bocquegney]] |- | 88064 | 88600 | [[Bois-de-Champ]] |- | 88065 | 88260 | [[Bonvillet]] |- | 88066 | 88500 | [[Boulaincourt]] |- | 88068 | 88470 | [[La Bourgonce]] |- | 88069 | 88270 | [[Bouxières-aux-Bois]] |- | 88070 | 88130 | [[Bouxurulles]] |- | 88071 | 88270 | [[Bouzemont]] |- | 88073 | 88130 | [[Brantigny]] |- | 88074 | 88350 | [[Brechainville]] |- | 88075 | 88250 | [[La Bresse]] |- | 88076 | 88600 | [[Brouvelieures]] |- | 88077 | 88700 | [[Brû]] |- | 88078 | 88600 | [[Bruyères]] |- | 88079 | 88140 | [[Boloniacivilla]] |- | 88080 | 88700 | [[Bult]] |- | 88081 | 88540 | [[Bussang]] |- | 88082 | 88110 | [[Celles-sur-Plaine]] |- | 88083 | 88300 | [[Certilleux]] |- | 88084 | 88130 | [[Chamagne]] |- | 88085 | 88640 | [[Champdray]] |- | 88086 | 88600 | [[Ducis Campus|Champ-le-Duc]] |- | 88087 | 88000 | [[Chantraine (commune)|Chantraine]] |- | 88088 | 88240 | [[La Chapelle-aux-Bois]] |- | 88089 | 88600 | [[La Chapelle-devant-Bruyères]] |- | 88090 | 88130 | [[Carpinia]] |- | 88091 | 88460 | [[Charmois-devant-Bruyères]] |- | 88092 | 88270 | [[Charmois-l'Orgueilleux]] |- | 88093 | 88210 | [[Châtas]] |- | 88094 | 88330 | [[Châtel-sur-Moselle]] |- | 88095 | 88170 | [[Châtenois (Vosegus)|Châtenois]] |- | 88096 | 88410 | [[Châtillon-sur-Saône]] |- | 88097 | 88500 | [[Chauffecourt]] |- | 88098 | 88390 | [[Chaumousey]] |- | 88099 | 88150 | [[Chavelot]] |- | 88100 | 88500 | [[Chef-Haut]] |- | 88101 | 88460 | [[Cheniménil]] |- | 88102 | 88630 | [[Chermisey]] |- | 88103 | 88270 | [[Circourt]] |- | 88104 | 88300 | [[Circourt-sur-Mouzon]] |- | 88105 | 88410 | [[Claudon]] |- | 88107 | 88630 | [[Clérey-la-Côte]] |- | 88108 | 88240 | [[Le Clerjus]] |- | 88109 | 88120 | [[Cleurie]] |- | 88110 | 88700 | [[Clézentaine]] |- | 88111 | 88100 | [[Coinches]] |- | 88112 | 88490 | [[Colretum]] |- | 88113 | 88490 | [[Combrimont]] |- | 88114 | 88140 | [[Gundrecivilla]] |- | 88115 | 88430 | [[Corcieux]] |- | 88116 | 88310 | [[Cornimont]] |- | 88117 | 88170 | [[Courcelles-sous-Châtenois]] |- | 88118 | 88630 | [[Coussey]] |- | 88119 | 88140 | [[Crainvilliers]] |- | 88120 | 88520 | [[La Croix-aux-Mines]] |- | 88121 | 88330 | [[Damas-aux-Bois]] |- | 88122 | 88270 | [[Damas-et-Bettegney]] |- | 88123 | 88320 | [[Damblain]] |- | 88124 | 88260 | [[Darney]] |- | 88125 | 88170 | [[Darney-aux-Chênes]] |- | 88126 | 88390 | [[Darnieulles]] |- | 88127 | 88700 | [[Deinvillers]] |- | 88128 | 88210 | [[Denipaire]] |- | 88129 | 88270 | [[Derbamont]] |- | 88130 | 88600 | [[Destord]] |- | 88131 | 88600 | [[Deycimont]] |- | 88132 | 88000 | [[Deyvillers]] |- | 88133 | 88000 | [[Dignonville]] |- | 88134 | 88000 | [[Dinozé]] |- | 88135 | 88460 | [[Docelles]] |- | 88136 | 88000 | [[Dogneville]] |- | 88137 | 88170 | [[Dolaincourt]] |- | 88138 | 88260 | [[Dombasle-devant-Darney]] |- | 88139 | 88500 | [[Dombasle-en-Xaintois]] |- | 88140 | 88140 | [[Dombrot-le-Sec]] |- | 88141 | 88170 | [[Dombrot-sur-Vair]] |- | 88144 | 88500 | [[Domèvre-sous-Montfort]] |- | 88142 | 88390 | [[Domèvre-sur-Avière]] |- | 88143 | 88330 | [[Domèvre-sur-Durbion]] |- | 88145 | 88600 | [[Domfaing]] |- | 88146 | 88800 | [[Domjulien]] |- | 88147 | 88390 | [[Dommartin-aux-Bois]] |- | 88148 | 88200 | [[Domnus Martinus (Romaricus Mons)]] |- | 88149 | 88260 | [[Dommartin-lès-Vallois]] |- | 88150 | 88170 | [[Dommartin-sur-Vraine]] |- | 88151 | 88270 | [[Donoparium]] |- | 88152 | 88600 | [[Dompierre (Vosegus)|Dompierre]] |- | 88153 | 88700 | [[Domptail]] |- | 88154 | 88630 | [[Domnum Remigium]] |- | 88155 | 88500 | [[Domvallier]] |- | 88156 | 88700 | [[Doncières]] |- | 88157 | 88220 | [[Dounoux]] |- | 88158 | 88510 | [[Éloyes]] |- | 88159 | 88650 | [[Entre-deux-Eaux]] |- | 88160 | 88000 | [[Spinalium]] |- | 88161 | 88260 | [[Escles]] |- | 88162 | 88260 | [[Esley]] |- | 88163 | 88130 | [[Essegney]] |- | 88164 | 88500 | [[Estrennes]] |- | 88165 | 88480 | [[Étival-Clairefontaine]] |- | 88166 | 88450 | [[Évaux-et-Ménil]] |- | 88167 | 88460 | [[Faucompierre]] |- | 88168 | 88700 | [[Fauconcourt]] |- | 88169 | 88600 | [[Fays (Vosegus)|Fays]] |- | 88170 | 88360 | [[Ferdrupt]] |- | 88171 | 88410 | [[Fignévelle]] |- | 88172 | 88600 | [[Fiménil]] |- | 88173 | 88130 | [[Florémont]] |- | 88174 | 88390 | [[Fomerey]] |- | 88175 | 88600 | [[Fontenay (Vosegus)|Fontenay]] |- | 88176 | 88240 | [[Fontenoy-le-Château]] |- | 88177 | 88530 | [[La Forge (Vosegus)|La Forge]] |- | 88178 | 88390 | [[Les Forges (Vosegus)|Les Forges]] |- | 88179 | 88320 | [[Fouchécourt (Vosegus)|Fouchécourt]] |- | 88180 | 88320 | [[Frain]] |- | 88181 | 88230 | [[Fraize]] |- | 88182 | 88490 | [[Frapelle]] |- | 88183 | 88630 | [[Frebécourt]] |- | 88184 | 88600 | [[Fremifontaine]] |- | 88185 | 88500 | [[Frenelle-la-Grande]] |- | 88186 | 88500 | [[Frenelle-la-Petite]] |- | 88187 | 88270 | [[Frénois (Vosegus)|Frénois]] |- | 88188 | 88160 | [[Fresse-sur-Moselle]] |- | 88189 | 88350 | [[Fréville (Vosegus)|Fréville]] |- | 88190 | 88440 | [[Frizon]] |- | 88192 | 88270 | [[Gelvécourt-et-Adompt]] |- | 88193 | 88520 | [[Gemaingoutte]] |- | 88194 | 88170 | [[Gemmelaincourt]] |- | 88195 | 88140 | [[Gendreville]] |- | 88196 | 88400 | [[Gérardmer]] |- | 88197 | 88120 | [[Gerbamont]] |- | 88198 | 88430 | [[Gerbépal]] |- | 88199 | 88320 | [[Gignéville]] |- | 88200 | 88390 | [[Gigney]] |- | 88201 | 88390 | [[Girancourt]] |- | 88202 | 88500 | [[Gircourt-lès-Viéville]] |- | 88203 | 88600 | [[Girecourt-sur-Durbion]] |- | 88205 | 88340 | [[Girmont-Val-d'Ajol]] |- | 88206 | 88170 | [[Gironcourt-sur-Vraine]] |- | 88208 | 88410 | [[Godoncourt]] |- | 88209 | 88190 | [[Golbey]] |- | 88210 | 88270 | [[Gorhey]] |- | 88212 | 88350 | [[Grand (Vosegus)|Grand]] |- | 88213 | 88490 | [[Magna Fossa]] |- | 88215 | 88210 | [[Grandrupt]] |- | 88214 | 88240 | [[Grandrupt-de-Bains]] |- | 88216 | 88600 | [[Grandvillers]] |- | 88218 | 88640 | [[Granges-sur-Vologne]] |- | 88219 | 88630 | [[Greux]] |- | 88220 | 88410 | [[Grignoncourt]] |- | 88221 | 88240 | [[Gruey-lès-Surance]] |- | 88222 | 88600 | [[Gugnécourt]] |- | 88223 | 88450 | [[Gugney-aux-Aulx]] |- | 88224 | 88330 | [[Hadigny-les-Verrières]] |- | 88225 | 88220 | [[Hadol]] |- | 88226 | 88270 | [[Hagécourt]] |- | 88227 | 88300 | [[Hagnéville-et-Roncourt]] |- | 88228 | 88330 | [[Haillainville]] |- | 88229 | 88300 | [[Harchéchamp]] |- | 88230 | 88700 | [[Hardancourt]] |- | 88231 | 88800 | [[Haréville]] |- | 88232 | 88300 | [[Harmonville]] |- | 88233 | 88270 | [[Harol]] |- | 88234 | 88240 | [[Harsault]] |- | 88235 | 88240 | [[Hautmougey]] |- | 88236 | 88240 | [[La Haye (Vosegus)|La Haye]] |- | 88237 | 88270 | [[Hennecourt]] |- | 88238 | 88260 | [[Hennezel]] |- | 88239 | 88130 | [[Hergugney]] |- | 88240 | 88600 | [[Herpelmont]] |- | 88241 | 88170 | [[Houécourt]] |- | 88242 | 88300 | [[Houéville]] |- | 88243 | 88700 | [[Housseras]] |- | 88244 | 88430 | [[La Houssière]] |- | 88245 | 88210 | [[Hurbache]] |- | 88246 | 88500 | [[Hymont]] |- | 88247 | 88150 | [[Igney (Vosegus)|Igney]] |- | 88248 | 88320 | [[Isches]] |- | 88249 | 88300 | [[Jainvillotte]] |- | 88250 | 88550 | [[Jarménil]] |- | 88251 | 88700 | [[Jeanménil]] |- | 88252 | 88260 | [[Jésonville]] |- | 88253 | 88000 | [[Jeuxey]] |- | 88254 | 88500 | [[Jorxey]] |- | 88255 | 88630 | [[Jubainville]] |- | 88256 | 88640 | [[Jussarupt]] |- | 88257 | 88500 | [[Juvaincourt]] |- | 88258 | 88320 | [[Lamarche]] |- | 88259 | 88300 | [[Landaville]] |- | 88260 | 88130 | [[Langley (Vosegus)|Langley]] |- | 88261 | 88600 | [[Laval-sur-Vologne]] |- | 88262 | 88600 | [[Laveline-devant-Bruyères]] |- | 88263 | 88640 | [[Laveline-du-Houx]] |- | 88264 | 88270 | [[Légéville-et-Bonfays]] |- | 88265 | 88300 | [[Lemmecourt]] |- |} {| class="wikitable sortable" ! [[INSEE|Numerus INSEE]] ! [[Numerus cursualis]] ! [[Commune]] |- | 88266 | 88600 | [[Lépanges-sur-Vologne]] |- | 88267 | 88260 | [[Lerrain]] |- | 88268 | 88490 | [[Lesseux]] |- | 88269 | 88400 | [[Liézey]] |- | 88270 | 88350 | [[Liffol-le-Grand]] |- | 88271 | 88800 | [[Lignéville]] |- | 88272 | 88410 | [[Lironcourt]] |- | 88273 | 88000 | [[Longchamp (Vosegus)|Longchamp]] |- | 88274 | 88170 | [[Longchamp-sous-Châtenois]] |- | 88275 | 88490 | [[Lubine]] |- | 88276 | 88490 | [[Lusse]] |- | 88277 | 88110 | [[Luvigny]] |- | 88278 | 88170 | [[Maconcourt]] |- | 88279 | 88270 | [[Madecourt]] |- | 88280 | 88450 | [[Madegney]] |- | 88281 | 88270 | [[Madonne-et-Lamerey]] |- | 88282 | 88240 | [[Le Magny (Vosegus)|Le Magny]] |- | 88283 | 88140 | [[Malaincourt]] |- | 88284 | 88650 | [[Mandray]] |- | 88285 | 88800 | [[Mandres-sur-Vair]] |- | 88286 | 88130 | [[Marainville-sur-Madon]] |- | 88287 | 88320 | [[Marey (Vosegus)|Marey]] |- | 88288 | 88270 | [[Maroncourt]] |- | 88289 | 88320 | [[Martigny-les-Bains]] |- | 88290 | 88300 | [[Martigny-les-Gerbonvaux]] |- | 88291 | 88410 | [[Martinvelle]] |- | 88292 | 88500 | [[Mattaincourt]] |- | 88293 | 88630 | [[Maxey-sur-Meuse]] |- | 88294 | 88150 | [[Mazeley]] |- | 88295 | 88500 | [[Mazirot]] |- | 88296 | 88140 | [[Médonville]] |- | 88297 | 88600 | [[Méménil]] |- | 88298 | 88700 | [[Ménarmont]] |- | 88302 | 88160 | [[Le Ménil]] |- | 88300 | 88210 | [[Ménil-de-Senones]] |- | 88299 | 88500 | [[Mansile in Sanctesio]] |- | 88301 | 88700 | [[Ménil-sur-Belvitte]] |- | 88303 | 88630 | [[Midrevaux]] |- | 88304 | 88500 | [[Mirecurtium]] |- | 88305 | 88630 | [[Moncel-sur-Vair]] |- | 88306 | 88210 | [[Le Mont]] |- | 88309 | 88800 | [[Monthureux-le-Sec]] |- | 88310 | 88410 | [[Monthureux-sur-Saône]] |- | 88307 | 88320 | [[Mont-lès-Lamarche]] |- | 88308 | 88300 | [[Mont-lès-Neufchâteau]] |- | 88311 | 88240 | [[Montmotier]] |- | 88312 | 88170 | [[Morelmaison]] |- | 88313 | 88330 | [[Moriville]] |- | 88314 | 88320 | [[Morizécourt]] |- | 88315 | 88600 | [[Mortagne (Vosegus)|Mortagne]] |- | 88316 | 88140 | [[Morville (Vosegus)|Morville]] |- | 88317 | 88210 | [[Moussey (Vosegus)|Moussey]] |- | 88318 | 88700 | [[Moyemont]] |- | 88319 | 88420 | [[Moyenmoutier]] |- | 88320 | 88100 | [[Nayemont-les-Fosses]] |- | 88321 | 88300 | [[Neocastrum (Francia)|Neocastrum]] |- | 88322 | 88600 | [[La Neuveville-devant-Lépanges]] |- | 88324 | 88170 | [[La Neuveville-sous-Châtenois]] |- | 88325 | 88800 | [[La Neuveville-sous-Montfort]] |- | 88326 | 88100 | [[Neuvillers-sur-Fave]] |- | 88327 | 88440 | [[Nomexy]] |- | 88328 | 88470 | [[Nompatelize]] |- | 88330 | 88260 | [[Nonville (Vosegus)|Nonville]] |- | 88331 | 88600 | [[Nonzeville]] |- | 88332 | 88800 | [[Norroy]] |- | 88333 | 88700 | [[Nossoncourt]] |- | 88334 | 88500 | [[Ollevilla]] |- | 88335 | 88500 | [[Offroicourt]] |- | 88336 | 88170 | [[Audoleni villa]] |- | 88338 | 88700 | [[Ortonis curia]] |- | 88340 | 88700 | [[Padua (Vosegus)|Padua]] |- | 88341 | 88100 | [[Pair-et-Grandrupt]] |- | 88342 | 88330 | [[Pallegney]] |- | 88343 | 88800 | [[Paretum (Vosegus)|Paretum]] |- | 88344 | 88350 | [[Pargniacum subtus Mirevallem]] |- | 88345 | 88490 | [[La Petite-Fosse]] |- | 88346 | 88210 | [[La Petite-Raon]] |- | 88347 | 88270 | [[Petraficta (Vosegus)|Petraficta]] |- | 88348 | 88600 | [[Petreus Pons]] |- | 88349 | 88230 | [[Plenifesium]] |- | 88350 | 88170 | [[Pluvesia]] |- | 88351 | 88370 | [[Plumberae]] |- | 88352 | 88300 | [[Pomperra (Vosegus)|Pomperra]] |- | 88353 | 88260 | [[Pons iuxta Undinovilla]] |- | 88354 | 88500 | [[Pont-sur-Madon]] |- | 88355 | 88330 | [[Portus Caelorum]] |- | 88356 | 88600 | [[Les Poulières]] |- | 88357 | 88500 | [[Portus Suavis]] |- | 88358 | 88550 | [[Pouxeux]] |- | 88359 | 88600 | [[Prey (Vosegus)|Prey]] |- | 88360 | 88260 | [[Provenchères-lès-Darney]] |- | 88361 | 88490 | [[Provenchères-et-Colroy]] |- | 88362 | 88210 | [[Le Puid]] |- | 88363 | 88630 | [[Purneretum]] |- | 88364 | 88500 | [[Puzieux (Vosegus)|Puzieux]] |- | 88365 | 88270 | [[Racécourt]] |- | 88366 | 88170 | [[Radalli villa]] |- | 88367 | 88700 | [[Rambervilleriae]] |- | 88368 | 88500 | [[Rancuria]] |- | 88369 | 88160 | [[Romarici campus]] |- | 88370 | 88270 | [[Radonis curtis]] |- | 88371 | 88220 | [[Rapo ad Silvas]] |- | 88372 | 88110 | [[Rapo ad Stationem]] |- | 88373 | 88110 | [[Raon-sur-Plaine]] |- | 88374 | 88130 | [[Rapey]] |- | 88375 | 88520 | [[Raves (Vosegus)|Raves]] |- | 88376 | 88300 | [[Ribovilla]] |- | 88377 | 88410 | [[Rainharii villa]] |- | 88378 | 88450 | [[Regney]] |- | 88379 | 88330 | [[Ranconis curtis]] |- | 88380 | 88640 | [[Rehaupal]] |- | 88381 | 88260 | [[Relangia]] |- | 88382 | 88500 | [[Rimacuria]] |- | 88383 | 88200 | [[Romarici Mons]] |- | 88386 | 88100 | [[Remomeix]] |- | 88385 | 88800 | [[Romulficuria]] |- | 88387 | 88170 | [[Ramaldi villa]] |- | 88388 | 88390 | [[Renauvoid]] |- | 88389 | 88500 | [[Reparium]] |- | 88390 | 88320 | [[Roberticuria]] |- | 88391 | 88120 | [[Rochesson]] |- | 88394 | 88320 | [[Romania ad Silvas]] |- | 88395 | 88700 | [[Rotmundum]] |- | 88398 | 88600 | [[Les Rouges-Eaux]] |- | 88399 | 88460 | [[Le Roulier]] |- | 88400 | 88500 | [[Ruvera in Sanctesio]] |- | 88401 | 88170 | [[Roverium (Vosegus)|Roverium]] |- | 88402 | 88700 | [[Rovilla ad Quercus]] |- | 88403 | 88500 | [[Roserota]] |- | 88404 | 88320 | [[Roseriae supra Mosunam]] |- | 88406 | 88130 | [[Rugney]] |- | 88407 | 88630 | [[Ruppes]] |- | 88408 | 88360 | [[Rupt-sur-Moselle]] |- | 88409 | 88120 | [[Saint-Amé]] |- | 88411 | 88260 | [[Sanctus Basolimons]] |- | 88412 | 88700 | [[Sanctus Benedictus (Vosegus)|Sanctus Benedictus]] |- | 88413 | 88100 | [[Sanctus Deodatus (urbs)|Sanctus Deodatus]] |- | 88410 | 88700 | [[Sancta Barbara (Vosegus)|Sancta Barbara]] |- | 88418 | 88700 | [[Sancta Helena (Vosegus)|Sancta Helena]] |- | 88424 | 88100 | [[Sancta Margareta (Vosegus)|Sancta Margareta]] |- | 88415 | 88200 | [[Sanctus Stephanus ultra Mosellam]] |- | 88416 | 88700 | [[Sanctus Genesius (Vosegus)|Sanctus Genesius]] |- | 88417 | 88700 | [[Sanctus Gorgonius (Vosegus)|Sanctus Gorgonius]] |- | 88419 | 88210 | [[Saint-Jean-d'Ormont]] |- | 88421 | 88410 | [[Sanctus Iulianus (Vosegus)|Sanctus Iulianus]] |- | 88423 | 88650 | [[Sanctus Leonardus (Vosegus)|Sanctus Leonardus]] |- | 88425 | 88700 | [[Sanctus Mauricius (Vosegus)|Sanctus Mauricius]] |- | 88426 | 88560 | [[Saint-Maurice-sur-Moselle]] |- | 88427 | 88170 | [[Sanctus Memmius (Vosegus)|Sanctus Memmius]] |- | 88428 | 88470 | [[Saint-Michel-sur-Meurthe]] |- | 88429 | 88200 | [[Sanctus Nabor (Vosegus)|Sanctus Nabor]] |- | 88430 | 88140 | [[Sanctus Audoenus (Vosegus)|Sanctus Audoenus]] |- | 88431 | 88170 | [[Sanctus Paulus (Vosegus)|Sanctus Paulus]] |- | 88432 | 88700 | [[Sanctus Petrimons]] |- | 88433 | 88500 | [[Sanctus Pancratius (Vosegus)|Sanctus Pancratius]] |- | 88434 | 88800 | [[Sancti Remigii Mons (Vosegus)|Sancti Remigii Mons]] |- | 88435 | 88480 | [[Sanctus Remigius (Vosegus)|Sanctus Remigius]] |- | 88436 | 88210 | [[Sanctus Stephanus (Vosegus)|Sanctus Stephanus]] |- | 88437 | 88270 | [[Sanctus Valerius (Vosegus)|Sanctus Valerius]] |- | 88438 | 88470 | [[La Salle (Vosegus)|La Salle]] |- | 88439 | 88390 | [[Sanchey]] |- | 88440 | 88170 | [[Sandaucuria]] |- | 88441 | 88260 | [[Sans-Vallois]] |- | 88442 | 88120 | [[Sapois (Vosegus)|Sapois]] |- | 88443 | 88300 | [[Sartes]] |- | 88444 | 88210 | [[Le Saulcy]] |- | 88445 | 88580 | [[Salicetum (Vosegus)|Salicetum]] |- | 88446 | 88140 | [[Salsurae (Vosegus)|Salsurae]] |- | 88447 | 88290 | [[Salsuriae]] |- | 88448 | 88140 | [[Seivilla]] |- | 88449 | 88130 | [[Saviniacum (Vosegus)|Saviniacum]] |- | 88450 | 88320 | [[Senagda]] |- | 88451 | 88210 | [[Senonia (Vosegus)|Senonia]] |- | 88452 | 88260 | [[Senonges]] |- | 88453 | 88630 | [[Seromons]] |- | 88454 | 88600 | [[Sarcus (Vosegus)|Sarcus]] |- | 88455 | 88320 | [[Sirecuria]] |- | 88456 | 88320 | [[Serocourt]] |- | 88457 | 88630 | [[Seona (Vosegus)|Seona]] |- | 88458 | 88130 | [[Solicuria]] |- | 88459 | 88170 | [[Soncuria]] |- | 88460 | 88630 | [[Solicia]] |- | 88461 | 88140 | [[Serewavilla]] |- | 88462 | 88120 | [[Le Syndicat]] |- | 88463 | 88100 | [[Tinctorivus]] |- | 88464 | 88460 | [[Tendon (Vosegus)|Tendon]] |- | 88465 | 88150 | [[Tado]] |- | 88466 | 88800 | [[Tillia]] |- | 88467 | 88290 | [[Thiéfosse]] |- | 88468 | 88160 | [[Le Thillot]] |- | 88469 | 88500 | [[Tirocuria]] |- | 88470 | 88530 | [[Le Tholy]] |- | 88471 | 88410 | [[Les Thons]] |- | 88472 | 88260 | [[Thuillières]] |- | 88473 | 88320 | [[Tignécourt]] |- | 88474 | 88300 | [[Tellum (Vosegus)|Tellum]] |- | 88475 | 88320 | [[Toteleni curtis]] |- | 88476 | 88500 | [[Totoni villa]] |- | 88477 | 88350 | [[Trampodium]] |- | 88478 | 88300 | [[Tranculfi villa]] |- | 88479 | 88240 | [[Trémonzey]] |- | 88480 | 88130 | [[Ubexy]] |- | 88481 | 88220 | [[Uriménil]] |- | 88482 | 88140 | [[Eurivilla]] |- | 88483 | 88390 | [[Ursiniacum]] |- | 88484 | 88220 | [[Usminga]] |- | 88485 | 88140 | [[La Vacheresse-et-la-Rouillie]] |- | 88486 | 88120 | [[Vainiacum]] |- | 88487 | 88340 | [[Le Val-d'Ajol]] |- | 88488 | 88270 | [[Valefridicurtis]] |- | 88489 | 88270 | [[Vallis Regia (Vosegus)|Vallis Regia]] |- | 88490 | 88800 | [[Vallis Regia Sicca]] |- | 88491 | 88260 | [[Tres Valesii]] |- | 88492 | 88230 | [[Le Valtin]] |- | 88493 | 88450 | [[Varmonzey]] |- | 88494 | 88500 | [[Vaubexy]] |- | 88495 | 88000 | [[Waldinivilla]] |- | 88496 | 88140 | [[Valdonis curtis (Vosegus)|Valdonis curtis]] |- | 88497 | 88330 | [[Wauxoncuria]] |- | 88498 | 88200 | [[Vecoux]] |- | 88499 | 88270 | [[Velotte-et-Tatignécourt]] |- | 88500 | 88310 | [[Ventron]] |- | 88501 | 88210 | [[Le Vermont]] |- | 88502 | 88600 | [[Vervezelle]] |- | 88503 | 88110 | [[Vexaincourt]] |- | 88504 | 88170 | [[Vicherey]] |- | 88505 | 88430 | [[Vienville]] |- | 88506 | 88210 | [[Vieux-Moulin (Vosegus)|Vieux-Moulin]] |- | 88507 | 88500 | [[Villers (Vosegus)|Villers]] |- | 88508 | 88270 | [[Ville-sur-Illon]] |- | 88509 | 88150 | [[Villoncourt]] |- | 88510 | 88320 | [[Villotte]] |- | 88511 | 88350 | [[Villouxel]] |- | 88512 | 88600 | [[Viménil]] |- | 88513 | 88450 | [[Vincey]] |- | 88514 | 88170 | [[Viocourt]] |- | 88515 | 88260 | [[Vioménil]] |- | 88516 | 88800 | [[Vittel]] |- | 88517 | 88260 | [[Vivarium (Vosegus)|Vivarium]] |- | 88518 | 88500 | [[Viverium]] |- | 88519 | 88470 | [[La Voivre (Vosegus)|La Voivre]] |- | 88520 | 88240 | [[Les Voivres]] |- | 88521 | 88700 | [[Vomécourt]] |- | 88522 | 88500 | [[Vomécourt-sur-Madon]] |- | 88523 | 88170 | [[Vouxey]] |- | 88524 | 88140 | [[Vrécourt]] |- | 88525 | 88500 | [[Vroville]] |- | 88526 | 88520 | [[Wisembach]] |- | 88527 | 88700 | [[Xaffévillers]] |- | 88528 | 88460 | [[Xamontarupt]] |- | 88529 | 88130 | [[Xaronval]] |- | 88530 | 88220 | [[Scatiniacum]] |- | 88531 | 88400 | [[Xonrupt-Longemer]] |- | 88532 | 88330 | [[Zincourt]] |} {{Indices communium praefecturarum Franciae}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi|!]] 7wxavj73h2le86gx1eowegpcw89bf7l Aetas Baroca (musica) 0 165101 3975611 3749401 2026-07-29T16:50:13Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3975611 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Ceskystage.jpg|thumb|[[Theatrum]] Barocum privatum [[Ceský Krumlov]] in [[urbs|urbe]] [[Cechia]]e.]] '''Aetas Baroca''' in [[musica]] [[cultura Occidentalis|Occidentali]] est tempus quod a [[1600]] fere ad [[1750]] duravit.<ref name="Grove4">Claude V. Palisca, "Baroque," ''Grove Music Online'' (accessum 24 Augusti 2012), [https://web.archive.org/web/20080516041031/http://www.grovemusic.com/ Online] (situs lucrativus).</ref> Hoc tempus [[Musica Renascentiae|Renascentiae]] sequitur et se vicissim in [[Aetas Classica (musica)|Aetatem Classicam]] evolvit. [[Vocabulum]] ''[[barocus|baroca]]'' ex ''barroco'' '[[margarita]] deformis' vocabulo [[lingua Lusitana|Portugallico]] deducitur,<ref name="Tafelmusik">Alison Mackay et Craig Romanec, "[https://web.archive.org/web/20161207213948/http://www.tafelmusik.org/sites/all/themes/tafelmusik/downloads/Baroque_Guide.pdf Baroque Guide]". [http://www.tafelmusik.org/ Tafelmusik].</ref> negante musicae [[ornamentum (musica)|ornatae]] et magnopere decoratae huius temporis descriptione; deinde, nomen ad [[architectura Baroca|architectura]]m etiam adhibitum est. [[Fasciculus:Pannini, Giovanni Paolo - Musical Fête - 1747.png|thumb|200px|left|[[Theatrum Argentina]]. Tabula ab [[Ioannes Paulus Panini|Ioanne Paulo Panini]], [[1747]]. [[Museum Lupariense]].]] [[Fasciculus:Jacopo Peri 1.jpg|200px|thumb|[[Iacobus Peri]] [[vestimentum|vestimenta]] [[opera]]tica gerit.]] [[Fasciculus:arcangelo corelli.jpg|thumb|200px|upright|[[Arcangelus Corelli]].]] [[Fasciculus:Portrait of Jean-Philippe Rameau - Joseph Aved.jpg|200px|thumb|[[Ioannes Philippus Rameau]]. Tabula ab [[Iacobus Andreas Iosephus Aved|Iacobo Andrea Iosepho Aved]] [[1728]] picta.]] Musica Baroca est maior canonis [[musica classica|musicae classicae]] pars, latissime peracta, audita, investigata. Inter [[compositor]]es huius temporis sunt [[Ioannes Sebastianus Bach]], [[Georgius Fridericus Handel]], [[Alexander Scarlatti]], [[Henricus Sagittarius]], [[Samuel Scheidt]], [[Antonius Vivaldi]], [[Georgius Philippus Telemann]], [[Ioannes Baptista Lully]], [[Archangelus Corelli]], [[Franciscus Couperin (magnus)|Franciscus Couperin]], [[Dionysius Gaultier]], [[Claudius Monteverdi]], [[Ioannes Philippus Rameau]], et [[Henricus Purcell]]. Per Aetatem Barocam, [[tonalitas functionalis]] orta est, atque [[compositor]]es, [[histrio]]nes, et [[acroama]]ta exquisitiorem [[ornamentatio]]nem musicam evolvebant, [[notatio musica|notationem musicam]] mutabant, et novas [[instrumentum musicum|instrumentorum]] cantorum rationes excogitabant. Musica Baroca [[magnitudo|magnitudinem]], campum, et complexitatem perfunctionis instrumentalis expansit, et [[opera]]m instituit ut [[genus (ars)|genus]] musicae. Multa [[vocabulum|vocabula]] et notiones musicae huius aetatis iam in usu sunt.<!--PLUS IN EN:--> ==Notae== <div class="references-small"><references/></div> ==Bibliographia== *Clarke, Hugh Archibald. [[1898]]. ''A System of Harmony.'' Philadelphiae: T. Presser. * Chua, Daniel K. L. [[2001]]. [http://books.google.com/books?id=wSYm0cUW6PMC&lpg=PP1&dq=suzannah%20clark&pg=PP1#v=onepage&q&f=false Vincenzo Galilei, modernity, and the division of nature.] In ''Music theory and natural order from the Renaissance to the early twentieth century,'' ed. Suzannah Clark. * Donington, Robert. [[1974]]. "A Performer's Guide to Baroque Music." [http://books.google.com/books?id=oAswAQAAIAAJ&q=tritone+baroque&dq=tritone+baroque&hl=en&ei=50YeTdSgDoOglAeG4cy6BQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&ved=0CDIQ6AEwAw Google Books.] * Haagmans, Dirk. [[1916]]. "Scales, Intervals, Harmony" [http://books.google.com/books?id=z3MyAAAAMAAJ&dq=figured%20bass%20harmony%20importance&pg=PR6#v=onepage&q&f=false Google Books.] * Norton, Richard. [[1984]]. "Tonality in Western Culture: A Critical and Historical Perspective." [http://books.google.com/books?ei=wEgeTbDYGIXGlQeB4LjlCw&ct=result&id=mvrZAAAAMAAJ&dq=renaissance+baroque+harmony&q=%22The+intervallic+harmony+of+renaissance+music+was+directed+by+modality,+the+chordal+harmony+of+the+late+baroque+by+tonality%22#search_anchor Google Books.] *Nuti, Giulia. [[2007]]. ''The performance of Italian basso continuo: style in keyboard accompaniment in the seventeenth and eighteenth centuries.'' Aldershot Angliae: Ashgate Publishing. ISBN 978-0-7546-0567-6. * Strunk, Oliver. [[1952]]. ''Source Readings in Music History: From Classical Antiquity to the Romantic Era.'' Londinii: Faber & Faber. * Wainwright, Jonathan, et Peter Holman. [[2005]]. "From Renaissance to Baroque: Change in Instruments and Instrumental Music in the Seventeenth Century." [http://books.google.com/books?id=2uXTdwWxppwC&lpg=PA3&dq=Florentine%20Camerata%20baroque&pg=PA3#v=onepage&q&f=false Google Books]. * Wallechinsky, David. [[2007]]. ''[http://books.google.com/books?id=938irIZnmGsC&lpg=PA445&dq=florentine%20camerata%20polyphony&pg=PA445#v=onepage&q=florentine%20camerata%20polyphony&f=false The Knowledge Book: Everything You Need to Know to Get by in the 21st century].'' Vasingtoniae: National Geographic Books. ISBN 1-4262-0124-9. * Watkins, Glenn. [[1991]]. "Gesualdo: The Man and his Music." [http://books.google.com/books?ei=FEgeTYq3BcSclgfL-KHMBA&ct=result&id=TLIHAQAAMAAJ&dq=renaissance+music+harmony+gesualdo&q=with+an+emphasis+on+harmony#search_anchor Google Books.] * York, Francis L. [[1909]]. "Harmony Simplified: A Practical Introduction to Composition." [http://books.google.com/books?id=1gotAAAAYAAJ&dq=figured%20bass%20harmony%20importance&pg=PA109#v=onepage&q&f=false Google Books.] ==Bibliographia addita== * Christensen, Thomas Street, et Peter Dejans. [[2007]]. ''Towards Tonality Aspects of Baroque Music Theory.'' Leuven: Leuven University Press. ISBN 978-90-5867-587-3. * Cyr, Mary. [[2008]]. ''Essays on the Performance of Baroque Music Opera and Chamber Music in France and England.'' Variorum collected studies series, 899. Aldershot Angliae: Ashgate. ISBN 978-0-7546-5926-6. * Foreman, Edward. [[2006]]. ''A Bel Canto Method, or, How to Sing Italian Baroque Music Correctly Based on the Primary Sources.'' Twentieth century masterworks on singing, 2. Minneapole: Pro Musica Press. ISBN 1-887117-18-0. * Schubert, Peter, et Christoph Neidhöfer. [[2006]]. ''Baroque Counterpoint.'' Upper Saddle River, Novae Caesareae: Pearson Prentice Hall ISBN 0-13-183442-8. * Schulenberg, David. [[2001]]. ''Music of the Baroque.'' Novi Eboraci: Oxford University Press. ISBN 0-19-512232-1. * Stauffer, George B. [[2006]]. ''The World of Baroque Music New Perspectives.'' Bloomington: Indiana University Press. ISBN 0-253-34798-X. * Strunk, Oliver. [[1952]]. ''Source Readings in Music History: From Classical Antiquity to the Romantic Era.'' Londinii: Faber & Faber. ==Nexus externi== [[Fasciculus:Johann Sebastian Bach.jpg|thumb|[[Ioannes Sebastianus Bach]]. Pictura ab [[Elias Gottlob Haussmann|Eliade Gottlob Haussmann]], [[1748]].]] *[https://web.archive.org/web/20120606104740/http://barockmusic.com/ Barock Music (situs radiophonicus),] www.barockmusic.com *[http://www.saladelcembalo.org/ Handel's Harpsichord Room,] www.saladelcembalo.org<!--free recordings of harpsichord music of the Baroque era--> *[https://web.archive.org/web/20090319233101/http://etd.lib.fsu.edu/theses/available/etd-11172003-033041/unrestricted/02_smp_fire1.pdf Music, Affect and Fire: Thesis on Affect Theory with Fire as the special topic,] etd.lib.fsu.edu *[https://web.archive.org/web/20121113011736/http://www.orpheon.org/ Orpheon Foundation,] www.orpheon.org (Vindobonae)<!-- *{{IMSLP|id=Baroque_composers|cname=various baroque composers}}--> *[https://web.archive.org/web/20120119025444/http://www.essentialhumanities.net/mus5.php Overview of Baroque Music,] www.essentialhumanities.net *[http://www.pandora.com/stations/3ef0ec647572b75a1d03771f434593efe7c5e7241f96d370 Pandora Radio,] www.pandora.com *[https://web.archive.org/web/20070208215140/http://plato.acadiau.ca/courses/musi/callon/2233/ch-comp.htm Renaissance & Baroque Music Chronology,] plato.acadiau.ca (de compositoribus) *[http://www.rism.info Répertoire International des Sources Musicales (RISM),] www.rism.info<!--free/, searchable database of worldwide locations for music manuscripts up to ca. 1800--> {{musica-stipula}} {{DEFAULTSORT:Aetas Baroca (Musica)}} [[Categoria:Musica Baroca| ]] [[Categoria:Aevum illuminationis]] {{Myrias|Ars}} 10978c88rwzpgj19ov9az7x83lc095x Algebra linearis 0 170864 3975642 3862291 2026-07-29T21:58:54Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3975642 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:BaseGeneradora.gif|thumb|Vectores ''v<sub>1</sub>'' et ''v<sub>2</sub>'' sunt basis spatii vectorum]] '''Algebra linearis''' est pars [[algebra]]e quae de [[vector (mathematica)|vectoribus]], [[matrix (mathematica)|matricibus]], [[systema aequationum linearium|aequationibus linearibus]] tractat. Notio maximi momenti est ''[[transformatio linearis]],'' quae modificat [[systema coordinatarum|coordinatas]] aequationum, et quae facit transformationem [[geometria|geometricam]] inter duo spatia vectorum. Transformatio linearis inter spatia finitarum [[dimensio|dimensionum]] semper per matricem scribi potest. == Aequationes lineares == {{vide etiam|Systema aequationum linearium}} Algebra linearis nomen habet quod de [[aequatio linearis|aequationibus linearibus]] tractat. Hae sunt aequationes ubi nulla quantitas variabilis ad potestatem maior quam unitatem appareat, nec appareant functiones aliae ut [[trigonometria|trigonometricae]] vel exponentialis. Forma aequationis linearis est ergo: :<math>a_0 x_0 + a_1 x_1 + \dots + a_n x_n = b</math> [[Fasciculus:Gleichunssystemlinear2.JPG|thumb|Duae aequationes, duarum variabilium]] Tabula talis aequationis est linea. Exempli gratia: :<math>2x - y = 1</math> :<math>3x + y = 9</math> (Possumus etiam scribere ''y = 2x - 1'' et ''y = -3x + 9,'' sed nihil refert utrum ''x'' an ''y'' sit variabilis dependens.) Si tantas aequationes habemus quantas variabiles in aequationibus, et si aequationes differunt inter se, est vel una tantum solutio, vel nulla. Si plures variabiles sunt quam aequationes, quantitas solutionum est [[infinitas|infinita]]. Ut solutionem systematis inveniamus, debemus calculare. Possumus multiplicare aequationem per numerum; possumus unam ad aliam aequationem addere. :<math>2x - y = 1</math> :<math>3x + y = 9</math> Addimus primam ad secundam: :<math>2x - y = 1</math> :<math>5x + 0 = 10</math> Multiplicamus secundam per numerum 1/5: :<math>2x - y = 1</math> :<math>1x + 0 = 2</math> Nunc scimus ''x = 2'' in solutione; si ''x = 2'' in quemlibet aequationem mittimus, inveniemus ''y'': :<math>2(2) - y = 1</math> :h.e., <math>4 - y = 1</math> et ''y = 3'' Si alia aequatione utimur, eandem solutionem inveniemus: :<math>3(2) + y = 9</math> :h.e., <math>6 + y = 9</math>, et ''y = 3'' Punctum (2, 3) est intersectio linearum. Systema duarum aequationum perfacilis est solvere; quid si plures sunt aequationes et plures variabiles? Eaedem calculationes ad solutionem ducunt. <!-- Algorithm for Gauss-Jordan elimination. 4x4 example --> == Matrices == {{vide etiam|Matrix (mathematica)}} Coefficientes aequationum in [[matrix (mathematica)|matrice]] disponimus ut facilius systema solveamus. Exempli gratia, :2a + b + c = 8 :3a - 2b - c = 1 :4a - 7b + 3c = 10 Possumus tabulam vel matricem facere: <math>\begin{pmatrix} 2 & 1 & 1 & 8\\ 3 & -2 & -1 & 1\\ 4 & -7 & 3 & 10 \end{pmatrix} </math> Tunc easdem operationes quas in aequationibus facimus possumus in matricem facere: lineam per numerum multiplicere, lineam ad aliam addere; possumus etiam lineas permutare. Matrix habet formam ''per gradus''<ref>Anglice "row-echelon form"</ref> si: * omnes lineae quarum elementa sunt zero in infima parte matricis sunt * primum elementum (ad sinistram) quod non est zero est 1 * primum elementum 1 in linea inferiore stat dexteriore elementi 1 lineae superiore Si matricem in formam per gradus reducimus, solutio [[systema aequationum linearium|systematis aequationum]] facile invenitur. Si matrix habet formam per gradus, ''et'' in omne columna, ubi est elementum 1 primum cuiuslibet lineae, omnia alia elementa 0 sunt, dicimus matricem habere ''formam reductam per gradus.'' Exempla: Matrix in forma per gradus: <math>\begin{pmatrix} 1 & 3 & 5 & 7\\ 0 & 0 & 1 & 5 \\ 0 & 0 & 0 & 0 \end{pmatrix} </math> Matrix in forma reducta per gradus: <math>\begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 & 9\\ 0 & 1 & 0 & 4\\ 0 & 0 & 1 & 6 \end{pmatrix} </math> Simplicius autem est systema aequationum linearium scribere in forma AX = B, ubi X = (x<sub>1</sub>, x<sub>2</sub>...) est vector cuius elementa sunt quantitates variables aequationum, A est matrix coefficientum, B est vector cuius elementa sunt quantitates in dextera parte aequationum. Exempli gratia, harum aequationum :2a + b + c = 8 :3a - 2b - c = 1 :4a - 7b + 3c = 10 haec est aequatio inter matrices: <math>\begin{pmatrix} 2 & 1 & 1\\ 3 & -2 & -1\\ 4 & -7 & 3 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} a\\ b\\ c \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 8\\ 1\\ 10 \end{pmatrix} </math> Si matrix A ''invertibilis'' est, solutio AX = B est X = A<sup>-1</sup>B. Et si non est invertibilis, non exstat solutio. Matrices quadratae (quae tantas lineas habet quantas columnas) possunt invertibiles esse; matrices non quadratae non sunt. ''Matrix idemfactor'' vel I ext matrix quadrata cuius elementa in diagonale sunt 1 et alia sunt 0: <math>\begin{pmatrix}1 & 0 & 0\\ 0 & 1 & 0\\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix}</math> Est idemfactor quod si quemlibet matricem A per I multiplicamus, productum est A ipsa: AI = IA = A. Si A est matrix, inversa A<sup>-1</sup> est illa matrix ut A A<sup>-1</sup> = I, et A<sup>-1</sup>A = I. Multiplicatio matricum non commutativa est. Matrices invertibiles magnitudinis cuiusdam, cum additione et multiplicatione, sunt [[anellus]]: idemfactor additionis est matrix cuius omnia elementa sunt 0, et I est idemfactor multiplicationis. Matrix quadrata A habet ''[[determinans]]'' det(A) vel |A|, qui est numerus scalar. Si A habet n lineas, sit ''productum elementarium'' in A productum n elementorum matricis, ut nulla ex eadem linea nec ex eadem columna veniant. Exempli gratia, sit A <math>\begin{pmatrix}a_{11} a_{12} a_{13}\\ a_{21} a_{22} a_{23} \\ a_{31} a_{32} a_{33}\end{pmatrix}</math> Tunc <math>a_{11} \times a_{23} \times a_{32}</math> est productum elementarium, sed <math>a_{11} \times a_{21} \times a_{32}</math> non est, quod duae elementa e prima columna veniunt. Productum elementarium est ergo <math>a_{1j_1} a_{2j_2} a_{3j_3}</math> -- tria elementa, e prima, secunda, altera lineis. Nunc, si (j<sub>1</sub>, j<sub>2</sub>, j<sub>3</sub>) est [[permutatio]] par numerorum (1, 2, 3), sit signum producti elementari +1, et si permutatio est impar, sit signum -1. Tunc, determinans est summa omnium productorum elementariorum per signa [[multiplicatio|multiplicatorum.]] Exempli gratia, si A est <math>\begin{pmatrix}a_{11} a_{12} a_{13}\\ a_{21} a_{22} a_{23} \\ a_{31} a_{32} a_{33}\end{pmatrix}</math> tunc producta elementaria (cum signis) sunt: :<math>+ a_{11} a_{22} a_{33}, - a_{11} a_{23} a_{32}</math> :<math>- a_{12} a_{21} a_{33}, + a_{12} a_{23} a_{31}</math> :<math>+ a_{13} a_{21} a_{32}, - a_{13} a_{22} a_{31}</math> et det(A) = <math>+ a_{11} a_{22} a_{33} - a_{11} a_{23} a_{32} - a_{12} a_{21} a_{33} + a_{12} a_{23} a_{31} + a_{13} a_{21} a_{32} - a_{13} a_{22} a_{31}</math> Determinans matricis A eadem est atque determinans matricis transposatae A<sup>T</sup>. Matrix quadrata invertibilis est si et tantum si det(A) ≠ 0. Et si A est invertibilis, <math>\det(A^-1) = \frac{1}{\det(A)}</math> Sit A matrix quadrata n×n, et x vector qui n elementa habet. Si est numerus scalar λ ut Ax = λx, dicimus λ esse ''eigenvalorem'' aut ''valorem proprium'' matricis A, et x ''eigenvectorem'' (''vectorem proprium''). A potest usque ad n valores proprios habere. Si Ax = λx, tunc Ax = λIx (ubi I est matrix idemfactor n×n), hoc est λIx - Ax = 0, vel (λI - A)x = 0. Hoc est systema aequationum linearum, et solutionem non-0 habet si matricem (λI - A) non invertibilem esse, hoc est si determinans huius matricis est 0.(Si matrix est invertibilis, sola solutio est x = 0). Et det(λI - A) est [[polynomium]] scalar gradus n; debemus aequationem det(λI - A) = 0 solvere. == Spatia vectorum == [[Spatium vectoriale|Spatium vectorum]] est [[copia]] vectorum in qua exstant duo operationes: additio vectorum et multiplicatio vectoris per scalarem. Si (A) est matrix, lineae A sunt vectores, et columnae sunt vectores. Spatium minimum in quo sunt lineae matricis A est ''spatium linearum A''; similiter, ''spatium columnarum A'' est spatium minimum in quo sunt columnae. Operationes elementariae in lineas (additio unius ad aliam, multiplicatio per scalarem) spatium linearum non mutant. Spatium linearum et spatium columnarum eandem dimensionem habent (quae est ''ordo'' matricis). Ordo matricis ''invertibilis'' n×n est n. == Transformationes lineares == [[Transformatio linearis]] est [[functio]] F cuius dominium et codominium sunt spatia vectorum, ut: : F(a + b) = F(a) + F(b), si a et b sunt vectores in dominio : F(ka) = kF(a), si k est numerus scalaris Si dimensio amborum spatiorum finita est, functio F per matricem scribi potest, ut F(a) = M<sub>F</sub> × a (ubi M<sub>F</sub> est matrix quae transformationem facit). Hoc est, transformatio linearis est multiplicatio per matricem. Exempli gratia, sit M = <math>\begin{pmatrix}\cos(\theta) & - \sin(\theta) \\ \sin(\theta) & \cos(\theta)\end{pmatrix} </math> Tunc Mx = vector x, per θ angulum [[rotatio|rotatus]]. == Historia == [[mathematicus|Mathematici]] Europaeani a [[saeculum 17|saeculo 17]] systemata aequationum linearium solvere voluerunt. [[Leibnitius]] et, paulo post, [[Gabrielus Cramerus|Cramer]] solutionem per determinantem matricis coefficientium scripserunt; talis solutio nunc [[Lex Crameri]] nominatur. [[Iacobus Iosephus Sylvester|Sylvester]] nomine quod est ''matrix'' primus usus est, ut videtur. [[Gauss]] autem non de solutionibus aequationum sed de transformationibus linearibus tractat (in ''Disquisitionibus Arithmeticis''). [[Arthurus Cayley|Cayley]] theoriam algebraicam matricium explicuit: primus ergo fuit qui "algebram linearem" sensu stricto fecit.<ref>Gowers, p. 102-103.</ref> Mathematici Sinici theoriam similem noverunt,<ref>Secundum Hart (2011)</ref> etiamsi [[algebra abstracta|algebram abstractam]] non habuerent. == Notae == <div class="references-small"><references/></div> {{NexInt}} *[[Algebra abstracta]] *[[Functio linearis]] == Bibliographia == *Anton, Howard. [[1977]]. ''Elementary Linear Algebra.'' Novi Eboraci: John Wiley &amp; Sons. *Birkhoff, Garrett, et Saunders MacLane. [[1965]]. ''A Survey of Modern Algebra.'' Editio tertia. Novi Eboraci: Macmillan. *Bourbaki, Nicolas Bourbaki. [[2007]]. ''Algèbre, chapitres 1 à 3'' Éléments de mathematique. Berolini: Springer Verlag. *Gowers, Timothy, ed. [[2008]]. ''The Princeton Companion to Mathematics.'' Princeton: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-11880-2. *Hart, Roger. [[2011]]. ''The Chinese Roots of Linear Algebra.'' Baltimore: Johns Hopkins University Press. ISBN 978-0-8018-9755-9. *Heffron, Jim. [[2011]]. ''Linear Algebra.'' Liber ab auctore editus, [https://web.archive.org/web/20140301110706/http://joshua.smcvt.edu/linearalgebra/ in rete] == Nexus Externi == * [http://ocw.mit.edu/courses/mathematics/18-06sc-linear-algebra-fall-2011/index.htm Cursus scholasticus] apud [[MIT]] * [http://www.numbertheory.org/book/ Cursus scholasticus] a Keith Matthews propositus * [https://web.archive.org/web/20120626210551/http://iml.univ-mrs.fr/~lafont/mias/al.html Cursus scholasticus] ex Universitate Massiliense {{CommuniaCat|Linear algebra|algebram linearem}} {{math-stipula}} {{1000 paginae}} [[Categoria:Algebra linearis|!]] {{Myrias|Mathematica}} e9uqtmoj9xs00kp82h08v44w0nhbvqf Formula:Max/doc 10 180408 3975551 3955922 2026-07-29T13:21:33Z Grufo 64423 -Lint error 3975551 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis|proprietas=distributa}} {{Formula substituibilis|...}} == De usu == === {{[[Formula:Max|Max]]}} === {{Lua|Modulus:Math|{{#ifeq:{{ROOTPAGENAME}}|Max||#}}propositum=exhibitio}} ; Syntaxis : <code>&#123;&#123;'''max'''&#124;numerus 1&#124;numerus 2&#124;''&#91;numerus 3&#93;''&#124;''&#91;numerus 4&#93;''&#124;...&#125;&#125;</code> '''Exempla:''' * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{max}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{max}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{max|}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{max|}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{max|-7}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{max|-7}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{max|7|-5}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{max|7|-5}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{max|7||-6|-4|}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{max|7||-6|-4|}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{max|7|-5|-8}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{max|7|-5|-8}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{max|40*41|300+30}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{max|40*41|300+30}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{max|100+10|300+30|200+20}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{max|100+10|300+30|200+20}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{max|99| (2*3^2+1) /7 round 4}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{max|99| (2*3^2+1) /7 round 4}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{max|$2.50|$2.10|9.00}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{max|$2.50|$2.10|9.00}} === {{[[Formula:Max2|Max2]]}} === ; Syntaxis : <code>&#123;&#123;'''max2'''&#124;numerus 1&#124;numerus 2&#125;&#125;</code> * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{max2|7|-5}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{max2|7|-5}} === {{[[Formula:Max3|Max3]]}} === ; Syntaxis : <code>&#123;&#123;'''max3'''&#124;numerus 1&#124;numerus 2&#124;numerus 3&#125;&#125;</code> * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{max3|7|-5|-8}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{max3|7|-5|-8}} == Ulteriora si cupis == * {{Fn|Min}}, {{Fn|Min2}}, {{Fn|Min3}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae mathematicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Metaformulae|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> j1araxp1ins2fw543osz0s50ew2lr06 Allamps 0 182542 3975643 3454943 2026-07-29T22:20:40Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3975643 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus: Map commune FR insee code 54010.png|thumb|300px|Allamps: communis tabula]] [[Fasciculus:Blason_allamps.svg|thumb|left|300px|Allamps: [[vexillum]] ]] ''' Allamps''' est commune [[Francia|Francicum]] 511 incolarum (anno [[2010]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Murta et Mosella|Murtae et Mosellae]] in provincia orientali [[Lotharingia]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Murtae et Mosellae]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Allamps|Allamps}} * {{INSEE commune|54010|de=Allamps}} * [https://web.archive.org/web/20130520212340/http://allamps.fr/ Allamps pagina interretialis] {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Mortae et Mosellae]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Mortae et Mosellae]] 7cj53gbv8c2kbdpsd0lt43kgqe064mk Vulcanismus 0 193609 3975577 3747677 2026-07-29T14:18:32Z LilyKitty 18316 de caldera 3975577 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Eyjafjallajokull volcano plume 2010 04 18.JPG|thumb|Eruptio Vulcania in monte principali [[Eyjafjallajökull]] anno 2010 in [[Islandia]].]] [[Fasciculus:Stromboli Eruption.jpg|thumb|Eruptiones Vulcaniae sicut hic in [[Strongyle insula]] sunt phaenomena vulcanismi insignia]] '''Vulcanismus'''<ref>[https://books.google.de/books?id=dz_3uwlky_4C&pg=PA209&lpg=PA209&dq=hodie+vulcanismus+vocatur&source=bl&ots=JqsTSpzWlO&sig=ACfU3U0IFxqRDvbfXoYHW-5xC9x9e7CX4g&hl=de&sa=X&ved=2ahUKEwiJ9pWYh6XtAhX0BGMBHbj6ACkQ6AEwBnoECAcQAg#v=onepage&q=hodie%20vulcanismus%20vocatur&f=false Robert North: Stratigraphia Geobiblica. Romae 1970], p. 209.</ref> est notio omnes res sive phaenomena, quae cum [[mons ignifer|montibus igniferis]] cohaerent, sicut [[magma]], quod ad faciem [[tellus|telluris]] surgit, significans. == Notio == Verbum recens ''vulcanus'' (pro monte ignifero) ab insula [[Italia|Italica]] [[Vulcanus (insula)|Vulcano]] deductum est, quae est una ex [[Aeoliae insulae|Aeoliis insulis]] in [[Tyrrhenum mare|Tyrrheno mari]] sitarum. In [[mythologia Romana]] insula officina [[Vulcanus (mythologia)|Vulcani]], dei ignis, habebatur. Terminus ''vulcanology'' primo anno 1858 in [[lingua Anglica]] attestur.<ref>[[:es:Vulcanología]]</ref>. Apud veteres notio non invenitur, quamquam res Vulcaniae denotentur, ut puta [[Graece]] ''ῥύαξ'' (Diog. Laert. 5,49: Theophrasti Perí rhýakos tu en Sikelíai) aut [[Latine]] ''Vulcanius amnis'' (Claud. rapt. Pros. 172), ''saxa liquefacta'' (Verg. Aen. 3,576) vel ''massa ardens'' (Iuv. 10,130).<ref>[[Der Neue Pauly]], sub voce ''Vulkan''.</ref> == Notae == <references/> {{NexInt}} *[[Caldera]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Volcanism|vulcanismum}} * [http://www.swisseduc.ch/stromboli/index-de.html Montes igniferi: photographemata etc.] * [https://web.archive.org/web/20051112102231/http://www.volcano.si.edu/reports/usgs/index.cfm Weekly Volcanic Activity Report von der Smithsonian Institution] (Anglice) {{stipula}} [[Categoria:Vulcanologia]] 9jqm51chiq7i4dd72qel201i2ybyvsj 3975625 3975577 2026-07-29T17:32:03Z IacobusAmor 1163 3975625 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Eyjafjallajokull volcano plume 2010 04 18.JPG|thumb|Eruptio Vulcania in monte principali [[Eyjafjallajökull]] anno 2010 in [[Islandia]].]] [[Fasciculus:Stromboli Eruption.jpg|thumb|upright=0.8|Eruptiones Vulcaniae sicut hic in [[Strongyle insula]] sunt phaenomena vulcanismi insignia.]] '''Vulcanismus'''<ref>[https://books.google.de/books?id=dz_3uwlky_4C&pg=PA209&lpg=PA209&dq=hodie+vulcanismus+vocatur&source=bl&ots=JqsTSpzWlO&sig=ACfU3U0IFxqRDvbfXoYHW-5xC9x9e7CX4g&hl=de&sa=X&ved=2ahUKEwiJ9pWYh6XtAhX0BGMBHbj6ACkQ6AEwBnoECAcQAg#v=onepage&q=hodie%20vulcanismus%20vocatur&f=false Robert North: Stratigraphia Geobiblica. Romae 1970], p. 209.</ref> est notio omnes res sive phaenomena, quae cum [[mons ignifer|montibus igniferis]] cohaerent, sicut [[magma]], quod ad faciem [[tellus|telluris]] surgit, significans. == Notio == Verbum recens ''vulcanus'' (pro monte ignifero) ab insula [[Italia|Italica]] [[Vulcanus (insula)|Vulcano]] deductum est, quae est una ex [[Aeoliae insulae|Aeoliis insulis]] in [[Tyrrhenum mare|Tyrrheno mari]] sitarum. In [[mythologia Romana]] insula officina [[Vulcanus (mythologia)|Vulcani]], dei ignis, habebatur. Terminus ''vulcanology'' primo anno 1858 in [[lingua Anglica]] attestur.<ref>[[:es:Vulcanología]]</ref>. Apud veteres notio non invenitur, quamquam res Vulcaniae denotentur, ut puta [[Graece]] ''ῥύαξ'' (Diog. Laert. 5,49: Theophrasti Perí rhýakos tu en Sikelíai) aut [[Latine]] ''Vulcanius amnis'' (Claud. rapt. Pros. 172), ''saxa liquefacta'' (Verg. Aen. 3,576) vel ''massa ardens'' (Iuv. 10,130).<ref>[[Der Neue Pauly]], sub voce ''Vulkan''.</ref> == Notae == <references/> {{NexInt}} *[[Caldera]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Volcanism|vulcanismum}} * [http://www.swisseduc.ch/stromboli/index-de.html Montes igniferi: photographemata etc.] * [https://web.archive.org/web/20051112102231/http://www.volcano.si.edu/reports/usgs/index.cfm Weekly Volcanic Activity Report von der Smithsonian Institution] (Anglice) {{stipula}} [[Categoria:Vulcanologia]] 093e1amfveboti7lop97auusgrafotu Bacilla escaria 0 193874 3975629 3306507 2026-07-29T18:14:22Z LilyKitty 18316 de materia 3975629 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Chopstick.JPG|thumb|Bacilla escaria [[Lignum|lignea]] in basi eis apta.]] '''Bacilla escaria'''{{Convertimus}}<ref>Aliis in sermonibus appellantur, exempli gratia, 筷子 (''kuài zi'') [[Lingua Sinica|Sinice]]; 箸 (''hashi'') [[Lingua Iaponica|Iaponice]] ''chopsticks'' [[Lingua Anglica|Anglice]].</ref> sunt utensilia ad comedendum apta in forma paris bacillorum ex variis materiis<ref>Exempli gratia ex [[arbor]]e</ref> factorum. Una manu par bacillorum escariorum tenendum est inter pollicem et alios digitos ad [[Alimentum|cibum]] capiendum qui ad os sit admovendus. Saepissime in [[Asia orientalis|Asia orientali]] bacilla escaria adhibentur, ut in [[Sinae|Sinis]], [[Iaponia]], [[Corea]], [[Vietnamia]], [[Thailandia]], [[Singapura]]. Extra tales [[civitas sui iuris|terras]] in [[popina|popinis]] in quibus [[cibus|cibi]] earundem terrarum esoribus apponuntur bacilla escaria adhibentur vel saltem adhibenda proponuntur. Bacilla escaria in [[historia Sinarum|Sinis antiquis]] orta sunt. {{NexInt}} * [[Utensilia escaria]] == Notae == <references/> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Chopsticks|bacilla escaria}} [[Categoria:Ars coquinaria Sinensis]] [[Categoria:Instrumenta cenandi]] [[Categoria:Inventiones Sinarum]] {{Myrias|Anthropologia}} g6xvp6e7xyipj2rbzdwggwryz7elsjj Aelius Morpurgo 0 197535 3975602 3822226 2026-07-29T15:59:08Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3975602 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Elio Morpurgo par Failutti.jpg|thumb|Pictura de ''Aelio Morpurgo'']] [[Aelius Morpurgo]], [[lingua Italica|Italice]] ''Elio Morpurgo'', (natus [[Utinum|Utini]] [[dies|die]] [[10 Octobris]] [[1858]], mortuus verisimiliter [[dies|die]] [[29 Martii]] [[1944]]) fuit [[politicus]] [[Italia|Italicus]]. ==Biographia== Fuit [[demarchus]] [[Utinum|Utini]] et sedebat in [[Senatus Reipublicae Italicae|senatu]] atque in [[Camera Deputatorum Reipublicae Italicae|Camera Deputatorum]]; fuit etiam bis ''sottosegretario di Stato''. Quia [[Iudaeus]] erat, [[annus|anno]] a [[fascismus|fascistis]] nectus est, tametsi ipse fascista erat. Dum [[Auschwitz (castra carceralia)|ad castram carceralia Auschwitz]] ducebatur obiit. ==Nexus externi== * [https://web.archive.org/web/20140308175753/http://notes9.senato.it/Web/senregno.NSF/2a9c00aad2bca710c125711400599e36/a091d8d2138081ea4125646f005db62e?OpenDocument De vita] {{ling|Italice}} * [https://web.archive.org/web/20140309002942/http://ricerca.gelocal.it/messaggeroveneto/archivio/messaggeroveneto/2011/01/26/NZ_15_SPEB12.html De morte] {{ling|Italice}} {{Lifetime|1858|1944|Morpurgo, Aelius}} [[Categoria:Politici Italiae]] [[Categoria:Fascismus]] [[Categoria:Victimae Nazistarum]] irh5boahcxmwifcq79lh2xt0pxkrmkx Albairate 0 218149 3975631 3858519 2026-07-29T18:59:35Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3975631 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:AlbairateParrocchia.JPG|thumb|Albairate]] '''Albairate'''<ref>[http://books.google.it/books?id=eodYAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=it&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Memorie spettanti alla storia, al governo ed alla descrizione della città, e della campagna di Milano, ne' secoli bassi, Volume 9 (Google eBook) conte Giorgio Giulini, Stamperia di G. Bianchi, 1760]</ref><ref name=":0">D. Olivieri, [http://books.google.it/books?id=YPzTAgAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=it&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false ''Dizionario di toponomastica lombarda''] ([[Mediolanum|Mediolani]]: 2001)</ref> {{victio|Albairate|atis|n}} (alia nomina{{FD ref}}: ''Albairatum'', ''Albairas - atis'') ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Albairate|Albairate]]'') est [[oppidum]] [[Italia]]e et [[Commune Italiae|municipium]], circiter 4&thinsp;710 incolarum, in [[Regio Italiae|Regione]] [[Langobardia]] et in [[Urbs metropolitana Mediolanensis|Urbe metropolitana Mediolanensi]] situm. Incolae ''Albairatenses'' appellantur. == Insigne == <gallery> Fasciculus:Corona di comune.svg|''[[Municipium Italiae]]'' </gallery> == Fractiones, vici et loci in municipio == == Municipia finitima == {{NexInt}} * [[Langobardia]] (''regio''), * [[Urbs metropolitana Mediolanensis]], * [[Provincia Mediolanensis]], * [[Mediolanum]] (''urbs''), * [[Municipium Italiae]]. == Nexus externi == * [https://web.archive.org/web/20140515024008/http://www.comune.albairate.mi.it/ Situs Publicus] {{Ling|Lingua Italiana{{!}}Italiane}} {{CommuniaCat|Albairate|Albairatem}} == Pinacotheca == <gallery> Imago:Map of comune of Albairate (province of Milan, region Lombardy, Italy).svg|Collocatio finium municipii in Urbe metropolitana Mediolanensi. </gallery> == Notae == <references /> {{urbs-stipula}} [[Categoria:Municipia in Urbe metropolitana Mediolanensi]] k52pxwvt68ccpzzn0x1fl6z54sehcqx Paganismus 0 225474 3975582 3957196 2026-07-29T14:38:03Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3975582 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Venus of Arles Louvre Ma439 n01.jpg|thumb|[[Venus Arelatensis]] deam [[Venus (dea)|Venerem]] depingit, [[malum]] [[Hesperides|Hesperidum]] tenentem.]] '''Paganismus'''<ref>[[Augustinus]], ''De diversis quaestionibus octaginta tribus'', [http://www.augustinus.it/latino/ottantatre_questioni/ottantatre_questioni_libro.htm#Q_001_083_001 quaestio 83]: "consequens est ut paganismus fornicatio deputetur."</ref> sive '''paganitas'''<ref>''[[Codex Theodosianus|Cod.Theod.]]'' 15.5.5.</ref> (ab [[nomen adiectivum|adiectivo]] ''paganus'' 'qui in [[pagus|pagis]] habitat') in [[ecclesia antiqua|primo Christianismo]] fuit [[religio indigena|indigenarum]] et [[polytheismus|polytheisticarum]] [[religio]]num earumque [[traditio]]num varietas, cuius in cognitionem nos adduxerunt non solum [[auctor]]es antiqui, qui de populis eorumque [[mores|moribus]] narraverunt, sed etiam [[anthropologia|anthropologi]] et [[archaeologia|archaeologi]], qui acta et facta investigationum suarum in lucem protulerunt. Paganismus sensu latiore omnes [[religio vulgaris|vulgares]] et [[religio ethnica|ethnicas religiones]], quae non a [[religiones Abrahameae|religione Abrahamea]] profectae sint, comprehendere putatur. [[Fasciculus:Akropolis-detail.jpg|thumb|upright=0.8|left|[[Parthenon]], [[templum]] paganum in [[Acropolis Athenarum|Acropoli Athenarum]] situm, ad exemplar gloriae antiquae redintegratus.]] [[Fasciculus:Stonehenge Closeup.jpg|thumb|[[Stonehenge]]. Nonnulla [[megalithus|megalithi]] significantiam religiosam habuisse putantur.]] Paganismus recens vel hodiernus, qui etiam [[neopaganismus]] appellatur, est [[vis]] novorum motuum religiosorum a variis [[Europa]]e praemodernae religionibus paganis profecta.<ref>Lewis 2004: 13.</ref><ref>Hanegraff 2006: 84.</ref> Paganitas hodierna in diversis motibus religiosis exsistit, qui quidem nullam [[fides|fidei]], [[numen|numinum]], [[ritus|rituum]], [[textus religiosus|textuum]] communitatem habent, nec auctoritatem absolutam vindicant ulli. Multae quidem res inter motus paganos magnopere conveniunt, sicut haec opinio, [[divinitas|divinitatem]] in [[mens|mente]] hominis et in [[natura]] inveniri posse. Qui motus etiam in [[pluralismus (philosophia)|pluralismo]], [[pantheismus|pantheismo]], [[polytheismus|polytheismo]] inter se consonant.<ref>Carpenter 2004: 40.</ref> == Historia == === Ab [[aetas aenea|aetate aenea]] ad [[aetas ferrea|aetatem ferream]] === * [[Religiones Orientis Propinqui antiqui]] ** [[Religio Aegyptia]] ** [[Religio Semitica antiqua]] ** [[Religio Mesopotamica antiqua]] === [[Aevum Classicum|Antiquitas classica]] === {{Vide etiam|Religio Graeca antiqua|Religio Romana|Religio Hellenistica|Cultus imperatorius (Roma antiqua)}} [[Ludovicus Feuerbach]] ''paganismum'' [[Aevum Classicum|antiquitatis classicae]] definivit, quem ''Heidentum'' appellavit "[[unitas]] [[religio]]nis et [[civilitas|civilitatis]], [[anima|spiritus]] et [[natura]]e, [[deus|dei]] et [[homo|hominis]],"<ref>Vide theolopias civiles, naturales, et mythicas [[Marcus Terentius Varro|Marci Terentii Varronis]].</ref> per notationem mutata, quod [[homo]], sententia pagana, semper ab [[ethnicitas|ethnicitate]] circumscribitur (hoc est [[Graecia|Graeca]], [[Roma Antiqua|Romana]], [[Aegyptus|Aegyptia]], [[Iudaei|Iudaica]], etc.) ut quaeque [[traditio]] pagana etiam traditio [[natio]]nalis sit. [[Historicus|Rerum gestarum scriptores]] hodierni paganismum potius definiunt totas [[religio|culturae]] actiones, intra civicum, potius quam nationalem contextum positas, sine [[fides|fide]] [[scriptura|scripta]] vel notione [[orthodoxia]]e.<ref>Summarium sententiae hodiernae datur in Robin Lane Fox, ''Pagans and Christians'' (1989), 31ff: "The modern emphasis on paganism's cult acts was also acknowledged by pagans themselves. It shaped the way they tried and tested Christians."</ref> Feuerbach praeterea postulavit originem [[monotheismus|monotheismi]], et ergo finis aetatis paganae, fuisse progressum qui ex [[Hellenismus|philosophia Hellenistica]] sponte crevit ob contradictionem in ethnico traditionis paganae ingenio et universalitate spiritualitatis humanae (''[[Geist]]'') inhaerentem, tandem religionem spatii universi forma [[ecclesia antiqua|Christianitatis primae]] parientem.<ref>Ludovicus Feuerbach, ''Geschichte der neueren Philosophie'' (1833), Introductio, §1.</ref> <blockquote>Essentia paganismi fuit unitas religionis et civilitatis, spiritus et naturae, dei et hominis, sed homo in paganismo non fuit homo solus, sed homo certae gentis: [[Graecus|Graecae]], [[Roma Antiqua|Romanae]], [[Aegyptus|Aegyptiae]], [[Iudaeus|Iudaeae]], et itaque eius [[deus]] fuit nationalis, certus, praecipuus, [[numen]] contra numen vel deum aliorum populorum—numen sic animum contradicens qui essentia [[humanitas|humanitatis]] et eius ingenii est, ut generalis omnium nationum et gentium unitas. Abrogatio huius contradictionis in paganismo fuit philosophia pagana; quia ea hominem ex eius secessu nationali et statu per se sufficienti eripuit, eum supra arrogantiam hominum angusti animi et fidium vulgarium sustulit, sententiam cosmopolitam ei dedit.<ref>[[Theodisce]] "Das Wesen des Heidentums war die Einheit von Religion und Politik, Geist und Natur, Gott und Mensch. Aber der Mensch im Heidentum war nicht der Mensch schlechtweg, sondern der nationell bestimmte Mensch: der Grieche, der Römer, der Ägyptier, der Jude, folglich auch sein Gott ein nationell bestimmtes, besonderes, dem Wesen oder Gotte anderer Völker entgegengesetztes Wesen—ein Wesen also im Widerspruch mit dem Geiste, welcher das Wesen der Menschheit und als ihr Wesen die allgemeine Einheit aller Völker und Menschen ist. Die Aufhebung dieses Widerspruchs im Heidentum war die heidnische Philosophie; denn sie riß den Menschen heraus aus seiner nationellen Abgeschlossenheit und Selbstgenügsamkeit, erhob ihn über die Borniertheit des Volksdünkels und Volksglaubens, versetzte ihn auf den kosmopolitischen Standpunkt."</ref></blockquote> Nemo [[historia|historicus]] recens Christianitatem natam videt fastigium inclinationis ad [[monotheismus|monotheismum]] proprium: assectatores certarum [[deitas|deitatum]] acceptarum et singularum vocatarum, adeo eorum sacerdotes, alios [[deus|deos]] etiam venerabantur.<ref>Fox 1989: 35.</ref> == Paganismus recens == Paganismus recens, vel Neopaganismus, [[reconstructionismus polytheisticus|religiones redintegratas]] amplecti potest, sicut [[reconstructionismus polytheisticus Romanis|cultus deorum Romanorum]], [[Religio in Gracia antiqua|polytheismus Hellenicus]], Neopaganismus Slavicus ([[Rodnovery]]), [[Paganismus Reconstructionisticus Celticus]], vel reconstructionismus religiosus [[Neopaganismus|Germanicus]], cum recentioribus [[traditio]]nibus eclecticis sicut [[Discordianismus]], [[Wicca]], et eius multi consequentes. Saepe autem fit distinctio vel separatio nonnullorum reconstructionistarum polytheisticorum, sicut reconstructionistae polytheistici Hellenici religionis [[Hellenismus|Hellenisticae]] et Neopagani renovantes sicut Wiccani. Discrimen res varias tractat, sicut momentum [[orthopraxis]] accuratae secundum fontes antiquos exstantes, usus et notio [[magia (mystica)|magicae]], quod [[calendarium]] adhiberi et quales feriae observari debent, et usus [[vocabulum|vocabuli]] ''pagani'' ipsius.<ref>Drew Campbell, [https://web.archive.org/web/20200802152116/https://www.ecauldron.net/dc-faq.php#4 "About Hellenismos: Some Frequently Asked Questions: Version 2.0,"] www.ecauldron.net.</ref><ref name="sceh">{{Cite web|url=http://www.ysee.gr/index-eng.php?type=english&f=faq#24|title=Pagans||publisher=Supreme Council of Ethnikoi Hellenes|author=Supreme Council of Ethnikoi Hellenes}}</ref><ref name="heath">{{Cite web|url=http://www.wyrdwords.vispa.com/heathenry/callusheathen.html|title=Call us Heathens!|publisher=Journal of the Pagan Federation|year=[[1997]]|author=Arlea Anschütz, Stormerne Hunt}}.</ref> [[Fasciculus:Baba 010.jpg|thumb|uprightf=0.8|left|[[Statua]] [[Cumani]]ensis [[saeculum 11|saeculi undecimi]] in [[Ucraina]].]] [[Fasciculus:Lady of Cornwall.jpg|thumb|[[Puer]]i cum Domina Cornubiensi ([[Anglice]] ''The Lady of Cornwall'') in [[caerimonia]] pagana in [[Anglia]] stant.]] [[Fasciculus:Paganavebury.jpg|thumb|Caerimonia ''[[handfasting]]'' pagana [[Aveburgum|Aveburgi]]<!--Avebury--> habita (Beltane 2005).]] [[Fasciculus:A copy of the Thor's hammer from Skåne - Nachbildung des Thorshammers von Skåne 02.jpg|thumb|[[Mjöllnir]], [[malleus (instrumentum)|malleus]] [[Thorus|Thori]], est unum ex signis primis [[Neopaganismus|Neopaganismi]] Germanici.]] Multae redintegrationes, potissimum [[Wicca]] et [[Neodruidismus]], ex [[Romanticismus|Romanticismo]] [[saeculum 19|saeculi undevicensimi]] ortae sunt, certasque [[occultismus|occultismo]] vel [[theosophia]]e proprietates quae tum obtinebantur retinent, eas a religione historica rustica (''pagana'') distinguentes. Plurimi autem Pagani ingenio divino mundi [[natura]]lis credunt, et Paganismus igitur saepe describitur "religio [[tellus|telluris]]."<ref>Jayne Lutwyche, [http://www.bbc.co.uk/religion/0/20693321 "Pagan beliefs: nature, druids and witches,"] www.bbc.co.uk (BBC), 14 Decembris 2012.</ref> Sunt [[auctor]]es Pagani qui coniunctiones motuum redintegrationis polytheisticae [[saeculum 20|saeculi vicensimi]] cum [[polytheismus|polytheismo]] historico et [[traditio]]nibus hodiernis vulgaris indigenarum religionis investigent. [[Isaac Bonewits]] tria [[vocabulum|vocabula]] ad hanc discrepantiam explicandam excogitavit.<ref>[https://web.archive.org/web/20050403210554/http://neopagan.net/PaganDefs.html "Defining Paganism: Paleo-, Meso-, and Neo-,"] versio 2.5.1 (1979, 2007).</ref> * Palaeopaganismus: [[retronymum]] ad "[[Neopaganismus|Neopaganismum]]" opponendum factum, [[vocabulum]] quod significat "religiones primas polytheisticas in [[natura]] conditae," sicut religio [[Graecia Antiqua|Graeca]] ante tempus Hellenisticum, [[religio Romana]] ante [[Imperium Romanum|imperium]], [[paganismus Germanicus]] temporis ante maiores migrationes a [[Tacitus|Tacito]], et [[polytheismus Celticus]] a [[Gaius Iulius Caesar|Iulio Caesare]] descriptus. * Mesopaganismus: grex qui a [[cosmotheoria|cosmotheoriis]] [[monotheismus|monotheisticis]], [[dualismus|dualisticis]] (vel binariis), vel [[nontheismus|nontheisticis]] insigniter movetur vel motus est, sed usus religiosos libere tenere potuit. Hic grex indigenas [[Indi Americani|Americae]] et [[aborigines Australiae|Australiae]], [[Aetas Viccingorum|Aetatem Viccingorum]] [[paganismus Nordicus|paganismum Nordicum]] et spiritualitatem [[Aetas Nova|Aetatis Novae]] comprehendit. Inter fontes sunt [[Latomismus]], [[Rosicrucianismus]], [[Spiritualismus]], et multae religiones Afro-Diasporicae sicut [[Vodou]], [[Santería]], et Espiritu. [[Isaac Bonewits|Bonewits]] [[Wicca Traditionalis Britannica|Wiccam Traditionalem Britannicam]] in hoc grege ponit. * [[Neopaganismus]]: motus ab hominibus hodiernis effectus ad religiones prae-Christianas vel alias [[via]]s [[spiritualismus|spirituales]] in [[natura]] conditas redintegrandas, [[liberalismus|liberalismum]] hodiernum contra paganismum priscum saepe etiam implicans. Haec definitio greges comprehendere potest sicut [[Wicca]], [[Neodruidismus]], [[Ásatrú]], et [[Rodnovery]] [[Slavi]]ca. Prudence Jones et Nigel Pennick in ''A History of Pagan Europe'' (1995) ''religiones paganas'' per has proprietates digerunt: :* [[Polytheismus]]: Religiones paganae pluralitatem [[ens|entium]] divinorum agnoscunt, quae aspectus [[unitas|unitatis]] primae (distinctio [[polytheismus mollis et durus|polytheismi mollis et duri]]) considerari potest aut non potest. :* [[Religio telluris|In natura condita]]: Religiones paganae notionem habent [[divinitas|divinitatis]] [[natura]]e, quam manifestationem [[numen|numinis]] habent, non creationem lapsam in [[cosmologia binaria]] inventa. :* [[Feminina sacra]]: Religiones paganae "principium divinum [[femina (sexus)|femininum]]" agnoscunt, in unica [[motus deae|dea]] (contra varias [[deae|deas]] singulas) iuxta vel in loco principii divini [[mas|maris]] visa, ut in [[religiones Abrahamicae|deo in religionibus Abrahamicis expressa]].<ref>Prudence Jones et Nigel Pennick, ''A History of Pagan Europe'' (Novi Eboraci: Routledge, 1995), 2.</ref> Temporibus recentioribus, ''heathen'' et ''heathenry'' magis magisque ad ramos paganismi a religionibus prae-Christianis [[gens|gentium]] [[Germani]]cae, [[Scandinavia]]nae, et [[Anglosaxones|Anglosaxonicae]] motos attingendos [[Anglice]] adhibentur.<ref>[http://www.bbc.co.uk/religion/religions/paganism/subdivisions/heathenry_1.shtml, "Heathenry,"] www.bbc.co.uk (BBC), 30 Octobris 2003.</ref> In [[Islandia]], sodales ''[[Ásatrúarfélagið]],'' vix plus quam [[mille]] homines, sunt solum 0.4 centesimae totius numeri incolarum.<ref>Statistics Iceland – [http://www.statice.is/?PageID=1180&src=/temp_en/Dialog/varval.asp?ma=MAN10001%26ti=Populations+by+religious+organizations+1990-2008+%26path=../Database/mannfjoldi/Trufelog/%26lang=1%26units=Number Statistics >> Population >> Religious organisations]</ref> In [[Lithuania]], multi homines [[Romuva (religio)|Romuvam]] exercent, religionem prae-Christianam illius [[civitas|civitatis]] redintegratam; Lithuania fuit una ex ultimis [[regio]]nibus [[Europa]]eis Christianizata. In [[civitas|civitatibus]] [[Anglosaxones|Anglosaxonicis]] sicut [[Australia]], [http://odinicriteofaustralia.wordpress.com/ Odinismus] rite constituitur ex [[decennium 194|annis 1930]] vel ante. == Religiones ethnicae Europaeae ante Christianitatem provenientem == {{Div col|2}} * [[Mythologia Albaniana]] * [[Mythologia Biscayensis]]<!--?Basque m.--> * [[Mythologia Finnica]] * [[Mythologia Nordica]] * [[Mythologia Vainakh]] * [[Paganismus Anglosaxonicus]] * [[Paganismus Armenianus]] * [[Paganismus Balticus]] * [[Paganismus Slavicus]] * [[Persecutio Paganorum in Imperio Romano]] * [[Polytheismus Celticus]] * [[Religio Etrusca]] * [[Religio Graeciae antiquae]] * [[Religio Romana|Religio Romae antiquae]] {{Div col end}} {{NexInt}} * [[Animismus]] * [[Dionysus]] * [[Gentilitas]] * [[Metallum nigrum]] * [[Mythos et ritus]] == Notae == <references /> == Bibliographia == * Augé, Marc. [[1982]]. ''Génie du paganisme.'' Lutetiae: Gallimard. ISBN 2-07-023094-5. * Becker, Jürgen. [[1996]]. ''Pablo: el apóstol de los paganos.'' Salmanticae: Ediciones Sígueme. ISBN 978-84-301-1276-0. * [[Alanus Cameron|Cameron, Alan]]. [[2011]]. ''The Last Pagans of Rome.'' Novi Eboraci: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-978091-4. * Carpenter, Dennis D. [[2004]]. Emergent Nature Spirituality: An Examination of the Major Spiritual Contours of the Contemporary Pagan Worldview. In ''Magical Religion and Modern Witchcraft,'' ed. James R. Lewis. State University of New York Press. ISBN 978-0-7914-2890-0. * Davies, Owen. [[2011]]. ''Paganism: A Very Short Introduction.'' Novi Eboraci: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-162001-0. * Hanegraff, Wouter J. [[2006]]. ''New Age Religion and Western Culture: Esotericism in the Mirror of Secular Thought.'' Brill Academic Publishers. ISBN 90-04-10696-0. * Hua, Yih-Fen. [[2013]]. [http://www.sehepunkte.de/2013/05/21410.html Recognitio] Maria Effinger, Cornelia Logemann, Ulrich Pfisterer, ed., ''Götterbilder und Götzendiener in der Frühen Neuzeit: Europas Blick auf fremde Religionen.'' ''Sehepunkte'' 13(5). * Lewis, James R. [[2004]]. ''The Oxford Handbook of New Religious Movements.'' Oxford University Press. ISBN 0-19-514986-6. * O’Donnell, James J. [[1979]]. The Demise of Paganism''Traditio'' 35: 45–88. * Robert, P., et N. Scott. [[1995]]. ''A History of Pagan Europe.'' Novi Eboraci: Barnes & Noble Books, ISBN 0-7607-1210-7. * York, Michael. [[2003]]. ''Pagan Theology: Paganism as a World Religion.'' NYU Press. ISBN 0-8147-9708-3. == Nexus externi == {{Wiktionary|pagan|paganismum}} {{Wikiquote|paganism|paganismum}} <!-- en:Historia religionis en:Reclaimed words--> {{Myrias|Philosophia}} {{De Religione Aegyptia}} [[Categoria:Paganismus]] [[Categoria:Termini Christiani]] 7rsujscw8462thigax0ma3f4mk7t5iz Horace (Cornelius) 0 228304 3975517 3880591 2026-07-29T12:06:42Z Indoctusbarbarus 212359 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 3975517 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Jacques-Louis David 020.jpg|thumb|300px|[[Horatiorum sacramentum]], [[Iacobus Ludovicus David]] pinxit ([[1784]]-[[1785]]), [[Museum Lupariense]].]] '''''Horace''''' est [[Tragoedia|tragoedia]] [[Petrus Corneille|Petri Corneille]] [[Francia|Francici]] [[poeta]]e quinque actibus disposita et [[Versus Alexandrinus|alexandrinis versibus]] (dodecasyllabis) scripta ; anno [[1640]] [[Lutetia|Parisiis]] in [[theatrum|theatro]] ''du Marais'' in scaenam primum edita est<ref>Et anno 1641 prelo mandata.</ref>. Argumentum e praeclara [[Horatii et Curiatii|Horatiorum et Curiatiorum]] [[fabula]], a [[Titus Livius|Tito Livio]] et [[Dionysius Halicarnassensis|Dionysio Halicarnassensi]] narrata, ductum est. In operibus [[Petrus Corneille|Cornelianis]] prima tragoedia "Romana" fuit, in quo genere postea diu perstitit : una e quatuor optimis tragoediis vulgo habetur (ceterae sunt ''Le Cid'', ''Cinna'', ''Polyeucte''), etsi [[soror]] ab ipso fratre necata non omnibus grata visa est<ref>De quo Corneille ipse nos certiores fecit in suo ''Examen'' quod editioni anni 1660 praeposuit.</ref>. ==De argumento== Fabula [[Titus Livius|Liviana]] quam [[Petrus Corneille]] sequitur haec erat : [[Alba Longa|Alba]] et [[Roma]] bellum paene civile (nam Roma a colonis Albanis condita erat) sibi invicem de imperio gerebant. Ne tamen plures viros in hoc certamine amitterent, tres bellatores nominat utraque civitas, Roma tres Horatios fratres, Alba itidem tres Curiatios qui pro suis ita dimicarent ut qui vicissent imperium patriae detulissent. Mox duo Horatii in pugna cadunt, tres Curiatii quamquam diverse saucii supersunt. Tum ultimus Horatius fugam simulat atque ita cursu persequentes hostes magnis intervallis dissociat. Tum revertitur atque tres Curiatios singulos vincit et necat.<ref>De hoc miro [[Christianus Wernicke]] anno 1697 epigramma quoddam laudatorium confecit cum imagine Romani semper victricis. - cf. [http://www.zeno.org/nid/20005897203 "Auf den Zweikampf der Horatier und Curatier"] - apud: ''Epigramme,'' Berolini 1909, p. 310-311</ref> Romam rediens sororem obviam euntem gladio transfigit quia publice sponsum (unum e Curiatiis) defleverat, hostem populi Romani.Quod ob scelus Horatius primo a iudicibus morte damnatus est, postea a populo precibus patris senis donatus et ob insignia merita absolutus, ita tamen ut piacularibus ritibus scelus expiaret. Cetera de suo addidit poeta. In tragoedia Corneliana vero argumenti summa est dissensio inter honorem et officia patriae debita ex una parte atque amorem et naturales necessitudines ex altera, quod critici Francici ''dilemme Cornélien'' (Cornelianum dilemma) nominare solent. In quo muliebres sensus a virilibus vehementer discrepant. ==De personis== Praecipuae personae ex historiis antiquis sumptae sunt, aliae (Sabina, Iulia, Valerius, Flavianus, Proculus) a Corneille inventae sunt. Soror Horatii a poeta Camilla appellatur, cui nomen nullum a veteribus auctoribus datur. ===Enumeratio=== [[Fasciculus:Corneille - Horace, 1641.djvu|thumb|Frontispicium primae editionis a [[Carolus Le Brun|Carolo Le Brun]] excogitatum.]] *TULLE, Romanorum rex. *Le vieil HORACE, eques Romanus. *HORACE, filius prioris personae. *CURIACE, Albanus sponsus Camillae. *VALÈRE, eques Romanus, amore Camillae captus. *SABINE, [[uxor]] Horatii et soror Curiatii. *CAMILLE, sponsa Curiatii et soror Horatii. *JULIE, matrona Romana, amica Camillae et Sabinae. *FLAVIAN, miles Albanus. *PROCULE, miles Romanus. ===Mores=== '''Senex Horatius''' exemplar veterum morum Romanorum est, qui tempore [[Cicero|Ciceronis]] et bellorum civilium in litteris ad caelum extollebantur atque desiderabantur. Ille enim nihil pensi habet nisi honorem et virtutem suorum atque patriae commoda. Itaque humanitate carere nonnullis visus est, ut in illa celeberrima altercatione de ultimo filio habita, ceteris duobus iam occisis : : JULIE ''Que vouliez-vous qu'il fît contre trois ?'' : LE VIEIL HORACE ''Qu'il mourût,''<ref>Versus 1021 : 'Quid contra tres facere potuit ? - Mori.'</ref> Nonnumquam tamen senectute aliquatenus mitigatus miseratione adficitur cum in mentem ei veniunt morituri adulescentes : :''Loin de blâmer les pleurs que je vous vois répandre,'' :''Je crois faire beaucoup de m'en pouvoir défendre,''<ref>Versus 951-952 : 'Tantum absum a reprehensione lacrimarum vestrarum/ Ut magnam rem efficere mihi videar cum meas reprimo'.</ref> Aliquanto durior est filius eius '''Horatiu'''s adulescens qui in adfinibus et amicis pro patria necandis velut culmen gloriae videt, quo non quaelibet virtus ascendere potest. Contra '''Curiatius''' humanior est qui officia patriae debita non recusat quidem sed vitae beatae amissae atque naturae vinculorum ruptorum dolore adficitur. Quae utriusque personae dissimilitudo optime in hac altercatione ostenditur, quam [[Voltaire]] multum admirabatur<ref>''Commentaire sur Corneille'', 1764.</ref>: : (HORACE) : ''Albe vous a nommé, je ne vous connais plus''. : CURIACE : ''Je vous connais encore, et c'est ce qui me tue ;''<ref>Versus 502-503 : 'Alba te nominavit ; nihil iam mihi cum te./ Etiamnunc mihi aliquid cum te, ideoque morior.</ref> '''Camilla''' econtra muliebrem impotentiam praebet nec quicquam pensi in vita habet nisi amorem et vitam beatam. Itaque, sponso occiso, cupidinem imperii Romanorum vehementer increpat atque patriae coram fratre victore maledicit, qui eam ira commotus necat. Frater et soror eodem furore incitari videntur, in quo Corneille cum traditione antiqua discordat, scilicet ne Horatius merum monstrum esse a spectatoribus iudicaretur. == Notae == <references/> == Plura legere si cupis == *Jean-Noël Gaudy, "[https://books.openedition.org/pub/23996 Horace de Corneille. Conflits d’appartenance, dilemmes cornéliens]", in ''Visites littéraires de l’inconscient religieux'', Burdigalae, 2011: 47-69 *Pierre Giuliani, "[https://www.persee.fr/doc/gadge_1950-974x_2014_num_12_1_1054 Le frontispice d’Horace entre violence et bienséances]", ''Cahiers du GADGES'', 2014: 199-208 *Louis Herland, ''Horace ou naissance de l'homme'', Editions de Minuit, 1952 [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k3394195v/f11.item.texteImage Gallica] *Aurélien Maignant, «[https://journals.openedition.org/edl/3221?lang=fr#article-3221 Le critique est-il metteur en scène? Relire la querelle d’Horace avec les philosophies de la fiction] », ''Études de lettres'', 2020: 229-248. *Ivan Morane, "[https://www.persee.fr/doc/etnor_0014-2158_1984_num_33_1_2587 « Une » mise en scène d'Horace"], ''Études Normandes'', 1984: 89-96 *Alain Niderst, "[https://www.persee.fr/doc/annor_0570-1600_1982_hos_14_1_3878 Le meurtre de Camille et le jugement d'Horace: Réflexions sur l'esthétique cornélienne]", ''Annales de Normandie'', 1982: 103-109 *Marie-Claire Planche, "[https://www.persee.fr/doc/gadge_1950-974x_2014_num_12_1_1211 Le frontispice de Charles Le Brun pour Horace de Corneille : un rideau de scène et sa mise en abîme]", ''Cahiers du GADGES'', 2014: 179-198 * Christian Reidenbach: "Affermir des Couronnes. Politische Imagologie in 'Horace' (1640)", in suo libro: ''Gesten der Entscheidung. Spielarten von Souveränität im Theater Pierre Corneilles (1636–1643)'', Berolini et Bostoniae 2024, p. 199–253 ([https://doi.org/10.1515/9783111286785-004 aditus partialis]) *Alexander Roose, "[https://books.openedition.org/purh/10482 Au-delà de la vertu. Le néo-stoïcisme d’Horace]" in ''Pratiques de Corneille'', Rotomagi, 2012: 651-661 *Éric Tourrette, "[https://www.persee.fr/doc/litts_0563-9751_2007_num_56_1_2052 Horace ou la tragédie du sens]", ''Littératures'', 2007: 211-222 ==Nexus externi== *[http://www.theatre-classique.fr/pages/programmes/edition.php?t=../documents/CORNEILLEP_HORACE.xml Textus scriptus] [https://www.bing.com/videos/riverview/relatedvideo?q=persee+horace+corneille&mid=EDB522D4229A9765B72CEDB522D4229A9765B72C&FORM=VIRE Textus sonans] *[https://fr.wikisource.org/wiki/Horace_(Corneille) Vicifons] [[Categoria:Tragoediae]] [[Categoria:Litterae Francogallicae]] [[Categoria:Franciae scripta]] [[Categoria:Scripta 1640]] 8p3a23boip4tis73egdoxm53qs0h3zv Agra (Italia) 0 228991 3975626 3865671 2026-07-29T17:46:37Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3975626 wikitext text/x-wiki {{pro pagina discretiva vide|Agra (discretiva)}} {{Capsa urbis Vicidata}} '''Agra'''<ref>[https://books.google.it/books?id=VZVFAAAAcAAJ&pg=PA44&lpg=PA44&dq=%22Cuvelium%22&source=bl&ots=AH-5m_ZH_w&sig=K28HRtHU7Glg2PyNzr3egSVYJ6k&hl=it&sa=X&ei=ul3kVNXSIqGAywOe64KoCw&ved=0CCMQ6AEwAA#v=onepage&q=Cuvelium&f=false Thesaurus antiquitatum et historiarum Italiae, Neapolis, Siciliae, Corsicae, Melitae, ... (Google eBook) - Joannes Georgius Graevius excudit Petrus Vander Aa, 1723]</ref> {{victio|Agra|ae|n}} (alia nomina: ''Fanum Sancti Martini de Agra''<ref>Nomi d'Italia - AAVV, De Agostini</ref>) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Agra (Italia)|Agra]]'') est [[oppidum]] [[Italia]]e et [[Commune Italiae|municipium]], circiter 380 incolarum, in [[Regio Italiae|Regione]] [[Langobardia]] et in [[Provincia Varisiensis|Provincia Varisiensi]] situm. Incolae ''Agrenses'' appellantur. == Insigne == <gallery> Fasciculus:Corona di comune.svg|''[[Municipium Italiae]]'' </gallery> {{NexInt}} * [[Baretium]] == Nexus externi == * [https://web.archive.org/web/20120621223015/http://www.comune.agra.va.it/ Situs publicus] {{CommuniaCat|Agra (Italy)|Agram}} == Pinacotheca == <gallery> Fasciculus:Map of comune of Agra (province of Varese, region Lombardy, Italy).svg|Collocatio finium municipii in Provincia Varisiensi. </gallery> == Notae == <references /> {{urbs-stipula}} [[Categoria:Municipia in provincia Baretii]] t2tbq2h0h1llg2b2gb3fglu56vjl5xf Actia 0 229950 3975578 3525908 2026-07-29T14:21:31Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3975578 wikitext text/x-wiki {{pro pagina discretiva vide|Actium (discretiva)}} {{pro pagina discretiva vide|Antium (discretiva)}} {{Capsa urbis Vicidata}} '''Actia'''<ref>[https://books.google.it/books?id=VZVFAAAAcAAJ&pg=PA44&lpg=PA44&dq=%22Cuvelium%22&source=bl&ots=AH-5m_ZH_w&sig=K28HRtHU7Glg2PyNzr3egSVYJ6k&hl=it&sa=X&ei=ul3kVNXSIqGAywOe64KoCw&ved=0CCMQ6AEwAA#v=onepage&q=Cuvelium&f=false Thesaurus antiquitatum et historiarum Italiae, Neapolis, Siciliae, Corsicae, Melitae, ... (Google eBook) - Joannes Georgius Graevius excudit Petrus Vander Aa, 1723]</ref> {{victio|Actia|ae|f}} (alia nomina: ''Azum''<ref>[http://www.lombardiabeniculturali.it/istituzioni/schede/11000042/?view=toponimi&hid= www.lombardiabeniculturali.it]</ref>, ''Actium, Antium'') ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Azzio|Azzio]]'') est [[oppidum]] [[Italia]]e et [[Commune Italiae|municipium]], circiter 810 incolarum, in [[Regio Italiae|Regione]] [[Langobardia]] et in [[Provincia Varisiensis|Provincia Varisiensi]] situm. Incolae ''Actienses'' appellantur. == Insigne == <gallery> Fasciculus:Corona di comune.svg|''[[Municipium Italiae]]'' </gallery> == Geographia == * [[Vallis Cuvii]] == Fractiones, vici et loci in municipio == == Municipia finitima == {{NexInt}} * [[Langobardia]] (''regio''), * [[Provincia Varisiensis]], * [[Baretium]] (''urbs''), * [[Municipium Italiae]]. == Nexus externi == * [http://www.comune.azzio.va.it/ Situs publicus]{{Nexus deficit|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{CommuniaCat|Azzio|Actiam}} == Pinacotheca == <gallery> Fasciculus:Map of comune of Azzio (province of Varese, region Lombardy, Italy).svg|Collocatio finium municipii in Provincia Varisiensi. </gallery> == Notae == <references /> {{urbs-stipula}} [[Categoria:Municipia in provincia Baretii]] [[Categoria:Vallis Cuvii]] rcc84tbh4g3euo5egj6nqdyo2yteebn Christina Bell 0 236701 3975663 2890732 2026-07-30T10:44:23Z Sàádî 205476 ([[c:GR|GR]]) [[File:Kristen Bell.jpg]] → [[File:Kristen Bell at Scream Awards (1868147024).jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) 3975663 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Kristen Bell at Scream Awards (1868147024).jpg|thumb|Christina Bell anno [[2007]].]] '''Christina Bell''', vulgo: ''Kristen Anne'', (nata in [[Huntington Woods]] [[Michigania]]e [[18 Iulii]] [[1980]]) est actrix [[Civitates Foederatae Americae|Americana]]. Annis [[2004]]—[[2007]] primas partes, sc. Veronicam Mars, in serie televisifica [[Veronica Mars|eiusdem nominis]] egit. Bell est [[Vegetarianismus|vegetariana]] inde ab 11 annorum aetate. == Pelliculae selectae == * ''[[Pulse]]'', ([[2006]]) * ''[[Forgetting Sarah Marshall]]'', ([[2008]]) * ''[[Burlesque (pellicula)|Burlesque]]'', ([[2010]]) * ''[[You Again]]'', ([[2010]]) * ''[[When in Rome]]'', ([[2010]]) * ''[[Frozen (pellicula 2013)|Frozen]]'', ([[2013]]) == Nexus externi == * {{Imdb name|0068338|Christina Bell}} {{bio-stipula}} {{Lifetime|1980||Bell, Christina}} [[Categoria:Mulieres]] [[Categoria:Actores Civitatum Foederatarum]] [[Categoria:Incolae Michiganiae]] sqev4z148s9vqw1godqe4vrqhkghhp8 De medicamentis (Marcellus) 0 257848 3975659 3953799 2026-07-30T05:39:39Z Lingua Aeterna 212754 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 3975659 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Marcellus cornarius tp.jpg|thumb|Titulus editionis 1536 ab [[Ianus Cornarius|Iano Cornario]] editae]] '''''De medicamentis liber''''' a [[Marcellus Empiricus|Marcello]] [[Burdigala|Burdigalensi]] anno circiter 400 [[Lingua Latina|Latine]] scriptus est. Compositiones medicamentorum multorum praebet; nominibus herbarum nonnullarum Latinis nomina [[lingua Gallica|Gallica]] adiungit. Inter fontes nobis noti quibus Marcellus usus est, iuxta ea quae [[Scriptor|auctor]] ipse "uterque Plinii" appellat, scilicet [[Plinius Maior|Plinii maioris]] ''[[Naturalis historia (Plinius)|Naturalis historia]]'' (saec. I) et ''[[Medicina Plinii]]'' ita appellata (saec. IV ineunte), insuper enumerantur [[Scribonius Largus|Scribonii Largi]] ''[[Compositiones (Scribonius Largus)|Compositiones]]'' (saec. I) et ''[[Herbarius (pseudo-Apuleius)|Herbarius]]'' [[Apuleius (scriptor pseudonymus)|Apuleio]] attributus (saec. IV).