Vicipaedia
lawiki
https://la.wikipedia.org/wiki/Vicipaedia:Pagina_prima
MediaWiki 1.47.0-wmf.16
first-letter
Media
Specialis
Disputatio
Usor
Disputatio Usoris
Vicipaedia
Disputatio Vicipaediae
Fasciculus
Disputatio Fasciculi
MediaWiki
Disputatio MediaWiki
Formula
Disputatio Formulae
Auxilium
Disputatio Auxilii
Categoria
Disputatio Categoriae
Porta
Disputatio Portae
Adumbratio
Disputatio Adumbrationis
TimedText
TimedText talk
Modulus
Disputatio Moduli
Event
Event talk
Universitas Upsaliensis
0
1007
3983401
3979226
2026-08-24T04:44:07Z
LilyKitty
18316
de Theodoro Svedberg
3983401
wikitext
text/x-wiki
{{L1}}
{{Capsa scholae Vicidata}}
'''Universitas Upsaliensis'''<ref>"Universitatis Upsaliensis" (cas. gen.): vide [https://archive.org/stream/memorialbookofse00prin#page/300/mode/2up epistulam]</ref> est [[universitas publica]] [[Upsalia (Suecia)|Upsalia]]e in urbe, [[Suecia]]e omnis antiquissima, anno [[1477]] condita. Olim ibi [[theologia]] tantum docebatur, sed hodie omnes scientiae. Universitas circa 40 000 scholasticos habet. Sententia eius [[Lingua Latina|Latine]] in insignia "Gratiae Veritas Naturae" legitur.
Nomina antiquiora et sollemnia sunt "Academia Regia" et "Universitas Regia Ubsaliensis". [[Lingua Suecica|Suecice]] ''Uppsala universitet'' nuncupatur.
[[Ericus Acharius]], [[Ioannes Erhard Areschoug]], [[Ioannes Campanius]], [[Andreas Celsius]], [[Carolus Alexander Clerck]], [[Ioannes Petrus Falck]], [[Dag Hammarskjöld]], [[Ericus Axel Karlfeldt]], [[Carolus Linnaeus]], [[Magnus Gustavus Mittag-Leffler]], [[Ioannes Andreas Murray]], [[Daniel Solander]], [[Georgius Stiernhielmus]], [[Theodorus Svedberg]], [[Gunnel Vallquist]], [[Marcus Wallenberg]], [[Per Wästberg]] alumni Universitatis Upsaliensis fuerunt.
== Notae ==
<references />
== Nexus externi ==
[[Fasciculus:Entrance hall of Uppsala University main building.jpg|thumb|Atrium aedificii principalis]]
{{CommuniaCat|Uppsala University|Universitatem Upsaliensem}}
* [http://www.uu.se/ Situs officialis]
{{uni-stipula}}
[[Categoria:Universitas Upsaliensis|!]]
9wsj6udwm9i6gbcfrsc9udu3tbu5nhb
Argentina
0
2156
3983370
3972272
2026-08-23T20:41:32Z
Loslen101
206221
Error ortográfico corregido
3983370
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa civitatis Vicidata}}
[[Fasciculus:Argentina_orthographic.svg|thumb|upright=0.7|[[Tabula geographica]].]]
'''Argentina''', seu plenius '''Respublica Argentina''',<ref>"Foederata Respublica Statuum La Plata . . . etiam Respublica Argentina" {{Google Books|iXZYAAAAcAAJ|p. 173}}.</ref> est [[civitas sui iuris]] in [[America Australis|America Australi]] sita, cuius [[caput (urbs)|caput]] est [[Bonaëropolis]].
[[Fasciculus:La Argentina - Del Barco Centenera - Portada original.jpg|thumb|upright=0.8|left|Prima [[pagina]] primae editionis carminis ''La Argentina'' [[Martinus del Barco Centenera|Martini del Barco Centenera]], anno [[1602]] prolatae.]]