<ref>Indicem locorum Pseudo-Apulei a Marcello adhibitorum praebet Mylène Pradel-Baquerre, ''Ps.-Apulée, ”Herbier”, introduction, traduction et commentaire''. [Dissertatio universitatis Montispessulanensis, 2013.] Vide pp. 654-657. [https://tel.archives-ouvertes.fr/file/index/docid/977562/filename/2013_pradel_diff.pdf Textus] </ref> Nomina plantarum [[lingua Gallica|Gallica]] incantationesque magicas Gallicas interdum in textu suo Latino inseruit. Carmine ''De medicina'' (a variis editoribus variatim adscripto, sed re vera ab hoc eodem auctore composito) textum complevit. Marcelli opus anno [[1536]] editore [[Ianus Cornarius|Iano Cornario]] primum editum est. == Notae == <references /> == Bibliographia == [[Fasciculus:Marcellus BNF Lat 6880 f 1 detail.jpg|thumb|upright=1.5|Initium operis ''De medicamentis'' ([[Bibliotheca Nationalis Francica|BNF]] [[Parisinus Latinus 6880|Lat. 6880]] f. 1r)]] ; Editiones et versiones * 1536 : [[Ianus Cornarius]], ed., ''Marcelli viri illustris De medicamentis empiricis, physicis, ac rationalibus liber''. Basileae: Frobenius ([[editio princeps]]) [http://www.mdz-nbn-resolving.de/urn/resolver.pl?urn=urn:nbn:de:bvb:12-bsb10140814-1 Textus apud MDZ] {{Google Books|qXRCAAAAcAAJ}} * 1547 : ''Medici antiqui omnes, qui Latinis literis diversorum morborum genera et remedia persecuti sunt''. Venetiis: Aldus Manutius [http://www.biusante.parisdescartes.fr/histmed/medica/cote?00424x01 Textus apud BiuSanté] * 1567 : ''Medicae artis principes post Hippocratem et Galenum''. 2 voll. [Genavae:] Henricus Stephanus [https://archive.org/details/medicaeartisprin01unse Vol. 1] [https://archive.org/details/medicaeartisprin02unse vol. 2 apud archive.org] * 1847 : E.-F. Corpet, Louis Baudet, interprr., ''Poésies de Priscien: la Périégèse, les Poids et mesures, Éloge d'Anastase; Serenus Sammonicus, Macer Floridus, Marcellus''. Lutetiae: Panckoucke {{Ling|Latine|Francogallice}} [carmen tantum] * 1889 : Georgius Helmreich, ed., ''Marcelli De medicamentis liber''. Lipsiae: Teubner [https://archive.org/details/b21779624 Textus apud archive.org] * 1916 : Max Niedermann, ed., ''Marcelli De medicamentis liber.'' Lipsiae: Teubner (''Corpus Medicorum Latinorum'', 5.) * 1968 : Max Niedermann, Eduard Liechtenhan, edd.; Jutta Kollesch, Diethard Nickel, interprr., ''Marcellus, Über Heilmittel''. Berolini: Akademie-Verlag (''Corpus Medicorum Latinorum'', 5.) [https://cmg.bbaw.de/epubl/online/cml_05.php?p=2 Textus] ; Eruditio * J. N. Adams, ''Bilingualism and the Latin Language'' (Cantabrigiae: Cambridge University Press, 2003) pp. 191-196 * J. André, "Noms de plantes gauloises ou prétendues gauloises dans les textes grecs et latins" in ''Études celtiques'' vol. 22 (1985) pp. 179-98 * A. Blom, "The plant names in Marcellus’ De medicamentis" in ''Zeitschrift für celtische Philologie'' vol. 57 (2009-2010) pp. 3-24 [https://www.degruyter.com/view/j/zcph.2010.57.issue-1/9783484605909.3/9783484605909.3.xml Pagina prima]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; [https://www.persee.fr/doc/ecelt_0373-1928_2013_num_39_1_2416_t19_0346_0000_2 Recensio brevis huius commentationis] * Louise Cilliers, "The De medicina, a 4th/5th-Century Poem of Gallo-Roman Origin, Rediscovered" in ''Mnemosyne'' vol. 71 (2018) pp. 125-144 [https://www.jstor.org/stable/26572900 JSTOR] * Louise Cilliers, "Forgery, Fiction and False Names in the Didactic Letters Prefacing Marcellus’s De Medicamentis" in ''Acta Academica'' vol. 38 (2006) pp. 91-­110 * Stefano De Luca, "[https://www.unipa.it/dipartimenti/cultureesocieta/riviste/hormos/.content/documenti/3.Stefano_De-Luca-Hormos-8_2016.pdf La questione degli elementi culturali celtici nell’opera di Marcello Empirico]" in ''Hormos: ricerche di storia antica'' n.s. vol.8 (2016) pp. 66-101 * Miriam Ewers, ''Marcellus Empiricus: "De medicamentis." Christliche Abhandlung über Barmherzigkeit oder abergläubische Rezeptsammlung?''. Treveris: WVT Wissenschaftlicher Verlag, 2009. ISBN 9783868211931 [https://www.academia.edu/35923676/Rev._M._Ewers_Marcellus_Empiricus_De_medicamentis._Christliche_Abhandlung_über_Barmherzigkeit_oder_abergläubische_Rezeptsammlung_Trier_2009_._Bryn_Mawr_Classical_Review_2010.06.10 recensio huius operis] * Léon Fleuriot, "Sur quelques textes gaulois" in ''Études celtiques'' vol. 14 (1974) pp. 57–66 * F. Gaude, "‘Manger’ et ‘mâcher’ dans le De medicamentis de Marcellus. À propos de manducare, comedere, edere; commanducare, commandere, mandere" in C. Brunet, ed., ''Des formes et des mots chez les Anciens. Mélanges offerts à D. Conso'' (''Collection ISTA'', 1120. Besançon, 2008) pp. 91-100 * O. Haas, "Aus Sprache und Religion der Festlandkelten. Über zwei Formeln des Marcellus von Bordeaux" in ''Sprache'' vol. 1 (1949) pp. 50-55 * M. Höfler, "Volksmedizinische Botanik der Kelten" in ''Archiv für Geschichte der Medizin'' vol. 5 (1911) pp. 1-35 et 241-279 * J. Jouanna-Bouchet, "Composition littéraire et composition médicale. Un exemple remarquable dans la littérature médicale latine: Marcellus Empiricus" in ''Latomus'' vol. 68 (2009) pp. 720-741 [https://www.jstor.org/stable/41546222 JSTOR] * F. E. Kind, "Marcellus. 58 (Empiricus oder Burdigalensis)" in {{PW}} vol. 14 fasc. 2 (1930) coll. 1498-1503 * Pierre-Yves Lambert, ''La langue gauloise: Description linguistique, commentaire d’inscriptions choisies''. 2a ed. Lutetiae: Errance, 2003 * D. R. Langslow, ''Medical Latin in the Roman Empire''. Oxoniae, 2000 * P. Marchot, "Les formules de Marcellus de Bordeaux pour les orgelets" in ''Zeitschrift für romanische Philologie'' vol. 50 (1930) pp. 348-350 * W. Meid, P. Anreiter, ''Heilpflanzen und Heilsprüche: Zeugnisse gallischer Sprache bei Marcellus von Bordeaux''. Ponte Aeni, 1996 * D. Motta, "Ab agrestibus et plebeis remedia: terapie mediche e riti magici in Marcello Empirico" in R. Marino, C. Molè, A. Pinzone, edd., ''Poveri ammalati e ammalati poveri. Dinamiche socio-economiche, trasformazioni culturali e misure assistenziali nell’Occidente romano in età tardoantica: Atti del Convegno di Studi (Palermo, 13-15 ottobre 2005)'' (''Testi e studi di storia antica'', 18. Catanae, 2006) pp. 495-521 * Gustav Must, "A Gaulish Incantation in Marcellus of Bordeaux" in ''Language'' vol. 36 (1960) pp. 193–197 * Alf Önnerfors, "Marcellus, De medicamentis: Latin de science, de superstition, d’humanité" in Guy Sabbah, ed., ''Le latin médical: La constitution d’un langage scientifique: réalités et langage de la médecine dans le monde romain'' (Université de Saint-Étienne, 1991) * Carmélia Opsomer, Robert Halleux, "Marcellus ou le mythe empirique" in Philippe Mudry, Jackie Pigeaud, edd., ''Les écoles médicales à Rome. Actes du 2ème Colloque international sur les textes médicaux latins antiques, Lausanne, septembre 1986'' (Genavae: Librairie Droz, 1991) * Jacques Poisson, "[http://www.persee.fr/doc/pharm_0035-2349_2004_num_92_343_5674 Aperçu sur la pharmacopée gauloise]" in ''Revue d'histoire de la pharmacie'' vol. 92 (2004) pp. 383-390 * Jerry Stannard, "Marcellus of Bordeaux and the Beginnings of the Medieval Materia Medica" in ''Pharmacy in History'' vol. 15 (1973) * E. Vetter, "Ein Gallischer Heilspruch bei Marcellus Empiricus" in E. Pulgram, ed., ''Studies presented to Joshua Whatmough on his sixtieth Birthday'' (Hagae Comitum, 1957) pp. 271-275 {{NexInt}} * [[Index nominum plantarum Gallicorum]] == Nexus externi == * [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b9067909z/f3.item.r=latin%206880 Liber manuscriptus BNF Lat. 6880] * [https://cmg.bbaw.de/epubl/online/cml_05.php?p=2 Textus iuxta versionem Theodiscam operis ''De medicamentis''] [[Categoria:Libri de medicamentis]] [[Categoria:Scripta saeculo 5]] [[Categoria:Franciae scripta]] [[Categoria:Litterae Latinae aetatis Imperii]] [[Categoria:Litterae Gallicae]] 5bd1alv4hod95dsmrwdbdqhva0svzy6 Archidioecesis Turritana 0 258454 3975662 3288849 2026-07-30T10:37:45Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3975662 wikitext text/x-wiki {{Archidioecesis Italiae |Nomen_lat = Archidioecesis Turritana |Nomen_ital = Arcidiocesi di Sassari |Ecclesia = Ecclesia Latina |Charta_Bistum = SAN_NICOLA_sassari(126).JPG |Regio_ecclesiastica = [[Regio ecclesiastica Sardiniae|Sardinia]] |Dioecesis_suffr = [[Dioecesis Algarensis-Bosanensis|D. Algarensis<br>-Bosanensis]], <br>[[Dioecesis Octeriensis seu Othierensis|D. Octeriensis <br>seu Othierensis]], <br>[[Dioecesis Templensis-Ampuriensis|D. Templensis<br>-Ampuriensis]] |Charta_Kirchenprovinz = Roman_Catholic_Diocese_of_Sassari.jpg |Charta2_Kirchenprovinz = Regione ecclesiastica Sardinia.jpg |Archiepiscopus =[[Ioannes Franciscus Saba]] |Auxiliarius = |Nom_emeritus = [[Paulus Marius Vergilius Atzei|Paulus M. V. Atzei]] <br>[[Ordo Fratrum Minorum Conventualium|O.F.M.Conv.]] |Vicarius = Marius Simula |Nom_officialis = |Num_decanatuum = 6 |Num_paroeciarum = 60 |Area = 1.978 |Incolae = 226.800 |Tempus_incolae = 2016 |Num_cath = 220.000 |Portio_cath = 97,0 |Erectio = [[saeculum 5|saeculo V]] |Ritus = [[Ritus Romanus|Romanus]] |Ecclesia_cathedralis =Metropolitana <br>S. Nicolai |Ecclesia_cumcathedralis = |Patroni = |Inscriptio_cursualis =Via Arcivescovado 19, <br>07100 Sassari, <br>Italia |Interretialis_pagina = http://www.arcidiocesisassari.it/ Pagina interretialis }} '''Archidioecesis Turritana'''<ref name="CathHier">Cf. {{CathHierDiocese|sass|Archidioecesis Turritana}}</ref> ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Arcidiocesi di Sassari|Arcidiocesi di Sassari]]'') est [[sedes episcopalis|sedes episcopalis]] [[sedes episcopalis metropolitana|metropolitana]] [[Italia]]e [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]], in [[Regio ecclesiastica Sardiniae|Regione ecclesiastica Sardiniae]] sita, cuius caput est [[Sassaris]] ([[Sacerum]]). Archidioecesis 60 [[paroecia]]e sunt. ==Archiepiscopus metropolita == Archidioecesis ab [[Archiepiscopus|Archiepiscopo]] [[Metropolita]] S.E. [[Ioannes Franciscus Saba|Ioanne Francisco Saba]] regitur. ==Historia== Dioecesis Turritana [[saeculum 5|saeculo V]] erecta est. ===Dioeceses abrogatae=== * [[Dioecesis Castrensis in Sardinia]] * [[Dioecesis Plovacensis]] * [[Dioecesis Sorrensis]] ==Ecclesia cathedralis metropolitana== * Ecclesia cathedralis metropolitana S. Nicolai. ==Dioeceses suffraganeae== * [[Dioecesis Algarensis-Bosanensis]], * [[Dioecesis Octeriensis seu Othierensis]], * [[Dioecesis Templensis-Ampuriensis]]. {{NexInt}} * [[Sardinia]]m (''regionem''), * [[Sassaris|Sassarim]] vel [[Sacerum]] (''urbem''), * [[Dioeceses Italicae Ecclesiae Catholicae|Dioeceses Italicas Ecclesiae Catholicae]], * [[Regio ecclesiastica Sardiniae|Regionem ecclesiasticam Sardiniae]]. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Roman Catholic Archdiocese of Sassari|Archidioecesem Turritanam}} * [https://web.archive.org/web/20150511054518/http://www.arcidiocesisassari.it/ Pagina dioecesis] == Pinacotheca == <gallery> Fasciculus:Coat_of_arms_of_Paolo_Mario_Virgilio_Atzei.svg|Insigne Archiepiscopi Metropolitae Paoli Marii Vergilii. Fasciculus:Roman_Catholic_Diocese_of_Sassari.jpg|Archidioecesis Turritana. Fasciculus:Regione ecclesiastica Sardinia.jpg|Regio ecclesiastica Sardiniae. </gallery> == Notae == <div class="references-small"><references/></div> {{RC-stipula}} [[Categoria:Archidioecesis Turritana|!]] 8kbu4q7dgfzdwiic8cht0dbr0hyaecd Index circulorum Romaniae 0 259563 3975660 3882282 2026-07-30T08:41:31Z Εὐθυμένης 43719 3975660 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Romanian_license_plate_codes.png|thumb|upright=1|Circuli (Județe) Romaniae et signa autocinetorum.]] '''Circuli Romaniae''' sunt subdivisiones huius civitatis. Conditi sunt postquam [[Romania]] anno [[1859]] libertatem adepta est. Inter bella mundana 71 circuli fuerunt, qui tempore dictaturae communisticae abolitae sunt. Anno [[1968]] iterum 39 circuli constituti sunt. Post finem regiminis communisticae mutationes minores factae sunt et nunc sunt 41 circuli. == De administratione Romaniae == Romaniae est res publica unitaria, civitas tamen est tota divisa in circulos (Dacoromanice ''Județ'') 41 et caput Bucarestum, quod est sui iuris. Omnis circulus consilium et eius praesidem eligit, qui res locales regunt. Consilium ministrorum Romaniae praeterea praefectum in omnes circulos atque in urbem Bucarestum emittit, qui res politicas totius civitatis in circulo supervideat<ref>[https://web.archive.org/web/20160617124342/http://legislatie.resurse-pentru-democratie.org/constitutie/constitutia-romaniei-2003.php#122 Articuli 122 et 123 constitutionis Romaniae]</ref>. == Index circulorum == Hic vides nomina et data (anni 2011) urbis Bucarestae et circulorum 41 {| class="wikitable" |- |'''Numerus''' |'''Nomen''' |'''Situs''' |'''Insigne''' |'''Signum Autocinetorum''' |'''Caput''' |'''Numerus incolarum ''' |'''magnitudo agrorum (km²)''' |'''spissitudo incolarum per km²''' |- |0 |[[Bucarestum]] |[[Fasciculus:Bucharest_in_Romania_1.png|50px|Bucarestum]] |[[Fasciculus:ROU Bucharest CoA.svg|50px|Alba]] |B |[[Bucarestum]] |1.883.425 |228 |8.261 |- |1 |[[Alba (circulus)|Alba]] |[[Fasciculus:Alba.png|50px|Alba]] |[[Fasciculus:Actual_Alba_county_CoA.png|50px|Alba]] |AB |[[Alba Iulia]] |342.376 |6.242 |55 |- |2 |[[Aradinum (circulus)|Aradinum]] |[[Fasciculus:Arad.png|50px|Aradinum]] |[[Fasciculus:Arad county CoA (circa 2007).png|50px|Aradinum]] |AR |[[Aradinum]] |430.629 |7750 |60 |- |3 |[[Argeș (circulus)|Argeș]] |[[Fasciculus:Arges.png|50px|Argeș]] |[[Fasciculus:Actual_Arges_county_CoA.png|50px|Argeș]] |AG |[[Piteşti]] |612.431 |6.862 |89 |- |4 |[[Bacău (circulus)|Bacău]] |[[Fasciculus:Bacau.png|50px|Bacău]] |[[Fasciculus:Actual_Bacau_county_CoA.png|50px|Bacău]] |BC |[[Bacovia]] |616.168 |6621 |93 |- |5 |[[Bihor (circulus)|Bihor]] |[[Fasciculus:Bihor.png|50px|Bihor]] |[[Fasciculus:Actual Bihor county CoA.svg|50px|Bihor]] |BH |[[Varadinum]] |575.398 |7.544 |76 |- |6 |[[Bistriţa-Năsăud (circulus)|Bistriţa-Năsăud]] |[[Fasciculus:Bistrita-Nasaud.png|50px|Bistriţa-Năsăud]] |[[Fasciculus:Stema Bistrita-Nasaud.svg|50px|Bistriţa-Năsăud]] |BN |[[Bystricia (Romania)|Bystricia]] |286.225 |5.355 |53 |- |7 |[[Botoşani (circulus)|Botoşani]] |[[Fasciculus:Botosani.png|50px|Botoşani]] |[[Fasciculus:Stema_judetului_Botosani.svg|50px|Botoşani]] |BT |[[Botoşani]] |412.626 |4986 |82 |- |8 |[[Braşov (circulus)|Braşov]] |[[Fasciculus:Brasov.png|50px|Braşov]] |[[Fasciculus:Actual_Brasov_county_CoA.png|50px|Braşov]] |BV |[[Corona (Romania)|Corona]] |549.217 |5.363 |102 |- |9 |[[Brăila (circulus)|Brăila]] |[[Fasciculus:Braila.png|50px|Brăila]] |[[Fasciculus:Stema_judetului_Braila.svg|50px|Brăila]] |BR |[[Proilabum]] |321.212 |4.677 |67 |- |10 |[[Buzău (circulus)|Buzău]] |[[Fasciculus:Buzau.png|50px|Buzău]] |[[Fasciculus:Actual_Buzau_county_CoA.png|50px|Buzău]] |BZ |[[Buzău]] |451.069 |6.103 |74 |- |11 |[[Caraş-Severin (circulus)|Caraş-Severin]] |[[Fasciculus:Caras-Severin.png|50px|Caraş-Severin]] |[[Fasciculus:Caras-Severin.png|50px|Caraş-Severin]] |CS |[[Reșița]] |295.579 |8.520 |35 |- |12 |[[Călăraşi (circulus)|Călăraşi]] |[[Fasciculus:calarasi.png|50px|Călăraşi]] |[[Fasciculus:Stema_Calarasi.svg|50px|Călăraşi]] |CL |[[Călărași]] |306.691 |5088 |60 |- |13 |[[Cibinium (circulus)|Cibinium]] |[[Fasciculus:Sibiu.png|50px|Cibinium]] |[[Fasciculus:Actual_Sibiu_county_CoA.png|50px|Cibinium]] |SB |[[Cibinium]] |397.322 |5432 |73 |- |14 |[[Claudiopolis (circulus)|Claudiopolis]] |[[Fasciculus:Cluj.png|50px|Claudiopolis]] |[[Fasciculus:Actual Cluj county CoA.svg|50px|Claudiopolis]] |CJ |[[Claudiopolis]] |691.106 |6.674 |104 |- |15 |[[Constantia (circulus)|Constantia]] |[[Fasciculus:Constanta.png|50px|Constantia]] |[[Fasciculus:Actual_Constanta_county_CoA.png|50px|Constantia]] |CT |[[Constantia (Romania)|Constantia]] |684.082 |7071 |97 |- |16 |[[Covasna (circulus)|Covasna]] |[[Fasciculus:Covasna.png|50px|Covasna]] |[[Fasciculus:Coa Romania County Kovászna.svg|50px|Covasna]] |CV |[[Georgiopolis (Dacia)|Georgiopolis]] |222.449 |3705 |57 |- |17 |[[Dâmboviţa (circulus)|Dâmboviţa]] |[[Fasciculus:Dambovita.png|50px|Dâmboviţa]] |[[Fasciculus:Stema Dambovita.svg|50px|Dâmboviţa]] |DB |[[Târgovişte]] |518.754 |4054 |127 |- |18 |[[Dolj (circulus)|Dolj]] |[[Fasciculus:Dolj.png|50px|Dolj]] |[[Fasciculus:Stema judetului Dolj.svg|50px|Dolj]] |DL |[[Craiova]] |660.544 |7.414 |89 |- |19 |[[Galaţi (circulus)|Galaţi]] |[[Fasciculus:Galati.png|50px|Galaţi]] |[[Fasciculus:Stema judetului Galati.svg|50px|Galaţi]] |GL |[[Galatzium]] |536.167 |4.466 |120 |- |20 |[[Giurgiu (circulus)|Giurgiu]] |[[Fasciculus:Giurgiu.png|50px|Giurgiu]] |[[Fasciculus:Stema Giurgiu.svg|50px|Giurgiu]] |GR |[[Giurgiu]] |281.422 |3.526 |81 |- |21 |[[Gorj (circulus)|Gorj]] |[[Fasciculus:gorj.png|50px|Gorj]] |[[Fasciculus:Stema Gorj.svg|50px|Gorj]] |GJ |[[Târgu Jiu]] |341.594 |5.602 |61 |- |22 |[[Harghita (circulus)|Harghita]] |[[Fasciculus:Harghita.png|50px|Harghita]] |[[Fasciculus:Stema Harghita.svg|50px|Harghita]] |HR |[[Oppidum Mercurium]] |310.867 |6639 |47 |- |23 |[[Hunedoara (circulus)|Hunedoara]] |[[Fasciculus:Hunedoara.png|50px|Hunedoara]] |[[Fasciculus:Actual Hunedoara county CoA.svg|50px|Hunedoara]] |HD |[[Sargetia]] |418.565 |7.063 |59 |- |24 |[[Ialomiţa (circulus)|Ialomiţa]] |[[Fasciculus:Ialomita.png|50px|Ialomiţa]] |[[Fasciculus:Stema Ialomita.svg|50px|Ialomiţa]] |IL |[[Slobozia]] |274.148 |4.453 |62 |- |25 |[[Iassium (circulus)|Iassium]] |[[Fasciculus:Iasi.png|50px|Iassium]] |[[Fasciculus:Actual_Iasi_county_CoA.png|50px|Iassium]] |IS |[[Iassium]] |772.348 |5.476 |142 |- |26 |[[Ilfov (circulus)|Ilfov]] |[[Fasciculus:Ilfov.png|50px|Ilfov]] |[[Fasciculus:Actual Ilfov county CoA.svg|50px|Ilfov]] |IL |[[Buftea]] |388.738 |1.583 |246 |- |27 |[[Maramureș (circulus)|Maramureș]] |[[Fasciculus:Maramures.png|50px|Maramureș]] |[[Fasciculus:Coat of Arms of Maramureș County.svg|50px|Maramureș]] |MM |[[Rivulus Dominarum]] |478.659 |6.304 |76 |- |28 |[[Mehedinţi (circulus)|Mehedinţi]] |[[Fasciculus:Mehedinti.png|50px|Mehedinţi]] |[[Fasciculus:Actual_Mehedinti_county_CoA.png|50px|Mehedinţi]] |MH |[[Drobeta Turnu Severin]] |306.732 |4.988 |62 |- |29 |[[Mureș (circulus)|Mureș]] |[[Fasciculus:Mures.png|50px|Mureș]] |[[Fasciculus:Actual_Mures_county_CoA.png|50px|Mureș]] |MS |[[Novum Forum Siculorum]] |550.846 |6.714 |86 |- |30 |[[Neamţ (circulus)|Neamţ]] |[[Fasciculus:Neamt.png|50px|Neamţ]] |[[Fasciculus:Stema Neamt.svg|50px|Neamţ]] |NT |[[Piatra Neamț]] |470.766 |5896 |80 |- |31 |[[Olt (circulus)|Olt]] |[[Fasciculus:Olt.png|50px|Olt]] |[[Fasciculus:Actual_Olt_county_CoA.png|50px|Olt]] |OT |[[Slatina]] |489.274 |5.498 |89 |- |32 |[[Prahova (circulus)|Prahova]] |[[Fasciculus:Prahova.png|50px|Prahova]] |[[Fasciculus:Stema Prahova.svg|50px|Prahova]] |PH |[[Ploiestum]] |762.886 |7.416 |162 |- |33 |[[Satmarinum (circulus)|Satmarinum]] |[[Fasciculus:Satu_Mare.png|50px|Satmarinum]] |[[Fasciculus:Actual_Satu_Mare_county_CoA.png|50px|Satmarinum]] |SM |[[Satmarinum]] |344.360 |4.418 |78 |- |34 |[[Sălaj (circulus)|Sălaj]] |[[Fasciculus:Salaj.png|50px|Sălaj]] |[[Fasciculus:RO Județul Sălaj COA.svg|50px|Sălaj]] |SJ |[[Zalău]] |224.384 |3.864 |58 |- |35 |[[Suceava (circulus)|Suceava]] |[[Fasciculus:Salaj.png|50px|Suceava]] |[[Fasciculus:Actual_Suceava_county_CoA.png|50px|Suceava]] |SC |[[Suceava]] |634.810 |8.555 |74 |- |36 |[[Teleorman (circulus)|Teleorman]] |[[Fasciculus:Teleorman.png|50px|Teleorman]] |[[Fasciculus:Actual_Teleorman_county_CoA.png|50px|Teleorman]] |TR |[[Alexandria (Romania)|Alexandria]] |380.123 |5.872 |65 |- |37 |[[Timiş (circulus)|Timiş]] |[[Fasciculus:Timis.png|50px|Timiş]] |[[Fasciculus:ROU Timis County CoA.svg|50px|Timiş]] |TM |[[Timisvaria]] |683.540 |8.697 |79 |- |38 |[[Tulcea (circulus)|Tulcea]] |[[Fasciculus:Tulcea.png|50px|Tulcea]] |[[Fasciculus:Actual_Tulcea_county_CoA.png|50px|Tulcea]] |TL |[[Aegyssus]] |201.462 |8.499 |23 |- |39 |[[Vaslui (circulus)|Vaslui]] |[[Fasciculus:Vaslui.png|50px|Vaslui]] |[[Fasciculus:Actual_Vaslui_county_CoA.png|50px|Vaslui]] |VS |[[Vaslui]] |395.499 |5.318 |74 |- |40 |[[Vâlcea (circulus)|Vâlcea]] |[[Fasciculus:Valcea.png|50px|Vâlcea]] |[[Fasciculus:Actual_Valcea_county_CoA.png|50px|Vâlcea]] |VL |[[Râmnicu Vâlcea]] |371.714 |5.765 |64 |- |41 |[[Vrancea (circulus)|Vrancea]] |[[Fasciculus:Vrancea.png|50px|Vrancea]] |[[Fasciculus:Actual_Vrancea_county_CoA.png|50px|Vrancea]] |VN |[[Focșani]] |340.310 |4.863 |70 |} == Nexus externi == {{CommouniaCat|Counties of Romania|Circulos Romaniae}} * [http://adevarul.ro/cultura/istorie/istoria-numelor-judetelor-romania-provine-denumirea-regiunii-locuiti-1_50efe43356a0a6567e69a536/index.html De historia circulorum Romaniae apud adevarul.ro die 11 Ianuarii 2013] == Notae == <references /> [[Categoria:Circuli Romaniae|ß]] [[Categoria:Indices regionum et provinciarum|Romania]] jayfz4741jh5bd538iifgchb7q8y4k5 Amitriptylinum 0 274526 3975645 3710816 2026-07-30T01:04:20Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3975645 wikitext text/x-wiki {{cautio}} {| class="wikitable floatright" |+ '''Amitriptylinum''' |- ! colspan="2" | Cognitores |- | style="font-size: 85%" | ''[[ChemSpider]]'' || style="font-size: 85%" | [http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.2075.html 2075] |- | style="font-size: 85%" | [[PubChem]] || style="font-size: 85%" | [https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/2160 2160] |- | style="font-size: 85%" | [[DrugBank]] || style="font-size: 85%" | [https://web.archive.org/web/20190130053200/https://www.drugbank.ca/drugs/DB00321 DB00321] |- ! colspan="2" | Natura chemica |- | style="text-align: center" colspan="2" | [[Fasciculus:Amitriptyline2DACS.svg|200px|Amitriptylinum]] |- | style="text-align: center" colspan="2" | [[Fasciculus:Amitriptyline-from-picrate-xtal-3D-balls.png|200px|Amitriptylinum]] |- | style="font-size: 85%" | [[Formula chemica]] || style="font-size: 85%" | C<sub>20</sub>H<sub>23</sub>N |- | style="font-size: 85%" | [[Massa molaris]] || style="font-size: 85%" | 277.403 g/mol |- ! colspan="2" | Natura pharmacologica |- | style="font-size: 85%" | Codex ATC || style="font-size: 85%" | {{ATC|N06AA|09}} |- | style="font-size: 85%" | [[Semivita biologica]] || style="font-size: 85%" | 10-50 h |- | style="font-size: 85%" | [[Metabolismus]] || style="font-size: 85%" | [[iecur|iecore]] (hepaticus): [[CYP2C9]] |- | style="font-size: 85%" | [[Metabolitus]] || style="font-size: 85%" | [[Nortriptylinum]] |- | style="font-size: 85%" | Excretio || style="font-size: 85%" | [[ren]]ibus |- ! colspan="2" | Ad usum therapeuticum |- | style="font-size: 85%" | Applicatio || style="font-size: 85%" | per os, i.m. |- | style="font-size: 85%" | MedlinePlus || style="font-size: 85%" | [https://medlineplus.gov/druginfo/meds/a682388.html a682388] {{Ling|Anglice}} |} '''Amitriptylinum''' est [[medicamentum pharmaceuticum]] ad [[depressio (psychiatria)|depressiones]] et [[perturbatio anxietas|perturbationes anxietates]] tractandas, atque [[dolor neuropathicus|dolorum neuropathicorum]] quoque lenimen est. Structura sua causa amitriptylinum [[antidepressivum tricyclicum]] quoque dicuntur. Metabolitus activus [[medicamentum pharmaceuticum]] quoque est [[nortriptylinum]]. == Historia == Anno 1960 synthesis Amitriptylini prima fuit. == Natura Amitriptylini == === Natura chemica === Nomen [[Unio internationalis chemiae purae applicatae|IUPAC]] amitriptylini est 3-(10,11-dihydro-5H-[[dibenzocycloheptenum|dibenzo[a,d]cyclohepteno]]-5-ilideno)-N, N-dimethyl-1-[[propanum|propan]]-aminum, quod est heterocyclus [[dibenzocycloheptenum|dibenzocyclohepteni]] cum gregibus [[propanum|propani]], [[ammonia]]e, duorum gregum methyli. ==== Dibenzocycloheptenum ==== Amitriptylinum est substantia chemica [[dibenzocycloheptenum|dibenzocycloheptenorum]], quod est heterocyclus ex [[cycloheptenum|cyclohepteni]] cum duobus gregibus [[benzenum|benzeni]]. Anulis tribus causa amitriptylinum [[antidepressivum tricyclicum|antidepressivis tricyclicis]] attribuitur. === Natura pharmacologica === Amitriptylinum est medicamentum cum virtutibus antidepressivis. [[Systema classificationis Anatomicum Therapeuticum Chemicumque|Codex ATC]] est {{ATC|N06AA|09}}. === Pharmacodynamica === {| class="wikitable floatright" style="font-size:small;" |- ! [[Receptorium neurotransmissoris|Receptorium]] !! Amitriptylini affinitas<br />ligandi, ''K''<sub>i</sub> (nM)<ref>https://web.archive.org/web/20131108013656/http://pdsp.med.unc.edu/pdsp.php</ref>!! Nortriptylini affinitas<br />ligandi, ''K''<sub>i</sub> (nM) |- | [[transportator serotonini|SERT]] || 2.8–4.3 || 15–18 |- | [[transportator noradrenalini|NET]] || 19–35 || 1.8–4.4 |- | [[transportator dopamini|DAT]] || 3,250 || 1,140 |- | [[receptorium dopamini D1|D<sub>1</sub>]] || 89 || nondum determinata |- | [[receptorium dopamini D2|D<sub>2</sub>]] || 196–1,460 || 2,570 |- | [[receptorium dopamini D3|D<sub>3</sub>]] || 206 || nondum determinata |- | [[receptorium dopamini D4|D<sub>4</sub>]] || colspan=2 align=center | nondum determinata |- | [[receptorium dopamini D5|D<sub>5</sub>]] || 170 || nondum determinata |- | [[Receptorium serotonini 1A|5-HT<sub>1A</sub>]] || 450–1,800 || 294 |- | [[Receptorium serotonini 1B|5-HT<sub>1B</sub>]] || 840 || nondum determinata |- | [[Receptorium serotonini 2A|5-HT<sub>2A</sub>]] || 18–23 || 5.0–41 |- | [[Receptorium serotonini 2B|5-HT<sub>2B</sub>]] || 274 || nondum determinata |- | [[Receptorium serotonini 2C|5-HT<sub>2C</sub>]] || 4.0 || 8.5 |- | [[Receptorium serotonini 3|5-HT<sub>3</sub>]] ||430 || 1,400 |- | [[Receptorium serotonini 6|5-HT<sub>6</sub>]] || 65–141 || 148 |- | [[Receptorium serotonini 7|5-HT<sub>7</sub>]] || 92.8–123 || nondum determinata |- | [[Receptorium adrenergicum alpha-1|α<sub>1</sub>]] || 4.4–24 || 55 |- | [[Receptorium adrenergicum alpha-2|α<sub>2</sub>]] || 114–690 || 2,030 |- | [[Receptorium adrenergicum beta|ß]] || > 10,000 || > 10,000 |- | [[Receptorium histamini H1|H<sub>1</sub>]] || 0.5–1.1 || 3.0–15 |- | [[Receptorium histamini H2|H<sub>2</sub>]] || 66 || 646 |- | H<sub>3</sub> || 75,900 || 45,700 |- | H<sub>4</sub> || 26,300 || 6,920 |- | [[Receptorium muscarinicum M1 acetylcholini|M<sub>1</sub>]] || 11.0–14.7 || 40 |- | [[Receptorium muscarinicum M2 acetylcholini|M<sub>2</sub>]] || 11.8 || 110 |- | [[Receptorium muscarinicum M3 acetylcholini|M<sub>3</sub>]] || 12.8–39 || 50 |- | [[Receptorium muscarinicum M4 acetylcholini|M<sub>4</sub>]] || 7.2 || 84 |- | [[Receptorium muscarinicum M5 acetylcholini|M<sub>5</sub>]] || 15.7–24 || 97 |- | [[Receptorium sigma 1|σ<sub>1</sub>]] || 300 || 2,000 |- | [[Receptorium sigma 2|σ<sub>2</sub>]] || colspan=2 align=center | nondum determinata |- | [[Humanum Ether-à-go-go-Relatum Genum|hERG]] || >3,000 || nondum determinata |} === Pharmacocinetica === Amitriptylinum est substratum cytochromatis [[CYP2C9]]. [[Tempus semivitae biologicum]] <math>t_{\frac{1}{2}}</math>.<ref>http://goldbook.iupac.org/B00658.html</ref> circa 10-50 h est. Excretio est per urinas. == Effectus amitriptylini == Amitriptylinum effectus sedativos perficit. === Effectus secundarii === Exempli (!) sunt: [[capitis dolor]], vertigo, [[tremor (symptoma)|tremor]], tachycardia, [[sudor]], perturbationes accomodationis oculi. === Interactiones === Amitriptylinum interagere possit per exemplum (!) cum [[sertralinum|sertralino]] (incrementum amitriptylini per [[CYP2C9]]), [[citalopramum|citalopramo]], [[haloperidolum|haloperidolo]], [[moclobemidum|moclobemido]] (incrementum amitriptylini per [[CYP2D6]]). == Usus amitriptylini == === Usus medicus === [[Dosis diurna definita]] (DDD) amitriptylini est 75 mg per die p.o.<ref>[https://www.whocc.no/atc_ddd_index/?code=N06AA&showdescription=no Systema classificationis Anatomicum Therapeuticum Chemicumque, cap. N06AA cum amitriptylini referentia]</ref> == Notae == <references /> [[Categoria:Antidepressiva]] [[Categoria:Antidepressiva tricyclica]] [[Categoria:Intervallum QT prolongatum]] nli6k8do4m4b1fp7bem7wcfvomnhq97 Locus caeruleus 0 276403 3975608 3639822 2026-07-29T16:41:43Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3975608 wikitext text/x-wiki {{cautio}} [[Fasciculus:Locus-coeruleus.gif|thumb|Locus caeruleus in [[truncus encephali|trunco encephali]] situs, ex quo [[noradrenalinum|noradrenergicas]] [[neuron|fibras]] diversas regiones corticum et [[cerebellum|cerebelli]] et [[medulla spinalis|medullae spinalis]] dimittit.]] '''Locus caeruleus''' ([[Terminologia Anatomica|TA]]: [http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/TA98%20Tree/Entity%20TA98%20EN/14.1.05.436%20Entity%20TA98%20EN.htm 14.1.05.436]) est [[nucleus (neuroanatomia)|nucleus]] [[cerebrum|cerebri]] in [[pons (cerebrum)|ponte]] [[truncus encephali|trunci encephali]] locatus. Significatio loci caerulei primaria est dimissio [[fibra nervosa|fibrarum nervosarum]] ad numerosas cerebri regiones [[noradrenalinum|noradrenalino]] [[neurotransmissor|neurotransmissore]] affectas<ref>{{cite journal |authors=Chandler D. J., Jensen P., et al. |title=Redefining Noradrenergic Neuromodulation of Behavior: Impacts of a Modular Locus Coeruleus Architecture |journal=The journal of neuroscience |year=2019 |month=Oct |volume=39 |issue=42 |pages=8239-49 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31619493/}}</ref>. Una cum aliis nucleis trunci encephali, locus caeruleus est pars [[systema excitans reticulare ascendens|systematis excitantis reticularis ascendentis]], ita expergiscendi cursus gubernans<ref>{{cite journal |authors=Iwańczuk W., Guźniczak P. |title=Neurophysiological foundations of sleep, arousal, awareness and consciousness phenomena. Part 1 |journal=Anaesthesiol Intensive Ther |year=2015 |volume=47 |issue=2 |pages=162-7 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25940332}}</ref>. Alia munera loci caerulei ad res sensorias et [[perceptio]]nis spectant<ref>{{cite journal |authors=McBurney-Lin J., Lu J., et al. |title=Locus coeruleus-norepinephrine modulation of sensory processing and perception: A focused review |journal=Neuroscience and biobehavioral reviews |year=2019 |month=Oct |volume=105 |pages=190-9 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31260703/}}</ref>. Diversis in morbis degeneratio (ut [[morbus Parkinson|morbo Parkinsoniano]]) vel dysfunctio viarum efferentium (ut [[CHAD]]) observantur. == Contextus == Significatio loci caerulei in contextu cum systemate excitante reticulari ascendente comprehendum est. === Systema excitans reticulare ascendens === {{main|Systema excitans reticulare ascendens}} Divisio inter diem et noctem adaptionem animalium requirit. Pro statibus et vigilantibus et dormientibus commutationes in cerebro pernecesse sunt, quas systema excitans reticulare ascendens neurotransmissorum diversorum ope expedit: [[dopaminum]], [[noradrenalinum]], [[serotoninum]], [[histaminum]], [[acetylcholinum]], [[acidum glutamicum]] ([[glutamatum]]). Inter illos, noradrenalinum ex [[fibra nervosa|fibris nervosis]] a [[nucleus (neuroanatomia)|nucleis]] noradrenergicis trunci encephali, inter ea quoque a ''loco caeruleo'', etiam dimissum ad [[attentio]]nem excitandum<ref>{{cite journal |authors=Vazey E. M., Moorman D. E., Aston-Jones G. |title=Phasic locus coeruleus activity regulates cortical encoding of salience information |journal=Proc Natl Acad Sci U S A |year=2018 |volume= |issue= |pages=doi: 10.1073/pnas.1803716115 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30232259}}</ref> est. Locus caeruleus ''systemati noradrenergico'' ascribitur. === Systema noradrenergicum === Plerisque [[primates|primatibus]] septem gregres [[soma (biologia)|somatum]] noradrenergicorum sunt, secundum Dahlström et Fuxe ''A1''-''A7'' nominata<ref>{{cite journal |authors=Dahlström A., Fuxe K. |title=Localization of monoamines in the lower brain stem |journal=Experientia |year=1964 |volume=20 |issue=7 |pages=398-9 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/5856530/}}</ref>. Loco caeruleo (''A6'') maius momentum habet. == Anatomia loci caerulei == [[Fasciculus:Locus ceruleus - very low mag.jpg|thumb|Imago microscopia loci caerulei. Structura supra et dextra, sinistre ''iuxta'' caerulae semilunae, situata est. Sinistrorsum media cerebri.]] Locus caeruleus in [[truncus encephali|trunco cerebri]] situs est. Olim locum caeruleum dupliciter (locos caeruleos) ita utro latere esse putabatur. Hodie saepe locus caeruleus structura singularis concipitur, tamen hoc quoque disputatum est. Numerus [[neuron]]orum improviso parvus videtur: circiter ne quidem 15&thinsp;000 - 40&thinsp;000 multitudinis in hominibus<ref name="SARA">{{cite journal |authors=Sara S. J., Bouret S. |title=Orienting and reorienting: the locus coeruleus mediates cognition through arousal |journal=Neuron |year=2012 |volume=76 |issue=1 |pages=130-41 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23040811/}}</ref><ref>{{cite journal |authors=Foote S. L., Bloom F. E., Aston-Jones G. |title=Nucleus locus ceruleus: new evidence of anatomical and physiological specificity |journal=Physiological reviews |year=1983 |month=Iul |volume=63 |issue=3 |pages=844-914 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/6308694/}}</ref>. Ex loco caeruleo fibrae nervosae in diversas partes cerebri procedunt: in [[cortex cerebri|cortices]], in [[cerebellum]], in [[medulla spinalis|medullam spinalem]]. Locus caeruleus afferentes fibras a systemate nociceptivum medullae spinalis recipit<ref>{{cite journal |authors=Neves R. M., van Keulen S., Yang M., Logothetis N. K., Eschenko O. |title=Locus coeruleus phasic discharge is essential for stimulus-induced gamma oscillations in the prefrontal cortex |journal=J Neurophysiol |year=2018 |volume=119 |issue=3 |pages=904-20 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29093170}}</ref>. === Edita === [[fibra nervalis|Fibrae nervales]] efferentes ab loco caeruleo in regiones has currunt: * in [[Cortex cerebri|corticem cerebri]] * in [[hippocampus (cerebrum)|hippocampum]]<ref>{{cite journal |authors=Oleskevich S., Descarries L., Lacaille J. C. |title=Quantified distribution of the noradrenaline innervation in the hippocampus of adult rat |journal=The journal of neuroscience |year=1989 |month=Nov |volume=9 |issue=11 |pages=3803-15 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2585056/}}</ref> * in [[thalamus (cerebrum)|nucleos thalamicos]] * in [[formatio reticularis|formationem reticularem]] ==== Fibrae efferentes in corticem cerebri (Neurona caeruleocorticalia) ==== Edita ab loci caerulei parte inferiore oriuntur. Intra nucleum neurona caeruleocorticalia [[lobus frontalis|corticis frontalis]] anterius et inferius, corticis sensoriomotorius in medio et inferius, [[lobus occipitalis|corticis occipitalis]] posterius et inferius locata sunt. Pleraeque fibrae ipsilateraliter (95%) in corticem currunt, quo solum cortices frontales indita ab utroque latere loci caerulei accipiunt<ref>{{cite journal |authors=Waterhouse B. D., Lin C. S., et al. |title=The distribution of neocortical projection neurons in the locus coeruleus |journal=The journal of comparative neurology |year=1983 |month=Iul |volume=217 |issue=4 |pages=418-31 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/6886061/}}</ref>. == Physiologia == [[Neurotransmissor]] [[synapsis chemica|synapsium]] neuronorum loci caerulei [[noradrenalinum]] est. Locus caeruleus momentum transitus inter [[somnus|somnum]] et vigilantiam habet<ref>{{cite journal |authors=Mir F. A., Jha S. K. |title=Locus ceruleus regulates sensory encoding by neurons and networks in waking animals |journal=Neuroscience bulletin |year=2021 |month=Feb |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33638800/}}.</ref>. Neurona ex loco caeruleo orientia vigilantia ineunte actionem extensam ostendunt. Propositum est, ut loci caerulei terminales [[noradrenalinum|noradrenalini]] [[neurotransmissor]]is ope imprimis [[receptorium adrenergicum alpha 1|receptoria α1]] instigent<ref>{{cite journal |authors=McCormick D. A., Pape H. C. |title=Noradrenergic and serotonergic modulation of a hyperpolarization-activated cation current in thalamic relay neurones |journal=The journal of physiology |year=1990 |month=December |volume=431 |pages=319-42 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1712844/}}.</ref>. Stimulatio loci caerulei in [[pars basalis telencephali|parte basale telencephali]] mutationes [[EEG]] derivationibus frontalibus, frequentiae eius incremento et amplitudinis deminutione, perficit<ref>{{cite journal |authors=Berridge C. W., Foote S. L. |title=Effects of locus coeruleus activation on electroencephalographic activity in neocortex and hippocampus |journal=The journal of neuroscience |year=1991 |Oct |volume=11 |issue=10 |pages=3135-45 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1682425/}}.</ref>. === Noradrenalinum neurotransmissor et dopamini beta hydroxylasis (DBH) === Noradrenalinum (vel norepinephrinum) [[neurotransmissor]] [[synapsis chemica|synapsium]] neuronorum loci caerulei est. Synthesis ab [[dopaminum|dopamino]] per [[enzymum]] [[dopamini beta hydroxylasis|dopamini beta hydroxylasem]] (DBH)<ref>{{cite journal |authors=Gonzalez-Lopez E., Vrana K. E. |title=Dopamine beta-hydroxylase and its genetic variants in human health and disease |journal=Journal of neurochemistry |year=2020 |month=Ian |volume=152 |issue=2 |pages=157-81 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31613389/}}</ref> fit. === Vigilantia et systema nervosum autonomicum === {{main|Systema nervosum autonomicum}} Duo ex operibus suis simul vigilantiam instituendi et systema nervosum autonomicum instigandi sunt<ref>{{cite journal |authors=Samuels E. R., Szabadi E. |title=Functional neuroanatomy of the noradrenergic locus coeruleus: its roles in the regulation of arousal and autonomic function part I: principles of functional organisation |journal=Current neuropharmacology |year=2020 |month=Sep |volume=6 |issue=3 |pages=235-53 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19506723/}}</ref>. === Somnus === {{main|Somnus}} Locus caeruleus cum functione [[Somnus motuum ocularium rapidorum|somni motuum ocularium rapidorum]] (somni MOR) nexus est. Hic ''neuronorum EX'' noradrenergicorum initium est, quod est haec neurona in noctis cursu EX somnum MOR ter vel quater "<u>ex</u>stinguere", terminare solent<ref>{{cite journal |authors=Pal D., Mallick B. N. |title=Neural mechanism of rapid eye movement sleep generation with reference to REM-OFF neurons in locus coeruleus |journal=The Indian journal of medical research |year=2007 |month=Iun |volume=125 |issue=6 |pages=721-39 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17704548/}}</ref>. == Morbus et locus caeruleus == In [[morbus Parkinson|morbo Parkinsoniano]], degeneratio loci caerulei etiam observatur<ref>{{cite journal |authors=Butkovich L. M., Houser M. C., Tansey M. G. |title=α-Synuclein and Noradrenergic Modulation of Immune Cells in Parkinson's Disease Pathogenesis |journal=Front Neurosci |year=2018 |volume=12 |issue= |pages=262 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30258347}}</ref>. Aggregatio enim proteini [[alpha-synucleinum|alpha-synucleini]] in cellulis loci caeruleus excidium profundum cellularum efficit. Videtur, ut etiam in morbis neurodegenerativis cum liberatione [[proteinum tau|proteini tau]] nucleus caeruleus affectus appareat<ref>{{cite journal |authors=Ohm D. T., Peterson C., et al. |title=Degeneration of the locus coeruleus is a common feature of tauopathies and distinct from TDP-43 proteinopathies in the frontotemporal lobar degeneration spectrum |journal=Acta neuropathologica |year=2020 |month=Nov |volume=140 |issue=5 |pages=675-93 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32804255/}}.</ref>. In [[CHAD]], modus [[physiologia|physiologicus]] mutatus apparet. In nucleo sano [[actio potentialis|actiones potentiales]] phasicae sunt, at in [[CHAD]] tonica<ref>{{cite journal |authors=Devilbiss D. M., Berridge C. W. |title=Low-dose methylphenidate actions on tonic and phasic locus coeruleus discharge |journal=The journal of pharmacology and experimental therapeutics |year=2006 |month=Dec |volume=319 |issue=3 |pages=1327-35 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16980569/}}.</ref>. Nonnullis [[autismus|autismo]] infantibus mores aggravescentes una cum [[febris|febre]] sunt. Putatur, ut nexus, incremento ineunte mutatus, inter locum caeruleum et [[rete neuronorum|retia neuronorum]] mores magis conspicue facti sint<ref>{{cite journal |authors=Mehler M. F., Purpura D. P. |title=Autism, fever, epigenetics and the locus coeruleus |journal=Brain research reviews |year=2009 |month=Mar |volume=59 |issue=2 |pages=388-92 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19059284/}}</ref>. == Historia scientifica == Anno 1786 [[Felix Vicq d’Azyr]] (1748—1794) primum locum caeruleum descripsit. In opere suo anni 1812, ''De penitiori structura cerebri hominis et brutorum'', Wenzel fratres notionem "loci caerulei" utroque latere [[truncus encephali|trunco encephali]] introduxerunt. == Notae == <references /> == Bibliographia == * Wenzel J., Wenzel K. (1812). [https://www.digitale-sammlungen.de/de/view/bsb10315887?page=13 De penitiori structura cerebri hominis et brutorum]. Tubingae {{NexInt}} * [[Monoaminorum oxidasis]] [[Monoaminorum oxidasis A |A]] * [[Noradrenalinum]] * [[Nucleus intermediolateralis]] * [[Systema nervosum autonomicum]] [[Categoria:Systema excitans reticulare ascendens]] [[Categoria:Truncus encephali]] 2eddrsptm3mwrwe4spj00qy9cr1wjgv 3975609 3975608 2026-07-29T16:42:25Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3975609 wikitext text/x-wiki {{cautio}} [[Fasciculus:Locus-coeruleus.gif|thumb|Locus caeruleus in [[truncus encephali|trunco encephali]] situs, ex quo [[noradrenalinum|noradrenergicas]] [[neuron|fibras]] diversas regiones corticum et [[cerebellum|cerebelli]] et [[medulla spinalis|medullae spinalis]] dimittit.]] '''Locus caeruleus''' ([[Terminologia Anatomica|TA]]: [http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/TA98%20Tree/Entity%20TA98%20EN/14.1.05.436%20Entity%20TA98%20EN.htm 14.1.05.436]) est [[nucleus (neuroanatomia)|nucleus]] [[cerebrum|cerebri]] in [[pons (cerebrum)|ponte]] [[truncus encephali|trunci encephali]] locatus. Functio loci caerulei primaria est dimissio [[fibra nervosa|fibrarum nervosarum]] ad numerosas cerebri regiones [[noradrenalinum|noradrenalino]] [[neurotransmissor|neurotransmissore]] affectas<ref>{{cite journal |authors=Chandler D. J., Jensen P., et al. |title=Redefining Noradrenergic Neuromodulation of Behavior: Impacts of a Modular Locus Coeruleus Architecture |journal=The journal of neuroscience |year=2019 |month=Oct |volume=39 |issue=42 |pages=8239-49 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31619493/}}</ref>. Una cum aliis nucleis trunci encephali, locus caeruleus est pars [[systema excitans reticulare ascendens|systematis excitantis reticularis ascendentis]], ita expergiscendi cursus gubernans<ref>{{cite journal |authors=Iwańczuk W., Guźniczak P. |title=Neurophysiological foundations of sleep, arousal, awareness and consciousness phenomena. Part 1 |journal=Anaesthesiol Intensive Ther |year=2015 |volume=47 |issue=2 |pages=162-7 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25940332}}</ref>. Alia munera loci caerulei ad res sensorias et [[perceptio]]nis spectant<ref>{{cite journal |authors=McBurney-Lin J., Lu J., et al. |title=Locus coeruleus-norepinephrine modulation of sensory processing and perception: A focused review |journal=Neuroscience and biobehavioral reviews |year=2019 |month=Oct |volume=105 |pages=190-9 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31260703/}}</ref>. Diversis in morbis degeneratio (ut [[morbus Parkinson|morbo Parkinsoniano]]) vel dysfunctio viarum efferentium (ut [[CHAD]]) observantur. == Contextus == Significatio loci caerulei in contextu cum systemate excitante reticulari ascendente comprehendum est. === Systema excitans reticulare ascendens === {{main|Systema excitans reticulare ascendens}} Divisio inter diem et noctem adaptionem animalium requirit. Pro statibus et vigilantibus et dormientibus commutationes in cerebro pernecesse sunt, quas systema excitans reticulare ascendens neurotransmissorum diversorum ope expedit: [[dopaminum]], [[noradrenalinum]], [[serotoninum]], [[histaminum]], [[acetylcholinum]], [[acidum glutamicum]] ([[glutamatum]]). Inter illos, noradrenalinum ex [[fibra nervosa|fibris nervosis]] a [[nucleus (neuroanatomia)|nucleis]] noradrenergicis trunci encephali, inter ea quoque a ''loco caeruleo'', etiam dimissum ad [[attentio]]nem excitandum<ref>{{cite journal |authors=Vazey E. M., Moorman D. E., Aston-Jones G. |title=Phasic locus coeruleus activity regulates cortical encoding of salience information |journal=Proc Natl Acad Sci U S A |year=2018 |volume= |issue= |pages=doi: 10.1073/pnas.1803716115 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30232259}}</ref> est. Locus caeruleus ''systemati noradrenergico'' ascribitur. === Systema noradrenergicum === Plerisque [[primates|primatibus]] septem gregres [[soma (biologia)|somatum]] noradrenergicorum sunt, secundum Dahlström et Fuxe ''A1''-''A7'' nominata<ref>{{cite journal |authors=Dahlström A., Fuxe K. |title=Localization of monoamines in the lower brain stem |journal=Experientia |year=1964 |volume=20 |issue=7 |pages=398-9 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/5856530/}}</ref>. Loco caeruleo (''A6'') maius momentum habet. == Anatomia loci caerulei == [[Fasciculus:Locus ceruleus - very low mag.jpg|thumb|Imago microscopia loci caerulei. Structura supra et dextra, sinistre ''iuxta'' caerulae semilunae, situata est. Sinistrorsum media cerebri.]] Locus caeruleus in [[truncus encephali|trunco cerebri]] situs est. Olim locum caeruleum dupliciter (locos caeruleos) ita utro latere esse putabatur. Hodie saepe locus caeruleus structura singularis concipitur, tamen hoc quoque disputatum est. Numerus [[neuron]]orum improviso parvus videtur: circiter ne quidem 15&thinsp;000 - 40&thinsp;000 multitudinis in hominibus<ref name="SARA">{{cite journal |authors=Sara S. J., Bouret S. |title=Orienting and reorienting: the locus coeruleus mediates cognition through arousal |journal=Neuron |year=2012 |volume=76 |issue=1 |pages=130-41 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23040811/}}</ref><ref>{{cite journal |authors=Foote S. L., Bloom F. E., Aston-Jones G. |title=Nucleus locus ceruleus: new evidence of anatomical and physiological specificity |journal=Physiological reviews |year=1983 |month=Iul |volume=63 |issue=3 |pages=844-914 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/6308694/}}</ref>. Ex loco caeruleo fibrae nervosae in diversas partes cerebri procedunt: in [[cortex cerebri|cortices]], in [[cerebellum]], in [[medulla spinalis|medullam spinalem]]. Locus caeruleus afferentes fibras a systemate nociceptivum medullae spinalis recipit<ref>{{cite journal |authors=Neves R. M., van Keulen S., Yang M., Logothetis N. K., Eschenko O. |title=Locus coeruleus phasic discharge is essential for stimulus-induced gamma oscillations in the prefrontal cortex |journal=J Neurophysiol |year=2018 |volume=119 |issue=3 |pages=904-20 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29093170}}</ref>. === Edita === [[fibra nervalis|Fibrae nervales]] efferentes ab loco caeruleo in regiones has currunt: * in [[Cortex cerebri|corticem cerebri]] * in [[hippocampus (cerebrum)|hippocampum]]<ref>{{cite journal |authors=Oleskevich S., Descarries L., Lacaille J. C. |title=Quantified distribution of the noradrenaline innervation in the hippocampus of adult rat |journal=The journal of neuroscience |year=1989 |month=Nov |volume=9 |issue=11 |pages=3803-15 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2585056/}}</ref> * in [[thalamus (cerebrum)|nucleos thalamicos]] * in [[formatio reticularis|formationem reticularem]] ==== Fibrae efferentes in corticem cerebri (Neurona caeruleocorticalia) ==== Edita ab loci caerulei parte inferiore oriuntur. Intra nucleum neurona caeruleocorticalia [[lobus frontalis|corticis frontalis]] anterius et inferius, corticis sensoriomotorius in medio et inferius, [[lobus occipitalis|corticis occipitalis]] posterius et inferius locata sunt. Pleraeque fibrae ipsilateraliter (95%) in corticem currunt, quo solum cortices frontales indita ab utroque latere loci caerulei accipiunt<ref>{{cite journal |authors=Waterhouse B. D., Lin C. S., et al. |title=The distribution of neocortical projection neurons in the locus coeruleus |journal=The journal of comparative neurology |year=1983 |month=Iul |volume=217 |issue=4 |pages=418-31 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/6886061/}}</ref>. == Physiologia == [[Neurotransmissor]] [[synapsis chemica|synapsium]] neuronorum loci caerulei [[noradrenalinum]] est. Locus caeruleus momentum transitus inter [[somnus|somnum]] et vigilantiam habet<ref>{{cite journal |authors=Mir F. A., Jha S. K. |title=Locus ceruleus regulates sensory encoding by neurons and networks in waking animals |journal=Neuroscience bulletin |year=2021 |month=Feb |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33638800/}}.</ref>. Neurona ex loco caeruleo orientia vigilantia ineunte actionem extensam ostendunt. Propositum est, ut loci caerulei terminales [[noradrenalinum|noradrenalini]] [[neurotransmissor]]is ope imprimis [[receptorium adrenergicum alpha 1|receptoria α1]] instigent<ref>{{cite journal |authors=McCormick D. A., Pape H. C. |title=Noradrenergic and serotonergic modulation of a hyperpolarization-activated cation current in thalamic relay neurones |journal=The journal of physiology |year=1990 |month=December |volume=431 |pages=319-42 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1712844/}}.</ref>. Stimulatio loci caerulei in [[pars basalis telencephali|parte basale telencephali]] mutationes [[EEG]] derivationibus frontalibus, frequentiae eius incremento et amplitudinis deminutione, perficit<ref>{{cite journal |authors=Berridge C. W., Foote S. L. |title=Effects of locus coeruleus activation on electroencephalographic activity in neocortex and hippocampus |journal=The journal of neuroscience |year=1991 |Oct |volume=11 |issue=10 |pages=3135-45 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1682425/}}.</ref>. === Noradrenalinum neurotransmissor et dopamini beta hydroxylasis (DBH) === Noradrenalinum (vel norepinephrinum) [[neurotransmissor]] [[synapsis chemica|synapsium]] neuronorum loci caerulei est. Synthesis ab [[dopaminum|dopamino]] per [[enzymum]] [[dopamini beta hydroxylasis|dopamini beta hydroxylasem]] (DBH)<ref>{{cite journal |authors=Gonzalez-Lopez E., Vrana K. E. |title=Dopamine beta-hydroxylase and its genetic variants in human health and disease |journal=Journal of neurochemistry |year=2020 |month=Ian |volume=152 |issue=2 |pages=157-81 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31613389/}}</ref> fit. === Vigilantia et systema nervosum autonomicum === {{main|Systema nervosum autonomicum}} Duo ex operibus suis simul vigilantiam instituendi et systema nervosum autonomicum instigandi sunt<ref>{{cite journal |authors=Samuels E. R., Szabadi E. |title=Functional neuroanatomy of the noradrenergic locus coeruleus: its roles in the regulation of arousal and autonomic function part I: principles of functional organisation |journal=Current neuropharmacology |year=2020 |month=Sep |volume=6 |issue=3 |pages=235-53 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19506723/}}</ref>. === Somnus === {{main|Somnus}} Locus caeruleus cum functione [[Somnus motuum ocularium rapidorum|somni motuum ocularium rapidorum]] (somni MOR) nexus est. Hic ''neuronorum EX'' noradrenergicorum initium est, quod est haec neurona in noctis cursu EX somnum MOR ter vel quater "<u>ex</u>stinguere", terminare solent<ref>{{cite journal |authors=Pal D., Mallick B. N. |title=Neural mechanism of rapid eye movement sleep generation with reference to REM-OFF neurons in locus coeruleus |journal=The Indian journal of medical research |year=2007 |month=Iun |volume=125 |issue=6 |pages=721-39 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17704548/}}</ref>. == Morbus et locus caeruleus == In [[morbus Parkinson|morbo Parkinsoniano]], degeneratio loci caerulei etiam observatur<ref>{{cite journal |authors=Butkovich L. M., Houser M. C., Tansey M. G. |title=α-Synuclein and Noradrenergic Modulation of Immune Cells in Parkinson's Disease Pathogenesis |journal=Front Neurosci |year=2018 |volume=12 |issue= |pages=262 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30258347}}</ref>. Aggregatio enim proteini [[alpha-synucleinum|alpha-synucleini]] in cellulis loci caeruleus excidium profundum cellularum efficit. Videtur, ut etiam in morbis neurodegenerativis cum liberatione [[proteinum tau|proteini tau]] nucleus caeruleus affectus appareat<ref>{{cite journal |authors=Ohm D. T., Peterson C., et al. |title=Degeneration of the locus coeruleus is a common feature of tauopathies and distinct from TDP-43 proteinopathies in the frontotemporal lobar degeneration spectrum |journal=Acta neuropathologica |year=2020 |month=Nov |volume=140 |issue=5 |pages=675-93 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32804255/}}.</ref>. In [[CHAD]], modus [[physiologia|physiologicus]] mutatus apparet. In nucleo sano [[actio potentialis|actiones potentiales]] phasicae sunt, at in [[CHAD]] tonica<ref>{{cite journal |authors=Devilbiss D. M., Berridge C. W. |title=Low-dose methylphenidate actions on tonic and phasic locus coeruleus discharge |journal=The journal of pharmacology and experimental therapeutics |year=2006 |month=Dec |volume=319 |issue=3 |pages=1327-35 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16980569/}}.</ref>. Nonnullis [[autismus|autismo]] infantibus mores aggravescentes una cum [[febris|febre]] sunt. Putatur, ut nexus, incremento ineunte mutatus, inter locum caeruleum et [[rete neuronorum|retia neuronorum]] mores magis conspicue facti sint<ref>{{cite journal |authors=Mehler M. F., Purpura D. P. |title=Autism, fever, epigenetics and the locus coeruleus |journal=Brain research reviews |year=2009 |month=Mar |volume=59 |issue=2 |pages=388-92 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19059284/}}</ref>. == Historia scientifica == Anno 1786 [[Felix Vicq d’Azyr]] (1748—1794) primum locum caeruleum descripsit. In opere suo anni 1812, ''De penitiori structura cerebri hominis et brutorum'', Wenzel fratres notionem "loci caerulei" utroque latere [[truncus encephali|trunco encephali]] introduxerunt. == Notae == <references /> == Bibliographia == * Wenzel J., Wenzel K. (1812). [https://www.digitale-sammlungen.de/de/view/bsb10315887?page=13 De penitiori structura cerebri hominis et brutorum]. Tubingae {{NexInt}} * [[Monoaminorum oxidasis]] [[Monoaminorum oxidasis A |A]] * [[Noradrenalinum]] * [[Nucleus intermediolateralis]] * [[Systema nervosum autonomicum]] [[Categoria:Systema excitans reticulare ascendens]] [[Categoria:Truncus encephali]] dpsrweql3m0zk5l9dzplhovghoesfb6 Antenna Yagi–Uda 0 276918 3975657 3711104 2026-07-30T05:21:49Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3975657 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Yagifaltdipolp.jpg|thumbnail]] [[Fasciculus:Yagi TV antenna 1954.png|thumb|upright=1.2|[[Adumbraito]] [[antenna televisifica|antennae televisificae]] Yagi–Uda [[very high frequency|VHF]] ex anno [[1954]], canalibus analogis 2–4 et 54–72 MHz (canalibus Americanis) adhibita. Cui sunt quinque elementa: tres directores (laeva), unus reflector (dextra), et [[elementum actum]] quod est [[dipolus plicatus]]<!--folded dipole--> qui cum 300 Ω ''[[twin lead]] feedline'' congruit.<!--The beam direction (direction of greatest sensitivity) is to the left-->]] [[Fasciculus:UHF_TV_Antenna_001.JPG|thumb|upright=1.2|Hodierna [[antenna televisifica]] Yagiensis magni lucri UHF cum septendecim directoribus et uno reflectore (in quattuor virgis consistente) [[antenna reflectoris angulorum|antennae reflectoris angulorum]]<!--corner reflector--> similis.]] [[Fasciculus:Montreal-tower-top.thumb2.jpg|thumb|upright=1.2|Antenna Yagi–Uda trium elementorum ad [[communicatio]]nem per spatia longinqua ([[unda caelorum]]) in regionibus [[unda brevis|undarum brevium]] a statione [[radiophonia idiotica|idiotica]]<!--amateur (quasi Traupman)--> adhibita. Elemento longo, reflectori(laeva), [[elementum actum|elemento acto]] (media), et directori brevi (dextra), est laqueus ut dicitur (proprie [[circuitus LC]] parallelus), qui secundum eorum conductores quoque latere inseruntur, ut antenna in pluribus quam uno spatio frequentiarum adhibeatur sinentes.]] '''Antenna Yagi–Uda,''' vulgo '''antenna Yagiensis'''{{FD ref}} appellata, est [[antenna directionalis]] quae in multis elementis [[parallelus|parallelis]] recta linea positis consistit,<ref name="Graf">Graf 1999: 858.</ref> plerumque [[dipolus dimidii undae|dipolis dimidii undae]] virgis [[metallum|metallis]] factis.<ref name="wiseGEEK">[http://www.wisegeek.net/what-is-a-yagi-antenna.htm "What Is a Yagi Antenna?"] Situs wiseGEEK (Conjecture Corp., 2014).</ref> Antennae Yagi–Uda consistunt in uno [[elementum actum|elemento acto]]<!--driven element--> ad [[transmittor]]em vel [[receptor radiophonicus|receptorem radiophonicum]] per [[linea transmissionis|lineam transmissionis]] conecto, atque additis "[[elementum parasiticum|elementis parasiticis]]," quae ad transmittorem vel receptorem non conectuntur; quod est [[reflector (antenna)|reflector]] et unus aut plures directores.<ref name="wiseGEEK" /><ref name="Balanis">Balanis 2011: = 2.17-2.18.</ref><ref name="Wolff">Wolff 2010.</ref> Quae antenna inventa est anno [[1926]] a [[Shintaro Uda]] in [[Universitas Tohoku|Universitate Imperiali Tohokuensi]] in [[Iaponia]] et<!-- (with a lesser role played by his colleague)--> [[Hidetsugu Yagi]] socio.<ref>Uda 1925: 1128.</ref> {{NexInt}} *[[Antenna (radiophonia)]] ==Notae== <references/> ==Bibliographia== *Balanis, Constantine A. [[2011]]. ''Modern Antenna Handbook.'' John Wiley and Sons. ISBN 1118209753. [https://books.google.com/books?id=UYpV8L8GNCwC&pg=SA9-PA9&dq=%22Yagi-Uda Google Books.] *Brittain, J. E. [[1997]]. Scanning the Past, Shintaro Uda and the Wave Projector. ''Proc. IEEE'' Maius: 800–01. *Brown, Louis. [[1999]]. [https://books.google.com.my/books?id=wpFMWeLmp4cC ''A radar history of World War II: technical and military imperatives'']. CRC Press. ISBN 0-7503-0659-9. *Graf, Rudolf F. [[1999]]. ''Modern Dictionary of Electronics.'' Ed. 7a. Newnes. ISBN 0080511988. *Pozar, David M. [[1997]]. Beam Transmission Of Ultra Short Waves: An Introduction To The Classic Paper By H. Yagi. ''Proceedings of the IEEE'' 85(11): 1857–63. [[doi:10.1109/JPROC.1997.649661]].<!-- +[http://ieee.cincinnati.fuse.net/reiman/05_2004.htm Scanning the Past: A History of Electrical Engineering from the Past]". Proceedings of the IEEE Vol. 81, No. 6, 1993.--> *Pozar, David M. [[2001]]. ''Microwave and RF Design of Wireless Systems.'' John Wiley & Sons. ISBN 978-0-471-32282-5. *Uda, Shitaro. [[1925]]. On the Wireless Beam of Short Electric Waves. ''Journal of the IEE of Japan,'' December:. 1128. Institute of Electrical Engineers of Japan. [https://books.google.com/books/about/On_the_Wireless_Beam_of_Short_Electric_W.html?id=UyECngEACAAJ Textus.] *Uda, Shintaro. [[1927]]. High angle radiation of short electric waves. ''Proceedings of the IRE'' 15(Maius): 377–85. *Uda, Shintaro. [[1930]]. Radiotelegraphy and radiotelephony on half-meter waves. ''Proceedings of the IRE'' 18(Iunius): 1047–63. *Usami, Shozo, et Gentei Sato. [[2005]]. [http://ieeexplore.ieee.org/iel5/7598/20722/00958785.pdf?/history_center/milestones_photos/yagi.htmlDirective Short Wave Antenna, 1924.] ''IEEE Milestones.'' IEEE History Center. *Wolff, Christian. [[2010]]. ''Yagi Antenna.'' [http://www.radartutorial.eu Radar Basics.] [http://www.radartutorial.eu/06.antennas/an08.en.html Html.] *Yagi, H. [[1928]]. Beam transmission of ultra-shortwaves. ''Proceedings of the IRE'' 16(Iunius): 715–40. [[doi:10.1109/JPROC.1997.649674]]. ==Nexus externi== {{CommuniaCat|Yagi-Uda antennas|antennas Yagi–Uda}} *[http://www.dxzone.com/the-true-story-of-yagi-antenna/ "Yagi-Uda antenna History."] *Jefferies, D. [[2004]]. [https://web.archive.org/web/20051225230930/http://www.ee.surrey.ac.uk/Personal/D.Jefferies/yagiuda.html "Yagi-Uda antennas."] *[http://yagi-uda.com/ Yagi-Uda Antenna] (2008). *[https://web.archive.org/web/20201125031235/http://www.antenna-theory.com/antennas/travelling/yagi.php "Yagi-Uda Antennas."] [[Categoria:Antennae (radiophonia)]] [[Categoria:Electronica radiophonica]] [[Categoria:Inventiones Iaponiae]]<!-- [[Category:Amateur radio]] [[Category:Radio frequency antenna types]]--> 3qdy694ienldhksgxe4wde9wgzbkqis Imperium iudiciale Hispaniae 0 279921 3975515 3975514 2026-07-29T11:59:02Z IacobusAmor 1163 Augenda 3975515 wikitext text/x-wiki {{Augenda|2026|7}}<!--Fontes externi absunt--> {{vicificanda}} {{Latinitas|-3}} [[Fasciculus:TRIBUNAL_SUPREMO_DE_ESPAÑA.jpg|thumb|Sedes tribunalis supremi Hispaniae [[Matritum|Matriti]] (olim conventus ''Ordinis Visitationis'')./]] Potestas iudicialis imperium est, a civitate institutum, ut iudicaret et faceret efficere iudicatum per instructos praeclaros et ad hoc paratos. In '''[[Hispania]]''' huic '''imperio iudiciali''' instructi iudices et magistratus sunt, qui iustitiam in curiis et tribunalibus tradunt. Illi, solum, capacitatem habent, ut id imperium exercerent et, pro maiore singularitate, aliae res cognitae per curias in quattor ordines divisae, qui sunt: ordo civilis, ordo poenalis, ordo contentiosus-administrativus, ordo socialis. Praeter iurisdictionem saepe iudices primae instantiae acta publica suscipiunt, ubi personarum status civilis (nomen, cognomen, genus, et cetera) inscribuntur. == Iurisdictio == === Primum, verbi significatio === * Potestas, quam iudices et tribunales, ut iudicaret et faceret efficere iudicatum, habent. * Territorium, ubi iudex facultates suas gerit. * Territorium, ubi iurisdictio patet. === Iurisdictionis proprietates === * '''Libertas:''' Haec proprietas disponit, ut iudices et magistratus plane liberi essent et solum fidelitatem ad ius et ad legem, hoc est, ad normas, resolutiones et praeceptiones deberent, qui orienationem iuridicam Hispanicam dirigunt. Haec qualitas ad imperium iudiciale ipsum non se applicat, cum legiferus administrativusque inter eos est, relationem cum alteris imperiis habere debent. Ergo organorum iustitiae membri interventiones et rogationes nulli imperii publici nec privati recipere non possunt, ne quidem ipsum imperium iudiciale. Ea nota a latere repugnantiarum regimine fides est{{dubsig}}; praeterea fides est ab interdictionibus, stipendiis, iudicum magistratorumque immunitate. Ea a lege organica imperii iudicialis (Ley Orgánica del Poder Judicial, LOPJ) regulata sunt. * '''Impartialitas:''' Ea firmat, ut iudices et magistratus rem iuridicam non cognoscerent, quam inquirere debent, neque ullas partes in lite. Ad confirmandum hunc praeceptum, iudices de re non quaerere possunt et debent. Aliter omnes partes recusationis recursum adversus iudicem aut magistratum interponere possunt. Abstentiae recusationisque rationes, quae sedecim sunt, in articulo 219 legis LOPJ constitutae sunt. * '''Sententiarum inmutabilitas:''' Ea ultima nota statuit, ut nulla sententia iudicialis rescindi potest, praeter per superius iudicium. === Principia constitutionalia iurisdictionis === * '''Civitatis monopolium:''' Iurisdictio solum exerceri potest per organa, quae civitas arbitrat, ut eam exercerent. Numquam aliorum organorum rem competentem ad iurisdictionem censere potest. * '''Subsidium iurisdictionis:''' Exercitatio huius potestatis solum per curiis tribunalibus licet. * '''Unitas iurisdictionalis:''' Res doctrinalis determinat, ut solum una functio iurisdictionalis esset, et haec per constitutionem et leges omnino recta est. === De reparando damno === Similiter iustitiae administratio aliquando de reparando damno sponsit, qui civitate de reparando damno patrimonii responduntur, vel per iudices et magistratos eosdem, cum damno poenali aut disciplinari. == Ordines == Iam divisio nominata est, quae potestatem iurisdictionalem in quattuor partes sive ordines habet ad disponendum iustitiam. Duo primi gravissimi sunt, ordo civilis et ordo poenalis. === Ordo civilis === Hic ordo ad ius commune et generale patet. In quo ius mercatorium quoque invenire possumus. Normae eius praesertim Codex Civilis (Código Civil, CC), Lex Litium Civilium (Ley de Enjuiciamiento Civil, LEC) et Commercii Codex (Código de Comercio, CCo) sunt. Praeterea CC viam attractivam habet. === Ordo poenalis === In hoc ordine aguntur iudicia delictorum, quae ut actiones criminales in Codice Poenali (Código Penal, CP) inscripta sunt. Hae iudicia a Lege iudiciorum Capitis (Ley de Enjuiciamiento Criminal, LECrim) moderantur. === Ordo contentiosus administrativus === Aemulationes eius ordinis cognoscere de actionibus legalibus contra administrationes operaque sunt, sive per actiones sive per praetermissiones, item dirimentes de damno patrimonii eiusdem. Legislatio Lex Rationis Administratoriae Administrationum Publicae (Ley del Procedimiento Administrativo Común de las Administraciones Públicas, LRJPAC) et Lex Iurisdictionis Contentiosae administrativae (Ley Reguladora de la Jurisdicción Contencioso-Administrativa, LJCA) est. === Ordo laboris === Hic ordo ad omnes actiones iudiciales relatas ad ius laborale patet, ergo lites inter duces operae operariosque. Normae iuridiciales magnae Lex Operariorum (Ley del Estatuto de los Trabajadores, ET) et Lex Iurisdictionis Socialis (Ley Reguladora de la Jurisdicción Social, LJS) sunt. == Personae, quae ad iustititae administrationem laborant == === Iudex aut magistratus === Hic est persona competens, quae in regis nomine iudicat. Ius solum in curia aut cum aliis magistratibus in tribunali exercere potest. Ut aliquis iudex aut magistratus fieret, membrum cursus iudicialis esse debet, praeter iudicem pacis. Personae cursus iudicialis, quae per iudicis categoriam intrant, primaevi, Hispani iurisprudentes esse debent, et probationem, quae annis duobus convocatur, superare debent. Item doctrinae praxeosque cursum in schola iudiciali Barcinonensi superare necesse est. Ceterum initio in cursu iudiciali per magistratus categoriam, concursus inter iurisconsultos per munus decem annorum peritos efficitur. Postremo ingressum in cursum iudicialem magistratus Tribunalis Supremi categoriae per concursus inter iurisconsultos advocatosque, qui saltem quindecim annos munus habent, in eodem ordine iurisdictionali, datur. Ascenditur a categoria iudicis ad eam magistratum per antiquitatem reddetur, per probationes, intrare in ramum cursus iudicialis.{{dubsig}} === Iuris peritus administrationis iustitiae === Principale munus harum personarum, quod per examinationem liberam intratur, publicam fidem in curiam et [[Iudicium|tribunal]] dare est. Praeterea inter plurissima alia munia, ad illum ordinationem compositionemque officinae iudicialis attinent. Ea munia correcta curiarum tribunalumque confirmat. Cetera corpora, quae officinam iudicialem conformant, sunt: corpus procurationis litis administrationisque, corpus transmissi litis administrationisque, corpus auxilii iudicialis et corpora singularia forensium et toxicorum peritorum. == Moderatio tribunalium == === Consilium generale imperii iudicialis === Hoc consilium (Consejo General del Poder Judicial, CGPJ) maximum organum moderationis tribunalium curiarumque hispanicorum, ergo imperii iudicialis est. Id per viginti membros formatur. Decem a Coetu et decem a Senatu eliguntur. Ex viginta membris, qui eliguntur, duodecim iudices magistratusque sunt. Ex eis tres e tribunali Supremo, tres magistratus cum plus quam quinque viginta annorum experientia et sex iudices magistratusque. Alia sex membra iurisperiti cum plus quam quindecem annorum experientia sunt. Secundum dispositionem CGPJ sive in pleno, sive in mandato permanenti, in mandato disclipinae, in mandato rerum oeconomicorum, sive in mandato aequitatis convenit. Quaeque funcionamiento compositionemque habent.{{dubsig}} Praeses tribunalis supremi consilium generale imperii iudicialis quoque praesidet. === Organa moderationis interioris === Item diversa tribunalia organa moderationis interioris habent. Ea curiae moderationis tribunalis supremi, audientia patria et tribunalia superiora iustitiae sunt. Etiam praesidentes tribunalium dictorum et praesidentes audientiarum provincialium facultatem habent. Postremo iudices decani et iudicum coetus imperium in conveniente ambitu ostentant. == Definiens plantae iudicialis == Generaliter dispositio iustitiae in factionibus iudicialibus, provinciis, Societatibus Autonomis et ad civitatem dividitur, item in quattuor ordines. Diversae factiones iudiciales. qui eam conformant, tribunalium curiarumque sedes, quoque alteri aspectus structurae Imperii Iudicialis in lege 38/1998, 28 Decembris, dispositionis plantaeque iudicialis, qui saepe recognoscitur, quinque quoque anno, definitur. === Ordo civilis === '''Curia Pacis:''' Municipia, quae caput factionis iudicialis non sunt, curiam pacis habent, organum unae personae, cuius dux munera finitissima habet et frequenter in municipio legitur. Se pertinet noscere{{dubsig}} causas minores quam nonaginta euro. Articulus 99 legis LOPJ. '''Curia primae postulationis institutionisque:''' Haec curia, quae unam personam habet, prima postulatio in ordine civili, sedem propagationemque caput factionis iudicialis habet. Normaliter primum gradum rei civilis noscit. Suscipit has res: * Actiones de iurisdictione voluntaria, * Actiones legales adversus sententias curiarum pacis, * Disputatio potestatis inter has curias, * Munera matricis civilis. Articulus 84 legis LOPJ. '''Curia mercatoria:''' organum iudiciale unae personae, cuius propagatio provincia est. Exsistunt una vel plures curiae in eodem capite. Huic curiae attribuuntur: * Cognitio de certaminibus, * Statuere rerum mercatoriorum. * In '''Lucento''' solum lites notae Unionis Europaea noscunt. Hoc iurisdictionem patriam de hac re confert. Articulus 86 legis LOPJ. '''Curia violentiae adversus feminas:''' Cum una persona patetque factionem iudicialem. Potestas eius est cognitio delictorum levium ex violentia facta in feminas et decretum de iure ex tutela ad victimas generis violentiae. Articulus 87 ex LOPJ. '''Audientia Provincialis:''' Tribunal collectum est cuius iurisdictio provincia est, quam nomen accipit. Partitur in partes, et unam aut magis harum partium in alio ad provinciae caput municipio instituere poterit. Noscit de his rebus: * Recursus adversus sententias organorum minorum, praeter certaminibus. * Disputatio potestatis inter provinciae curias. * Recusatio magistratorum suorum. * In Lucento, secunda postulatio Tribunalis de signis notisque Unionis Europaea. Articulus 80 legis LOPJ. '''Tribunal Superior Iustitiae:''' Hoc tribunal in collegium adscriptum propagationem iurisdictionis ad Societatem Autonomam terminat. Curia civilis ad poenalis in hoc tribunale adiuncta est. Tamen curiam civilem cognitionem de posteris rebus habet: * De recursibus supplicandis in ambitu suo, cum de iure civili sive forali sive speciali ex Societate Autonoma atque haec potestas Lege Autonomiae legitur. * De recursibus recognoscendis ex sententiis praescriptis Societatis iurisdictionis organis. * Fulcri inquisitionisque munia ac ex omnibus nationibus altera. * De actionibus praestationis civilis adversum aforatos Societatis, scilicet praesidens, consilii moderationis membra et membra ex Societatis organo ad faciendum leges. * De maioris partis praestatione civili aut omnibus ex Audientia Provinciali. * De disputatione potestatis inter Societatis Autonomae curias et tribunala. Articulus 70 ex LOPJ. '''Tribunal Supremum:''' organum iurisdictionis maioris gradus ex nostro imperato iuridico. Sedem Matriti habet atque propagationem ad omne territorium patrium. Quattor curias, qui ordines iuridicos conformant, habet. Quinta curia super militari re est. In ordine civili potestas de his rebus habet: * Actiones civiles contra consortem reginam aut reginae consortem, regem aut reginam qui abdicaverit, et principem Asturiae consortisque. * Recursus supplicationis et recognitionis et alterorum singularium instituti per legem. * Actiones per facta ut in munium usu fecissent adversus multas dignitates civitatis. Articulus 53 legis LOPJ. === Ordo poenalis === In lite poenalis duae pars sunt. Prima pars institutio, ubi possibile delictum se explorat, secunda iudicans, ubi verbis litem invenimus. Quaeque pars organo diverso feritur. '''Curia Pacis:''' in ordo poenalis munia iudicialia ex praeciptione attinet. '''Curia primae postulationis institutionisque:''' has attributiones habet: * Institutio ex causis per delictum, extra ad mulierem faciuntur. * Noscens decernensque ex delictis levibus, praeter antecedens exceptio. '''Curia Violentiae Feminaerum:''' est potestas in ordo poenali: * Institutio ex criminibus, abortionibus, vulnerationibus, delictis contra sexum indemnem et alteris si violentiam supra feminam concurreret. * Noscens ex delictis adversus iura officiaque familiaria. * Institutio ex delictis frangendo de mensuras cautelares, tamquam iussus ex tutela ad victimam. * Statuere iussus ex tutela ad victimam generis violentiae. * Institutio et decretum delictorum levium si victima generis violentia passa est. '''Curia Centralis Institutionis:''' Hoc organum ex una tantum persona constans Matriti sedem habet atque iurisdictionem ad Hispaniae patet. Eius res sunt: * Ordinare causas quarum instructio ad salam poenalem ex Audientia Nationali vel ad Curiam Centralem Poenalem per legem pertinet. * Tramitem facere ex iussis Europaeis Instructione Morae Deditionisque atque Cessionis. Articulus 88 legis LOPJ. '''Curia Poenalis:''' Curia, ergo ex una tantum persona constans, cuius spatium provincia est. Sedes in provinciae caput, tametsi diversas curias poenales in uno vel diversis factionibus iudicialibus habere possunt. Potestas: * Instructio delictorum iam erudita a institutionis curiis. * Exsecutio ex sententiis decretis a institutionibus curiis. * Actiones ex decomiso autonomo qui ad iurisdictionis territorium suum patet. Articulus 89 bis legis LOPJ. '''Curia Centralis Poenalis:''' Organum ex una tantum persona constans cum sede Matriti competensque in Hispaniae territorio. Eius res sunt: * Instructio factorum criminalium, quae gravitatem impeditumque habent, cum res Audientiae Nationalis est. Ea facta criminalia sunt: # Delicta contra Regem Reginamque, consortem, successores, membra civitatis organorum atque rem publicam. # Delicta per criminales de [[pecunia]], de tarjeta vel de bancario cheque. # Fraudationes qui periculum civitatis oeconomiae sunt. # Mercedem faciens ex droga, alimenti fraudatio vel medicamenta a criminale facti. # Delicta facta extra Hispaniae territorium quae potestatem iustitiae nationalis habent. * Exsecutio sententiae decretae a Curia Centrali Institutionis. * Ratio ex decomiso autonomo. Articulus 89 bis 3 legis LOPJ. '''Curia ex Vigilantia Penitentiali:''' organum iurisdictionis, quod unam personam habet, cuius potestas ad provinciam, in cuius capite sedem habet, patet. Munia eius sunt: * Prospicere in confectione poenae rei. * Alia munera in relatione cum perfectione constitutionis penitentialis auxiliique inter Europeas auctoritates. Articuli 94 et 95 legis LOPJ. '''Curia Centralis ex Vigilantia Penitentiali:''' Curia ex una tantum persona constans cum sede Matriti et cum potestate in tota Hispania. Ipsa munia quas curiae ex vigilantia penitentiali habet sed supra sententias ex Audientia Patria Curiisque Centralibus Poenalibius. Articulus 94.4 legis LOPJ. '''Curia Natu Minoris:''' Organum iudiciale est ex una tantum persona constans, cum potestate in provincia sedesque in eius capita est, qui cognoscens supra delictorum factorum per minores inter quattordecim duodevigintique annos iurisdictionem habet. Aliquando usque ad viginti unum. Itaque eorum praestationem civilem dirimunt. Articuli 96 et 97 legis LOPJ. '''Curia Centralis Minorum:''' Iurisdictionem in tota Hispania, sedem Matriti, et cognitionem de terroris delictis atque constitutiones criminales cum minoribus habet. Articulus 96.2 legis LOPJ. '''Audientia Provinciae:''' tribunal in collegium adscriptum cum sede in provinciae capite est et potestatem in eius territorio habet. Attributiones sui sunt: * Cognitio ex recursibus adversus poenalis institutionisque curias, curias violentiae supra feminam, curias ex vigilantia penitentiali atque curias minorum. * Decomiso autónomo. * Consilium de potestatis disputatione inter curias ex eius ordine in provincia. * Dirimere de magistratorum recusatione ex provinciae curiis. Simul, tribunal ex Jurato in Audientia Provinciae includitur. Regulatur Lege Organica Tribunali ex Jurato (LOTJ) et magistratum, qui litem praesidet, atque novem cives habet. Lites valde definitae a LOTJ decernunt. '''Tribunal Superior Iustitiae:''' tribunal in collegium est, qui iurisdictionem in tota Civitate Autonoma habet. Noscit de his materiis: * Instructio de delictis factis a iudicibus magistratibusque in sui muneris exercitatione. Quoque a alteris officiis praevisis in Autonomiae lege. * Consilium ex appellationibus adversum Audientiae Provinciae sententias atque de potestatis disputationibus inter Civitatis Autonomae curias tribunaliaque. * Decomiso autónomo. '''Audientia Patria:''' hoc tribunal ad collegium adscriptum sedem Matriti habet et potestas ad Hispaniae civitatem patet. Potestas eius est: * Instructio eorundem delictorum quam Curia Centralis Poenalis poenale supra nono annis. * Acuens rationis descriptarum in '''Unionis Europaeae''' pactis. * Decernere de recursibus adversum curias centrales. * Altera munia. '''Tribunal Supremum:''' est tribunal ad collegium adscriptum cum sede Matriti, qui in totis ordinibus noscit, et in poenali has materias: * Recursus de supplicationibus, recognitionibus et alteris singularibus. * Institutio instructioque ex causis contra officia descripta in ordine civili, in ipso tribunale (vid. 6) et Audientiae Patriae magistratus et tribunala superioria iustititae. === Ordo contentiosus administratious === '''Curia contentiosi administrativi:''' organum ex una tantum persona constans cum sede potestateque in provincia. Lites eius sunt: * Cognoscens de recursibus contra administrationis actos. * Licentia dare ad intrandum in domo cum esxecutio ineluctabilis per administrationem est. '''Curia Centralis Contentiosi Administrativi:''' curia centralis cuius munia sunt: * Recursus contra administrationis actos qui veniunt a auctoritatibus vel organis cum civitatis potestate. * Recursus de dissolutione ex rei publicae factionibus. * Recursus de intelectuali proprietate. '''Tribunal Superior Iustitiae:''' in ordine contentioso administrativi has attributiones habet: * Cognoscens in una actione adversum actos resolutionesque ex civitatis autonomae administratione. * Recursus contra tribunalis oeconomici-administrativi resolutiones. * In secunda actione, decernere ex recursibus adversum curias contentiosi administrativi atque recursibus sententiae factae ab eis. '''Audientia Patria:''' in hoc ordine noscet has materias: * Recursus contra actos ex Ministris Civitatisque Notariis. * Recursus contra actos ex Criminalis Oeconomiae Vium Vigilantiae Consilio. * Recursus restituentes contra resolutiones ex Curiis Centralibus Contentiosi Administrativi atque disputatio potestatis de hos. '''Tribunal Supremum:''' hoc tribunal in ordo contentiosus administrationis decernit de his recursibus: * Adversum gubernationis, CGPJ, Coetus Senatusque et alterorum organorum actos. * Supplicationis et recognitionis. === Ordo laboris === '''Curia laboris:''' curia ex una tantum persona constat, sedem et potestatem in provincia habet. Ex recursibus naturalibus de laborali re noscit. '''Tribunal superius iustitiae:''' in laboris ordine decernit de: * Litibus de materiis qui pertinent ad operarios atque operis duces et qui superiores quam provinciae in propagatione sunt. * Recursibus adversus resolutiones ex curiis laboris. * Materiis ex concursibus de labore ([[Hispanice]] '''Expediente de Regulación de Empleo, ERE''') * Potestatis disputationibus ex curias in Societate Autonoma. '''Audientia patria:''' tamquam organum iudiciale ex labore, lex ea dat hanc potestatem: * Decernere de litibus de refutatione ex laboris pacta. * Dirimere in conflictu collectivo apto superiore in Societate Autonoma. '''Tribunal supremum:''' recursus ex supplicatione, recognitione et alteris extraordinariis decernit. [[Categoria:Hispania]] [[Categoria:Iurisprudentia]] ttgvoaek65rzhzsozkd89tajy4uym82 Acidum isocitricum 0 282429 3975570 3626399 2026-07-29T13:56:28Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3975570 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable floatright" |+ '''Acidum isocitricum''' ! colspan="2" | Cognitores |- | style="font-size: 85%" | ''[[ChemSpider]]'' || style="font-size: 85%" | [http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.1161.html 1161] |- | style="font-size: 85%" | [[DrugBank]] || style="font-size: 85%" | [https://web.archive.org/web/20190727220534/https://www.drugbank.ca/drugs/DB01727 DB01727] |- | style="font-size: 85%" | [[PubChem]] || style="font-size: 85%" | [https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/1198 1198] |- ! colspan="2" | Natura chemica |- | style="text-align: center" colspan="2" | [[Fasciculus:Isocitric acid.svg|150px|Acidum isocitricum]] |- | style="font-size: 85%" | [[Formula chemica|Formula summarum]] || style="font-size: 85%" | {{chem|C|6|H|8|O|7}} |- | style="font-size: 85%" | [[Massa molaris]] || style="font-size: 85%" | 192.124 g/mol |- |} '''Acidum isocitricum''' est [[compositum chemicum]] et [[isomerum (chemia)|isomerum]] [[acidum citricum|acidi citrici]] et pars [[iter metabolicum|itineris metabolici]] [[cyclus acidi citrici|cycli acidi citrici]], quo [[enzymum|enzymo]] [[aconitasis|aconitasi]] substantia chemica ex acido citrico formatur. == Nexus externi == * [https://books.google.de/books?id=XbI5BAAAQBAJ&pg=PA290&lpg=PA290&dq=acidum+citricum+cycle&source=bl&ots=1kQ3fRQ9ql&sig=ACfU3U0QAFNOoVE-YqUo9jYte7XBqst8WQ&hl=de&sa=X&ved=2ahUKEwif5IHUitbjAhVD-6QKHZICA8kQ6AEwA3oECAcQAQ#v=onepage&q=acidum%20citricum%20cycle&f=false Fons nominis acidi citrici]. {{Ling|Anglice}} {{biochemia-stipula}} [[Categoria:Cyclus acidi citrici|I]] joctqeow4672jbblom9p837lmsvkgdk Catecholamina 0 283547 3975617 3975345 2026-07-29T17:08:31Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De synthesi in neuronibus */ 3975617 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable floatright" |+ '''Catecholamina''' ! colspan="2" | Formula generalis |- | style="text-align: center" colspan="2" | [[Fasciculus:Catecholamine.svg|200px|Catecholamina]] |} '''Catecholaminae''' (alias catecholaminum,-i,n) sunt [[compositum chemicum|composita organica]] ex [[catecholum|catecholo]] et [[catena lateralis|catena laterali]] [[Aminum|aminata]] compactae. == De synthesi in neuronibus == In organismis catecholaminae de [[aminoacidum|aminoacido]] [[tyrosina|tyrosino]] per varia [[Enzymum|enzyma]] producuntur et imprimis ''tyrosini hydroxylasem'' quae tyrosinum in DOPA (dihydroxyphenylalaninum) convertit. ''DOPAdecarboxylasis'' DOPA in dopaminum convertit. ''[[Dopamini beta hydroxylasis|Dopamini-β hydroxylasis]]'' dopaminum in noradrenalinum convertit. ''Phenylethanolamini N-methytransferasis'' noradrenalinum in adrenalinum convertit. Ita creati neurotransmissores [[dopamina]], [[noradrenalina]], [[adrenalina]] in [[systema nervosum centrale|systemate nervoso centrali]] agunt. Omnes catecholaminae effectus [[systema nervosum autonomicum|sympathomimeticos]] ostendunt. == Natura chemica == Omnes catecholaminae [[catecholum]] et [[catena lateralis|catenam lateralem]] amini (vel R–NH<sub>2</sub> vel RNH–R) continent. Omnia [[phenylaethylamina]] cum catecholo in positionibus ''3,4'' gregum -OH (hydroxy) et grege amini in positione ''ß'' sunt. == Pinacotheca == <gallery> Fasciculus:L-Tyrosin - L-Tyrosine.svg|Tyrosina Fasciculus:Dopamin - Dopamine.svg|[[Dopamina]] Fasciculus:Noradrenalin - Noradrenaline.svg|[[Noradrenalina]] Fasciculus:Adrenalin - Adrenaline.svg|[[Adrenalina]] Fasciculus:Isoprenaline.svg|[[Isoprenalinum]] </gallery> == Nexus externi == *[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Catecholamines catecholamina] spectant * [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK507716/ De physiologia catecholaminarum]. {{Ling|Anglice}} {{chem-stipula}} [[Categoria:Catecholamina|!]] [[Categoria:Neurotransmissores]] lmmspu8jsambpfr34n8lk70tpzue660 Archipelagus Arcticus 0 284163 3975664 3884722 2026-07-30T10:44:41Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3975664 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:arcticisl.png|thumb|[[Tabula]] Archipelagi Arctici proiectione [[polus|polari]] picta.]] [[Fasciculus:Canadian Arctic Archipelago.svg|thumb|[[Tabula]] [[Canada]]e et Archipelagi Arctici.]] '''Archipelagus Arcticus,''' etiam '''Archipelagus Arcticus Canadiensis''' saepe appellatus, est [[archipelagus]] [[insula]]rum ad [[septentrio]]nes [[terra]]rum [[continens|continentalium]] [[Canada]]e iacentes, [[Groenlandia|Groenlandiá]] (autonomo [[Dania]]e [[territorium|territorio]]) exclusá. Qui grex [[insula]]rum 36&thinsp;563 fere in [[Mare Arcticum|Marí Arctico]], in septentrionali [[America Septentrionalis|Americae Septentrionalis]] extremitate situs, et 1&thinsp;424&thinsp;500 fere [[chiliometrum quadratum|chiliometra quadrata]] tegens, multum ex terris [[Canada Septentrionalis|Canadae Septentrionalis]] constituit, quod est plurimum [[provincia]]e [[Nunavut]] et pars [[Territoria septentrio-occidentalia (Canada)|Territoriorum Septentrio-Occidentalium]].<ref>Marsh 1988.</ref> Archipelagus Arcticus Canadiensis effectús [[calefactio globalis|calefactionis globalis]] exhibet,<ref>[http://www.esrl.noaa.gov/psd/people/dezheng.sun/lectures/seaice/Rothrock-etal.1999-GRL.pdf Thinning of the Arctic Sea-Ice Cover]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20130512162228/http://amper.ped.muni.cz/jenik/dirs/gw/dirs/diagnosis/fig_cz/.w/stroeve_sea_ice2007.pdf Arctic sea ice decline: Faster than forecast]</ref> nonnullis aestimationibus [[computatrum|computatralibus]] nunc dicentibus [[liquidum|liquefactionem]] ibi 3.5 [[centimetrum|centimetra]] ad [[aequor maris]] ortum ante annum 2100 contribuere.<ref>{{cite web|url=http://www.sciencenews.org/view/generic/id/348880/description/News_in_Brief_Canadas_ice_shrinking_rapidly|title=Canada's ice shrinking rapidly|first=Erin|last=Wayman|work= Science News}}.</ref> ==Historia== [[Territoria Arctica Britannica|Britannicae insularum vindiciae]] in [[explorator|explorationibus]] annis [[1570]] a [[Martinus Frobisher|Martino Frobisher Equite]] factis conditae sunt. [[Maiestas (ius constitutionale)|Maiestas]] Canadiensis primum (1870–80) ad partes insulares solum in [[Pelvis Foxe|Pelvem Foxe]], [[Sinus Hudsonianus|Sinum Hudsonianum]], [[Fretum Hudsonianum|Fretumque Hudsonianum]] exhaurientís pertinebat. Maiestas Canadiensis in omnibus insulis constituta est anno [[1880]], cum [[Britanniarum Regnum]] insulas reliquas Canadae abalienavit.<ref>{{cite web|url=http://www.worldstatesmen.org/Canada.html|title=Canada|publisher=World Statesmen|language=English|accessdate=30 Iunii 2016}}.</ref> [[Districtus Franklin]], anno [[1895]] constitutus, paene omnem archipelagum comprehendebat; [[districtus]] autem dissolutus est anno [[1999]], Nunavut nuper creato. Canada omnes [[via]]s [[aqua]]ticas [[Transitus Boreo-Occidentalis|Transitús Boreo-Occidentalis]] vindicat, nomine ''Canadian Internal Waters''; quas autem [[Civitates Foederatae]] plurimaeque [[civitas sui iuris|civitates]] maritimae has aquas pro [[aquae internationales|aquis internationalibus]] habent.<ref name="dispute">{{cite news|url=http://www.canada.com/ottawacitizen/news/story.html?id=6d4815ac-4fdb-4cf3-a8a6-4225a8bd08df&k=73925|title=Northwest Passage gets political name change|newspaper=Edmonton Journal|via=Canada.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160121021541/http://www.canada.com/ottawacitizen/news/story.html?id=6d4815ac-4fdb-4cf3-a8a6-4225a8bd08df&k=73925 |archivedate=16 Ianuarii 2016}}.</ref> Disputationes de statú transitús [[anxietas|anxietates]] Canadienses de exsecutione [[circumiecta|circumiectorum]], [[securitas nationalis|securitate nationali]], et maiestate generali amplificaverunt. [[Insula Hans]], in [[Fretum Nares|Freto Nares]] ad [[oriens|orientem]] Insulae Ellesmere versus, est [[territorium]] de quo Canada et [[Dania]] [[lex|lege]] contendunt.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/11/08/world/what-in-the-world/canada-denmark-hans-island-whisky-schnapps.html|title=Canada and Denmark Fight Over Island With Whisky and Schnapps|last=Levin|first=Dan|date=7 Novembris 2016|work=The New York Times|access-date=26 Septembris 2019|language=|issn=0362-4331}}.</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/canada-and-denmark-whiskey-war-over-hans-island-2016-1|title=2 countries have been fighting over an uninhabited island by leaving each other bottles of alcohol for over 3 decades|last=Bender|first=Jeremy|website=Business Insider|access-date=26 Septembris 2019}}.</ref> ==Geographia== [[Fasciculus:Wfm baffin island.jpg|thumb|Imago [[Insula Baffini|Insulae Baffini]] ex [[satelles|satellite]], maximae [[insula]]e summá [[area (geometria)|areá]] Archipelagi Arctici.]] [[Fasciculus:Wfm ellesmere island.jpg|thumb|Compositio<!--montage--> imaginum ex satellite factarum exhibet Insulam Ellesmere et proximas, inter quas insula Axel Heiberg (ad laevam partem Ellesmere). [[Groenlandia]] ad dextram iacet.]] Extenditur archipelagus 2400 fere [[chiliometrum|chiliometra]] [[longitudo|longitudine]] et 1900 chiliometra a [[continens|continente]] ad [[Caput Columbia|Caput Columbiam]], locum maxime boreo-occidentalem in [[Insula Ellesmere]]. Finitur ad [[occidens|occidentem]] a [[Mare Beaufortii|Mari Beaufortii]]; ad boreorientalem ab [[Oceanus Arcticus|Oceano Arctico]]; ad [[oriens|orientem]] a [[Groenlandia]], [[Sinus Baffini|Sinu Baffini]], [[Fretum Davisianum|Fretoque Davisiano]]; et ad [[meridies|meridiem]] a [[Sinus Hudsonius|Sinu Hudsonio]] et continente Canadiensi. Variae insulae inter se et a continente separantur a serie viarum aquaticarum uná [[Transitus Boreo-Occidentalis]] appellatarum. Duae magnae [[paeninsula]]e, [[Paeninsula Boothia|Boothia]] et [[Paeninsula Melvillii|Melvillii]], ad septentriones a continente extenduntur. Pars archipelagi borealis [[Fretum Parry|freto Parry]] lato separata [[Insulae Reginae Elizabethae]] nuncupatur. Archipelagus in 36&thinsp;563 insulis consistit, quarum nonaginta quattuor insulae maiores digeruntur, maiores quam 130 [[chiliometrum quadratum|chiliometra quadrata]], et aream 1&thinsp;400&thinsp;000 chiliometrorum quadratorum tegunt.<ref>[https://web.archive.org/web/20111009230218/http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0000292 Arctic Archipelago].</ref> Insulae archipelagi tegunt plus quam 10&thinsp;000 chiliometrorum quadratorum, ordine areae descendentis perscriptae: {| class="wikitable" ! rowspan="2"| Nomen !! rowspan="2"| Locus<sup>*</sup> !! rowspan="2"|Area (km2)!! colspan="2"| Gradus areae !! rowspan="2" | Multitudo<br />(2001) |- ! Mundus !! Canada |- | [[Insula Baffini]] || [[Nunavut|NU]] || style="text-align: right;" | 507&thinsp;451 || style="text-align: right;" | 5 || style="text-align: right;" | 1 || style="text-align: right;" | 9563 |- | [[Victoria (Canada)|Insula Victoria]] || [[Territoria septentrio-occidentalia (Canada)|NT]], [[Nunavut|NU]] || style="text-align: right;" | 217&thinsp;291 || style="text-align: right;" | 8 || style="text-align: right;" | 2 || style="text-align: right;" | 1707 |- | [[Insula Ellesmere]] || [[Nunavut|NU]] || style="text-align: right;" | 196&thinsp;236 || style="text-align: right;" | 10 || style="text-align: right;" | 3 || style="text-align: right;" | 168 |- | [[Insula Banksiana]] || [[Territoria septentrio-occidentalia (Canada)|NT]] || style="text-align: right;" | 70&thinsp;028 || style="text-align: right;" | 24 || style="text-align: right;" | 5 || style="text-align: right;" | 114 |- | [[Insula Devonia]] || [[Nunavut|NU]] || style="text-align: right;" | 55&thinsp;247 || style="text-align: right;" | 27 || style="text-align: right;" | 6 || style="text-align: right;" | 0 |- | [[Insula Axel Heiberg]] || [[Nunavut|NU]] ||style="text-align: right;" | 43&thinsp;178 || style="text-align: right;" | 32 || style="text-align: right;" | 7 || style="text-align: right;" | 0 |- | [[Insula Melvillii]] || [[Territoria septentrio-occidentalia (Canada)|NT]], [[Nunavut|NU]] || style="text-align: right;" | 42&thinsp;149 || style="text-align: right;" | 33 || style="text-align: right;" | 8 || style="text-align: right;" | 0 |- | [[Insula Southampton|Insula Hantonia]] || [[Nunavut|NU]] || style="text-align: right;" | 41&thinsp;214 || style="text-align: right;" | 34 || style="text-align: right;" | 9 || style="text-align: right;" | 718 |- | [[Insula Principis Cambriae (Nunavut)|Insula Principis Cambriae]] || [[Nunavut|NU]] || style="text-align: right;" | 33&thinsp;339 || style="text-align: right;" | 40 || style="text-align: right;" | 10 || style="text-align: right;" | 0 |- | [[Insula Somerset (Nunavut)|Insula Somerset]] || [[Nunavut|NU]] || style="text-align: right;" | 24&thinsp;786 || style="text-align: right;" | 46 || style="text-align: right;" | 12 || style="text-align: right;" | 0 |- | [[Insula Bathurst (Canada)|Insula Bathurst]] || [[Nunavut|NU]] || style="text-align: right;" | 16&thinsp;042 || style="text-align: right;" | 54 || style="text-align: right;" | 13 || style="text-align: right;" | 0 |- | [[Insulae Principis Patricii]] || [[Territoria septentrio-occidentalia (Canada)|NT]] || style="text-align: right;" | 15&thinsp;848 || style="text-align: right;" | 55 || style="text-align: right;" | 14 ||style="text-align: right;" | 0 |- | [[Insula Regis Gulielmi]] || [[Nunavut|NU]] || style="text-align: right;" | 13&thinsp;111 || style="text-align: right;" | 61 || style="text-align: right;" | 15 || style="text-align: right;" | 1279 |- | [[Insula Ellef Ringnes]] || [[Nunavut|NU]] || style="text-align: right;" | 11&thinsp;295 || style="text-align: right;" | 69 || style="text-align: right;" | 16 || style="text-align: right;" | 0 |- | [[Insula Bylot]] || [[Nunavut|NU]] || style="text-align: right;" | 11&thinsp;067 || style="text-align: right;" | 72 || style="text-align: right;" | 17 ||style="text-align: right;" | 0 |}<sup>*</sup> <small>NT = [[Territoria septentrio-occidentalia (Canada)|Territoria Septentrio-Occidentalia]]; NU = [[Nunavut]].</small> Archipelagus post Groenlandiam est maxima [[tellus|orbis terrarum]] area terrestris arctica superioris. [[Clima]] insularum est [[climate Arcticae|arcticum]], et [[solum]] constat ex [[tundra]] praeter in [[regio]]nibus [[mons|montanis]]. Plurimae insulae non [[habitatio|habitantur]]; [[colonia]]e [[homo|hominum]] tenuissimae dispersaeque sunt, plerumque in [[litus|litoralibus]] [[Inuit]] locis in insulis meridianis sitis. [[Fasciculus:Canadarcticislands.gif|thumb|upright=1.5|Tabula referentialis Archipelagi Arctici Canadiensis]]<!-- ==Tabula nexibus ad insulas praedita== {| |- |nowrap| * [[King Christian Island|King Christian]]{{Ref|1|map 1}} ECCE FORMULAE INOPERABILES! * [[Borden Island|Borden]]{{Ref|2|map 2}} * [[Lougheed Island|Lougheed]]{{Ref|3|map 3}} * [[Brock Island|Brock]]{{Ref|4|map 4}} * [[Mackenzie King Island|Mackenzie King]]{{Ref|5|map 5}} * [[Helena Island (Nunavut)|Helena]]{{Ref|6|map 6}} * [[Cameron Island|Cameron]]{{Ref|7|map 7}} * [[Emerald Isle (Northwest Territories)|Emerald]]{{Ref|8|map 8}} * [[Prince Patrick Island|Prince Patrick]]{{Ref|9|map 9}} * [[Île Vanier]]{{Ref|10|map 10}} * [[Eglinton Island|Eglinton]]{{Ref|11|map 11}} * [[Alexander Island (Nunavut)|Alexander]]{{Ref|12|map 12}} * [[Bathurst Island (Canada)|Bathurst]]{{Ref|13|map 13}} * [[Melville Island (Northwest Territories and Nunavut)|Melville]]{{Ref|14|map 14}} * [[Byam Martin Island|Byam Martin]]{{Ref|15|map 15}} * [[Banks Island|Banks]]{{Ref|16|map 16}} * [[Stefansson Island|Stefansson]]{{Ref|17|map 17}} * [[Russell Island (Nunavut)|Russell]]{{Ref|18|map 18}} * [[Prince of Wales Island (Nunavut)|Prince of Wales]]{{Ref|19|map 19}} * [[Prescott Island|Prescott]]{{Ref|20|map 20}} * [[Somerset Island (Nunavut)|Somerset]]{{Ref|21|map 21}} * [[Victoria Island (Canada)|Victoria]]{{Ref|22|map 22}} * [[King William Island|King William]]{{Ref|23|map 23}} * [[Matty Island|Matty]]{{Ref|24|map 24}} * [[Wales Island (Nunavut)|Wales]]{{Ref|25|map 25}} * [[Belcher Islands|Belcher]]{{Ref|26|map 26}} * [[Long Island (Hudson Bay, Nunavut)|Long]]{{Ref|27|map 27}} * [[Akimiski Island|Akimiski]]{{Ref|28|map 28}} * [[Charlton Island|Charlton]]{{Ref|29|map 29}} | [[Fasciculus:Canadarcticislands.gif|upright=2.5|Reference map of Canadian Arctic Archipelago]] |nowrap| * [[Ellesmere Island|Ellesmere]]{{Ref|30|map 30}} * [[Meighen Island|Meighen]]{{Ref|31|map 31}} * [[Axel Heiberg Island|Axel Heiberg]]{{Ref|32|map 32}} * [[Ellef Ringnes Island|Ellef Ringnes]]{{Ref|33|map 33}} * [[Amund Ringnes Island|Amund Ringnes]]{{Ref|34|map 34}} * [[Cornwall Island (Nunavut)|Cornwall]]{{Ref|35|map 35}} * [[Graham Island (Nunavut)|Graham]]{{Ref|36|map 36}} * [[North Kent Island|North Kent]]{{Ref|37|map 37}} * [[Baillie-Hamilton Island|Baillie-Hamilton]]{{Ref|38|map 38}} * [[Little Cornwallis Island|Little Cornwallis]]{{Ref|39|map 39}} * [[Cornwallis Island (Nunavut)|Cornwallis]]{{Ref|40|map 40}} * [[Devon Island|Devonia]]{{Ref|41|map 41}} * [[Bylot Island|Bylot]]{{Ref|42|map 42}} * [[Baffin Island|Baffini]]{{Ref|43|map 43}} * [[Jens Munk Island|Jens Munk]]{{Ref|44|map 44}} * [[Koch Island|Koch]]{{Ref|45|map 45}} * [[Bray Island|Bray]]{{Ref|46|map 46}} * [[Rowley Island|Rowley]]{{Ref|47|map 47}} * [[Foley Island|Foley]]{{Ref|48|map 48}} * [[Air Force Island|Air Force]]{{Ref|49|map 49}} * [[Prince Charles Island|Prince Charles]]{{Ref|50|map 50}} * [[Vansittart Island (Nunavut)|Vansittart]]{{Ref|51|map 51}} * [[White Island (Nunavut)|White]]{{Ref|52|map 52}} * [[Southampton Island|Southampton]]{{Ref|53|map 53}} * [[Resolution Island (Nunavut)|Resolution]]{{Ref|54|map 54}} * [[Loks Land Island|Loks]]{{Ref|55|map 55}} * [[Akpatok Island|Akpatok]]{{Ref|56|map 56}} * [[Big Island (Kimmirut)|Big]]{{Ref|57|map 57}} * [[Salisbury Island (Nunavut)|Salisbury]]{{Ref|58|map 58}} * [[Nottingham Island|Nottingham]]{{Ref|59|map 59}} * [[Mansel Island|Mansel]]{{Ref|60|map 60}} * [[Coats Island|Coats]]{{Ref|61|map 61}} |} ===;Insulae non in tabula monstratae=== {{Div col|colwidth=22em}} * [[Beechey Island|Beechey]]{{Ref|62|map 62}} * [[Duke of York Archipelago|Duke of York]]{{Ref|63|map 63}} * [[Gateshead Island|Gateshead]]{{Ref|64|map 64}} * [[Haig-Thomas Island|Haig-Thomas]]{{Ref|65|map 65}} * [[Hans Island|Hans]]{{Ref|66|map 66}} * [[Herschel Island]]{{Ref|67|map 67}} * [[Killiniq Island|Killiniq]]{{Ref|68|map 68}} * [[Jenny Lind Island|Jenny Lind]]{{Ref|69|map 69}} * [[Ottawa Islands|Ottawa]]{{Ref|70|map 70}} * [[Prince Leopold Island|Prince Leopold]]{{Ref|71|map 71}} * [[Skraeling Island|Skraeling]]{{Ref|72|map 72}} * [[Trodely Island|Trodeley]]{{Ref|73|map 73}} * [[Weston Island|Weston]]{{Ref|74|map 74}} {{Div col end}} ==Tabulatio== {{div col|small=yes|colwidth=25em}} * {{Note|1|map 1}}King Christian Island, {{Coord|77|45|N|102|00|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=King Christian Island, NU}} * {{Note|2|map 2}}Borden Island, {{Coord|78|33|N|111|10|W|type:isle_region:CA_scale:500000|name=Borden Island, NT, NU}} * {{Note|3|map 3}}Lougheed Island, {{Coord|77|24|N|105|15|W|type:isle_region:CA-NT_scale:500000|name=Lougheed Island, NT}} * {{Note|4|map 4}}Brock Island, {{Coord|77|51|N|114|27|W|type:isle_region:CA-NT_scale:500000|name=Brock Island, NT}} * {{Note|5|map 5}}Mackenzie King Island, {{Coord|77|43|N|111|57|W|type:isle_region:CA_scale:700000|name=Mackenzie King Island, NT, NU}} * {{Note|6|map 6}}Helena Island, {{Coord|76|40|N|101|00|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Helena Island, NU}} * {{Note|7|map 7}}Cameron Island, {{Coord|77|48|N|101|51|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Cameron Island, NU}} * {{Note|8|map 8}}Emerald Isle, {{Coord|76|48|N|114|07|W|type:isle_region:CA-NT_scale:500000|name=Emerald Isle, NT}} * {{Note|9|map 9}}Prince Patrick Island, {{Coord|76|45|N|119|30|W|type:isle_region:CA-NT_scale:1500000|name=Prince Patrick Island, NT}} * {{Note|10|map 10}}Île Vanier, {{Coord|76|10|N|103|15|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Île Vanier, NU}} * {{Note|11|map 11}}Eglinton Island, {{Coord|75|46|N|118|27|W|type:isle_region:CA-NT_scale:500000|name=Eglinton Island, NT}} * {{Note|12|map 12}}Alexander Island, {{Coord|75|52|N|102|37|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Alexander Island, NU}} * {{Note|13|map 13}}Bathurst Island, {{Coord|75|46|N|099|47|W|type:isle_region:CA-NU_scale:1000000|name=Bathurst Island, NU}} * {{Note|14|map 14}}Melville Island, {{Coord|75|30|N|111|30|W|type:isle_region:CA_scale:1500000|name=Melville Island, NT, NU}} * {{Note|15|map 15}}Byam Martin Island, {{Coord|75|12|N|104|17|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Byam Martin Island, NU}} * {{Note|16|map 16}}Banks Island, {{Coord|73|00|N|121|30|W|type:isle_region:CA-NU_scale:2000000|name=Banks Island, NU}} * {{Note|17|map 17}}Stefansson Island, {{Coord|73|30|N|105|30|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Stefansson Island, NU}} * {{Note|18|map 18}}Russell Island, {{Coord|74|00|N|098|25|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Russell Island, NU}} * {{Note|19|map 19}}Prince of Wales Island, {{Coord|72|36|N|098|32|W|type:isle_region:CA-NU_scale:2000000|name=Prince of Wales Island, NU}} * {{Note|20|map 20}}Prescott Island, {{Coord|73|03|N|096|49|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Prescott Island, NU}} * {{Note|21|map 21}}Somerset Island, {{Coord|73|15|N|093|30|W|type:isle_region:CA-NU_scale:1500000|name=Somerset Island, NU}} * {{Note|22|map 22}}Victoria Island, {{Coord|71|00|N|110|00|W|type:isle_region:CA_scale:5000000|name=Victoria Island, NT, NU}} * {{Note|23|map 23}}King William Island, {{Coord|68|58|N|097|14|W|type:isle_region:CA-NU_scale:2000000|name=King William Island, NU}} * {{Note|24|map 24}}Matty Island, {{Coord|69|28|N|095|40|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Matty Island, NU}} * {{Note|25|map 25}}Wales Island, {{Coord|68|01|N|086|40|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Wales Island, NU}} * {{Note|26|map 26}}Belcher Islands, {{Coord|56|20|N|079|30|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Belcher Islands, NU}} * {{Note|27|map 27}}Long Island, {{Coord|54|52|N|079|25|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Long Island, NU}} * {{Note|28|map 28}}Akimiski Island, {{Coord|53|00|N|081|20|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Akimiski Island, NU}} * {{Note|29|map 29}}Charlton Island, {{Coord|52|00|N|079|26|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Charlton Island, NU}} * {{Note|30|map 30}}Ellesmere Island, {{Coord|79|49|N|078|00|W|type:isle_region:CA-NU_scale:5000000|name=Ellesmere Island, NU}} * {{Note|31|map 31}}Meighen Island, {{Coord|79|59|N|099|30|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Meighen Island, NU}} * {{Note|32|map 32}}Axel Heiberg Island, {{Coord|79|26|N|090|46|W|type:isle_region:CA-NU_scale:2500000|name=Axel Heiberg Island, NU}} * {{Note|33|map 33}}Ellef Ringnes Island, {{Coord|78|37|N|101|56|W|type:isle_region:CA-NU_scale:1500000|name=Ellef Ringnes Island, NU}} * {{Note|34|map 34}}Amund Ringnes Island, {{Coord|78|19|N|096|25|W|type:isle_region:CA-NU_scale:1000000|name=Amund Ringnes Island, NU}} * {{Note|35|map 35}}Cornwall Island, {{Coord|77|37|N|094|52|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Cornwall Island, NU}} * {{Note|36|map 36}}Graham Island, {{Coord|77|26|N|090|30|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Graham Island, NU}} * {{Note|37|map 37}}North Kent Island, {{Coord|76|40|N|090|15|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=North Kent Island, NU}} * {{Note|38|map 38}}Baillie-Hamilton Island, {{Coord|75|53|N|094|35|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Baillie-Hamilton Island, NU}} * {{Note|39|map 39}}Little Cornwallis Island, {{Coord|75|30|N|096|30|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Little Cornwallis Island, NU}} * {{Note|40|map 40}}Cornwallis Island, {{Coord|75|05|N|095|00|W|type:isle_region:CA-NU_scale:700000|name=Cornwallis Island, NU}} * {{Note|41|map 41}}Devon Island, {{Coord|75|15|N|088|00|W|type:isle_region:CA-NU_scale:1500000|name=Devon Island, NU}} * {{Note|42|map 42}}Bylot Island, {{Coord|73|13|N|078|34|W|type:isle_region:CA-NU_scale:700000|name=Bylot Island, NU}} * {{Note|43|map 43}}Baffin Island, {{Coord|69|00|N|072|00|W|type:isle_region:CA-NU_scale:10000000|name=Baffin Island, NU}} * {{Note|44|map 44}}Jens Munk Island, {{Coord|69|40|N|079|40|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Jens Munk Island, NU}} * {{Note|45|map 45}}Koch Island, {{Coord|69|35|N|078|20|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Koch Island, NU}} * {{Note|46|map 46}}Bray Island, {{Coord|69|20|N|077|00|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Bray Island, NU}} * {{Note|47|map 47}}Rowley Island, {{Coord|69|05|N|078|52|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Rowley Island, NU}} * {{Note|48|map 48}}Foley Island, {{Coord|68|30|N|075|00|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Foley Island, NU}} * {{Note|49|map 49}}Air Force Island, {{Coord|67|58|N|074|05|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Air Force Island, NU}} * {{Note|50|map 50}}Prince Charles Island, {{Coord|67|45|N|076|00|W|type:isle_region:CA-NU_scale:700000|name=Prince Charles Island, NU}} * {{Note|51|map 51}}Vansittart Island, {{Coord|65|50|N|084|00|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Vansittart Island, NU}} * {{Note|52|map 52}}White Island, {{Coord|65|46|N|084|53|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=White Island, NU}} * {{Note|53|map 53}}Southampton Island, {{Coord|64|30|N|084|30|W|type:isle_region:CA-NU_scale:1500000|name=Southampton Island, NU}} * {{Note|54|map 54}}Resolution Island, {{Coord|61|35|N|065|00|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Resolution Island, NU}} * {{Note|55|map 55}}Loks Land Island, {{Coord|62|26|N|064|38|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Loks Land Island, NU}} * {{Note|56|map 56}}Akpatok Island, {{Coord|60|25|N|068|08|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Akpatok Island, NU}} * {{Note|57|map 57}}Big Island, {{Coord|62|43|N|070|43|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Big Island, NU}} * {{Note|58|map 58}}Salisbury Island, {{Coord|63|35|N|077|00|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Salisbury Island, NU}} * {{Note|59|map 59}}Nottingham Island, {{Coord|63|17|N|077|55|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Nottingham Island, NU}} * {{Note|60|map 60}}Mansel Island, {{Coord|62|00|N|079|50|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Mansel Island, NU}} * {{Note|61|map 61}}Coats Island, {{Coord|62|35|N|082|45|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Coats Island, NU}} * {{Note|62|map 62}}Beechey Island, {{Coord|74|43|N|091|51|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Beechey Island, NU}} * {{Note|63|map 63}}Duke of York Archipelago, {{Coord|68|15|N|112|30|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Duke of York Archipelago, NU}} * {{Note|64|map 64}}Gateshead Island, {{Coord|70|35|N|100|25|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Gateshead Island, NU}} * {{Note|65|map 65}}Haig-Thomas Island, {{Coord|78|15|N|094|30|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Haig-Thomas Island, NU}} * {{Note|66|map 66}}Hans Island, {{Coord|80|49|N|066|27|W|type:isle_scale:500000|name=Hans Island, Canada, Denmark}} * {{Note|67|map 67}}Herschel Island, {{coord|69|35|N|139|04|W|scale:500000|name=Herschel Island}} * {{Note|68|map 68}}Killiniq Island, {{Coord|60|22|N|064|37|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Killiniq Island, NU}} * {{Note|69|map 69}}Jenny Lind Island, {{Coord|68|43|N|101|58|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Jenny Lind Island, NU}} * {{Note|70|map 70}}Ottawa Islands, {{Coord|59|34|N|080|16|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Ottawa Islands, NU}} * {{Note|71|map 71}}Prince Leopold Island, {{Coord|74|01|N|090|04|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Prince Leopold Island, NU}} * {{Note|72|map 72}}Skraeling Island, {{Coord|78|55|N|075|40|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Skraeling Island, NU}} * {{Note|73|map 73}}Trodely Island, {{Coord|52|14|N|079|26|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Trodely Island, NU}} * {{Note|74|map 74}}Weston Island, {{Coord|52|32|N|079|35|W|type:isle_region:CA-NU_scale:500000|name=Weston Island, NU}} {{div col end}}--> {{NexInt}} *[[Circulus Polaris Arcticus]] *''[[Erepsilipis]]'' *[[Phlebolepididae]] *[[Iqaluit]] *[[Nunavut]] *[[Provinciae et territoria Canadae]] *[[Territoria Arctica Britannica]] ==Notae== <references/> ==Bibliographia== [[Fasciculus:Baffin Island - Curious as a Fox.jpg|thumb|[[Vulpes vulpes|Vulpes rubra]] [[Insula Baffin|Insulae Baffinianae]] est unum e nonnullis [[mammalia|mammalibus]] parvis quae [[tundra]]m [[arctica]]m [[habitatio|habitant]].]] *Aiken, S. G., M. J. Dallwitz, Laurie Lynn Consaul, et al. [[2007]]. ''Flora of the Canadian Arctic Archipelago: Descriptions, Illustrations, Identification, and Information Retrieval.'' Ottavae: NRC Research Press; Ottavae: Canadian Museum of Nature. ISBN 978-0-660-19727-2. *Aiken, S. G., Laurie Lynn Consaul, et M. J. Dallwitz. [[1995]]. ''Grasses of the Canadian Arctic Archipelago.'' Ottavae: Research Division, Canadian Museum of Nature. *Balkwill, H. R., et Ashton F. Embry [[1982]]. ''Arctic Geology and Geophysics: Proceedings of the Third International Symposium on Arctic Geology.'' Canadian Society of Petroleum Geologists. ISBN 0-920230-19-9. *Bouchard, Giselle. [[2005]]. ''Freshwater Diatom Biogeography of the Canadian Arctic Archipelago.'' Ottavae: Library and Archives Canada, 2005. ISBN 0-494-01424-5. *Brown, Roger James Evan. [[1972]]. ''Permafrost in the Canadian Arctic Archipelago.'' National Research Council of Canada, Division of Building Research. *Cota, G. F., L. W. Cooper, D. A. Darby, et I. L. Larsen. [[2006]]. "Unexpectedly High Radioactivity Burdens in Ice-Rafted Sediments from the Canadian Arctic Archipelago." ''The Science of the Total Environment'' 366 (1): 253–61. *Dunphy, Michael. [[2005]]. ''Validation of a modelling system for tides in the Canadian Arctic Archipelago.'' Canadian technical report of hydrography and ocean sciences, 243. Dartmuthi Novae Scotiae: Fisheries and Oceans Canada. *Emmerson, Charles. [[2010]]. ''The future history of the Arctic.'' Novi Eboraci: PublicAffairs. ISBN 9781586486365, ISBN 1586486365. *Frebold, Hans. [[2004]]. ''Geologie der Arktis.'' Vol. 1. Stutgartiae: Gebr. Borntraeger. ISBN 978-3-443-01053-9. *Glass, Donald J., Ashton F. Embry, et N. J. McMillan. ''Devonian of the World: Proceedings of the Second International Symposium on the Devonian System.'' Calgary, Canada: Canadian Society of Petroleum Geologists. ISBN 0-920230-47-4. *Hamilton, Paul B., Konrad Gajewski, David E. Atkinson, et David R. S. Lean. [[2001]]. "Physical and Chemical Limnology of 204 Lakes from the Canadian Arctic Archipelago." ''Hydrobiologia'' 457 (1/3): 133–48. *Laruelle, Marlène. [[2014]]. ''Russia's Arctic strategies and the future of the Far North.'' Armonk Novi Eboraci: M. E. Sharpe, Inc. ISBN 9780765635006, ISBN 9780765635013. *Marsh, James H., ed. [[1988]]. [https://web.archive.org/web/20180912022053/https://www.thecanadianencyclopedia.com/en/article/arctic-archipelago "Arctic Archipelago."] ''The Canadian Encyclopedia.'' Toronti: Hurtig Publishers. *Mi︠a︡rss, Tiĭu, Mark V. H. Wilson, et R. Thorsteinsson. [[2006]]. ''Silurian and Lower Devonian Thelodonts and Putative Chondrichthyans from the Canadian Arctic Archipelago.'' Special papers in palaeontology, no. 75. Londinii: Palaeontological Association. ISBN 0-901702-99-4. *Märss, Tiiu, M. V. H. Wilson, et R. Thorsteinsson. [[2002]]. "New thelodont (Agnatha) and possible chondrichthyan (Gnathostomata) taxa established in the Silurian and Lower Devonian of the Canadian Arctic Archipelago." ''Proceedings of the Estonian Academy of Sciences, Geology'' 51 (2): 88–120. *Michel, C., R. G. Ingram, et L. R. Harris. [[2006]]. "Variability in Oceanographic and Ecological Processes in the Canadian Arctic Archipelago." *Mowat, Farley. [[2012]]. ''High latitudes : the incredible true story of an arctic journey.'' Praefatioy Margaret Atwood. Novi Eboraci: Skyhorse Publishing. ISBN 9781620875230, 9781616086022. ''Progress in Oceanography'' 71 (2): 379. *Porsild, A. E. [[1955]]. ''The Vascular Plants of the Western Canadian Arctic Archipelago.'' Ottavae: E. Cloutier, Queen's printer. *Rae, R. W. [[1951]]. ''Climate of the Canadian Arctic Archipelago.'' Toronti: Canada Department of Transport. *Stager, J. K., ed Harry Swain. [[1992]]. ''Canada north: journey to the high arctic.'' Novi Brunsvici Novae Caesareae: Rutgers University Press. ISBN 0813518903, ISBN 0813518911. *Thorsteinsson, R., et Ulrich Mayr. [[1987]]. ''The Sedimentary Rocks of Devon Island, Canadian Arctic Archipelago.'' Ottavae: Geological Survey of Canada. ISBN 0-660-12319-3. *Van der Baaren, Augustine, et S. J. Prinsenberg. [[2002]]; ''Geostrophic transport estimates from the Canadian Arctic Archipelago.'' Dartmuthi Novae Scotiae: Ocean Sciences Division, Maritimes Region, Fisheries and Oceans Canada, Bedford Institute of Oceanography. *Whelan, Dianne. [[2009]]. ''This vanishing land: a woman's journey to the Canadian Arctic.'' Halfmoon Bay Columbiae Britannicae: Caitlin Press. ISBN 1894759389, ISBN 9781894759380. [[Categoria:Archipelagus Arcticus| ]] [[Categoria:Insulae Canadae]] [[Categoria:Regio Arctica]]<!--ECCE CATEGORIAE FUTURAE: [[Categoria:Archipelagi Canadae]] [[Categoria:Archipelagi Oceani Arctici]] [[Categoria:Archipelagus Arcticus Canadiensis| ]] [[Categoria:Canada Septentrionalis]] [[Categoria:Regiones Arctici]]--> {{Myrias|Geographia}} qyzx5l0vyag19bsgz424cznvw8s4yjt Carduelinum 0 284345 3975641 3611929 2026-07-29T21:50:16Z LilyKitty 18316 de eponymo 3975641 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Kemerovo.jpg|thumb|Carduelinum hieme]] '''Carduelinum'''<ref>{{Scatebranus|491}} De nomine priore ''Щеглов, Щегловск (Ščeglov, Ščeglovsk)'', nam ''щегол'' Latine ''[[carduelis]]'' est.</ref> ([[Russice]] ''Кемерово, Kemerovo'') est [[urbs]] in [[Siberia]] occidentali sita. [[Regio Kemerovensis|Regionis Kemerovensis]] caput est. In ripis [[Tomus (flumen)|Tomi fluminis]] patet. Incolas 558&thinsp;662 habuit anno [[2019]]. Area Carduelini saepe ''Kuzbass'' (abbreviatio est, plene ''Area [[carbo]]nis [[Cusnezia]]na'' dicitur<ref>[[Russice]] ''Кузбасс'', ''Кузнецкий угольный бассейн''.</ref>), nominatur. ==Historia== Anno 1707 vicus Carduelinus primo memoratus est. [[Stephanus Krascheninnikow]] eum anno 1734 visitavit. Anno 1918 post [[Res novae Octobres|Res novas Octobres]] Carduelinus, ''Kemerovo'' et alii vici nonnulli in urbem Carduelinum coniuncti sunt. Anno 1932 nomen ''Kemerovo'' urbs cepit, anno 1943 caput regionis facta est. Asteroides [[2140 Kemerovo]] in eius honorem nominatus est. == Notae == <references /> == Nexus externi == {{Fontes geographici}} * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Kemerovo Carduelinum in ''Vicicommuniis''] * [http://kemerovo.ru/ Situs proprius] {{ling|Russice}} [[Categoria:Urbes regionis Kemerovensis]] [[Categoria:Condita 1701]] dncewv2zraweh7d5yy8rj9nq4kmdlmi Formula:Via Egnatia 10 284683 3975554 3490967 2026-07-29T13:27:43Z Grufo 64423 -Lint error 3975554 wikitext text/x-wiki {| {{Railway line header|width:320px}} {{UKrail-header2|VIA EGNATIA|yellow|black}} |} {| {{Railway line header|width:320px}} {{UKrail-header2|ITER A BRUNDISIO BYZANTIUM|darkgreen}} {{BS-table}} {{BS3-2||KBHFa grey|||[[Roma]] per [[Via Appia|Appiam]]}} {{BS3-2|KBHFa grey|O1=flBHF|KBHFa grey|O2=flBHF||[[Hydrus (urbs)|Hydruntum]]|[[Brundisium]]}} {{BS3-2|uLSTR|uLSTR|}} {{BS3-2|fKBHFa|fKBHFa|O2=KBHFa yellow||[[Aulona]] 2000 st|1400 st [[Dyrrhachium]]}} {{BS3-2|fHST|fSTR|O2=STR yellow||[[Apollonia (Illyricum)|Apollonia]] 25 mp}} {{BS3-2|fHST|fSTR|O2=STR yellow||[[ad Novas]] 24 mp}} {{BS3-2|fSTRl|fHST|O2=fSTR+r|O22=STR yellow||25 mp|33 mp [[Clodiana]]}} {{BS3-2||fHST|O2=STR yellow||20 mp|[[Scampi]]}} {{BS3-2||fHST|O2=STR yellow||28 mp|[[Tres Tabernae (Illyricum)|Tres Tabernae]]}} {{BS3-2||fBHF|O2=STR yellow||27 mp|[[Achrida|Lychnidus]]}} {{BS3-2||fHST|O2=STR yellow||27 mp|[[Scirtiana]]}} {{BS3-2||fHST|O2=STR yellow||7 mp|[[Nicaea (Macedonia)|Nicaea]] seu Castra}} {{BS3-2||fHST|O2=STR yellow||11 mp|[[Heraclea (Macedonia)|Heraclea]]}} {{BS3-2||fHST|O2=STR yellow||34 mp|[[Cellae (Macedonia)|Cellae]]}} {{BS3-2||fBHF|O2=STR yellow||28 mp|[[Edessa (Graecia)|Edessa]]}} {{BS3-2||fBHF|O2=STR yellow||28 mp|[[Pella]]}} {{BS3-2||fBHF|O2=STR yellow||27 mp|[[Thessalonica]]}} {{BS3-2||fHST|O2=STR yellow||20 mp|[[Melissurgis]]}} {{BS3-2||fHST|O2=STR yellow||17 mp|[[Apollonia (Mygdonia)|Apollonia]]}} {{BS3-2||fBHF|O2=STR yellow||30 mp|[[Amphipolis]]}} {{BS3-2||fBHF|O2=STR yellow||33 mp|[[Philippi]]}} {{BS3-2||fBHF|O2=STR yellow||12 mp|[[Neapolis (Graecia)|Neapolis]]}} {{BS3-2||fHST|O2=STR yellow||9 mp|[[Acontisma]]}} {{BS3-2||fHST|O2=STR yellow||17 mp|[[Topirus]]}} {{BS3-2||fHST|O2=STR yellow||13 mp|[[Cosintus]]}} {{BS3-2||fHST|O2=STR yellow||23 mp|[[Porsuli]]}} {{BS3-2||fHST|O2=STR yellow||21 mp|[[Brendice]]}} {{BS3-2||fHST|O2=STR yellow||12 mp|[[Milolitus]]}} {{BS3-2||fHST|O2=STR yellow||16 mp|[[Timpirus]]}} {{BS3-2||fBHF|O2=STR yellow||9 mp|[[Traianopolis]]}} {{BS3-2|fSTR+l|fSTRl|O2=fHST|O22=fSTRr|O23=STR yellow|fSTR+r||16 mp [[Dymi]]}} {{BS3-2|fSTR|KBHFe yellow|fSTR|[[Cypsela]]|}} {{BS3-2|fBHF||fHST|[[Aenus]] 20 mp|24 mp [[Zervi]]}} {{BS3-2|fHST||fHST|[[Colla (Thracis)|Colla]] 17 mp|24 mp [[Plotinopolis]]}} {{BS3-2|fHST||fBHF|[[Zorsanis]] 16 mp|21 mp [[Hadrianopolis]]}} {{BS3-2|fHST||fHST|[[Syrascellae]] 21 mp|18 mp [[Ostudizum]]}} {{BS3-2|fHST||fHST|[[Apris]] 33 mp|18 mp [[Burtudizum]]}} {{BS3-2|fHST||fHST|[[Bitenas]] 13 mp|18 mp [[Bergulis]]}} {{BS3-2|fHST||fHST|[[Mocasura]] 13 mp|14 mp [[Drizipara]]}} {{BS3-2|fHST||fHST|[[Hiereum]] 16 mp|16 mp [[Izirallum]]}} {{BS3-2|fSTRl|fKBHFa|O2=fSTR+r|O22=fSTR+l|fSTRr|17 mp| [[Perinthus]]}} {{BS3-2||fHST||18 mp|[[Cenophrurium]]}} {{BS3-2||fHST||28 mp|[[Melanthias]]}} {{BS3-2||fKBHFe||18 mp|[[Constantinopolis|Byzantium]]}} {{BS3-2||uLSTR||}} {{BS3-2||KBHFa grey||4 mp|[[Calchedon]]}} {{BS3-2||BHF grey||61 mp|[[Nicomedia]]||[[Iter a Byzantio Nicomediam|↓]]}}{{BS-2|BHF grey|44 mp|[[Nicaea (Turcia)|Nicaea]]||[[Iter a Nicomedia Antiochiam|↓]]}} {{BS3-2||BHF grey||226 mp|[[Ancyra]]||[[Iter a Nicomedia Antiochiam|↓]]}} {{BS3-2||BHF grey||529 mp|[[Antiochia ad Orontem]]||[[Iter a Nicomedia Antiochiam|↓]]}} {{BS3-2||BHF grey|||[[Edessa]]||[[Iter ab Antiochia Nisibin|↓]]}} {{BS3-2||BHF grey|||[[Ctesiphon]]||[[Iter ab Antiochia Nisibin|↓]]}} {{BS3-2||BHF grey|||[[Ecbatana]]||[[Iter a Ctesiphonte Antiochiam Margianam|↓]]}} {{BS3-2||KBHFe grey|||[[Antiochia Margiana]]}} |- |Fontes: Cuntz (1929); Miller (1887) |}<noinclude> [[Categoria:Formulae tabularum geographicarum]] [[Categoria:Viae antiquae|ß]]</noinclude> gyxeocgdt2m1gtbfqdxiyo4sb48oi4t 3975555 3975554 2026-07-29T13:28:31Z Grufo 64423 3975555 wikitext text/x-wiki {| {{Railway line header|width:320px}} {{UKrail-header2|VIA EGNATIA|yellow|black}} |} {| {{Railway line header|width:320px}} {{UKrail-header2|ITER A BRUNDISIO BYZANTIUM|darkgreen}} {{BS-table}} {{BS3-2||KBHFa grey|||[[Roma]] per [[Via Appia|Appiam]]}} {{BS3-2|KBHFa grey|O1=flBHF|KBHFa grey|O2=flBHF||[[Hydrus (urbs)|Hydruntum]]|[[Brundisium]]}} {{BS3-2|uLSTR|uLSTR|}} {{BS3-2|fKBHFa|fKBHFa|O2=KBHFa yellow||[[Aulona]] 2000 st|1400 st [[Dyrrhachium]]}} {{BS3-2|fHST|fSTR|O2=STR yellow||[[Apollonia (Illyricum)|Apollonia]] 25 mp}} {{BS3-2|fHST|fSTR|O2=STR yellow||[[ad Novas]] 24 mp}} {{BS3-2|fSTRl|fHST|O2=fSTR+r|O22=STR yellow||25 mp|33 mp [[Clodiana]]}} {{BS3-2||fHST|O2=STR yellow||20 mp|[[Scampi]]}} {{BS3-2||fHST|O2=STR yellow||28 mp|[[Tres Tabernae (Illyricum)|Tres Tabernae]]}} {{BS3-2||fBHF|O2=STR yellow||27 mp|[[Achrida|Lychnidus]]}} {{BS3-2||fHST|O2=STR yellow||27 mp|[[Scirtiana]]}} {{BS3-2||fHST|O2=STR yellow||7 mp|[[Nicaea (Macedonia)|Nicaea]] seu Castra}} {{BS3-2||fHST|O2=STR yellow||11 mp|[[Heraclea (Macedonia)|Heraclea]]}} {{BS3-2||fHST|O2=STR yellow||34 mp|[[Cellae (Macedonia)|Cellae]]}} {{BS3-2||fBHF|O2=STR yellow||28 mp|[[Edessa (Graecia)|Edessa]]}} {{BS3-2||fBHF|O2=STR yellow||28 mp|[[Pella]]}} {{BS3-2||fBHF|O2=STR yellow||27 mp|[[Thessalonica]]}} {{BS3-2||fHST|O2=STR yellow||20 mp|[[Melissurgis]]}} {{BS3-2||fHST|O2=STR yellow||17 mp|[[Apollonia (Mygdonia)|Apollonia]]}} {{BS3-2||fBHF|O2=STR yellow||30 mp|[[Amphipolis]]}} {{BS3-2||fBHF|O2=STR yellow||33 mp|[[Philippi]]}} {{BS3-2||fBHF|O2=STR yellow||12 mp|[[Neapolis (Graecia)|Neapolis]]}} {{BS3-2||fHST|O2=STR yellow||9 mp|[[Acontisma]]}} {{BS3-2||fHST|O2=STR yellow||17 mp|[[Topirus]]}} {{BS3-2||fHST|O2=STR yellow||13 mp|[[Cosintus]]}} {{BS3-2||fHST|O2=STR yellow||23 mp|[[Porsuli]]}} {{BS3-2||fHST|O2=STR yellow||21 mp|[[Brendice]]}} {{BS3-2||fHST|O2=STR yellow||12 mp|[[Milolitus]]}} {{BS3-2||fHST|O2=STR yellow||16 mp|[[Timpirus]]}} {{BS3-2||fBHF|O2=STR yellow||9 mp|[[Traianopolis]]}} {{BS3-2|fSTR+l|fSTRl|O2=fHST|O22=fSTRr|O23=STR yellow|fSTR+r||16 mp [[Dymi]]}} {{BS3-2|fSTR|KBHFe yellow|fSTR|[[Cypsela]]|}} {{BS3-2|fBHF||fHST|[[Aenus]] 20 mp|24 mp [[Zervi]]}} {{BS3-2|fHST||fHST|[[Colla (Thracis)|Colla]] 17 mp|24 mp [[Plotinopolis]]}} {{BS3-2|fHST||fBHF|[[Zorsanis]] 16 mp|21 mp [[Hadrianopolis]]}} {{BS3-2|fHST||fHST|[[Syrascellae]] 21 mp|18 mp [[Ostudizum]]}} {{BS3-2|fHST||fHST|[[Apris]] 33 mp|18 mp [[Burtudizum]]}} {{BS3-2|fHST||fHST|[[Bitenas]] 13 mp|18 mp [[Bergulis]]}} {{BS3-2|fHST||fHST|[[Mocasura]] 13 mp|14 mp [[Drizipara]]}} {{BS3-2|fHST||fHST|[[Hiereum]] 16 mp|16 mp [[Izirallum]]}} {{BS3-2|fSTRl|fKBHFa|O2=fSTR+r|O22=fSTR+l|fSTRr|17 mp| [[Perinthus]]}} {{BS3-2||fHST||18 mp|[[Cenophrurium]]}} {{BS3-2||fHST||28 mp|[[Melanthias]]}} {{BS3-2||fKBHFe||18 mp|[[Constantinopolis|Byzantium]]}} {{BS3-2||uLSTR||}} {{BS3-2||KBHFa grey||4 mp|[[Calchedon]]}} {{BS3-2||BHF grey||61 mp|[[Nicomedia]]||[[Iter a Byzantio Nicomediam|↓]]}}{{BS-2|BHF grey|44 mp|[[Nicaea (Turcia)|Nicaea]]||[[Iter a Nicomedia Antiochiam|↓]]}} {{BS3-2||BHF grey||226 mp|[[Ancyra]]||[[Iter a Nicomedia Antiochiam|↓]]}} {{BS3-2||BHF grey||529 mp|[[Antiochia ad Orontem]]||[[Iter a Nicomedia Antiochiam|↓]]}} {{BS3-2||BHF grey|||[[Edessa]]||[[Iter ab Antiochia Nisibin|↓]]}} {{BS3-2||BHF grey|||[[Ctesiphon]]||[[Iter ab Antiochia Nisibin|↓]]}} {{BS3-2||BHF grey|||[[Ecbatana]]||[[Iter a Ctesiphonte Antiochiam Margianam|↓]]}} {{BS3-2||KBHFe grey|||[[Antiochia Margiana]]}}|} |- |Fontes: Cuntz (1929); Miller (1887) |}<noinclude> [[Categoria:Formulae tabularum geographicarum]] [[Categoria:Viae antiquae|ß]]</noinclude> qmqt951qt5t28un20glwo9ysvx8kvlq Ganglion superius nervi vagi 0 289556 3975620 3639811 2026-07-29T17:15:19Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Natura ganglioni iugularis */ 3975620 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable floatright" ! colspan="3" style="background-color:#ffe000;" | Ganglion superius nervi vagi<br />''Ganglion iugulare'' |- ! colspan="2" | Cognitores |- | style="font-size: 85%" | [[Terminologia Anatomica|TA]] || style="font-size: 85%" | [http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/TA98%20Tree/Entity%20TA98%20EN/14.2.01.154%20Entity%20TA98%20EN.htm A14.2.01.154] |- ! colspan="2" | Anatomia |- | colspan="3" style="text-align:center" | <div style="position: relative;">[[Fasciculus:Gray791.png|250px|ganglia superiora et inferiora]]</div> |- | colspan="3" style="font-size:85%; width:250px" | Nervorum et [[Nervus vagus|vagi]] et [[Nervus glossopharyngeus|glossopharyngeo]] ganglia superiora et inferiora. Ganglio superius ganglion iugulare in imaginis medio visibile est. |} '''Ganglion superius nervi vagi''' sive '''ganglion iugulare''' est ''ganglion sensorium'' et pars [[nervus vagus|nervi vagi]]. Invenitur in [[foramen iugulare|foramine iugulari]] situm, quo nervus vagus ab [[cranium|cranio]] exit; [[Ganglion inferius nervi vagi|ganglioni ''inferiori'']] paululum minorius est. Auris stimulatio transcutanea area cutanea [[ramus auricularis nervi vagi|rami auricularis nervi vagi]], cuius [[fibra nervalis|fibrae nervales]] ganglion transeunt, effectus therapeuticos exercere potest<ref>{{cite journal |authors=Butt M. F., Albusoda A., et al. title=The Anatomical Basis for Transcutaneous Auricular Vagus Nerve Stimulation |journal=Journal of anatomy |year=2020 |month=Apr |volume=236 |issue=4 |pages=588-611 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31742681/}}</ref>. == Natura ganglii iugularis == Ganglii [[neuron]]a sunt [[neuron pseudounipolare|pseudounipolaria]], quae sunt [[fibra afferens somatica generalis|''afferentes somaticae'' generales]], ab ramis et [[ramus auricularis nervi vagi|auriculari]] et [[ramus meningeus nervi vagi|meningeo]] orientes, denique in [[nucleus spinalis nervi trigemini|nucleum spinalem n. trigemini]] terminantes. Recipit [[fibra nervalis|fibras]] [[nervus sensorius|sensorias]] ab [[auricula]]e cute auris<ref>{{cite journal |authors=Mercante B., Ginatempo F., et al. |title=Anatomo-Physiologic Basis for Auricular Stimulation |journal=Medical acupuncture |year=2018 |month=Iun |volume=30 |issue=3 |pages=141-50 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29937968/}}</ref> per [[ramus auricularis nervi vagi|ramum auricularem]], ab [[meatus acusticus externus|meati acustici externi]] et [[Tympanum (anatomie)|tympani]] superficie posteriore, velut ab [[dura mater|durae matris]] [[fossa cranii posterior|fossae cranii posterioris]] per [[ramus meningeus nervi vagi|ramum meningeum]]. == Pinacotheca == <gallery> Fasciculus:Pseudounipolar bipolar neurons.svg|Neurona et [[neuron pseudounipolare|pseudounipolare]] (1) et [[neuron bipolare|bipolare]] (2) </gallery> == Notae == <references /> {{biologia-stipula}} [[Categoria:Nervus vagus]] [[Categoria:Systema nervosum autonomicum]] i9jjpocv34jidx9vfb7vq2lq23xvdag 3975621 3975620 2026-07-29T17:16:48Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3975621 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable floatright" ! colspan="3" style="background-color:#ffe000;" | Ganglion superius nervi vagi<br />''Ganglion iugulare'' |- ! colspan="2" | Cognitores |- | style="font-size: 85%" | [[Terminologia Anatomica|TA]] || style="font-size: 85%" | [http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/TA98%20Tree/Entity%20TA98%20EN/14.2.01.154%20Entity%20TA98%20EN.htm A14.2.01.154] |- ! colspan="2" | Anatomia |- | colspan="3" style="text-align:center" | <div style="position: relative;">[[Fasciculus:Gray791.png|250px|ganglia superiora et inferiora]]</div> |- | colspan="3" style="font-size:85%; width:250px" | Nervorum et [[Nervus vagus|vagi]] et [[Nervus glossopharyngeus|glossopharyngeo]] ganglia superiora et inferiora. Ganglio superius ganglion iugulare in imaginis medio visibile est. |} '''Ganglion superius nervi vagi''' sive '''ganglion iugulare''' est ''ganglion sensorium'' et pars [[nervus vagus|nervi vagi]]. Invenitur in [[foramen iugulare|foramine iugulari]] situm, quo nervus vagus ab [[cranium|cranio]] exit; [[Ganglion inferius nervi vagi|ganglio ''inferiori'']] paululum minorius est. Auris stimulatio transcutanea area cutanea [[ramus auricularis nervi vagi|rami auricularis nervi vagi]], cuius [[fibra nervalis|fibrae nervales]] ganglion transeunt, effectus therapeuticos exercere potest<ref>{{cite journal |authors=Butt M. F., Albusoda A., et al. title=The Anatomical Basis for Transcutaneous Auricular Vagus Nerve Stimulation |journal=Journal of anatomy |year=2020 |month=Apr |volume=236 |issue=4 |pages=588-611 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31742681/}}</ref>. == Natura ganglii iugularis == Ganglii [[neuron]]a sunt [[neuron pseudounipolare|pseudounipolaria]], quae sunt [[fibra afferens somatica generalis|''afferentes somaticae'' generales]], ab ramis et [[ramus auricularis nervi vagi|auriculari]] et [[ramus meningeus nervi vagi|meningeo]] orientes, denique in [[nucleus spinalis nervi trigemini|nucleum spinalem n. trigemini]] terminantes. Recipit [[fibra nervalis|fibras]] [[nervus sensorius|sensorias]] ab [[auricula]]e cute auris<ref>{{cite journal |authors=Mercante B., Ginatempo F., et al. |title=Anatomo-Physiologic Basis for Auricular Stimulation |journal=Medical acupuncture |year=2018 |month=Iun |volume=30 |issue=3 |pages=141-50 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29937968/}}</ref> per [[ramus auricularis nervi vagi|ramum auricularem]], ab [[meatus acusticus externus|meati acustici externi]] et [[Tympanum (anatomie)|tympani]] superficie posteriore, velut ab [[dura mater|durae matris]] [[fossa cranii posterior|fossae cranii posterioris]] per [[ramus meningeus nervi vagi|ramum meningeum]]. == Pinacotheca == <gallery> Fasciculus:Pseudounipolar bipolar neurons.svg|Neurona et [[neuron pseudounipolare|pseudounipolare]] (1) et [[neuron bipolare|bipolare]] (2) </gallery> == Notae == <references /> {{biologia-stipula}} [[Categoria:Nervus vagus]] [[Categoria:Systema nervosum autonomicum]] 3o3685vx5ahf7um04l50kqwey048xww 3975622 3975621 2026-07-29T17:19:39Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3975622 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable floatright" ! colspan="3" style="background-color:#ffe000;" | Ganglion superius nervi vagi<br />''Ganglion iugulare'' |- ! colspan="2" | Cognitores |- | style="font-size: 85%" | [[Terminologia Anatomica|TA]] || style="font-size: 85%" | [http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/TA98%20Tree/Entity%20TA98%20EN/14.2.01.154%20Entity%20TA98%20EN.htm A14.2.01.154] |- ! colspan="2" | Anatomia |- | colspan="3" style="text-align:center" | <div style="position: relative;">[[Fasciculus:Gray791.png|250px|ganglia superiora et inferiora]]</div> |- | colspan="3" style="font-size:85%; width:250px" | Nervorum et [[Nervus vagus|vagi]] et [[Nervus glossopharyngeus|glossopharyngeo]] ganglia superiora et inferiora. Ganglio superius ganglion iugulare in imaginis medio visibile est. |} '''Ganglion superius nervi vagi''' sive '''ganglion iugulare''' est ''ganglion sensorium'' et pars [[nervus vagus|nervi vagi]]. Invenitur in [[foramen iugulare|foramine iugulari]] situm, quo nervus vagus ab [[cranium|cranio]] exit; [[Ganglion inferius nervi vagi|ganglio ''inferiore'']] paululum minus est. Auris stimulatio transcutanea area cutanea [[ramus auricularis nervi vagi|rami auricularis nervi vagi]], cuius [[fibra nervalis|fibrae nervales]] ganglion transeunt, effectus therapeuticos exercere potest<ref>{{cite journal |authors=Butt M. F., Albusoda A., et al. title=The Anatomical Basis for Transcutaneous Auricular Vagus Nerve Stimulation |journal=Journal of anatomy |year=2020 |month=Apr |volume=236 |issue=4 |pages=588-611 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31742681/}}</ref>. == Natura ganglii iugularis == Ganglii [[neuron]]a sunt [[neuron pseudounipolare|pseudounipolaria]], quae sunt [[fibra afferens somatica generalis|''afferentes somaticae'' generales]], ab ramis et [[ramus auricularis nervi vagi|auriculari]] et [[ramus meningeus nervi vagi|meningeo]] orientes, denique in [[nucleus spinalis nervi trigemini|nucleum spinalem n. trigemini]] terminantes. Recipit [[fibra nervalis|fibras]] [[nervus sensorius|sensorias]] ab [[auricula]]e cute auris<ref>{{cite journal |authors=Mercante B., Ginatempo F., et al. |title=Anatomo-Physiologic Basis for Auricular Stimulation |journal=Medical acupuncture |year=2018 |month=Iun |volume=30 |issue=3 |pages=141-50 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29937968/}}</ref> per [[ramus auricularis nervi vagi|ramum auricularem]], ab [[meatus acusticus externus|meati acustici externi]] et [[Tympanum (anatomie)|tympani]] superficie posteriore, velut ab [[dura mater|durae matris]] [[fossa cranii posterior|fossae cranii posterioris]] per [[ramus meningeus nervi vagi|ramum meningeum]]. == Pinacotheca == <gallery> Fasciculus:Pseudounipolar bipolar neurons.svg|Neurona et [[neuron pseudounipolare|pseudounipolare]] (1) et [[neuron bipolare|bipolare]] (2) </gallery> == Notae == <references /> {{biologia-stipula}} [[Categoria:Nervus vagus]] [[Categoria:Systema nervosum autonomicum]] et7qnttq9v2tzz903zdqnpe5j728gb9 Ganglion inferius nervi vagi 0 289560 3975612 3959205 2026-07-29T16:51:59Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Natura ganglioni iugularis */ 3975612 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable floatright" ! colspan="3" style="background-color:#ffe000;" | Ganglion inferius nervi vagi<br />''Ganglion nodosum'' |- ! colspan="2" | Cognitores |- | style="font-size: 85%" | [[Terminologia Anatomica|TA]] || style="font-size: 85%" | [http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/TA98%20Tree/Entity%20TA98%20EN/14.2.01.157%20Entity%20TA98%20EN.htm A14.2.01.157] |- ! colspan="2" | Anatomia |- | colspan="3" style="text-align:center" | <div style="position: relative;">[[Fasciculus:Gray791.png|250px|ganglia superiora et inferiora]]</div> |- | colspan="3" style="font-size:85%; width:250px" | Nervorum et [[Nervus vagus|vagi]] et [[Nervus glossopharyngeus|glossopharyngei]] ganglia superiora et inferiora. '''Ganglion nodosum''' in media imagine visibile est. |} '''Ganglion inferius nervi vagi''' sive '''ganglion nodosum''' est ''ganglion sensorium'', fibris afferentibus et somaticis et visceralibus, et pars [[nervus vagus|nervi vagi]]. Invenitur in [[foramen iugulare|foramine iugulari]] situm, quo nervus vagus ab [[cranium|cranio]] exit; [[Ganglion superius nervi vagi|ganglioni ''superiori'']] paululum maius est. == Natura ganglii iugularis == Ganglioni [[neuron]]a sunt [[neuron pseudounipolare|pseudounipolaria]], quae sunt ''afferentes viscerales'', ab [[caliculus gustatererius|caliculis gustatereriis]] [[epiglottis|epiglottidis]] orientes, in [[Nucleus tractus solitarii|nucleum tractus solitarii]] terminantes; at ''afferentes somaticae'' ex cute in [[nucleus spinalis nervi trigemini|nucleum spinalem nervi trigemini]]. === Neurochemia === Intra ganglion nodosum varietates neurotransmissorum locatae sunt<ref>{{cite journal |authors=Zhuo H., Ichikawa H., Helke C. J. |title=Neurochemistry of the Nodose Ganglion |journal=Progress in neurobiology |year=1997 |{month=Iun |volume=52 |issue=2 |pages=79-107 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9185234/}}</ref>. == Pinacotheca == <gallery> Fasciculus:Pseudounipolar bipolar neurons.svg|Neurona et [[neuron pseudounipolare|pseudounipolare]] (1) et [[neuron bipolare|bipolare]] (2) </gallery> == Notae == <references /> {{biologia-stipula}} [[Categoria:Nervus vagus]] [[Categoria:Systema nervosum autonomicum]] irb506dlf8m1f9ivztjn7lal3wf887w Ankareus aeneus 0 299415 3975649 3662895 2026-07-30T04:24:14Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3975649 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} {{Taxobox | name = ''Ankareus aeneus'' |image= |image_caption = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | infraclassis = [[Neoptera]] | superordo = [[Endopterygota]] | ordo = [[Coleoptera]] | subordo = [[Polyphaga]] | infraordo = [[Elateriformia]] | superfamilia = [[Buprestoidea]] | familia = [[Buprestidae]] | subfamilia = [[Polycestinae]] | tribus = [[Haplostethini]] | subtribus = | genus = ''[[Ankareus]]'' | genus_authority = | species = '''''Ankareus aeneus''''' | taxon = Ankareus aeneus | species_authority = Kerremans, [[1893]] | subdivision_ranks = | subdivision = }} '''''Ankareus aeneus''''' est [[species]] [[coleoptera|coleopterorum]] [[subfamilia]]e [[Polycestinae|Polycestinarum]] [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Buprestidae|Buprestidarum]]. In [[Madagascaria]] [[septentrio]]nali [[endemismus|endemica est]]. [[Binomen]] a [[Cariolus Kerremans|Carolo Kerremans]] anno [[1893]] constitutum est.<ref>Kerremans 1893.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20211017130409/https://www.gbif.org/species/9611725/metrics "''Ankareus aeneus'' Kerremans, 1893"] apud GBIF. Situs accessus die 17 Octobris 2021.</ref> ==Notae== <references/> ==Bibliographia== * {{Cite book | title = A World Catalogue and Bibliography of the Jewel Beetles (Coleoptera: Buprestoidea) | date = [[2008]]–[[2009]] | last1 = Bellamy | first1 = C. L. | publisher = Pensoft | isbn = 978-9546423177 }} * {{Cite web | accessdate = 2019-07-02 | title = The world of jewel beetles | date = [[2013]] | last1 = Bellamy | first1 = C. L. | url = http://cerambycids.com/buprestidae/ }} *Kerremans, Charles L. [[1893]] "Mission scientifique de M. Ch. Alluaud dans le territoire de Diego-Suarez (Madagascar-nord) Avril-aout 1893: Buprestides." ''Annales de la Société entomologique de Belgique'' 38: 338–57. ==Nexus externi== {{Fontes biologici}} [[Categoria:Ankareus]] [[Categoria:Insecta Madagascariae]] [[Categoria:Species animalium]] [[Categoria:Taxa Kerremans]] [[Categoria:Taxa 1893]] phekgft08yy7s1urcqok1n3rpdy7xa0 Formula:Monitus de periclitationibus 10 300526 3975545 3920476 2026-07-29T13:16:35Z Grufo 64423 -Lint error 3975545 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|User||{{#ifexist:{{FULLBASEPAGENAME}}||{{Confestim delenda|Formula harum periclitationum [[{{FULLBASEPAGENAME}}|abest]].}}}}}}}}{{Capsa notionis|imago=Gnome-applications-science.svg|This is the [[Vicipaedia:Formularum harenaria periclitationesque|template test cases]] page for the [[{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}/{{{subpagina|harenarium}}}|sandbox]] of {{#switch:{{NAMESPACENUMBER}} |10=&#123;&#123;[[{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}|{{BASEPAGENAME}}]]&#125;&#125; |828=&#123;&#123;[[{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}|#invoke:{{BASEPAGENAME}}]]&#125;&#125; |#default=[[{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}]] }}. {{Purge|Purge this page}} to update the examples. <small>If there are many examples of a complicated template, later ones may break due to [[:en:Wikipedia:Template limits|limits in MediaWiki]]; see the HTML comment "NewPP limit report" in the rendered page.<br />You can also use [[Specialis:ExpandTemplates]] to examine the results of template uses.<br />You can test how this page looks in the different skins by choosing a different skin in your [[Specialis:Praeferentiae]].</small> }}{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Formularum periclitationes]]}}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> 26cim8jjnhjf8dvy06payjrpenznppt Hardwell 0 301777 3975665 3733340 2026-07-30T10:46:48Z Lingua Aeterna 212754 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */ 3975665 wikitext text/x-wiki {{Pagina non annexa}} {{Capsa hominis Vicidata}} [[Fasciculus:Hardwell talking about the movie "Living the Dream".png|thumb|Hardwell loquitur de "I Am Hardwell - Living the Dream", filmatum documentarium suum]] '''Robertus van de Corput''', vulgo ''Robbert van de Corput'' (API-nl: /ˈrɔbərt fɑn də ˈkɔrpʏt/) est, '''Hardwell''' est [[discimpositor]] productorque [[musica electronica|musicae electronicae]] [[Nederlandia|Nederlandicus]] [[Breda]]e natus<ref>{{cite web |url= http://www.djhardwell.com/biography|title=Biography – Hardwell |publisher= Djhardwell.com |id= HardwellOnAir.com |access-date=4 August 2014}}</ref>. Hardwell etiam nominatus est melior discimpositor mundi in annis 2013 et 2014 a rubricā ''DJ Mag''<ref>{{cite web|url=http://www.djmag.com/node/41645 |title=HARDWELL WINS 2013 TOP 100 DJS POLL|publisher=Djmag.com |date=19 October 2013|access-date=19 October 2013}}</ref>. Hardwell bene noscitur etiam ob partecipationes suas in festis musicalis, ut Ultra Music Festival, Sunburn et Tomorrowland. [[Fasciculus:Revealed Recordings 2019 Logo.jpg|thumb|Logo officialis de Revealed Recordings]] Primum noscitur in anno 2009 propter ''bootleg'' suum de carminum "Show Me Love" et "Be". Anno 2010 condidit casam discographicam ''Revealed Recordings'' et anno 2011 coepit programma radiophonicum ''Hardwell on air''. 10 alba compilationis edita erant ab eo, sicut documentatio in pelliculis congesta. Album exordii praetitulatum ''United we are'' anno 2015 in lucem prolatum erat<ref>{{cite web|url=http://imgur.com/s93AL1M|title=Hardwell on "Titan" d album release date|date=10 October 2014|access-date=11 October 2014}}</ref><ref name="Hardwell – Top 100 Djs Interview">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=d0g4SHwrMgM|title=Hardwell – Top 100 Djs Interview|date=18 October 2014|access-date=19 October 2014}}</ref>. [[Fasciculus:Hardwell On Air Logo.png|thumb|Logo programmatis radiophonici "Hardwell on air"]] Die 7 Septembris anno 2018 Hardwell nuntiavit pausam suam a cursu honorum musicorum ad tempus<ref>{{Cite web|url=https://weraveyou.com/2018/09/breaking-hardwell-announces-retirement/|title=BREAKING: Hardwell announces retirement from live shows|last=Gable|first=About the Author / Jake|date=7 September 2018|website=We Rave You|language=en-US|access-date=8 July 2019}}</ref>. Nomen ''Hardwell'' venit ab ideā patris eius: is verterat nomen ''Corput'' ab idiomatibus Latino et Nederlandico in Anglicum: "cor", [[Lingua Anglica|anglice]] "heart", et nederlandicus "put", anglice "well" (latine "bene"). Robbert postea mutavit "heart" cum "hard", euphoniae gratia<ref name="festicket">[https://www.festicket.com/de/magazine/features/facts-hardwell/ ''8 Facts You Never Knew About Hardwell''] apud "Festickets"</ref>. == Discographia == === Alba in studio === * 2015 – ''United We Are'' * 2022 - ''Rebels Never Die'' === EP === * 2017 – ''Hardwell & Friends Vol. 1'' * 2017 – ''Hardwell & Friends Vol. 2'' * 2018 – ''Hardwell & Friends Vol. 3'' === Carmina === * 2007 – ''Never Knew Love'' (apud Greatski) * 2008 – ''Let the Attack Begin'' (apud Afrojack) * 2008 – ''Labyrinth'' (apud R3HAB) * 2008 – ''Enigma'' * 2009 – ''Blue Magic'' (apud R3HAB) * 2009 – ''Feel So High'' (apud I-Fan) * 2010 – ''Alright 2010'' (apud Red Carpet) * 2010 – ''Asteroid'' (cum Franky Rizardo ut cantor) * 2010 – ''Molotov'' * 2010 – ''Get Down Girl'' (apud Funkadelic) * 2010 – ''Move It to the Drum'' (apud Chuckie et Ambush) * 2011 – ''Zero 76'' (apud Tiësto) * 2011 – ''Encoded'' * 2011 – ''The World'' * 2011 – ''Beta'' (apud [[Nicolaus Romero]]) * 2011 – ''Cobra'' * 2011 – ''Munster'' (apud JoeySuki) * 2012 – ''Spaceman'' * 2012 – ''Kontiki'' (apud Dannic) * 2012 – ''Call Me a Spaceman'' (cum Mitch Crown ut cantor) * 2012 – ''Three Triangles'' * 2012 – ''How We Do'' (apud Showtek) * 2012 – ''Apollo'' (cum Amba Shepherd ut cantrix) * 2013 – ''Dynamo'' (apud Laidback Luke) * 2013 – ''Three Triangles (Losing My Religion)'' * 2013 – ''Never Say Goodbye'' (apud Dyro cum Bright Lights ut cantor) * 2013 – ''Jumper'' (apud [[W&W]]) * 2013 – ''Countdown'' (apud MAKJ) * 2013 – ''Dare You'' (cum Matthew Koma ut cantor) * 2014 – ''Everybody Is in the Place'' * 2014 – ''Arcadia'' (apud Joey Dale cum Luciana ut cantrix) * 2014 – ''The Dance Floor Is Yours'' (apud W&W) * 2014 – ''Young Again'' (cum Chris Jones ut cantor) * 2014 – ''Don't Stop the Madness'' (apud W&W cum Fatman Scoop ut cantor) * 2014 - ''Written In Reverse'' (apud Tiësto cum Matthew Koma ut cantor) * 2015 – ''Eclipse'' * 2015 - ''Colors'' (apud Tiësto cum Andreas Moe ut cantor) * 2015 – ''Sally'' (cum Harrison ut cantor) * 2015 – ''Echo'' (cum Jonathan Mendelsohn ut cantor) * 2015 – ''Chameleon'' (apud Wiwek) * 2015 – ''Scorpion'' (apud Quintino) * 2015 – ''Survivors'' (apud Dannic cum Haris ut cantor) * 2015 – ''Off the Hook'' (apud [[Arminius van Buuren]]) * 2015 – ''Mad World'' (cum Jake Reese ut cantor) * 2016 – ''Blackout'' * 2016 – ''Hollywood'' (apud [[Afrojack]]) * 2016 – ''Run Wild'' (cum Jake Reese) * 2016 – ''Calavera'' (apud Kura) * 2016 – ''8Fifty'' (apud Thomas Newson) * 2016 – ''Live the Night'' (apud W&W cum Lil Jon ut cantor) * 2016 – ''Wake Up Call'' * 2016 – ''No Holding Back'' (apud [[Craig David]]) * 2016 – ''Whine Up'' (apud Quintino) * 2016 – ''Going Crazy'' (apud [[Blasterjaxx]]) * 2016 – ''Get Down'' (apud W&W) * 2016 – ''Thinking About You'' (apud Jay Sean) * 2016 – ''Baldadig'' (apud Quintino) * 2017 – ''Party Till the Daylight'' * 2017 – ''Creatures of the Night'' (cum Austin Mahone ut cantor) * 2017 – ''Make the World Ours'' * 2017 – ''We Are Legends'' (apud Kaaze cum Jonathan Mendelsohn ut cantor) * 2017 – ''We Are One'' (apud Alexander Tidebrink) * 2017 – ''Smash This Beat'' (apud Maddix) * 2017 – ''Police (You Ain't Ready)'' (apud Kura cum Anthony B ut cantor) * 2017 – ''All That We Are Living For'' (apud Atmozfears cum M. Bronx ut cantor) * 2017 – ''Badam'' (apud Henry Fong cum Mr Vegas ut cantor) * 2017 – ''Powermove'' (apud Moksi) * 2017 – ''Here Once Again'' (apud Dr Phunk) * 2017 – ''What We Need'' (cum Haris ut cantrix) * 2017 – ''Still the One'' (apud Kill the Buzz cum Max Collins ut cantor) * 2017 – ''Power'' (apud [[KSHMR]]) * 2017 – ''Hands Up'' (apud [[Afrojack]] cum MC Ambush ut cantor) * 2018 – ''The Underground'' (apud Timotheus Trumpet) * 2018 – ''Woest'' (apud [[Quintinus (discimpositor)|Quintino]]) * 2018 – ''Get Low'' (apud Sick Individuals) * 2018 – ''Safari'' (apud Jewelz & Sparks) * 2018 – ''Take Us Down (Feeding Our Hunger)'' (apud Dr Phunk cum Santine ut cantrix) * 2018 – ''Ze Willen Mee'' (apud Bizzey, Lil Kleine et Chivv) * 2018 – ''Anthem'' (apud [[Stephanus Aoki]] cum Kris Kiss ut cantor) * 2018 – ''Earthquake'' (cum Harrison ut cantor) * 2018 – ''Conquerors'' (apud Metropole Orkest) * 2018 – ''Shine a Light'' (apud Wildstylez cum KiFi ut cantor) * 2018 – ''Big Room Never Dies'' (apud Blasterjaxx cum Mitch Crown ut cantor) * 2018 – ''Bella ciao'' (apud Maddix) * 2018 – ''This Is Love'' (apud KAAZE cum Loren Allred ut cantrix) * 2018 – ''Light It Up'' (apud Suyano cum Richie Loop ut cantor) * 2018 – ''Out of This Town'' (apud VINAI cum Cam Meekins ut cantor) * 2018 – ''Kicking It Hard'' * 2018 – ''How You Love Me'' (apud Conor Maynard et Snoop Dog) * 2019 – ''Being Alive'' (apud JGUAR) * 2019 – ''Chase the Sun'' (apud Dannic cum Kelli-Leigh ut cantrix) * 2019 – ''I'm Not Sorry'' (apud Michael Williams) * 2019 – ''Summer Air'' (cum Trevor Guthrie ut cantor) * 2019 – ''Reckless'' (apud Quintino) * 2019 – ''Retrograde'' * 2019 – ''Drop to the Floor'' (cum Richie Loop ut cantor) * 2019 – ''Go to War'' (apud Suyano) * 2019 – ''Left Right'' (apud DEORRO et MAKJ cum Fatman Scoop ut cantor) * 2019 - ''Bootshaus ID'' (ut Jaxxwell apud Blasterjaxx) * 2019 - ''Jungle Beat'' (ut Jaxxwell apud Blasterjaxx) * 2022 - ''BROKEN MIRROR'' * 2022 - ''Into The Unknown'' * 2022 - ''F*cking Society'' * 2022 - ''Black Magic'' * 2022 - ''Dopamine'' * 2022 - ''Godd'' * 2022 - ''Pacman'' * 2022 - ''Mind Control'' * 2022 - ''Reminisce'' * 2022 - ''Zero Gravity'' * 2022 - ''Laser'' * 2022 - ''I Feel Like Dancing'' * 2022 - ''Self Destruct'' * 2022 - ''Rebels Never Die'' === Remix === * 2008 – Sidney Samson - ''You Don't Love Me (Hardwell Remix)'' * 2008 – R3hab - ''Mrkrstft (Hardwell Remix)'' * 2008 – Laidback Luke - ''Break Down the House (Hardwell Remix)'' * 2008 – Steve Angello & Laidback Luke feat. Robin S. - ''Show Me Love vs. Be (Hardwell Remix)'' * 2008 – Booty Luv - ''Dance Dance (Hardwell Remix)'' * 2009 – Sander van Doorn & Marco V - ''What Say? (Hardwell Remix)'' * 2009 – Chris Lake feat. Nastala - ''If You Knew (Hardwell Remix)'' * 2009 – [[Arminus van Buuren]] feat. VanVelzen - ''Broken Tonight (Hardwell Remix)'' * 2009 – Hi_Tack - ''I Don't Mind (Hardwell Remix)'' * 2009 – Fedde Le Grand feat. Mitch Crown - ''Scared of Me (Hardwell Remix)'' * 2009 – [[Bob Sinclar]] feat. Steve Edwards - ''Peace Song (Hardwell Remix)'' * 2009 – Sylver - ''Foreign Affair (Hardwell Remix)'' * 2010 – [[Nicolaus Romero]] - ''Switched (Hardwell & DJ Funkadelic Remix)'' * 2010 – Franky Rizardo - ''Afrika (Hardwell Remix)'' * 2010 – Dwight Brown - ''El Saxo (Hardwell Remix)'' * 2010 – Rene Amesz - ''Coriander (Hardwell & R3hab Remix)'' * 2010 – Tiësto - ''Lethal Industry (Hardwell Remix)'' * 2010 – JoeySuki - ''Dig It All (Hardwell Edit)'' * 2011 – Clokx - ''Catch Your Fall (Hardwell Remix)'' * 2011 – Haley - ''Physical (Hardwell Remix)'' * 2011 – Alex Gaudino feat. Kelly Rowland - ''What a Feeling (Hardwell Remix)'' * 2011 – Dada Life - ''Fight Club Is Closed (It's Time For Rock'n'Roll) (Hardwell Remix)'' * 2011 – [[Avicii]] - ''Levels (Hardwell Remix)'' * 2011 – [[Martinus Solveig]] feat. Kele - ''Ready 2 Go (Hardwell Remix)'' * 2011 – Bella - ''Nobody Loves Me (Hardwell Remix)'' * 2011 – Jake Shanahan & Sebastien Lintz - ''Passion (Hardwell Remix)'' * 2011 – DJ Fresh feat. Sian Evans - ''Louder (Hardwell Remix)'' * 2011 – Gareth Emery feat. Jerome Isma-Ae - ''Stars (Hardwell Remix)'' * 2011 – Adrian Lux feat. Rebecca & Fiona - ''Boy (Hardwell Remix)'' * 2011 – Morgan Page, Sultan & Ned Shepard, BT feat. Angela McCluskey - ''In the Air (Hardwell Remix)'' * 2011 – Tiësto feat. BT - ''Love Comes Again (Hardwell Rework)'' * 2011 – Taio Cruz feat. Florida - ''Hangover (Hardwell Extended Remix)'' * 2012 – NO_ID & Martin Volt - ''Zelda (Hardwell Edit)'' * 2012 – [[Rihanna]] - ''Where Have You Been (Hardwell Remix)'' * 2012 – The Naked & Famous - ''Young Blood (Tiësto & Hardwell Remix)'' * 2012 – Knife Party - ''Internet Friends (Hardwell Remix)'' * 2012 – The Wanted - ''Chasing the Sun (Hardwell Remix)'' * 2012 – Example - ''Say Nothing (Hardwell & Dannic Remix)'' * 2012 – Tony Romera - ''Pandor (Hardwell Remix)'' * 2013 – Clockwork - ''Tremor (Hardwell Remix)'' * 2013 – Krewella - ''Alive (Hardwell Remix)'' * 2013 - [[Martinus Garrix]] - ''Animals (Hardwell Remix) '' * 2013 – Mark Knight & Funkagenda - ''Man with the Red Face (Hardwell Remix)'' * 2013 – [[Blasterjaxx]] - ''Fifteen (Hardwell Remix)'' * 2014 – Thirty Seconds to Mars - ''City of Angels (Hardwell Remix)'' * 2014 – [[Arminus van Buuren]] - ''Ping Pong (Hardwell Remix)'' * 2014 – Deorro & J-Trick - ''Rambo (Hardwell Remix)'' * 2014 – Bingo Players - ''Knock You Out (Hardwell Remix)'' * 2014 – Marco V - ''Back in the Jungle (Hardwell Remix)'' * 2014 – [[Coldplay]] - ''A Sky Full of Stars (Hardwell Remix) '' * 2015 – Calvin Harris feat. [[Ellie Goulding]] - ''Outside (Hardwell Remix) '' * 2015 – Domeno & Michael Sparks - ''Locked & Loaded (Hardwell Remix) '' * 2015 – Quintino - ''Scorpion (Hardwell Remix) '' * 2015 – R3hab - ''Hakuna Matata (Hardwell Remix ) '' * 2015 – [[Skrillex]] & Dillon Francis - ''Burn Up the Dance (Hardwell Remix)'' * 2015 – The Legend of Zelda - ''Ocarina of Time's Gerudo Valley (Hardwell Remix)'' * 2016 – MC João - ''Baile de favela (Hardwell Remix)'' * 2016 – [[Alanus Walker]] - ''Faded (Hardwell Remix)'' * 2016 – [[The Chainsmokers]] ft. Daya - ''Don't Let Me Down (Hardwell & Sephyx Remix)'' * 2016 – Moby - ''Go (Hardwell Remix)'' * 2016 – Hardwell feat. Jay Sean - ''Thinking About You (Hardwell & KAAZE Remix)'' * 2017 – Badd Dimes - ''Go Down Low (Hardwell Remix)'' * 2017 – Kill the Buzz - ''Break the House Down (Hardwell Remix)'' * 2018 – [[Eminem]] - ''Without Me (Hardwell Remix)'' == Notae == <references /> {{Lifetime|1988||Hardwell}} [[Categoria:Musici Nederlandiae]] [[Categoria:Musica electronica]] [[Categoria:Homines pseudonymi]] 4s39cb1lwopj13foj6tccmtooxc7fm2 Contra Eratosthenem 0 305941 3975676 3756942 2026-07-30T11:19:26Z Indoctusbarbarus 212359 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 3975676 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} '''''Contra Eratosthenem'''''<ref>Oratio XII in corpore Lysiano.</ref> ([[Lingua Graeca antiqua|Graece]] Κατὰ Ἐρατοσθένους τοῦ γενομένου τῶν τριάκοντα, ὃν αὐτὸς εἶπε Λυσίας) est unica [[oratio]] quam [[Logographus (ius)|logographus]] [[Lysias]] ipse pro se apud iudices anno [[403 a.C.n.]] habuit. Simul primam orationem iudiciariam quam omnino composuerit esse dicit<ref>''Contra Eratosthenem'' 3ː ''ἐγὼ μὲν οὖν, ὦ ἄνδρες δικασταί, οὔτ᾽ ἐμαυτοῦ πώποτε οὔτε ἀλλότρια πράγματα πράξας νῦν ἠνάγκασμαι ὑπὸ τῶν γεγενημένων τούτου κατηγορεῖν''.</ref>. Unum e [[Triginta Tyranni|triginta tyrannis]] [[Eratosthenes (politicus Atheniensis)|Eratosthenem]] accusabat quod fratri suo Polemarcho in via occurrens eum comprehendit atque ad indignam mortem divitiarum cupidine abduxit. Difficilis erat causa quia tum partes adversae [[Athenae|Athenis]] concordiam cupiebant atque legem amnestiae pertulerant. Magni momenti est illa oratio per quam simul et de ipso Lysia et de triginta tyrannorum regimine multa cognovimus. == Argumentum == Cum [[Democratia|democratiae]] fautores et Thrasybulus ex [[Piraeus|Piraeo]] Athenas post [[Munychia (Athenae antiquae)|Munychiam]] victoriam redierunt plerique [[Tyrannis|tyranni]] [[Eleusin|Eleusinem]] sese receperunt ubi incolas trucidarunt. Eratosthenes vero moderatione sua confisus Athenis manere maluit ut rationem de magistratu suo secundum legem redderet (εὔθυνα). In qua redditione Lysiae eum accusare licuit, ut plerique eruditi coniecerunt. Peregrinus quidem erat sed eadem tributa et vectigalia atque cives pendebat (''metoecus isoteles''). Iudices tam ex Piraeo quam ex Urbe veniebant<ref>Ibidem 92ː ''τούς τε ἐξ ἄστεως καὶ τοὺς ἐκ Πειραιῶς''.