Argentina fines cum [[Bolivia]] [[Paraquaria]]que [[septentrio]]ne, [[oriens|oriente]] cum [[Brasilia]], [[Uraquaria|Uruquaria]] et [[Oceanus Atlanticus|Oceano Atlantico]], [[meridies|australi]] cum [[Fretum Drakeanum|Freto Drakeano]] et austroccidente cum [[Chilia]] habet, et a tricies nongenties centena milibus [[homo|hominum]] inhabitatur. Forma [[gubernatio]]nis est [[res publica]] [[foederalismus|foederalis]].[[praeses|praesidentialistica]]. [[Civitas]] [[America Latina|Americae Latinae]] cui est maxima [[productus domesticus grossus]] [[per capita]] (secundum [[paritas potestatis emptoriae|paritatis potestatis emptoriae]] normam) et maximus [[index incrementi humani]]) est. Gubernatio, rite '''Nación Argentina''' ('Civitas Argentina') Hispanice, in multis propositis [[lex|legitimis]] nominatur.
Si [[spatium]] consideratur, Argentina [[America Australis|Americae Australis]] secunda a maxima civitas post [[Brasilia]]m et [[orbis terrarum]] [[octo|octava]] est. [[Continens|Continentalis]] [[superficies|superficiei]] [[area (geometria)|area]] 2 766 889 [[chiliometrum quadratum|chiliometrorum quadratorum]] est (1 078 000 km²) inter [[Andes|montes continuos Andes]] [[occidens|occidente]] et [[meridies|australi]], [[Oceanus Atlanticus|Oceanum Atlanticum]] [[oriens|oriente]]. Civitas [[Britanniarum Regnum|Britannica]] territoria gubernata [[Falklandia]]e ([[Malvinae]]) et [[insula]]rum [[Georgia Australis|Georgiae Australis]] et [[Insulae Sandvicenses Australes|Sandvicensium Australium]] vindicat. Cum [[Antarctica Argentina|Antarcticae Argentinae]] nomine, 96 464 chiliometrorum quadratorum [[Antarctica]]e, alias vindicationes [[Tsilia]] et [[Britanniarum Regnum|Britanniarum Regno]] factas amplexa, vindicat.
==Historia==
[[Historia Argentinae]] cum primorum [[homo|hominum]] adventu in [[regio]]nem initium habet, abhinc [[annus|annorum]] 13 000 fere. Boreoccidentalis [[regio]] hodierni territorii [[Imperium Incae|Incaici Imperii]] pars erat, et [[Pampa]]e ab [[Indi Americani|indigenis Americanis]] nomadibus dominatae sunt. Mense Februario anni [[1516]], [[Ioannes Diaz de Solis]], [[nauta]] Hispanus, [[navis|navem]] in [[aestuarium]] [[Flumen Argenteum|Fluminis Argentei]] gubernavit, et regionem nomine [[Hispania]]e postulavit. Hispanica [[colonia|colonizatio]] per saecula [[saeculum 16|sextum decimum]] et [[saeculum 17|septimum decimum]] transcurrit. Argentinae nomen ex ''[[argentum|argento]]'' deducitur, magnae [[metallum|metalli]] summae in [[manus|manibus]] indigenarum inventae causa.
[[Fasciculus:Buenos Aires shortly after its foundation 1536.png|thumb|upright=0.8|left|[[Bonaeropolis]] anno [[1536]].]]
Ab [[Hispania]] [[libertas]] anno [[1816]] facta est, et innumerabiles rixas intestinas effecit. Primae [[constitutio]]nis proclamatio anno [[1853]] facta est; hodie adhuc vigentis, mutationibus anno [[1994]] perfectis. Medio [[saeculum 19|saeculo undevicensimo]] et usque ad [[1955]] fere, [[historia Argentinae|civitatis historia]] intestinis certaminibus inter [[conservatismus|conservativos]] [[res militares|militares]] et cives liberales notata est, inter quos [[Peronismus|Peronistici]] motus principium eminet, [[Bellum Orbis Terrarum II|Bello Orbis Terrarum II]] conficiente. Inter annos [[1955]] et [[1983]], permulti civiles militaresque praesides in gubernatione se alternaverunt, cum crebris seditionibus et [[violentia|violentarum]] [[dictatura]]rum implantatione. De illo tempore, Argentina [[democratia]] secum magnam [[oeconomia|oeconomicam]] perturbationem habet, quae suum extremum attigit, praesidente [[Ferdinandus de la Rúa|Ferdinando de la Rúa]] cum [[recessio oeconomica|recessione]] sine praecedentibus in civitate.
==[[Civilitas]]==
[[Fasciculus:Casa Rosada in Buenos Aires.jpg|thumb|upright=0.8|Villa Rosacea [[Bonaeropolis|Bonaëropolensis]].]]
Post emendationem anni [[1994]], Argentinae [[constitutio]] potestatum [[potestas exsecutiva|exsecutivae]], [[potestas legisfera|legisferae]] et [[potestas iudicialis|iudicialis]] separationem instituit, seu civitatis, seu provinciarum planarum. Praeses et praeses vicarius [[suffragium universale|suffragio universale]] per quadriennium mandatum eliguntur, cum solum una reelectione{{dubsig}} consecutiva permissa. Praeses ([[Hispanice]] ''Presidente de la Nación Argentina'') simul [[caput civitatis]] et gubernationis est. Hic libere administros nominat et instantis periculi causa aut necessitatis causa leges ferre per decretum potest.
Argentinum [[parlamentum]] ([[Hispanice]] ''Congreso Nacional'') [[duo|duas]] [[camerae parlamenti|cameras]] habet: [[Senatus|Senatum]] (Hispanice ''Senado'') cum septuaginta duo scamnis et Cameram Legatorum (''Cámara de Diputados'') cum 257 sodalibus. De anno [[2001]], [[senator]]es suffragio universale in provinciis et in Capite Foederale eliguntur, unaquaeque cum [[tres|trium]] senatorum sexennio mandatum fungentium [[ius|iure]]. Tertia Senatus scamnorum pars quoque [[biennium|biennio]] eliguntur. Camerae Legatorum sodales quadrienniis mandatis eliguntur.
==Divisio administrativa==
[[Fasciculus:Map of Argentina with provinces.svg|thumb|upright=0.8|Provinciae Argentinae. ''Territoria russo [[color]]e non sub imperio effectivo Argentino sunt: [[Britanniarum Regnum|Britanniarum Regno]] occupantur (Insulae Atlantici Australis) aut vindicatio in suspenso (Antarctica).'']]
[[Fasciculus:Regiones de Argentina.svg|thumb|upright=0.8|[[Quattuor]] regiones in quibus Argentinae provinciae conectuntur. Provincia Boni Aëris et Urbs Autonoma Bonaëropolitana, [[color]]e [[flavus|flavo]], nullam regionem integrant.]]
Argentina in [[viginti tres]] [[provincia]]s et una civitas autonoma divisa est. Hae et sua capita sunt:
{| class="wikitable sortable"
!Numerus
!Provincia [[Latine]]
!Provincia [[Hispanice]]
!Caput Provinciae Latine
!Caput Provinciae Hispanice
|-
|1
|[[Bonaeropolis|Urbs Autonoma Bonaëropolitana]]
|''Ciudad Autónoma de Buenos Aires''
|[[Bonaëropolis]]
|''Buenos Aires''
|-
|2
|[[Bonus Aer (provincia)|Bonus Aer]]
|''Provincia de Buenos Aires''
|[[Urbs Platensis]]
|''La Plata''
|-
|3
|[[Catamarca (provincia)|Catamarca]]
|''Catamarca''
|[[Sanctus Ferdinandus a Vallis Catamarcensis]]
|''San Fernando del Valle de Catamarca''
|-
|4
|[[Tzacum (provincia)|Tzacum]]
|''Chaco''
|[[Resistentia (Argentina)|Resistentia]]
|''Resistencia''
|-
|5
|[[Ciubutum (provincia)|Ciubutum]]
|''Chubut''
|[[Rausonopolis]]
|''Rawson''
|-
|6
|[[Corduba (provincia Argentinae)|Corduba]]