</ref> sed ex utraque factione moderatiores homines erant, pacis civilis cupidi. Prima parte Lysias narrat quomodo ob publicam egestatem triginta tyranni ditissimos ex [[metoecus|metoecis]] sibi adversantibus sine iudicio occidere constituerint<ref>[[Xenophon]], ''[[Hellenica (Xenophon)|Hellenica]]'' II.3.21 et 40.</ref> atque ipse omnibus divitiis direptis<ref>Divites erant fratresː in scutorum officina paterna 120 servi operam dabant et domi nec aurum nec argentum deerant (8-11 et 19).</ref> vix [[Megara]] fugere potuerit, frater vero ab Eratosthene in via adprehensus [[Cicuta|cicutam]]<ref>Conium maculatum L.</ref> bibere coactus et iusto funere privatus sit. Secunda parte res ab Eratosthene gestas recenset qui respondebat collegarum metu ita agere coactum esse nec Polemarchum sua manu necasse. Lysias ipse fateri debet e trigintaviris minime nocentem fortasse fuisse Eratosthenem<ref>Ibidem 89ː ''καίτοι λέγουσιν ὡς Ἐρατοσθένει ἐλάχιστα τῶν τριάκοντα κακὰ εἴργασται''.</ref>; statim addebat e ceteris hominibus sane nocentissimum<ref>Ibidemː ''τῶν ἄλλων ῾Ελλήνων πλεῖστα εἰς ὑμᾶς ἐξημάρτηκεν''.</ref>. Itaque eum ostendit iam quadringentivirum tempore anno [[411 a.C.n.]] [[Oligarchia|oligarchiae]] et rebus novis faventem atque postea omnium trigintavirum consiliorum participem. Et trigintavirum scelera memorat. Deinde in [[Theramenes|Theramenem]] invehitur qui et ipse unus e trigintaviris iussu [[Critias (tyrannus Atheniensis)|Critiae]] occisus erat quia eius sceleribus adversabatur. Etenim Eratosthenes Theramenis amicus fueratː quocirca moderatorum hominum indulgentia fruebatur. Lysias ostendit quomodo Theramenes semper utilitati suae, numquam publicae consuluisset. Relatio Lysiae multis historicis iniqua visa est. Ita ex privata causa Lysias convicium politicum effecerat, pro democratia et contra praeteritarum iniuriarum oblivionem. Nescimus iudicii eventum. Vulgo dubium videtur ne Eratosthenes damnatus sit quia in exhausta civitate concordia et reconciliatio necessariae erant. Fuerunt etiam qui negarent orationem umquam pronuntiatam fuisse quia Lysias civis non erat<ref>Sed per ''Vitam'' falsi Plutarchi comperimus Thrasybulo instigante Lysiam civitate a populo donatum esse antequam hoc decretum rescinderetur.</ref>. Ex illa oratione Lysiae ingenium adeo eluxit ut postea [[Logographus (ius)|logographi]] munere fungeretur atque iudiciarias orationes litigantibus pretio scriberet. == Notae == <references/> == Commentarii == * Lysias, ''Discours I, XII, XXIV, XXXII, introduction, traduction et commentaire de Pierre Chiron'', Lutetiae, [[Les Belles Lettres]] «Commentario », 2015 [https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1856_t15_0277_0000_1 Recensio critica] == Plura legere si cupis == *A. Andrewes, "[https://www.jstor.org/stable/20180230 Lysias and the Theramenes Papyrus]", ''Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik'', 1970ː 35-38 *Cinzia Bearzot, ''Lisia e la tradizione su Teramene : commento storico alle orazioni XII e XIII del corpus lysiacum'', Mediolani, 1997 [https://books.google.fr/books?id=T6r6xXtUotQC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] *Gaspare Campagna, ''Lisia Contro Eratostene e la restaurazione democratica ateniese'', Augustae Taurinorum, 1952 *Alphonsus Hecker, ''[https://books.google.fr/books?id=21gPAAAAQAAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false De oratione in Eratosthenem trigintavirum Lysiae falso tributa]'', Lugduni Batavorum, 1848. Hodie vero pauci de Lysiae paternitate dubitant. *Jacob Howland, "[https://www.jstor.org/stable/1562196 Plato's Reply to Lysias: Republic 1 and 2 and Against Eratosthenes]", ''The American Journal of Philology'', 2004ː 179-208 *Thomas C. Loening, "[https://www.jstor.org/stable/4476214 The Autobiographical Speeches of Lysias and the Biographical Tradition]", ''Hermes'', 1981ː 280-294 *Thomas M. Murphy, "[https://www.jstor.org/stable/294951 The Vilification of Eratosthenes and Theramenes in Lysias 12]", ''The American Journal of Philology,'' 1989ː 40-49 *Angelos Kapellos, "[https://www.ledonline.it/index.php/Erga-Logoi/article/view/1468 Lysias interrogating Eratosthenes on the murder of Polemarchus (Lys. 12.26)]", Erga-Logoi, 2018ː 51-64. == Nexus externi == *[https://el.wikisource.org/wiki/%CE%9A%CE%B1%CF%84%CE%AC_%CE%95%CF%81%CE%B1%CF%84%CE%BF%CF%83%CE%B8%CE%AD%CE%BD%CE%BF%CF%85%CF%82 Textus apud Vicifontem Graecum] *[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3atext%3a1999.01.0153%3aspeech%3d12 Textus apud Perseum] *[https://remacle.org/bloodwolf/orateurs/lysias/eratosthene1.htm Textus cum versione Francogallica apud Remacle] [[Categoria:Litterae Graecae antiquae]] [[Categoria:Orationes]] [[Categoria:Scripta 403 a.C.n.]] 7nq1kok0ddtilidj282dhev2sc3bqb0 Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus 10 307892 3975519 3785118 2026-07-29T12:23:52Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Formula:Numerus articulatus]] ad [[Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus]] sine redirectione: Novum mechanema excogitavi, sed vetus formula est adhuc notabilis, idcirco in “thesaurum” pono 3785118 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if:{{{1|}}}|{{numerus articulatus/normatrum|{{#invoke:string|match|s={{{1}}}|pattern=^%s*(%D+)%s*|plain=false|nomatch=}}|{{#invoke:string|replace|source={{{1}}}|pattern=^%D+|replace=|count=1|plain=false}}}}}}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> l5lyosfzuxs7d6f4escicbln9lkrccf 3975563 3975519 2026-07-29T13:36:01Z Grufo 64423 Formulam pro tabulario paravi 3975563 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if:{{{1|}}}|{{Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/normatrum|{{#invoke:string|match|s={{{1}}}|pattern=^%s*(%D+)%s*|plain=false|nomatch=}}|{{#invoke:string|replace|source={{{1}}}|pattern=^%D+|replace=|count=1|plain=false}}}}}}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> 8e1gknljg2i8xo0slo0ckbbvhl9609t Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/divertrum 10 307893 3975526 3785095 2026-07-29T12:23:53Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Formula:Numerus articulatus/divertrum]] ad [[Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/divertrum]] sine redirectione: Novum mechanema excogitavi, sed vetus formula est adhuc notabilis, idcirco in “thesaurum” pono 3785095 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#ifeq:{{{2}}}|1 |{{{1}}} |{{#ifeq:{{{2}}}{{{3}}}|55 |{{{1}}} |{{#ifexpr:{{{4}}} < {{{2}}} |{{numerus articulatus/articulatrum|{{{1}}}|{{{2}}}||{{{5}}}|}} |{{#ifexpr:{{{3}}} > {{{2}}} + 1 |{{numerus articulatus/articulatrum|{{#invoke:string|sub|s=/{{{1}}}|i=2|j={{{2}}}}}|{{{2}}}|{{#invoke:string|sub|s=/{{{1}}}|i={{#expr:{{{2}}} + 2}}|j={{{3}}}}}|{{{5}}}|{{#invoke:string|sub|{{{1}}} |{{{3}}}}}}} |{{numerus articulatus/articulatrum|{{#invoke:string|sub|s=/{{{1}}}|i=2|j={{{2}}}}}|{{{2}}}||{{{5}}}|{{#invoke:string|sub|s={{{1}}}|i={{{2}}}}}}} }} }} }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> k7cyd8w6vztd3ye3tqyyxwgcrz1rzbm 3975561 3975526 2026-07-29T13:35:17Z Grufo 64423 Formulam pro tabulario paravi 3975561 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#ifeq:{{{2}}}|1 |{{{1}}} |{{#ifeq:{{{2}}}{{{3}}}|55 |{{{1}}} |{{#ifexpr:{{{4}}} < {{{2}}} |{{Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/articulatrum|{{{1}}}|{{{2}}}||{{{5}}}|}} |{{#ifexpr:{{{3}}} > {{{2}}} + 1 |{{Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/articulatrum|{{#invoke:string|sub|s=/{{{1}}}|i=2|j={{{2}}}}}|{{{2}}}|{{#invoke:string|sub|s=/{{{1}}}|i={{#expr:{{{2}}} + 2}}|j={{{3}}}}}|{{{5}}}|{{#invoke:string|sub|{{{1}}} |{{{3}}}}}}} |{{Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/articulatrum|{{#invoke:string|sub|s=/{{{1}}}|i=2|j={{{2}}}}}|{{{2}}}||{{{5}}}|{{#invoke:string|sub|s={{{1}}}|i={{{2}}}}}}} }} }} }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> bm58oqj275q3q526ed8kyezslxnvgx7 Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/articulatrum 10 307894 3975520 3785097 2026-07-29T12:23:52Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Formula:Numerus articulatus/articulatrum]] ad [[Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/articulatrum]] sine redirectione: Novum mechanema excogitavi, sed vetus formula est adhuc notabilis, idcirco in “thesaurum” pono 3785097 wikitext text/x-wiki <includeonly><templatestyles src="Formula:Numerus articulatus/styles.css" /><data class="articulatio" value="{{#switch:{{{4}}}|−|-=-}}{{{1}}}{{#if:{{{3|}}}|.{{{3}}}}}"><span class="signum">{{#ifeq:{{{4}}}|-|−|{{{4}}}}}</span>{{#switch:{{#expr:({{{2}}} + 2) mod 3}} |1=<span>{{#invoke:string|pos|target={{{1}}}|pos=1}}</span>{{#invoke:string|replace|source={{#invoke:string|sublength|s={{{1}}}|i=1}}|pattern=%d%d%d|replace=<span>%1</span>|plain=false}} |2=<span>{{#invoke:string|sublength|s={{{1}}}|i=0|len=2}}</span>{{#invoke:string|replace|source={{#invoke:string|sublength|s={{{1}}}|i=2}}|pattern=%d%d%d|replace=<span>%1</span>|plain=false}} |#default={{#invoke:string|replace|source={{{1}}}|pattern=%d%d%d|replace=<span>%1</span>|plain=false}} }}{{#if:{{{3|}}}|<span class="separatrum">.</span>{{#invoke:string|replace|source={{#invoke:string|replace|source={{{3}}}|pattern=%d%d%d|replace=<span>%1</span>|plain=false}}|pattern=%d%d?%d?$|replace=<span>%1</span>|count=1|plain=false}}}}</data>{{{5}}}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> 8pea7kmpijqege7ot9tgwo30yfyi1a3 3975562 3975520 2026-07-29T13:35:38Z Grufo 64423 Formulam pro tabulario paravi 3975562 wikitext text/x-wiki <includeonly><templatestyles src="Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/styles.css" /><data class="articulatio" value="{{#switch:{{{4}}}|−|-=-}}{{{1}}}{{#if:{{{3|}}}|.{{{3}}}}}"><span class="signum">{{#ifeq:{{{4}}}|-|−|{{{4}}}}}</span>{{#switch:{{#expr:({{{2}}} + 2) mod 3}} |1=<span>{{#invoke:string|pos|target={{{1}}}|pos=1}}</span>{{#invoke:string|replace|source={{#invoke:string|sublength|s={{{1}}}|i=1}}|pattern=%d%d%d|replace=<span>%1</span>|plain=false}} |2=<span>{{#invoke:string|sublength|s={{{1}}}|i=0|len=2}}</span>{{#invoke:string|replace|source={{#invoke:string|sublength|s={{{1}}}|i=2}}|pattern=%d%d%d|replace=<span>%1</span>|plain=false}} |#default={{#invoke:string|replace|source={{{1}}}|pattern=%d%d%d|replace=<span>%1</span>|plain=false}} }}{{#if:{{{3|}}}|<span class="separatrum">.</span>{{#invoke:string|replace|source={{#invoke:string|replace|source={{{3}}}|pattern=%d%d%d|replace=<span>%1</span>|plain=false}}|pattern=%d%d?%d?$|replace=<span>%1</span>|count=1|plain=false}}}}</data>{{{5}}}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> k4o8p62hv6lnnsf2bbzy2ajp36w6o81 Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/styles.css 10 307895 3975531 3782759 2026-07-29T12:23:53Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Formula:Numerus articulatus/styles.css]] ad [[Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/styles.css]] sine redirectione: Novum mechanema excogitavi, sed vetus formula est adhuc notabilis, idcirco in “thesaurum” pono 3782759 sanitized-css text/css data.articulatio > span { margin: auto 0 auto .2em; } data.articulatio > span:first-child, data.articulatio > span.separatrum, data.articulatio > span.signum + span, data.articulatio > span.separatrum + span { margin: auto 0; } ela8gc81uh9pixtm4j2sv3bkarss3dz Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/doc 10 307896 3975528 3953181 2026-07-29T12:23:53Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Formula:Numerus articulatus/doc]] ad [[Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/doc]] sine redirectione: Novum mechanema excogitavi, sed vetus formula est adhuc notabilis, idcirco in “thesaurum” pono 3953181 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula numquam substituenda|...}} {{Utitur TemplateStyles|Formula:Numerus articulatus/styles.css}} {{Compendium formulae|Num}} Utere hac formula ut numerum cum separatione milliaria [[cifra]]rum scribas. == De usu == * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|14385832264381}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|14385832264381}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|2332142.13245678}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|2332142.13245678}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|-234382184329.3232493439}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|-234382184329.3232493439}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|- 234398412302412}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|- 234398412302412}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|− 32512}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|− 32512}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|+104382191}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|+104382191}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|1932}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|1932}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|1932.5}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|1932.5}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|300 000 000}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|300 000 000}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|30 000 0000}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|30 000 0000}} == Differentiae cum aliis formulis == Scribere <syntaxhighlight lang="wikitext">{{num|1234567890.12345}}</syntaxhighlight> est aliqua simile scribendi <syntaxhighlight lang="wikitext">{{formatnum:1234567890.12345}}</syntaxhighlight> Attamen sunt differentiae: * Haec formula spatio subtiliori favet * Per hanc formulam codex HTML <syntaxhighlight lang="html" inline><data val="1234567890.12345">...</data></syntaxhighlight> numerum circumdat * Spatium hac formula additum non est character <code>U+0020 SPACE</code> (<syntaxhighlight lang="html" inline>&#32;</syntaxhighlight>), sed est tantummodo effectus graphicus per CSS actus * Character <code>U+002D HYPHEN-MINUS</code> (<syntaxhighlight lang="html" inline>-</syntaxhighlight>) in characterem <code>U+2212 MINUS SIGN</code> (<syntaxhighlight lang="html" inline>&minus;</syntaxhighlight>) vertetur {{Nota bene}} Haec formula maiorem computationem quam iussum &#123;&#123;[[:mw:Help:Magic words#formatnum|formatnum]]&#125;&#125; requirit; si sunt in singula pagina plus quam 100 transclusiones suademus ut iussu &#123;&#123;[[:mw:Help:Magic words#formatnum|formatnum]]&#125;&#125; utaris. == Subformulae == Hae sunt [[Auxilium:Formulae machinariae|subformulae machinariae]] huius formulae secundum ordinem invocationis numeratae. # {{Fn|Numerus articulatus/normatrum}} # {{Fn|Numerus articulatus/compositrum}} # {{Fn|Numerus articulatus/designatio}} # {{Fn|Numerus articulatus/divertrum}} # {{Fn|Numerus articulatus/articulatrum}} == Aliae subpaginae == * [[Formula:Numerus articulatus/styles.css|./styles.css]] == Synonyma == * {{Fn|Num}} == Vide quoque == * {{Fn|Unitas}} * {{Fn|Numerus decimalis periodicus}} * {{Fn|Numerus ordinalis}} * {{Fn|Numerus Romanus}} * {{Fn|Numerus ad fractionem versus}} * [[:Categoria:Formulae typographicae]] <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae mathematicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae physicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae data machinaria in vicitextu praebentes|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae numerales|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> agszpl49azkkrdgdcz6s4vc3ty1c6qu 3975556 3975528 2026-07-29T13:33:04Z Grufo 64423 Formulam pro tabulario paravi 3975556 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula numquam substituenda|...}} {{Lua|Modulus:String}} {{Utitur TemplateStyles|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/styles.css}} {{Compendium formulae|Num}} Utere hac formula ut numerum cum separatione milliaria [[cifra]]rum scribas. == De usu == * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|14385832264381}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus|14385832264381}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|2332142.13245678}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus|2332142.13245678}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|-234382184329.3232493439}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus|-234382184329.3232493439}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|- 234398412302412}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus|- 234398412302412}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|− 32512}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus|− 32512}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|+104382191}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus|+104382191}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|1932}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus|1932}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|1932.5}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus|1932.5}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|300 000 000}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus|300 000 000}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|30 000 0000}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus|30 000 0000}} == Differentiae cum aliis formulis == Scribere <syntaxhighlight lang="wikitext">{{num|1234567890.12345}}</syntaxhighlight> est aliqua simile scribendi <syntaxhighlight lang="wikitext">{{formatnum:1234567890.12345}}</syntaxhighlight> Attamen sunt differentiae: * Haec formula spatio subtiliori favet * Per hanc formulam codex HTML <syntaxhighlight lang="html" inline><data val="1234567890.12345">...</data></syntaxhighlight> numerum circumdat * Spatium hac formula additum non est character <code>U+0020 SPACE</code> (<syntaxhighlight lang="html" inline>&#32;</syntaxhighlight>), sed est tantummodo effectus graphicus per CSS actus * Character <code>U+002D HYPHEN-MINUS</code> (<syntaxhighlight lang="html" inline>-</syntaxhighlight>) in characterem <code>U+2212 MINUS SIGN</code> (<syntaxhighlight lang="html" inline>&minus;</syntaxhighlight>) vertetur {{Nota bene}} Haec formula maiorem computationem quam iussum &#123;&#123;[[:mw:Help:Magic words#formatnum|formatnum]]&#125;&#125; requirit; si sunt in singula pagina plus quam 100 transclusiones suademus ut iussu &#123;&#123;[[:mw:Help:Magic words#formatnum|formatnum]]&#125;&#125; utaris. == Subformulae == Hae sunt [[Auxilium:Formulae machinariae|subformulae machinariae]] huius formulae secundum ordinem invocationis numeratae. # {{Relfn|Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/normatrum}} # {{Relfn|Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/compositrum}} # {{Relfn|Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/designatio}} # {{Relfn|Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/divertrum}} # {{Relfn|Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/articulatrum}} == Aliae subpaginae == * {{Rel|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/styles.css}} == Synonyma == * {{Fn|Num}} == Ulteriora si cupis == * {{Fn|Unitas}} * {{Fn|Numerus decimalis periodicus}} * {{Fn|Numerus ordinalis}} * {{Fn|Numerus Romanus}} * {{Fn|Numerus ad fractionem versus}} * [[:Categoria:Formulae typographicae]] <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> <!-- [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae mathematicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae physicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae data machinaria in vicitextu praebentes|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae numerales|{{PAGENAME}}]] --> }}</includeonly> 6vo4zl126fpnqt9lh55drzkgjh8g3dq 3975557 3975556 2026-07-29T13:33:36Z Grufo 64423 /* Subformulae */ 3975557 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula numquam substituenda|...}} {{Lua|Modulus:String}} {{Utitur TemplateStyles|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/styles.css}} {{Compendium formulae|Num}} Utere hac formula ut numerum cum separatione milliaria [[cifra]]rum scribas. == De usu == * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|14385832264381}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus|14385832264381}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|2332142.13245678}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus|2332142.13245678}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|-234382184329.3232493439}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus|-234382184329.3232493439}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|- 234398412302412}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus|- 234398412302412}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|− 32512}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus|− 32512}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|+104382191}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus|+104382191}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|1932}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus|1932}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|1932.5}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus|1932.5}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|300 000 000}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus|300 000 000}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|30 000 0000}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus|30 000 0000}} == Differentiae cum aliis formulis == Scribere <syntaxhighlight lang="wikitext">{{num|1234567890.12345}}</syntaxhighlight> est aliqua simile scribendi <syntaxhighlight lang="wikitext">{{formatnum:1234567890.12345}}</syntaxhighlight> Attamen sunt differentiae: * Haec formula spatio subtiliori favet * Per hanc formulam codex HTML <syntaxhighlight lang="html" inline><data val="1234567890.12345">...</data></syntaxhighlight> numerum circumdat * Spatium hac formula additum non est character <code>U+0020 SPACE</code> (<syntaxhighlight lang="html" inline>&#32;</syntaxhighlight>), sed est tantummodo effectus graphicus per CSS actus * Character <code>U+002D HYPHEN-MINUS</code> (<syntaxhighlight lang="html" inline>-</syntaxhighlight>) in characterem <code>U+2212 MINUS SIGN</code> (<syntaxhighlight lang="html" inline>&minus;</syntaxhighlight>) vertetur {{Nota bene}} Haec formula maiorem computationem quam iussum &#123;&#123;[[:mw:Help:Magic words#formatnum|formatnum]]&#125;&#125; requirit; si sunt in singula pagina plus quam 100 transclusiones suademus ut iussu &#123;&#123;[[:mw:Help:Magic words#formatnum|formatnum]]&#125;&#125; utaris. == Subformulae == Hae sunt [[Auxilium:Formulae machinariae|subformulae machinariae]] huius formulae secundum ordinem invocationis numeratae. # {{Relfn|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/normatrum}} # {{Relfn|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/compositrum}} # {{Relfn|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/designatio}} # {{Relfn|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/divertrum}} # {{Relfn|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/articulatrum}} == Aliae subpaginae == * {{Rel|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/styles.css}} == Synonyma == * {{Fn|Num}} == Ulteriora si cupis == * {{Fn|Unitas}} * {{Fn|Numerus decimalis periodicus}} * {{Fn|Numerus ordinalis}} * {{Fn|Numerus Romanus}} * {{Fn|Numerus ad fractionem versus}} * [[:Categoria:Formulae typographicae]] <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> <!-- [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae mathematicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae physicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae data machinaria in vicitextu praebentes|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae numerales|{{PAGENAME}}]] --> }}</includeonly> n6alr3f6sfdmh1rztlfl4blh7s1spci Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/divertrum/doc 10 307897 3975527 3953179 2026-07-29T12:23:53Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Formula:Numerus articulatus/divertrum/doc]] ad [[Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/divertrum/doc]] sine redirectione: Novum mechanema excogitavi, sed vetus formula est adhuc notabilis, idcirco in “thesaurum” pono 3953179 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula machinaria}} == De formula adhibenda == <templatedata>{ "description": "Haec est subformula auxiliaris qua aliae formulae utuntur, humanis non est directe invocanda.", "params": { "1": { "label": "Series", "description": "Series characterum post signum", "example": "12345.6789abc", "type": "string", "required": true }, "2": { "label": "Terminus", "description": "Positio primi characteris haud numerici (1 si cuncta series non est numerica)", "example": "6", "type": "number", "required": true }, "3": { "label": "Terminus", "description": "Positio primi characteris qui nec punctum neque numerus est (1 si cuncta series non est numerica neque puncta habet)", "example": "11", "type": "number", "required": true }, "4": { "label": "Longitudo", "description": "Longitudo seriei characterum (0 si series nullum characterem habet)", "example": "13", "type": "number", "required": true }, "5": { "label": "Signum", "description": "Signum vel aliud prefixum", "example": "+", "type": "string", "required": true } } }</templatedata> == Subformulae huius formulae == Hae sunt [[Auxilium:Formulae machinariae|subformulae machinariae]] huius formulae secundum ordinem invocationis numeratae. # {{Fn|Numerus articulatus/normatrum}} # {{Fn|Numerus articulatus/compositrum}} # {{Fn|Numerus articulatus/designatio}} # {{Fn|Numerus articulatus/divertrum}} # {{Fn|Numerus articulatus/articulatrum}} == Formula principalis == * {{Fn|Numerus articulatus}} l6xk7ki66oyvjqdh21kq3hbln4vhknt 3975567 3975527 2026-07-29T13:37:43Z Grufo 64423 Documentationem pro tabulario paravi 3975567 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula machinaria}} == De formula adhibenda == <templatedata>{ "description": "Haec est subformula auxiliaris qua aliae formulae utuntur, humanis non est directe invocanda.", "params": { "1": { "label": "Series", "description": "Series characterum post signum", "example": "12345.6789abc", "type": "string", "required": true }, "2": { "label": "Terminus", "description": "Positio primi characteris haud numerici (1 si cuncta series non est numerica)", "example": "6", "type": "number", "required": true }, "3": { "label": "Terminus", "description": "Positio primi characteris qui nec punctum neque numerus est (1 si cuncta series non est numerica neque puncta habet)", "example": "11", "type": "number", "required": true }, "4": { "label": "Longitudo", "description": "Longitudo seriei characterum (0 si series nullum characterem habet)", "example": "13", "type": "number", "required": true }, "5": { "label": "Signum", "description": "Signum vel aliud prefixum", "example": "+", "type": "string", "required": true } } }</templatedata> == Subformulae huius formulae == Hae sunt [[Auxilium:Formulae machinariae|subformulae machinariae]] huius formulae secundum ordinem invocationis numeratae. # {{Relfn|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/normatrum}} # {{Relfn|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/compositrum}} # {{Relfn|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/designatio}} # {{Relfn|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/divertrum}} # {{Relfn|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/articulatrum}} == Formula principalis == * {{Fn|Numerus articulatus}} pdxfwis7x1sx2jy83crucm0d9kmuwqn Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/articulatrum/doc 10 307898 3975521 3953180 2026-07-29T12:23:52Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Formula:Numerus articulatus/articulatrum/doc]] ad [[Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/articulatrum/doc]] sine redirectione: Novum mechanema excogitavi, sed vetus formula est adhuc notabilis, idcirco in “thesaurum” pono 3953180 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula machinaria}} == De formula adhibenda == <templatedata>{ "description": "Haec est subformula auxiliaris qua aliae formulae utuntur, humanis non est directe invocanda.", "params": { "1": { "label": "Numerus", "description": "Pars integra articulanda", "example": "12345", "type": "number", "required": true }, "2": { "label": "Longitudo partis integrae", "description": "Numerus cifrarum auctus partis integrae (2 si pars integra unam cifram tantum habet)", "example": "10", "type": "number", "required": true }, "3": { "label": "Pars decimalis", "description": "Pars decimalis (si datur)", "example": "6789", "type": "number", "required": true }, "4": { "label": "Signum", "description": "Signum vel aliud prefixum", "example": "+", "type": "string", "required": true }, "5": { "label": "Suffixum", "description": "Aliud suffixum", "example": "abc", "type": "string", "required": true } } }</templatedata> == Subformulae huius formulae == Hae sunt [[Auxilium:Formulae machinariae|subformulae machinariae]] huius formulae secundum ordinem invocationis numeratae. # {{Fn|Numerus articulatus/normatrum}} # {{Fn|Numerus articulatus/compositrum}} # {{Fn|Numerus articulatus/designatio}} # {{Fn|Numerus articulatus/divertrum}} # {{Fn|Numerus articulatus/articulatrum}} == Formula principalis == * {{Fn|Numerus articulatus}} mx9shxovqup9fxwo33ys9cvefqcp8rm 3975568 3975521 2026-07-29T13:38:00Z Grufo 64423 Formulam pro tabulario paravi 3975568 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula machinaria}} == De formula adhibenda == <templatedata>{ "description": "Haec est subformula auxiliaris qua aliae formulae utuntur, humanis non est directe invocanda.", "params": { "1": { "label": "Numerus", "description": "Pars integra articulanda", "example": "12345", "type": "number", "required": true }, "2": { "label": "Longitudo partis integrae", "description": "Numerus cifrarum auctus partis integrae (2 si pars integra unam cifram tantum habet)", "example": "10", "type": "number", "required": true }, "3": { "label": "Pars decimalis", "description": "Pars decimalis (si datur)", "example": "6789", "type": "number", "required": true }, "4": { "label": "Signum", "description": "Signum vel aliud prefixum", "example": "+", "type": "string", "required": true }, "5": { "label": "Suffixum", "description": "Aliud suffixum", "example": "abc", "type": "string", "required": true } } }</templatedata> == Subformulae huius formulae == Hae sunt [[Auxilium:Formulae machinariae|subformulae machinariae]] huius formulae secundum ordinem invocationis numeratae. # {{Relfn|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/normatrum}} # {{Relfn|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/compositrum}} # {{Relfn|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/designatio}} # {{Relfn|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/divertrum}} # {{Relfn|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/articulatrum}} == Formula principalis == * {{Fn|Numerus articulatus}} sn3dpu7ka2g96rsmkrs3bluwdee9z7g Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/designatio 10 307900 3975524 3785098 2026-07-29T12:23:52Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Formula:Numerus articulatus/designatio]] ad [[Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/designatio]] sine redirectione: Novum mechanema excogitavi, sed vetus formula est adhuc notabilis, idcirco in “thesaurum” pono 3785098 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if:{{{2}}} |{{numerus articulatus/divertrum|{{{2}}}|{{#invoke:string|find|source={{{2}}}/|target=%D|plain=false}}|{{#invoke:string|find|source={{{2}}}/|target=[^%d%.]|plain=false}}|{{#invoke:string|len|s={{{2}}}}}|{{{1}}}}} |{{{1}}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> pvv2tngirl3movfi7dqw8l0zo7iw4od 3975560 3975524 2026-07-29T13:34:48Z Grufo 64423 Formulam pro tabulario paravi 3975560 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if:{{{2}}} |{{Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/divertrum|{{{2}}}|{{#invoke:string|find|source={{{2}}}/|target=%D|plain=false}}|{{#invoke:string|find|source={{{2}}}/|target=[^%d%.]|plain=false}}|{{#invoke:string|len|s={{{2}}}}}|{{{1}}}}} |{{{1}}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> d8kph2b6nuhoz80mwlr90ipb0sychhm Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/designatio/doc 10 307902 3975525 3953178 2026-07-29T12:23:53Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Formula:Numerus articulatus/designatio/doc]] ad [[Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/designatio/doc]] sine redirectione: Novum mechanema excogitavi, sed vetus formula est adhuc notabilis, idcirco in “thesaurum” pono 3953178 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula machinaria}} == De formula adhibenda == <templatedata>{ "description": "Haec est subformula auxiliaris qua aliae formulae utuntur, humanis non est directe invocanda.", "params": { "1": { "label": "Signum", "description": "Signum vel aliud prefixum", "example": "+", "type": "string", "required": true }, "2": { "label": "Series", "description": "Series characterum post signum", "example": "12345.6789abc", "type": "string", "required": true } } }</templatedata> == Subformulae huius formulae == Hae sunt [[Auxilium:Formulae machinariae|subformulae machinariae]] huius formulae secundum ordinem invocationis numeratae. # {{Fn|Numerus articulatus/normatrum}} # {{Fn|Numerus articulatus/compositrum}} # {{Fn|Numerus articulatus/designatio}} # {{Fn|Numerus articulatus/divertrum}} # {{Fn|Numerus articulatus/articulatrum}} == Formula principalis == * {{Fn|Numerus articulatus}} 0tqn6pq324kdfjlntlt3gau8k4b2za0 3975566 3975525 2026-07-29T13:37:28Z Grufo 64423 Documentationem pro tabulario paravi 3975566 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula machinaria}} == De formula adhibenda == <templatedata>{ "description": "Haec est subformula auxiliaris qua aliae formulae utuntur, humanis non est directe invocanda.", "params": { "1": { "label": "Signum", "description": "Signum vel aliud prefixum", "example": "+", "type": "string", "required": true }, "2": { "label": "Series", "description": "Series characterum post signum", "example": "12345.6789abc", "type": "string", "required": true } } }</templatedata> == Subformulae huius formulae == Hae sunt [[Auxilium:Formulae machinariae|subformulae machinariae]] huius formulae secundum ordinem invocationis numeratae. # {{Relfn|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/normatrum}} # {{Relfn|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/compositrum}} # {{Relfn|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/designatio}} # {{Relfn|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/divertrum}} # {{Relfn|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/articulatrum}} == Formula principalis == * {{Fn|Numerus articulatus}} p3y9l0cx3uu7d6kxpfxj5ryquk5z3uo Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/normatrum 10 308482 3975529 3785093 2026-07-29T12:23:53Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Formula:Numerus articulatus/normatrum]] ad [[Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/normatrum]] sine redirectione: Novum mechanema excogitavi, sed vetus formula est adhuc notabilis, idcirco in “thesaurum” pono 3785093 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{numerus articulatus/compositrum|{{{1}}}|{{{2}}}|{{#invoke:string|find|source={{{2}}}/|target=%s?[^%d%s]|start={{#invoke:string|find|source=/{{{2}}}|target=.|plain=true}}|plain=false}}}}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> ra6ohm35jylqdk6krx33hyv0rezguyr 3975558 3975529 2026-07-29T13:34:00Z Grufo 64423 Formulam pro tabulario paravi 3975558 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/compositrum|{{{1}}}|{{{2}}}|{{#invoke:string|find|source={{{2}}}/|target=%s?[^%d%s]|start={{#invoke:string|find|source=/{{{2}}}|target=.|plain=true}}|plain=false}}}}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> ijv1g3531ep2piw8kpfrp9y1axl5k7y Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/compositrum 10 308483 3975522 3785094 2026-07-29T12:23:52Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Formula:Numerus articulatus/compositrum]] ad [[Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/compositrum]] sine redirectione: Novum mechanema excogitavi, sed vetus formula est adhuc notabilis, idcirco in “thesaurum” pono 3785094 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{numerus articulatus/designatio|{{{1}}}|2={{#invoke:string|replace|source={{#invoke:string|sublength|s={{{2}}}|i=0|len={{#expr:{{{3}}}-1}}}}|pattern=%s+|replace=|plain=false}}{{#invoke:string|sub|{{{2}}} |{{{3}}}}}}}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> l8in75v86o0grdoe0nw27acbuaz3mq7 3975559 3975522 2026-07-29T13:34:28Z Grufo 64423 Formulam pro tabulario paravi 3975559 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/designatio|{{{1}}}|2={{#invoke:string|replace|source={{#invoke:string|sublength|s={{{2}}}|i=0|len={{#expr:{{{3}}}-1}}}}|pattern=%s+|replace=|plain=false}}{{#invoke:string|sub|{{{2}}} |{{{3}}}}}}}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> op1cc31015vef3p9nxbi9gtoldxhu8x Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/normatrum/doc 10 308484 3975530 3953176 2026-07-29T12:23:53Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Formula:Numerus articulatus/normatrum/doc]] ad [[Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/normatrum/doc]] sine redirectione: Novum mechanema excogitavi, sed vetus formula est adhuc notabilis, idcirco in “thesaurum” pono 3953176 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula machinaria}} == De formula adhibenda == <templatedata>{ "description": "Haec est subformula auxiliaris qua aliae formulae utuntur, humanis non est directe invocanda.", "params": { "1": { "label": "Signum", "description": "Signum vel aliud prefixum", "example": "+", "type": "string", "required": true }, "2": { "label": "Series", "description": "Series characterum post signum", "example": "12345.6789abc", "type": "string", "required": true } } }</templatedata> == Subformulae huius formulae == Hae sunt [[Auxilium:Formulae machinariae|subformulae machinariae]] huius formulae secundum ordinem invocationis numeratae. # {{Fn|Numerus articulatus/normatrum}} # {{Fn|Numerus articulatus/compositrum}} # {{Fn|Numerus articulatus/designatio}} # {{Fn|Numerus articulatus/divertrum}} # {{Fn|Numerus articulatus/articulatrum}} == Formula principalis == * {{Fn|Numerus articulatus}} 0tqn6pq324kdfjlntlt3gau8k4b2za0 3975564 3975530 2026-07-29T13:36:53Z Grufo 64423 Documentationem pro tabulario paravi 3975564 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula machinaria}} == De formula adhibenda == <templatedata>{ "description": "Haec est subformula auxiliaris qua aliae formulae utuntur, humanis non est directe invocanda.", "params": { "1": { "label": "Signum", "description": "Signum vel aliud prefixum", "example": "+", "type": "string", "required": true }, "2": { "label": "Series", "description": "Series characterum post signum", "example": "12345.6789abc", "type": "string", "required": true } } }</templatedata> == Subformulae huius formulae == Hae sunt [[Auxilium:Formulae machinariae|subformulae machinariae]] huius formulae secundum ordinem invocationis numeratae. # {{Relfn|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/normatrum}} # {{Relfn|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/compositrum}} # {{Relfn|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/designatio}} # {{Relfn|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/divertrum}} # {{Relfn|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/articulatrum}} == Formula principalis == * {{Fn|Numerus articulatus}} p3y9l0cx3uu7d6kxpfxj5ryquk5z3uo Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/compositrum/doc 10 308485 3975523 3953177 2026-07-29T12:23:52Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Formula:Numerus articulatus/compositrum/doc]] ad [[Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/compositrum/doc]] sine redirectione: Novum mechanema excogitavi, sed vetus formula est adhuc notabilis, idcirco in “thesaurum” pono 3953177 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula machinaria}} == De formula adhibenda == <templatedata>{ "description": "Haec est subformula auxiliaris qua aliae formulae utuntur, humanis non est directe invocanda.", "params": { "1": { "label": "Signum", "description": "Signum vel aliud prefixum", "example": "+", "type": "string", "required": true }, "2": { "label": "Series", "description": "Series characterum post signum", "example": "12345.6789abc", "type": "string", "required": true }, "3": { "label": "Series", "description": "Positio primi characteris haud numerici", "example": "11", "type": "number", "required": true } } }</templatedata> == Subformulae huius formulae == Hae sunt [[Auxilium:Formulae machinariae|subformulae machinariae]] huius formulae secundum ordinem invocationis numeratae. # {{Fn|Numerus articulatus/normatrum}} # {{Fn|Numerus articulatus/compositrum}} # {{Fn|Numerus articulatus/designatio}} # {{Fn|Numerus articulatus/divertrum}} # {{Fn|Numerus articulatus/articulatrum}} == Formula principalis == * {{Fn|Numerus articulatus}} lr80vme3gxnjzpqife0gghrkzqqm604 3975565 3975523 2026-07-29T13:37:11Z Grufo 64423 Documentationem pro tabulario paravi 3975565 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula machinaria}} == De formula adhibenda == <templatedata>{ "description": "Haec est subformula auxiliaris qua aliae formulae utuntur, humanis non est directe invocanda.", "params": { "1": { "label": "Signum", "description": "Signum vel aliud prefixum", "example": "+", "type": "string", "required": true }, "2": { "label": "Series", "description": "Series characterum post signum", "example": "12345.6789abc", "type": "string", "required": true }, "3": { "label": "Series", "description": "Positio primi characteris haud numerici", "example": "11", "type": "number", "required": true } } }</templatedata> == Subformulae huius formulae == Hae sunt [[Auxilium:Formulae machinariae|subformulae machinariae]] huius formulae secundum ordinem invocationis numeratae. # {{Relfn|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/normatrum}} # {{Relfn|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/compositrum}} # {{Relfn|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/designatio}} # {{Relfn|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/divertrum}} # {{Relfn|Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/articulatrum}} == Formula principalis == * {{Fn|Numerus articulatus}} rsc7ko354m2qfl18fz02txycon9vgul Formula:Annales/tabulae/tabella rerum censarum 10 308792 3975541 3836132 2026-07-29T13:02:45Z Grufo 64423 3975541 wikitext text/x-wiki <includeonly><table class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;">{{safesubst:<noinclude />#if:{{{titulus|/}}}| <caption>{{{titulus|Census {{safesubst:<noinclude />#time:xg Y|{{{21|19700101000000}}}|la}}}}}</caption> }}<tr><th colspan="2">Census paginarum</th></tr> <tr><td>Paginae in spatio nominali principali</td><td>{{safesubst:<noinclude />formatnum:{{{2|0}}}}}</td></tr> <tr><td>[[Specialis:Paginae omnes|Paginae]]<br /><span style="font-size: .75em;">(Omnes paginae. Hic numerus includit paginas disputationum, redirectiones, etc.)</span></td><td>{{safesubst:<noinclude />formatnum:{{{1|0}}}}}</td></tr> <tr><td>[[Specialis:MediaStatistics|Fasciculi impositi]]</td><td>{{safesubst:<noinclude />formatnum:{{{3|0}}}}}</td></tr> <tr><th colspan="2">Census recensionum</td></tr> <tr><td>Recensiones paginarum factae ab initio Vicipaediae</td><td>{{safesubst:<noinclude />formatnum:{{{4|0}}}}}</td></tr> <tr><td>Recensiones per paginam</td><td>{{safesubst:<noinclude />#invoke:math|precision_format|{{{4|0}}}/{{{1|1}}}|2}}</td></tr> <tr><th colspan="2">Census usorum</td></tr> <tr><td>Usores relati ([[Specialis:Usores|index rationum]])</td><td>{{safesubst:<noinclude />formatnum:{{{5|0}}}}}</td></tr> <tr><td>Usores activi ([[Specialis:ActiveUsers|index rationum]])</td><td>{{safesubst:<noinclude />formatnum:{{{6|0}}}}}</td></tr> <tr><td>[[Project:{{MediaWiki:group-bot}}|{{MediaWiki:group-bot}}]] ([[Special:Listusers/bot|index rationum]])</td><td>{{safesubst:<noinclude />formatnum:{{{7|0}}}}}</td></tr> <tr><td>[[Vicipaedia:Magistratus|Magistratus]] ([[Specialis:Usores|index rationum]])</td><td>{{safesubst:<noinclude />formatnum:{{{8|0}}}}}</td></tr> <tr><td>[[Project:{{MediaWiki:group-interface-admin}}|{{MediaWiki:group-interface-admin}}]] ([[Special:Listusers/interface-admin|index rationum]])</td><td>{{safesubst:<noinclude />formatnum:{{{9|0}}}}}</td></tr> <tr><td>[[Project:{{MediaWiki:group-bureaucrat}}|{{MediaWiki:group-bureaucrat}}]] ([[Special:Listusers/bureaucrat|index rationum]])</td><td>{{safesubst:<noinclude />formatnum:{{{10|0}}}}}</td></tr> <tr><td>[[Project:{{MediaWiki:group-suppress}}|{{MediaWiki:group-suppress}}]] ([[Special:Listusers/suppress|index rationum]])</td><td>{{safesubst:<noinclude />formatnum:{{{11|0}}}}}</td></tr> <tr><td>[[Project:{{MediaWiki:group-steward}}|{{MediaWiki:group-steward}}]] ([[Special:Listusers/steward|index rationum]])</td><td>{{safesubst:<noinclude />formatnum:{{{12|0}}}}}</td></tr> <tr><td>[[Project:{{MediaWiki:group-accountcreator}}|{{MediaWiki:group-accountcreator}}]] ([[Special:Listusers/accountcreator|index rationum]])</td><td>{{safesubst:<noinclude />formatnum:{{{13|0}}}}}</td></tr> <tr><td>[[Project:{{MediaWiki:group-import}}|{{MediaWiki:group-import}}]] ([[Special:Listusers/import|index rationum]])</td><td>{{safesubst:<noinclude />formatnum:{{{14|0}}}}}</td></tr> <tr><td>[[Project:{{MediaWiki:group-transwiki}}|{{MediaWiki:group-transwiki}}]] ([[Special:Listusers/transwiki|index rationum]])</td><td>{{safesubst:<noinclude />formatnum:{{{15|0}}}}}</td></tr> <tr><td>[[Project:{{MediaWiki:group-ipblock-exempt}}|{{MediaWiki:group-ipblock-exempt}}]] ([[Special:Listusers/ipblock-exempt|index rationum]])</td><td>{{safesubst:<noinclude />formatnum:{{{16|0}}}}}</td></tr> <tr><td>[[Project:{{MediaWiki:group-checkuser}}|{{MediaWiki:group-checkuser}}]] ([[Special:Listusers/checkuser|index rationum]])</td><td>{{safesubst:<noinclude />formatnum:{{{17|0}}}}}</td></tr> <tr><td>[[Project:{{MediaWiki:group-push-subscription-manager}}|{{MediaWiki:group-push-subscription-manager}}]] ([[Special:Listusers/push-subscription-manager|index rationum]])</td><td>{{safesubst:<noinclude />formatnum:{{{18|0}}}}}</td></tr> <tr><td>[[Project:{{MediaWiki:group-no-ipinfo}}|{{MediaWiki:group-no-ipinfo}}]] ([[Special:Listusers/no-ipinfo|index rationum]])</td><td>{{safesubst:<noinclude />formatnum:{{{19|0}}}}}</td></tr> <tr><td>[[Project:{{MediaWiki:group-confirmed}}|{{MediaWiki:group-confirmed}}]] ([[Special:Listusers/confirmed|index rationum]])</td><td>{{safesubst:<noinclude />formatnum:{{{20|0}}}}}</td></tr> <tr><th colspan="2">Census huius censūs</td></tr> <tr><td>Dies et hora censūs</td><td>{{safesubst:<noinclude />#time:[[j xg]] [[Y]], H:i:s|{{{21|19700101000000}}}|la}}</td></tr> </table></includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta= {{Formula machinaria}} == Prospectus tabellae ostentae == {{Annales/hic et nunc}} }}</noinclude> 3y075lru7g2uduwkxzp2z8umg9rcmg7 Modulus:Translitteratio 828 309137 3975616 3975457 2026-07-29T17:05:46Z Grufo 64423 Mendam correxi 3975616 Scribunto text/plain require[[strict]] local ifacies = {} ifacies.abecedaria = function(frame) local argg = frame.args if argg[1] == nil or argg[1] == '' then return '' end if argg[2] == nil or argg[2] == '' then return argg[1] end local reddenda = {} local nparia local textus = mw.text.split(argg[1], '', true) local delenda = mw.text.split(argg[2], '', true) local substituenda if argg[3] ~= nil then substituenda = mw.text.split(argg[3], '', true) else substituenda = {} end local ndeletiones = #delenda local nlitterae = #textus local tmp = #substituenda if ndeletiones > tmp then nparia = tmp else nparia = ndeletiones end for idx1 = 1, nparia do for idx2 = 1, nlitterae do if textus[idx2] == delenda[idx1] then textus[idx2] = substituenda[idx1] end end end for idx1 = nparia + 1, ndeletiones do for idx2 = 1, nlitterae do if textus[idx2] == delenda[idx1] then textus[idx2] = nil end end end tmp = 0 for key, val in pairs(textus) do if type(key) == 'number' then tmp = tmp + 1 reddenda[tmp] = key end end table.sort(reddenda) for key, val in ipairs(reddenda) do reddenda[key] = textus[val] end return table.concat(reddenda) end ifacies.aucta = function(frame) local substituenda = {} local nparia = 0 for key, val in pairs(frame.args) do if type(key) == 'number' then if nparia == nil or key > nparia then nparia = key end substituenda[key - 2] = val end end nparia = nparia - 2 if substituenda[-1] == nil or substituenda[-1] == '' then return '' end if nparia < 1 or substituenda[0] == nil or substituenda[0] == '' then return substituenda[-1] end local reddenda = {} local textus = mw.text.split(substituenda[-1], '', true) local delenda = mw.text.split(substituenda[0], '', true) local ndeletiones = #delenda local nlitterae = #textus substituenda[-1] = nil substituenda[0] = nil if ndeletiones < nparia then nparia = ndeletiones end for idx1 = 1, nparia do for idx2 = 1, nlitterae do if textus[idx2] == delenda[idx1] then textus[idx2] = substituenda[idx1] end end end for idx1 = nparia + 1, ndeletiones do for idx2 = 1, nlitterae do if textus[idx2] == delenda[idx1] then textus[idx2] = nil end end end local tmp = 0 for key, val in pairs(textus) do if type(key) == 'number' then tmp = tmp + 1 reddenda[tmp] = key end end table.sort(reddenda) for key, val in ipairs(reddenda) do reddenda[key] = textus[val] end return table.concat(reddenda) end ifacies.multiplex = function(frame) local args, len = frame.args, 0 for key, val in ipairs(args) do len = len + 1 end if len % 2 == 0 then error('Modulus:Translitteratio, ‘multiplex’: Numerus argumentorum compensandus est.', 0) end if len < 3 then error('Modulus:Translitteratio, ‘multiplex’: Numerus argumentorum est insufficiens.', 0) end local txt = args[1] for idx = 2, len, 2 do txt = txt:gsub(args[idx], args[idx + 1]) end return txt end ifacies.ex_xml = function(frame) if frame.args[1] == nil then error('Modulus:Translitteratio, ‘ex_xml’: Textus abest.', 0) end return mw.text.decode(frame.args[1]); end return ifacies 3m8axmisp0stc4hm6ns4q3859cljby4 Formula:Verba relata/doc 10 309643 3975552 3975439 2026-07-29T13:25:09Z Grufo 64423 -Lint error 3975552 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis|proprietas=distributa}} {{Formula substituibilis|...}}{{#ifeq:{{ROOTPAGENAME}}|Intra singulas virgulas curvas||{{Formula transitoria}}}} {{#switch:{{ROOTPAGENAME}} | Verba relata = {{Compendia substitutionis|guill|guillemets|guillemet|guillhelmitta|"(())"|((""))}} | "(( = {{Compendia substitutionis|(("|laquo}} | ))" = {{Compendia substitutionis|"))|raquo}} | Intra duplas virgulas curvas = {{Compendia substitutionis|"()"|("")}} | "( = {{Compendia substitutionis|("|ldquo}} | )" = {{Compendia substitutionis|")|rdquo}} | Intra singulas virgulas curvas = {{Compendia formulae|significatus|signif}}{{Compendia substitutionis|'()'|(&#39;')}} | '( = {{Compendia substitutionis|('|lsquo}} | )' = {{Compendia substitutionis|')|rsquo}} }} Utere [[Vicipaedia:Substitutio|substitutionibus]] hic numeratis ut signa citationis facile scribas. Sequentes substitutiones hic tractantur: {| class="wikitable" ! Formula ! Effectus ! HTML ! Annotationes |- | {{Fsnp|verba relata|...}} | {{Verba relata|...}} | <code>&amp;laquo;...&amp;raquo;</code> | |- | {{Fsn|"((}} | {{"((}} | <code>&amp;laquo;</code> | [[Unicodex|Unicodicis]] <code>U+00AB</code>, seu <code>"LEFT-POINTING DOUBLE ANGLE QUOTATION MARK"</code>, seu <syntaxhighlight lang="html" inline>&laquo;</syntaxhighlight> |- | {{Fsn|))"}} | {{))"}} | <code>&amp;raquo;</code> | [[Unicodex|Unicodicis]] <code>U+00BB</code>, seu <code>"RIGHT-POINTING DOUBLE ANGLE QUOTATION MARK"</code>, seu <syntaxhighlight lang="html" inline>&raquo;</syntaxhighlight> |- | {{Fsnp|intra duplas virgulas curvas|...}} | {{Intra duplas virgulas curvas|...}} | <code>&amp;ldquo;...&amp;rdquo;</code> | |- | {{Fsn|"(}} | {{"(}} | <code>&amp;ldquo;</code> | [[Unicodex|Unicodicis]] <code>U+201C</code>, seu <code>"LEFT DOUBLE QUOTATION MARK"</code>, seu <syntaxhighlight lang="html" inline>&ldquo;</syntaxhighlight> |- | {{Fsn|)"}} | {{)"}} | <code>&amp;rdquo;</code> | [[Unicodex|Unicodicis]] <code>U+201D</code>, seu <code>"RIGHT DOUBLE QUOTATION MARK"</code>, seu <syntaxhighlight lang="html" inline>&rdquo;</syntaxhighlight> |- | {{Fsnp|intra singulas virgulas curvas|...}} | {{Intra singulas virgulas curvas|...}} | <code>&amp;lsquo;...&amp;rsquo;</code> | |- | {{Fsn|'(}} | {{'(}} | <code>&amp;lsquo;</code> | [[Unicodex|Unicodicis]] <code>U+2018</code>, seu <code>"LEFT SINGLE QUOTATION MARK"</code>, seu <syntaxhighlight lang="html" inline>&lsquo;</syntaxhighlight> |- | {{Fsn|)'}} | {{)'}} | <code>&amp;rsquo;</code> | [[Unicodex|Unicodicis]] <code>U+2019</code>, seu <code>"RIGHT SINGLE QUOTATION MARK"</code>, seu <syntaxhighlight lang="html" inline>&rsquo;</syntaxhighlight> |} == De usu == * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>Lorem ipsum {{subst:guill|dolor sit amet}}</syntaxhighlight> *: ↳ Lorem ipsum {{guill|dolor sit amet}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>Lorem ipsum {{subst:"((}}dolor sit amet{{subst:))"}}</syntaxhighlight> *: ↳ Lorem ipsum {{"((}}dolor sit amet{{))"}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>Lorem ipsum {{subst:intra duplas virgulas curvas|dolor sit amet}}</syntaxhighlight> *: ↳ Lorem ipsum {{intra duplas virgulas curvas|dolor sit amet}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>Lorem ipsum {{subst:"(}}dolor sit amet{{subst:)"}}</syntaxhighlight> *: ↳ Lorem ipsum {{"(}}dolor sit amet{{)"}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>Lorem ipsum {{subst:intra singulas virgulas curvas|dolor sit amet}}</syntaxhighlight> *: ↳ Lorem ipsum {{intra singulas virgulas curvas|dolor sit amet}} * <syntaxhighlight lang='wikitext' inline>Lorem ipsum {{subst:'(}}dolor sit amet{{subst:)'}}</syntaxhighlight> *: ↳ Lorem ipsum {{'(}}dolor sit amet{{)'}} == Ulteriora si cupis == * [[:Categoria:Formulae typographicae]] * [[:Categoria:Formulae compendiariae characterum Unicodicis]] * {{Fsn|Virgulis curvis}} * {{Fsn|Virgulis directis}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> {{Categoriae huius formulae | Formulae | Formulae intra versum accommodandae | Formulae typographicae | Formulae compendiariae characterum Unicodicis | {{#switch:{{ROOTPAGENAME}} | Verba relata | Intra duplas virgulas curvas | Intra singulas virgulas curvas = | #default = Formulae quae nullum argumentum accipiunt }} }} }}</includeonly> le7bk2q0qfpcebx0fk03hoqhsltq1xk Bacchanalia insulae Andri (Titianus) 0 310766 3975516 3831824 2026-07-29T12:05:30Z Indoctusbarbarus 212359 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 3975516 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} {{ores|Bacchanalia insulae Andri}} est [[tabula picta|tabula]] a [[Titianus Vecellii|Titiano]] picta. Hanc tabulam pingendam Titianus suscepit a duce [[Ferraria (Italia)|Ferrariae]], Alphonso I, ut cubiculum alabastri Aedis Ferrariae ornaret una cum "Baccho et Ariadna" et "Dono Veneris". Postea etiam alii pictores, sicut [[Didacus Velazquius|Velazquius]], [[Nicolaus Poussin|Poussin]] et [[Petrus Paulus Rubens|Rubenius]] hoc idem argumentum susceperunt. Titianus rem cepit e [[Philostratus Lemnius|Philostrato]], philosopho saeculi III p.C.n. qui opus nomine Imagines composuit, in quo tabulas antiquas – hodie pessumdatas – describebat, inter quas erant "'''Bacchanalia insulae Andri'''"<ref>Philostratus, ''Imagines'', I.25</ref>. [[Fasciculus:Bacchanal of the Andrians by Titian in the Prado Museum.jpg|thumb|423x423px|Titianus, "Bacchanalia insulae Andri", 1523-1526, pictura in textili]] == De fabula eiusque interpretatione (Ludovica Blecua) == [[Bacchanalia]] sunt sacra in honorem [[Bacchus|Bacchi]], qui est deus vini. Ergo Bacchanalia sunt festa vini. Ceterum [[Andros]] inter insulas Cyclades numeratur et ibi – ut fama est – erat fons de quo mense Ianuario vinum defluebat. Apud Philostratum non fontem, sed rivum invenimus, parvum fluvium qui vinum insulanis praebebat. Qua de causa hac in tabula Titianus homines ebrios, madidos, appotos, vinolentos, vino confectos depinxit. Superiore in parte, superiore in tabula [[natura]] omnium potitur: est caelum caeruleo colore pulcherrime depictum, sunt etiam nubes albae, etiam formosissimae, sunt etiam arbores foliis refertae, sunt etiam uvae in trunco huius arboris implicatae, quod non mirum est, nam sunt festa vini, est etiam pavo in arbore, et est etiam in colle vir, qui iacet, est vir aetate confectus. Apud Philostratum legimus hunc virum esse ipsum rivum cuius vultus purpureus est, id est, cuius vultus colorem vini habet, et qui inter vites iacet. Hac in tabula Titianus depinxit senem, nam est vir aetate confectus, vinolentus, et omnino exhaustus, qui iacet inter vites et qui manu uvas exprimit. Sunt qui dicant eum esse deum Silenum, deum ebrietatis et comitem Bacchi. Sunt vero qui censeant Titianum "tres aetates hominum" depinxisse, quod iam antea, decem annis ante fecerat. Est etiam senex et sunt pueri. Est etiam [[puer]] qui impudentissime tunicam tollit et mingit in rivum nulla verecundia affectus. Nam tales sunt pueri! Nesciunt quid sit pudor, quid sit verecundia, nam aliud curant! [[Fasciculus:Tiziano,_Bacchanal_of_the_Andrians_02.jpg|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Tiziano,_Bacchanal_of_the_Andrians_02.jpg|thumb|Puer mingens]] In scaena etiam iuvenes vinolenti saltant, alii vinum fundunt et partiuntur, alii colloquuntur quiete, sermonem serunt, alii sermonem alienum audiunt, alii sane bibunt, alii sertis Bacchicis, coronis hederarum capita cingunt. Et ii prorsus festis gaudent, vita fruuntur. Titianus plurimas, crebras lineas curvas depinxit ut motum tabulae praeberet. Est sane motus in tabula, et vix possumus audire musicam. Et sane est musica in tabula, nam est charta humi relicta quae continet carmen Gallicum quod dicit [[Lingua Latina|Latine]]: «Qui bibit et bis non bibit, nescit quid sit bibere»<ref>''«Qui boit et ne reboit /'' ''Il ne scet que boire soit»''</ref>. Inter homines excellit vir qui media in tabula lagoenam tollit vini plenam et qui, ut videtur, vinum intuetur, adspicit, perscrutatur, perinde ac si qualitatem eius probaret. Et is est nodus compositionis, nam plurimos conspectus, plurimos visus, attrahit, allicit. Etiam navis quaedam in prospectu cernitur: ea navis apud Philostratum erat in portu et erat navis Bacchi, sed hac in tabula Titianus navem festa relinquentem, navem abeuntem, discedentem depinxit. Sunt qui dicant eam esse navem [[Theseus|Thesei]], qui olim, [[Minotaurus|Minotauro]] occiso, [[Ariadne|Ariadnam]] – quae ima in tabula est – quadam in insula reliquit, deseruit. Et postea – etsi est alia fabula – ipse Bacchus cum primum eam vidit, amore captus, eam uxorem duxit, sed ea est alia fabula. Cur Titianus hanc navem relinquentem depinxerit, res certa non est, nam Ariadna non Andri, sed [[Naxos|Naxi]] relicta est, ergo res omnino certa est, nescimus cur Titianus hanc navem relinquentem depinxerit neque quae femina esset. Pulcherrima femina imam in tabulam prodit quae omnino de festis curat neque ceteri de ea curant. Ea seposita est, segregata est, fortasse vino confecta est. Cutis eius elucet, eminet, excellit et spectatoribus impudentissime pulchritudinem suam ostendit, nam est figura quae spectatores advocat, invitat, attrahit et, ut fertur, Titianus eam depinxit postquam totam scaenam depinxerat. Patet hanc feminam depictam esse ut privatim lustraretur. Etiam sunt duae virgines, quae quiete sermonem serunt. Eae leviter tibias sustinent. Et altera manu amicam attrahit quo propius eam alloquatur et fortasse consilia sua amicae aperit atque in pectore alterius feminae Titianus depinxit florem: est viola, et, ut dicunt, ita Titianus honorare voluit amicam suam, nomine Violantem, quam deperibat, quam adamabat, et ita eam honorare voluit, quin etiam apud florem litteris tenuissimis scriptum est: TITIANVS F, id est, TITIANUS F(ecit); eo modo Titianus tabulam consignavit. == Notae == <references /> == Nexus externi == * [https://collegiumlatinitatis.com/bacchanalia-lustratio-vi-in-museo-el-prado/ Bacchanalia: Lustratio VI in Museo El Prado] (Latine) [[Categoria:Titianus]] [[Categoria:Museum Pratense]] [[Categoria:Tabulae pictae]] [[Categoria:Res mythologicae figuratae]] k7dzo7hmz0uvbpu2xpwgm482945otqd Formula:Confestim movenda praeter redirectionem 10 312311 3975544 3917513 2026-07-29T13:13:06Z Grufo 64423 -Lint error 3975544 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if:{{{1|}}} |{{Capsa annuntiationis | imago = Merge warning.svg | color = #5f5e5e | 1= '''{{#switch:{{NAMESPACENUMBER}} |0=Haec commentatio statim movenda |1|3|5|7|9|11|13|15|101|119|711|829=Haec disputatio statim movenda |6=Hic fasciculus statim movendus |10=Haec formula statim movenda |828=Hic modulus statim movendus |14=Haec categoria statim movenda |#default=Haec pagina statim movenda }} est ad “[[{{{1}}}]]”''' Necesse est [[Vicipaedia:Magistratus|magistratui]] redirectionem “<span class{{=}}"plainlinks">[{{fullurl:{{{1}}}|redirect=no}} {{{1}}}]</span>” delere et illic {{#switch:{{NAMESPACENUMBER}} |0=hanc commentationem |1|3|5|7|9|11|13|15|101|119|711|829=hanc disputationem |6=hunc fasciculum |10=hanc formulam |828=hunc modulum |14=hanc categoriam |#default=hanc paginam }} movere{{#if:{{{2|}}}|. Usor qui hoc pittacium reliquit notam scripsit: {{Vitta sententiae|color=#fff|{{{2}}}}}|.}} <span class{{=}}"plainlinks" style{{=}}"font-size: .825em;">'''Magistratus:''' Inspice [[Specialis:Nexus ad paginam/{{{1}}}|omnes nexus ad paginam redirectonis]] atque [{{fullurl:{{{1}}}|action=history}} talis paginae historiam] antequam [{{fullurl:{{{1}}}|action=delete{{#if:{{{1|}}}|&wpReason={{urlencode:Deletio redirectionis ut pagina ibi moveatur}}|QUERY}}}} eam deles].</span> }}{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Motiones celeres propositae quae magistratum requirunt]]}} |{{Error|Error: Nomen paginae propositum abest.}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> crqp55n6jkpdf13cbqm02f377bzaicr Auxilium:HTML in vicitextu 12 312785 3975690 3941051 2026-07-30T11:49:13Z Grufo 64423 /* Notae HTML licitae */ Formulam {{[[Formula:Intra versum|Intra versum]]}} addidi 3975690 wikitext text/x-wiki {{Capsa paginae|Paginas similes aliis linguis scriptas invenies '''[[:mw:Special:MyLanguage/Help:HTML in wikitext|hic]]''' vel nexus interviciales sequendo. ''For other languages see '''[[:mw:Special:MyLanguage/Help:HTML in wikitext|here]]''' or follow the interwiki links.''}} Programma computatrale ''[[MediaWiki]]'' sinit nonnullas notas HTML in vicitextu manu scribere. Ceterae notae HTML ostenduntur textus planus ({{*ie}} sine ullo effectu typographico neque manuscripto HTML celato). Vicipaedia Latina [[:Categoria:Formulae in locum notarum HTML substitutae|nonnullas formulas praebet]] ad scriptionem notarum HTML expediendam. Si formula peculiaris abest, iussus mediavicialis {{nim|#tag}} ad eius vicem adhiberi potest ({{*eg}} <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#tag:em|Lorem ipsum}}</syntaxhighlight> gignit {{vvt|{{#tag:em|Lorem ipsum}}}}, {{*ie}} {{#tag:em|Lorem ipsum}}). == Notae HTML licitae == {{Vide etiam|Categoria:Formulae in locum notarum HTML substitutae}} {| class="wikitable sortable" |+Notae HTML programmate ''MediaWiki'' concessae ! Nota HTML ! class="unsortable" | Significatio ! style="width:5ex" | Formula dedicata<ref name="formulae-dedicatae">Vide categoriam [[:Categoria:Formulae in locum notarum HTML substitutae|formularum in locum notarum HTML substitutarum]].</ref> ! class="unsortable" | Notae ! class="unsortable" | Aliae formuale<ref name="aliae-formulae">Hae formule notas HTML adhibent, sed non sinunt omnibus virtutibus talium notarum uti.</ref> |- | id="nota-html-abbr" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><abbr>...</abbr></syntaxhighlight> | Compendium | {{Fn|Compendium}} | | {{Fn|Compendiculum}}, videatur etiam [[:Categoria:Formulae compendiorum typographicorum]] |- | id="nota-html-b" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><b>...</b></syntaxhighlight> | Verba principalia | {{Fn|Lectio}} | '''Vicitextus:''' Tres virgulae singulae, {{*eg}}:<br /><syntaxhighlight lang="wikitext" inline>You enter a small room. Your '''sword''' glows brighter. A '''rat''' scurries past the corner wall.</syntaxhighlight> | |- | id="nota-html-bdi" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><bdi>...</bdi></syntaxhighlight> | Directionis textūs insulatio | | | |- | id="nota-html-bdo" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><bdo>...</bdo></syntaxhighlight> | Directionis textūs abrogatio | | | |- | id="nota-html-blockquote" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><blockquote>...</blockquote></syntaxhighlight> | Memoratio in seorso versu | {{Fn|Folium memoratum}} | | {{Fn|Ipse dixit}}, {{Fn|Citatio}} |- | id="nota-html-br" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><br /></syntaxhighlight> | Interruptio versūs | {{Fn|Interruptio versūs}} | | {{Fn|Series versibus dissaepta}} |- | id="nota-html-caption" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><caption>...</caption></syntaxhighlight> | Titulus tabellae | | '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>|+</syntaxhighlight> apud initium versūs infra tabellas ([[:mw:Special:MyLanguage/Help:Tables|auxilium]]) | |- | id="nota-html-cite" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><cite>...</cite></syntaxhighlight> | Titulus operis artis | {{Fn|Nomen operis}} | | |- | id="nota-html-code" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><code>...</code></syntaxhighlight> | Verba machinaria | {{Fn|Verba machinaria}} | | |- | id="nota-html-data" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><data value="...">...</data></syntaxhighlight> | Textus cum [[data|datis computatralibus]] | {{Fn|Indicium tacitum}} | | {{Fn|Indicium ostentum}} |- | id="nota-html-dd" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><dd>...</dd></syntaxhighlight> | Descriptio intra indicem descriptionum | | '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>:</syntaxhighlight> apud initium versūs | |- | id="nota-html-del" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><del>...</del></syntaxhighlight> | Verba deleta vel delenda | {{Fn|Verba deleta}} | | |- | id="nota-html-dfn" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><dfn>...</dfn></syntaxhighlight> | Res in eodem paragrapho definita | {{Fn|Definienda}} | | {{Fn|Res}}, {{Fn|Res de opere}}, {{Fn|Res typis italicis}}, {{Fn|Res tacita}}, {{Fn|Subres}} |- | id="nota-html-div" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><div>...</div></syntaxhighlight> | Folium cui facies typographica peculiaris assignanda est | | | {{Fn|Norma sinistra}}, {{Fn|Norma media}}, {{Fn|Norma dextra}}, {{Fn|Norma dupla}}, {{Fn|Pagella}} |- | id="nota-html-dl" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><dl>...</dl></syntaxhighlight> | Index descriptionum | | '''Vicitextus:''' Nullus, tantummodo vide notas [[#nota-html-dt|&lt;dt&gt;]] et [[#nota-html-dd|&lt;dd&gt;]] | |- | id="nota-html-dt" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><dt>...</dt></syntaxhighlight> | Lemma intra indicem descriptionum | | '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>;</syntaxhighlight> apud initium versūs | |- | id="nota-html-em" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><em>...</em></syntaxhighlight> | Emphasis | {{Fn|Emphasis}} | | |- | id="nota-html-h1" | {{#tag:span||id=nota-h2}}{{#tag:span||id=nota-h3}}{{#tag:span||id=nota-h4}}{{#tag:span||id=nota-h5}}{{#tag:span||id=nota-h6}}<syntaxhighlight lang="wikitext" inline><h1>...</h1></syntaxhighlight> | Titulus – gradus ab 1 ad 6 | | '''Vicitextus:''' Par notarum aequalitatis ([[Auxilium:De recensendo#Sectio|auxilium]]) | {{Fn|Caput collapsum 2}} … {{Fn|Caput collapsum 6}}, {{Fn|Appendicula de hac pagina}} |- | id="nota-html-hr" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><hr /></syntaxhighlight> | Linea horizontalis | | '''Vicitextus:''' 4+ lineolae (<syntaxhighlight lang="wikitext" inline>----</syntaxhighlight>) apud initium versūs | {{Fn|Tres asterisci}} |- | id="nota-html-i" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><i>...</i></syntaxhighlight> | Alia inclinatio animi vel alia vox vel locutio idiomatica | {{Fn|Idioma}} | '''Vicitextus:''' Duae virgulae singulae, {{*eg}} <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>Nomen Francogallicum noctis est ''nuit''</syntaxhighlight> | |- | id="nota-html-ins" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ins>...</ins></syntaxhighlight> | Verba inserta vel inserenda | {{Fn|Verba inserta}} | | |- | id="nota-html-kbd" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><kbd>...</kbd></syntaxhighlight> | Res in [[programma computatrale]] indita (Anglice ''input'') | {{Fn|Indita}} | | |- | id="nota-html-li" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><li>...</li></syntaxhighlight> | Res in numeratione aut in indice numerata | | '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>*</syntaxhighlight> (index) vel <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>#</syntaxhighlight> (numeratio) apud initium versūs | |- | id="nota-html-link" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><link>...</link></syntaxhighlight> | Nexus ad virtutem exteram | | Attributionibus <code>itemprop</code> et <code>href</code> comitanda est<ref name="validate-tags">[[phab:source/mediawiki/browse/REL1_38/includes/parser/Sanitizer.php$488|Parser\Sanitizer::validateTag()]]</ref> | |- | id="nota-html-mark" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><mark>...</mark></syntaxhighlight> | Verba acclaranda | {{Fn|Acclaranda}} | | |- | id="nota-html-meta" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><meta>...</meta></syntaxhighlight> | Metadata | | Attributionibus <code>itemprop</code> et <code>href</code> comitanda est<ref name="validate-tags" /> | |- | id="nota-html-ol" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ol>...</ol></syntaxhighlight> | Numeratio | {{Fn|Series versibus numeratis dissaepta}} | '''Vicitextus:''' Nullus, tantummodo vide notam [[#nota-html-li|&lt;li&gt;]] | {{Fn|Caput numerationis}} |- | id="nota-html-p" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><p>...</p></syntaxhighlight> | Paragraphus | | '''Vicitextus:''' Versus vacuus inter duos versus | |- | id="nota-html-pre" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><pre>...</pre></syntaxhighlight> | Textus typographice praeformatus | {{Fn|Folium dactylographicum}} | Interpretationi vicitextūs obstat, sicut nota Vicipaediana <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><nowiki>...</nowiki></syntaxhighlight>. '''Vicitextus:''' Spatium apud initium versūs, i.e. <code>&nbsp;textus dactilographicus</code> | |- | id="nota-html-q" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><q>...</q></syntaxhighlight> | Memoratio intra versum accommodanda | {{Fn|Memoratio}} | | |- | id="nota-html-rp" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><rp>...</rp></syntaxhighlight> | Recessus celatus, ad notas parenthesis ponendas pro [[navigatrum|navigatris]] qui notulas “ruby” ostendere nequeunt (semper infra <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ruby>...</ruby></syntaxhighlight> scribenda) | rowspan="3" | {{Fn|Notula}}, {{Fn|Notulae}} | | |- | id="nota-html-rt" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><rt>...</rt></syntaxhighlight> | Notula “ruby” (semper infra <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ruby>...</ruby></syntaxhighlight> scribenda) | | |- | id="nota-html-ruby" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ruby>...</ruby></syntaxhighlight> | Scriptio per notulas “ruby” adnotata | | |- | id="nota-html-s" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><s>...</s></syntaxhighlight> | Verba obsoleta | {{Fn|Verba obsoleta}} | | {{Fn|Verba expuncta}} |- | id="nota-html-samp" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><samp>...</samp></syntaxhighlight> | Res [[programma computatrale|programmate computatrali]] reddita (Anglice ''output'') | {{Fn|Reddita}} | | |- | id="nota-html-span" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><span>...</span></syntaxhighlight> | Verba intra versum accommodanda quibus facies typographica peculiaris assignanda est | {{Fn|Intra versum}} | | {{Fn|Subterlineanda}}, {{Fn|Subter subterlineanda}}, {{Fn|Bis subterlineanda}}, {{Fn|Typis monospatialibus}} |- | id="nota-html-strong" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><strong>...</strong></syntaxhighlight> | Verba magni momenti | {{Fn|Magni momenti}} | | |- | id="nota-html-sub" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><sub>...</sub></syntaxhighlight> | Verba subscripta | {{Fn|Sub}} | | rowspan=2 | {{Fn|Supsub}} |- | id="nota-html-sup" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><sup>...</sup></syntaxhighlight> | Verba superscripta | {{Fn|Sup}} | |- | id="nota-html-table" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><table>...</table></syntaxhighlight> | Tabella | | '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{|...|}</syntaxhighlight> ([[:mw:Special:MyLanguage/Help:Tables|auxilium]]) | {{Fn|Capsa tabellaria}} |- | id="nota-html-td" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><td>...</td></syntaxhighlight> | Cella tabellae (semper infra <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><tr>...</tr></syntaxhighlight> scribenda) | | '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>|</syntaxhighlight> apud initium versūs infra tabellas ([[:mw:Special:MyLanguage/Help:Tables|auxilium]]) | |- | id="nota-html-th" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><th>...</th></syntaxhighlight> | Cella dux tabellae (semper infra <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><tr>...</tr></syntaxhighlight> scribenda) | | '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>!</syntaxhighlight> apud initium versūs infra tabellas ([[:mw:Special:MyLanguage/Help:Tables|auxilium]]) | |- | id="nota-html-time" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><time>...</time></syntaxhighlight> | Tempus | {{Fn|Tempus}}, {{Fn|Dies}} | | |- | id="nota-html-tr" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><tr>...</tr></syntaxhighlight> | Series horizontalis cellarum tabellae (semper infra <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><table>...</table></syntaxhighlight> scribenda) | | '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>|-</syntaxhighlight> apud initium versūs infra tabellas ([[:mw:Special:MyLanguage/Help:Tables|auxilium]]) | |- | id="nota-html-u" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><u>...</u></syntaxhighlight> | Tacita nota | {{Fn|Tacita nota}} | | |- | id="nota-html-ul" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ul>...</ul></syntaxhighlight> | Index | {{Fn|Series versibus punctatis dissaepta}} | '''Vicitextus:''' Nullus, tantummodo vide notam [[#nota-html-li|&lt;li&gt;]] | |- | id="nota-html-var" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><var>...</var></syntaxhighlight> | Quantitas vel notio sive [[Quantitas variabilis|variabilis]] sive [[Quantitas constans|constans]] | {{Fn|Var}} | | {{Fn|Mvar}}, {{Fn|Vect}} |- | id="nota-html-wbr" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><wbr /></syntaxhighlight> | Opportunitas interruptionis versūs | | |} === Notae HTML peculiares === {| class="wikitable sortable" |+Notae HTML programmate ''MediaWiki'' concessae ! Nota HTML ! class="unsortable" | Significatio ! style="width:5ex" | Formula dedicata<ref name="formulae-dedicatae" /> ! class="unsortable" | Notae ! class="unsortable" | Aliae formuale<ref name="aliae-formulae" /> |- | id="nota-html-murmur" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><!-- ... --></syntaxhighlight> | Monitus ad recensores (de quo lectrices lectoresque celabuntur) | {{Fsn|Murmur}} | | {{Fn|Substitutio signata}} |} === Notae HTML fortasse obsoleturae === {| class="wikitable sortable" |+Notae HTML programmate ''MediaWiki'' concessae, sed fortasse obsoleturae ! Nota HTML ! class="unsortable" | Significatio ! style="width:5ex" | Formula dedicata<ref name="formulae-dedicatae" /> ! class="unsortable" | Notae ! class="unsortable" | Aliae formuale<ref name="aliae-formulae" /> |- | id="nota-html-big" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><big>...</big></syntaxhighlight> | Textus faciendus maior | | [[WHATWG]] [https://html.spec.whatwg.org/multipage/obsolete.html#big dissuadet] ne nota <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><big>...</big></syntaxhighlight> adhibeatur, sed programma [[MediaVici]] eam admittit (vide [[phab:T154067|T154067]]) | |- | id="nota-html-small" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><small>...</small></syntaxhighlight> | Textus faciendus minor | | Nemo dissuadet ne nota <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><small>...</small></syntaxhighlight> adhibeatur, sed vide notam [[#nota-html-big|&lt;big&gt;]] |} == Notae vicitextuales == Syntaxis vicitextualis, linguam HTML imitans, etiam suas notas peculiares praebet. {| class="wikitable sortable" |+Notae vicitextuales ! Nota vicitextualis ! class="unsortable" | Significatio ! style="width:5ex" | Formula dedicata<ref name="formulae-dedicatae" /> ! class="unsortable" | Notae ! class="unsortable" | Aliae formuale<ref name="aliae-formulae" /> |- | id="nota-vicitextualis-poem" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><poem>...</poem></syntaxhighlight> | Versus poëtici | {{Fsn|Poëma}} | | |- | id="nota-vicitextualis-references" | <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><references /></syntaxhighlight> | Notae et citationes | | | {{Fsn|Notae}} |- | id="nota-vicitextualis-syntaxhighlight" | {{Versus vicitextūs|<<nowiki />syntaxhighlight>...<<nowiki />/syntaxhighlight>}} | Exhibitio vicitextūs | | Vide [[:mw:Extension:SyntaxHighlight|auxilium]] (Anglice) | {{Fn|Exhibitio murmuris}}, {{Fn|Folium HTML}}, {{Fn|Folium vicitextūs}}, {{Fn|Versus HTML}}, {{Fn|Versus vicitextūs}} |- | id="nota-vicitextualis-ref" | {{Versus vicitextūs|<<nowiki />ref>...<<nowiki />/ref>}} | Referentiae | | Vide [[:mw:Help:Cite|auxilium]] (Anglice) | {{Fn|Opus ref}} |- | id="nota-vicitextualis-ref" | {{Versus vicitextūs|<<nowiki />references />}} | Annotationes | | Vide [[:mw:Help:Cite|auxilium]] (Anglice) | {{Fsn|Notae}} |} == Notae == <references /> {{NexInt}} * [[Auxilium:De recensendo]] * [[Vicipaedia:De orthographia]] * [[:Categoria:Formulae in locum notarum HTML substitutae]] * [[:Categoria:Formulae typographicae]] * {{Fn|Exhibitio notae HTML}} * {{Fn|Textus planus}} k49ctkq1n57ja6rcmfsumrumnyqkuwr Usor:Grufo/Officina 2 314478 3975569 3974846 2026-07-29T13:39:56Z Grufo 64423 /* Annotationes */ 3975569 wikitext text/x-wiki {{Notae caducae | titulus = Memoranda | pagina = /notae }} [[Specialis:Praefixa/{{FULLPAGENAME}}/|Subpaginae]]: * [[Usor:Grufo/Officina/Facienda|Facienda]] * [[Usor:Grufo/Officina/Experimenta|Experimenta]] * [[Usor:Grufo/Officina/Tabularium|Tabularium]] * [[Usor:Grufo/Officina/Lorem ipsum|Lorem ipsum]] * [[Usor:Grufo/Officina/Annotationes|Annotationes]] == Annotationes == * [[:Categoria:Categoriae exploratoriae]] * <code>[https://github.com/wikimedia/mediawiki-extensions-Scribunto/blob/6d93921797f12b82dea25f3a9ce40cd3008a66f0/includes/Engines/LuaCommon/lualib/mw.lua#L208-L511 newFrame]</code> * <code>[https://github.com/wikimedia/mediawiki-extensions-Scribunto/blob/703942affa454493cfcc240d41eeb81ac10c9c03/includes/Engines/LuaCommon/LuaEngine.php#L687-L689 newChildFrame]</code> * {{Nexus planus | 1 = //en.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3Acategory&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&advancedSearch-current=%7B%22fields%22%3A%7B%22intitle%22%3A%22category%22%7D%7D&ns8=1 | 2 = Nomina categoriarum systematis Vicipaediae Anglicae }} * [https://doc.wikimedia.org/codex/latest/design-tokens/color.html Color _ Codex] * {{Nexus cum parametris | search = intitle:category | profile = advanced | fulltext = 1 | advancedSearch-current = {"fields":{"intitle":"category"}<nowiki />} | ns8 = 1 | 1 = Specialis:Quaerere | 2 = Nomina categoriarum systematis Vicipaediae Latinae }} * {{Nexus cum parametris | 1 = Specialis:Quaerere | 2 = Paginae documentationis quae &#123;&#123;Categoriae vestigatoriae formulae&#125;&#125; requirunt | search = insource:/\{{!}}\s*!\s*\]\]/i | limit = 500 | offset = 0 | ns10 = 1 | sort = last_edit_desc | searchToken = d52ms0m5mhbjrlausqohxllfv }} * {{Nexus ad quaerendum|insource:/\<ref[^>\/]*\>[^<]*\{\{safesubst:/i|Annotationes cui est <code>safesubst:</code>|intra=0,1,10,100,101,11,118,119,12,13,14,15,2,3,4,5,6,7,8,828,829,9|dumtaxat=500|ordo=secundum recensionem}} * {{Nexus ad quaerendum|insource:/\<ref[^>\/]*\>[^<]*\{\{subst:/i|Annotationes cui est <code>subst:</code>|intra=0,1,10,100,101,11,118,119,12,13,14,15,2,3,4,5,6,7,8,828,829,9|dumtaxat=500|ordo=secundum recensionem}} * {{Nexus ad quaerendum|insource:/invoke:params/i|Ubi modulus Params adhibeatur|intra=0,1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13,14,15,100,101,118,119,710,711,829|dumtaxat=500|ordo=secundum recensionem}} * [[Formula:Thesaurus veterum formularum]] == De novo spatio nominali adumbrationum == * [[phab:T418706|New “Draft” namespace for lawiki: “Adumbratio” – Phabricator]] * [[phab:T419100|Pass the target of the redirect as $1 to MediaWiki:Move-redirect-text – Phabricator]] * [[MediaWiki:Noarticletext]] * [[MediaWiki:Editnotice-0]] * [[Specialis:Nexus ad paginam/Alkinum]] * [[MediaWiki:Hf-nsheader-Adumbratio]] * [[MediaWiki:Top-notice-ns-118]] * [[MediaWiki:Draft header]] * [[MediaWiki:Namespacenotice-118]] == Alia == * [[Mw:Manual:Interface/Edit notice]] * [[Mw:Manual:Interface/Sitenotice]] * [[Mw:Extension:PageNotice]] * [[phab:T405104|Consider linting/deprecating blank template parameter names – Phabricator]] * [[phab:T430383|Introduce a parser function that allows editors to define a maximum cache validity interval for a page – Phabricator]] * [[phab:T431913|TemplateData's custom format does not support the tab character – Phabricator]] * [[phab:T431938|Add support for :focus-within when the content model is “sanitized-css” – Phabricator]] * [[phab:T431940|Allow TemplateData to specify the intended template invocation method – Phabricator]] * [[phab:T432542|Add a returnType field to TemplateData – Phabricator]] 3zz5ll9c4x3vqdee4u5nwfogqiv13k5 In illo tempore 0 324407 3975599 3975466 2026-07-29T15:45:54Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Descriptio */ 3975599 wikitext text/x-wiki {{Titulus ad litteram}} {{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}} {{Carmen Carminum Buranorum | titulus = | imago = | descriptio = | categoria = | numerus = | auctor = | argumenta = | tempus = | lingua = | contextus = | praecedens = | sequens = }} {{lres|In illo tempore}} est initium [[carmen|carminis]] a [[Goliardia|discipulis vagantibus]] [[Latinitas medii aevi|Latine]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero XLIV reperitur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45">{{Opus | titulus = De ammonitione prelatorum 33–45 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html }}.</ref> == Descriptio == Hoc carmen, quod “Evangelium secundum Marcas Argenti” inscribi solet, acerbam [[Parodia|parodiam]] textuum [[Novum Testamentum|Novi Testamenti]] adhibet ad vitium [[Simonia|simoniae]] et avaritiae in [[Curia Romana]] vituperandum. In eius textu, verba [[Iesus|Iesu]] et [[Evangelium|Sanctorum Evangeliorum]] ad pecuniae cultum detorquentur: pauper [[Clerus|clericus]], opibus carens, a sede papali crudeliter repellitur, dum [[Peccatum|peccator]] dives et homicida, muneribus largitis, gratiam et sanitatem papae statim adipiscitur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> Auctor satiricus biblicum modum loquendi sic imitatur ut demonstret quomodo in aula pontificali non virtus sed nummus dominetur. Papa ipse, personam Christi agens sed contraria docens, ministros hortatur ut dona capiant, sic nexum inter potestatem ecclesiasticam et corruptionem pecuniariam sub specie sacra deridens.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> == Textus == {{Versus numerati| In illo tempore: dixit papa Romanis: «Cum venerit filius hominis ad sedem maiestatis nostre, primum dicite: “Amice, ad quid venisti?” At ille si perseveraverit pulsans nil dans vobis, eicite eum in tenebras exteriores.» Factum est autem, ut quidam pauper clericus veniret ad curiam domini pape, et exclamavit dicens: «Miseremini mei saltem vos, hostiarii pape, quia manus paupertatis tetigit me. Ego vero egenus et pauper sum, ideo peto, ut subveniatis calamitati et miserie mee.» Illi autem audientes indignati sunt valde et dixerunt: «Amice, paupertas tua tecum sit in perditione. Vade retro, satanas, quia non sapis ea, que sapiunt nummi. Amen, amen, dico tibi: non intrabis in gaudium domini tui, donec dederis novissimum quadrantem.» Pauper vero abiit et vendidit pallium et tunicam et universa que habuit et dedit cardinalibus et hostiariis et camerariis. At illi dixerunt: «Et hoc quid est inter tantos?» Et eiecerunt eum ante fores, et egressus foras flevit amare et non habens consolationem. Postea venit ad curiam quidam clericus dives, incrassatus, impinguatus, dilatatus, qui propter seditionem fecerat homicidium. Hic primo dedit hostiario, secundo camerario, tertio cardinalibus. At illi arbitrati sunt inter eos, quod essent plus accepturi. Audiens autem dominus papa cardinales et ministros plurima dona a clerico accepisse, infirmatus est usque ad mortem. Dives vero misit sibi electuarium aureum et argenteum, et statim sanatus est. Tunc dominus papa ad se vocavit cardinales et ministros et dixit eis: «Fratres, videte, ne aliquis vos seducat inanibus verbis. Exemplum enim do vobis, ut, quemadmodum ego capio, ita et vos capiatis.»<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> }} == Investigatio critica == ''In illo tempore'' est clara evangeliorum parodia prosa scripta, qua sermo sacer ad mores curiae Romanae pecunia corruptos transfertur.<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, p. 153.</ref> Narratio clericum quendam egenum inducit, quem [[papa|pontifex]] [[cardinalis|cardinalesque]] reiciunt; contra, homicidam divitem, qui munera large profundit, summis honoribus recipiunt.<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 153, 154.</ref> Vis satirica in plena auctoritatis biblicae inversione vertitur: pontifex ipse cum [[Iudas Iscariotes|Iuda]] comparatur, ministri vero eius cum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Giezi||en|qid=Q977435}} assimilantur.<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, p. 157.</ref> Praecepta evangelica de dando et petendo in minas ad pecuniam extorquendam convertuntur.<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 157, 158.</ref> Hoc carmen efficitur satira acerba contra cupiditatem papae et curiae Romanae, quae sub specie parodiae evangelicae per centonem locorum biblicorum contexitur. Textus scilicet non solum mores ecclesiasticos reprehendit, sed ipsa verba Sacrae Scripturae adhibet ut avaritiam vultusque duplices Romanae sedis patefaciat. Argumentum fingit pontificem Romanis praecipientem ut neminem recipiant nisi pecuniosum, immo in tenebras exteriores mittant eos qui nihil offerant. Narratio deinde de paupere clerico procedit, qui, cum auxilium et misericordiam ab ostiariis papae imploravisset, contemptu et contumeliis reicitur. Clericus, ut in curiam admittatur, omnia bona sua vendere cogitur, sed pecunia tradita cardinalibus et ministris, ab eis ut parva despicitur, unde ille eiectus amare flet.<ref name="rossi-2006-p253">{{qc|Rossi, 2006}}, p. 253.</ref> Hoc opus non rudem blasphemiam, sed subtilem cultum litteratum praebet, quem solum homines Scripturarum peritissimi intellegere poterant.<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, p. 155.</ref> Fabula exitum habet dramaticum: papa, morbo correptus, ope auri argentique mirum in modum sanatur; mox cardinales hortatur ut in rapinis systematicis perseverent.<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 154, 157.</ref> Carmen inter summos [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] aculeos de curia habetur, quod ordinis moralis caritatisque dissolutionem aperte demonstrat.<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 159, 160.</ref> Econtra, dives quidam clericus et corpore pinguis, licet homicidii crimine pollutus, ad curiam accedit muneraque copiosa ostiariis ac cardinalibus largitur. Haec largitio usque ad ipsum papam pervenit, qui, cum primum aegrotare videretur ob nimiam avaritiam, statim “medicina” ex auro et argento confecta sanatur. In fine huius parodiae, pontifex cardinales monet ut caveant a verbis inanibus et suum exemplum sequantur, non in virtute sed in accipiendis donis, ita ut officium pastorale in merum quaestum pecuniarium convertatur. Haec structura litteraria, quae verba Christi ad usum pecuniae detorquet, severam perstringit criticam de statu morali ecclesiae illius aetatis.<ref name="rossi-2006-p253" /> == Notae == <references /> == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Rossi, 2006 | c = {{Opus | cognomen redactoris = Rossi | nomen redactoris = Petrus Victorius | titulus = Carmina Burana. Testo latino a fronte | annus = 2006 | annus primae editionis = 1989 | editio = 8 | locus = [[Mediolanum|Mediolani]] | domus editoria = Tascabili Bompiani | isbn = 88-452-5307-4 | lingua = it }} }} * {{Ecce citatio | id = Lehtonen, 1995 | c = {{Opus | cognomen = Lehtonen | nomen = Thomas Martinus Samuel | nomenclatura = compendiaria | titulus = Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy | annus = 1995 | lingua = en | locus = [[Helsingia (Finnia)|Helsingiae]] | domus editoria = [[Societas Litterarum Finnicarum]] | isbn = 978-951-717-846-4 }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] [[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]] o79izo91t197ogb93rcuxr9vkenfffh 3975601 3975599 2026-07-29T15:52:09Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Investigatio critica */ 3975601 wikitext text/x-wiki {{Titulus ad litteram}} {{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}} {{Carmen Carminum Buranorum | titulus = | imago = | descriptio = | categoria = | numerus = | auctor = | argumenta = | tempus = | lingua = | contextus = | praecedens = | sequens = }} {{lres|In illo tempore}} est initium [[carmen|carminis]] a [[Goliardia|discipulis vagantibus]] [[Latinitas medii aevi|Latine]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero XLIV reperitur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45">{{Opus | titulus = De ammonitione prelatorum 33–45 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo4.html }}.</ref> == Descriptio == Hoc carmen, quod “Evangelium secundum Marcas Argenti” inscribi solet, acerbam [[Parodia|parodiam]] textuum [[Novum Testamentum|Novi Testamenti]] adhibet ad vitium [[Simonia|simoniae]] et avaritiae in [[Curia Romana]] vituperandum. In eius textu, verba [[Iesus|Iesu]] et [[Evangelium|Sanctorum Evangeliorum]] ad pecuniae cultum detorquentur: pauper [[Clerus|clericus]], opibus carens, a sede papali crudeliter repellitur, dum [[Peccatum|peccator]] dives et homicida, muneribus largitis, gratiam et sanitatem papae statim adipiscitur.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> Auctor satiricus biblicum modum loquendi sic imitatur ut demonstret quomodo in aula pontificali non virtus sed nummus dominetur. Papa ipse, personam Christi agens sed contraria docens, ministros hortatur ut dona capiant, sic nexum inter potestatem ecclesiasticam et corruptionem pecuniariam sub specie sacra deridens.<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> == Textus == {{Versus numerati| In illo tempore: dixit papa Romanis: «Cum venerit filius hominis ad sedem maiestatis nostre, primum dicite: “Amice, ad quid venisti?” At ille si perseveraverit pulsans nil dans vobis, eicite eum in tenebras exteriores.» Factum est autem, ut quidam pauper clericus veniret ad curiam domini pape, et exclamavit dicens: «Miseremini mei saltem vos, hostiarii pape, quia manus paupertatis tetigit me. Ego vero egenus et pauper sum, ideo peto, ut subveniatis calamitati et miserie mee.» Illi autem audientes indignati sunt valde et dixerunt: «Amice, paupertas tua tecum sit in perditione. Vade retro, satanas, quia non sapis ea, que sapiunt nummi. Amen, amen, dico tibi: non intrabis in gaudium domini tui, donec dederis novissimum quadrantem.» Pauper vero abiit et vendidit pallium et tunicam et universa que habuit et dedit cardinalibus et hostiariis et camerariis. At illi dixerunt: «Et hoc quid est inter tantos?» Et eiecerunt eum ante fores, et egressus foras flevit amare et non habens consolationem. Postea venit ad curiam quidam clericus dives, incrassatus, impinguatus, dilatatus, qui propter seditionem fecerat homicidium. Hic primo dedit hostiario, secundo camerario, tertio cardinalibus. At illi arbitrati sunt inter eos, quod essent plus accepturi. Audiens autem dominus papa cardinales et ministros plurima dona a clerico accepisse, infirmatus est usque ad mortem. Dives vero misit sibi electuarium aureum et argenteum, et statim sanatus est. Tunc dominus papa ad se vocavit cardinales et ministros et dixit eis: «Fratres, videte, ne aliquis vos seducat inanibus verbis. Exemplum enim do vobis, ut, quemadmodum ego capio, ita et vos capiatis.»<ref name="de-ammonitione-prelatorum-33-45" /> }} == Investigatio critica == ''In illo tempore'' est clara evangeliorum parodia [[prosa]] scripta, qua sermo sacer ad mores curiae Romanae pecunia corruptos transfertur.<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, p. 153.</ref> Narratio clericum quendam egenum inducit, quem [[papa|pontifex]] [[cardinalis|cardinalesque]] reiciunt; contra, homicidam divitem, qui munera large profundit, summis honoribus recipiunt.<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 153, 154.</ref> Vis satirica in plena auctoritatis biblicae inversione vertitur: pontifex ipse cum [[Iudas Iscariotes|Iuda]] comparatur, ministri vero eius cum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Giezi||en|qid=Q977435}} assimilantur.<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, p. 157.</ref> Praecepta evangelica de dando et petendo in minas ad pecuniam extorquendam convertuntur.<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 157, 158.</ref> Hoc carmen efficitur satira acerba contra cupiditatem papae et curiae Romanae, quae sub specie parodiae evangelicae per [[cento|centonem]] locorum biblicorum contexitur. Textus scilicet non solum mores ecclesiasticos reprehendit, sed ipsa verba Sacrae Scripturae adhibet ut avaritiam vultusque duplices Romanae sedis patefaciat. Argumentum fingit pontificem Romanis praecipientem ut neminem recipiant nisi pecuniosum, immo in tenebras exteriores mittant eos qui nihil offerant. Narratio deinde de paupere clerico procedit, qui, cum auxilium et misericordiam ab ostiariis papae imploravisset, contemptu et contumeliis reicitur. Clericus, ut in curiam admittatur, omnia bona sua vendere cogitur, sed pecunia tradita cardinalibus et ministris, ab eis ut parva despicitur, unde ille eiectus amare flet.<ref name="rossi-2006-p253">{{qc|Rossi, 2006}}, p. 253.</ref> Hoc opus non rudem [[Blasphemia|blasphemiam]], sed subtilem cultum litteratum praebet, quem solum homines Scripturarum peritissimi intellegere poterant.<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, p. 155.</ref> Fabula exitum habet [[Drama (fictio)|dramaticum]]: papa, morbo correptus, ope auri argentique mirum in modum sanatur; mox cardinales hortatur ut in rapinis systematicis perseverent.<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 154, 157.</ref> Carmen inter summos [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] aculeos de curia habetur, quod ordinis moralis caritatisque dissolutionem aperte demonstrat.<ref>{{qc|Lehtonen, 1995}}, pp. 159, 160.</ref> Econtra, dives quidam clericus et corpore pinguis, licet homicidii crimine pollutus, ad curiam accedit muneraque copiosa ostiariis ac cardinalibus largitur. Haec largitio usque ad ipsum papam pervenit, qui, cum primum aegrotare videretur ob nimiam avaritiam, statim “medicina” ex auro et argento confecta sanatur. In fine huius parodiae, pontifex cardinales monet ut caveant a verbis inanibus et suum exemplum sequantur, non in virtute sed in accipiendis donis, ita ut officium pastorale in merum quaestum pecuniarium convertatur. Haec structura litteraria, quae verba Christi ad usum pecuniae detorquet, severam perstringit criticam de statu morali ecclesiae illius aetatis.<ref name="rossi-2006-p253" /> == Notae == <references /> == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Rossi, 2006 | c = {{Opus | cognomen redactoris = Rossi | nomen redactoris = Petrus Victorius | titulus = Carmina Burana. Testo latino a fronte | annus = 2006 | annus primae editionis = 1989 | editio = 8 | locus = [[Mediolanum|Mediolani]] | domus editoria = Tascabili Bompiani | isbn = 88-452-5307-4 | lingua = it }} }} * {{Ecce citatio | id = Lehtonen, 1995 | c = {{Opus | cognomen = Lehtonen | nomen = Thomas Martinus Samuel | nomenclatura = compendiaria | titulus = Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy | annus = 1995 | lingua = en | locus = [[Helsingia (Finnia)|Helsingiae]] | domus editoria = [[Societas Litterarum Finnicarum]] | isbn = 978-951-717-846-4 }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] [[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]] pi3iqhs1bonqesoh91tk96d0fvl9lzs Formula:Min/doc 10 324535 3975550 3955916 2026-07-29T13:20:39Z Grufo 64423 -Lint error 3975550 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis|proprietas=distributa}} {{Formula substituibilis|...}} == De usu == === {{[[Formula:Min|Min]]}} === {{Lua|Modulus:Math|{{#ifeq:{{ROOTPAGENAME}}|Min||#}}propositum=exhibitio}} ; Syntaxis : <code>&#123;&#123;'''min'''&#124;numerus 1&#124;numerus 2&#124;''&#91;numerus 3&#93;''&#124;''&#91;numerus 4&#93;''&#124;...&#125;&#125;</code> '''Exempla:''' * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{min}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{min}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{min|}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{min|}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{min|-7}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{min|-7}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{min|7|-5}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{min|7|-5}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{min|7||-6|-4|}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{min|7||-6|-4|}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{min|7|-5|-8}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{min|7|-5|-8}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{min|40*41|300+30}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{min|40*41|300+30}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{min|100+10|300+30|200+20}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{min|100+10|300+30|200+20}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{min|99| (2*3^2+1) /7 round 4}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{min|99| (2*3^2+1) /7 round 4}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{min|$2.50|$2.10|9.00}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{min|$2.50|$2.10|9.00}} === {{[[Formula:Min2|Min2]]}} === ; Syntaxis : <code>&#123;&#123;'''min2'''&#124;numerus 1&#124;numerus 2&#125;&#125;</code> * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{min2|7|-5}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{min2|7|-5}} === {{[[Formula:Min3|Min3]]}} === ; Syntaxis : <code>&#123;&#123;'''min3'''&#124;numerus 1&#124;numerus 2&#124;numerus 3&#125;&#125;</code> * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{min3|7|-5|-8}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{min3|7|-5|-8}} == Ulteriora si cupis == * {{Fn|Max}}, {{Fn|Max2}}, {{Fn|Max3}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae mathematicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Metaformulae|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> f9ialvfnbo7tin1xsisxa8cmu9d010b De insulis nuper inventis 0 326897 3975579 3975415 2026-07-29T14:28:11Z Andrew Dalby 1084 3975579 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Carta Colon 1493 manuscrito Simancas.JPG|thumb|1. Manuscriptum epistulae anno 1493, manu haud Columbi, fortasse Ludovici de Sancto Angelo]] [[Fasciculus:Columbus Spanish letter Ambrosiana copy colophon.jpeg|thumb|2. Colophon editionis epistulae Hispanice scriptae (Barcinone mense Martio vel Aprili 1493 editae: [[Bibliotheca Ambrosiana]] [[Mediolanum|Mediolanensis]])]] Epistula {{ores|De insulis nuper inventis}} (titulo variis modis in editionibus dato) a [[Christophorus Columbus|Christophoro Columbo]] scripta est. Huius documenti ultima verba die [[14 Februarii]] [[1493]] inseruit dum navis prope [[Insula Sanctae Mariae (Azores)|insulam S. Mariae]] archipelagi [[Azores|Azorum]] iacebat. De sito aut incertus aut incertitudinem fingens “[[insulae Canariae|insulas Canarias]]” iuxta subscriptionem posuit: haec enim insulae [[regnum Castellae|regno Castellae]], [[Azores]] regno [[Portugallia|Portugallensi]] pertinebant. Epistulam aulico [[Ludovicus de Sancto Angelo|Ludovico de Sancto Angelo]] direxit: dum navis iuxta {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Restelo||pt|qid=Q10359913}} [[Olisipo]]nis morabat ad aulam regum catholicorum commisit. Editiones plures aliquarum epistularum de eodem re, Christophoro Columbo adscriptarum, inter annos 1493 et 1497 e prelis proderunt, sed pro certo habetur haud omnes ex eodem epistula manu scripta derivavisse. Exstant duae epistulae Hispanice compositae, sed cuiusque editionis unum tantum exemplar nobis servatur. Hae editiones ambae, [[Barcino]]ne sine titulo impressae, verbis ''Señor, por que sé'' incipientes, Ludovico de Sancto Angelo (qui regibus catholicis a rationibus meruit, titulo ''escrivano de ració'') directae sunt. Editiones Latinae plurimae exstant, [[Roma]]e, [[Florentia]]e, [[Basilea]]e, [[Antverpia]]e, [[Lutetia]]e divulgatae, quarum omnes ex eadem versione oriuntur ab Aliandro vel Leandro de Cosco facta. Quae versio Romae die [[29 Aprilis]] [[1493]] conscripta est (''tercio Kalendas Maii .M.cccc.xciij. pontificatus Alexandri Sexti anno primo'') ex epistula manu scripta minime Ludovico de Sancto Angelo sed Gabriele Sanches directa, regni [[Aragonia]]e thesaurario. == Bibliographia == ; Editiones versionesque priscae [[Fasciculus:First page of Plannck's Fernandi edition of Columbus's letter via facsimile.jpg|thumb|3. Prima pagina editionis Latinae [[Roma]]e mense Maio 1493 divulgatae]] [[Fasciculus:Fernandus Rex.jpg|thumb|4. Titulus vel frontispicium editionis Latinae [[Basilea]]e anno 1493 vel 1494 divulgatae]] [[Fasciculus:Houghton Inc 7988 - title.jpg|thumb|5. Titulus vel frontispicium editionis Latinae [[Lutetia]]e anno fere 1493 divulgatae]] * 1493 mense Martio vel Aprili : Epistola Hispanice scripta, incipit ''Señor, por que se''. Barcinone (vide imaginem 2. nostram); [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1506981s Textus apud Gallica]; [https://catalog.hathitrust.org/Record/000284216 Fac-simile apud Hathi Trust] * 1493 mense Maio : Aliander de Cosco, interpr., ''Epistola Christofori Colom, cui ętas nostra multũ debet ... Fernandi Hispaniarum regis ... ''. Romae: Stephan Plannck (vide imaginem 3. nostram); [https://catalog.hathitrust.org/Record/100329262 Fac-simile apud Hathi Trust] * 1493 paulo tardius : Aliander de Cosco, interpr., ''Epistola Christofori Colom, cui etas nostra multũ debet ... Fernandi et Helisabet Hispaniarum regum ...''. Romae: Stephan Plannck; [https://archive.org/details/OEXV740_P4/ Textus apud Gallica]; [https://catalog.hathitrust.org/Record/000284219 Fac-simile apud Hathi Trust] * 1493 : ''De insulis inventis: epistola Cristoferi Colom, cui etas nostra multũ debet ...''. Basileae (editio illustrata); [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00026585 Textus apud Monacenses]; [https://catalog.hathitrust.org/Record/000287944 Fac-simile apud Hathi Trust] * 1493 mense Octobri : [[Iulianus Dati|Giuliano Dati]], interpr., ''Isole trovate novamente per il re di Spagna ... per messer Giuliano Dati tradocta ...''. Florentiae; [https://preserver.beic.it/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE7692429 Textus apud BEIC] * 1493 et 1494 : ''In laudem serenissimi Ferdinandi Hispaniae regis ... et de insulis in mari Indico nuper repertis''. Basileae (vide imaginem 4. nostram); [https://web.archive.org/web/20150907014932/http://dl.wdl.org/625/service/625.pdf exemplar .pdf] * c. 1493 : ''Epistola de insulis noviter repertis''. Parisiis in Campo Gaillardi: [[Guido Mercator|Guiot Marchant]] (vide imaginem 5. nostram) * 1497 : Versio Theodisce facta, [[Ulma]]e divulgata; [[:File:Katilonischen.jpg|Colophon huius editionis]] ; Editiones versionesque recentes * 1890 : R. H. Mayor, interpr., ''The Latin version of 1493 of the first letter of Columbus to the noble Lord Raphael Sanchez announcing the discovery of America''. Bostoniae: Boston Public Library {{Ling|Latine|Anglice}}; [https://catalog.hathitrust.org/Record/100329262 Textus apud Hathi Trust] * 1892 : Wilberforce Eames, ed., ''The Letter of Columbus on the Discovery of America'' (editio fac-simile textusque quattuor editionum Latinarum). Novi Eboraci: Lenox Library {{Ling|Latine|Anglice}}; [https://archive.org/details/letterofcolumbus00colum Textus apud Internet Archive] * 1893 : ''The Spanish Letter of Columbus'' (editio fac-simile). Londinii: Bernard Quaritch {{Ling|Hispanice|Anglice}} {{Google Books|NPXCTYxu-R4C}} [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.32044004509063 Textus apud Hathi Trust]; [https://catalog.hathitrust.org/Record/103496781 aliud] * 1893 : ''The Latin letter of Columbus'' (editio fac-simile). Londinii: Bernard Quaritch {{Ling|Latine|Anglice}} [https://catalog.hathitrust.org/Record/102984905 Textus apud Hathi Trust]; [https://catalog.hathitrust.org/Record/000284219 aliud] * 1893 : ''Letter of Christopher Columbus to Rafael Sanchez, written on board the caravel while returning from his first voyage. Published at Barcelona, May, 1493''. Chicagine: Lowdermilk; [https://catalog.hathitrust.org/Record/000287944 Textus apud Hathi Trust] * 1900? : Samuel Kettell, interpr., ''Letter of Christopher Columbus, the great benefactor of the present age, concerning the newly discovered islands of India upon the Ganges ...'' Albany Novi Eboraci (editio fac-simile; ante annum 1900 impressa) {{Ling|Latine|Anglice}}; [https://catalog.hathitrust.org/Record/000778152 Textus apud Hathi Trust] * 1963 : Samuel Eliot Morison, interpr., ''Journals and other documents on the life and voyages of Christopher Columbus'' (versio ex editione Hispanica facta). Novi Eboraci {{Ling|Anglice}}; [https://archive.org/details/journalsdocumentscolumbus Textus] apud ''Internet Archive'' * 1966 : Frank E. Robbins, ed., ''Christopher Columbus: Epistola de insulis nuper inventis''. Ann Arbor: University Microfilms * 1967 : M. Ruffini, ed., ''Giuliano Dati: La storia della inventione delle nuove insule di Channaria Indiane''. Taurinis: Bottega D’Erasmo * 1982 : Consuelo Varela, ed., ''Cristóbal Colón: Textos y documentos completos''. Matriti: Alianza Editorial {{Ling|Hispanice}} * 1991 : Martin Davies, ed., ''Columbus in Italy: an Italian versification of the letter on the discovery of the New World, with facsimiles of the Italian and Latin editions of 1493''. Londinii: British Library; [https://catalog.hathitrust.org/Record/002856795 catalogus] * 1992 : Consuelo Varela, Juan Gil, edd., ''Cristóbal Colón: Textos y documentos completos; Nuevas cartas'' (Matriti: Alianza Editorial) pp. 227-235 {{Ling|Hispanice}} * 1992 : L. Formisano, ed., ''Cristoforo Colombo: La lettera della scoperta (Febbraio-Marzo 1493)''. Neapoli: Liguori * 2006 : ''Kolumbus: Der erste Brief aus der Neuen Welt.'' Stutgardiae: Reclam, 2006 {{Ling|Latine|Theodisce}} ([https://web.archive.org/web/20110821021624/http://www.ralf-schoenbach.de/index.php?option=com_remository&Itemid=29&func=fileinfo&id=24 Versio interretialis]) ; Eruditio * Riccardo Bruscagli, “[https://oajournals.fupress.net/index.php/bsfm-jems/article/view/7092 Voices from the New World: Giuliano Dati’s La storia della inventione delle nuove Insule di Channaria Indiane]” in ''Journal of Early Modern Studies'' no. 7 (2018) pp. 63-97 * Rebecca Catz, “Columbus in the Azores” in ''Portuguese Studies'' vol. 6 (1990) pp. 17–23 * [[Henricus Harrisse|H. H.]], ''Lettre de Christophe Colomb, annonçant aux Rois catholiques la découverte du Nouveau Monde. Bibliographie de la version latine''. Lutetiae: H. Welter, 1894 * David P. Henige, ''In Search of Colombus: The Sources for the First Voyage''. Tucson: University of Arizona Press, 1991 * [[Samuel Eliot Morison]], ''Admiral of the Ocean Sea'' (Bostoniae, 1949) pp. 322-323, 375-380 * Benoît Roux, “[https://publis-shs.univ-rouen.fr/ceredi/699-1.pdf Un canard d’Inde. Production, diffusion et réception du De insulis nuper inventis de Christophe Colomb en France (1493)]” in Silvia Liebel, Jean-Claude Arnould, edd., ''Canards, occasionnels, éphémères : « information » et infralittérature en France à l’aube des temps'' (Publications numériques du CÉRÉdI, 2019) pp. 1-10 {{Penna}} * Diego Stefanelli, “[https://books.openedition.org/ledizioni/5311 Cristoforo Colombo: filologia, storia, leggenda]” in Diego Stefanelli, ''Cesare De Lollis tra filologia romanza e letterature comparate'' (Mediolani: Ledizioni, 2019) pp. 65-110 == Nexus externi == * "[https://web.archive.org/web/20130606004635/http://www.wdl.org/en/item/90/ Epistola Christophori Columbi: cui etas nostra multum debet: de insulis Indiae supra Gangem nuper inventis]" (1493) apud ''World Digital Library''; [https://web.archive.org/web/20130605185545/http://www.wdl.org/en/item/2828/ alia editio] ibidem * ''[http://purl.pt/24139 Epistola de insulis nuper inventis]'' (Romae, 1493) apud Bibliothecam Nationalem Portugallensem [[Categoria:Christophorus Columbus]] [[Categoria:Epistulae]] [[Categoria:Scripta 1493]] [[Categoria:Litterae Hispanicae]] [[Categoria:Litterae Latine versae]] 09eoo1wzdrnp8wdifgq42l9lusyst4c 3975580 3975579 2026-07-29T14:32:04Z Andrew Dalby 1084 3975580 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Carta Colon 1493 manuscrito Simancas.JPG|thumb|1. Manuscriptum epistulae anno 1493 missae, sed non manu Columbi exscriptum. Fortasse [[Ludovicus de Sancto Angelo]] vel amanuensis quidam hoc exemplar exscripserit ({{safesubst:creanda/m|es|Archivo General de Simancas|Archivum Generale Simancense|t=2026-07-29 14:32:04}})]] [[Fasciculus:Columbus Spanish letter Ambrosiana copy colophon.jpeg|thumb|2. Colophon editionis epistulae Hispanice scriptae (Barcinone mense Martio vel Aprili 1493 editae: [[Bibliotheca Ambrosiana]] [[Mediolanum|Mediolanensis]])]] Epistula {{ores|De insulis nuper inventis}} (titulo variis modis in editionibus dato) a [[Christophorus Columbus|Christophoro Columbo]] scripta est. Huius documenti ultima verba die [[14 Februarii]] [[1493]] inseruit dum navis prope [[Insula Sanctae Mariae (Azores)|insulam S. Mariae]] archipelagi [[Azores|Azorum]] iacebat. De sito aut incertus aut incertitudinem fingens “[[insulae Canariae|insulas Canarias]]” iuxta subscriptionem posuit: haec enim insulae [[regnum Castellae|regno Castellae]], [[Azores]] regno [[Portugallia|Portugallensi]] pertinebant. Epistulam aulico [[Ludovicus de Sancto Angelo|Ludovico de Sancto Angelo]] direxit: dum navis iuxta {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Restelo||pt|qid=Q10359913}} [[Olisipo]]nis morabat ad aulam regum catholicorum commisit. Editiones plures aliquarum epistularum de eodem re, Christophoro Columbo adscriptarum, inter annos 1493 et 1497 e prelis proderunt, sed pro certo habetur haud omnes ex eodem epistula manu scripta derivavisse. Exstant duae epistulae Hispanice compositae, sed cuiusque editionis unum tantum exemplar nobis servatur. Hae editiones ambae, [[Barcino]]ne sine titulo impressae, verbis ''Señor, por que sé'' incipientes, Ludovico de Sancto Angelo (qui regibus catholicis a rationibus meruit, titulo ''escrivano de ració'') directae sunt. Editiones Latinae plurimae exstant, [[Roma]]e, [[Florentia]]e, [[Basilea]]e, [[Antverpia]]e, [[Lutetia]]e divulgatae, quarum omnes ex eadem versione oriuntur ab Aliandro vel Leandro de Cosco facta. Quae versio Romae die [[29 Aprilis]] [[1493]] conscripta est (''tercio Kalendas Maii .M.cccc.xciij. pontificatus Alexandri Sexti anno primo'') ex epistula manu scripta minime Ludovico de Sancto Angelo sed Gabriele Sanches directa, regni [[Aragonia]]e thesaurario. == Bibliographia == ; Editiones versionesque priscae [[Fasciculus:First page of Plannck's Fernandi edition of Columbus's letter via facsimile.jpg|thumb|3. Prima pagina editionis Latinae [[Roma]]e mense Maio 1493 divulgatae]] [[Fasciculus:Fernandus Rex.jpg|thumb|4. Titulus vel frontispicium editionis Latinae [[Basilea]]e anno 1493 vel 1494 divulgatae]] [[Fasciculus:Houghton Inc 7988 - title.jpg|thumb|5. Titulus vel frontispicium editionis Latinae pictae, [[Lutetia]]e in urbe anno fere 1493 divulgatae ({{safesubst:creanda/m|en|Houghton Library|Bibliotheca Houghtoniana|t=2026-07-29 14:32:04}} [[Cantabrigia Massachusettensium|Cantabrigiae Massachusettensium]])]] * 1493 mense Martio vel Aprili : Epistola Hispanice scripta, incipit ''Señor, por que se''. Barcinone (vide imaginem 2. nostram); [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1506981s Textus apud Gallica]; [https://catalog.hathitrust.org/Record/000284216 Fac-simile apud Hathi Trust] * 1493 mense Maio : Aliander de Cosco, interpr., ''Epistola Christofori Colom, cui ętas nostra multũ debet ... Fernandi Hispaniarum regis ... Raphaelem Sanxis ...''. Romae: Stephan Plannck (vide imaginem 3. nostram); [https://catalog.hathitrust.org/Record/100329262 Fac-simile apud Hathi Trust] {{Google Books|aHVVxCpkkyAC|Fac-simile}} * 1493 paulo tardius : Aliander de Cosco, interpr., ''Epistola Christofori Colom, cui etas nostra multũ debet ... Fernandi et Helisabet Hispaniarum regum ... Gabrielem Sanchis ...''. Romae: Stephan Plannck; [https://archive.org/details/OEXV740_P4/ Textus apud Gallica]; [https://catalog.hathitrust.org/Record/000284219 Fac-simile apud Hathi Trust] * 1493 : ''De insulis inventis: epistola Cristoferi Colom, cui etas nostra multũ debet ...''. Basileae (editio illustrata); [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00026585 Textus apud Monacenses]; [https://catalog.hathitrust.org/Record/000287944 Fac-simile apud Hathi Trust] * 1493 mense Octobri : [[Iulianus Dati|Giuliano Dati]], interpr., ''Isole trovate novamente per il re di Spagna ... per messer Giuliano Dati tradocta ...''. Florentiae; [https://preserver.beic.it/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE7692429 Textus apud BEIC] * 1493 et 1494: ''In laudem serenissimi Ferdinandi Hispaniae regis ... et de insulis in mari Indico nuper repertis''. Basileae (vide imaginem 4. nostram); [https://web.archive.org/web/20150907014932/http://dl.wdl.org/625/service/625.pdf exemplar .pdf] * c. 1493 : ''Epistola de insulis noviter repertis''. Parisiis in Campo Gaillardi: [[Guido Mercator|Guiot Marchant]] (vide imaginem 5. nostram) * 1497 : Versio Theodisce facta, [[Ulma]]e divulgata; [[:File:Katilonischen.jpg|Colophon huius editionis]] ; Editiones versionesque recentes * 1890 : R. H. Mayor, interpr., ''The Latin version of 1493 of the first letter of Columbus to the noble Lord Raphael Sanchez announcing the discovery of America''. Bostoniae: Boston Public Library {{Ling|Latine|Anglice}}; [https://catalog.hathitrust.org/Record/100329262 Textus apud Hathi Trust] * 1892 : Wilberforce Eames, ed., ''The Letter of Columbus on the Discovery of America'' (editio fac-simile textusque quattuor editionum Latinarum). Novi Eboraci: Lenox Library {{Ling|Latine|Anglice}}; [https://archive.org/details/letterofcolumbus00colum Textus apud Internet Archive] * 1893 : ''The Spanish Letter of Columbus'' (editio fac-simile). Londinii: Bernard Quaritch {{Ling|Hispanice|Anglice}} {{Google Books|NPXCTYxu-R4C}} [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.32044004509063 Textus apud Hathi Trust]; [https://catalog.hathitrust.org/Record/103496781 aliud] * 1893 : ''The Latin letter of Columbus'' (editio fac-simile). Londinii: Bernard Quaritch {{Ling|Latine|Anglice}} [https://catalog.hathitrust.org/Record/102984905 Textus apud Hathi Trust]; [https://catalog.hathitrust.org/Record/000284219 aliud] * 1893 : ''Letter of Christopher Columbus to Rafael Sanchez, written on board the caravel while returning from his first voyage. Published at Barcelona, May, 1493''. Chicagine: Lowdermilk; [https://catalog.hathitrust.org/Record/000287944 Textus apud Hathi Trust] * 1900? : Samuel Kettell, interpr., ''Letter of Christopher Columbus, the great benefactor of the present age, concerning the newly discovered islands of India upon the Ganges ...'' Albany Novi Eboraci (editio fac-simile; ante annum 1900 impressa) {{Ling|Latine|Anglice}}; [https://catalog.hathitrust.org/Record/000778152 Textus apud Hathi Trust] * 1963 : Samuel Eliot Morison, interpr., ''Journals and other documents on the life and voyages of Christopher Columbus'' (versio ex editione Hispanica facta). Novi Eboraci {{Ling|Anglice}}; [https://archive.org/details/journalsdocumentscolumbus Textus] apud ''Internet Archive'' * 1966 : Frank E. Robbins, ed., ''Christopher Columbus: Epistola de insulis nuper inventis''. Ann Arbor: University Microfilms * 1967 : M. Ruffini, ed., ''Giuliano Dati: La storia della inventione delle nuove insule di Channaria Indiane''. Taurinis: Bottega D’Erasmo * 1982 : Consuelo Varela, ed., ''Cristóbal Colón: Textos y documentos completos''. Matriti: Alianza Editorial {{Ling|Hispanice}} * 1991 : Martin Davies, ed., ''Columbus in Italy: an Italian versification of the letter on the discovery of the New World, with facsimiles of the Italian and Latin editions of 1493''. Londinii: British Library; [https://catalog.hathitrust.org/Record/002856795 catalogus] * 1992 : Consuelo Varela, Juan Gil, edd., ''Cristóbal Colón: Textos y documentos completos; Nuevas cartas'' (Matriti: Alianza Editorial) pp. 227-235 {{Ling|Hispanice}} * 1992 : L. Formisano, ed., ''Cristoforo Colombo: La lettera della scoperta (Febbraio-Marzo 1493)''. Neapoli: Liguori * 2006 : ''Kolumbus: Der erste Brief aus der Neuen Welt.'' Stutgardiae: Reclam, 2006 {{Ling|Latine|Theodisce}} ([https://web.archive.org/web/20110821021624/http://www.ralf-schoenbach.de/index.php?option=com_remository&Itemid=29&func=fileinfo&id=24 Versio interretialis]) ; Eruditio * Riccardo Bruscagli, “[https://oajournals.fupress.net/index.php/bsfm-jems/article/view/7092 Voices from the New World: Giuliano Dati’s La storia della inventione delle nuove Insule di Channaria Indiane]” in ''Journal of Early Modern Studies'' no. 7 (2018) pp. 63-97 * Rebecca Catz, “Columbus in the Azores” in ''Portuguese Studies'' vol. 6 (1990) pp. 17–23 * [[Henricus Harrisse|H. H.]], ''Lettre de Christophe Colomb, annonçant aux Rois catholiques la découverte du Nouveau Monde. Bibliographie de la version latine''. Lutetiae: H. Welter, 1894 * David P. Henige, ''In Search of Colombus: The Sources for the First Voyage''. Tucson: University of Arizona Press, 1991 * [[Samuel Eliot Morison]], ''Admiral of the Ocean Sea'' (Bostoniae, 1949) pp. 322-323, 375-380 * Benoît Roux, “[https://publis-shs.univ-rouen.fr/ceredi/699-1.pdf Un canard d’Inde. Production, diffusion et réception du De insulis nuper inventis de Christophe Colomb en France (1493)]” in Silvia Liebel, Jean-Claude Arnould, edd., ''Canards, occasionnels, éphémères : « information » et infralittérature en France à l’aube des temps'' (Publications numériques du CÉRÉdI, 2019) pp. 1-10 {{Penna}} * Diego Stefanelli, “[https://books.openedition.org/ledizioni/5311 Cristoforo Colombo: filologia, storia, leggenda]” in Diego Stefanelli, ''Cesare De Lollis tra filologia romanza e letterature comparate'' (Mediolani: Ledizioni, 2019) pp. 65-110 == Nexus externi == * "[https://web.archive.org/web/20130606004635/http://www.wdl.org/en/item/90/ Epistola Christophori Columbi: cui etas nostra multum debet: de insulis Indiae supra Gangem nuper inventis]" (1493) apud ''World Digital Library''; [https://web.archive.org/web/20130605185545/http://www.wdl.org/en/item/2828/ alia editio] ibidem * ''[http://purl.pt/24139 Epistola de insulis nuper inventis]'' (Romae, 1493) apud Bibliothecam Nationalem Portugallensem [[Categoria:Christophorus Columbus]] [[Categoria:Epistulae]] [[Categoria:Scripta 1493]] [[Categoria:Litterae Hispanicae]] [[Categoria:Litterae Latine versae]] l3jfe62jf5hgxtb6n4ktc5ql0k6lix3 3975627 3975580 2026-07-29T17:53:07Z Andrew Dalby 1084 3975627 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Carta Colon 1493 manuscrito Simancas.JPG|thumb|1. Manuscriptum epistulae anno 1493 missae, sed non manu Columbi exscriptum. Fortasse [[Ludovicus de Sancto Angelo]] vel amanuensis quidam hoc exemplar exscripserit ({{safesubst:creanda/m|es|Archivo General de Simancas|Archivum Generale Simancense|t=2026-07-29 14:32:04}})]] [[Fasciculus:Columbus Spanish letter Ambrosiana copy colophon.jpeg|thumb|2. Colophon editionis epistulae Hispanice scriptae (Barcinone mense Martio vel Aprili 1493 editae: [[Bibliotheca Ambrosiana]] [[Mediolanum|Mediolanensis]])]] Epistula {{ores|De insulis nuper inventis}} (titulo variis modis in editionibus dato) a [[Christophorus Columbus|Christophoro Columbo]] scripta est. Huius documenti ultima verba die [[14 Februarii]] [[1493]] inseruit dum navis prope [[Insula Sanctae Mariae (Azores)|insulam S. Mariae]] archipelagi [[Azores|Azorum]] iacebat. De sito aut incertus aut incertitudinem fingens “[[insulae Canariae|insulas Canarias]]” iuxta subscriptionem posuit: haec enim insulae [[regnum Castellae|regno Castellae]], [[Azores]] regno [[Portugallia|Portugallensi]] pertinebant. Epistulam aulico [[Ludovicus de Sancto Angelo|Ludovico de Sancto Angelo]] (qui regibus catholicis a rationibus meruit, titulo ''escrivano de ració'') direxit: dum navis iuxta {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Restelo||pt|qid=Q10359913}} [[Olisipo]]nis morabat ad aulam regum catholicorum commisit. Addidit post scriptum epistulam brevissimam (''anyma'' vel ''myma'' dictam) regibus catholicis directam (''a sus Altezas''), die [[14 Martii]] 1493 in portu Olisiponensi (''en este puerto de Lysbona'') scriptam. Editiones plures epistularum de eadem re, Christophoro Columbo adscriptarum, inter annos 1493 et 1497 e prelis proderunt, sed pro certo habetur haud omnes ex eadem epistula manu scripta derivavisse. Exstant duae editiones Hispanice compositae, sed cuiusque editionis unum tantum exemplar nobis servatur. Hae editiones ambae, [[Barcino]]ne sine titulo impressae, verbis ''Señor, por que sé'' incipientes, Ludovico de Sancto Angelo verbatim directae sunt, addita ante colophontem illa epistula Olisipone regibus ipsis directa. Nomen impressoris minime datur: eruditi e stylo litterarum editore Petro Rosa adscribunt. Titulum Hispanicum epistulae Columbinae bibliographi interdum e colophonte restituunt, verbis ''De las islas halladas en las Indias'' extractis. Editiones Latinae plurimae exstant, [[Roma]]e, [[Florentia]]e, [[Basilea]]e, [[Antverpia]]e, [[Lutetia]]e divulgatae, quarum omnes ex eadem versione oriuntur ab Aliandro vel Leandro de Cosco facta. Quae versio Romae die [[29 Aprilis]] [[1493]] conscripta est (''tercio Kalendas Maii .M.cccc.xciij. pontificatus Alexandri Sexti anno primo'') ex epistula manu scripta minime Ludovico de Sancto Angelo sed Gabriele Sanchez directa, regni [[Aragonia]]e thesaurario. In prima editione, aut mense Aprili exeunte aut Maio ineunte impressa, nomine thesaurarii per errorem ''Raphaele Sanxis'' scripto, rex [[Ferdinandus II (rex Aragonum)]] in primis sententiis sicut auctor expeditionis laudatur. Mox altera editio ex eodem prelo prodit ubi typographus nomen thesaurarii rectius ''Gabrielem Sanchis'' scripsit expeditionemque ''invictissimorum Fernandi et Helisabet Hispaniarum regum'' laudavit. == Bibliographia == ; Editiones versionesque priscae [[Fasciculus:First page of Plannck's Fernandi edition of Columbus's letter via facsimile.jpg|thumb|3. Prima pagina editionis Latinae [[Roma]]e mense Maio 1493 divulgatae]] [[Fasciculus:Fernandus Rex.jpg|thumb|4. Titulus vel frontispicium editionis Latinae [[Basilea]]e anno 1493 vel 1494 divulgatae (Bibliotheca [[Universitas Manhemiensis|universitatis Manhemiensis]])]] [[Fasciculus:Columbus letter Paris edition with text-only title page.jpg|thumb|upright=1.25|5. Titulus editionis Latinae [[Lutetia]]e in urbe anno fere 1493 divulgatae, editore {{safesubst:creanda/m|fr|Guy Marchant|Guido Mercator|Guyot Marchant|t=2026-07-29 17:52:54}}]] [[Fasciculus:Houghton Inc 7988 - title.jpg|thumb|6. Titulus vel frontispicium editionis Latinae pictae, [[Lutetia]]e in urbe anno fere 1494 divulgatae, editore Guyot Marchant ({{safesubst:creanda/m|en|Houghton Library|Bibliotheca Houghtoniana|t=2026-07-29 14:32:04}} [[Cantabrigia Massachusettensium|Cantabrigiae Massachusettensium]])]] * 1493 mense Martio vel Aprili : Epistola Hispanice scripta (in folio), incipit ''Señor, por que se''. Barcinone (vide imaginem 2. nostram); [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1506981s Textus apud Gallica]; [https://catalog.hathitrust.org/Record/000284216 Fac-simile apud Hathi Trust] * 1493 : Epistola Hispanice scripta (in quarto), incipit ''Señor, por que se''. Barcinone [https://archive.org/details/senorporqueseque00colu/ Textus apud Internet Archive] * 1493 mense Maio : Aliander de Cosco, interpr., ''Epistola Christofori Colom, cui ętas nostra multũ debet ... Fernandi Hispaniarum regis ... Raphaelem Sanxis ...''. Romae: Stephan Plannck (vide imaginem 3. nostram); [https://archive.org/details/epistolachristof00colu Textus apud Internet Archive]; [https://archive.org/details/epistolachristof00colu_1 aliud exemplar] {{Google Books|aHVVxCpkkyAC|Fac-simile}} * 1493 paulo tardius : Aliander de Cosco, interpr., ''Epistola Christofori Colom, cui etas nostra multũ debet ... Fernandi et Helisabet Hispaniarum regum ... Gabrielem Sanchis ...''. Romae: Stephan Plannck; [https://archive.org/details/OEXV740_P4/ Textus apud Gallica]; [https://archive.org/details/epistolachristof00colu_0/page/n5/mode/2up apud Internet Archive] * 1493 : ''De insulis inventis: epistola Cristoferi Colom (cui etas nostra multũ debet ...''. Basileae (editio illustrata); [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00026585 Textus apud Monacenses]; [https://archive.org/details/deinsulisinuenti00colu_0/ apud Internet Archive] * 1493 mense Octobri : [[Iulianus Dati|Giuliano Dati]], interpr., ''Isole trovate novamente per il re di Spagna ... per messer Giuliano Dati tradocta ...''. Florentiae; [https://preserver.beic.it/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE7692429 Textus apud BEIC] * 1493 et 1494: ''In laudem serenissimi Ferdinandi Hispaniae regis ... et de insulis in mari Indico nuper repertis''. Basileae (vide imaginem 4. nostram); [https://archive.org/details/inlaudemsereniss00vera/ Textus apud Internet Archive]; [https://web.archive.org/web/20150907014932/http://dl.wdl.org/625/service/625.pdf exemplar .pdf] * c. 1493 : ''Epistola de insulis de nouo repertis''. Parisius: in Campo Gaillardi (vide imaginem 5. nostram); [https://archive.org/details/epistoladeinsuli00colu/page/n5/mode/2up Textus apud Internet Archive] * c. 1494 : ''Epistola de insulis noviter repertis''. Parisiis in Campo Gaillardi: [[Guido Mercator|Guiot Marchant]] (vide imaginem 6. nostram) * 1497 : ''Eyn schön hübsch Lesen von etlichen Insslen die do in kurtzen Zyten funden synd durch den Künig von Hispania''. Argentorati: Bartlomess Küstler; [https://archive.org/details/eynschnhbschlese00colu/ Textus apud Internet Archive] ; Editiones versionesque recentes * 1890 : R. H. Mayor, interpr., ''The Latin version of 1493 of the first letter of Columbus to the noble Lord Raphael Sanchez announcing the discovery of America''. Bostoniae: Boston Public Library {{Ling|Latine|Anglice}}; [https://catalog.hathitrust.org/Record/100329262 Textus apud Hathi Trust] * 1892 : Wilberforce Eames, ed., ''The Letter of Columbus on the Discovery of America'' (editio fac-simile textusque quattuor editionum Latinarum). Novi Eboraci: Lenox Library {{Ling|Latine|Anglice}}; [https://archive.org/details/letterofcolumbus00colum Textus apud Internet Archive] * 1893 : ''The Spanish Letter of Columbus'' (editio fac-simile). Londinii: Bernard Quaritch {{Ling|Hispanice|Anglice}} {{Google Books|NPXCTYxu-R4C}} [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.32044004509063 Textus apud Hathi Trust]; [https://catalog.hathitrust.org/Record/103496781 aliud] * 1893 : ''The Latin letter of Columbus'' (editio fac-simile). Londinii: Bernard Quaritch {{Ling|Latine|Anglice}} [https://catalog.hathitrust.org/Record/102984905 Textus apud Hathi Trust]; [https://catalog.hathitrust.org/Record/000284219 aliud] * 1893 : ''Letter of Christopher Columbus to Rafael Sanchez, written on board the caravel while returning from his first voyage. Published at Barcelona, May, 1493''. Chicagine: Lowdermilk; [https://catalog.hathitrust.org/Record/000287944 Textus apud Hathi Trust] * 1900? : Samuel Kettell, interpr., ''Letter of Christopher Columbus, the great benefactor of the present age, concerning the newly discovered islands of India upon the Ganges ...'' Albany Novi Eboraci (editio fac-simile; ante annum 1900 impressa) {{Ling|Latine|Anglice}}; [https://catalog.hathitrust.org/Record/000778152 Textus apud Hathi Trust] * 1963 : Samuel Eliot Morison, interpr., ''Journals and other documents on the life and voyages of Christopher Columbus'' (versio ex editione Hispanica facta). Novi Eboraci {{Ling|Anglice}}; [https://archive.org/details/journalsdocumentscolumbus Textus] apud ''Internet Archive'' * 1966 : Frank E. Robbins, ed., ''Christopher Columbus: Epistola de insulis nuper inventis''. Ann Arbor: University Microfilms * 1967 : M. Ruffini, ed., ''Giuliano Dati: La storia della inventione delle nuove insule di Channaria Indiane''. Taurinis: Bottega D’Erasmo * 1982 : Consuelo Varela, ed., ''Cristóbal Colón: Textos y documentos completos''. Matriti: Alianza Editorial {{Ling|Hispanice}} * 1991 : Martin Davies, ed., ''Columbus in Italy: an Italian versification of the letter on the discovery of the New World, with facsimiles of the Italian and Latin editions of 1493''. Londinii: British Library; [https://catalog.hathitrust.org/Record/002856795 catalogus] * 1992 : Consuelo Varela, Juan Gil, edd., ''Cristóbal Colón: Textos y documentos completos; Nuevas cartas'' (Matriti: Alianza Editorial) pp. 227-235 {{Ling|Hispanice}} * 1992 : L. Formisano, ed., ''Cristoforo Colombo: La lettera della scoperta (Febbraio-Marzo 1493)''. Neapoli: Liguori * 2006 : ''Kolumbus: Der erste Brief aus der Neuen Welt.'' Stutgardiae: Reclam, 2006 {{Ling|Latine|Theodisce}} ([https://web.archive.org/web/20110821021624/http://www.ralf-schoenbach.de/index.php?option=com_remository&Itemid=29&func=fileinfo&id=24 Versio interretialis]) ; Eruditio * Riccardo Bruscagli, “[https://oajournals.fupress.net/index.php/bsfm-jems/article/view/7092 Voices from the New World: Giuliano Dati’s La storia della inventione delle nuove Insule di Channaria Indiane]” in ''Journal of Early Modern Studies'' no. 7 (2018) pp. 63-97 * Rebecca Catz, “Columbus in the Azores” in ''Portuguese Studies'' vol. 6 (1990) pp. 17–23 * [[Henricus Harrisse|H. H.]], ''Lettre de Christophe Colomb, annonçant aux Rois catholiques la découverte du Nouveau Monde. Bibliographie de la version latine''. Lutetiae: H. Welter, 1894 * David P. Henige, ''In Search of Colombus: The Sources for the First Voyage''. Tucson: University of Arizona Press, 1991 * [[Samuel Eliot Morison]], ''Admiral of the Ocean Sea'' (Bostoniae, 1949) pp. 322-323, 375-380 * Benoît Roux, “[https://publis-shs.univ-rouen.fr/ceredi/699-1.pdf Un canard d’Inde. Production, diffusion et réception du De insulis nuper inventis de Christophe Colomb en France (1493)]” in Silvia Liebel, Jean-Claude Arnould, edd., ''Canards, occasionnels, éphémères : « information » et infralittérature en France à l’aube des temps'' (Publications numériques du CÉRÉdI, 2019) pp. 1-10 {{Penna}} * Diego Stefanelli, “[https://books.openedition.org/ledizioni/5311 Cristoforo Colombo: filologia, storia, leggenda]” in Diego Stefanelli, ''Cesare De Lollis tra filologia romanza e letterature comparate'' (Mediolani: Ledizioni, 2019) pp. 65-110 == Nexus externi == * "[https://web.archive.org/web/20130606004635/http://www.wdl.org/en/item/90/ Epistola Christophori Columbi: cui etas nostra multum debet: de insulis Indiae supra Gangem nuper inventis]" (1493) apud ''World Digital Library''; [https://web.archive.org/web/20130605185545/http://www.wdl.org/en/item/2828/ alia editio] ibidem * ''[http://purl.pt/24139 Epistola de insulis nuper inventis]'' (Romae, 1493) apud Bibliothecam Nationalem Portugallensem [[Categoria:Christophorus Columbus]] [[Categoria:Epistulae]] [[Categoria:Scripta 1493]] [[Categoria:Litterae Hispanicae]] [[Categoria:Litterae Latine versae]] grs76f3ihvy40hty1e8fxdvfonsnaqs 3975628 3975627 2026-07-29T18:03:09Z Andrew Dalby 1084 3975628 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Carta Colon 1493 manuscrito Simancas.JPG|thumb|1. Manuscriptum epistulae anno 1493 missae, sed non manu Columbi exscriptum. Fortasse [[Ludovicus de Sancto Angelo]] vel amanuensis quidam hoc exemplar exscripserit ({{safesubst:creanda/m|es|Archivo General de Simancas|Archivum Generale Simancense|t=2026-07-29 14:32:04}}). Textum manuscripti [[:s:es:Carta de Colón al escribano de ración (manuscrito)|hic habes]]]] [[Fasciculus:Columbus Spanish letter Ambrosiana copy colophon.jpeg|thumb|2. Colophon editionis epistulae Hispanice scriptae (Barcinone mense Martio vel Aprili 1493 editae: [[Bibliotheca Ambrosiana]] [[Mediolanum|Mediolanensis]])]] Epistula {{ores|De insulis nuper inventis}} (titulo variis modis in editionibus dato) a [[Christophorus Columbus|Christophoro Columbo]] scripta est. Huius documenti ultima verba die [[14 Februarii]] [[1493]] inseruit dum navis prope [[Insula Sanctae Mariae (Azores)|insulam S. Mariae]] archipelagi [[Azores|Azorum]] iacebat. De sito aut incertus aut incertitudinem fingens “[[insulae Canariae|insulas Canarias]]” iuxta subscriptionem posuit: haec enim insulae [[regnum Castellae|regno Castellae]], [[Azores]] regno [[Portugallia|Portugallensi]] pertinebant. Epistulam aulico [[Ludovicus de Sancto Angelo|Ludovico de Sancto Angelo]] (qui regibus catholicis a rationibus meruit, titulo ''escrivano de ració'') direxit: dum navis iuxta {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Restelo||pt|qid=Q10359913}} [[Olisipo]]nis morabat ad aulam regum catholicorum commisit. Addidit post scriptum epistulam brevissimam (''anyma'' vel ''myma'' dictam) regibus catholicis directam (''a sus Altezas''), die [[14 Martii]] 1493 in portu Olisiponensi (''en este puerto de Lysbona'') scriptam. Editiones plures epistularum de eadem re, Christophoro Columbo adscriptarum, inter annos 1493 et 1497 e prelis proderunt, sed pro certo habetur haud omnes ex eadem epistula manu scripta derivavisse. Exstant duae editiones Hispanice compositae, sed cuiusque editionis unum tantum exemplar nobis servatur. Hae editiones ambae, [[Barcino]]ne sine titulo impressae, verbis ''Señor, por que sé'' incipientes, Ludovico de Sancto Angelo verbatim directae sunt, addita ante colophontem illa epistula Olisipone regibus ipsis directa. Nomen impressoris minime datur: eruditi e stylo litterarum editore Petro Rosa adscribunt. Titulum Hispanicum epistulae Columbinae bibliographi interdum e colophonte restituunt, verbis ''De las islas halladas en las Indias'' extractis. Editiones Latinae plurimae exstant, [[Roma]]e, [[Florentia]]e, [[Basilea]]e, [[Antverpia]]e, [[Lutetia]]e divulgatae, quarum omnes ex eadem versione oriuntur ab Aliandro vel Leandro de Cosco facta. Quae versio Romae die [[29 Aprilis]] [[1493]] conscripta est (''tercio Kalendas Maii .M.cccc.xciij. pontificatus Alexandri Sexti anno primo'') ex epistula manu scripta minime Ludovico de Sancto Angelo sed Gabriele Sanchez directa, regni [[Aragonia]]e thesaurario. In prima editione, aut mense Aprili exeunte aut Maio ineunte impressa, nomine thesaurarii per errorem ''Raphaele Sanxis'' scripto, rex [[Ferdinandus II (rex Aragonum)]] in primis sententiis sicut auctor expeditionis laudatur. Mox altera editio ex eodem prelo prodit ubi typographus nomen thesaurarii rectius ''Gabrielem Sanchis'' scripsit expeditionemque ''invictissimorum Fernandi et Helisabet Hispaniarum regum'' laudavit. == Bibliographia == ; Editiones versionesque priscae [[Fasciculus:First page of Plannck's Fernandi edition of Columbus's letter via facsimile.jpg|thumb|3. Prima pagina editionis Latinae [[Roma]]e mense Maio 1493 divulgatae]] [[Fasciculus:Fernandus Rex.jpg|thumb|4. Titulus vel frontispicium editionis Latinae [[Basilea]]e anno 1493 vel 1494 divulgatae (Bibliotheca [[Universitas Manhemiensis|universitatis Manhemiensis]])]] [[Fasciculus:Columbus letter Paris edition with text-only title page.jpg|thumb|upright=1.25|5. Titulus editionis Latinae [[Lutetia]]e in urbe anno fere 1493 divulgatae, editore {{safesubst:creanda/m|fr|Guy Marchant|Guido Mercator|Guyot Marchant|t=2026-07-29 17:52:54}}]] [[Fasciculus:Houghton Inc 7988 - title.jpg|thumb|6. Titulus vel frontispicium editionis Latinae pictae, [[Lutetia]]e in urbe anno fere 1494 divulgatae, editore Guyot Marchant ({{safesubst:creanda/m|en|Houghton Library|Bibliotheca Houghtoniana|t=2026-07-29 14:32:04}} [[Cantabrigia Massachusettensium|Cantabrigiae Massachusettensium]])]] * 1493 mense Martio vel Aprili : Epistola Hispanice scripta (in folio), incipit ''Señor, por que se''. Barcinone (vide imaginem 2. nostram); [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1506981s Textus apud Gallica]; [https://catalog.hathitrust.org/Record/000284216 Fac-simile apud Hathi Trust] * 1493 : Epistola Hispanice scripta (in quarto), incipit ''Señor, por que se''. Barcinone [https://archive.org/details/senorporqueseque00colu/ Textus apud Internet Archive] * 1493 mense Maio : Aliander de Cosco, interpr., ''Epistola Christofori Colom, cui ętas nostra multũ debet ... Fernandi Hispaniarum regis ... Raphaelem Sanxis ...''. Romae: Stephan Plannck (vide imaginem 3. nostram); [https://archive.org/details/epistolachristof00colu Textus apud Internet Archive]; [https://archive.org/details/epistolachristof00colu_1 aliud exemplar] {{Google Books|aHVVxCpkkyAC|Fac-simile}} * 1493 paulo tardius : Aliander de Cosco, interpr., ''Epistola Christofori Colom, cui etas nostra multũ debet ... Fernandi et Helisabet Hispaniarum regum ... Gabrielem Sanchis ...''. Romae: Stephan Plannck; [https://archive.org/details/OEXV740_P4/ Textus apud Gallica]; [https://archive.org/details/epistolachristof00colu_0/page/n5/mode/2up apud Internet Archive] * 1493 : ''De insulis inventis: epistola Cristoferi Colom (cui etas nostra multũ debet ...''. Basileae (editio illustrata); [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00026585 Textus apud Monacenses]; [https://archive.org/details/deinsulisinuenti00colu_0/ apud Internet Archive] * 1493 mense Octobri : [[Iulianus Dati|Giuliano Dati]], interpr., ''Isole trovate novamente per il re di Spagna ... per messer Giuliano Dati tradocta ...''. Florentiae; [https://preserver.beic.it/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE7692429 Textus apud BEIC] * 1493 et 1494: ''In laudem serenissimi Ferdinandi Hispaniae regis ... et de insulis in mari Indico nuper repertis''. Basileae (vide imaginem 4. nostram); [https://archive.org/details/inlaudemsereniss00vera/ Textus apud Internet Archive]; [https://web.archive.org/web/20150907014932/http://dl.wdl.org/625/service/625.pdf exemplar .pdf] * c. 1493 : ''Epistola de insulis de nouo repertis''. Parisius: in Campo Gaillardi (vide imaginem 5. nostram); [https://archive.org/details/epistoladeinsuli00colu/page/n5/mode/2up Textus apud Internet Archive] * c. 1494 : ''Epistola de insulis noviter repertis''. Parisiis in Campo Gaillardi: [[Guido Mercator|Guiot Marchant]] (vide imaginem 6. nostram) * 1497 : ''Eyn schön hübsch Lesen von etlichen Insslen die do in kurtzen Zyten funden synd durch den Künig von Hispania''. Argentorati: Bartlomess Küstler; [https://archive.org/details/eynschnhbschlese00colu/ Textus apud Internet Archive] ; Editiones versionesque recentes * 1890 : R. H. Mayor, interpr., ''The Latin version of 1493 of the first letter of Columbus to the noble Lord Raphael Sanchez announcing the discovery of America''. Bostoniae: Boston Public Library {{Ling|Latine|Anglice}}; [https://catalog.hathitrust.org/Record/100329262 Textus apud Hathi Trust] * 1892 : Wilberforce Eames, ed., ''The Letter of Columbus on the Discovery of America'' (editio fac-simile textusque quattuor editionum Latinarum). Novi Eboraci: Lenox Library {{Ling|Latine|Anglice}}; [https://archive.org/details/letterofcolumbus00colum Textus apud Internet Archive] * 1893 : ''The Spanish Letter of Columbus'' (editio fac-simile). Londinii: Bernard Quaritch {{Ling|Hispanice|Anglice}} {{Google Books|NPXCTYxu-R4C}} [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.32044004509063 Textus apud Hathi Trust]; [https://catalog.hathitrust.org/Record/103496781 aliud] * 1893 : ''The Latin letter of Columbus'' (editio fac-simile). Londinii: Bernard Quaritch {{Ling|Latine|Anglice}} [https://catalog.hathitrust.org/Record/102984905 Textus apud Hathi Trust]; [https://catalog.hathitrust.org/Record/000284219 aliud] * 1893 : ''Letter of Christopher Columbus to Rafael Sanchez, written on board the caravel while returning from his first voyage. Published at Barcelona, May, 1493''. Chicagine: Lowdermilk; [https://catalog.hathitrust.org/Record/000287944 Textus apud Hathi Trust] * 1900? : Samuel Kettell, interpr., ''Letter of Christopher Columbus, the great benefactor of the present age, concerning the newly discovered islands of India upon the Ganges ...'' Albany Novi Eboraci (editio fac-simile; ante annum 1900 impressa) {{Ling|Latine|Anglice}}; [https://catalog.hathitrust.org/Record/000778152 Textus apud Hathi Trust] * 1963 : Samuel Eliot Morison, interpr., ''Journals and other documents on the life and voyages of Christopher Columbus'' (versio ex editione Hispanica facta). Novi Eboraci {{Ling|Anglice}}; [https://archive.org/details/journalsdocumentscolumbus Textus] apud ''Internet Archive'' * 1966 : Frank E. Robbins, ed., ''Christopher Columbus: Epistola de insulis nuper inventis''. Ann Arbor: University Microfilms * 1967 : M. Ruffini, ed., ''Giuliano Dati: La storia della inventione delle nuove insule di Channaria Indiane''. Taurinis: Bottega D’Erasmo * 1982 : Consuelo Varela, ed., ''Cristóbal Colón: Textos y documentos completos''. Matriti: Alianza Editorial {{Ling|Hispanice}} * 1991 : Martin Davies, ed., ''Columbus in Italy: an Italian versification of the letter on the discovery of the New World, with facsimiles of the Italian and Latin editions of 1493''. Londinii: British Library; [https://catalog.hathitrust.org/Record/002856795 catalogus] * 1992 : Consuelo Varela, Juan Gil, edd., ''Cristóbal Colón: Textos y documentos completos; Nuevas cartas'' (Matriti: Alianza Editorial) pp. 227-235 {{Ling|Hispanice}} * 1992 : L. Formisano, ed., ''Cristoforo Colombo: La lettera della scoperta (Febbraio-Marzo 1493)''. Neapoli: Liguori * 2006 : ''Kolumbus: Der erste Brief aus der Neuen Welt.'' Stutgardiae: Reclam, 2006 {{Ling|Latine|Theodisce}} ([https://web.archive.org/web/20110821021624/http://www.ralf-schoenbach.de/index.php?option=com_remository&Itemid=29&func=fileinfo&id=24 Versio interretialis]) ; Eruditio * Riccardo Bruscagli, “[https://oajournals.fupress.net/index.php/bsfm-jems/article/view/7092 Voices from the New World: Giuliano Dati’s La storia della inventione delle nuove Insule di Channaria Indiane]” in ''Journal of Early Modern Studies'' no. 7 (2018) pp. 63-97 * Rebecca Catz, “Columbus in the Azores” in ''Portuguese Studies'' vol. 6 (1990) pp. 17–23 * [[Henricus Harrisse|H. H.]], ''Lettre de Christophe Colomb, annonçant aux Rois catholiques la découverte du Nouveau Monde. Bibliographie de la version latine''. Lutetiae: H. Welter, 1894 * David P. Henige, ''In Search of Colombus: The Sources for the First Voyage''. Tucson: University of Arizona Press, 1991 * [[Samuel Eliot Morison]], ''Admiral of the Ocean Sea'' (Bostoniae, 1949) pp. 322-323, 375-380 * Benoît Roux, “[https://publis-shs.univ-rouen.fr/ceredi/699-1.pdf Un canard d’Inde. Production, diffusion et réception du De insulis nuper inventis de Christophe Colomb en France (1493)]” in Silvia Liebel, Jean-Claude Arnould, edd., ''Canards, occasionnels, éphémères : « information » et infralittérature en France à l’aube des temps'' (Publications numériques du CÉRÉdI, 2019) pp. 1-10 {{Penna}} * Diego Stefanelli, “[https://books.openedition.org/ledizioni/5311 Cristoforo Colombo: filologia, storia, leggenda]” in Diego Stefanelli, ''Cesare De Lollis tra filologia romanza e letterature comparate'' (Mediolani: Ledizioni, 2019) pp. 65-110 == Nexus externi == * "[https://web.archive.org/web/20130606004635/http://www.wdl.org/en/item/90/ Epistola Christophori Columbi: cui etas nostra multum debet: de insulis Indiae supra Gangem nuper inventis]" (1493) apud ''World Digital Library''; [https://web.archive.org/web/20130605185545/http://www.wdl.org/en/item/2828/ alia editio] ibidem * ''[http://purl.pt/24139 Epistola de insulis nuper inventis]'' (Romae, 1493) apud Bibliothecam Nationalem Portugallensem [[Categoria:Christophorus Columbus]] [[Categoria:Epistulae]] [[Categoria:Scripta 1493]] [[Categoria:Litterae Hispanicae]] [[Categoria:Litterae Latine versae]] hudcqa7up34bjgnocaf84mun59s2n56 Arbogastes 0 327104 3975581 3975304 2026-07-29T14:34:01Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3975581 wikitext text/x-wiki '''Arbogastes''' (mortuus mense septembri [[394]]) fuit [[magister militum]] et [[tutor]] imperatoris [[Valentinianus II|Valentiniani II]] qui [[Gallia|Galliam]] adversus Francos defendit. Anno 392 dissensione orta mortem voluntariam ementitus dominum suum necasse narratur. Post quae securitatis anxius [[Eugenius (imperator)|Eugeni]] [[Usurpatio|usurpationi]] manus dedit cui regnanti praecipuus socius fuit. Eugenio ad [[Aquileia|Aquileiam]] a [[Theodosius I|Theodosio I]] victo (pugna ad Frigidum rivum dicta) Arbogastes sibi ipse mortem conscivit. Origine [[Franci|Franca]] et [[Paganismus|paganus]] erat. == De cursu honorum == Circa [[380]] fortasse comes rei militaris [[Gratianus|Gratiani]] imperatoris fuit qui certe eum adversus [[Gothi|Gothos]] [[Flavius Bauto|Bautonis]] legatum misit<ref>[[Zosimus (historicus)|Zosimus]] IV.33.1 [[Eunapius]] fr. 53.</ref>. == Plura legere si cupis == *Brian Croke, "[https://www.jstor.org/stable/4435500 Arbogast and the Death of Valentinian II]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1976: 235-244 **"[https://www.jstor.org/stable/41530090 The Editing of Symmachus' Letters to Eugenius and Arbogast]", ''Latomus'', 1976: 533-549 *A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/94/mode/2up 95-97] *Michele Renee Salzman, "Ambrose and the Usurpation of Arbogastes and Eugenius: Reflections on Pagan-Christian Conflict Narratives", ''Journal of Early Christian Studies'', 2010: 191-223 [https://muse.jhu.edu/pub/1/article/383540/summary] ** "[https://www.jstor.org/stable/4436821 Symmachus and the "Barbarian" Generals]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2006: 352-367 *Joachim Szidat, "[https://www.jstor.org/stable/23264962 Historische Fiktion bei Zosimus: der Tod Valentinians II. Überlegungen zu Zos. 4, 54, 3/4 und seinen Quellen]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2012: 368-382 {{Lifetime|saeculo 4|394|Arbogastes}} [[Categoria:Milites Romani antiqui]] [[Categoria:Homines qui sibi mortem consciverunt]] od8x5ndtl65naiie67s4xi7m6uu91qr 3975583 3975581 2026-07-29T14:38:23Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De cursu honorum */ 3975583 wikitext text/x-wiki '''Arbogastes''' (mortuus mense septembri [[394]]) fuit [[magister militum]] et [[tutor]] imperatoris [[Valentinianus II|Valentiniani II]] qui [[Gallia|Galliam]] adversus Francos defendit. Anno 392 dissensione orta mortem voluntariam ementitus dominum suum necasse narratur. Post quae securitatis anxius [[Eugenius (imperator)|Eugeni]] [[Usurpatio|usurpationi]] manus dedit cui regnanti praecipuus socius fuit. Eugenio ad [[Aquileia|Aquileiam]] a [[Theodosius I|Theodosio I]] victo (pugna ad Frigidum rivum dicta) Arbogastes sibi ipse mortem conscivit. Origine [[Franci|Franca]] et [[Paganismus|paganus]] erat. == De cursu honorum == Circa [[380]] fortasse comes rei militaris [[Gratianus|Gratiani]] imperatoris fuit qui certe eum adversus [[Gothi|Gothos]] [[Flavius Bauto|Bautonis]] legatum misit<ref>[[Zosimus (historicus)|Zosimus]] IV.33.1 [[Eunapius]] fr. 53.</ref>. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Brian Croke, "[https://www.jstor.org/stable/4435500 Arbogast and the Death of Valentinian II]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1976: 235-244 **"[https://www.jstor.org/stable/41530090 The Editing of Symmachus' Letters to Eugenius and Arbogast]", ''Latomus'', 1976: 533-549 *A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/94/mode/2up 95-97] *Michele Renee Salzman, "Ambrose and the Usurpation of Arbogastes and Eugenius: Reflections on Pagan-Christian Conflict Narratives", ''Journal of Early Christian Studies'', 2010: 191-223 [https://muse.jhu.edu/pub/1/article/383540/summary] ** "[https://www.jstor.org/stable/4436821 Symmachus and the "Barbarian" Generals]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2006: 352-367 *Joachim Szidat, "[https://www.jstor.org/stable/23264962 Historische Fiktion bei Zosimus: der Tod Valentinians II. Überlegungen zu Zos. 4, 54, 3/4 und seinen Quellen]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2012: 368-382 {{Lifetime|saeculo 4|394|Arbogastes}} [[Categoria:Milites Romani antiqui]] [[Categoria:Homines qui sibi mortem consciverunt]] hbwrqwt07u7z1stdh3xq09g94587alp 3975584 3975583 2026-07-29T14:49:20Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De cursu honorum */ 3975584 wikitext text/x-wiki '''Arbogastes''' (mortuus mense septembri [[394]]) fuit [[magister militum]] et [[tutor]] imperatoris [[Valentinianus II|Valentiniani II]] qui [[Gallia|Galliam]] adversus Francos defendit. Anno 392 dissensione orta mortem voluntariam ementitus dominum suum necasse narratur. Post quae securitatis anxius [[Eugenius (imperator)|Eugeni]] [[Usurpatio|usurpationi]] manus dedit cui regnanti praecipuus socius fuit. Eugenio ad [[Aquileia|Aquileiam]] a [[Theodosius I|Theodosio I]] victo (pugna ad Frigidum rivum dicta) Arbogastes sibi ipse mortem conscivit. Origine [[Franci|Franca]] et [[Paganismus|paganus]] erat. == De cursu honorum == Circa [[380]] fortasse comes rei militaris [[Gratianus|Gratiani]] imperatoris fuit qui certe eum adversus [[Gothi|Gothos]] [[Flavius Bauto|Bautonis]] legatum misit<ref>[[Zosimus (historicus)|Zosimus]] IV.33.1 [[Eunapius]] fr. 53.</ref>. Inter [[388]] et [[394]] Bautone mortuo magister militum Valentiniani II ac deinde usurpatoris Eugeni fuit, ad hanc dignitatem militum favore ob virtutem elatus<ref>Zosimus IV.53.1.</ref>. Theodosio duce expeditioni adversus Magnum Maximum interfuit quem cepit<ref>[[Orosius]] VII.35.12</ref> et filium eius in Gallia profligavit<ref>Zosimus IV.47.1</ref>. Francos circa se stipabat et principem Valentinianum parvi faciebat<ref>[[Gregorius Turonensis]], ''[[Historia Francorum]]'' II.9.</ref>. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Brian Croke, "[https://www.jstor.org/stable/4435500 Arbogast and the Death of Valentinian II]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1976: 235-244 **"[https://www.jstor.org/stable/41530090 The Editing of Symmachus' Letters to Eugenius and Arbogast]", ''Latomus'', 1976: 533-549 *A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/94/mode/2up 95-97] *Michele Renee Salzman, "Ambrose and the Usurpation of Arbogastes and Eugenius: Reflections on Pagan-Christian Conflict Narratives", ''Journal of Early Christian Studies'', 2010: 191-223 [https://muse.jhu.edu/pub/1/article/383540/summary] ** "[https://www.jstor.org/stable/4436821 Symmachus and the "Barbarian" Generals]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2006: 352-367 *Joachim Szidat, "[https://www.jstor.org/stable/23264962 Historische Fiktion bei Zosimus: der Tod Valentinians II. Überlegungen zu Zos. 4, 54, 3/4 und seinen Quellen]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2012: 368-382 {{Lifetime|saeculo 4|394|Arbogastes}} [[Categoria:Milites Romani antiqui]] [[Categoria:Homines qui sibi mortem consciverunt]] ok8gp5xeli5valorunvv7bxwlqetkrk 3975585 3975584 2026-07-29T14:51:42Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De cursu honorum */ 3975585 wikitext text/x-wiki '''Arbogastes''' (mortuus mense septembri [[394]]) fuit [[magister militum]] et [[tutor]] imperatoris [[Valentinianus II|Valentiniani II]] qui [[Gallia|Galliam]] adversus Francos defendit. Anno 392 dissensione orta mortem voluntariam ementitus dominum suum necasse narratur. Post quae securitatis anxius [[Eugenius (imperator)|Eugeni]] [[Usurpatio|usurpationi]] manus dedit cui regnanti praecipuus socius fuit. Eugenio ad [[Aquileia|Aquileiam]] a [[Theodosius I|Theodosio I]] victo (pugna ad Frigidum rivum dicta) Arbogastes sibi ipse mortem conscivit. Origine [[Franci|Franca]] et [[Paganismus|paganus]] erat. == De cursu honorum == Circa [[380]] fortasse comes rei militaris [[Gratianus|Gratiani]] imperatoris fuit qui certe eum adversus [[Gothi|Gothos]] [[Flavius Bauto|Bautonis]] legatum misit<ref>[[Zosimus (historicus)|Zosimus]] IV.33.1 [[Eunapius]] fr. 53.</ref>. Inter [[388]] et [[394]] Bautone mortuo magister militum Valentiniani II ac deinde usurpatoris Eugeni fuit, ad hanc dignitatem militum favore ob virtutem elatus<ref>Zosimus IV.53.1.</ref>. Theodosio duce expeditioni adversus Magnum Maximum interfuit quem cepit<ref>[[Orosius]] VII.35.12</ref> et filium eius in Gallia profligavit<ref>Zosimus IV.47.1</ref>. Francos circa se stipabat et principem Valentinianum parvi faciebat: ''clauso apud Viennam palatii aedibus principe Valentiniano paene infra privati modum redacto, militaris rei cura Francis satellitibus tradita, civilia quoque officia transgressa in coniurationem Arbogastis; nullusque ex omnibus sacramentis militiae obstrictis repperiebatur, qui familiari principis sermoni aut iussis obsequi auderet''<ref>[[Gregorius Turonensis]], ''[[Historia Francorum]]'' II.9.</ref>. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Brian Croke, "[https://www.jstor.org/stable/4435500 Arbogast and the Death of Valentinian II]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1976: 235-244 **"[https://www.jstor.org/stable/41530090 The Editing of Symmachus' Letters to Eugenius and Arbogast]", ''Latomus'', 1976: 533-549 *A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/94/mode/2up 95-97] *Michele Renee Salzman, "Ambrose and the Usurpation of Arbogastes and Eugenius: Reflections on Pagan-Christian Conflict Narratives", ''Journal of Early Christian Studies'', 2010: 191-223 [https://muse.jhu.edu/pub/1/article/383540/summary] ** "[https://www.jstor.org/stable/4436821 Symmachus and the "Barbarian" Generals]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2006: 352-367 *Joachim Szidat, "[https://www.jstor.org/stable/23264962 Historische Fiktion bei Zosimus: der Tod Valentinians II. Überlegungen zu Zos. 4, 54, 3/4 und seinen Quellen]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2012: 368-382 {{Lifetime|saeculo 4|394|Arbogastes}} [[Categoria:Milites Romani antiqui]] [[Categoria:Homines qui sibi mortem consciverunt]] 5b4s6bdgxq8ex823jvz29utwckxrter 3975586 3975585 2026-07-29T14:54:33Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Notae */ 3975586 wikitext text/x-wiki '''Arbogastes''' (mortuus mense septembri [[394]]) fuit [[magister militum]] et [[tutor]] imperatoris [[Valentinianus II|Valentiniani II]] qui [[Gallia|Galliam]] adversus Francos defendit. Anno 392 dissensione orta mortem voluntariam ementitus dominum suum necasse narratur. Post quae securitatis anxius [[Eugenius (imperator)|Eugeni]] [[Usurpatio|usurpationi]] manus dedit cui regnanti praecipuus socius fuit. Eugenio ad [[Aquileia|Aquileiam]] a [[Theodosius I|Theodosio I]] victo (pugna ad Frigidum rivum dicta) Arbogastes sibi ipse mortem conscivit. Origine [[Franci|Franca]] et [[Paganismus|paganus]] erat. == De cursu honorum == Circa [[380]] fortasse comes rei militaris [[Gratianus|Gratiani]] imperatoris fuit qui certe eum adversus [[Gothi|Gothos]] [[Flavius Bauto|Bautonis]] legatum misit<ref>[[Zosimus (historicus)|Zosimus]] IV.33.1 [[Eunapius]] fr. 53.