|''Córdoba''
|[[Corduba (Argentina)|Corduba]]
|''Córdoba''
|-
|7
|[[Fluenta (Provincia)|Fluenta]]
|''Corrientes''
|[[Fluenta]]
|''Corrientes''
|-
|8
|[[Mesopotamia (Argentina)|Mesopotamia]]
|''Entre Ríos''
|[[Parana (Argentina)|Parăna]]
|''Paraná''
|-
|9
|[[Formosa (provincia Argentinae)|Formosa]]
|''Formosa''
|[[Formosa (Argentina)|Formosa]]
|''Formosa''
|-
|10
|[[Iuiui|Iuiuiy]]
|''Jujuy''
|[[Sanctus Salvator Soteriae|Sanctus Salvator ''Iuiuyensis'']]
|''San Salvador de Jujuy''
|-
|11
|[[Pampa (provincia)|Pampa]]
|''La Pampa''
|[[Sancta Rosa (Argentina)|Sancta Rosa]]
|''Santa Rosa''
|-
|12
|[[Rioxa (provincia Argentinae)|Rioxa]]
|''La Rioja''
|[[Rioxa (Argentina)|Rioxa]]
|''La Rioja''
|-
|13
|[[Mendoza (provincia)|Mendoza]]
|''Mendoza''
|[[Mendoza (Argentina)|Mendoza]]
|''Mendoza''
|-
|14
|[[Missiones (provincia Argentinae)|Missiones]]
|''Misiones''
|[[Rochi Fanum]]
|''Posadas''
|-
|15
|[[Neucenum (provincia)|Neucenum]]
|''Neuquén''
|[[Neucenum (urbs)|Neucenum]]
|''Neuquén''
|-
|16
|Nigrum Flumen
|''Río Negro''
|Domus Viduae
|''Viedma''
|-
|17
|[[Salta (provincia)|Salta]]
|''Salta''
|[[Salta]]
|''Salta''
|-
|18
|[[Sanctus Ioannes (provincia Argentinae)|Sanctus Ioannes]]
|''San Juan''
|[[Sanctus Ioannes a Cuio]]
|''San Juan''
|-
|19
|[[Sanctus Ludovicus (provincia Argentinae)|Sanctus Ludovicus]]
|''San Luis''
|[[Sanctus Ludovicus (Argentina)|Sanctus Ludovicus]]
|''San Luis''
|-
|20
|[[Sancta Crux (provincia Argentinae)|Sancta Crux]]
|''Santa Cruz''
|[[Flumina Gallaica]]
|''Río Gallegos''
|-
|21
|[[Sancta Fides (provincia Argentinae)|Sancta Fides]]
|''Santa Fe''
|[[Urbs Sanctae Fidei Verae Crucis|Sancta FidesVerae Crucis]]
|''Santa Fe''
|-
|22
|[[Sanctus Iacobus ad Uligines (provincia Argentinae)|Sanctus Iacobus ad Uligines]]
|''Santiago del Estero''
|[[Sanctus Iacobus ad Uligines]]
|''Santiago del Estero''
|-
|23
|[[Terra Ignium, Antarctica et Insulae Atlantici Australis]]
|''Tierra del Fuego, Antártida e Islas del Atlántico Sur''
|[[Ushuaia]]
|''Ushuaia''
|-
|24
|[[Tucumanum]]
|''Tucumán''
|[[Sanctus Michael Tucumanensis]]
|''San Miguel de Tucumán''
|}
Provincia Boni Aëris et [[urbs|urbe]] autonoma{{dubsig}} Bonaëropolitana exceptis, ceterae provinciae interprovincialia integrationis foedera quattuor [[regio]]nes ad diversa proposita conformantes obsignaverunt:
*[[Regio Septemtrionis Magni Argentini]] (Hispanice ''Región del Norte Grande Argentino'', [[Catamarca]]e, [[Fluentum|Fluentorum]], [[Tzacum Magnum|Tzaci]], [[Formosa (Argentina)|Formosae]], [[Soteria]]e, [[Missio]]num, [[Tucumanum|Tucumani]], [[Salta]]e, et Sancti Iacobi ad Uligĭnes provinciis formata.
*[[Regio Novi Cuii]] (Hispanice ''Región del Nuevo Cuyo''), Rioxae, Mendozae, Sancti Ioannis et Sancti Ludovici provinciis formata.