</ref>. Inter [[388]] et [[394]] Bautone mortuo magister militum Valentiniani II ac deinde usurpatoris Eugeni fuit, ad hanc dignitatem militum favore ob virtutem elatus<ref>Zosimus IV.53.1.</ref>. Theodosio duce expeditioni adversus Magnum Maximum interfuit quem cepit<ref>[[Orosius]] VII.35.12</ref> et filium eius in Gallia profligavit<ref>Zosimus IV.47.1</ref>. Francos circa se stipabat et principem Valentinianum parvi faciebat: ''clauso apud Viennam palatii aedibus principe Valentiniano paene infra privati modum redacto, militaris rei cura Francis satellitibus tradita, civilia quoque officia transgressa in coniurationem Arbogastis; nullusque ex omnibus sacramentis militiae obstrictis repperiebatur, qui familiari principis sermoni aut iussis obsequi auderet''<ref>[[Gregorius Turonensis]], ''[[Historia Francorum]]'' II.9.</ref>. == Notae == <references /> == Fontes == *[[Zosimus (historicus)|Zosimus]], [[Historia nova]] *[[Gregorius Turonensis]], ''[[Historia Francorum]]'' == Plura legere si cupis == *Brian Croke, "[https://www.jstor.org/stable/4435500 Arbogast and the Death of Valentinian II]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1976: 235-244 **"[https://www.jstor.org/stable/41530090 The Editing of Symmachus' Letters to Eugenius and Arbogast]", ''Latomus'', 1976: 533-549 *A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/94/mode/2up 95-97] *Michele Renee Salzman, "Ambrose and the Usurpation of Arbogastes and Eugenius: Reflections on Pagan-Christian Conflict Narratives", ''Journal of Early Christian Studies'', 2010: 191-223 [https://muse.jhu.edu/pub/1/article/383540/summary] ** "[https://www.jstor.org/stable/4436821 Symmachus and the "Barbarian" Generals]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2006: 352-367 *Joachim Szidat, "[https://www.jstor.org/stable/23264962 Historische Fiktion bei Zosimus: der Tod Valentinians II. Überlegungen zu Zos. 4, 54, 3/4 und seinen Quellen]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2012: 368-382 {{Lifetime|saeculo 4|394|Arbogastes}} [[Categoria:Milites Romani antiqui]] [[Categoria:Homines qui sibi mortem consciverunt]] ccdkpfdi74owxt672oc9iwzc3jj48wg 3975587 3975586 2026-07-29T14:55:45Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De cursu honorum */ 3975587 wikitext text/x-wiki '''Arbogastes''' (mortuus mense septembri [[394]]) fuit [[magister militum]] et [[tutor]] imperatoris [[Valentinianus II|Valentiniani II]] qui [[Gallia|Galliam]] adversus Francos defendit. Anno 392 dissensione orta mortem voluntariam ementitus dominum suum necasse narratur. Post quae securitatis anxius [[Eugenius (imperator)|Eugeni]] [[Usurpatio|usurpationi]] manus dedit cui regnanti praecipuus socius fuit. Eugenio ad [[Aquileia|Aquileiam]] a [[Theodosius I|Theodosio I]] victo (pugna ad Frigidum rivum dicta) Arbogastes sibi ipse mortem conscivit. Origine [[Franci|Franca]] et [[Paganismus|paganus]] erat. == De cursu honorum == Circa [[380]] fortasse comes rei militaris [[Gratianus|Gratiani]] imperatoris fuit qui certe eum adversus [[Gothi|Gothos]] [[Flavius Bauto|Bautonis]] legatum misit<ref>[[Zosimus (historicus)|Zosimus]] IV.33.1 [[Eunapius]] fr. 53.</ref>. Inter [[388]] et [[394]] Bautone mortuo magister militum Valentiniani II ac deinde usurpatoris Eugeni fuit, ad hanc dignitatem militum favore ob virtutem elatus<ref>Zosimus IV.53.1.</ref>. Theodosio duce expeditioni adversus Magnum Maximum interfuit quem cepit<ref>[[Orosius]] VII.35.12</ref> et filium eius in Gallia profligavit<ref>Zosimus IV.47.1</ref>. Francos circa se stipabat et principem Valentinianum parvi faciebat: ''clauso apud Viennam palatii aedibus principe Valentiniano paene infra privati modum redacto, militaris rei cura Francis satellitibus tradita, civilia quoque officia transgressa in coniurationem Arbogastis; nullusque ex omnibus sacramentis militiae obstrictis repperiebatur, qui familiari principis sermoni aut iussis obsequi auderet''<ref>[[Gregorius Turonensis]], ''[[Historia Francorum]]'' II.9. Cf Zosimus IV.53.1-2.</ref>. == Notae == <references /> == Fontes == *[[Zosimus (historicus)|Zosimus]], [[Historia nova]] *[[Gregorius Turonensis]], ''[[Historia Francorum]]'' == Plura legere si cupis == *Brian Croke, "[https://www.jstor.org/stable/4435500 Arbogast and the Death of Valentinian II]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1976: 235-244 **"[https://www.jstor.org/stable/41530090 The Editing of Symmachus' Letters to Eugenius and Arbogast]", ''Latomus'', 1976: 533-549 *A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/94/mode/2up 95-97] *Michele Renee Salzman, "Ambrose and the Usurpation of Arbogastes and Eugenius: Reflections on Pagan-Christian Conflict Narratives", ''Journal of Early Christian Studies'', 2010: 191-223 [https://muse.jhu.edu/pub/1/article/383540/summary] ** "[https://www.jstor.org/stable/4436821 Symmachus and the "Barbarian" Generals]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2006: 352-367 *Joachim Szidat, "[https://www.jstor.org/stable/23264962 Historische Fiktion bei Zosimus: der Tod Valentinians II. Überlegungen zu Zos. 4, 54, 3/4 und seinen Quellen]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2012: 368-382 {{Lifetime|saeculo 4|394|Arbogastes}} [[Categoria:Milites Romani antiqui]] [[Categoria:Homines qui sibi mortem consciverunt]] gv29uosc6xxo3v8g90ltqpc1tbi7r1l 3975588 3975587 2026-07-29T15:03:30Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De cursu honorum */ 3975588 wikitext text/x-wiki '''Arbogastes''' (mortuus mense septembri [[394]]) fuit [[magister militum]] et [[tutor]] imperatoris [[Valentinianus II|Valentiniani II]] qui [[Gallia|Galliam]] adversus Francos defendit. Anno 392 dissensione orta mortem voluntariam ementitus dominum suum necasse narratur. Post quae securitatis anxius [[Eugenius (imperator)|Eugeni]] [[Usurpatio|usurpationi]] manus dedit cui regnanti praecipuus socius fuit. Eugenio ad [[Aquileia|Aquileiam]] a [[Theodosius I|Theodosio I]] victo (pugna ad Frigidum rivum dicta) Arbogastes sibi ipse mortem conscivit. Origine [[Franci|Franca]] et [[Paganismus|paganus]] erat. == De cursu honorum == Circa [[380]] fortasse comes rei militaris [[Gratianus|Gratiani]] imperatoris fuit qui certe eum adversus [[Gothi|Gothos]] [[Flavius Bauto|Bautonis]] legatum misit<ref>[[Zosimus (historicus)|Zosimus]] IV.33.1 [[Eunapius]] fr. 53.</ref>. Inter [[388]] et [[394]] Bautone mortuo magister militum Valentiniani II ac deinde usurpatoris Eugeni fuit, ad hanc dignitatem militum favore ob virtutem elatus<ref>Zosimus IV.53.1.</ref>. Theodosio duce expeditioni adversus Magnum Maximum interfuit quem cepit<ref>[[Orosius]] VII.35.12</ref> et filium eius in Gallia profligavit<ref>Zosimus IV.47.1</ref>. Francos circa se stipabat et principem Valentinianum parvi faciebat: ''clauso apud Viennam palatii aedibus principe Valentiniano paene infra privati modum redacto, militaris rei cura Francis satellitibus tradita, civilia quoque officia transgressa in coniurationem Arbogastis; nullusque ex omnibus sacramentis militiae obstrictis repperiebatur, qui familiari principis sermoni aut iussis obsequi auderet''<ref>[[Gregorius Turonensis]], ''[[Historia Francorum]]'' II.9. Cf Zosimus IV.53.1-2.</ref>. Valentinianus eum dimittere voluit sed Arbogastes iussum sprevit. Utrum spreta dignitate Valentininus II se ipse necarit an iussu Arbogastis clam interfectus sit non constat<ref>Zosimus IV.53.3-54. Iohannes Antiochensis fr. 187. [[Sextus Aurelius Victor|Aurelius Victor]], ''[[Epitome de Caesaribus|Epitome]]'' 48.7.</ref> == Notae == <references /> == Fontes == *[[Zosimus (historicus)|Zosimus]], [[Historia nova]] *[[Gregorius Turonensis]], ''[[Historia Francorum]]'' == Plura legere si cupis == *Brian Croke, "[https://www.jstor.org/stable/4435500 Arbogast and the Death of Valentinian II]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1976: 235-244 **"[https://www.jstor.org/stable/41530090 The Editing of Symmachus' Letters to Eugenius and Arbogast]", ''Latomus'', 1976: 533-549 *A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/94/mode/2up 95-97] *Michele Renee Salzman, "Ambrose and the Usurpation of Arbogastes and Eugenius: Reflections on Pagan-Christian Conflict Narratives", ''Journal of Early Christian Studies'', 2010: 191-223 [https://muse.jhu.edu/pub/1/article/383540/summary] ** "[https://www.jstor.org/stable/4436821 Symmachus and the "Barbarian" Generals]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2006: 352-367 *Joachim Szidat, "[https://www.jstor.org/stable/23264962 Historische Fiktion bei Zosimus: der Tod Valentinians II. Überlegungen zu Zos. 4, 54, 3/4 und seinen Quellen]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2012: 368-382 {{Lifetime|saeculo 4|394|Arbogastes}} [[Categoria:Milites Romani antiqui]] [[Categoria:Homines qui sibi mortem consciverunt]] pgybmzupbxnwttfr03ddpv7xn4xq68c 3975589 3975588 2026-07-29T15:05:10Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De cursu honorum */ 3975589 wikitext text/x-wiki '''Arbogastes''' (mortuus mense septembri [[394]]) fuit [[magister militum]] et [[tutor]] imperatoris [[Valentinianus II|Valentiniani II]] qui [[Gallia|Galliam]] adversus Francos defendit. Anno 392 dissensione orta mortem voluntariam ementitus dominum suum necasse narratur. Post quae securitatis anxius [[Eugenius (imperator)|Eugeni]] [[Usurpatio|usurpationi]] manus dedit cui regnanti praecipuus socius fuit. Eugenio ad [[Aquileia|Aquileiam]] a [[Theodosius I|Theodosio I]] victo (pugna ad Frigidum rivum dicta) Arbogastes sibi ipse mortem conscivit. Origine [[Franci|Franca]] et [[Paganismus|paganus]] erat. == De cursu honorum == Circa [[380]] fortasse comes rei militaris [[Gratianus|Gratiani]] imperatoris fuit qui certe eum adversus [[Gothi|Gothos]] [[Flavius Bauto|Bautonis]] legatum misit<ref>[[Zosimus (historicus)|Zosimus]] IV.33.1 [[Eunapius]] fr. 53.</ref>. Inter [[388]] et [[394]] Bautone mortuo magister militum Valentiniani II ac deinde usurpatoris Eugeni fuit, ad hanc dignitatem militum favore ob virtutem elatus<ref>Zosimus IV.53.1.</ref>. Theodosio duce expeditioni adversus Magnum Maximum interfuit quem cepit<ref>[[Orosius]] VII.35.12</ref> et filium eius in Gallia profligavit<ref>Zosimus IV.47.1</ref>. Francos circa se stipabat et principem Valentinianum parvi faciebat: ''clauso apud Viennam palatii aedibus principe Valentiniano paene infra privati modum redacto, militaris rei cura Francis satellitibus tradita, civilia quoque officia transgressa in coniurationem Arbogastis; nullusque ex omnibus sacramentis militiae obstrictis repperiebatur, qui familiari principis sermoni aut iussis obsequi auderet''<ref>[[Gregorius Turonensis]], ''[[Historia Francorum]]'' II.9. Cf Zosimus IV.53.1-2.</ref>. Valentinianus eum dimittere voluit sed Arbogastes iussum sprevit. Utrum spreta dignitate Valentininus II se ipse necarit an iussu Arbogastis clam interfectus sit non constat<ref>Zosimus IV.53.3-54. Iohannes Antiochensis fr. 187. Orosius VII.35.10-11.[[Sextus Aurelius Victor|Aurelius Victor]], ''[[Epitome de Caesaribus|Epitome]]'' 48.7.</ref> == Notae == <references /> == Fontes == *[[Zosimus (historicus)|Zosimus]], [[Historia nova]] *[[Gregorius Turonensis]], ''[[Historia Francorum]]'' == Plura legere si cupis == *Brian Croke, "[https://www.jstor.org/stable/4435500 Arbogast and the Death of Valentinian II]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1976: 235-244 **"[https://www.jstor.org/stable/41530090 The Editing of Symmachus' Letters to Eugenius and Arbogast]", ''Latomus'', 1976: 533-549 *A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/94/mode/2up 95-97] *Michele Renee Salzman, "Ambrose and the Usurpation of Arbogastes and Eugenius: Reflections on Pagan-Christian Conflict Narratives", ''Journal of Early Christian Studies'', 2010: 191-223 [https://muse.jhu.edu/pub/1/article/383540/summary] ** "[https://www.jstor.org/stable/4436821 Symmachus and the "Barbarian" Generals]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2006: 352-367 *Joachim Szidat, "[https://www.jstor.org/stable/23264962 Historische Fiktion bei Zosimus: der Tod Valentinians II. Überlegungen zu Zos. 4, 54, 3/4 und seinen Quellen]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2012: 368-382 {{Lifetime|saeculo 4|394|Arbogastes}} [[Categoria:Milites Romani antiqui]] [[Categoria:Homines qui sibi mortem consciverunt]] brj7pjie82y9n614xdxqqukq6clxfiz 3975590 3975589 2026-07-29T15:10:10Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De cursu honorum */ 3975590 wikitext text/x-wiki '''Arbogastes''' (mortuus mense septembri [[394]]) fuit [[magister militum]] et [[tutor]] imperatoris [[Valentinianus II|Valentiniani II]] qui [[Gallia|Galliam]] adversus Francos defendit. Anno 392 dissensione orta mortem voluntariam ementitus dominum suum necasse narratur. Post quae securitatis anxius [[Eugenius (imperator)|Eugeni]] [[Usurpatio|usurpationi]] manus dedit cui regnanti praecipuus socius fuit. Eugenio ad [[Aquileia|Aquileiam]] a [[Theodosius I|Theodosio I]] victo (pugna ad Frigidum rivum dicta) Arbogastes sibi ipse mortem conscivit. Origine [[Franci|Franca]] et [[Paganismus|paganus]] erat. == De cursu honorum == Circa [[380]] fortasse comes rei militaris [[Gratianus|Gratiani]] imperatoris fuit qui certe eum adversus [[Gothi|Gothos]] [[Flavius Bauto|Bautonis]] legatum misit<ref>[[Zosimus (historicus)|Zosimus]] IV.33.1 [[Eunapius]] fr. 53.</ref>. Inter [[388]] et [[394]] Bautone mortuo magister militum Valentiniani II ac deinde usurpatoris Eugeni fuit, ad hanc dignitatem militum favore ob virtutem elatus<ref>Zosimus IV.53.1.</ref>. Theodosio duce expeditioni adversus Magnum Maximum interfuit quem cepit<ref>[[Orosius]] VII.35.12</ref> et filium eius in Gallia profligavit<ref>Zosimus IV.47.1</ref>. Francos circa se stipabat et principem Valentinianum parvi faciebat: ''clauso apud Viennam palatii aedibus principe Valentiniano paene infra privati modum redacto, militaris rei cura Francis satellitibus tradita, civilia quoque officia transgressa in coniurationem Arbogastis; nullusque ex omnibus sacramentis militiae obstrictis repperiebatur, qui familiari principis sermoni aut iussis obsequi auderet''<ref>[[Gregorius Turonensis]], ''[[Historia Francorum]]'' II.9. Cf Zosimus IV.53.1-2.</ref>. Valentinianus eum dimittere voluit sed Arbogastes iussum sprevit. Utrum spreta dignitate Valentininus II se ipse necarit an iussu Arbogastis clam interfectus sit non constat<ref>Zosimus IV.53.3-54. Iohannes Antiochensis fr. 187. Orosius VII.35.10-11.[[Sextus Aurelius Victor|Aurelius Victor]], ''[[Epitome de Caesaribus|Epitome]]'' 48.7.</ref>. Certe Arbogastes amicum Eugenium ad summam dignitatem promovit quocum partem occidentalem imperii regebat. Theodosius vero usurpationem probare noluit et exercitum contra eos duxit qui Arbogastem et Eugenium ad rivum Frigidum mense septembri anni 394 vicit et ducem Francum ad mortem voluntariam coegit. == Notae == <references /> == Fontes == *[[Zosimus (historicus)|Zosimus]], [[Historia nova]] *[[Gregorius Turonensis]], ''[[Historia Francorum]]'' == Plura legere si cupis == *Brian Croke, "[https://www.jstor.org/stable/4435500 Arbogast and the Death of Valentinian II]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1976: 235-244 **"[https://www.jstor.org/stable/41530090 The Editing of Symmachus' Letters to Eugenius and Arbogast]", ''Latomus'', 1976: 533-549 *A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/94/mode/2up 95-97] *Michele Renee Salzman, "Ambrose and the Usurpation of Arbogastes and Eugenius: Reflections on Pagan-Christian Conflict Narratives", ''Journal of Early Christian Studies'', 2010: 191-223 [https://muse.jhu.edu/pub/1/article/383540/summary] ** "[https://www.jstor.org/stable/4436821 Symmachus and the "Barbarian" Generals]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2006: 352-367 *Joachim Szidat, "[https://www.jstor.org/stable/23264962 Historische Fiktion bei Zosimus: der Tod Valentinians II. Überlegungen zu Zos. 4, 54, 3/4 und seinen Quellen]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2012: 368-382 {{Lifetime|saeculo 4|394|Arbogastes}} [[Categoria:Milites Romani antiqui]] [[Categoria:Homines qui sibi mortem consciverunt]] q1dmd8et5s62mjeg304f9kphpz5rf5w 3975591 3975590 2026-07-29T15:13:13Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De cursu honorum */ 3975591 wikitext text/x-wiki '''Arbogastes''' (mortuus mense septembri [[394]]) fuit [[magister militum]] et [[tutor]] imperatoris [[Valentinianus II|Valentiniani II]] qui [[Gallia|Galliam]] adversus Francos defendit. Anno 392 dissensione orta mortem voluntariam ementitus dominum suum necasse narratur. Post quae securitatis anxius [[Eugenius (imperator)|Eugeni]] [[Usurpatio|usurpationi]] manus dedit cui regnanti praecipuus socius fuit. Eugenio ad [[Aquileia|Aquileiam]] a [[Theodosius I|Theodosio I]] victo (pugna ad Frigidum rivum dicta) Arbogastes sibi ipse mortem conscivit. Origine [[Franci|Franca]] et [[Paganismus|paganus]] erat. == De cursu honorum == Circa [[380]] fortasse comes rei militaris [[Gratianus|Gratiani]] imperatoris fuit qui certe eum adversus [[Gothi|Gothos]] [[Flavius Bauto|Bautonis]] legatum misit<ref>[[Zosimus (historicus)|Zosimus]] IV.33.1 [[Eunapius]] fr. 53.</ref>. Inter [[388]] et [[394]] Bautone mortuo magister militum Valentiniani II ac deinde usurpatoris Eugeni fuit, ad hanc dignitatem militum favore ob virtutem elatus<ref>Zosimus IV.53.1.</ref>. Theodosio duce expeditioni adversus Magnum Maximum interfuit quem cepit<ref>[[Orosius]] VII.35.12</ref> et filium eius in Gallia profligavit<ref>Zosimus IV.47.1</ref>. Postea cum Valentiniano in Gallia mansit (sedes imperialis Viennae posita erat) et cum Francis pugnabat. Simul Francos circa se stipabat et principem Valentinianum parvi faciebat: ''clauso apud Viennam palatii aedibus principe Valentiniano paene infra privati modum redacto, militaris rei cura Francis satellitibus tradita, civilia quoque officia transgressa in coniurationem Arbogastis; nullusque ex omnibus sacramentis militiae obstrictis repperiebatur, qui familiari principis sermoni aut iussis obsequi auderet''<ref>[[Gregorius Turonensis]], ''[[Historia Francorum]]'' II.9. Cf Zosimus IV.53.1-2.</ref>. Valentinianus eum dimittere voluit sed Arbogastes iussum sprevit. Utrum spreta dignitate Valentininus II se ipse necarit an iussu Arbogastis clam interfectus sit non constat<ref>Zosimus IV.53.3-54. Iohannes Antiochensis fr. 187. Orosius VII.35.10-11.[[Sextus Aurelius Victor|Aurelius Victor]], ''[[Epitome de Caesaribus|Epitome]]'' 48.7.</ref>. Certe Arbogastes amicum Eugenium ad summam dignitatem promovit quocum partem occidentalem imperii regebat. Theodosius vero usurpationem probare noluit et exercitum contra eos duxit qui Arbogastem et Eugenium ad rivum Frigidum mense septembri anni 394 vicit et ducem Francum ad mortem voluntariam coegit. == Notae == <references /> == Fontes == *[[Zosimus (historicus)|Zosimus]], [[Historia nova]] *[[Gregorius Turonensis]], ''[[Historia Francorum]]'' == Plura legere si cupis == *Brian Croke, "[https://www.jstor.org/stable/4435500 Arbogast and the Death of Valentinian II]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1976: 235-244 **"[https://www.jstor.org/stable/41530090 The Editing of Symmachus' Letters to Eugenius and Arbogast]", ''Latomus'', 1976: 533-549 *A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/94/mode/2up 95-97] *Michele Renee Salzman, "Ambrose and the Usurpation of Arbogastes and Eugenius: Reflections on Pagan-Christian Conflict Narratives", ''Journal of Early Christian Studies'', 2010: 191-223 [https://muse.jhu.edu/pub/1/article/383540/summary] ** "[https://www.jstor.org/stable/4436821 Symmachus and the "Barbarian" Generals]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2006: 352-367 *Joachim Szidat, "[https://www.jstor.org/stable/23264962 Historische Fiktion bei Zosimus: der Tod Valentinians II. Überlegungen zu Zos. 4, 54, 3/4 und seinen Quellen]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2012: 368-382 {{Lifetime|saeculo 4|394|Arbogastes}} [[Categoria:Milites Romani antiqui]] [[Categoria:Homines qui sibi mortem consciverunt]] bkev4o00pkgc9mvrzsuth2oe2ete0gl 3975592 3975591 2026-07-29T15:15:13Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Fontes */ 3975592 wikitext text/x-wiki '''Arbogastes''' (mortuus mense septembri [[394]]) fuit [[magister militum]] et [[tutor]] imperatoris [[Valentinianus II|Valentiniani II]] qui [[Gallia|Galliam]] adversus Francos defendit. Anno 392 dissensione orta mortem voluntariam ementitus dominum suum necasse narratur. Post quae securitatis anxius [[Eugenius (imperator)|Eugeni]] [[Usurpatio|usurpationi]] manus dedit cui regnanti praecipuus socius fuit. Eugenio ad [[Aquileia|Aquileiam]] a [[Theodosius I|Theodosio I]] victo (pugna ad Frigidum rivum dicta) Arbogastes sibi ipse mortem conscivit. Origine [[Franci|Franca]] et [[Paganismus|paganus]] erat. == De cursu honorum == Circa [[380]] fortasse comes rei militaris [[Gratianus|Gratiani]] imperatoris fuit qui certe eum adversus [[Gothi|Gothos]] [[Flavius Bauto|Bautonis]] legatum misit<ref>[[Zosimus (historicus)|Zosimus]] IV.33.1 [[Eunapius]] fr. 53.</ref>. Inter [[388]] et [[394]] Bautone mortuo magister militum Valentiniani II ac deinde usurpatoris Eugeni fuit, ad hanc dignitatem militum favore ob virtutem elatus<ref>Zosimus IV.53.1.</ref>. Theodosio duce expeditioni adversus Magnum Maximum interfuit quem cepit<ref>[[Orosius]] VII.35.12</ref> et filium eius in Gallia profligavit<ref>Zosimus IV.47.1</ref>. Postea cum Valentiniano in Gallia mansit (sedes imperialis Viennae posita erat) et cum Francis pugnabat. Simul Francos circa se stipabat et principem Valentinianum parvi faciebat: ''clauso apud Viennam palatii aedibus principe Valentiniano paene infra privati modum redacto, militaris rei cura Francis satellitibus tradita, civilia quoque officia transgressa in coniurationem Arbogastis; nullusque ex omnibus sacramentis militiae obstrictis repperiebatur, qui familiari principis sermoni aut iussis obsequi auderet''<ref>[[Gregorius Turonensis]], ''[[Historia Francorum]]'' II.9. Cf Zosimus IV.53.1-2.</ref>. Valentinianus eum dimittere voluit sed Arbogastes iussum sprevit. Utrum spreta dignitate Valentininus II se ipse necarit an iussu Arbogastis clam interfectus sit non constat<ref>Zosimus IV.53.3-54. Iohannes Antiochensis fr. 187. Orosius VII.35.10-11.[[Sextus Aurelius Victor|Aurelius Victor]], ''[[Epitome de Caesaribus|Epitome]]'' 48.7.</ref>. Certe Arbogastes amicum Eugenium ad summam dignitatem promovit quocum partem occidentalem imperii regebat. Theodosius vero usurpationem probare noluit et exercitum contra eos duxit qui Arbogastem et Eugenium ad rivum Frigidum mense septembri anni 394 vicit et ducem Francum ad mortem voluntariam coegit. == Notae == <references /> == Fontes == *[[Corpus inscriptionum Latinarum|CIL]] XIII.8262 *[[Zosimus (historicus)|Zosimus]], [[Historia nova]] *[[Gregorius Turonensis]], ''[[Historia Francorum]]'' == Plura legere si cupis == *Brian Croke, "[https://www.jstor.org/stable/4435500 Arbogast and the Death of Valentinian II]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1976: 235-244 **"[https://www.jstor.org/stable/41530090 The Editing of Symmachus' Letters to Eugenius and Arbogast]", ''Latomus'', 1976: 533-549 *A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/94/mode/2up 95-97] *Michele Renee Salzman, "Ambrose and the Usurpation of Arbogastes and Eugenius: Reflections on Pagan-Christian Conflict Narratives", ''Journal of Early Christian Studies'', 2010: 191-223 [https://muse.jhu.edu/pub/1/article/383540/summary] ** "[https://www.jstor.org/stable/4436821 Symmachus and the "Barbarian" Generals]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2006: 352-367 *Joachim Szidat, "[https://www.jstor.org/stable/23264962 Historische Fiktion bei Zosimus: der Tod Valentinians II. Überlegungen zu Zos. 4, 54, 3/4 und seinen Quellen]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2012: 368-382 {{Lifetime|saeculo 4|394|Arbogastes}} [[Categoria:Milites Romani antiqui]] [[Categoria:Homines qui sibi mortem consciverunt]] sa7drd37wpx2y6dhyplqfx2jfpo9fup 3975593 3975592 2026-07-29T15:15:31Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Fontes */ 3975593 wikitext text/x-wiki '''Arbogastes''' (mortuus mense septembri [[394]]) fuit [[magister militum]] et [[tutor]] imperatoris [[Valentinianus II|Valentiniani II]] qui [[Gallia|Galliam]] adversus Francos defendit. Anno 392 dissensione orta mortem voluntariam ementitus dominum suum necasse narratur. Post quae securitatis anxius [[Eugenius (imperator)|Eugeni]] [[Usurpatio|usurpationi]] manus dedit cui regnanti praecipuus socius fuit. Eugenio ad [[Aquileia|Aquileiam]] a [[Theodosius I|Theodosio I]] victo (pugna ad Frigidum rivum dicta) Arbogastes sibi ipse mortem conscivit. Origine [[Franci|Franca]] et [[Paganismus|paganus]] erat. == De cursu honorum == Circa [[380]] fortasse comes rei militaris [[Gratianus|Gratiani]] imperatoris fuit qui certe eum adversus [[Gothi|Gothos]] [[Flavius Bauto|Bautonis]] legatum misit<ref>[[Zosimus (historicus)|Zosimus]] IV.33.1 [[Eunapius]] fr. 53.</ref>. Inter [[388]] et [[394]] Bautone mortuo magister militum Valentiniani II ac deinde usurpatoris Eugeni fuit, ad hanc dignitatem militum favore ob virtutem elatus<ref>Zosimus IV.53.1.</ref>. Theodosio duce expeditioni adversus Magnum Maximum interfuit quem cepit<ref>[[Orosius]] VII.35.12</ref> et filium eius in Gallia profligavit<ref>Zosimus IV.47.1</ref>. Postea cum Valentiniano in Gallia mansit (sedes imperialis Viennae posita erat) et cum Francis pugnabat. Simul Francos circa se stipabat et principem Valentinianum parvi faciebat: ''clauso apud Viennam palatii aedibus principe Valentiniano paene infra privati modum redacto, militaris rei cura Francis satellitibus tradita, civilia quoque officia transgressa in coniurationem Arbogastis; nullusque ex omnibus sacramentis militiae obstrictis repperiebatur, qui familiari principis sermoni aut iussis obsequi auderet''<ref>[[Gregorius Turonensis]], ''[[Historia Francorum]]'' II.9. Cf Zosimus IV.53.1-2.</ref>. Valentinianus eum dimittere voluit sed Arbogastes iussum sprevit. Utrum spreta dignitate Valentininus II se ipse necarit an iussu Arbogastis clam interfectus sit non constat<ref>Zosimus IV.53.3-54. Iohannes Antiochensis fr. 187. Orosius VII.35.10-11.[[Sextus Aurelius Victor|Aurelius Victor]], ''[[Epitome de Caesaribus|Epitome]]'' 48.7.</ref>. Certe Arbogastes amicum Eugenium ad summam dignitatem promovit quocum partem occidentalem imperii regebat. Theodosius vero usurpationem probare noluit et exercitum contra eos duxit qui Arbogastem et Eugenium ad rivum Frigidum mense septembri anni 394 vicit et ducem Francum ad mortem voluntariam coegit. == Notae == <references /> == Fontes == *[[Corpus inscriptionum Latinarum|CIL]] XIII.8262 *[[Zosimus (historicus)|Zosimus]], ''[[Historia nova]]'' *[[Gregorius Turonensis]], ''[[Historia Francorum]]'' == Plura legere si cupis == *Brian Croke, "[https://www.jstor.org/stable/4435500 Arbogast and the Death of Valentinian II]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1976: 235-244 **"[https://www.jstor.org/stable/41530090 The Editing of Symmachus' Letters to Eugenius and Arbogast]", ''Latomus'', 1976: 533-549 *A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/94/mode/2up 95-97] *Michele Renee Salzman, "Ambrose and the Usurpation of Arbogastes and Eugenius: Reflections on Pagan-Christian Conflict Narratives", ''Journal of Early Christian Studies'', 2010: 191-223 [https://muse.jhu.edu/pub/1/article/383540/summary] ** "[https://www.jstor.org/stable/4436821 Symmachus and the "Barbarian" Generals]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2006: 352-367 *Joachim Szidat, "[https://www.jstor.org/stable/23264962 Historische Fiktion bei Zosimus: der Tod Valentinians II. Überlegungen zu Zos. 4, 54, 3/4 und seinen Quellen]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2012: 368-382 {{Lifetime|saeculo 4|394|Arbogastes}} [[Categoria:Milites Romani antiqui]] [[Categoria:Homines qui sibi mortem consciverunt]] j9x2qgpsb82vge0h84r19x9xs0gvk1g 3975594 3975593 2026-07-29T15:18:48Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De cursu honorum */ 3975594 wikitext text/x-wiki '''Arbogastes''' (mortuus mense septembri [[394]]) fuit [[magister militum]] et [[tutor]] imperatoris [[Valentinianus II|Valentiniani II]] qui [[Gallia|Galliam]] adversus Francos defendit. Anno 392 dissensione orta mortem voluntariam ementitus dominum suum necasse narratur. Post quae securitatis anxius [[Eugenius (imperator)|Eugeni]] [[Usurpatio|usurpationi]] manus dedit cui regnanti praecipuus socius fuit. Eugenio ad [[Aquileia|Aquileiam]] a [[Theodosius I|Theodosio I]] victo (pugna ad Frigidum rivum dicta) Arbogastes sibi ipse mortem conscivit. Origine [[Franci|Franca]] et [[Paganismus|paganus]] erat. == De cursu honorum == Circa [[380]] fortasse comes rei militaris [[Gratianus|Gratiani]] imperatoris fuit qui certe eum adversus [[Gothi|Gothos]] [[Flavius Bauto|Bautonis]] legatum misit<ref>[[Zosimus (historicus)|Zosimus]] IV.33.1 [[Eunapius]] fr. 53.</ref>. Inter [[388]] et [[394]] Bautone mortuo magister militum Valentiniani II ac deinde usurpatoris Eugeni fuit, ad hanc dignitatem militum favore ob virtutem elatus<ref>Zosimus IV.53.1.</ref>. Theodosio duce expeditioni adversus Magnum Maximum interfuit quem cepit<ref>[[Orosius]] VII.35.12</ref> et filium eius in Gallia profligavit<ref>Zosimus IV.47.1</ref>. Postea cum Valentiniano in Gallia mansit (sedes imperialis Viennae posita erat) et cum Francis pugnabat. Simul Francos circa se stipabat et principem Valentinianum parvi faciebat: ''clauso apud Viennam palatii aedibus principe Valentiniano paene infra privati modum redacto, militaris rei cura Francis satellitibus tradita, civilia quoque officia transgressa in coniurationem Arbogastis; nullusque ex omnibus sacramentis militiae obstrictis repperiebatur, qui familiari principis sermoni aut iussis obsequi auderet''<ref>[[Gregorius Turonensis]], ''[[Historia Francorum]]'' II.9. Cf Zosimus IV.53.1-2.</ref>. Valentinianus eum dimittere voluit sed Arbogastes iussum sprevit. Utrum spreta dignitate Valentininus II se ipse necarit an iussu Arbogastis clam interfectus sit non constat<ref>Zosimus IV.53.3-54. Iohannes Antiochensis fr. 187. Orosius VII.35.10-11.[[Sextus Aurelius Victor|Aurelius Victor]], ''[[Epitome de Caesaribus|Epitome]]'' 48.7.</ref>. Certe Arbogastes amicum Eugenium ad summam dignitatem promovit quocum partem occidentalem imperii regebat. Theodosius vero usurpationem probare noluit et exercitum contra eos duxit qui Arbogastem et Eugenium ad rivum Frigidum mense septembri anni 394 vicit et ducem Francum ad mortem voluntariam coegit<ref>Zosimus IV.58.6. Orosius VII.35.13-9. Iohannes Antiochensis fr. 187.</ref>. == Notae == <references /> == Fontes == *[[Corpus inscriptionum Latinarum|CIL]] XIII.8262 *[[Zosimus (historicus)|Zosimus]], ''[[Historia nova]]'' *[[Gregorius Turonensis]], ''[[Historia Francorum]]'' == Plura legere si cupis == *Brian Croke, "[https://www.jstor.org/stable/4435500 Arbogast and the Death of Valentinian II]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1976: 235-244 **"[https://www.jstor.org/stable/41530090 The Editing of Symmachus' Letters to Eugenius and Arbogast]", ''Latomus'', 1976: 533-549 *A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/94/mode/2up 95-97] *Michele Renee Salzman, "Ambrose and the Usurpation of Arbogastes and Eugenius: Reflections on Pagan-Christian Conflict Narratives", ''Journal of Early Christian Studies'', 2010: 191-223 [https://muse.jhu.edu/pub/1/article/383540/summary] ** "[https://www.jstor.org/stable/4436821 Symmachus and the "Barbarian" Generals]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2006: 352-367 *Joachim Szidat, "[https://www.jstor.org/stable/23264962 Historische Fiktion bei Zosimus: der Tod Valentinians II. Überlegungen zu Zos. 4, 54, 3/4 und seinen Quellen]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2012: 368-382 {{Lifetime|saeculo 4|394|Arbogastes}} [[Categoria:Milites Romani antiqui]] [[Categoria:Homines qui sibi mortem consciverunt]] kbfuvenauwf1a71secgxs2v8ne400na 3975595 3975594 2026-07-29T15:20:12Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Fontes */ 3975595 wikitext text/x-wiki '''Arbogastes''' (mortuus mense septembri [[394]]) fuit [[magister militum]] et [[tutor]] imperatoris [[Valentinianus II|Valentiniani II]] qui [[Gallia|Galliam]] adversus Francos defendit. Anno 392 dissensione orta mortem voluntariam ementitus dominum suum necasse narratur. Post quae securitatis anxius [[Eugenius (imperator)|Eugeni]] [[Usurpatio|usurpationi]] manus dedit cui regnanti praecipuus socius fuit. Eugenio ad [[Aquileia|Aquileiam]] a [[Theodosius I|Theodosio I]] victo (pugna ad Frigidum rivum dicta) Arbogastes sibi ipse mortem conscivit. Origine [[Franci|Franca]] et [[Paganismus|paganus]] erat. == De cursu honorum == Circa [[380]] fortasse comes rei militaris [[Gratianus|Gratiani]] imperatoris fuit qui certe eum adversus [[Gothi|Gothos]] [[Flavius Bauto|Bautonis]] legatum misit<ref>[[Zosimus (historicus)|Zosimus]] IV.33.1 [[Eunapius]] fr. 53.</ref>. Inter [[388]] et [[394]] Bautone mortuo magister militum Valentiniani II ac deinde usurpatoris Eugeni fuit, ad hanc dignitatem militum favore ob virtutem elatus<ref>Zosimus IV.53.1.</ref>. Theodosio duce expeditioni adversus Magnum Maximum interfuit quem cepit<ref>[[Orosius]] VII.35.12</ref> et filium eius in Gallia profligavit<ref>Zosimus IV.47.1</ref>. Postea cum Valentiniano in Gallia mansit (sedes imperialis Viennae posita erat) et cum Francis pugnabat. Simul Francos circa se stipabat et principem Valentinianum parvi faciebat: ''clauso apud Viennam palatii aedibus principe Valentiniano paene infra privati modum redacto, militaris rei cura Francis satellitibus tradita, civilia quoque officia transgressa in coniurationem Arbogastis; nullusque ex omnibus sacramentis militiae obstrictis repperiebatur, qui familiari principis sermoni aut iussis obsequi auderet''<ref>[[Gregorius Turonensis]], ''[[Historia Francorum]]'' II.9. Cf Zosimus IV.53.1-2.</ref>. Valentinianus eum dimittere voluit sed Arbogastes iussum sprevit. Utrum spreta dignitate Valentininus II se ipse necarit an iussu Arbogastis clam interfectus sit non constat<ref>Zosimus IV.53.3-54. Iohannes Antiochensis fr. 187. Orosius VII.35.10-11.[[Sextus Aurelius Victor|Aurelius Victor]], ''[[Epitome de Caesaribus|Epitome]]'' 48.7.</ref>. Certe Arbogastes amicum Eugenium ad summam dignitatem promovit quocum partem occidentalem imperii regebat. Theodosius vero usurpationem probare noluit et exercitum contra eos duxit qui Arbogastem et Eugenium ad rivum Frigidum mense septembri anni 394 vicit et ducem Francum ad mortem voluntariam coegit<ref>Zosimus IV.58.6. Orosius VII.35.13-9. Iohannes Antiochensis fr. 187.</ref>. == Notae == <references /> == Fontes == *[[Corpus inscriptionum Latinarum|CIL]] XIII.8262 *[[Gregorius Turonensis]], ''[[Historia Francorum]]'' *Orosius, ''[[Historiae adversum paganos]]'' liber VII *[[Zosimus (historicus)|Zosimus]], ''[[Historia nova]]'' == Plura legere si cupis == *Brian Croke, "[https://www.jstor.org/stable/4435500 Arbogast and the Death of Valentinian II]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1976: 235-244 **"[https://www.jstor.org/stable/41530090 The Editing of Symmachus' Letters to Eugenius and Arbogast]", ''Latomus'', 1976: 533-549 *A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/94/mode/2up 95-97] *Michele Renee Salzman, "Ambrose and the Usurpation of Arbogastes and Eugenius: Reflections on Pagan-Christian Conflict Narratives", ''Journal of Early Christian Studies'', 2010: 191-223 [https://muse.jhu.edu/pub/1/article/383540/summary] ** "[https://www.jstor.org/stable/4436821 Symmachus and the "Barbarian" Generals]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2006: 352-367 *Joachim Szidat, "[https://www.jstor.org/stable/23264962 Historische Fiktion bei Zosimus: der Tod Valentinians II. Überlegungen zu Zos. 4, 54, 3/4 und seinen Quellen]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2012: 368-382 {{Lifetime|saeculo 4|394|Arbogastes}} [[Categoria:Milites Romani antiqui]] [[Categoria:Homines qui sibi mortem consciverunt]] 2kgzp4k7fhxi2xmd92mzn13k4endzqt 3975596 3975595 2026-07-29T15:22:14Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3975596 wikitext text/x-wiki '''Arbogastes''' (mortuus mense septembri [[394]]) fuit [[magister militum]] et [[tutor]] imperatoris [[Valentinianus II|Valentiniani II]] qui [[Gallia|Galliam]] adversus Francos defendit. Anno 392 dissensione orta mortem voluntariam ementitus dominum suum necasse narratur. Post quae securitatis anxius [[Eugenius (imperator)|Eugeni]] [[Usurpatio|usurpationi]] manus dedit cui regnanti praecipuus socius fuit. Eugenio ad [[Aquileia|Aquileiam]] a [[Theodosius I|Theodosio I]] victo (pugna ad Frigidum rivum dicta) Arbogastes sibi ipse mortem conscivit. Origine [[Franci|Franca]] et [[Paganismus|paganus]]<ref>Paulinus, ''Vita Ambrosii'' 26.</ref> erat. == De cursu honorum == Circa [[380]] fortasse comes rei militaris [[Gratianus|Gratiani]] imperatoris fuit qui certe eum adversus [[Gothi|Gothos]] [[Flavius Bauto|Bautonis]] legatum misit<ref>[[Zosimus (historicus)|Zosimus]] IV.33.1 [[Eunapius]] fr. 53.</ref>. Inter [[388]] et [[394]] Bautone mortuo magister militum Valentiniani II ac deinde usurpatoris Eugeni fuit, ad hanc dignitatem militum favore ob virtutem elatus<ref>Zosimus IV.53.1.</ref>. Theodosio duce expeditioni adversus Magnum Maximum interfuit quem cepit<ref>[[Orosius]] VII.35.12</ref> et filium eius in Gallia profligavit<ref>Zosimus IV.47.1</ref>. Postea cum Valentiniano in Gallia mansit (sedes imperialis Viennae posita erat) et cum Francis pugnabat. Simul Francos circa se stipabat et principem Valentinianum parvi faciebat: ''clauso apud Viennam palatii aedibus principe Valentiniano paene infra privati modum redacto, militaris rei cura Francis satellitibus tradita, civilia quoque officia transgressa in coniurationem Arbogastis; nullusque ex omnibus sacramentis militiae obstrictis repperiebatur, qui familiari principis sermoni aut iussis obsequi auderet''<ref>[[Gregorius Turonensis]], ''[[Historia Francorum]]'' II.9. Cf Zosimus IV.53.1-2.</ref>. Valentinianus eum dimittere voluit sed Arbogastes iussum sprevit. Utrum spreta dignitate Valentininus II se ipse necarit an iussu Arbogastis clam interfectus sit non constat<ref>Zosimus IV.53.3-54. Iohannes Antiochensis fr. 187. Orosius VII.35.10-11.[[Sextus Aurelius Victor|Aurelius Victor]], ''[[Epitome de Caesaribus|Epitome]]'' 48.7.</ref>. Certe Arbogastes amicum Eugenium ad summam dignitatem promovit quocum partem occidentalem imperii regebat. Theodosius vero usurpationem probare noluit et exercitum contra eos duxit qui Arbogastem et Eugenium ad rivum Frigidum mense septembri anni 394 vicit et ducem Francum ad mortem voluntariam coegit<ref>Zosimus IV.58.6. Orosius VII.35.13-9. Iohannes Antiochensis fr. 187.</ref>. == Notae == <references /> == Fontes == *[[Corpus inscriptionum Latinarum|CIL]] XIII.8262 *[[Gregorius Turonensis]], ''[[Historia Francorum]]'' *Orosius, ''[[Historiae adversum paganos]]'' liber VII *[[Zosimus (historicus)|Zosimus]], ''[[Historia nova]]'' == Plura legere si cupis == *Brian Croke, "[https://www.jstor.org/stable/4435500 Arbogast and the Death of Valentinian II]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1976: 235-244 **"[https://www.jstor.org/stable/41530090 The Editing of Symmachus' Letters to Eugenius and Arbogast]", ''Latomus'', 1976: 533-549 *A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/94/mode/2up 95-97] *Michele Renee Salzman, "Ambrose and the Usurpation of Arbogastes and Eugenius: Reflections on Pagan-Christian Conflict Narratives", ''Journal of Early Christian Studies'', 2010: 191-223 [https://muse.jhu.edu/pub/1/article/383540/summary] ** "[https://www.jstor.org/stable/4436821 Symmachus and the "Barbarian" Generals]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2006: 352-367 *Joachim Szidat, "[https://www.jstor.org/stable/23264962 Historische Fiktion bei Zosimus: der Tod Valentinians II. Überlegungen zu Zos. 4, 54, 3/4 und seinen Quellen]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2012: 368-382 {{Lifetime|saeculo 4|394|Arbogastes}} [[Categoria:Milites Romani antiqui]] [[Categoria:Homines qui sibi mortem consciverunt]] fsz0858ec3tfj83yrw4wlvdadzwv0ec 3975597 3975596 2026-07-29T15:27:48Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3975597 wikitext text/x-wiki '''Arbogastes''' (mortuus mense septembri [[394]]) fuit [[magister militum]] et [[tutor]] imperatoris [[Valentinianus II|Valentiniani II]] qui [[Gallia|Galliam]] adversus Francos defendit. Anno 392 dissensione orta mortem voluntariam ementitus dominum suum necasse narratur. Post quae securitatis anxius [[Eugenius (imperator)|Eugeni]] [[Usurpatio|usurpationi]] manus dedit cui regnanti praecipuus socius fuit. Eugenio ad [[Aquileia|Aquileiam]] a [[Theodosius I|Theodosio I]] victo (pugna ad Frigidum rivum dicta) Arbogastes sibi ipse mortem conscivit. Origine [[Franci|Franca]] et [[Paganismus|paganus]]<ref>Paulinus, ''Vita Ambrosii'' 26 et 31. Orosius VII.35.12.</ref> erat. == De cursu honorum == Circa [[380]] fortasse comes rei militaris [[Gratianus|Gratiani]] imperatoris fuit qui certe eum adversus [[Gothi|Gothos]] [[Flavius Bauto|Bautonis]] legatum misit<ref>[[Zosimus (historicus)|Zosimus]] IV.33.1 [[Eunapius]] fr. 53.</ref>. Inter [[388]] et [[394]] Bautone mortuo magister militum Valentiniani II ac deinde usurpatoris Eugeni fuit, ad hanc dignitatem militum favore ob virtutem elatus<ref>Zosimus IV.53.1.</ref>. Theodosio duce expeditioni adversus Magnum Maximum interfuit quem cepit<ref>[[Orosius]] VII.35.12</ref> et filium eius in Gallia profligavit<ref>Zosimus IV.47.1</ref>. Postea cum Valentiniano in Gallia mansit (sedes imperialis Viennae posita erat) et cum Francis pugnabat. Simul Francos circa se stipabat et principem Valentinianum parvi faciebat: ''clauso apud Viennam palatii aedibus principe Valentiniano paene infra privati modum redacto, militaris rei cura Francis satellitibus tradita, civilia quoque officia transgressa in coniurationem Arbogastis; nullusque ex omnibus sacramentis militiae obstrictis repperiebatur, qui familiari principis sermoni aut iussis obsequi auderet''<ref>[[Gregorius Turonensis]], ''[[Historia Francorum]]'' II.9. Cf Zosimus IV.53.1-2.</ref>. Valentinianus eum dimittere voluit sed Arbogastes iussum sprevit. Utrum spreta dignitate Valentininus II se ipse necarit an iussu Arbogastis clam interfectus sit non constat<ref>Zosimus IV.53.3-54. Iohannes Antiochensis fr. 187. Orosius VII.35.10-11.[[Sextus Aurelius Victor|Aurelius Victor]], ''[[Epitome de Caesaribus|Epitome]]'' 48.7.</ref>. Certe Arbogastes amicum Eugenium ad summam dignitatem promovit quocum partem occidentalem imperii regebat. Theodosius vero usurpationem probare noluit et exercitum contra eos duxit qui Arbogastem et Eugenium ad rivum Frigidum mense septembri anni 394 vicit et ducem Francum ad mortem voluntariam coegit<ref>Zosimus IV.58.6. Orosius VII.35.13-9. Iohannes Antiochensis fr. 187.</ref>. == Notae == <references /> == Fontes == *[[Corpus inscriptionum Latinarum|CIL]] XIII.8262 *[[Gregorius Turonensis]], ''[[Historia Francorum]]'' *Orosius, ''[[Historiae adversum paganos]]'' liber VII *[[Zosimus (historicus)|Zosimus]], ''[[Historia nova]]'' == Plura legere si cupis == *Brian Croke, "[https://www.jstor.org/stable/4435500 Arbogast and the Death of Valentinian II]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1976: 235-244 **"[https://www.jstor.org/stable/41530090 The Editing of Symmachus' Letters to Eugenius and Arbogast]", ''Latomus'', 1976: 533-549 *A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/94/mode/2up 95-97] *Michele Renee Salzman, "Ambrose and the Usurpation of Arbogastes and Eugenius: Reflections on Pagan-Christian Conflict Narratives", ''Journal of Early Christian Studies'', 2010: 191-223 [https://muse.jhu.edu/pub/1/article/383540/summary] ** "[https://www.jstor.org/stable/4436821 Symmachus and the "Barbarian" Generals]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2006: 352-367 *Joachim Szidat, "[https://www.jstor.org/stable/23264962 Historische Fiktion bei Zosimus: der Tod Valentinians II. Überlegungen zu Zos. 4, 54, 3/4 und seinen Quellen]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2012: 368-382 {{Lifetime|saeculo 4|394|Arbogastes}} [[Categoria:Milites Romani antiqui]] [[Categoria:Homines qui sibi mortem consciverunt]] d43xcbi6meaci9nyib42q5lwrugc3qh 3975598 3975597 2026-07-29T15:33:31Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Fontes */ 3975598 wikitext text/x-wiki '''Arbogastes''' (mortuus mense septembri [[394]]) fuit [[magister militum]] et [[tutor]] imperatoris [[Valentinianus II|Valentiniani II]] qui [[Gallia|Galliam]] adversus Francos defendit. Anno 392 dissensione orta mortem voluntariam ementitus dominum suum necasse narratur. Post quae securitatis anxius [[Eugenius (imperator)|Eugeni]] [[Usurpatio|usurpationi]] manus dedit cui regnanti praecipuus socius fuit. Eugenio ad [[Aquileia|Aquileiam]] a [[Theodosius I|Theodosio I]] victo (pugna ad Frigidum rivum dicta) Arbogastes sibi ipse mortem conscivit. Origine [[Franci|Franca]] et [[Paganismus|paganus]]<ref>Paulinus, ''Vita Ambrosii'' 26 et 31. Orosius VII.35.12.</ref> erat. == De cursu honorum == Circa [[380]] fortasse comes rei militaris [[Gratianus|Gratiani]] imperatoris fuit qui certe eum adversus [[Gothi|Gothos]] [[Flavius Bauto|Bautonis]] legatum misit<ref>[[Zosimus (historicus)|Zosimus]] IV.33.1 [[Eunapius]] fr. 53.</ref>. Inter [[388]] et [[394]] Bautone mortuo magister militum Valentiniani II ac deinde usurpatoris Eugeni fuit, ad hanc dignitatem militum favore ob virtutem elatus<ref>Zosimus IV.53.1.</ref>. Theodosio duce expeditioni adversus Magnum Maximum interfuit quem cepit<ref>[[Orosius]] VII.35.12</ref> et filium eius in Gallia profligavit<ref>Zosimus IV.47.1</ref>. Postea cum Valentiniano in Gallia mansit (sedes imperialis Viennae posita erat) et cum Francis pugnabat. Simul Francos circa se stipabat et principem Valentinianum parvi faciebat: ''clauso apud Viennam palatii aedibus principe Valentiniano paene infra privati modum redacto, militaris rei cura Francis satellitibus tradita, civilia quoque officia transgressa in coniurationem Arbogastis; nullusque ex omnibus sacramentis militiae obstrictis repperiebatur, qui familiari principis sermoni aut iussis obsequi auderet''<ref>[[Gregorius Turonensis]], ''[[Historia Francorum]]'' II.9. Cf Zosimus IV.53.1-2.</ref>. Valentinianus eum dimittere voluit sed Arbogastes iussum sprevit. Utrum spreta dignitate Valentininus II se ipse necarit an iussu Arbogastis clam interfectus sit non constat<ref>Zosimus IV.53.3-54. Iohannes Antiochensis fr. 187. Orosius VII.35.10-11.[[Sextus Aurelius Victor|Aurelius Victor]], ''[[Epitome de Caesaribus|Epitome]]'' 48.7.</ref>. Certe Arbogastes amicum Eugenium ad summam dignitatem promovit quocum partem occidentalem imperii regebat. Theodosius vero usurpationem probare noluit et exercitum contra eos duxit qui Arbogastem et Eugenium ad rivum Frigidum mense septembri anni 394 vicit et ducem Francum ad mortem voluntariam coegit<ref>Zosimus IV.58.6. Orosius VII.35.13-9. Iohannes Antiochensis fr. 187.</ref>. == Notae == <references /> == Fontes == *[[Corpus inscriptionum Latinarum|CIL]] XIII.8262 *[[Gregorius Turonensis]], ''[[Historia Francorum]]'' *[[Orosius]], ''[[Historiae adversum paganos]]'' liber VII *[[Zosimus (historicus)|Zosimus]], ''[[Historia nova]]'' == Plura legere si cupis == *Brian Croke, "[https://www.jstor.org/stable/4435500 Arbogast and the Death of Valentinian II]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1976: 235-244 **"[https://www.jstor.org/stable/41530090 The Editing of Symmachus' Letters to Eugenius and Arbogast]", ''Latomus'', 1976: 533-549 *A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/94/mode/2up 95-97] *Michele Renee Salzman, "Ambrose and the Usurpation of Arbogastes and Eugenius: Reflections on Pagan-Christian Conflict Narratives", ''Journal of Early Christian Studies'', 2010: 191-223 [https://muse.jhu.edu/pub/1/article/383540/summary] ** "[https://www.jstor.org/stable/4436821 Symmachus and the "Barbarian" Generals]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2006: 352-367 *Joachim Szidat, "[https://www.jstor.org/stable/23264962 Historische Fiktion bei Zosimus: der Tod Valentinians II. Überlegungen zu Zos. 4, 54, 3/4 und seinen Quellen]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2012: 368-382 {{Lifetime|saeculo 4|394|Arbogastes}} [[Categoria:Milites Romani antiqui]] [[Categoria:Homines qui sibi mortem consciverunt]] 3r95dqyinquah9dkkekrsyzgm2eif5j 3975618 3975598 2026-07-29T17:10:57Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De cursu honorum */ 3975618 wikitext text/x-wiki '''Arbogastes''' (mortuus mense septembri [[394]]) fuit [[magister militum]] et [[tutor]] imperatoris [[Valentinianus II|Valentiniani II]] qui [[Gallia|Galliam]] adversus Francos defendit. Anno 392 dissensione orta mortem voluntariam ementitus dominum suum necasse narratur. Post quae securitatis anxius [[Eugenius (imperator)|Eugeni]] [[Usurpatio|usurpationi]] manus dedit cui regnanti praecipuus socius fuit. Eugenio ad [[Aquileia|Aquileiam]] a [[Theodosius I|Theodosio I]] victo (pugna ad Frigidum rivum dicta) Arbogastes sibi ipse mortem conscivit. Origine [[Franci|Franca]] et [[Paganismus|paganus]]<ref>Paulinus, ''Vita Ambrosii'' 26 et 31. Orosius VII.35.12.</ref> erat. == De cursu honorum == Circa [[380]] fortasse comes rei militaris [[Gratianus|Gratiani]] imperatoris fuit qui certe eum adversus [[Gothi|Gothos]] [[Flavius Bauto|Bautonis]] legatum misit<ref>[[Zosimus (historicus)|Zosimus]] IV.33.1 [[Eunapius]] fr. 53.</ref>. Inter [[388]] et [[394]] Bautone mortuo magister militum Valentiniani II ac deinde usurpatoris Eugeni fuit, ad hanc dignitatem militum favore ob virtutem elatus<ref>Zosimus IV.53.1.</ref>. Theodosio duce expeditioni adversus [[Magnus Maximus|Magnum Maximum]] interfuit quem cepit<ref>[[Orosius]] VII.35.12</ref> et filium eius in Gallia profligavit<ref>Zosimus IV.47.1</ref>. Postea cum Valentiniano in Gallia mansit (sedes imperialis Viennae posita erat) et cum Francis pugnabat. Simul Francos circa se stipabat et principem Valentinianum parvi faciebat: ''clauso apud Viennam palatii aedibus principe Valentiniano paene infra privati modum redacto, militaris rei cura Francis satellitibus tradita, civilia quoque officia transgressa in coniurationem Arbogastis; nullusque ex omnibus sacramentis militiae obstrictis repperiebatur, qui familiari principis sermoni aut iussis obsequi auderet''<ref>[[Gregorius Turonensis]], ''[[Historia Francorum]]'' II.9. Cf Zosimus IV.53.1-2.</ref>. Valentinianus eum dimittere voluit sed Arbogastes iussum sprevit. Utrum spreta dignitate Valentininus II se ipse necarit an iussu Arbogastis clam interfectus sit non constat<ref>Zosimus IV.53.3-54. Iohannes Antiochensis fr. 187. Orosius VII.35.10-11.[[Sextus Aurelius Victor|Aurelius Victor]], ''[[Epitome de Caesaribus|Epitome]]'' 48.7.</ref>. Certe Arbogastes amicum Eugenium ad summam dignitatem promovit quocum partem occidentalem imperii regebat. Theodosius vero usurpationem probare noluit et exercitum contra eos duxit qui Arbogastem et Eugenium ad rivum Frigidum mense septembri anni 394 vicit et ducem Francum ad mortem voluntariam coegit<ref>Zosimus IV.58.6. Orosius VII.35.13-9. Iohannes Antiochensis fr. 187.</ref>. == Notae == <references /> == Fontes == *[[Corpus inscriptionum Latinarum|CIL]] XIII.8262 *[[Gregorius Turonensis]], ''[[Historia Francorum]]'' *[[Orosius]], ''[[Historiae adversum paganos]]'' liber VII *[[Zosimus (historicus)|Zosimus]], ''[[Historia nova]]'' == Plura legere si cupis == *Brian Croke, "[https://www.jstor.org/stable/4435500 Arbogast and the Death of Valentinian II]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1976: 235-244 **"[https://www.jstor.org/stable/41530090 The Editing of Symmachus' Letters to Eugenius and Arbogast]", ''Latomus'', 1976: 533-549 *A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/94/mode/2up 95-97] *Michele Renee Salzman, "Ambrose and the Usurpation of Arbogastes and Eugenius: Reflections on Pagan-Christian Conflict Narratives", ''Journal of Early Christian Studies'', 2010: 191-223 [https://muse.jhu.edu/pub/1/article/383540/summary] ** "[https://www.jstor.org/stable/4436821 Symmachus and the "Barbarian" Generals]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2006: 352-367 *Joachim Szidat, "[https://www.jstor.org/stable/23264962 Historische Fiktion bei Zosimus: der Tod Valentinians II. Überlegungen zu Zos. 4, 54, 3/4 und seinen Quellen]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2012: 368-382 {{Lifetime|saeculo 4|394|Arbogastes}} [[Categoria:Milites Romani antiqui]] [[Categoria:Homines qui sibi mortem consciverunt]] 1nzwzg9qbilctgjpd1sik2xv9jx2f72 3975619 3975618 2026-07-29T17:13:52Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De cursu honorum */ 3975619 wikitext text/x-wiki '''Arbogastes''' (mortuus mense septembri [[394]]) fuit [[magister militum]] et [[tutor]] imperatoris [[Valentinianus II|Valentiniani II]] qui [[Gallia|Galliam]] adversus Francos defendit. Anno 392 dissensione orta mortem voluntariam ementitus dominum suum necasse narratur. Post quae securitatis anxius [[Eugenius (imperator)|Eugeni]] [[Usurpatio|usurpationi]] manus dedit cui regnanti praecipuus socius fuit. Eugenio ad [[Aquileia|Aquileiam]] a [[Theodosius I|Theodosio I]] victo (pugna ad Frigidum rivum dicta) Arbogastes sibi ipse mortem conscivit. Origine [[Franci|Franca]] et [[Paganismus|paganus]]<ref>Paulinus, ''Vita Ambrosii'' 26 et 31. Orosius VII.35.12.</ref> erat. == De cursu honorum == Circa [[380]] fortasse comes rei militaris [[Gratianus|Gratiani]] imperatoris fuit qui certe eum adversus [[Gothi|Gothos]] [[Flavius Bauto|Bautonis]] legatum misit<ref>[[Zosimus (historicus)|Zosimus]] IV.33.1 [[Eunapius]] fr. 53.</ref>. Inter [[388]] et [[394]] Bautone mortuo magister militum Valentiniani II ac deinde usurpatoris Eugeni fuit, ad hanc dignitatem militum favore ob virtutem elatus<ref>Zosimus IV.53.1.</ref>. Theodosio duce expeditioni adversus [[Magnus Maximus|Magnum Maximum]] interfuit quem cepit<ref>[[Orosius]] VII.35.12</ref> et filium eius in Gallia profligavit<ref>Zosimus IV.47.1</ref>. Postea cum Valentiniano in Gallia mansit (sedes imperialis Viennae posita erat) et cum Francis pugnabat. Simul Francos circa se stipabat et principem Valentinianum parvi faciebat: ''clauso apud Viennam palatii aedibus principe Valentiniano paene infra privati modum redacto, militaris rei cura Francis satellitibus tradita, civilia quoque officia transgressa in coniurationem Arbogastis; nullusque ex omnibus sacramentis militiae obstrictis repperiebatur, qui familiari principis sermoni aut iussis obsequi auderet''<ref>[[Gregorius Turonensis]], ''[[Historia Francorum]]'' II.9. Cf Zosimus IV.53.1-2.</ref>. Valentinianus eum dimittere voluit sed Arbogastes iussum sprevit. Utrum spreta dignitate Valentininus II se ipse necarit an iussu Arbogastis clam interfectus sit non constat<ref>Zosimus IV.53-54. Iohannes Antiochensis fr. 187. Orosius VII.35.10-11.[[Sextus Aurelius Victor|Aurelius Victor]], ''[[Epitome de Caesaribus|Epitome]]'' 48.7.</ref>. Certe Arbogastes amicum Eugenium ad summam dignitatem promovit quocum partem occidentalem imperii regebat. Theodosius vero usurpationem probare noluit et exercitum contra eos duxit qui Arbogastem et Eugenium ad rivum Frigidum mense septembri anni 394 vicit et ducem Francum ad mortem voluntariam coegit<ref>Zosimus IV.58.6. Orosius VII.35.13-9. Iohannes Antiochensis fr. 187.</ref>. == Notae == <references /> == Fontes == *[[Corpus inscriptionum Latinarum|CIL]] XIII.8262 *[[Gregorius Turonensis]], ''[[Historia Francorum]]'' *[[Orosius]], ''[[Historiae adversum paganos]]'' liber VII *[[Zosimus (historicus)|Zosimus]], ''[[Historia nova]]'' == Plura legere si cupis == *Brian Croke, "[https://www.jstor.org/stable/4435500 Arbogast and the Death of Valentinian II]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1976: 235-244 **"[https://www.jstor.org/stable/41530090 The Editing of Symmachus' Letters to Eugenius and Arbogast]", ''Latomus'', 1976: 533-549 *A.H.M. Jones; J. R. Martindale; J. Morris. ''The Prosopography of the Later Roman Empire'', Cambridge, 1971, t.I: [https://archive.org/details/plre-01-260-395/PLRE01_260-395/page/94/mode/2up 95-97] *Michele Renee Salzman, "Ambrose and the Usurpation of Arbogastes and Eugenius: Reflections on Pagan-Christian Conflict Narratives", ''Journal of Early Christian Studies'', 2010: 191-223 [https://muse.jhu.edu/pub/1/article/383540/summary] ** "[https://www.jstor.org/stable/4436821 Symmachus and the "Barbarian" Generals]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2006: 352-367 *Joachim Szidat, "[https://www.jstor.org/stable/23264962 Historische Fiktion bei Zosimus: der Tod Valentinians II. Überlegungen zu Zos. 4, 54, 3/4 und seinen Quellen]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2012: 368-382 {{Lifetime|saeculo 4|394|Arbogastes}} [[Categoria:Milites Romani antiqui]] [[Categoria:Homines qui sibi mortem consciverunt]] nu9u4kv10gqjxxjdfvgxxt9uwuaguzh Formula:Numerus articulatus 10 327135 3975532 2026-07-29T12:23:57Z Grufo 64423 In locum veteris formulae—nunc ad {{[[Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus|Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus]]}} motae—novum mechanema substitui 3975532 wikitext text/x-wiki <includeonly><includeonly>{{#invoke:params|new| recalling|1| mapping_by_replacing|^%s*−%s*(%.?)([%d%s])|-%1%2|1| entering_substack| mapping_by_replacing|^%s*[%-%+]?[%d%s]*%.?[%d%s]+||1| reassigning|1|c2|rename| leaving_substack| mapping_by_replacing|%s+|| with_value_matching|^[%-%+]?%d*%.?%d+| mapping_by_replacing|^([%-%+]?)(%d*%.?%d+).-$|%1%2|1| snapshotting|entering_substack| mapping_by_replacing|^%+||1| mixing_names_and_values|b1|<data class{{=}}"articulatio" value{{=}}"$@">| snapshotting|entering_substack| mixing_names_and_values|b3|</data>| merging_substack| leaving_substack| snapshotting|entering_substack| with_value_matching|^[%-%+]| mapping_by_replacing|^([%-%+]).-$|%1|1| mapping_by_replacing|^%-$|−|1| mixing_names_and_values|a1|<span class{{=}}"signum">$@</span>| leaving_substack| mapping_by_replacing|^[%-%+]||1| reinterpreting|1|trim_none|splitter_string|.|setter_string|| with_value_not_matching||strict| providing|1|0| entering_substack|new| pulling|2| detaching_substack| mapping_by_replacing|%d%d%d|%0</span><span>| mapping_by_replacing|</span><span>$||1| leaving_substack| snapshotting|entering_substack| with_value_matching|^%d%d%d%d$| detaching_substack| leaving_substack| mapping_by_magic|formatnum| mapping_by_replacing|%D+|</span><span>| flushing| flushing| combining_values|a2|alphabetically|h/i/f|<span>|</span><span class{{=}}"discrimen">.</span>|</span>| flushing| combining_values|b2|alphabetically|| flushing| combining_values|c1|alphabetically|h/i|<templatestyles src="Formula:Numerus articulatus/styles.css" />|{{{coniunctio| }}}| flushing| all_sorted| list_values }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> ou84xu65mluw0sil2u0m3l9wo007ox4 3975535 3975532 2026-07-29T12:36:46Z Grufo 64423 3975535 wikitext text/x-wiki <includeonly><includeonly>{{#invoke:params|new| recalling|1| mapping_by_replacing|^%s*−%s*(%.?)([%d%s])|-%1%2|1| entering_substack| mapping_by_replacing|^%s*[%-%+]?[%d%s]*%.?[%d%s]+||1| reassigning|1|c2|rename| leaving_substack| mapping_by_replacing|%s+|| with_value_matching|^[%-%+]?%d*%.?%d+| mapping_by_replacing|^([%-%+]?)(%d*%.?%d+).-$|%1%2|1| snapshotting|entering_substack| mapping_by_replacing|^%+||1| mixing_names_and_values|b1|<data class{{=}}"articulatio" value{{=}}"$@">| snapshotting|entering_substack| mixing_names_and_values|b3|</data>| merging_substack| leaving_substack| snapshotting|entering_substack| with_value_matching|^[%-%+]| mapping_by_replacing|^([%-%+]).-$|%1|1| mapping_by_replacing|^%-$|−|1| mixing_names_and_values|a1|<span class{{=}}"signum">$@</span>| leaving_substack| mapping_by_replacing|^[%-%+]||1| reinterpreting|1|trim_none|splitter_string|.|setter_string|| with_value_not_matching||strict| entering_substack|new| pulling|2| snapshotting|entering_substack| mapping_by_replacing|%d%d%d|%0</span><span>| mapping_by_replacing|</span><span>$||1| leaving_substack| mapping_by_mixing|0| merging_substack| reassigning|2|1|sacrifice| snapshotting|entering_substack| with_value_matching|^%d%d%d%d$| detaching_substack| leaving_substack| mapping_by_magic|formatnum| mapping_by_replacing|%D+|</span><span>| flushing| flushing| combining_values|a2|alphabetically|h/i/f|<span>|</span><span class{{=}}"discrimen">.</span>|</span>| flushing| combining_values|b2|alphabetically|| flushing| combining_values|c1|alphabetically|h/i|<templatestyles src="Formula:Numerus articulatus/styles.css" />|{{{coniunctio| }}}| flushing| all_sorted| list_values }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> ixntoxrfqdj0gvfjhwn8ty4j3gnakdp 3975539 3975535 2026-07-29T12:48:14Z Grufo 64423 3975539 wikitext text/x-wiki <includeonly><includeonly>{{#invoke:params|new| recalling|1| mapping_by_replacing|^%s*−%s*(%.?)([%d%s])|-%1%2|1| entering_substack| mapping_by_replacing|^%s*[%-%+]?[%d%s]*%.?[%d%s]+||1| with_value_not_matching||strict| reassigning|1|c2|rename| leaving_substack| mapping_by_replacing|%s+|| with_value_matching|^[%-%+]?%d*%.?%d+| mapping_by_replacing|^([%-%+]?)(%d*%.?%d+).-$|%1%2|1| snapshotting|entering_substack| mapping_by_replacing|^%+||1| mixing_names_and_values|b1|<data class{{=}}"articulatio" value{{=}}"$@">| snapshotting|entering_substack| mixing_names_and_values|b3|</data>| merging_substack| leaving_substack| snapshotting|entering_substack| with_value_matching|^[%-%+]| mapping_by_replacing|^([%-%+]).-$|%1|1| mapping_by_replacing|^%-$|−|1| mixing_names_and_values|a1|<span class{{=}}"signum">$@</span>| leaving_substack| mapping_by_replacing|^[%-%+]||1| reinterpreting|1|trim_none|splitter_string|.|setter_string|| with_value_not_matching||strict| entering_substack|new| pulling|2| snapshotting|entering_substack| mapping_by_replacing|%d%d%d|%0</span><span>| mapping_by_replacing|</span><span>$||1| leaving_substack| mapping_by_mixing|0| merging_substack| reassigning|2|1|sacrifice| snapshotting|entering_substack| with_value_matching|^%d%d%d%d$| detaching_substack| leaving_substack| mapping_by_magic|formatnum| mapping_by_replacing|%D+|</span><span>| flushing| flushing| combining_values|a2|alphabetically|h/i/f|<span>|</span><span class{{=}}"discrimen">.</span>|</span>| flushing| combining_values|b2|alphabetically|| flushing| combining_values|c1|alphabetically|h|<templatestyles src="Formula:Numerus articulatus/styles.css" />| flushing| all_sorted| setting|i|{{{2| }}}| list_values }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> luouowfq8wfsyuu4813fd7xrjji8xw5 3975542 3975539 2026-07-29T13:06:55Z Grufo 64423 3975542 wikitext text/x-wiki <includeonly><includeonly>{{#invoke:params|new| recalling|1| mapping_by_replacing|^%s*−%s*(%.?)([%d%s])|-%1%2|1| entering_substack| mapping_by_replacing|^%s*[%-%+]?[%d%s]*%.?[%d%s]+||1| with_value_not_matching||strict| reassigning|1|c2|rename| leaving_substack| mapping_by_replacing|%s+|| with_value_matching|^[%-%+]?%d*%.?%d+| mapping_by_replacing|^([%-%+]?)(%d*%.?%d+).-$|%1%2|1| snapshotting|entering_substack| mapping_by_replacing|^%+||1| mixing_names_and_values|b1|<data class{{=}}"articulatio" value{{=}}"$@">| snapshotting|entering_substack| mixing_names_and_values|b3|</data>| merging_substack| leaving_substack| snapshotting|entering_substack| with_value_matching|^[%-%+]| mapping_by_replacing|^([%-%+]).-$|%1|1| mapping_by_replacing|^%-$|−|1| mixing_names_and_values|a1|<span class{{=}}"signum">$@</span>| leaving_substack| mapping_by_replacing|^[%-%+]||1| reinterpreting|1|trim_none|splitter_string|.|setter_string|| with_value_not_matching||strict| entering_substack|new| pulling|2| snapshotting|entering_substack| mapping_by_replacing|%d%d%d|%0</span><span>| mapping_by_replacing|</span><span>$||1| leaving_substack| mapping_by_mixing|0| merging_substack| reassigning|2|1|sacrifice| snapshotting|entering_substack| with_value_matching|^%d%d%d%d$| detaching_substack| leaving_substack| mapping_by_magic|formatnum| mapping_by_replacing|%D+|</span><span>| flushing| flushing| combining_values|a2|alphabetically|h/i/f|<span>|</span><span class{{=}}"discrimen">.</span><span>|</span>| flushing| combining_values|b2|alphabetically|| flushing| combining_values|c1|alphabetically|h|<templatestyles src="Formula:Numerus articulatus/styles.css" />| flushing| all_sorted| setting|i|{{{2| }}}| list_values }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> rrll1rsa4nnhwjk6zo49jz6n6i6t69o Formula:Numerus articulatus/styles.css 10 327136 3975533 2026-07-29T12:24:01Z Grufo 64423 Novum folium CSS imitans [[Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/styles.css]] 3975533 sanitized-css text/css data.articulatio > span { margin: auto 0 auto .2em; } data.articulatio > span:first-child, data.articulatio > span.discrimen, data.articulatio > span.signum + span, data.articulatio > span.discrimen + span { margin: auto 0; } ksz5zd9bm9p0wz4u55efrv6n2hd6j2w 3975543 3975533 2026-07-29T13:10:10Z Grufo 64423 De spatio circa discrimen decimale 3975543 sanitized-css text/css data.articulatio > span { margin: auto 0 auto .2em; } data.articulatio > span:first-child, data.articulatio > span.signum + span { margin: auto 0; } data.articulatio > span.discrimen, data.articulatio > span.discrimen + span { margin: auto 0 auto .035em; } gyna270yt9slfr22iu8r3m5qi0ew17o Formula:Numerus articulatus/doc 10 327137 3975534 2026-07-29T12:30:30Z Grufo 64423 Paginam documentationis ex [[Formula:Thesaurus veterum formularum/Numerus articulatus/doc]] intuli auxique 3975534 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula numquam substituenda|...}} {{Utitur TemplateStyles|Formula:Numerus articulatus/styles.css}} {{Compendium formulae|Num}} Utere hac formula ut numerum cum separatione milliaria [[cifra]]rum scribas. == De usu == * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|14385832264381}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|14385832264381}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|2332142.13245678}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|2332142.13245678}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|-234382184329.3232493439}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|-234382184329.3232493439}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|- 234398412302412}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|- 234398412302412}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|− 32512}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|− 32512}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|+104382191}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|+104382191}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|1932}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|1932}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|1932.5}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|1932.5}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|300 000 000}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|300 000 000}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|30 000 0000}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|30 000 0000}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|123456 kg|discrimen=&nbsp;}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|123456 kg|discrimen=&nbsp;}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|123456 kg|discrimen= }}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|123456 kg|discrimen= }} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|123456 kg|discrimen=}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|123456 kg|discrimen=}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|abc}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|abc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|kg}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|kg}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|123abc}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|123abc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num| 123456 kg}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num| 123456 kg}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|123456 kg }}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|123456 kg }} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|+ 123456 kg}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|+ 123456 kg}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|− 123 456.789 kg}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|− 123 456.789 kg}} == Differentiae cum aliis formulis == Scribere <syntaxhighlight lang="wikitext">{{num|1234567890.12345}}</syntaxhighlight> est aliqua simile scribendi <syntaxhighlight lang="wikitext">{{formatnum:1234567890.12345}}</syntaxhighlight> Attamen sunt differentiae: * Haec formula spatio subtiliori favet * Per hanc formulam codex HTML <syntaxhighlight lang="html" inline><data val="1234567890.12345">...</data></syntaxhighlight> numerum circumdat * Spatium hac formula additum non est character <code>U+0020 SPACE</code> (<syntaxhighlight lang="html" inline>&#32;</syntaxhighlight>), sed est tantummodo effectus graphicus per CSS actus * Character <code>U+002D HYPHEN-MINUS</code> (<syntaxhighlight lang="html" inline>-</syntaxhighlight>) in characterem <code>U+2212 MINUS SIGN</code> (<syntaxhighlight lang="html" inline>&minus;</syntaxhighlight>) vertetur {{Nota bene}} Haec formula maiorem computationem quam iussum &#123;&#123;[[:mw:Help:Magic words#formatnum|formatnum]]&#125;&#125; requirit; si sunt in singula pagina plus quam 100 transclusiones suademus ut iussu &#123;&#123;[[:mw:Help:Magic words#formatnum|formatnum]]&#125;&#125; utaris. == Synonyma == * {{Fn|Num}} == Ulteriora si cupis == * {{Fn|Unitas}} * {{Fn|Numerus decimalis periodicus}} * {{Fn|Numerus ordinalis}} * {{Fn|Numerus Romanus}} * {{Fn|Numerus ad fractionem versus}} * [[:Categoria:Formulae typographicae]] <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae mathematicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae physicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae data machinaria in vicitextu praebentes|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae numerales|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> 7q41h6u5ffxjfu7pnz5krarxxei1ro4 3975536 3975534 2026-07-29T12:37:41Z Grufo 64423 3975536 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula numquam substituenda|...}} {{Utitur TemplateStyles|Formula:Numerus articulatus/styles.css}} {{Compendium formulae|Num}} Utere hac formula ut numerum cum separatione milliaria [[cifra]]rum scribas. == De usu == * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|14385832264381}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|14385832264381}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|2332142.13245678}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|2332142.13245678}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|-234382184329.3232493439}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|-234382184329.3232493439}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|- 234398412302412}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|- 234398412302412}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|− 32512}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|− 32512}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|+104382191}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|+104382191}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|1932}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|1932}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|1932.5}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|1932.5}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|300 000 000}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|300 000 000}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|30 000 0000}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|30 000 0000}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|123456 kg|coniunctio=&nbsp;}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|123456 kg|coniunctio=&nbsp;}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|123456 kg|coniunctio=//}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|123456 kg|coniunctio=//}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|123456 kg|coniunctio=}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|123456 kg|coniunctio=}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|abc}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|abc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|kg}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|kg}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|123abc}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|123abc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num| 123456 kg}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num| 123456 kg}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|123456 kg }}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|123456 kg }} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|+ 123456 kg}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|+ 123456 kg}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|− 123 456.789 kg}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|− 123 456.789 kg}} == Differentiae cum aliis formulis == Scribere <syntaxhighlight lang="wikitext">{{num|1234567890.12345}}</syntaxhighlight> est aliqua simile scribendi <syntaxhighlight lang="wikitext">{{formatnum:1234567890.12345}}</syntaxhighlight> Attamen sunt differentiae: * Haec formula spatio subtiliori favet * Per hanc formulam codex HTML <syntaxhighlight lang="html" inline><data val="1234567890.12345">...</data></syntaxhighlight> numerum circumdat * Spatium hac formula additum non est character <code>U+0020 SPACE</code> (<syntaxhighlight lang="html" inline>&#32;</syntaxhighlight>), sed est tantummodo effectus graphicus per CSS actus * Character <code>U+002D HYPHEN-MINUS</code> (<syntaxhighlight lang="html" inline>-</syntaxhighlight>) in characterem <code>U+2212 MINUS SIGN</code> (<syntaxhighlight lang="html" inline>&minus;</syntaxhighlight>) vertetur {{Nota bene}} Haec formula maiorem computationem quam iussum &#123;&#123;[[:mw:Help:Magic words#formatnum|formatnum]]&#125;&#125; requirit; si sunt in singula pagina plus quam 100 transclusiones suademus ut iussu &#123;&#123;[[:mw:Help:Magic words#formatnum|formatnum]]&#125;&#125; utaris. == Synonyma == * {{Fn|Num}} == Ulteriora si cupis == * {{Fn|Unitas}} * {{Fn|Numerus decimalis periodicus}} * {{Fn|Numerus ordinalis}} * {{Fn|Numerus Romanus}} * {{Fn|Numerus ad fractionem versus}} * [[:Categoria:Formulae typographicae]] <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae mathematicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae physicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae data machinaria in vicitextu praebentes|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae numerales|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> 4p1smqc2zururb0weqded58to44sfxo 3975537 3975536 2026-07-29T12:38:20Z Grufo 64423 3975537 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula numquam substituenda|...}} {{Utitur TemplateStyles|Formula:Numerus articulatus/styles.css}} {{Lua|Params}} {{Compendia formulae|Num}} Utere hac formula ut numerum cum separatione milliaria [[cifra]]rum scribas. == De usu == * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|14385832264381}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|14385832264381}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|2332142.13245678}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|2332142.13245678}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|-234382184329.3232493439}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|-234382184329.3232493439}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|- 234398412302412}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|- 234398412302412}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|− 32512}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|− 32512}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|+104382191}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|+104382191}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|1932}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|1932}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|1932.5}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|1932.5}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|300 000 000}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|300 000 000}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|30 000 0000}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|30 000 0000}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|123456 kg|coniunctio=&nbsp;}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|123456 kg|coniunctio=&nbsp;}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|123456 kg|coniunctio=//}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|123456 kg|coniunctio=//}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|123456 kg|coniunctio=}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|123456 kg|coniunctio=}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|abc}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|abc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|kg}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|kg}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|123abc}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|123abc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num| 123456 kg}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num| 123456 kg}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|123456 kg }}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|123456 kg }} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|+ 123456 kg}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|+ 123456 kg}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|− 123 456.789 kg}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|− 123 456.789 kg}} == Differentiae cum aliis formulis == Scribere <syntaxhighlight lang="wikitext">{{num|1234567890.12345}}</syntaxhighlight> est aliqua simile scribendi <syntaxhighlight lang="wikitext">{{formatnum:1234567890.12345}}</syntaxhighlight> Attamen sunt differentiae: * Haec formula spatio subtiliori favet * Per hanc formulam codex HTML <syntaxhighlight lang="html" inline><data val="1234567890.12345">...