*[[Regio Patagonica]], Ciubuti, Pampae, Neuqueni, Melanopotamiae, Sanctae Crucis et Terrae Ignium, Antarcticae et Insularum Atlantici Australis provinciis formata.
*[[Regio Media]] (Hispanice ''Región Centro'') Cordubae, Mesopotamiae et Sanctae Fidei provinciis formata.
==Geographia==
[[Fasciculus:Buenos_Aires-Center-P3050007.JPG|thumb|[[Bonaëropolis]], [[caput (urbs)|caput]] Argentinae.]]
[[Fasciculus:ViñedoCafayate.jpg|thumb|Salta.]]
Legitima tota [[superficies]] est 3 745 247 chiliometrorum quadratorum, quorum 2 780 400 [[America]]no [[continens|continenti]] et 964 847 [[Antarctica]] continenti respondent. Publici quidem et privati Argentini fontes territoria [[Insulae Malvinae]] et adiacentes insulas adhuc considerant, totam superficiem ad 3 761 274 [[chiliometrum quadratum|chiliometrorum quadratorum]] augentes.
Per numerum civium, Argentina est [[octo|octava]] orbis terrarum civitas et quarta Americae, post [[Canada]]m, [[Civitates Foederatae Americae|Civitates Foederatas]], et [[Brasilia]]m.
Argentina in partes tres schematice dividi potest: fertiles [[Pampa]]rum [[planities]] media in civitate, quae Argentinarum [[agricultura]]lium opum medium sunt, [[Patagonia]]e aequum media Meridie usque ad [[Terra Ignium|Terrae Ignium]], aliquando planum, aliquando undulatum, et [[mons|montes]] continuos [[Andes|Antisenses]] per cum [[Chilia]] limitem, cuius maximum culmen mons [[Aconcagua]], 6960 [[metrum|metra]] altus, est.
Principalia [[flumen|flumina]] [[Paraquarium (flumen)|Paraquarium]] (Hispanice ''Paraguay''), [[Flumen Rubrum (Argentina)|Flumen Rubrum]] (Hispanice ''Bermejo''), [[flumen Coloratum (Argentina)|Coloratum]] (Hispanice ''Colorado''), [[Uraquaria (flumen)|Uraquaria]] (Hispanice ''Uruguay''), et maximum omnium, [[flumen Parana|Parăna]] (Hispanice ''Paraná'') sunt. [[Duo]] ultima ante ostium [[Oceanus Atlanticus|Oceani Atlantici]] coniunguntur [[aestuarium]] [[Flumen Argenteum]] conformantia. Argentinum [[clima]] plerumque [[temperatus|temperatum]] cum extremis de [[zona subtropica|subtropica]] septentrione ad [[clima aridum|aridum]] vel subantarcticum Australi extremo.
===Regiones geographicae===
*[[Pampa]]: Mediorientalem civitatis regionem operit; immensa intensi agropecuarii usus planities est. [[Clima temperatum]] umidumque.
*'''Mesopotamia''': ubi est [[silva subtropica]] et [[valles hydrographica]] fluminibus [[Uraquarium|Uraquario]] et [[flumen Parana|Parăna]] formata; [[clima]] [[subtropica|subtropicum]].
*'''Boreoriens''': terras Argentini [[Tzacum Magnum|Tzaci]] (Hispanice ''Chaco'') continet, [[lignum|lignorum]] locupletes; calidum umidumque clima.
*'''Boreoccidens''': Montanum et mineralium locuples [[solum]]; calidum [[deserta|deserticumque]] clima.
*[[Cuium]] (Hispanice ''Cuyo''): Fertilium [[mons|montium]] [[vinum|viniculturae]] aptorum [[Andes|Antisensis]] regio, cum abundantibus thermalium [[minerale|mineraliumque]] [[aqua]]rum fontibus; clima [[zona temperata|temperatum]].
*[[Patagonia]]: Nationis Meridie situm aequum, in cuius topis [[lacus]], [[silva]]e, et [[mons glaciei|moles glaciatae]] eminent; clima [[frigus|frigidum]] umidumque.