</data></syntaxhighlight> numerum circumdat * Spatium hac formula additum non est character <code>U+0020 SPACE</code> (<syntaxhighlight lang="html" inline>&#32;</syntaxhighlight>), sed est tantummodo effectus graphicus per CSS actus * Character <code>U+002D HYPHEN-MINUS</code> (<syntaxhighlight lang="html" inline>-</syntaxhighlight>) in characterem <code>U+2212 MINUS SIGN</code> (<syntaxhighlight lang="html" inline>&minus;</syntaxhighlight>) vertetur {{Nota bene}} Haec formula maiorem computationem quam iussum &#123;&#123;[[:mw:Help:Magic words#formatnum|formatnum]]&#125;&#125; requirit; si sunt in singula pagina plus quam 100 transclusiones suademus ut iussu &#123;&#123;[[:mw:Help:Magic words#formatnum|formatnum]]&#125;&#125; utaris. == Synonyma == * {{Fn|Num}} == Ulteriora si cupis == * {{Fn|Unitas}} * {{Fn|Numerus decimalis periodicus}} * {{Fn|Numerus ordinalis}} * {{Fn|Numerus Romanus}} * {{Fn|Numerus ad fractionem versus}} * [[:Categoria:Formulae typographicae]] <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae mathematicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae physicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae data machinaria in vicitextu praebentes|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae numerales|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> munz8spay2h37ucgpcxhgskci18s6ti 3975538 3975537 2026-07-29T12:44:25Z Grufo 64423 /* De usu */ 3975538 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula numquam substituenda|...}} {{Utitur TemplateStyles|Formula:Numerus articulatus/styles.css}} {{Lua|Params}} {{Compendia formulae|Num}} Utere hac formula ut numerum cum separatione milliaria [[cifra]]rum scribas. == De usu == * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|14385832264381}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|14385832264381}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|2332142.13245678}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|2332142.13245678}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|-234382184329.3232493439}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|-234382184329.3232493439}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|- 234398412302412}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|- 234398412302412}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|− 32512}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|− 32512}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|+104382191}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|+104382191}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|1932}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|1932}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|1932.5}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|1932.5}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|300 000 000}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|300 000 000}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|30 000 0000}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|30 000 0000}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|-.123456}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|-.123456}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|123456 kg}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|123456 kg}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|123456 kg|&nbsp;}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|123456 kg|&nbsp;}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|123456 kg|//}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|123456 kg|//}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|123456 kg|}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|123456 kg|}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|abc}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|abc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|123abc}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|123abc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>/{{num| 123456 kg }}/</syntaxhighlight> *: ↳ /{{num| 123456 kg }}/ * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|+ 123456 kg}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|+ 123456 kg}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|− 123 456.789 kg}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|− 123 456.789 kg}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num}} == Differentiae cum aliis formulis == Scribere <syntaxhighlight lang="wikitext">{{num|1234567890.12345}}</syntaxhighlight> est aliqua simile scribendi <syntaxhighlight lang="wikitext">{{formatnum:1234567890.12345}}</syntaxhighlight> Attamen sunt differentiae: * Haec formula spatio subtiliori favet * Per hanc formulam codex HTML <syntaxhighlight lang="html" inline><data val="1234567890.12345">...</data></syntaxhighlight> numerum circumdat * Spatium hac formula additum non est character <code>U+0020 SPACE</code> (<syntaxhighlight lang="html" inline>&#32;</syntaxhighlight>), sed est tantummodo effectus graphicus per CSS actus * Character <code>U+002D HYPHEN-MINUS</code> (<syntaxhighlight lang="html" inline>-</syntaxhighlight>) in characterem <code>U+2212 MINUS SIGN</code> (<syntaxhighlight lang="html" inline>&minus;</syntaxhighlight>) vertetur {{Nota bene}} Haec formula maiorem computationem quam iussum &#123;&#123;[[:mw:Help:Magic words#formatnum|formatnum]]&#125;&#125; requirit; si sunt in singula pagina plus quam 100 transclusiones suademus ut iussu &#123;&#123;[[:mw:Help:Magic words#formatnum|formatnum]]&#125;&#125; utaris. == Synonyma == * {{Fn|Num}} == Ulteriora si cupis == * {{Fn|Unitas}} * {{Fn|Numerus decimalis periodicus}} * {{Fn|Numerus ordinalis}} * {{Fn|Numerus Romanus}} * {{Fn|Numerus ad fractionem versus}} * [[:Categoria:Formulae typographicae]] <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae mathematicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae physicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae data machinaria in vicitextu praebentes|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae numerales|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> nr62zab11xhvetlsdfbea8llzartvl2 3975540 3975538 2026-07-29T12:49:10Z Grufo 64423 3975540 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula numquam substituenda|...}} {{Utitur TemplateStyles|Formula:Numerus articulatus/styles.css}} {{Lua|Params}} {{Compendia formulae|Num}} Utere hac formula ut numerum cum separatione milliaria [[cifra]]rum scribas. == De usu == * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|14385832264381}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|14385832264381}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|2332142.13245678}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|2332142.13245678}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|-234382184329.3232493439}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|-234382184329.3232493439}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|- 234398412302412}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|- 234398412302412}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|− 32512}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|− 32512}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|+104382191}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|+104382191}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|1932}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|1932}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|1932.5}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|1932.5}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|300 000 000}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|300 000 000}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|30 000 0000}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|30 000 0000}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|-.123456}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|-.123456}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|123456 kg}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|123456 kg}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|123456 kg|&nbsp;}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|123456 kg|&nbsp;}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|123456 kg|//}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|123456 kg|//}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|123456 kg|}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|123456 kg|}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|abc}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|abc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|123abc}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|123abc}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>/{{num| 123456 kg }}/</syntaxhighlight> *: ↳ /{{num| 123456 kg }}/ * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>/{{num| 123456 kg}}/</syntaxhighlight> *: ↳ /{{num| 123456 kg}}/ * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|+ 123456 kg}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|+ 123456 kg}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|− 123 456.789 kg}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|− 123 456.789 kg}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num|}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num|}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{num}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{num}} == Differentiae cum aliis formulis == Scribere <syntaxhighlight lang="wikitext">{{num|1234567890.12345}}</syntaxhighlight> est aliqua simile scribendi <syntaxhighlight lang="wikitext">{{formatnum:1234567890.12345}}</syntaxhighlight> Attamen sunt differentiae: * Haec formula spatio subtiliori favet * Per hanc formulam codex HTML <syntaxhighlight lang="html" inline><data val="1234567890.12345">...</data></syntaxhighlight> numerum circumdat * Spatium hac formula additum non est character <code>U+0020 SPACE</code> (<syntaxhighlight lang="html" inline>&#32;</syntaxhighlight>), sed est tantummodo effectus graphicus per CSS actus * Character <code>U+002D HYPHEN-MINUS</code> (<syntaxhighlight lang="html" inline>-</syntaxhighlight>) in characterem <code>U+2212 MINUS SIGN</code> (<syntaxhighlight lang="html" inline>&minus;</syntaxhighlight>) vertetur {{Nota bene}} Haec formula maiorem computationem quam iussum &#123;&#123;[[:mw:Help:Magic words#formatnum|formatnum]]&#125;&#125; requirit; si sunt in singula pagina plus quam 100 transclusiones suademus ut iussu &#123;&#123;[[:mw:Help:Magic words#formatnum|formatnum]]&#125;&#125; utaris. == Synonyma == * {{Fn|Num}} == Ulteriora si cupis == * {{Fn|Unitas}} * {{Fn|Numerus decimalis periodicus}} * {{Fn|Numerus ordinalis}} * {{Fn|Numerus Romanus}} * {{Fn|Numerus ad fractionem versus}} * [[:Categoria:Formulae typographicae]] <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae mathematicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae physicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae data machinaria in vicitextu praebentes|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae numerales|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> pkwm3oto6o7ml66r6euqbujk9r34spf De las islas halladas en las Indias 0 327138 3975600 2026-07-29T15:49:46Z Andrew Dalby 1084 Redirigens ad [[De insulis nuper inventis]] 3975600 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[De insulis nuper inventis]] cfoxkcx2f6nfcqnc2fd44xfcdphv9do Ollevilla 0 327139 3975632 2026-07-29T19:08:43Z Pippobuono 54500 creatio a francica documentatione 3975632 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:88-Oëlleville Eglise.jpg|thumb|upright=0.8|left|Ollevilla: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Brictius|Sancto Brictio]] dicata.]] {{res|Ollevilla}} seu '''Ollei villa'''<ref>{{Graesse}}, t. 3, p. 68.</ref> ([[Francogallice]]: ''Oëlleville'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 266 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Oëlleville|Ollevillam}} {{Fontes geographici}} == Notae == <references /> {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] b601n1ix1ujw0pgcx477yu24hdwkzgz Disputatio:Ollevilla 1 327140 3975633 2026-07-29T19:10:02Z Pippobuono 54500 attributio 3975633 wikitext text/x-wiki {{attributio|fr|Oëlleville|237597417}} 9v1uvr9witr21kspuxn8alz0ksswte5 Nossoncourt 0 327141 3975634 2026-07-29T19:17:15Z Pippobuono 54500 creatio a francica documentatione 3975634 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Nossoncourt 88.jpg|thumb|upright=0.8|left|Nossoncourt: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Martinus Turonensis|Sancto Martino]] dicata.]] {{res|Nossoncourt}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 122 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. == Civis notabilis == * [[Francescus Theobaldus de Ménonville]] (1740-1816), praefectus fabrum militum Gallicus, hic natus est. * Baro [[Ludovicus de Ravinel]] (1806-1867), demarchus huius communis. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Nossoncourt|Nossoncourt}} {{Fontes geographici}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] 5y85ziudbk5au96ejl1o8w1cz9hvewg Disputatio:Nossoncourt 1 327142 3975635 2026-07-29T19:18:23Z Pippobuono 54500 attributio 3975635 wikitext text/x-wiki {{attributio|fr|Nossoncourt|237588063}} 6kpuheg6npwmipw3nqaod3bspatmvug Tenmu (imperator) 0 327143 3975644 2026-07-30T00:59:22Z LilyKitty 18316 Paginam instituit, scribens '[[Fasciculus:Emperor Tenmu.jpg|thumb|Imago imperatoris Tenmu]] [[Fasciculus:Asuka Palace Ruins, ido-2.jpg|thumb|[[Ruina]] palatii Asuka-kiyomihara-no-miya, in villa Asuka [[Naraënsis]]]] [[Fasciculus:Noguchi Obo Kofun, haisho.jpg|thumb|Mausolum Tenmu et [[Dzitō (imperatrix)|Dzitō]]]] '''Tenmu''' ([[Iaponice]]:天武天皇, nomen natalis '''Ōama''', Iaponice: 大海人, natus cirna anno [[630]]<ref>In ''[[Nihon Shoki]]'' quae vita Tenmu scribatur a duo volum...' 3975644 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Emperor Tenmu.jpg|thumb|Imago imperatoris Tenmu]] [[Fasciculus:Asuka Palace Ruins, ido-2.jpg|thumb|[[Ruina]] palatii Asuka-kiyomihara-no-miya, in villa Asuka [[Naraënsis]]]] [[Fasciculus:Noguchi Obo Kofun, haisho.jpg|thumb|Mausolum Tenmu et [[Dzitō (imperatrix)|Dzitō]]]] '''Tenmu''' ([[Iaponice]]:天武天皇, nomen natalis '''Ōama''', Iaponice: 大海人, natus cirna anno [[630]]<ref>In ''[[Nihon Shoki]]'' quae vita Tenmu scribatur a duo volumine, [[dies natalis]] eius non scribatur.<ref> et mortuus die [[1 Octobris]] [[686]]) est [[index imperatorum Iaponiae|Imperator]] XL qui a die [[20 Martii]] [[673]] ad diem 1 Octobris 686 in [[Solium imperatorum Iaponensium|solio Imperatorum]] fuit. Pater eius Imperator XXXIV Jyomei, mater Imperatrix XXXV Kōgyoku et uxor eius [[Dzitō (imperatrix)|Dzitō]] erat. Anno 672, a pugna Jinshin (Iaponice:壬申の乱), princepem Ōtomo (Iaponice:大友)<ref>Anno 1870, nomen imperatoris '''Kōbun''' (弘文天皇) ab [[Imperator Meiji|Imperatore Meiji]] datur.<ref> vincit post [[mausoleum]] [[Jinmu]] cum equo et arma orandum e [[oraculum|oracolo]].<ref>''[[Nihon Shoki]]'', Libro XXVIII</ref> Nomen civitatis Iaponiae ab 倭 ad 日本 (Yamato) mutari putatur et creationem ''[[Kojiki]]'' et ''[[Nihon Shoki]]'' imperavit. Anno [[672]], Asuka-kiyomihara-no-miya ([[Iaponice]]:飛鳥浄御原宮) ut urbs [[caput (urbs)|capitalis]] creavit, ac [[mausoleum]] eius cum [[Dzitō (imperatrix)|Dzitō]] ad tablam [[Patrimonium totius mundi|Patrimonio totius mundi]] regestum est.<ref>Die [[26 Iulii]] [[2026]], [[Consilium Internationale de Monumentis et Sitibus]] hoc cum Asuka-kiyomihara-no-miya et [[Fujiwara-kyō]] admisit.</ref> == Notae == <references/> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Tenmu|Tenmu}} [[Categoria:Nati saeculo 7]] [[Categoria:Mortui saeculo 7]] [[Categoria:Imperatores Iaponiae]] pve97upxe56ihi6bpjt194kyds6rvbt 3975646 3975644 2026-07-30T01:05:52Z LilyKitty 18316 corrigendum 3975646 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Emperor Tenmu.jpg|thumb|Imago imperatoris Tenmu]] [[Fasciculus:Asuka Palace Ruins, ido-2.jpg|thumb|[[Ruina]] palatii Asuka-kiyomihara-no-miya, in villa Asuka [[Naraënsis]]]] [[Fasciculus:Noguchi Obo Kofun, haisho.jpg|thumb|Mausoleum Tenmu et [[Dzitō (imperatrix)|Dzitō]]]] '''Tenmu''' ([[Iaponice]]:天武天皇, nomen natalis '''Ōama''', Iaponice: 大海人, natus cirna anno [[630]]<ref>In ''[[Nihon Shoki]]'' quae vita Tenmu scribatur a duo volumine, [[dies natalis]] eius non scribatur.</ref> et mortuus die [[1 Octobris]] [[686]]) est [[index imperatorum Iaponiae|Imperator]] XL qui a die [[20 Martii]] [[673]] ad diem 1 Octobris 686 in [[Solium imperatorum Iaponensium|solio Imperatorum]] fuit. Pater eius Imperator XXXIV Jyomei, mater Imperatrix XXXV Kōgyoku et uxor eius [[Dzitō (imperatrix)|Dzitō]] erat. Anno 672, a pugna Jinshin (Iaponice:壬申の乱), princepem Ōtomo (Iaponice:大友)<ref>Anno 1870, nomen imperatoris '''Kōbun''' (弘文天皇) ab [[Imperator Meiji|Imperatore Meiji]] datur.</ref> vincit post [[mausoleum]] [[Jimmu]] cum equo et arma orandum e [[oraculum|oracolo]].<ref>''[[Nihon Shoki]]'', Libro XXVIII</ref> Nomen civitatis Iaponiae ab 倭 ad 日本 (Yamato) mutari putatur et creationem ''[[Kojiki]]'' et ''[[Nihon Shoki]]'' imperavit. Anno [[672]], Asuka-kiyomihara-no-miya ([[Iaponice]]:飛鳥浄御原宮) ut urbs [[caput (urbs)|capitalis]] creavit, ac [[mausoleum]] eius cum [[Dzitō (imperatrix)|Dzitō]] ad tablam [[Patrimonium totius mundi|Patrimonio totius mundi]] regestum est.<ref>Die [[26 Iulii]] [[2026]], [[Consilium Internationale de Monumentis et Sitibus]] hoc cum Asuka-kiyomihara-no-miya et [[Fujiwara-kyō]] admisit.</ref> == Notae == <references/> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Emperor Tenmu|Tenmu}} [[Categoria:Nati saeculo 7]] [[Categoria:Mortui saeculo 7]] [[Categoria:Imperatores Iaponiae]] 7k1lj20l1y8ccuwgrgajvnzrtnqk1fu Šymkent 0 327144 3975651 2026-07-30T05:16:10Z Vyacheslav Nasretdinov 57608 Paginam instituit, scribens '{{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Aerial View of Shymkent.jpg|thumb|Aspectus partis mediae urbis Šymkent.]] '''Šymkent''' ([[Lingua Kazachica|Kazachice]] ''Шымкент''; usque ad annum [[1992]] forma Russica officialis '''Čimkent''' adhibebatur) est [[urbs]] in meridionali [[Kazachstania]], una e tribus urbibus rei publicae momenti una cum [[Astana]] et [[Almata]]. Šymkent unitatem administrativam territorialem sui iuris constituit neque ad circumi...' 3975651 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Aerial View of Shymkent.jpg|thumb|Aspectus partis mediae urbis Šymkent.]] '''Šymkent''' ([[Lingua Kazachica|Kazachice]] ''Шымкент''; usque ad annum [[1992]] forma Russica officialis '''Čimkent''' adhibebatur) est [[urbs]] in meridionali [[Kazachstania]], una e tribus urbibus rei publicae momenti una cum [[Astana]] et [[Almata]]. Šymkent unitatem administrativam territorialem sui iuris constituit neque ad circumiectam regionem Turkestanicam pertinet. Statum urbis rei publicae momenti die 19 Iunii [[2018]] accepit.<ref name="decree2018">{{Cite web |url=https://www.akorda.kz/ru/legal_acts/decrees/o-nekotoryh-voprosah-administrativno-territorialnogo-ustroistva-respubliki-kazahstan |title=De quibusdam quaestionibus ordinationis administrativae territorialis Reipublicae Kazachstaniae |date=2018-06-19 |publisher=Situs publicus Praesidis Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Die 1 Iunii 2026 urbs 1&nbsp;308&nbsp;120 incolas habebat; numero incolarum tertium locum in Kazachstania post Almatam et Astanam tenebat.<ref name="population2026">{{Cite web |url=https://stat.gov.kz/api/iblock/element/341320/file/ru/ |title=Numerus incolarum Reipublicae Kazachstaniae die 1 Iunii 2026 |date=2026-07-01 |format=XLSX |publisher=Officium Nationale Statisticae Agenturae Consiliorum Strategicorum et Reformationum Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Territorium administrativum 1163 km² patet.<ref name="development">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent/documents/details/572558?lang=ru |title=Consilium progressionis urbis Šymkent annis 2021—2025 |date=2023-12-21 |publisher=Administratio urbis Šymkent |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Šymkent est una e maximis sedibus industriae, mercaturae, commeatus, educationis atque culturae in meridie civitatis. In oeconomia praecipuae sunt industria fabricatrix, mercatura, aedificatio, transportatio et ministeria; magni quoque sunt petrolei expolitio, pharmaceutica, industria alimentaria, atque fabricatio materiarum aedificatoriarum.<ref name="stat2026">{{Cite web |url=https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/ |title=Urbs Šymkent: summae breves progressionis socialis et oeconomicae regionis |publisher=Officium Nationale Statisticae Agenturae Consiliorum Strategicorum et Reformationum Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Investigationes archaeologicae oppidi antiqui in centro historico strata cultus usque ad quattuordecim metra crassa patefecerunt; fictilia ex infimis stratis exeunte saeculo III vel ineunte saeculo II a.C.n. facta esse aestimantur. Qua de causa sedes urbana saltem 2200 annos nata esse putatur.<ref name="archaeology">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent-turizm/press/news/details/60485?lang=ru |title=Oppidum antiquum Šymkent |publisher=Officium Peregrinationis, Necessitudinum Externarum et Industriae Creatoriae urbis Šymkent |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Haec tamen aetas archaeologica non idem est ac prima mentio scripta nominis: nomen in ''[[Zafarnama (Sharaf al-Din Ali Yazdi)|Zafarnama]]'' Sharaf al-Din Ali Yazdi, saeculo XV composita et res annorum 1365—1366 narrante, legitur.<ref name="zafar">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent-turizm/press/news/details/72607?lang=ru |title=Septem causae cur Šymkent adeatur |publisher=Officium Peregrinationis, Necessitudinum Externarum et Industriae Creatoriae urbis Šymkent |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> == Nomen == Interpretatio pervulgata nomen urbis ex vocabulis ''čim'' sive ''šym'' — 'caespes', 'herba', 'pratum', 'locus viridis' — et ''kent'' — 'urbs', 'habitatio' — compositum esse dicit. Ita toponymum 'urbem viridem', 'urbem inter prata' vel 'urbem florentem' significare potest. Elementum ''-kent'', e traditione toponymica Iranica antiqua ortum, in multis nominibus habitationum Asiae Mediae invenitur, inter quae [[Taskentum]], Žarkent et Mankent.<ref name="investintro">{{Cite web |url=https://shymkent.invest.gov.kz/ru/doing-business-here/intro/ |title=Urbs Šymkent: notitia generalis |publisher=Societas nationalis Kazakh Invest |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> In fontibus Russice scriptis saeculorum XIX et XX forma '''Čimkent''' invaluit. Anno 1914 urbs in '''Černiaev''' appellata est in honorem ducis Michaelis Černiaev, qui copiis Russicis urbem anno [[1864]] expugnantibus praefuit. Anno 1924 nomen antiquum restitutum est. Decreto Praesidii Supremi Consilii Reipublicae Kazachstaniae die 8 Septembris 1992 edito transcriptio Russica nominis in formam '''Šymkent''' ordinata est.<ref name="rename1992">{{Cite web |url=https://adilet.zan.kz/rus/docs/P920001800_ |title=De mutatione nominum et ordinatione transcriptionis Russicae quarundam unitatum administrativarum territorialium Reipublicae Kazachstaniae |date=1992-09-08 |publisher=Systema iuridicum informatorium «Ädilet» |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> == Historia == === Antiquitas et Medium Aevum === Regio hodiernae urbis Šymkent ab antiquissimis temporibus habitata est. Oppidum antiquum in centro historico urbis situm est et circiter 4.5 ha complectitur. Effossiones, inter alias a peritis Instituti Archaeologiae A. Ch. Margulan et Universitatis Kazachstaniae Meridianae M. O. Auezov factae, strata cultus aetatis antiquae, Medii Aevi ineuntis, atque Medii Aevi posterioris ordine disposita detexerunt.<ref name="archaeology"/> Progressio habitationis cum loco eius in radicibus occidentalibus [[Tian Shan]], in viis inter vallem [[Iaxartes|Iaxartis]], oases [[Transoxiana]]e et regiones campestres Kazachstaniae, coniuncta erat. Haud procul aberat Sairam, quod scriptores mediaevales Ispidžab appellabant et quod magnum centrum in itineribus [[Via Serica|Viae Sericae]] erat. Nomen Šymkent in ''Zafarnama'' Sharaf al-Din Ali Yazdi, ubi res annorum 1365—1366 exponuntur, memoratur. Variis temporibus urbs et regio circumiacens sub auctoritate civitatum Asiae Mediae fuerunt, inter quas possessiones [[Timuridae|Timuridarum]] et Chanatus Kazachicus. Saeculis XVII et XVIII regio bellis inter Kazachos et Dzungaros vexata est; exeunte saeculo XVIII et prima parte saeculi XIX Chanatus Kokandensis et [[Emiratus Bucharensis]] de urbibus Kazachstaniae Meridianae contenderunt. === Chanatus Kokandensis et Imperium Russicum === Ineunte saeculo XIX Šymkent in Chanatum Kokandense inclusa est. Circiter annum 1810urbs in praesidium militare et administrativum munitum conversa est. Arx in colle medio oppido sita vias inter [[Taskentum]], [[Turkestania (urbs)|Turkestaniam]] et regiones submontanas custodiebat. Mense Septembri [[1864]] Čimkent a copiis Russicis capta est. Postea urbs caput districtus regionis Syrdariensis in Gubernio Generali Turkestanico facta est.<ref name="history1864">{{Cite web |url=https://auezov.edu.kz/media/attachments/2022/03/24/5-..-25-29.pdf |title=Investigatores Russici de urbe Šymkent |publisher=Universitas Kazachstaniae Meridianae M. O. Auezov |format=PDF |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Ante rerum conversionem oeconomia urbis mercatura, artibus manufactoriis et materia agricola tractanda nitebatur. Annis 1880 officina santonini ex ''Artemisia cina'' fabricandi condita est, quae industriae pharmaceuticae hodiernae urbis praecursrix fuit. Via ferrata ineunte saeculo XX ducta momentum urbis velut sedis mercaturae et commeatus auxit. === Aetas Sovietica === Post potestatem Sovieticam constitutam urbs deinceps ad Rem publicam autonomam Sovieticam socialistam Turkestanicam, Rem publicam autonomam Sovieticam socialistam Kazachicam, atque Rem publicam Sovieticam socialistam Kazachicam pertinuit. Anno 1924 urbi Černiaev nomen Čimkent redditum est. Anno 1932 urbs caput novae regionis Kazachstaniae Meridianae facta est.<ref name="museumhistory">{{Cite web |url=https://museum.bhost.kz/index.php/ru/about-uko/history-uko/26-o-yuko/162-history-of-uko-part1 |title=Historia regionis Kazachstaniae Meridianae ab initio saeculi XX |publisher=Musaeum historicum regionale Kazachstaniae Meridianae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Tempore industrializationis officinae metallurgiae non ferreae, industriae chemico-pharmaceuticae, oleorum et adipum, alimentariae atque levis in urbe aedificatae vel amplificatae sunt. Maximae inter eas erant officina plumbea Čimkentensis et officina chemico-pharmaceutica. Bello [[Bellum Patrium Magnum|Patrio Magno]] officinae et instituta ex partibus occidentalibus Unionis Sovieticae in Čimkent translata sunt; urbs una e sedibus industrialibus a tergo belli facta est. Decenniis post bellum numerus incolarum et territorium Čimkent celeriter creverunt; nova domiciliorum regiones, officinae machinales et aedificatoriae, scholae atque instituta medica condita sunt. Annis 1980 officina petrolei expoliendi Šymkentensis operari coepit. === Kazachstania sui iuris === Post Kazachstaniam sui iuris declaratam Šymkent munus maximi centri oeconomici meridiei civitatis retinuit. Anno [[1992]] forma Russica officialis nominis a Čimkent in Šymkent mutata est.<ref name="rename1992"/> Anno [[2014]] fines administrativi urbis valde amplificati sunt, terris et habitationibus districtuum finitimorum urbi adiunctis. Eodem anno quartus districtus urbanus creatus est, qui postea Karatau appellatus est.<ref name="district2014">{{Cite web |url=https://adilet.zan.kz/rus/docs/V14UA002836 |title=De quarto districtu constituendo et finibus districtuum urbis Šymkent definiendis |date=2014-10-07 |publisher=Systema iuridicum informatorium «Ädilet» |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Die [[19 Iunii]] [[2018]] Šymkent in numerum urbium rei publicae momenti relata est. Caput regionis Kazachstaniae Meridianae in [[Turkestania (urbs)|Turkestaniam]] translatum est, regioque Turkestanica nominata est.<ref name="decree2018"/> Anno [[2022]] quintus districtus administrativus, Turan, institutus est.<ref name="turan2022">{{Cite web |url=https://adilet.zan.kz/rus/docs/V22E0029189 |title=De novo districtu in urbe Šymkent constituendo eique nomen «Turan» tribuendo |date=2022-08-12 |publisher=Systema iuridicum informatorium «Ädilet» |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> == Geographia == === Situs geographicus === Šymkent in meridionali Kazachstania, in planitie submontana partis occidentalis [[Tian Shan]], haud longe a confinio [[Uzbecia]]e sita est. Urbs in via historica et hodierna iacet quae Taskentum, Turkestaniam, [[Taraz]] et Almatam coniungit. Territorium administrativum 116&nbsp;300 ha, sive 1163 km², complectitur.<ref name="development"/> Flumina praecipua sunt Badam et Koškarata cum ramo Karasu. In urbe novem canales, longitudine universa circiter 91 km, sunt, inter quos Badamensis, Šymkentensis, Yangiček, Tekesu et Koškarata. Fundus silvestris publicus et zona viridis 5332.7 ha patent.<ref name="development"/> === Clima === Clima Šymkent est continentale, aestate calida et longa, hieme autem pro Kazachstania satis miti. Plurimae praecipitationes in dimidio frigido anni et vere cadunt; aestas plerumque sicca est. Normae climaticae urbis a societate publica «Kazhydromet» secundum annos 1991—2020 computantur.<ref name="climate">{{Cite web |url=https://www.kazhydromet.kz/ru/klimat/shymkent |title=Proprietates climaticae urbis Šymkent |publisher=Societas publica «Kazhydromet» |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> == Administratio == Šymkent in quinque districtus administrativos dividitur: Abai, Al-Farabi, Enbekši, Karatau et Turan.<ref name="akimat">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent?lang=ru |title=Administratio urbis Šymkent |publisher=Porta communis interretialis institutorum publicorum Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Aestimatione emendata ineunte anno 2026 facta, incolae per districtus sic distributi erant:<ref name="ethnos2026">{{Cite web |url=https://stat.gov.kz/api/iblock/element/348012/file/ru/ |title=Numerus incolarum Reipublicae Kazachstaniae secundum singulas gentes ineunte anno 2026, folium «urbs Šymkent» |date=2026-03-27 |format=XLSX |publisher=Officium Nationale Statisticae Agenturae Consiliorum Strategicorum et Reformationum Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> {| class="wikitable sortable" ! Districtus ! Incolae ineunte anno 2026 |- | Abai | 259 325 |- | Al-Farabi | 262 566 |- | Enbekši | 206 679 |- | Karatau | 334 139 |- | Turan | 231 341 |} Potestati exsecutivae urbis praeest ''akim'', id est praefectus urbanus. Hoc munere fungitur Gabit Abdimazhitovič Syzdykbekov.<ref name="akimat"/> == Incolae == Ineunte anno 2026 urbs 1&nbsp;294&nbsp;050 incolas habebat; die 1 Iunii eiusdem anni numerus ad 1&nbsp;308&nbsp;120 creverat.<ref name="ethnos2026"/><ref name="population2026"/> Cum area urbis 1163 km² sit, densitas incolarum circiter 1125 homines pro km² erat. Mensibus Ianuario—Maio 2026 incrementum naturale 8287 hominum fuit: 10&nbsp;261 nati sunt et 1974 mortui. Migratio neta positiva fuit, 5783 hominibus, quorum 5687 migratione interna venerunt.<ref name="stat2026"/> === Gentes === Šymkent est urbs multarum gentium. Aestimatione emendata Officii Nationalis Statisticae ineunte anno 2026 facta, maximae gentes erant:<ref name="ethnos2026"/> {| class="wikitable sortable" ! Gens ! Numerus ! Pars, % |- | [[Kazachi]] | 929 724 | 71,85 |- | [[Uzbeci]] | 203 098 | 15,69 |- | [[Russi]] | 74 404 | 5,75 |- | [[Atropateni]] | 23 814 | 1,84 |- | [[Tatari]] | 11 346 | 0,88 |- | Aliae gentes | 51 664 | 3,99 |} Lingua publica est [[Lingua Kazachica|Kazachica]]. In institutis publicis et administratione locali lingua Russica ex Constitutione Kazachstaniae una cum Kazachica publice adhibetur. Magna pars incolarum etiam [[Lingua Uzbecica|Uzbecice]] in vita cotidiana loquitur. == Oeconomia == Šymkent est unum e maximis centris industrialibus et commercialibus Kazachstaniae. In oeconomia urbis partes conspicuas agunt industria fabricatrix, mercatura grossaria et minutaria, aedificatio, transportatio, mercium conditio, atque alia ministeria. Mensibus Ianuario—Martio 2026 [[productus regionalis grossus]] 1.352 billiones tengarum fuit; incrementum reale, comparatum cum eodem tempore anni 2025, 8.9 centesimas attigit. Ministeria 61.6 centesimas productus regionalis grossi, rerum fabricatio 30.1 centesimas constituerunt.<ref name="stat2026"/> Mensibus Ianuario—Iunio 2026 productio industrialis 817.46 milliardas tengarum fuit, undecim centesimis plus quam anno priore. Productio industriae fabricatricis 9.6 centesimis crevit. Opera aedificatoria 136.26 milliardas tengarum valuerunt, area habitationum novarum 558.6 milia m² fuit. Mercatura minutaria 628.47 milliardas tengarum attigit, collocationes in capitali fixo 308.38 milliardas tengarum.<ref name="stat2026"/> Inter industrias traditas numerantur petrolei expolitio, pharmaceutica, ciborum et potionum fabricatio, industria textilis et vestimentaria, machinatio, metallurgia, atque materiarum aedificatoriarum productio. In urbe operantur officina petrolei expoliendi Šymkentensis, officinae pharmaceuticae, et societates caementi, ciborum, vestimentorum aliarumque industriarum levium. Zona oeconomica specialis «Oñtüstik», zonae industriales, atque infrastructura transportatoria et logistica augentur. Die 1 Iulii 2026 in Šymkent 29&nbsp;410 personae iuridicae descriptae erant, quarum 24&nbsp;907 operabantur; longe plurimae societates activae ad parvas res mercatorias pertinebant.<ref name="stat2026"/> == Transportatio == Šymkent est magnum nodum transportatorium Kazachstaniae meridianae. Per urbem vel prope eam transeunt viae autocineticae internationales et interregionales Taskentum—Šymkent—Taraz—Almata et Taskentum—Šymkent—Turkestania—[[Samara]], necnon via ferrata quae Taskentum, Arys, Taraz et Almatam coniungit.<ref name="development"/> === Transportatio urbana === Itinera autoraedarum fundamentum commeatus publici constituunt. Post territorium urbanum anno 2014 amplificatum, rete viarum principalium et nexus transportatorii cum novis regionibus residentialibus aucti sunt. Viatores instrumentis electronicis et chartulis vecturae solvunt. === Viae ferratae === Statio ferriviaria Šymkent commeatui viatorum et mercium in linea Taskentum—Arys—Taraz—Almata servit. Ad occidentem urbis magna statio nodalis Arys I sita est, quae itinera ad Turkestaniam, [[Kyzylorda]] et regiones septentrionales Kazachstaniae coniungit. === Transportatio aëria === Aëroportus internationalis Šymkentensis volatus domesticos et internationales recipit atque sedes praecipua societatis aëriae SCAT Airlines est. Novum terminale viatorum die 25 Decembris 2024 apertum est. Area eius 40&nbsp;000 m² est; facultas aëroportus aestimata, terminali in usum dato, ab 800&nbsp;000 ad sex milliones viatorum per annum crevit.<ref name="airporthub">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/transport/press/news/details/1055087?lang=ru |title=Aëroportus Astanae, Almatae, Šymkent et Aktobe centra multimodalia ordinis mundani fient |publisher=Ministerium Transportatorium Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Anno 2025 volatus internationales directi e Šymkent ad nonnullas urbes Europae, Asiae Orientalis et Orientis Medii aperti sunt. Consilium progressionis aëroportus novam viam ad devolutionem et ascensionem aëroplanorum 3.5 km longam atque nodum multimodalem transportatorium logisticum aedificandum complectitur.<ref name="airroutes">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/transport/press/news/details/1004307?lang=ru |title=Novum centrum aërium: volatus directi e Šymkent in Europam et Asiam aperti sunt |publisher=Ministerium Transportatorium Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref><ref name="airporthub"/> == Educatio et scientia == Šymkent est magnum centrum educationis in Kazachstania meridiana. In urbe sunt instituta educationis praescholaris, secundariae generalis, technicae et professionalis, superioris atque postgraduatae. Statistica publica regionalis separatim numeros universitatum, studentium, magistrandorum, doctorandorum, magistrorum, atque institutorum investigationi et evolutioni incumbentium edit.<ref name="educationstats">{{Cite web |url=https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/dynamic-tables/1473/ |title=Series dynamicae: educatio, scientia et innovatio urbis Šymkent |publisher=Officium Nationale Statisticae Agenturae Consiliorum Strategicorum et Reformationum Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Inter maxima instituta educationis superioris sunt: * Universitas Investigatoria Kazachstaniae Meridianae M. O. Auezov, universitas multarum disciplinarum cui status investigatorius tributus est;<ref name="auezov">{{Cite web |url=https://auezov.edu.kz/rus/ |title=Universitas Investigatoria Kazachstaniae Meridianae Muchtar Auezov |publisher=Universitas M. O. Auezov |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> * Academia Medica Kazachstaniae Meridianae, quae peritos medicinae et pharmaceuticae instituit;<ref name="skma">{{Cite web |url=https://skma.edu.kz/ |title=Academia Medica Kazachstaniae Meridianae |publisher=Academia Medica Kazachstaniae Meridianae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> * Universitas Paedagogica Kazachstaniae Meridianae Özbekäli Žänibekov, quae praecipue magistros futuros educat.<ref name="zhanibekov">{{Cite web |url=https://www.zhanibekov.edu.kz/ |title=Universitas Paedagogica Kazachstaniae Meridianae Özbekäli Žänibekov |publisher=Zhanibekov University |lang=kk |access-date=2026-07-29}}</ref> Praeterea Universitas Šymkentensis, Universitas «Miras», Universitas Innovatoria Asiae Mediae et alia instituta superiora operantur. Anno 2026 consilium Universitatis Culturae et Artium separatae, ex facultate propria Universitatis M. O. Auezov constituendae, adhuc parabatur.<ref name="cultureuni">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/mam/press/news/details/1200906?lang=ru |title=Universitas Culturae et Artium et novum Theatrum Operae et Saltationis: duo magna incepta Šymkent perficiuntur |publisher=Ministerium Culturae et Informationis Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> == Valetudo publica == Šymkent magni centri medici munere pro meridie Kazachstaniae fungitur. In urbe operantur nosocomia et policlinica multarum disciplinarum, instituta perinatalia, diagnostica, cardiologica, oncologica atque infectiologica, stationes medicinae subitariae, clinicae privatae et laboratoria medica. Educatio medica et specialitas pharmaceutica urbis cum Academia Medica Kazachstaniae Meridianae et societatibus industriae pharmaceuticae coniunguntur. == Cultura == In urbe operantur greges theatrales Kazachici, Russici et Uzbecici, musaea, bibliothecae, instituta concentuum, spatia exhibitionum, circus et collegia creatoria. Inter theatra praecipua sunt Theatrum Academicum Dramaticum Kazachicum Žumat Šanin, Theatrum Dramaticum Russicum, Theatrum Operae et Saltationis, Theatrum Dramaticum Uzbecicum, atque Theatrum Urbanum Marionettarum et Spectatorum Iuvenum. Rete musaeorum collectiones historicas regionales et artium, musaeum victimarum persecutionum politicarum, musaeum consuetudinum et rituum, atque expositiones complexus historico-culturalis «Šymqala» complectitur. Anno 2020 Šymkent programma inter civitates «Capita culturalia Foederis» participavit velut caput culturale [[Civitatum Independentium Foedus|Civitatum Independentium Foederis]]. Eodem anno bis millesimus ducentesimus urbis natalis celebratus est, qui in calendario dierum memorabilium [[UNESCO]] inscriptus erat.<ref name="cisculture">{{Cite web |url=https://www.mfgs-sng.org/news/shymkent-otkryl-programmu--kul-turnaja-stolitsa-sng--0-0-/ |title=Šymkent programma «Caput culturale CIF — 2020» aperuit |date=2020-06-20 |publisher=Fundus inter civitates cooperationis humanitariae civitatum CIF |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> == Loca memorabilia et peregrinatio == Praecipuum monumentum historicum urbis est complexus «Šymqala», in territorio oppidi antiqui et prioris arcis Kokandensis constitutus. Is areas archaeologicas, munitiones restitutas, spatia musealia et suggesta prospectus coniungit.<ref name="archaeology"/> Inter loca memorabilia et spatia publica nota sunt forum Ordabasy, monumentum «Žer-Ana», Hortus Libertatis, monumentum Baidibek-bi, hortus Abai, arboretum Asanbai Askarov, Hortus zoologicus Šymkentensis, ambulacrum Arbat, fontes et ambulacrum iuxta Koškarata, meschitae, templa Orthodoxa et aedificia historica servata. Šymkent initium itinerum ad Sairam, Parcus nationalis Sairam-Ugam, Reservatum naturale Aksu-Žabagly, Turkestaniam, Otrar atque alia loca naturalia et historico-culturalia Kazachstaniae meridianae praebet. == Architectura et ordinatio urbana == Forma urbis centrum historicum circa arcem et veteres vicos mercatorios, regiones residentiales aetatis Sovieticae, atque novas regiones aedificiorum multorum tabulatorum coniungit. Post fines administrativos anno 2014 amplificatos magna pars aedificationis residentialis et infrastructuralis ad partes septentrionales, occidentales et boreo-occidentales urbis translata est. Regiones residentiales et negotiales Turan, Shymkent City, Bozaryk, Tassai aliaeque augentur. Mensibus Ianuario—Iunio 2026 in urbe 558.6 milia m² habitationum in usum data sunt, quarum 445 milia m² in domibus plurium habitationum erant.<ref name="stat2026"/> Progressionem urbanam comitantur novae viae, retia technica, scholae, instituta medica atque aedificia culturalia. == Ludi == In Šymkent vigent pediludium, pugilatus, luctatio, halterophilia, gymnastica, tennis, natatio et birotatio. Praecipuus grex pedilusorius virorum est «Ordabasy», qui anno 2023 primum patrocinium Kazachstaniae vicit.<ref name="ordabasy2023">{{Cite web |url=https://orda.kz/ordabasy-vpervye-stal-chempionom-kazahstana-378076/ |title=«Ordabasy» primum patrocinium pedilusorium Kazachstaniae vicit |date=2023-10-23 |publisher=Orda.kz |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Grex mulierum «BIIK-Šymkent» saepe patrocinium civitatis vicit et certaminibus Europaeis inter greges interfuit.<ref name="biik2023">{{Cite web |url=https://kff.kz/ru/news/25518 |title=«BIIK-Šymkent» — campio Kazachstaniae anni 2023 inter greges mulierum |publisher=Foederatio Pedilusoria Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Inter praecipua aedificia ludicra sunt Stadium Centrale Chadžimukan Munaitpasov, complexus athleticae levis, palatia ludorum, centra tennis et piscinae natatoriae. == Oecologia et viridatio == Consilia oecologica urbis ad emissiones industriales et vehiculares minuendas, infrastructuram communalem renovandam, aquas sordidas purgandas, residuos domesticos solidos administrandos atque zonas virides servandas spectant. Programmata progressionis urbanae gasificationem, commeatum publicum renovandum, alveos fluminum et canalium reficiendos, viridationem et cingulum viride amplificandum proponunt.<ref name="development"/> Magni momenti naturalis et recreationis sunt systema fontium Koškarata et Karasu, vallis Badam, arboretum et zona viridis, cuius area universa plus quam 5.3 milia ha est.<ref name="development"/> == Urbes geminatae == Šymkent vincula fraternitatis et cooperationis cum his urbibus habet: * [[Mogilev]] ([[Belorussia]]); * [[Stevenage]] ([[Britanniarum Regnum]]) — ab anno 1990; * [[Acharnes]] ([[Graecia]]); * [[Smyrna]] ([[Turcia]]) — ab anno 2004; * [[Pattaya]] ([[Thailandia]]) — ab anno 2004; * [[Grosseto]] ([[Italia]]); * [[Baiyin]] ([[Res publica popularis Sinarum|Sinae]]) — a die 16 Augusti 1994; * [[Xi’an]] ([[Res publica popularis Sinarum|Sinae]]) — a mense Maio 2023; * [[Khujand]] ([[Tadzikistania]]) — ab anno 2003; * [[Eskişehir]] ([[Turcia]]); * [[Balıkesir]] ([[Turcia]]) — ab anno 1995; * [[Genua]] ([[Italia]]) — a mense Iunio 2023; * [[Adana]] ([[Turcia]]) — a mense Decembri 2021; * [[Vanadzor]] ([[Armenia]]) — a mense Aprili 2024; * [[Osh]] ([[Chirgisia]]) — a mense Octobri 2023; * [[Philippopolis]] ([[Bulgaria]]) — a die 9 Iunii 2025; * [[Faisalabad]] ([[Pakistania]]) — a die 10 Februarii 2026. == Vide etiam == * [[Index urbium Kazachstaniae]] * [[Urbes rei publicae momenti Kazachstaniae]] * [[Historia Kazachstaniae]] == Notae == <references/> == Bibliographia == * Barthold, V. V. ''Opera. Volumen III: Studia geographiae historicae.'' Moscuae: Nauka, 1965. * Baipakov, K. M. ''Urbes mediaevales Kazachstaniae in Via Serica.'' Almatae. * ''Corpus monumentorum historiae et culturae Kazachstaniae: regio Kazachstaniae Meridianae.'' Almatae. * ''Materiae investigationum archaeologicarum oppidi antiqui Šymkent.'' Šymkent. == Nexus externi == {{Fontes geographici}} {{CommuniaCat|Shymkent|Šymkent}} * [https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent Situs publicus administrationis urbis Šymkent] {{Ling|Kazachice|Russice}} * [https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/ Statistica publica urbis Šymkent] {{Ling|Russice}} * [https://visit-shymkent.com/ Porta publica peregrinationis Visit Shymkent] * [https://shymkent.invest.gov.kz/ru/ Porta collocationum pecuniarum urbis Šymkent] {{Ling|Russice}} {{Urbes Asiae maximae}} {{Myrias|Geographia}} [[Categoria:Šymkent|!]] [[Categoria:Urbes Kazachstaniae]] [[Categoria:Urbes milies milium incolarum]] [[Categoria:Via Serica]] p4khmhfzri323rgj0blbinj7957su1n 3975652 3975651 2026-07-30T05:16:52Z Vyacheslav Nasretdinov 57608 3975652 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Aerial View of Shymkent.jpg|thumb|Aspectus partis mediae urbis Šymkent.]] '''Šymkent''' ([[Lingua Kazachica|Kazachice]] ''Шымкент''; usque ad annum [[1992]] forma Russica officialis '''Čimkent''' adhibebatur) est [[urbs]] in meridionali [[Kazachstania]], una e tribus urbibus rei publicae momenti una cum [[Astana]] et [[Almata]]. Šymkent unitatem administrativam territorialem sui iuris constituit neque ad circumiectam regionem Turkestanicam pertinet. Statum urbis rei publicae momenti die 19 Iunii [[2018]] accepit.<ref name="decree2018">{{Cite web |url=https://www.akorda.kz/ru/legal_acts/decrees/o-nekotoryh-voprosah-administrativno-territorialnogo-ustroistva-respubliki-kazahstan |title=De quibusdam quaestionibus ordinationis administrativae territorialis Reipublicae Kazachstaniae |date=2018-06-19 |publisher=Situs publicus Praesidis Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Die 1 Iunii 2026 urbs 1&nbsp;308&nbsp;120 incolas habebat; numero incolarum tertium locum in Kazachstania post Almatam et Astanam tenebat.<ref name="population2026">{{Cite web |url=https://stat.gov.kz/api/iblock/element/341320/file/ru/ |title=Numerus incolarum Reipublicae Kazachstaniae die 1 Iunii 2026 |date=2026-07-01 |format=XLSX |publisher=Officium Nationale Statisticae Agenturae Consiliorum Strategicorum et Reformationum Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Territorium administrativum 1163 km² patet.<ref name="development">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent/documents/details/572558?lang=ru |title=Consilium progressionis urbis Šymkent annis 2021—2025 |date=2023-12-21 |publisher=Administratio urbis Šymkent |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Šymkent est una e maximis sedibus industriae, mercaturae, commeatus, educationis atque culturae in meridie civitatis. In oeconomia praecipuae sunt industria fabricatrix, mercatura, aedificatio, transportatio et ministeria; magni quoque sunt petrolei expolitio, pharmaceutica, industria alimentaria, atque fabricatio materiarum aedificatoriarum.<ref name="stat2026">{{Cite web |url=https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/ |title=Urbs Šymkent: summae breves progressionis socialis et oeconomicae regionis |publisher=Officium Nationale Statisticae Agenturae Consiliorum Strategicorum et Reformationum Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Investigationes archaeologicae oppidi antiqui in centro historico strata cultus usque ad quattuordecim metra crassa patefecerunt; fictilia ex infimis stratis exeunte saeculo III vel ineunte saeculo II a.C.n. facta esse aestimantur. Qua de causa sedes urbana saltem 2200 annos nata esse putatur.<ref name="archaeology">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent-turizm/press/news/details/60485?lang=ru |title=Oppidum antiquum Šymkent |publisher=Officium Peregrinationis, Necessitudinum Externarum et Industriae Creatoriae urbis Šymkent |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Haec tamen aetas archaeologica non idem est ac prima mentio scripta nominis: nomen in ''Zafarnama (Sharaf al-Din Ali Yazdi)'' Sharaf al-Din Ali Yazdi, saeculo XV composita et res annorum 1365—1366 narrante, legitur.<ref name="zafar">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent-turizm/press/news/details/72607?lang=ru |title=Septem causae cur Šymkent adeatur |publisher=Officium Peregrinationis, Necessitudinum Externarum et Industriae Creatoriae urbis Šymkent |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> == Nomen == Interpretatio pervulgata nomen urbis ex vocabulis ''čim'' sive ''šym'' — 'caespes', 'herba', 'pratum', 'locus viridis' — et ''kent'' — 'urbs', 'habitatio' — compositum esse dicit. Ita toponymum 'urbem viridem', 'urbem inter prata' vel 'urbem florentem' significare potest. Elementum ''-kent'', e traditione toponymica Iranica antiqua ortum, in multis nominibus habitationum Asiae Mediae invenitur, inter quae [[Taskentum]], Žarkent et Mankent.<ref name="investintro">{{Cite web |url=https://shymkent.invest.gov.kz/ru/doing-business-here/intro/ |title=Urbs Šymkent: notitia generalis |publisher=Societas nationalis Kazakh Invest |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> In fontibus Russice scriptis saeculorum XIX et XX forma '''Čimkent''' invaluit. Anno 1914 urbs in '''Černiaev''' appellata est in honorem ducis Michaelis Černiaev, qui copiis Russicis urbem anno [[1864]] expugnantibus praefuit. Anno 1924 nomen antiquum restitutum est. Decreto Praesidii Supremi Consilii Reipublicae Kazachstaniae die 8 Septembris 1992 edito transcriptio Russica nominis in formam '''Šymkent''' ordinata est.<ref name="rename1992">{{Cite web |url=https://adilet.zan.kz/rus/docs/P920001800_ |title=De mutatione nominum et ordinatione transcriptionis Russicae quarundam unitatum administrativarum territorialium Reipublicae Kazachstaniae |date=1992-09-08 |publisher=Systema iuridicum informatorium «Ädilet» |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> == Historia == === Antiquitas et Medium Aevum === Regio hodiernae urbis Šymkent ab antiquissimis temporibus habitata est. Oppidum antiquum in centro historico urbis situm est et circiter 4.5 ha complectitur. Effossiones, inter alias a peritis Instituti Archaeologiae A. Ch. Margulan et Universitatis Kazachstaniae Meridianae M. O. Auezov factae, strata cultus aetatis antiquae, Medii Aevi ineuntis, atque Medii Aevi posterioris ordine disposita detexerunt.<ref name="archaeology"/> Progressio habitationis cum loco eius in radicibus occidentalibus [[Tian Shan]], in viis inter vallem [[Iaxartes|Iaxartis]], oases [[Transoxiana]]e et regiones campestres Kazachstaniae, coniuncta erat. Haud procul aberat Sairam, quod scriptores mediaevales Ispidžab appellabant et quod magnum centrum in itineribus [[Via Serica|Viae Sericae]] erat. Nomen Šymkent in ''Zafarnama'' Sharaf al-Din Ali Yazdi, ubi res annorum 1365—1366 exponuntur, memoratur. Variis temporibus urbs et regio circumiacens sub auctoritate civitatum Asiae Mediae fuerunt, inter quas possessiones [[Timuridae|Timuridarum]] et Chanatus Kazachicus. Saeculis XVII et XVIII regio bellis inter Kazachos et Dzungaros vexata est; exeunte saeculo XVIII et prima parte saeculi XIX Chanatus Kokandensis et [[Emiratus Bucharensis]] de urbibus Kazachstaniae Meridianae contenderunt. === Chanatus Kokandensis et Imperium Russicum === Ineunte saeculo XIX Šymkent in Chanatum Kokandense inclusa est. Circiter annum 1810urbs in praesidium militare et administrativum munitum conversa est. Arx in colle medio oppido sita vias inter [[Taskentum]], [[Turkestania (urbs)|Turkestaniam]] et regiones submontanas custodiebat. Mense Septembri [[1864]] Čimkent a copiis Russicis capta est. Postea urbs caput districtus regionis Syrdariensis in Gubernio Generali Turkestanico facta est.<ref name="history1864">{{Cite web |url=https://auezov.edu.kz/media/attachments/2022/03/24/5-..-25-29.pdf |title=Investigatores Russici de urbe Šymkent |publisher=Universitas Kazachstaniae Meridianae M. O. Auezov |format=PDF |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Ante rerum conversionem oeconomia urbis mercatura, artibus manufactoriis et materia agricola tractanda nitebatur. Annis 1880 officina santonini ex ''Artemisia cina'' fabricandi condita est, quae industriae pharmaceuticae hodiernae urbis praecursrix fuit. Via ferrata ineunte saeculo XX ducta momentum urbis velut sedis mercaturae et commeatus auxit. === Aetas Sovietica === Post potestatem Sovieticam constitutam urbs deinceps ad Rem publicam autonomam Sovieticam socialistam Turkestanicam, Rem publicam autonomam Sovieticam socialistam Kazachicam, atque Rem publicam Sovieticam socialistam Kazachicam pertinuit. Anno 1924 urbi Černiaev nomen Čimkent redditum est. Anno 1932 urbs caput novae regionis Kazachstaniae Meridianae facta est.<ref name="museumhistory">{{Cite web |url=https://museum.bhost.kz/index.php/ru/about-uko/history-uko/26-o-yuko/162-history-of-uko-part1 |title=Historia regionis Kazachstaniae Meridianae ab initio saeculi XX |publisher=Musaeum historicum regionale Kazachstaniae Meridianae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Tempore industrializationis officinae metallurgiae non ferreae, industriae chemico-pharmaceuticae, oleorum et adipum, alimentariae atque levis in urbe aedificatae vel amplificatae sunt. Maximae inter eas erant officina plumbea Čimkentensis et officina chemico-pharmaceutica. Bello [[Bellum Patrium Magnum|Patrio Magno]] officinae et instituta ex partibus occidentalibus Unionis Sovieticae in Čimkent translata sunt; urbs una e sedibus industrialibus a tergo belli facta est. Decenniis post bellum numerus incolarum et territorium Čimkent celeriter creverunt; nova domiciliorum regiones, officinae machinales et aedificatoriae, scholae atque instituta medica condita sunt. Annis 1980 officina petrolei expoliendi Šymkentensis operari coepit. === Kazachstania sui iuris === Post Kazachstaniam sui iuris declaratam Šymkent munus maximi centri oeconomici meridiei civitatis retinuit. Anno [[1992]] forma Russica officialis nominis a Čimkent in Šymkent mutata est.<ref name="rename1992"/> Anno [[2014]] fines administrativi urbis valde amplificati sunt, terris et habitationibus districtuum finitimorum urbi adiunctis. Eodem anno quartus districtus urbanus creatus est, qui postea Karatau appellatus est.<ref name="district2014">{{Cite web |url=https://adilet.zan.kz/rus/docs/V14UA002836 |title=De quarto districtu constituendo et finibus districtuum urbis Šymkent definiendis |date=2014-10-07 |publisher=Systema iuridicum informatorium «Ädilet» |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Die [[19 Iunii]] [[2018]] Šymkent in numerum urbium rei publicae momenti relata est. Caput regionis Kazachstaniae Meridianae in [[Turkestania (urbs)|Turkestaniam]] translatum est, regioque Turkestanica nominata est.<ref name="decree2018"/> Anno [[2022]] quintus districtus administrativus, Turan, institutus est.<ref name="turan2022">{{Cite web |url=https://adilet.zan.kz/rus/docs/V22E0029189 |title=De novo districtu in urbe Šymkent constituendo eique nomen «Turan» tribuendo |date=2022-08-12 |publisher=Systema iuridicum informatorium «Ädilet» |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> == Geographia == === Situs geographicus === Šymkent in meridionali Kazachstania, in planitie submontana partis occidentalis [[Tian Shan]], haud longe a confinio [[Uzbecia]]e sita est. Urbs in via historica et hodierna iacet quae Taskentum, Turkestaniam, [[Taraz]] et Almatam coniungit. Territorium administrativum 116&nbsp;300 ha, sive 1163 km², complectitur.<ref name="development"/> Flumina praecipua sunt Badam et Koškarata cum ramo Karasu. In urbe novem canales, longitudine universa circiter 91 km, sunt, inter quos Badamensis, Šymkentensis, Yangiček, Tekesu et Koškarata. Fundus silvestris publicus et zona viridis 5332.7 ha patent.<ref name="development"/> === Clima === Clima Šymkent est continentale, aestate calida et longa, hieme autem pro Kazachstania satis miti. Plurimae praecipitationes in dimidio frigido anni et vere cadunt; aestas plerumque sicca est. Normae climaticae urbis a societate publica «Kazhydromet» secundum annos 1991—2020 computantur.<ref name="climate">{{Cite web |url=https://www.kazhydromet.kz/ru/klimat/shymkent |title=Proprietates climaticae urbis Šymkent |publisher=Societas publica «Kazhydromet» |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> == Administratio == Šymkent in quinque districtus administrativos dividitur: Abai, Al-Farabi, Enbekši, Karatau et Turan.<ref name="akimat">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent?lang=ru |title=Administratio urbis Šymkent |publisher=Porta communis interretialis institutorum publicorum Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Aestimatione emendata ineunte anno 2026 facta, incolae per districtus sic distributi erant:<ref name="ethnos2026">{{Cite web |url=https://stat.gov.kz/api/iblock/element/348012/file/ru/ |title=Numerus incolarum Reipublicae Kazachstaniae secundum singulas gentes ineunte anno 2026, folium «urbs Šymkent» |date=2026-03-27 |format=XLSX |publisher=Officium Nationale Statisticae Agenturae Consiliorum Strategicorum et Reformationum Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> {| class="wikitable sortable" ! Districtus ! Incolae ineunte anno 2026 |- | Abai | 259 325 |- | Al-Farabi | 262 566 |- | Enbekši | 206 679 |- | Karatau | 334 139 |- | Turan | 231 341 |} Potestati exsecutivae urbis praeest ''akim'', id est praefectus urbanus. Hoc munere fungitur Gabit Abdimazhitovič Syzdykbekov.<ref name="akimat"/> == Incolae == Ineunte anno 2026 urbs 1&nbsp;294&nbsp;050 incolas habebat; die 1 Iunii eiusdem anni numerus ad 1&nbsp;308&nbsp;120 creverat.<ref name="ethnos2026"/><ref name="population2026"/> Cum area urbis 1163 km² sit, densitas incolarum circiter 1125 homines pro km² erat. Mensibus Ianuario—Maio 2026 incrementum naturale 8287 hominum fuit: 10&nbsp;261 nati sunt et 1974 mortui. Migratio neta positiva fuit, 5783 hominibus, quorum 5687 migratione interna venerunt.<ref name="stat2026"/> === Gentes === Šymkent est urbs multarum gentium. Aestimatione emendata Officii Nationalis Statisticae ineunte anno 2026 facta, maximae gentes erant:<ref name="ethnos2026"/> {| class="wikitable sortable" ! Gens ! Numerus ! Pars, % |- | [[Kazachi]] | 929 724 | 71,85 |- | [[Uzbeci]] | 203 098 | 15,69 |- | [[Russi]] | 74 404 | 5,75 |- | [[Atropateni]] | 23 814 | 1,84 |- | [[Tatari]] | 11 346 | 0,88 |- | Aliae gentes | 51 664 | 3,99 |} Lingua publica est [[Lingua Kazachica|Kazachica]]. In institutis publicis et administratione locali lingua Russica ex Constitutione Kazachstaniae una cum Kazachica publice adhibetur. Magna pars incolarum etiam [[Lingua Uzbecica|Uzbecice]] in vita cotidiana loquitur. == Oeconomia == Šymkent est unum e maximis centris industrialibus et commercialibus Kazachstaniae. In oeconomia urbis partes conspicuas agunt industria fabricatrix, mercatura grossaria et minutaria, aedificatio, transportatio, mercium conditio, atque alia ministeria. Mensibus Ianuario—Martio 2026 [[productus regionalis grossus]] 1.352 billiones tengarum fuit; incrementum reale, comparatum cum eodem tempore anni 2025, 8.9 centesimas attigit. Ministeria 61.6 centesimas productus regionalis grossi, rerum fabricatio 30.1 centesimas constituerunt.<ref name="stat2026"/> Mensibus Ianuario—Iunio 2026 productio industrialis 817.46 milliardas tengarum fuit, undecim centesimis plus quam anno priore. Productio industriae fabricatricis 9.6 centesimis crevit. Opera aedificatoria 136.26 milliardas tengarum valuerunt, area habitationum novarum 558.6 milia m² fuit. Mercatura minutaria 628.47 milliardas tengarum attigit, collocationes in capitali fixo 308.38 milliardas tengarum.<ref name="stat2026"/> Inter industrias traditas numerantur petrolei expolitio, pharmaceutica, ciborum et potionum fabricatio, industria textilis et vestimentaria, machinatio, metallurgia, atque materiarum aedificatoriarum productio. In urbe operantur officina petrolei expoliendi Šymkentensis, officinae pharmaceuticae, et societates caementi, ciborum, vestimentorum aliarumque industriarum levium. Zona oeconomica specialis «Oñtüstik», zonae industriales, atque infrastructura transportatoria et logistica augentur. Die 1 Iulii 2026 in Šymkent 29&nbsp;410 personae iuridicae descriptae erant, quarum 24&nbsp;907 operabantur; longe plurimae societates activae ad parvas res mercatorias pertinebant.<ref name="stat2026"/> == Transportatio == Šymkent est magnum nodum transportatorium Kazachstaniae meridianae. Per urbem vel prope eam transeunt viae autocineticae internationales et interregionales Taskentum—Šymkent—Taraz—Almata et Taskentum—Šymkent—Turkestania—[[Samara]], necnon via ferrata quae Taskentum, Arys, Taraz et Almatam coniungit.<ref name="development"/> === Transportatio urbana === Itinera autoraedarum fundamentum commeatus publici constituunt. Post territorium urbanum anno 2014 amplificatum, rete viarum principalium et nexus transportatorii cum novis regionibus residentialibus aucti sunt. Viatores instrumentis electronicis et chartulis vecturae solvunt. === Viae ferratae === Statio ferriviaria Šymkent commeatui viatorum et mercium in linea Taskentum—Arys—Taraz—Almata servit. Ad occidentem urbis magna statio nodalis Arys I sita est, quae itinera ad Turkestaniam, [[Kyzylorda]] et regiones septentrionales Kazachstaniae coniungit. === Transportatio aëria === Aëroportus internationalis Šymkentensis volatus domesticos et internationales recipit atque sedes praecipua societatis aëriae SCAT Airlines est. Novum terminale viatorum die 25 Decembris 2024 apertum est. Area eius 40&nbsp;000 m² est; facultas aëroportus aestimata, terminali in usum dato, ab 800&nbsp;000 ad sex milliones viatorum per annum crevit.<ref name="airporthub">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/transport/press/news/details/1055087?lang=ru |title=Aëroportus Astanae, Almatae, Šymkent et Aktobe centra multimodalia ordinis mundani fient |publisher=Ministerium Transportatorium Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Anno 2025 volatus internationales directi e Šymkent ad nonnullas urbes Europae, Asiae Orientalis et Orientis Medii aperti sunt. Consilium progressionis aëroportus novam viam ad devolutionem et ascensionem aëroplanorum 3.5 km longam atque nodum multimodalem transportatorium logisticum aedificandum complectitur.<ref name="airroutes">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/transport/press/news/details/1004307?lang=ru |title=Novum centrum aërium: volatus directi e Šymkent in Europam et Asiam aperti sunt |publisher=Ministerium Transportatorium Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref><ref name="airporthub"/> == Educatio et scientia == Šymkent est magnum centrum educationis in Kazachstania meridiana. In urbe sunt instituta educationis praescholaris, secundariae generalis, technicae et professionalis, superioris atque postgraduatae. Statistica publica regionalis separatim numeros universitatum, studentium, magistrandorum, doctorandorum, magistrorum, atque institutorum investigationi et evolutioni incumbentium edit.<ref name="educationstats">{{Cite web |url=https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/dynamic-tables/1473/ |title=Series dynamicae: educatio, scientia et innovatio urbis Šymkent |publisher=Officium Nationale Statisticae Agenturae Consiliorum Strategicorum et Reformationum Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Inter maxima instituta educationis superioris sunt: * Universitas Investigatoria Kazachstaniae Meridianae M. O. Auezov, universitas multarum disciplinarum cui status investigatorius tributus est;<ref name="auezov">{{Cite web |url=https://auezov.edu.kz/rus/ |title=Universitas Investigatoria Kazachstaniae Meridianae Muchtar Auezov |publisher=Universitas M. O. Auezov |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> * Academia Medica Kazachstaniae Meridianae, quae peritos medicinae et pharmaceuticae instituit;<ref name="skma">{{Cite web |url=https://skma.edu.kz/ |title=Academia Medica Kazachstaniae Meridianae |publisher=Academia Medica Kazachstaniae Meridianae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> * Universitas Paedagogica Kazachstaniae Meridianae Özbekäli Žänibekov, quae praecipue magistros futuros educat.<ref name="zhanibekov">{{Cite web |url=https://www.zhanibekov.edu.kz/ |title=Universitas Paedagogica Kazachstaniae Meridianae Özbekäli Žänibekov |publisher=Zhanibekov University |lang=kk |access-date=2026-07-29}}</ref> Praeterea Universitas Šymkentensis, Universitas «Miras», Universitas Innovatoria Asiae Mediae et alia instituta superiora operantur. Anno 2026 consilium Universitatis Culturae et Artium separatae, ex facultate propria Universitatis M. O. Auezov constituendae, adhuc parabatur.<ref name="cultureuni">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/mam/press/news/details/1200906?lang=ru |title=Universitas Culturae et Artium et novum Theatrum Operae et Saltationis: duo magna incepta Šymkent perficiuntur |publisher=Ministerium Culturae et Informationis Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> == Valetudo publica == Šymkent magni centri medici munere pro meridie Kazachstaniae fungitur. In urbe operantur nosocomia et policlinica multarum disciplinarum, instituta perinatalia, diagnostica, cardiologica, oncologica atque infectiologica, stationes medicinae subitariae, clinicae privatae et laboratoria medica. Educatio medica et specialitas pharmaceutica urbis cum Academia Medica Kazachstaniae Meridianae et societatibus industriae pharmaceuticae coniunguntur. == Cultura == In urbe operantur greges theatrales Kazachici, Russici et Uzbecici, musaea, bibliothecae, instituta concentuum, spatia exhibitionum, circus et collegia creatoria. Inter theatra praecipua sunt Theatrum Academicum Dramaticum Kazachicum Žumat Šanin, Theatrum Dramaticum Russicum, Theatrum Operae et Saltationis, Theatrum Dramaticum Uzbecicum, atque Theatrum Urbanum Marionettarum et Spectatorum Iuvenum. Rete musaeorum collectiones historicas regionales et artium, musaeum victimarum persecutionum politicarum, musaeum consuetudinum et rituum, atque expositiones complexus historico-culturalis «Šymqala» complectitur. Anno 2020 Šymkent programma inter civitates «Capita culturalia Foederis» participavit velut caput culturale [[Civitatum Independentium Foedus|Civitatum Independentium Foederis]]. Eodem anno bis millesimus ducentesimus urbis natalis celebratus est, qui in calendario dierum memorabilium [[UNESCO]] inscriptus erat.<ref name="cisculture">{{Cite web |url=https://www.mfgs-sng.org/news/shymkent-otkryl-programmu--kul-turnaja-stolitsa-sng--0-0-/ |title=Šymkent programma «Caput culturale CIF — 2020» aperuit |date=2020-06-20 |publisher=Fundus inter civitates cooperationis humanitariae civitatum CIF |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> == Loca memorabilia et peregrinatio == Praecipuum monumentum historicum urbis est complexus «Šymqala», in territorio oppidi antiqui et prioris arcis Kokandensis constitutus. Is areas archaeologicas, munitiones restitutas, spatia musealia et suggesta prospectus coniungit.<ref name="archaeology"/> Inter loca memorabilia et spatia publica nota sunt forum Ordabasy, monumentum «Žer-Ana», Hortus Libertatis, monumentum Baidibek-bi, hortus Abai, arboretum Asanbai Askarov, Hortus zoologicus Šymkentensis, ambulacrum Arbat, fontes et ambulacrum iuxta Koškarata, meschitae, templa Orthodoxa et aedificia historica servata. Šymkent initium itinerum ad Sairam, Parcus nationalis Sairam-Ugam, Reservatum naturale Aksu-Žabagly, Turkestaniam, Otrar atque alia loca naturalia et historico-culturalia Kazachstaniae meridianae praebet. == Architectura et ordinatio urbana == Forma urbis centrum historicum circa arcem et veteres vicos mercatorios, regiones residentiales aetatis Sovieticae, atque novas regiones aedificiorum multorum tabulatorum coniungit. Post fines administrativos anno 2014 amplificatos magna pars aedificationis residentialis et infrastructuralis ad partes septentrionales, occidentales et boreo-occidentales urbis translata est. Regiones residentiales et negotiales Turan, Shymkent City, Bozaryk, Tassai aliaeque augentur. Mensibus Ianuario—Iunio 2026 in urbe 558.6 milia m² habitationum in usum data sunt, quarum 445 milia m² in domibus plurium habitationum erant.<ref name="stat2026"/> Progressionem urbanam comitantur novae viae, retia technica, scholae, instituta medica atque aedificia culturalia. == Ludi == In Šymkent vigent pediludium, pugilatus, luctatio, halterophilia, gymnastica, tennis, natatio et birotatio. Praecipuus grex pedilusorius virorum est «Ordabasy», qui anno 2023 primum patrocinium Kazachstaniae vicit.<ref name="ordabasy2023">{{Cite web |url=https://orda.kz/ordabasy-vpervye-stal-chempionom-kazahstana-378076/ |title=«Ordabasy» primum patrocinium pedilusorium Kazachstaniae vicit |date=2023-10-23 |publisher=Orda.kz |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Grex mulierum «BIIK-Šymkent» saepe patrocinium civitatis vicit et certaminibus Europaeis inter greges interfuit.<ref name="biik2023">{{Cite web |url=https://kff.kz/ru/news/25518 |title=«BIIK-Šymkent» — campio Kazachstaniae anni 2023 inter greges mulierum |publisher=Foederatio Pedilusoria Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Inter praecipua aedificia ludicra sunt Stadium Centrale Chadžimukan Munaitpasov, complexus athleticae levis, palatia ludorum, centra tennis et piscinae natatoriae. == Oecologia et viridatio == Consilia oecologica urbis ad emissiones industriales et vehiculares minuendas, infrastructuram communalem renovandam, aquas sordidas purgandas, residuos domesticos solidos administrandos atque zonas virides servandas spectant. Programmata progressionis urbanae gasificationem, commeatum publicum renovandum, alveos fluminum et canalium reficiendos, viridationem et cingulum viride amplificandum proponunt.<ref name="development"/> Magni momenti naturalis et recreationis sunt systema fontium Koškarata et Karasu, vallis Badam, arboretum et zona viridis, cuius area universa plus quam 5.3 milia ha est.<ref name="development"/> == Urbes geminatae == Šymkent vincula fraternitatis et cooperationis cum his urbibus habet: * [[Mogilev]] ([[Belorussia]]); * [[Stevenage]] ([[Britanniarum Regnum]]) — ab anno 1990; * [[Acharnes]] ([[Graecia]]); * [[Smyrna]] ([[Turcia]]) — ab anno 2004; * [[Pattaya]] ([[Thailandia]]) — ab anno 2004; * [[Grosseto]] ([[Italia]]); * [[Baiyin]] ([[Res publica popularis Sinarum|Sinae]]) — a die 16 Augusti 1994; * [[Xi’an]] ([[Res publica popularis Sinarum|Sinae]]) — a mense Maio 2023; * [[Khujand]] ([[Tadzikistania]]) — ab anno 2003; * [[Eskişehir]] ([[Turcia]]); * [[Balıkesir]] ([[Turcia]]) — ab anno 1995; * [[Genua]] ([[Italia]]) — a mense Iunio 2023; * [[Adana]] ([[Turcia]]) — a mense Decembri 2021; * [[Vanadzor]] ([[Armenia]]) — a mense Aprili 2024; * [[Osh]] ([[Chirgisia]]) — a mense Octobri 2023; * [[Philippopolis]] ([[Bulgaria]]) — a die 9 Iunii 2025; * [[Faisalabad]] ([[Pakistania]]) — a die 10 Februarii 2026. == Vide etiam == * [[Index urbium Kazachstaniae]] * [[Urbes rei publicae momenti Kazachstaniae]] * [[Historia Kazachstaniae]] == Notae == <references/> == Bibliographia == * Barthold, V. V. ''Opera. Volumen III: Studia geographiae historicae.'' Moscuae: Nauka, 1965. * Baipakov, K. M. ''Urbes mediaevales Kazachstaniae in Via Serica.'' Almatae. * ''Corpus monumentorum historiae et culturae Kazachstaniae: regio Kazachstaniae Meridianae.'' Almatae. * ''Materiae investigationum archaeologicarum oppidi antiqui Šymkent.'' Šymkent. == Nexus externi == {{Fontes geographici}} {{CommuniaCat|Shymkent|Šymkent}} * [https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent Situs publicus administrationis urbis Šymkent] {{Ling|Kazachice|Russice}} * [https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/ Statistica publica urbis Šymkent] {{Ling|Russice}} * [https://visit-shymkent.com/ Porta publica peregrinationis Visit Shymkent] * [https://shymkent.invest.gov.kz/ru/ Porta collocationum pecuniarum urbis Šymkent] {{Ling|Russice}} {{Urbes Asiae maximae}} {{Myrias|Geographia}} [[Categoria:Šymkent|!]] [[Categoria:Urbes Kazachstaniae]] [[Categoria:Urbes milies milium incolarum]] [[Categoria:Via Serica]] 7xqi9f0lz8gtofhv82l355ofg0tw20z 3975653 3975652 2026-07-30T05:17:12Z Vyacheslav Nasretdinov 57608 3975653 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Aerial View of Shymkent.jpg|thumb|Aspectus partis mediae urbis Šymkent.]] '''Šymkent''' ([[Lingua Kazachica|Kazachice]] ''Шымкент''; usque ad annum [[1992]] forma Russica officialis '''Čimkent''' adhibebatur) est [[urbs]] in meridionali [[Kazachstania]], una e tribus urbibus rei publicae momenti una cum [[Astana]] et [[Almata]]. Šymkent unitatem administrativam territorialem sui iuris constituit neque ad circumiectam regionem Turkestanicam pertinet. Statum urbis rei publicae momenti die 19 Iunii [[2018]] accepit.<ref name="decree2018">{{Cite web |url=https://www.akorda.kz/ru/legal_acts/decrees/o-nekotoryh-voprosah-administrativno-territorialnogo-ustroistva-respubliki-kazahstan |title=De quibusdam quaestionibus ordinationis administrativae territorialis Reipublicae Kazachstaniae |date=2018-06-19 |publisher=Situs publicus Praesidis Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Die 1 Iunii 2026 urbs 1&nbsp;308&nbsp;120 incolas habebat; numero incolarum tertium locum in Kazachstania post Almatam et Astanam tenebat.<ref name="population2026">{{Cite web |url=https://stat.gov.kz/api/iblock/element/341320/file/ru/ |title=Numerus incolarum Reipublicae Kazachstaniae die 1 Iunii 2026 |date=2026-07-01 |format=XLSX |publisher=Officium Nationale Statisticae Agenturae Consiliorum Strategicorum et Reformationum Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Territorium administrativum 1163 km² patet.<ref name="development">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent/documents/details/572558?lang=ru |title=Consilium progressionis urbis Šymkent annis 2021—2025 |date=2023-12-21 |publisher=Administratio urbis Šymkent |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Šymkent est una e maximis sedibus industriae, mercaturae, commeatus, educationis atque culturae in meridie civitatis. In oeconomia praecipuae sunt industria fabricatrix, mercatura, aedificatio, transportatio et ministeria; magni quoque sunt petrolei expolitio, pharmaceutica, industria alimentaria, atque fabricatio materiarum aedificatoriarum.<ref name="stat2026">{{Cite web |url=https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/ |title=Urbs Šymkent: summae breves progressionis socialis et oeconomicae regionis |publisher=Officium Nationale Statisticae Agenturae Consiliorum Strategicorum et Reformationum Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Investigationes archaeologicae oppidi antiqui in centro historico strata cultus usque ad quattuordecim metra crassa patefecerunt; fictilia ex infimis stratis exeunte saeculo III vel ineunte saeculo II a.C.n. facta esse aestimantur. Qua de causa sedes urbana saltem 2200 annos nata esse putatur.<ref name="archaeology">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent-turizm/press/news/details/60485?lang=ru |title=Oppidum antiquum Šymkent |publisher=Officium Peregrinationis, Necessitudinum Externarum et Industriae Creatoriae urbis Šymkent |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Haec tamen aetas archaeologica non idem est ac prima mentio scripta nominis: nomen in ''Zafarnama'' Sharaf al-Din Ali Yazdi, saeculo XV composita et res annorum 1365—1366 narrante, legitur.<ref name="zafar">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent-turizm/press/news/details/72607?lang=ru |title=Septem causae cur Šymkent adeatur |publisher=Officium Peregrinationis, Necessitudinum Externarum et Industriae Creatoriae urbis Šymkent |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> == Nomen == Interpretatio pervulgata nomen urbis ex vocabulis ''čim'' sive ''šym'' — 'caespes', 'herba', 'pratum', 'locus viridis' — et ''kent'' — 'urbs', 'habitatio' — compositum esse dicit. Ita toponymum 'urbem viridem', 'urbem inter prata' vel 'urbem florentem' significare potest. Elementum ''-kent'', e traditione toponymica Iranica antiqua ortum, in multis nominibus habitationum Asiae Mediae invenitur, inter quae [[Taskentum]], Žarkent et Mankent.