===Limites extremaque===
Tota finium area 9376 km [[quinque]] civitates vicinas tangentium: [[Tsilia]]m, [[Bolivia]]m, [[Paraquaria]]m, [[Brasilia]]m, [[Uraquaria]]m. Latissimus finis cum Tsilia est (5150 km), per totos montes continuos [[Andes|Andium]].
Septentrione Boliviam civitatem Paraquariamque tangit, et septentrionale extremum in fluminum [[flumen Grande (Argentina)|Grandis]] (in [[Sanctus Ioannes (provincia Argentina)|provincia Sancto Ioanne]] et [[flumen Moxinerum|Moxineri]] (Hispanice ''Mojinere'') (in [[Soteria (provincia)|provincia Soteria]]) confluentia est.
Meridie Tsiliam et [[Oceanus Atlanticus]] tangit, cum [[Promunturium Sanctus Pius]] meridionale extremum esset, in [[Insula Magna]] (in [[Terra Ignium, Artarctica et Insulae Atlantici Australis|provincia Terra Ignium, Antarctica et Insulis Atlantici Australis]]) situm.
Oriente Brasiliam, Uraquariam, et Oceanum Atlanticum tangit. Orientalis extremus locus municipii [[Bernardus de Irigoyen (urbs)|Bernardi de Irigoyen]] (in [[Missiones (provincia)|provincia Missionibus]] Boreoriente est.
Occidente Chiliam tangit. Occidentalis extremus locus inter colles [[collis Agassis|Agassem]] (Hispanice ''Cerro Agassis'') et [[collis Boladi|Bolados]] (Hispanice ''Cerro Bolados'') in [[Horti Nationales Molium Glaciatarum|Hortis Nationalibus Molium Glaciatarum]] (in [[Sancta Crux (provincia Argentina)|provincia Sancta Cruce]]) est.
==Clima==
Maxima reipublicae pars in australi [[zona temperata]] est. Etiam in aliquibus [[regio]]nibus [[zona tropica|tropicis]] et [[zona subtropica|subtropicis]], [[clima aridum|arida]] et frigida climata sunt, coniuncta cum aliis propter magnas [[altitudo|altitudinum]] variationes.
==Oeconomia==
[[Fasciculus:Monumento_Bandera_%28frente%29.jpg|thumb|[[Rosarium (oppidum)|Rosarium]].]]
Argentina [[America Meridioinalis|Americae Meridionalis]] secunda a maxima [[oeconomia]] est, et una cum [[Brasilia]], [[Paraquaria]], [[Uraquaria]], et [[Venetiola]] partem [[Mercatus Communis Meridionalis]] format.
===Productus domesticus grossus===
Argentinus [[productus domesticus grossus]] (PDG) anno [[1998]] [[contentionis pricipatus|contentionis principatum]] expertus est, 299 billiones [[dollarium (CFA)|dollariorum]] pro [[pondus Argentinum|pondere]] (Hispanice ''peso'') adsecutus. De hoc anno, continuos casus passus est, infimum limitem anno 2002 assecutus. Anno [[2013]], PDG 610 [[billio]]nes [[dollarium (CFA)|dollariorum]] assecutus est, Argentinam loco 21º globalis classificationis et loco tertio in [[America Latina]] relinquens<ref>"GDP (current US$)". ''World Development Indicators''.World Bank. Retrieved 18 December 2014.</ref>.
=== Principalia exportaticia producta ===
Quia [[Pampa]]m possidet, quam fertilissimum soli genus orbis terrarum, in magna [[frumentum|frumentorum]] productione eminet, praesertim [[triticum|tritici]], (15 miliones tonnorum), [[Zea mays|maysis]] (19 miliones tonnorum), et [[soia]]e (18 miliones tonnorum). Post quae, [[Ilex paraguariensis|ilicis Paraguariensis]], [[avena]]e et [[hordeum|hordei]], [[Helianthus annuus|helianthi]], [[Solanum tuberosum|solani]], et [[Gossypium|xyli]] productiones sunt.