<ref name="investintro">{{Cite web |url=https://shymkent.invest.gov.kz/ru/doing-business-here/intro/ |title=Urbs Šymkent: notitia generalis |publisher=Societas nationalis Kazakh Invest |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> In fontibus Russice scriptis saeculorum XIX et XX forma '''Čimkent''' invaluit. Anno 1914 urbs in '''Černiaev''' appellata est in honorem ducis Michaelis Černiaev, qui copiis Russicis urbem anno [[1864]] expugnantibus praefuit. Anno 1924 nomen antiquum restitutum est. Decreto Praesidii Supremi Consilii Reipublicae Kazachstaniae die 8 Septembris 1992 edito transcriptio Russica nominis in formam '''Šymkent''' ordinata est.<ref name="rename1992">{{Cite web |url=https://adilet.zan.kz/rus/docs/P920001800_ |title=De mutatione nominum et ordinatione transcriptionis Russicae quarundam unitatum administrativarum territorialium Reipublicae Kazachstaniae |date=1992-09-08 |publisher=Systema iuridicum informatorium «Ädilet» |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> == Historia == === Antiquitas et Medium Aevum === Regio hodiernae urbis Šymkent ab antiquissimis temporibus habitata est. Oppidum antiquum in centro historico urbis situm est et circiter 4.5 ha complectitur. Effossiones, inter alias a peritis Instituti Archaeologiae A. Ch. Margulan et Universitatis Kazachstaniae Meridianae M. O. Auezov factae, strata cultus aetatis antiquae, Medii Aevi ineuntis, atque Medii Aevi posterioris ordine disposita detexerunt.<ref name="archaeology"/> Progressio habitationis cum loco eius in radicibus occidentalibus [[Tian Shan]], in viis inter vallem [[Iaxartes|Iaxartis]], oases [[Transoxiana]]e et regiones campestres Kazachstaniae, coniuncta erat. Haud procul aberat Sairam, quod scriptores mediaevales Ispidžab appellabant et quod magnum centrum in itineribus [[Via Serica|Viae Sericae]] erat. Nomen Šymkent in ''Zafarnama'' Sharaf al-Din Ali Yazdi, ubi res annorum 1365—1366 exponuntur, memoratur. Variis temporibus urbs et regio circumiacens sub auctoritate civitatum Asiae Mediae fuerunt, inter quas possessiones [[Timuridae|Timuridarum]] et Chanatus Kazachicus. Saeculis XVII et XVIII regio bellis inter Kazachos et Dzungaros vexata est; exeunte saeculo XVIII et prima parte saeculi XIX Chanatus Kokandensis et [[Emiratus Bucharensis]] de urbibus Kazachstaniae Meridianae contenderunt. === Chanatus Kokandensis et Imperium Russicum === Ineunte saeculo XIX Šymkent in Chanatum Kokandense inclusa est. Circiter annum 1810urbs in praesidium militare et administrativum munitum conversa est. Arx in colle medio oppido sita vias inter [[Taskentum]], [[Turkestania (urbs)|Turkestaniam]] et regiones submontanas custodiebat. Mense Septembri [[1864]] Čimkent a copiis Russicis capta est. Postea urbs caput districtus regionis Syrdariensis in Gubernio Generali Turkestanico facta est.<ref name="history1864">{{Cite web |url=https://auezov.edu.kz/media/attachments/2022/03/24/5-..-25-29.pdf |title=Investigatores Russici de urbe Šymkent |publisher=Universitas Kazachstaniae Meridianae M. O. Auezov |format=PDF |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Ante rerum conversionem oeconomia urbis mercatura, artibus manufactoriis et materia agricola tractanda nitebatur. Annis 1880 officina santonini ex ''Artemisia cina'' fabricandi condita est, quae industriae pharmaceuticae hodiernae urbis praecursrix fuit. Via ferrata ineunte saeculo XX ducta momentum urbis velut sedis mercaturae et commeatus auxit. === Aetas Sovietica === Post potestatem Sovieticam constitutam urbs deinceps ad Rem publicam autonomam Sovieticam socialistam Turkestanicam, Rem publicam autonomam Sovieticam socialistam Kazachicam, atque Rem publicam Sovieticam socialistam Kazachicam pertinuit. Anno 1924 urbi Černiaev nomen Čimkent redditum est. Anno 1932 urbs caput novae regionis Kazachstaniae Meridianae facta est.<ref name="museumhistory">{{Cite web |url=https://museum.bhost.kz/index.php/ru/about-uko/history-uko/26-o-yuko/162-history-of-uko-part1 |title=Historia regionis Kazachstaniae Meridianae ab initio saeculi XX |publisher=Musaeum historicum regionale Kazachstaniae Meridianae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Tempore industrializationis officinae metallurgiae non ferreae, industriae chemico-pharmaceuticae, oleorum et adipum, alimentariae atque levis in urbe aedificatae vel amplificatae sunt. Maximae inter eas erant officina plumbea Čimkentensis et officina chemico-pharmaceutica. Bello [[Bellum Patrium Magnum|Patrio Magno]] officinae et instituta ex partibus occidentalibus Unionis Sovieticae in Čimkent translata sunt; urbs una e sedibus industrialibus a tergo belli facta est. Decenniis post bellum numerus incolarum et territorium Čimkent celeriter creverunt; nova domiciliorum regiones, officinae machinales et aedificatoriae, scholae atque instituta medica condita sunt. Annis 1980 officina petrolei expoliendi Šymkentensis operari coepit. === Kazachstania sui iuris === Post Kazachstaniam sui iuris declaratam Šymkent munus maximi centri oeconomici meridiei civitatis retinuit. Anno [[1992]] forma Russica officialis nominis a Čimkent in Šymkent mutata est.<ref name="rename1992"/> Anno [[2014]] fines administrativi urbis valde amplificati sunt, terris et habitationibus districtuum finitimorum urbi adiunctis. Eodem anno quartus districtus urbanus creatus est, qui postea Karatau appellatus est.<ref name="district2014">{{Cite web |url=https://adilet.zan.kz/rus/docs/V14UA002836 |title=De quarto districtu constituendo et finibus districtuum urbis Šymkent definiendis |date=2014-10-07 |publisher=Systema iuridicum informatorium «Ädilet» |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Die [[19 Iunii]] [[2018]] Šymkent in numerum urbium rei publicae momenti relata est. Caput regionis Kazachstaniae Meridianae in [[Turkestania (urbs)|Turkestaniam]] translatum est, regioque Turkestanica nominata est.<ref name="decree2018"/> Anno [[2022]] quintus districtus administrativus, Turan, institutus est.<ref name="turan2022">{{Cite web |url=https://adilet.zan.kz/rus/docs/V22E0029189 |title=De novo districtu in urbe Šymkent constituendo eique nomen «Turan» tribuendo |date=2022-08-12 |publisher=Systema iuridicum informatorium «Ädilet» |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> == Geographia == === Situs geographicus === Šymkent in meridionali Kazachstania, in planitie submontana partis occidentalis [[Tian Shan]], haud longe a confinio [[Uzbecia]]e sita est. Urbs in via historica et hodierna iacet quae Taskentum, Turkestaniam, [[Taraz]] et Almatam coniungit. Territorium administrativum 116&nbsp;300 ha, sive 1163 km², complectitur.<ref name="development"/> Flumina praecipua sunt Badam et Koškarata cum ramo Karasu. In urbe novem canales, longitudine universa circiter 91 km, sunt, inter quos Badamensis, Šymkentensis, Yangiček, Tekesu et Koškarata. Fundus silvestris publicus et zona viridis 5332.7 ha patent.<ref name="development"/> === Clima === Clima Šymkent est continentale, aestate calida et longa, hieme autem pro Kazachstania satis miti. Plurimae praecipitationes in dimidio frigido anni et vere cadunt; aestas plerumque sicca est. Normae climaticae urbis a societate publica «Kazhydromet» secundum annos 1991—2020 computantur.<ref name="climate">{{Cite web |url=https://www.kazhydromet.kz/ru/klimat/shymkent |title=Proprietates climaticae urbis Šymkent |publisher=Societas publica «Kazhydromet» |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> == Administratio == Šymkent in quinque districtus administrativos dividitur: Abai, Al-Farabi, Enbekši, Karatau et Turan.<ref name="akimat">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent?lang=ru |title=Administratio urbis Šymkent |publisher=Porta communis interretialis institutorum publicorum Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Aestimatione emendata ineunte anno 2026 facta, incolae per districtus sic distributi erant:<ref name="ethnos2026">{{Cite web |url=https://stat.gov.kz/api/iblock/element/348012/file/ru/ |title=Numerus incolarum Reipublicae Kazachstaniae secundum singulas gentes ineunte anno 2026, folium «urbs Šymkent» |date=2026-03-27 |format=XLSX |publisher=Officium Nationale Statisticae Agenturae Consiliorum Strategicorum et Reformationum Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> {| class="wikitable sortable" ! Districtus ! Incolae ineunte anno 2026 |- | Abai | 259 325 |- | Al-Farabi | 262 566 |- | Enbekši | 206 679 |- | Karatau | 334 139 |- | Turan | 231 341 |} Potestati exsecutivae urbis praeest ''akim'', id est praefectus urbanus. Hoc munere fungitur Gabit Abdimazhitovič Syzdykbekov.<ref name="akimat"/> == Incolae == Ineunte anno 2026 urbs 1&nbsp;294&nbsp;050 incolas habebat; die 1 Iunii eiusdem anni numerus ad 1&nbsp;308&nbsp;120 creverat.<ref name="ethnos2026"/><ref name="population2026"/> Cum area urbis 1163 km² sit, densitas incolarum circiter 1125 homines pro km² erat. Mensibus Ianuario—Maio 2026 incrementum naturale 8287 hominum fuit: 10&nbsp;261 nati sunt et 1974 mortui. Migratio neta positiva fuit, 5783 hominibus, quorum 5687 migratione interna venerunt.<ref name="stat2026"/> === Gentes === Šymkent est urbs multarum gentium. Aestimatione emendata Officii Nationalis Statisticae ineunte anno 2026 facta, maximae gentes erant:<ref name="ethnos2026"/> {| class="wikitable sortable" ! Gens ! Numerus ! Pars, % |- | [[Kazachi]] | 929 724 | 71,85 |- | [[Uzbeci]] | 203 098 | 15,69 |- | [[Russi]] | 74 404 | 5,75 |- | [[Atropateni]] | 23 814 | 1,84 |- | [[Tatari]] | 11 346 | 0,88 |- | Aliae gentes | 51 664 | 3,99 |} Lingua publica est [[Lingua Kazachica|Kazachica]]. In institutis publicis et administratione locali lingua Russica ex Constitutione Kazachstaniae una cum Kazachica publice adhibetur. Magna pars incolarum etiam [[Lingua Uzbecica|Uzbecice]] in vita cotidiana loquitur. == Oeconomia == Šymkent est unum e maximis centris industrialibus et commercialibus Kazachstaniae. In oeconomia urbis partes conspicuas agunt industria fabricatrix, mercatura grossaria et minutaria, aedificatio, transportatio, mercium conditio, atque alia ministeria. Mensibus Ianuario—Martio 2026 [[productus regionalis grossus]] 1.352 billiones tengarum fuit; incrementum reale, comparatum cum eodem tempore anni 2025, 8.9 centesimas attigit. Ministeria 61.6 centesimas productus regionalis grossi, rerum fabricatio 30.1 centesimas constituerunt.<ref name="stat2026"/> Mensibus Ianuario—Iunio 2026 productio industrialis 817.46 milliardas tengarum fuit, undecim centesimis plus quam anno priore. Productio industriae fabricatricis 9.6 centesimis crevit. Opera aedificatoria 136.26 milliardas tengarum valuerunt, area habitationum novarum 558.6 milia m² fuit. Mercatura minutaria 628.47 milliardas tengarum attigit, collocationes in capitali fixo 308.38 milliardas tengarum.<ref name="stat2026"/> Inter industrias traditas numerantur petrolei expolitio, pharmaceutica, ciborum et potionum fabricatio, industria textilis et vestimentaria, machinatio, metallurgia, atque materiarum aedificatoriarum productio. In urbe operantur officina petrolei expoliendi Šymkentensis, officinae pharmaceuticae, et societates caementi, ciborum, vestimentorum aliarumque industriarum levium. Zona oeconomica specialis «Oñtüstik», zonae industriales, atque infrastructura transportatoria et logistica augentur. Die 1 Iulii 2026 in Šymkent 29&nbsp;410 personae iuridicae descriptae erant, quarum 24&nbsp;907 operabantur; longe plurimae societates activae ad parvas res mercatorias pertinebant.<ref name="stat2026"/> == Transportatio == Šymkent est magnum nodum transportatorium Kazachstaniae meridianae. Per urbem vel prope eam transeunt viae autocineticae internationales et interregionales Taskentum—Šymkent—Taraz—Almata et Taskentum—Šymkent—Turkestania—[[Samara]], necnon via ferrata quae Taskentum, Arys, Taraz et Almatam coniungit.<ref name="development"/> === Transportatio urbana === Itinera autoraedarum fundamentum commeatus publici constituunt. Post territorium urbanum anno 2014 amplificatum, rete viarum principalium et nexus transportatorii cum novis regionibus residentialibus aucti sunt. Viatores instrumentis electronicis et chartulis vecturae solvunt. === Viae ferratae === Statio ferriviaria Šymkent commeatui viatorum et mercium in linea Taskentum—Arys—Taraz—Almata servit. Ad occidentem urbis magna statio nodalis Arys I sita est, quae itinera ad Turkestaniam, [[Kyzylorda]] et regiones septentrionales Kazachstaniae coniungit. === Transportatio aëria === Aëroportus internationalis Šymkentensis volatus domesticos et internationales recipit atque sedes praecipua societatis aëriae SCAT Airlines est. Novum terminale viatorum die 25 Decembris 2024 apertum est. Area eius 40&nbsp;000 m² est; facultas aëroportus aestimata, terminali in usum dato, ab 800&nbsp;000 ad sex milliones viatorum per annum crevit.<ref name="airporthub">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/transport/press/news/details/1055087?lang=ru |title=Aëroportus Astanae, Almatae, Šymkent et Aktobe centra multimodalia ordinis mundani fient |publisher=Ministerium Transportatorium Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Anno 2025 volatus internationales directi e Šymkent ad nonnullas urbes Europae, Asiae Orientalis et Orientis Medii aperti sunt. Consilium progressionis aëroportus novam viam ad devolutionem et ascensionem aëroplanorum 3.5 km longam atque nodum multimodalem transportatorium logisticum aedificandum complectitur.<ref name="airroutes">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/transport/press/news/details/1004307?lang=ru |title=Novum centrum aërium: volatus directi e Šymkent in Europam et Asiam aperti sunt |publisher=Ministerium Transportatorium Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref><ref name="airporthub"/> == Educatio et scientia == Šymkent est magnum centrum educationis in Kazachstania meridiana. In urbe sunt instituta educationis praescholaris, secundariae generalis, technicae et professionalis, superioris atque postgraduatae. Statistica publica regionalis separatim numeros universitatum, studentium, magistrandorum, doctorandorum, magistrorum, atque institutorum investigationi et evolutioni incumbentium edit.<ref name="educationstats">{{Cite web |url=https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/dynamic-tables/1473/ |title=Series dynamicae: educatio, scientia et innovatio urbis Šymkent |publisher=Officium Nationale Statisticae Agenturae Consiliorum Strategicorum et Reformationum Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Inter maxima instituta educationis superioris sunt: * Universitas Investigatoria Kazachstaniae Meridianae M. O. Auezov, universitas multarum disciplinarum cui status investigatorius tributus est;<ref name="auezov">{{Cite web |url=https://auezov.edu.kz/rus/ |title=Universitas Investigatoria Kazachstaniae Meridianae Muchtar Auezov |publisher=Universitas M. O. Auezov |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> * Academia Medica Kazachstaniae Meridianae, quae peritos medicinae et pharmaceuticae instituit;<ref name="skma">{{Cite web |url=https://skma.edu.kz/ |title=Academia Medica Kazachstaniae Meridianae |publisher=Academia Medica Kazachstaniae Meridianae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> * Universitas Paedagogica Kazachstaniae Meridianae Özbekäli Žänibekov, quae praecipue magistros futuros educat.<ref name="zhanibekov">{{Cite web |url=https://www.zhanibekov.edu.kz/ |title=Universitas Paedagogica Kazachstaniae Meridianae Özbekäli Žänibekov |publisher=Zhanibekov University |lang=kk |access-date=2026-07-29}}</ref> Praeterea Universitas Šymkentensis, Universitas «Miras», Universitas Innovatoria Asiae Mediae et alia instituta superiora operantur. Anno 2026 consilium Universitatis Culturae et Artium separatae, ex facultate propria Universitatis M. O. Auezov constituendae, adhuc parabatur.<ref name="cultureuni">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/mam/press/news/details/1200906?lang=ru |title=Universitas Culturae et Artium et novum Theatrum Operae et Saltationis: duo magna incepta Šymkent perficiuntur |publisher=Ministerium Culturae et Informationis Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> == Valetudo publica == Šymkent magni centri medici munere pro meridie Kazachstaniae fungitur. In urbe operantur nosocomia et policlinica multarum disciplinarum, instituta perinatalia, diagnostica, cardiologica, oncologica atque infectiologica, stationes medicinae subitariae, clinicae privatae et laboratoria medica. Educatio medica et specialitas pharmaceutica urbis cum Academia Medica Kazachstaniae Meridianae et societatibus industriae pharmaceuticae coniunguntur. == Cultura == In urbe operantur greges theatrales Kazachici, Russici et Uzbecici, musaea, bibliothecae, instituta concentuum, spatia exhibitionum, circus et collegia creatoria. Inter theatra praecipua sunt Theatrum Academicum Dramaticum Kazachicum Žumat Šanin, Theatrum Dramaticum Russicum, Theatrum Operae et Saltationis, Theatrum Dramaticum Uzbecicum, atque Theatrum Urbanum Marionettarum et Spectatorum Iuvenum. Rete musaeorum collectiones historicas regionales et artium, musaeum victimarum persecutionum politicarum, musaeum consuetudinum et rituum, atque expositiones complexus historico-culturalis «Šymqala» complectitur. Anno 2020 Šymkent programma inter civitates «Capita culturalia Foederis» participavit velut caput culturale [[Civitatum Independentium Foedus|Civitatum Independentium Foederis]]. Eodem anno bis millesimus ducentesimus urbis natalis celebratus est, qui in calendario dierum memorabilium [[UNESCO]] inscriptus erat.<ref name="cisculture">{{Cite web |url=https://www.mfgs-sng.org/news/shymkent-otkryl-programmu--kul-turnaja-stolitsa-sng--0-0-/ |title=Šymkent programma «Caput culturale CIF — 2020» aperuit |date=2020-06-20 |publisher=Fundus inter civitates cooperationis humanitariae civitatum CIF |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> == Loca memorabilia et peregrinatio == Praecipuum monumentum historicum urbis est complexus «Šymqala», in territorio oppidi antiqui et prioris arcis Kokandensis constitutus. Is areas archaeologicas, munitiones restitutas, spatia musealia et suggesta prospectus coniungit.<ref name="archaeology"/> Inter loca memorabilia et spatia publica nota sunt forum Ordabasy, monumentum «Žer-Ana», Hortus Libertatis, monumentum Baidibek-bi, hortus Abai, arboretum Asanbai Askarov, Hortus zoologicus Šymkentensis, ambulacrum Arbat, fontes et ambulacrum iuxta Koškarata, meschitae, templa Orthodoxa et aedificia historica servata. Šymkent initium itinerum ad Sairam, Parcus nationalis Sairam-Ugam, Reservatum naturale Aksu-Žabagly, Turkestaniam, Otrar atque alia loca naturalia et historico-culturalia Kazachstaniae meridianae praebet. == Architectura et ordinatio urbana == Forma urbis centrum historicum circa arcem et veteres vicos mercatorios, regiones residentiales aetatis Sovieticae, atque novas regiones aedificiorum multorum tabulatorum coniungit. Post fines administrativos anno 2014 amplificatos magna pars aedificationis residentialis et infrastructuralis ad partes septentrionales, occidentales et boreo-occidentales urbis translata est. Regiones residentiales et negotiales Turan, Shymkent City, Bozaryk, Tassai aliaeque augentur. Mensibus Ianuario—Iunio 2026 in urbe 558.6 milia m² habitationum in usum data sunt, quarum 445 milia m² in domibus plurium habitationum erant.<ref name="stat2026"/> Progressionem urbanam comitantur novae viae, retia technica, scholae, instituta medica atque aedificia culturalia. == Ludi == In Šymkent vigent pediludium, pugilatus, luctatio, halterophilia, gymnastica, tennis, natatio et birotatio. Praecipuus grex pedilusorius virorum est «Ordabasy», qui anno 2023 primum patrocinium Kazachstaniae vicit.<ref name="ordabasy2023">{{Cite web |url=https://orda.kz/ordabasy-vpervye-stal-chempionom-kazahstana-378076/ |title=«Ordabasy» primum patrocinium pedilusorium Kazachstaniae vicit |date=2023-10-23 |publisher=Orda.kz |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Grex mulierum «BIIK-Šymkent» saepe patrocinium civitatis vicit et certaminibus Europaeis inter greges interfuit.<ref name="biik2023">{{Cite web |url=https://kff.kz/ru/news/25518 |title=«BIIK-Šymkent» — campio Kazachstaniae anni 2023 inter greges mulierum |publisher=Foederatio Pedilusoria Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Inter praecipua aedificia ludicra sunt Stadium Centrale Chadžimukan Munaitpasov, complexus athleticae levis, palatia ludorum, centra tennis et piscinae natatoriae. == Oecologia et viridatio == Consilia oecologica urbis ad emissiones industriales et vehiculares minuendas, infrastructuram communalem renovandam, aquas sordidas purgandas, residuos domesticos solidos administrandos atque zonas virides servandas spectant. Programmata progressionis urbanae gasificationem, commeatum publicum renovandum, alveos fluminum et canalium reficiendos, viridationem et cingulum viride amplificandum proponunt.<ref name="development"/> Magni momenti naturalis et recreationis sunt systema fontium Koškarata et Karasu, vallis Badam, arboretum et zona viridis, cuius area universa plus quam 5.3 milia ha est.<ref name="development"/> == Urbes geminatae == Šymkent vincula fraternitatis et cooperationis cum his urbibus habet: * [[Mogilev]] ([[Belorussia]]); * [[Stevenage]] ([[Britanniarum Regnum]]) — ab anno 1990; * [[Acharnes]] ([[Graecia]]); * [[Smyrna]] ([[Turcia]]) — ab anno 2004; * [[Pattaya]] ([[Thailandia]]) — ab anno 2004; * [[Grosseto]] ([[Italia]]); * [[Baiyin]] ([[Res publica popularis Sinarum|Sinae]]) — a die 16 Augusti 1994; * [[Xi’an]] ([[Res publica popularis Sinarum|Sinae]]) — a mense Maio 2023; * [[Khujand]] ([[Tadzikistania]]) — ab anno 2003; * [[Eskişehir]] ([[Turcia]]); * [[Balıkesir]] ([[Turcia]]) — ab anno 1995; * [[Genua]] ([[Italia]]) — a mense Iunio 2023; * [[Adana]] ([[Turcia]]) — a mense Decembri 2021; * [[Vanadzor]] ([[Armenia]]) — a mense Aprili 2024; * [[Osh]] ([[Chirgisia]]) — a mense Octobri 2023; * [[Philippopolis]] ([[Bulgaria]]) — a die 9 Iunii 2025; * [[Faisalabad]] ([[Pakistania]]) — a die 10 Februarii 2026. == Vide etiam == * [[Index urbium Kazachstaniae]] * [[Urbes rei publicae momenti Kazachstaniae]] * [[Historia Kazachstaniae]] == Notae == <references/> == Bibliographia == * Barthold, V. V. ''Opera. Volumen III: Studia geographiae historicae.'' Moscuae: Nauka, 1965. * Baipakov, K. M. ''Urbes mediaevales Kazachstaniae in Via Serica.'' Almatae. * ''Corpus monumentorum historiae et culturae Kazachstaniae: regio Kazachstaniae Meridianae.'' Almatae. * ''Materiae investigationum archaeologicarum oppidi antiqui Šymkent.'' Šymkent. == Nexus externi == {{Fontes geographici}} {{CommuniaCat|Shymkent|Šymkent}} * [https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent Situs publicus administrationis urbis Šymkent] {{Ling|Kazachice|Russice}} * [https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/ Statistica publica urbis Šymkent] {{Ling|Russice}} * [https://visit-shymkent.com/ Porta publica peregrinationis Visit Shymkent] * [https://shymkent.invest.gov.kz/ru/ Porta collocationum pecuniarum urbis Šymkent] {{Ling|Russice}} {{Urbes Asiae maximae}} {{Myrias|Geographia}} [[Categoria:Šymkent|!]] [[Categoria:Urbes Kazachstaniae]] [[Categoria:Urbes milies milium incolarum]] [[Categoria:Via Serica]] ba3eth9dtncxk0np1468zfale7jnyyl 3975654 3975653 2026-07-30T05:18:20Z Vyacheslav Nasretdinov 57608 /* Cultura */ 3975654 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Aerial View of Shymkent.jpg|thumb|Aspectus partis mediae urbis Šymkent.]] '''Šymkent''' ([[Lingua Kazachica|Kazachice]] ''Шымкент''; usque ad annum [[1992]] forma Russica officialis '''Čimkent''' adhibebatur) est [[urbs]] in meridionali [[Kazachstania]], una e tribus urbibus rei publicae momenti una cum [[Astana]] et [[Almata]]. Šymkent unitatem administrativam territorialem sui iuris constituit neque ad circumiectam regionem Turkestanicam pertinet. Statum urbis rei publicae momenti die 19 Iunii [[2018]] accepit.<ref name="decree2018">{{Cite web |url=https://www.akorda.kz/ru/legal_acts/decrees/o-nekotoryh-voprosah-administrativno-territorialnogo-ustroistva-respubliki-kazahstan |title=De quibusdam quaestionibus ordinationis administrativae territorialis Reipublicae Kazachstaniae |date=2018-06-19 |publisher=Situs publicus Praesidis Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Die 1 Iunii 2026 urbs 1&nbsp;308&nbsp;120 incolas habebat; numero incolarum tertium locum in Kazachstania post Almatam et Astanam tenebat.<ref name="population2026">{{Cite web |url=https://stat.gov.kz/api/iblock/element/341320/file/ru/ |title=Numerus incolarum Reipublicae Kazachstaniae die 1 Iunii 2026 |date=2026-07-01 |format=XLSX |publisher=Officium Nationale Statisticae Agenturae Consiliorum Strategicorum et Reformationum Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Territorium administrativum 1163 km² patet.<ref name="development">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent/documents/details/572558?lang=ru |title=Consilium progressionis urbis Šymkent annis 2021—2025 |date=2023-12-21 |publisher=Administratio urbis Šymkent |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Šymkent est una e maximis sedibus industriae, mercaturae, commeatus, educationis atque culturae in meridie civitatis. In oeconomia praecipuae sunt industria fabricatrix, mercatura, aedificatio, transportatio et ministeria; magni quoque sunt petrolei expolitio, pharmaceutica, industria alimentaria, atque fabricatio materiarum aedificatoriarum.<ref name="stat2026">{{Cite web |url=https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/ |title=Urbs Šymkent: summae breves progressionis socialis et oeconomicae regionis |publisher=Officium Nationale Statisticae Agenturae Consiliorum Strategicorum et Reformationum Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Investigationes archaeologicae oppidi antiqui in centro historico strata cultus usque ad quattuordecim metra crassa patefecerunt; fictilia ex infimis stratis exeunte saeculo III vel ineunte saeculo II a.C.n. facta esse aestimantur. Qua de causa sedes urbana saltem 2200 annos nata esse putatur.<ref name="archaeology">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent-turizm/press/news/details/60485?lang=ru |title=Oppidum antiquum Šymkent |publisher=Officium Peregrinationis, Necessitudinum Externarum et Industriae Creatoriae urbis Šymkent |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Haec tamen aetas archaeologica non idem est ac prima mentio scripta nominis: nomen in ''Zafarnama'' Sharaf al-Din Ali Yazdi, saeculo XV composita et res annorum 1365—1366 narrante, legitur.<ref name="zafar">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent-turizm/press/news/details/72607?lang=ru |title=Septem causae cur Šymkent adeatur |publisher=Officium Peregrinationis, Necessitudinum Externarum et Industriae Creatoriae urbis Šymkent |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> == Nomen == Interpretatio pervulgata nomen urbis ex vocabulis ''čim'' sive ''šym'' — 'caespes', 'herba', 'pratum', 'locus viridis' — et ''kent'' — 'urbs', 'habitatio' — compositum esse dicit. Ita toponymum 'urbem viridem', 'urbem inter prata' vel 'urbem florentem' significare potest. Elementum ''-kent'', e traditione toponymica Iranica antiqua ortum, in multis nominibus habitationum Asiae Mediae invenitur, inter quae [[Taskentum]], Žarkent et Mankent.<ref name="investintro">{{Cite web |url=https://shymkent.invest.gov.kz/ru/doing-business-here/intro/ |title=Urbs Šymkent: notitia generalis |publisher=Societas nationalis Kazakh Invest |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> In fontibus Russice scriptis saeculorum XIX et XX forma '''Čimkent''' invaluit. Anno 1914 urbs in '''Černiaev''' appellata est in honorem ducis Michaelis Černiaev, qui copiis Russicis urbem anno [[1864]] expugnantibus praefuit. Anno 1924 nomen antiquum restitutum est. Decreto Praesidii Supremi Consilii Reipublicae Kazachstaniae die 8 Septembris 1992 edito transcriptio Russica nominis in formam '''Šymkent''' ordinata est.<ref name="rename1992">{{Cite web |url=https://adilet.zan.kz/rus/docs/P920001800_ |title=De mutatione nominum et ordinatione transcriptionis Russicae quarundam unitatum administrativarum territorialium Reipublicae Kazachstaniae |date=1992-09-08 |publisher=Systema iuridicum informatorium «Ädilet» |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> == Historia == === Antiquitas et Medium Aevum === Regio hodiernae urbis Šymkent ab antiquissimis temporibus habitata est. Oppidum antiquum in centro historico urbis situm est et circiter 4.5 ha complectitur. Effossiones, inter alias a peritis Instituti Archaeologiae A. Ch. Margulan et Universitatis Kazachstaniae Meridianae M. O. Auezov factae, strata cultus aetatis antiquae, Medii Aevi ineuntis, atque Medii Aevi posterioris ordine disposita detexerunt.<ref name="archaeology"/> Progressio habitationis cum loco eius in radicibus occidentalibus [[Tian Shan]], in viis inter vallem [[Iaxartes|Iaxartis]], oases [[Transoxiana]]e et regiones campestres Kazachstaniae, coniuncta erat. Haud procul aberat Sairam, quod scriptores mediaevales Ispidžab appellabant et quod magnum centrum in itineribus [[Via Serica|Viae Sericae]] erat. Nomen Šymkent in ''Zafarnama'' Sharaf al-Din Ali Yazdi, ubi res annorum 1365—1366 exponuntur, memoratur. Variis temporibus urbs et regio circumiacens sub auctoritate civitatum Asiae Mediae fuerunt, inter quas possessiones [[Timuridae|Timuridarum]] et Chanatus Kazachicus. Saeculis XVII et XVIII regio bellis inter Kazachos et Dzungaros vexata est; exeunte saeculo XVIII et prima parte saeculi XIX Chanatus Kokandensis et [[Emiratus Bucharensis]] de urbibus Kazachstaniae Meridianae contenderunt. === Chanatus Kokandensis et Imperium Russicum === Ineunte saeculo XIX Šymkent in Chanatum Kokandense inclusa est. Circiter annum 1810urbs in praesidium militare et administrativum munitum conversa est. Arx in colle medio oppido sita vias inter [[Taskentum]], [[Turkestania (urbs)|Turkestaniam]] et regiones submontanas custodiebat. Mense Septembri [[1864]] Čimkent a copiis Russicis capta est. Postea urbs caput districtus regionis Syrdariensis in Gubernio Generali Turkestanico facta est.<ref name="history1864">{{Cite web |url=https://auezov.edu.kz/media/attachments/2022/03/24/5-..-25-29.pdf |title=Investigatores Russici de urbe Šymkent |publisher=Universitas Kazachstaniae Meridianae M. O. Auezov |format=PDF |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Ante rerum conversionem oeconomia urbis mercatura, artibus manufactoriis et materia agricola tractanda nitebatur. Annis 1880 officina santonini ex ''Artemisia cina'' fabricandi condita est, quae industriae pharmaceuticae hodiernae urbis praecursrix fuit. Via ferrata ineunte saeculo XX ducta momentum urbis velut sedis mercaturae et commeatus auxit. === Aetas Sovietica === Post potestatem Sovieticam constitutam urbs deinceps ad Rem publicam autonomam Sovieticam socialistam Turkestanicam, Rem publicam autonomam Sovieticam socialistam Kazachicam, atque Rem publicam Sovieticam socialistam Kazachicam pertinuit. Anno 1924 urbi Černiaev nomen Čimkent redditum est. Anno 1932 urbs caput novae regionis Kazachstaniae Meridianae facta est.<ref name="museumhistory">{{Cite web |url=https://museum.bhost.kz/index.php/ru/about-uko/history-uko/26-o-yuko/162-history-of-uko-part1 |title=Historia regionis Kazachstaniae Meridianae ab initio saeculi XX |publisher=Musaeum historicum regionale Kazachstaniae Meridianae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Tempore industrializationis officinae metallurgiae non ferreae, industriae chemico-pharmaceuticae, oleorum et adipum, alimentariae atque levis in urbe aedificatae vel amplificatae sunt. Maximae inter eas erant officina plumbea Čimkentensis et officina chemico-pharmaceutica. Bello [[Bellum Patrium Magnum|Patrio Magno]] officinae et instituta ex partibus occidentalibus Unionis Sovieticae in Čimkent translata sunt; urbs una e sedibus industrialibus a tergo belli facta est. Decenniis post bellum numerus incolarum et territorium Čimkent celeriter creverunt; nova domiciliorum regiones, officinae machinales et aedificatoriae, scholae atque instituta medica condita sunt. Annis 1980 officina petrolei expoliendi Šymkentensis operari coepit. === Kazachstania sui iuris === Post Kazachstaniam sui iuris declaratam Šymkent munus maximi centri oeconomici meridiei civitatis retinuit. Anno [[1992]] forma Russica officialis nominis a Čimkent in Šymkent mutata est.<ref name="rename1992"/> Anno [[2014]] fines administrativi urbis valde amplificati sunt, terris et habitationibus districtuum finitimorum urbi adiunctis. Eodem anno quartus districtus urbanus creatus est, qui postea Karatau appellatus est.<ref name="district2014">{{Cite web |url=https://adilet.zan.kz/rus/docs/V14UA002836 |title=De quarto districtu constituendo et finibus districtuum urbis Šymkent definiendis |date=2014-10-07 |publisher=Systema iuridicum informatorium «Ädilet» |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Die [[19 Iunii]] [[2018]] Šymkent in numerum urbium rei publicae momenti relata est. Caput regionis Kazachstaniae Meridianae in [[Turkestania (urbs)|Turkestaniam]] translatum est, regioque Turkestanica nominata est.<ref name="decree2018"/> Anno [[2022]] quintus districtus administrativus, Turan, institutus est.<ref name="turan2022">{{Cite web |url=https://adilet.zan.kz/rus/docs/V22E0029189 |title=De novo districtu in urbe Šymkent constituendo eique nomen «Turan» tribuendo |date=2022-08-12 |publisher=Systema iuridicum informatorium «Ädilet» |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> == Geographia == === Situs geographicus === Šymkent in meridionali Kazachstania, in planitie submontana partis occidentalis [[Tian Shan]], haud longe a confinio [[Uzbecia]]e sita est. Urbs in via historica et hodierna iacet quae Taskentum, Turkestaniam, [[Taraz]] et Almatam coniungit. Territorium administrativum 116&nbsp;300 ha, sive 1163 km², complectitur.<ref name="development"/> Flumina praecipua sunt Badam et Koškarata cum ramo Karasu. In urbe novem canales, longitudine universa circiter 91 km, sunt, inter quos Badamensis, Šymkentensis, Yangiček, Tekesu et Koškarata. Fundus silvestris publicus et zona viridis 5332.7 ha patent.<ref name="development"/> === Clima === Clima Šymkent est continentale, aestate calida et longa, hieme autem pro Kazachstania satis miti. Plurimae praecipitationes in dimidio frigido anni et vere cadunt; aestas plerumque sicca est. Normae climaticae urbis a societate publica «Kazhydromet» secundum annos 1991—2020 computantur.<ref name="climate">{{Cite web |url=https://www.kazhydromet.kz/ru/klimat/shymkent |title=Proprietates climaticae urbis Šymkent |publisher=Societas publica «Kazhydromet» |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> == Administratio == Šymkent in quinque districtus administrativos dividitur: Abai, Al-Farabi, Enbekši, Karatau et Turan.<ref name="akimat">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent?lang=ru |title=Administratio urbis Šymkent |publisher=Porta communis interretialis institutorum publicorum Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Aestimatione emendata ineunte anno 2026 facta, incolae per districtus sic distributi erant:<ref name="ethnos2026">{{Cite web |url=https://stat.gov.kz/api/iblock/element/348012/file/ru/ |title=Numerus incolarum Reipublicae Kazachstaniae secundum singulas gentes ineunte anno 2026, folium «urbs Šymkent» |date=2026-03-27 |format=XLSX |publisher=Officium Nationale Statisticae Agenturae Consiliorum Strategicorum et Reformationum Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> {| class="wikitable sortable" ! Districtus ! Incolae ineunte anno 2026 |- | Abai | 259 325 |- | Al-Farabi | 262 566 |- | Enbekši | 206 679 |- | Karatau | 334 139 |- | Turan | 231 341 |} Potestati exsecutivae urbis praeest ''akim'', id est praefectus urbanus. Hoc munere fungitur Gabit Abdimazhitovič Syzdykbekov.<ref name="akimat"/> == Incolae == Ineunte anno 2026 urbs 1&nbsp;294&nbsp;050 incolas habebat; die 1 Iunii eiusdem anni numerus ad 1&nbsp;308&nbsp;120 creverat.<ref name="ethnos2026"/><ref name="population2026"/> Cum area urbis 1163 km² sit, densitas incolarum circiter 1125 homines pro km² erat. Mensibus Ianuario—Maio 2026 incrementum naturale 8287 hominum fuit: 10&nbsp;261 nati sunt et 1974 mortui. Migratio neta positiva fuit, 5783 hominibus, quorum 5687 migratione interna venerunt.<ref name="stat2026"/> === Gentes === Šymkent est urbs multarum gentium. Aestimatione emendata Officii Nationalis Statisticae ineunte anno 2026 facta, maximae gentes erant:<ref name="ethnos2026"/> {| class="wikitable sortable" ! Gens ! Numerus ! Pars, % |- | [[Kazachi]] | 929 724 | 71,85 |- | [[Uzbeci]] | 203 098 | 15,69 |- | [[Russi]] | 74 404 | 5,75 |- | [[Atropateni]] | 23 814 | 1,84 |- | [[Tatari]] | 11 346 | 0,88 |- | Aliae gentes | 51 664 | 3,99 |} Lingua publica est [[Lingua Kazachica|Kazachica]]. In institutis publicis et administratione locali lingua Russica ex Constitutione Kazachstaniae una cum Kazachica publice adhibetur. Magna pars incolarum etiam [[Lingua Uzbecica|Uzbecice]] in vita cotidiana loquitur. == Oeconomia == Šymkent est unum e maximis centris industrialibus et commercialibus Kazachstaniae. In oeconomia urbis partes conspicuas agunt industria fabricatrix, mercatura grossaria et minutaria, aedificatio, transportatio, mercium conditio, atque alia ministeria. Mensibus Ianuario—Martio 2026 [[productus regionalis grossus]] 1.352 billiones tengarum fuit; incrementum reale, comparatum cum eodem tempore anni 2025, 8.9 centesimas attigit. Ministeria 61.6 centesimas productus regionalis grossi, rerum fabricatio 30.1 centesimas constituerunt.<ref name="stat2026"/> Mensibus Ianuario—Iunio 2026 productio industrialis 817.46 milliardas tengarum fuit, undecim centesimis plus quam anno priore. Productio industriae fabricatricis 9.6 centesimis crevit. Opera aedificatoria 136.26 milliardas tengarum valuerunt, area habitationum novarum 558.6 milia m² fuit. Mercatura minutaria 628.47 milliardas tengarum attigit, collocationes in capitali fixo 308.38 milliardas tengarum.<ref name="stat2026"/> Inter industrias traditas numerantur petrolei expolitio, pharmaceutica, ciborum et potionum fabricatio, industria textilis et vestimentaria, machinatio, metallurgia, atque materiarum aedificatoriarum productio. In urbe operantur officina petrolei expoliendi Šymkentensis, officinae pharmaceuticae, et societates caementi, ciborum, vestimentorum aliarumque industriarum levium. Zona oeconomica specialis «Oñtüstik», zonae industriales, atque infrastructura transportatoria et logistica augentur. Die 1 Iulii 2026 in Šymkent 29&nbsp;410 personae iuridicae descriptae erant, quarum 24&nbsp;907 operabantur; longe plurimae societates activae ad parvas res mercatorias pertinebant.<ref name="stat2026"/> == Transportatio == Šymkent est magnum nodum transportatorium Kazachstaniae meridianae. Per urbem vel prope eam transeunt viae autocineticae internationales et interregionales Taskentum—Šymkent—Taraz—Almata et Taskentum—Šymkent—Turkestania—[[Samara]], necnon via ferrata quae Taskentum, Arys, Taraz et Almatam coniungit.<ref name="development"/> === Transportatio urbana === Itinera autoraedarum fundamentum commeatus publici constituunt. Post territorium urbanum anno 2014 amplificatum, rete viarum principalium et nexus transportatorii cum novis regionibus residentialibus aucti sunt. Viatores instrumentis electronicis et chartulis vecturae solvunt. === Viae ferratae === Statio ferriviaria Šymkent commeatui viatorum et mercium in linea Taskentum—Arys—Taraz—Almata servit. Ad occidentem urbis magna statio nodalis Arys I sita est, quae itinera ad Turkestaniam, [[Kyzylorda]] et regiones septentrionales Kazachstaniae coniungit. === Transportatio aëria === Aëroportus internationalis Šymkentensis volatus domesticos et internationales recipit atque sedes praecipua societatis aëriae SCAT Airlines est. Novum terminale viatorum die 25 Decembris 2024 apertum est. Area eius 40&nbsp;000 m² est; facultas aëroportus aestimata, terminali in usum dato, ab 800&nbsp;000 ad sex milliones viatorum per annum crevit.<ref name="airporthub">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/transport/press/news/details/1055087?lang=ru |title=Aëroportus Astanae, Almatae, Šymkent et Aktobe centra multimodalia ordinis mundani fient |publisher=Ministerium Transportatorium Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Anno 2025 volatus internationales directi e Šymkent ad nonnullas urbes Europae, Asiae Orientalis et Orientis Medii aperti sunt. Consilium progressionis aëroportus novam viam ad devolutionem et ascensionem aëroplanorum 3.5 km longam atque nodum multimodalem transportatorium logisticum aedificandum complectitur.<ref name="airroutes">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/transport/press/news/details/1004307?lang=ru |title=Novum centrum aërium: volatus directi e Šymkent in Europam et Asiam aperti sunt |publisher=Ministerium Transportatorium Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref><ref name="airporthub"/> == Educatio et scientia == Šymkent est magnum centrum educationis in Kazachstania meridiana. In urbe sunt instituta educationis praescholaris, secundariae generalis, technicae et professionalis, superioris atque postgraduatae. Statistica publica regionalis separatim numeros universitatum, studentium, magistrandorum, doctorandorum, magistrorum, atque institutorum investigationi et evolutioni incumbentium edit.<ref name="educationstats">{{Cite web |url=https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/dynamic-tables/1473/ |title=Series dynamicae: educatio, scientia et innovatio urbis Šymkent |publisher=Officium Nationale Statisticae Agenturae Consiliorum Strategicorum et Reformationum Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Inter maxima instituta educationis superioris sunt: * Universitas Investigatoria Kazachstaniae Meridianae M. O. Auezov, universitas multarum disciplinarum cui status investigatorius tributus est;<ref name="auezov">{{Cite web |url=https://auezov.edu.kz/rus/ |title=Universitas Investigatoria Kazachstaniae Meridianae Muchtar Auezov |publisher=Universitas M. O. Auezov |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> * Academia Medica Kazachstaniae Meridianae, quae peritos medicinae et pharmaceuticae instituit;<ref name="skma">{{Cite web |url=https://skma.edu.kz/ |title=Academia Medica Kazachstaniae Meridianae |publisher=Academia Medica Kazachstaniae Meridianae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> * Universitas Paedagogica Kazachstaniae Meridianae Özbekäli Žänibekov, quae praecipue magistros futuros educat.<ref name="zhanibekov">{{Cite web |url=https://www.zhanibekov.edu.kz/ |title=Universitas Paedagogica Kazachstaniae Meridianae Özbekäli Žänibekov |publisher=Zhanibekov University |lang=kk |access-date=2026-07-29}}</ref> Praeterea Universitas Šymkentensis, Universitas «Miras», Universitas Innovatoria Asiae Mediae et alia instituta superiora operantur. Anno 2026 consilium Universitatis Culturae et Artium separatae, ex facultate propria Universitatis M. O. Auezov constituendae, adhuc parabatur.<ref name="cultureuni">{{Cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/mam/press/news/details/1200906?lang=ru |title=Universitas Culturae et Artium et novum Theatrum Operae et Saltationis: duo magna incepta Šymkent perficiuntur |publisher=Ministerium Culturae et Informationis Reipublicae Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> == Valetudo publica == Šymkent magni centri medici munere pro meridie Kazachstaniae fungitur. In urbe operantur nosocomia et policlinica multarum disciplinarum, instituta perinatalia, diagnostica, cardiologica, oncologica atque infectiologica, stationes medicinae subitariae, clinicae privatae et laboratoria medica. Educatio medica et specialitas pharmaceutica urbis cum Academia Medica Kazachstaniae Meridianae et societatibus industriae pharmaceuticae coniunguntur. == Cultura == In urbe operantur greges theatrales Kazachici, Russici et Uzbecici, musaea, bibliothecae, instituta concentuum, spatia exhibitionum, circus et collegia creatoria. Inter theatra praecipua sunt Theatrum Academicum Dramaticum Kazachicum Žumat Šanin, Theatrum Dramaticum Russicum, Theatrum Operae et Saltationis, Theatrum Dramaticum Uzbecicum, atque Theatrum Urbanum Marionettarum et Spectatorum Iuvenum. Rete musaeorum collectiones historicas regionales et artium, musaeum victimarum persecutionum politicarum, musaeum consuetudinum et rituum, atque expositiones complexus historico-culturalis «Šymqala» complectitur. Anno 2020 Šymkent programma inter civitates «Capita culturalia Foederis» participavit velut caput culturale Civitatum Independentium Foederis. Eodem anno bis millesimus ducentesimus urbis natalis celebratus est, qui in calendario dierum memorabilium [[UNESCO]] inscriptus erat.<ref name="cisculture">{{Cite web |url=https://www.mfgs-sng.org/news/shymkent-otkryl-programmu--kul-turnaja-stolitsa-sng--0-0-/ |title=Šymkent programma «Caput culturale CIF — 2020» aperuit |date=2020-06-20 |publisher=Fundus inter civitates cooperationis humanitariae civitatum CIF |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> == Loca memorabilia et peregrinatio == Praecipuum monumentum historicum urbis est complexus «Šymqala», in territorio oppidi antiqui et prioris arcis Kokandensis constitutus. Is areas archaeologicas, munitiones restitutas, spatia musealia et suggesta prospectus coniungit.<ref name="archaeology"/> Inter loca memorabilia et spatia publica nota sunt forum Ordabasy, monumentum «Žer-Ana», Hortus Libertatis, monumentum Baidibek-bi, hortus Abai, arboretum Asanbai Askarov, Hortus zoologicus Šymkentensis, ambulacrum Arbat, fontes et ambulacrum iuxta Koškarata, meschitae, templa Orthodoxa et aedificia historica servata. Šymkent initium itinerum ad Sairam, Parcus nationalis Sairam-Ugam, Reservatum naturale Aksu-Žabagly, Turkestaniam, Otrar atque alia loca naturalia et historico-culturalia Kazachstaniae meridianae praebet. == Architectura et ordinatio urbana == Forma urbis centrum historicum circa arcem et veteres vicos mercatorios, regiones residentiales aetatis Sovieticae, atque novas regiones aedificiorum multorum tabulatorum coniungit. Post fines administrativos anno 2014 amplificatos magna pars aedificationis residentialis et infrastructuralis ad partes septentrionales, occidentales et boreo-occidentales urbis translata est. Regiones residentiales et negotiales Turan, Shymkent City, Bozaryk, Tassai aliaeque augentur. Mensibus Ianuario—Iunio 2026 in urbe 558.6 milia m² habitationum in usum data sunt, quarum 445 milia m² in domibus plurium habitationum erant.<ref name="stat2026"/> Progressionem urbanam comitantur novae viae, retia technica, scholae, instituta medica atque aedificia culturalia. == Ludi == In Šymkent vigent pediludium, pugilatus, luctatio, halterophilia, gymnastica, tennis, natatio et birotatio. Praecipuus grex pedilusorius virorum est «Ordabasy», qui anno 2023 primum patrocinium Kazachstaniae vicit.<ref name="ordabasy2023">{{Cite web |url=https://orda.kz/ordabasy-vpervye-stal-chempionom-kazahstana-378076/ |title=«Ordabasy» primum patrocinium pedilusorium Kazachstaniae vicit |date=2023-10-23 |publisher=Orda.kz |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Grex mulierum «BIIK-Šymkent» saepe patrocinium civitatis vicit et certaminibus Europaeis inter greges interfuit.<ref name="biik2023">{{Cite web |url=https://kff.kz/ru/news/25518 |title=«BIIK-Šymkent» — campio Kazachstaniae anni 2023 inter greges mulierum |publisher=Foederatio Pedilusoria Kazachstaniae |lang=ru |access-date=2026-07-29}}</ref> Inter praecipua aedificia ludicra sunt Stadium Centrale Chadžimukan Munaitpasov, complexus athleticae levis, palatia ludorum, centra tennis et piscinae natatoriae. == Oecologia et viridatio == Consilia oecologica urbis ad emissiones industriales et vehiculares minuendas, infrastructuram communalem renovandam, aquas sordidas purgandas, residuos domesticos solidos administrandos atque zonas virides servandas spectant. Programmata progressionis urbanae gasificationem, commeatum publicum renovandum, alveos fluminum et canalium reficiendos, viridationem et cingulum viride amplificandum proponunt.<ref name="development"/> Magni momenti naturalis et recreationis sunt systema fontium Koškarata et Karasu, vallis Badam, arboretum et zona viridis, cuius area universa plus quam 5.3 milia ha est.<ref name="development"/> == Urbes geminatae == Šymkent vincula fraternitatis et cooperationis cum his urbibus habet: * [[Mogilev]] ([[Belorussia]]); * [[Stevenage]] ([[Britanniarum Regnum]]) — ab anno 1990; * [[Acharnes]] ([[Graecia]]); * [[Smyrna]] ([[Turcia]]) — ab anno 2004; * [[Pattaya]] ([[Thailandia]]) — ab anno 2004; * [[Grosseto]] ([[Italia]]); * [[Baiyin]] ([[Res publica popularis Sinarum|Sinae]]) — a die 16 Augusti 1994; * [[Xi’an]] ([[Res publica popularis Sinarum|Sinae]]) — a mense Maio 2023; * [[Khujand]] ([[Tadzikistania]]) — ab anno 2003; * [[Eskişehir]] ([[Turcia]]); * [[Balıkesir]] ([[Turcia]]) — ab anno 1995; * [[Genua]] ([[Italia]]) — a mense Iunio 2023; * [[Adana]] ([[Turcia]]) — a mense Decembri 2021; * [[Vanadzor]] ([[Armenia]]) — a mense Aprili 2024; * [[Osh]] ([[Chirgisia]]) — a mense Octobri 2023; * [[Philippopolis]] ([[Bulgaria]]) — a die 9 Iunii 2025; * [[Faisalabad]] ([[Pakistania]]) — a die 10 Februarii 2026. == Vide etiam == * [[Index urbium Kazachstaniae]] * [[Urbes rei publicae momenti Kazachstaniae]] * [[Historia Kazachstaniae]] == Notae == <references/> == Bibliographia == * Barthold, V. V. ''Opera. Volumen III: Studia geographiae historicae.'' Moscuae: Nauka, 1965. * Baipakov, K. M. ''Urbes mediaevales Kazachstaniae in Via Serica.'' Almatae. * ''Corpus monumentorum historiae et culturae Kazachstaniae: regio Kazachstaniae Meridianae.'' Almatae. * ''Materiae investigationum archaeologicarum oppidi antiqui Šymkent.'' Šymkent. == Nexus externi == {{Fontes geographici}} {{CommuniaCat|Shymkent|Šymkent}} * [https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent Situs publicus administrationis urbis Šymkent] {{Ling|Kazachice|Russice}} * [https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/ Statistica publica urbis Šymkent] {{Ling|Russice}} * [https://visit-shymkent.com/ Porta publica peregrinationis Visit Shymkent] * [https://shymkent.invest.gov.kz/ru/ Porta collocationum pecuniarum urbis Šymkent] {{Ling|Russice}} {{Urbes Asiae maximae}} {{Myrias|Geographia}} [[Categoria:Šymkent|!]] [[Categoria:Urbes Kazachstaniae]] [[Categoria:Urbes milies milium incolarum]] [[Categoria:Via Serica]] fokwkyy5ddp1sweyawj5bgz1nsthvys Categoria:Šymkent 14 327145 3975655 2026-07-30T05:18:46Z Vyacheslav Nasretdinov 57608 Created blank page 3975655 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 Categoria:Via Serica 14 327146 3975656 2026-07-30T05:19:15Z Vyacheslav Nasretdinov 57608 Created blank page 3975656 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 Serial Experiments Lain 0 327147 3975658 2026-07-30T05:37:12Z Lingua Aeterna 212754 Creavi articulum 3975658 wikitext text/x-wiki [[File:Serial Experiments Lain unofficial logo.svg|thumb|right|Logotypus privatus pro Serial Experiments Lain]] {{res|Serial Experiments Lain}} ('Serialis Experimenta Lain') est programma anime Iaponica. Yasuyuki Ueda et Chiaki J. Konaka creativit idum, atque e [[TV Tokyo]] distribuitur et transmittitur ab Iulio ad Septembrem, pro episodia XIII. Id de est puella adulescens Iaponica Lain Iwakura nominata et "The Wired", qui est similis [[Interrete|Interreti]]. ''Serial Experiments Lain'' habet themata phantastica, et explorat veritatem et identitatem et communicationem et theorias coniuratas. ''Serial Experiments Lain'' laudatur summe pro thematibus et arte et relevans interreti. == Argumentum == Lain Iwakura est puella solitaria Iaponica, qui habuit in [[Setagaya Districta|Setagaya Districta]], Tokyo. Epistulam electronicam acceptit a condiscipula Chisa Yomoda, qui se interfecit nuper. Lain utitur non technologiam, sed aperit electronicam epsistulam. Post hoc, Lain in The Wired immersus est. Interdum viri insoliti qui nominatur "Men in black" sequitur Lainam. Viri sciunt multam de Lain, et eam interrogat. Fines Wired et fines mundi evanescit, et Lain submergitur in The Wired. In fine, Lain restituit mundum, delet memorias totis eius. Mundus normalis est iam, sed Lain oblitus est in aeternum. Quamquam ire poset usquam, et habet solacium quia beatorum omnium. == Receptio == ''Serial Experiments Lain'' describitur saepe est ut 'insolitus' et 'maestus', atque amatur pro commentario eo de [[Interrete|Interreto]]. Etiam relatio eius ad identitatem et philosophiam et vitam. == Cultura et communitas == ''Serial Experiments Lain '' habet fautores devotos, quamquam parvus aliquantum quantitas fautoris sunt. Fautores Laini in Interreto sunt praecipue, per situs qualis [[Reddit]] et [[4chan]] et [[Lainchan]]. == Nexus externi == [https://www.nbcuni.co.jp/rondorobe/anime/lain/ Situs officialis praesens Iaponicus] [https://web.archive.org/web/20160124020349/http://www.geneon-ent.co.jp/rondorobe/anime/lain/ Situs officialis vetus Iaponicus, in Web Archive] [https://www.imdb.com/title/tt0500092/ IMDB pagina] [https://mebious.neocities.org/ Mebious, situs fautor] [https://www.lainchan.org/ Lainchan] 1h80stcqrytr8pcm2nm5w46g7a1aff6 3975671 3975658 2026-07-30T11:02:14Z Grufo 64423 {{Latinitas|-4}} etc. 3975671 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-4}} [[File:Serial Experiments Lain unofficial logo.svg|thumb|right|Logotypus privatus pro Serial Experiments Lain]] {{res|Serial Experiments Lain}} ([[Iaponice]] {{scriptura|lingua=ja|シリアルエクスペリメンツレイン}} ''Shiriaru ekusuperimentsu Rein'') est [[anime]] [[Iaponia|Iaponicum]]. {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Yasuyuki Ueda||en|qid=Q5976785}} et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Chiaki J. Konaka||en|qid=Q2712289}} creaverunt, atque [[TV Tokyo]] a mense Iulio ad Septembrem divulgat, {{Latinitas dolet|pro episodia XIII}}. Series puellam adulescentem Iaponicam Lain Iwakura narrat, quae nominata et “The Wired”, {{Latinitas dolet|qui est similis [[Interrete|Interreti]]}}. ''Serial Experiments Lain'' habet themata phantastica, et explorat veritatem et identitatem et communicationem et theorias coniuratas. ''Serial Experiments Lain'' laudatur summe pro thematibus et arte et relevans interreti. == Argumentum == Lain Iwakura est puella solitaria Iaponica, qui habuit in [[Setagaya Districta|Setagaya Districta]], Tokyo. Epistulam electronicam acceptit a condiscipula Chisa Yomoda, qui se interfecit nuper. Lain utitur non technologiam, sed aperit electronicam epsistulam. Post hoc, Lain in The Wired immersus est. Interdum viri insoliti qui nominatur "Men in black" sequitur Lainam. Viri sciunt multam de Lain, et eam interrogat. Fines Wired et fines mundi evanescit, et Lain submergitur in The Wired. In fine, Lain restituit mundum, delet memorias totis eius. Mundus normalis est iam, sed Lain oblitus est in aeternum. Quamquam ire poset usquam, et habet solacium quia beatorum omnium. == Receptio == ''Serial Experiments Lain'' describitur saepe est ut 'insolitus' et 'maestus', atque amatur pro commentario eo de [[Interrete|Interreto]]. Etiam relatio eius ad identitatem et philosophiam et vitam. == Cultura et communitas == ''Serial Experiments Lain '' habet fautores devotos, quamquam parvus aliquantum quantitas fautoris sunt. Fautores Laini in Interreto sunt praecipue, per situs qualis [[Reddit]] et [[4chan]] et [[Lainchan]]. == Nexus externi == * {{Titulus in Indice Interretiali Pellicularum|0500092|Serial Experiments Lain}} * [https://www.nbcuni.co.jp/rondorobe/anime/lain/ Situs officialis praesens Iaponicus] * [https://web.archive.org/web/20160124020349/http://www.geneon-ent.co.jp/rondorobe/anime/lain/ Situs officialis vetus Iaponicus, in Web Archive] * [https://mebious.neocities.org/ Mebious, situs fautor] * [https://www.lainchan.org/ Lainchan] b5kupkvusx4k1nko24c8tnv6e43w896 3975672 3975671 2026-07-30T11:03:30Z Grufo 64423 3975672 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-4}} [[File:Serial Experiments Lain unofficial logo.svg|thumb|right|Logotypus privatus pro Serial Experiments Lain]] {{res|Serial Experiments Lain}} ([[Iaponice]] {{scriptura|lingua=ja|シリアルエクスペリメンツレイン}} ''Shiriaru ekusuperimentsu Rein'') est [[anime]] [[Iaponia|Iaponicum]]. {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Yasuyuki Ueda||en|qid=Q5976785}} et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Chiaki J. Konaka||en|qid=Q2712289}} creaverunt, atque [[TV Tokyo]] a mense Iulio ad Septembrem divulgat, {{Latinitas dolet|pro episodia XIII}}. Series puellam adulescentem Iaponicam Lain Iwakura et “The Wired” narrat, quod est simile [[Interrete|Interreti]]. ''Serial Experiments Lain'' habet themata phantastica, et explorat veritatem et identitatem et communicationem et theorias coniuratas. ''Serial Experiments Lain'' laudatur summe pro thematibus et arte et relevans interreti. == Argumentum == Lain Iwakura est puella solitaria Iaponica, qui habuit in [[Setagaya Districta|Setagaya Districta]], Tokyo. Epistulam electronicam acceptit a condiscipula Chisa Yomoda, qui se interfecit nuper. Lain utitur non technologiam, sed aperit electronicam epsistulam. Post hoc, Lain in The Wired immersus est. Interdum viri insoliti qui nominatur "Men in black" sequitur Lainam. Viri sciunt multam de Lain, et eam interrogat. Fines Wired et fines mundi evanescit, et Lain submergitur in The Wired. In fine, Lain restituit mundum, delet memorias totis eius. Mundus normalis est iam, sed Lain oblitus est in aeternum. Quamquam ire poset usquam, et habet solacium quia beatorum omnium. == Receptio == ''Serial Experiments Lain'' describitur saepe est ut 'insolitus' et 'maestus', atque amatur pro commentario eo de [[Interrete|Interreto]]. Etiam relatio eius ad identitatem et philosophiam et vitam. == Cultura et communitas == ''Serial Experiments Lain '' habet fautores devotos, quamquam parvus aliquantum quantitas fautoris sunt. Fautores Laini in Interreto sunt praecipue, per situs qualis [[Reddit]] et [[4chan]] et [[Lainchan]]. == Nexus externi == * {{Titulus in Indice Interretiali Pellicularum|0500092|Serial Experiments Lain}} * [https://www.nbcuni.co.jp/rondorobe/anime/lain/ Situs officialis praesens Iaponicus] * [https://web.archive.org/web/20160124020349/http://www.geneon-ent.co.jp/rondorobe/anime/lain/ Situs officialis vetus Iaponicus, in Web Archive] * [https://mebious.neocities.org/ Mebious, situs fautor] * [https://www.lainchan.org/ Lainchan] cxtb72cvqm8na53mos39i46nt2swoqf 3975673 3975672 2026-07-30T11:04:26Z Grufo 64423 3975673 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-4}} [[File:Serial Experiments Lain unofficial logo.svg|thumb|right|Logotypus privatus pro Serial Experiments Lain]] {{res|Serial Experiments Lain}} ([[Iaponice]] {{scriptura|lingua=ja|シリアルエクスペリメンツレイン}} ''Shiriaru ekusuperimentsu Rein'') est [[anime]] [[Iaponia|Iaponicum]]. {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Yasuyuki Ueda||en|qid=Q5976785}} et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Chiaki J. Konaka||en|qid=Q2712289}} creaverunt, atque [[TV Tokyo]] a mense Iulio ad Septembrem divulgat, {{Latinitas dolet|pro episodia XIII}}. Series puellam adulescentem Iaponicam Lain Iwakura et “The Wired” narrat, quod est [[Interrete|Interreti]] simile. ''Serial Experiments Lain'' habet themata phantastica, et explorat veritatem et identitatem et communicationem et theorias coniuratas. ''Serial Experiments Lain'' laudatur summe pro thematibus et arte et relevans interreti. == Argumentum == Lain Iwakura est puella solitaria Iaponica, qui habuit in [[Setagaya Districta|Setagaya Districta]], Tokyo. Epistulam electronicam acceptit a condiscipula Chisa Yomoda, qui se interfecit nuper. Lain utitur non technologiam, sed aperit electronicam epsistulam. Post hoc, Lain in The Wired immersus est. Interdum viri insoliti qui nominatur "Men in black" sequitur Lainam. Viri sciunt multam de Lain, et eam interrogat. Fines Wired et fines mundi evanescit, et Lain submergitur in The Wired. In fine, Lain restituit mundum, delet memorias totis eius. Mundus normalis est iam, sed Lain oblitus est in aeternum. Quamquam ire poset usquam, et habet solacium quia beatorum omnium. == Receptio == ''Serial Experiments Lain'' describitur saepe est ut 'insolitus' et 'maestus', atque amatur pro commentario eo de [[Interrete|Interreto]]. Etiam relatio eius ad identitatem et philosophiam et vitam. == Cultura et communitas == ''Serial Experiments Lain '' habet fautores devotos, quamquam parvus aliquantum quantitas fautoris sunt. Fautores Laini in Interreto sunt praecipue, per situs qualis [[Reddit]] et [[4chan]] et [[Lainchan]]. == Nexus externi == * {{Titulus in Indice Interretiali Pellicularum|0500092|Serial Experiments Lain}} * [https://www.nbcuni.co.jp/rondorobe/anime/lain/ Situs officialis praesens Iaponicus] * [https://web.archive.org/web/20160124020349/http://www.geneon-ent.co.jp/rondorobe/anime/lain/ Situs officialis vetus Iaponicus, in Web Archive] * [https://mebious.neocities.org/ Mebious, situs fautor] * [https://www.lainchan.org/ Lainchan] sj1f0mi0lz37yq5igm3y4xocxqjjhmp 3975674 3975673 2026-07-30T11:05:38Z Grufo 64423 3975674 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-4}} [[File:Serial Experiments Lain unofficial logo.svg|thumb|right|Logotypus privatus pro Serial Experiments Lain]] {{res|Serial Experiments Lain}} ([[Iaponice]] {{scriptura|lingua=ja|シリアルエクスペリメンツレイン}} ''Shiriaru ekusuperimentsu Rein'') est [[anime]] [[Iaponia|Iaponicum]]. {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Yasuyuki Ueda||en|qid=Q5976785}} et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Chiaki J. Konaka||en|qid=Q2712289}} creaverunt, atque [[TV Tokyo]] a mense Iulio ad Septembrem divulgavit, {{Latinitas dolet|pro episodia XIII}}. Series puellam adulescentem Iaponicam Lain Iwakura et “The Wired” narrat, quod est [[Interrete|Interreti]] simile. ''Serial Experiments Lain'' habet themata phantastica, et explorat veritatem et identitatem et communicationem et theorias coniuratas. ''Serial Experiments Lain'' laudatur summe pro thematibus et arte et relevans interreti. == Argumentum == Lain Iwakura est puella solitaria Iaponica, qui habuit in [[Setagaya Districta|Setagaya Districta]], Tokyo. Epistulam electronicam acceptit a condiscipula Chisa Yomoda, qui se interfecit nuper. Lain utitur non technologiam, sed aperit electronicam epsistulam. Post hoc, Lain in The Wired immersus est. Interdum viri insoliti qui nominatur "Men in black" sequitur Lainam. Viri sciunt multam de Lain, et eam interrogat. Fines Wired et fines mundi evanescit, et Lain submergitur in The Wired. In fine, Lain restituit mundum, delet memorias totis eius. Mundus normalis est iam, sed Lain oblitus est in aeternum. Quamquam ire poset usquam, et habet solacium quia beatorum omnium. == Receptio == ''Serial Experiments Lain'' describitur saepe est ut 'insolitus' et 'maestus', atque amatur pro commentario eo de [[Interrete|Interreto]]. Etiam relatio eius ad identitatem et philosophiam et vitam. == Cultura et communitas == ''Serial Experiments Lain '' habet fautores devotos, quamquam parvus aliquantum quantitas fautoris sunt. Fautores Laini in Interreto sunt praecipue, per situs qualis [[Reddit]] et [[4chan]] et [[Lainchan]]. == Nexus externi == * {{Titulus in Indice Interretiali Pellicularum|0500092|Serial Experiments Lain}} * [https://www.nbcuni.co.jp/rondorobe/anime/lain/ Situs officialis praesens Iaponicus] * [https://web.archive.org/web/20160124020349/http://www.geneon-ent.co.jp/rondorobe/anime/lain/ Situs officialis vetus Iaponicus, in Web Archive] * [https://mebious.neocities.org/ Mebious, situs fautor] * [https://www.lainchan.org/ Lainchan] hgki7r43c5rqkyk2lyi79jnx64c9nnn Formula:Intra versum 10 327148 3975666 2026-07-30T10:50:23Z Grufo 64423 Prima adumbratio 3975666 wikitext text/x-wiki <includeonly><span{{safesubst:<noinclude />spsi|{{{ancora|}}}}}{{safesubst:<noinclude />#if:{{{ancora|}}}|id="{{safesubst:<noinclude />anchorencode:{{{ancora}}}}}"}}{{safesubst:<noinclude />spsi|{{{class|}}}}}{{safesubst:<noinclude />#if:{{{class|}}}|class="{{{class}}}"}}{{safesubst:<noinclude />spsi|{{{nota|}}}}}{{safesubst:<noinclude />#if:{{{nota|}}}|title="{{safesubst:<noinclude />Textus planus|{{{nota}}}}}"}}{{safesubst:<noinclude />spsi|{{{lingua|}}}}}{{safesubst:<noinclude />#if:{{{lingua|}}}|lang="{{{lingua}}}"}}{{safesubst:<noinclude />spsi|{{{style|}}}}}{{safesubst:<noinclude />#if:{{{style|}}}|style="{{safesubst:<noinclude />Textus planus|{{{style}}}}}"}}>{{{1}}}</span></includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> 4job35kqi2yjihwmfovttmwzs0nr0qd 3975684 3975666 2026-07-30T11:45:35Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Formula:Fragmentum in versu]] ad [[Formula:Intra versum]] sine redirectione: Nomen brevius clariusque 3975666 wikitext text/x-wiki <includeonly><span{{safesubst:<noinclude />spsi|{{{ancora|}}}}}{{safesubst:<noinclude />#if:{{{ancora|}}}|id="{{safesubst:<noinclude />anchorencode:{{{ancora}}}}}"}}{{safesubst:<noinclude />spsi|{{{class|}}}}}{{safesubst:<noinclude />#if:{{{class|}}}|class="{{{class}}}"}}{{safesubst:<noinclude />spsi|{{{nota|}}}}}{{safesubst:<noinclude />#if:{{{nota|}}}|title="{{safesubst:<noinclude />Textus planus|{{{nota}}}}}"}}{{safesubst:<noinclude />spsi|{{{lingua|}}}}}{{safesubst:<noinclude />#if:{{{lingua|}}}|lang="{{{lingua}}}"}}{{safesubst:<noinclude />spsi|{{{style|}}}}}{{safesubst:<noinclude />#if:{{{style|}}}|style="{{safesubst:<noinclude />Textus planus|{{{style}}}}}"}}>{{{1}}}</span></includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> 4job35kqi2yjihwmfovttmwzs0nr0qd Formula:Fragm 10 327149 3975667 2026-07-30T10:51:10Z Grufo 64423 Redirectionem ad formulam {{[[Formula:Fragmentum in versu|Fragmentum in versu]]}} creavi 3975667 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Fragmentum in versu]] 1hsfjbv7o670p5whjix4nsum28umla6 3975687 3975667 2026-07-30T11:46:21Z Grufo 64423 Redirectionem correxi 3975687 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Intra versum]] j0jd302zpagaao72etyhx5zisk0cedo Formula:Span 10 327150 3975668 2026-07-30T10:51:20Z Grufo 64423 Redirectionem ad formulam {{[[Formula:Fragmentum in versu|Fragmentum in versu]]}} creavi 3975668 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Fragmentum in versu]] 1hsfjbv7o670p5whjix4nsum28umla6 3975688 3975668 2026-07-30T11:46:32Z Grufo 64423 Redirectionem correxi 3975688 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Intra versum]] j0jd302zpagaao72etyhx5zisk0cedo Formula:Scriptura 10 327151 3975669 2026-07-30T10:53:46Z Grufo 64423 Redirectionem ad formulam {{[[Formula:Fragmentum in versu|Fragmentum in versu]]}} creavi 3975669 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Fragmentum in versu]] 1hsfjbv7o670p5whjix4nsum28umla6 3975686 3975669 2026-07-30T11:46:05Z Grufo 64423 Redirectionem correxi 3975686 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Intra versum]] j0jd302zpagaao72etyhx5zisk0cedo Formula:Intra versum/doc 10 327152 3975670 2026-07-30T10:54:08Z Grufo 64423 Prima adumbratio 3975670 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula in locum notae HTML substituta|span}} {{Formula substituibilis|...}} {{Compendia formulae|fragm|span|scriptura}} Utere hac formula ut fragmentum versūs e ceteris verbis sapares (per notam HTML <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><span>...</span></syntaxhighlight>—de hac vide [[#De nota HTML|infra]]). == De usu == * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>Non {{fragm|Lavinia|style=color: red;}}, sed {{fragm|Carola|style=color: green;}} haec verba dixit.</syntaxhighlight> *: ↳ Non {{fragm|Lavinia|style=color: red;}}, sed {{fragm|Carola|style=color: green;}} haec verba dixit. == De argumentis == <templatedata>{ "description": "Utere hac formula ut fragmentum versūs e ceteris verbis sapares.", "params": { "1": { "label": "Verba", "description": "Fragmentum", "example": "Lorem ipsum", "type": "content", "required": false }, "nota": { "label": "Nota", "description": "Attributio HTML ‘title’", "example": "Lorem ipsum", "type": "string", "required": false }, "ancora": { "label": "Ancora", "description": "Attributio HTML ‘id’", "example": "lorem-ipsum", "type": "string", "required": false }, "class": { "label": "Classis HTML", "description": "Attributio HTML ‘class’", "example": "emph", "type": "string", "required": false }, "style": { "label": "CSS", "description": "Attributio HTML ‘style’", "example": "font-style: inherit; font-weight: bold;", "type": "string", "required": false }, "lingua": { "label": "Tessera linguae", "description": "Attributio HTML ‘lang’", "example": "en-GB", "type": "string", "required": false } } }</templatedata> == De nota HTML == Consortium [[WHATWG]] sic notam HTML <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><span>...</span></syntaxhighlight> definivit (Anglice): {{Citatio | 1 = The <code>[https://html.spec.whatwg.org/multipage/text-level-semantics.html#the-span-element span]</code> element doesn't mean anything on its own, but can be useful when used together with the global attributes, e.g. class, lang, or dir. It represents its children. In this example, a code fragment is marked up using <code>[https://html.spec.whatwg.org/multipage/text-level-semantics.html#the-span-element span]</code> elements and <code>[https://html.spec.whatwg.org/multipage/dom.html#classes class]</code> attributes so that its keywords and identifiers can be color-coded from CSS: <syntaxhighlight lang="html"><pre><code class="lang-c"><span class="keyword">for</span> (<span class="ident">j</span> = 0; <span class="ident">j</span> &lt; 256; <span class="ident">j</span>++) { <span class="ident">i_t3</span> = (<span class="ident">i_t3</span> & 0x1ffff) | (<span class="ident">j</span> &lt;&lt; 17); <span class="ident">i_t6</span> = (((((((<span class="ident">i_t3</span> >> 3) ^ <span class="ident">i_t3</span>) >> 1) ^ <span class="ident">i_t3</span>) >> 8) ^ <span class="ident">i_t3</span>) >> 5) & 0xff; <span class="keyword">if</span> (<span class="ident">i_t6</span> == <span class="ident">i_t1</span>) <span class="keyword">break</span>; }</code></pre></syntaxhighlight> | 2 = HTML Standard, § [https://html.spec.whatwg.org/multipage/text-level-semantics.html#the-span-element The <code>span</code> element] }} == Synonyma == * {{Fn|Fragm}} * {{Fn|Span}} – nomen interviciale * {{Fn|Scriptura}} – semper attributione HTML {{para|lang|''TESSERA LINGUAE''}} expressa == Ulteriora si cupis == * [[Auxilium:HTML in vicitextu]] * [[:Categoria:Formulae typographicae]] * {{Fn|Magni momenti}} * {{Fn|Idioma}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> dd7dj2z37ir0pd8izo0c2pe3m03b9pw 3975685 3975670 2026-07-30T11:45:35Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Formula:Fragmentum in versu/doc]] ad [[Formula:Intra versum/doc]] sine redirectione: Nomen brevius clariusque 3975670 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula in locum notae HTML substituta|span}} {{Formula substituibilis|...}} {{Compendia formulae|fragm|span|scriptura}} Utere hac formula ut fragmentum versūs e ceteris verbis sapares (per notam HTML <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><span>...</span></syntaxhighlight>—de hac vide [[#De nota HTML|infra]]). == De usu == * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>Non {{fragm|Lavinia|style=color: red;}}, sed {{fragm|Carola|style=color: green;}} haec verba dixit.</syntaxhighlight> *: ↳ Non {{fragm|Lavinia|style=color: red;}}, sed {{fragm|Carola|style=color: green;}} haec verba dixit. == De argumentis == <templatedata>{ "description": "Utere hac formula ut fragmentum versūs e ceteris verbis sapares.", "params": { "1": { "label": "Verba", "description": "Fragmentum", "example": "Lorem ipsum", "type": "content", "required": false }, "nota": { "label": "Nota", "description": "Attributio HTML ‘title’", "example": "Lorem ipsum", "type": "string", "required": false }, "ancora": { "label": "Ancora", "description": "Attributio HTML ‘id’", "example": "lorem-ipsum", "type": "string", "required": false }, "class": { "label": "Classis HTML", "description": "Attributio HTML ‘class’", "example": "emph", "type": "string", "required": false }, "style": { "label": "CSS", "description": "Attributio HTML ‘style’", "example": "font-style: inherit; font-weight: bold;", "type": "string", "required": false }, "lingua": { "label": "Tessera linguae", "description": "Attributio HTML ‘lang’", "example": "en-GB", "type": "string", "required": false } } }</templatedata> == De nota HTML == Consortium [[WHATWG]] sic notam HTML <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><span>...</span></syntaxhighlight> definivit (Anglice): {{Citatio | 1 = The <code>[https://html.spec.whatwg.org/multipage/text-level-semantics.html#the-span-element span]</code> element doesn't mean anything on its own, but can be useful when used together with the global attributes, e.g. class, lang, or dir. It represents its children. In this example, a code fragment is marked up using <code>[https://html.spec.whatwg.org/multipage/text-level-semantics.html#the-span-element span]</code> elements and <code>[https://html.spec.whatwg.org/multipage/dom.html#classes class]</code> attributes so that its keywords and identifiers can be color-coded from CSS: <syntaxhighlight lang="html"><pre><code class="lang-c"><span class="keyword">for</span> (<span class="ident">j</span> = 0; <span class="ident">j</span> &lt; 256; <span class="ident">j</span>++) { <span class="ident">i_t3</span> = (<span class="ident">i_t3</span> & 0x1ffff) | (<span class="ident">j</span> &lt;&lt; 17); <span class="ident">i_t6</span> = (((((((<span class="ident">i_t3</span> >> 3) ^ <span class="ident">i_t3</span>) >> 1) ^ <span class="ident">i_t3</span>) >> 8) ^ <span class="ident">i_t3</span>) >> 5) & 0xff; <span class="keyword">if</span> (<span class="ident">i_t6</span> == <span class="ident">i_t1</span>) <span class="keyword">break</span>; }</code></pre></syntaxhighlight> | 2 = HTML Standard, § [https://html.spec.whatwg.org/multipage/text-level-semantics.html#the-span-element The <code>span</code> element] }} == Synonyma == * {{Fn|Fragm}} * {{Fn|Span}} – nomen interviciale * {{Fn|Scriptura}} – semper attributione HTML {{para|lang|''TESSERA LINGUAE''}} expressa == Ulteriora si cupis == * [[Auxilium:HTML in vicitextu]] * [[:Categoria:Formulae typographicae]] * {{Fn|Magni momenti}} * {{Fn|Idioma}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> dd7dj2z37ir0pd8izo0c2pe3m03b9pw 3975689 3975685 2026-07-30T11:48:15Z Grufo 64423 Documentationem redintegravi 3975689 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula in locum notae HTML substituta|span}} {{Formula substituibilis|...}} {{Compendia formulae|fragm|span|scriptura}} Utere hac formula ut fragmentum versūs e ceteris verbis sapares (per notam HTML <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><span>...</span></syntaxhighlight>—de hac vide [[#De nota HTML|infra]]). == De usu == * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>Non {{intra versum|Lavinia|style=color: red;}}, sed {{intra versum|Carola|style=color: green;}} haec verba dixit.</syntaxhighlight> *: ↳ Non {{intra versum|Lavinia|style=color: red;}}, sed {{intra versum|Carola|style=color: green;}} haec verba dixit. == De argumentis == <templatedata>{ "description": "Utere hac formula ut fragmentum versūs e ceteris verbis sapares.", "params": { "1": { "label": "Verba", "description": "Fragmentum", "example": "Lorem ipsum", "type": "content", "required": false }, "nota": { "label": "Nota", "description": "Attributio HTML ‘title’", "example": "Lorem ipsum", "type": "string", "required": false }, "ancora": { "label": "Ancora", "description": "Attributio HTML ‘id’", "example": "lorem-ipsum", "type": "string", "required": false }, "class": { "label": "Classis HTML", "description": "Attributio HTML ‘class’", "example": "emph", "type": "string", "required": false }, "style": { "label": "CSS", "description": "Attributio HTML ‘style’", "example": "font-style: inherit; font-weight: bold;", "type": "string", "required": false }, "lingua": { "label": "Tessera linguae", "description": "Attributio HTML ‘lang’", "example": "en-GB", "type": "string", "required": false } } }</templatedata> == De nota HTML == Consortium [[WHATWG]] sic notam HTML <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><span>...</span></syntaxhighlight> definivit (Anglice): {{Citatio | 1 = The <code>[https://html.spec.whatwg.org/multipage/text-level-semantics.html#the-span-element span]</code> element doesn't mean anything on its own, but can be useful when used together with the global attributes, e.g. class, lang, or dir. It represents its children. In this example, a code fragment is marked up using <code>[https://html.spec.whatwg.org/multipage/text-level-semantics.html#the-span-element span]</code> elements and <code>[https://html.spec.whatwg.org/multipage/dom.html#classes class]</code> attributes so that its keywords and identifiers can be color-coded from CSS: <syntaxhighlight lang="html"><pre><code class="lang-c"><span class="keyword">for</span> (<span class="ident">j</span> = 0; <span class="ident">j</span> &lt; 256; <span class="ident">j</span>++) { <span class="ident">i_t3</span> = (<span class="ident">i_t3</span> & 0x1ffff) | (<span class="ident">j</span> &lt;&lt; 17); <span class="ident">i_t6</span> = (((((((<span class="ident">i_t3</span> >> 3) ^ <span class="ident">i_t3</span>) >> 1) ^ <span class="ident">i_t3</span>) >> 8) ^ <span class="ident">i_t3</span>) >> 5) & 0xff; <span class="keyword">if</span> (<span class="ident">i_t6</span> == <span class="ident">i_t1</span>) <span class="keyword">break</span>; }</code></pre></syntaxhighlight> | 2 = HTML Standard, § [https://html.spec.whatwg.org/multipage/text-level-semantics.html#the-span-element The <code>span</code> element] }} == Synonyma == * {{Fn|Fragm}} * {{Fn|Span}} – nomen interviciale * {{Fn|Scriptura}} – semper attributione HTML {{para|lang|''TESSERA LINGUAE''}} expressa == Ulteriora si cupis == * [[Auxilium:HTML in vicitextu]] * [[:Categoria:Formulae typographicae]] * {{Fn|Magni momenti}} * {{Fn|Idioma}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> ab9982mi3xv714ttgcr072aol57250d