====Res pecuaria====
Res pecuaria magni ponderis est Argentinae oeconomiae. Bovilla [[caro]] et [[lana]] productae in civitate inter orbis terrarum optimas sunt, cum [[refrigeratio]]nis artificia et carnorum et subproductorum tractatio mentionis digna essent. Annua carnis productio circiter tres [[millio]]nes tonnorum est. Argentinum armentum circiter 49.5 millionibus bovum et 13 milionibus ovium componitur. Annua lanae productio 62 milia tonnorum aestimatur.
====Piscatus====
Annua [[piscatus|piscatoria]] Argentinae productio circiter 1.2 millionum [[tonna]]rum est, inter quam [[merlucius|merlucii]] et [[loligo|loligines]] eminent.
== Demographia ==
[[Fasciculus:Miguel Angel Zotto and partner dance tango.jpg|thumb|upright=0.8|left|Saltatores [[tango]]nis.]]
Circa 95 centesimae Argentinorum [[cutis]] candidae, [[Europa]]eorum, praesertim [[Hispania|Hispaniorum]] et [[Italia|Italorum]], posteri sunt. Ingens hominum [[immigratio]] ex [[Italia]] et [[Hispania]] venitorum inter exeuntem [[saeculum 19|saeculum undevicensimum]] et ineuntem [[saeculum 20|vicensimum]], qui olim maximam multitudinem [[indigena]]rum et [[mixticius|mixticiorum]] denique diluerunt. Quod evidens est [[genetica|geneticis]] investigationibus, 56 centesimae Argentinorum aliquos maiores indigenas habere indicantibus. Nuper, [[Paraquaria|Paraquariensium]] et [[Bolivia]]norum immigrantium incrementum videtur.
===Linguae===
[[Fasciculus:Bkb tower 15-11-2005.jpg|thumb|upright=0.8|Turris [[BankBoston]], inaugurata anno [[2001]].]]
Solemnis lingua Argentinae [[lingua Hispanica]] est, usitate ''Castellana'' (Hispanice ''Castellano'') ab Argentinis nominata. Phoneticum studium Laboratorio Investigationum Sensoriorum [[Consilium Nationale Investigationum Scientificarum et Technicarum|CONICET]] et [[Universitas Torontina|Universitate Torontina]] conductum [[Bonaëropolis|Bonaëropolitanorum]] (nominatorum Hispanice ''porteños'') accentum simillimum [[lingua Italica|Italicae]] [[lingua Neapolitana|dialecti Neapolitanae]], quam aliae in mundo [[fabula]]tae linguae esse monstravit. [[Italia|Itala]] [[immigratio]] et aliae Europaeae immigrationes momentum habuerunt ad sermonem gregarium [[Lunfardus|Lunfardum]] (Hispanice ''Lunfardo''), quo regio Flumen Argenteum loquuntur, et qui vernaculare aliarum regionum vocabularium etiam permeat.
Argentini maximam [[Lingua Hispanica|Hispanophonam]] societatem universe eo quod ''[[voseo]]'' ([[Pronomen|pronominis]] ''vos'' pro ''tú'' (tu) usus, alternativarum verbalium formarum usum etiam provocans) nominatur utentem formant. Praevalentissima dialectos [[Dialectus Argyropotamica|Argyropotamica]] (Hispanice ''rioplatense'') est cuius locutores sinum [[Flumen Argenteum|Argyropotamicum]] praecipue colunt.
[[Theodisce]] inter 400 000 et 500 000 Argentinorum cum [[Germania|Germanis]] maioribus loquuntur, quamquam ut circiter 1 800 000 essent affirmatum est. Numerus hominum Theodisce loquentium tertius aut quartus a maximo est.
Secundum schedam circiter 1 500 000 hominum [[Lingua Italiana|Italiane]] (nam numerus Italiane loquentium secundus a maximo est), et 1 000 000 [[lingua Arabica|Arabice]] loquuntur. Qui quidem numeri non diutius valere videntur, quia iuniores generatim in Hispanicam linguam commutant nec maiorum lingua domi iam loquuntur. Idem phaenomenon [[lingua Gallaica|linguae Gallaicae]] qua multi Hispani immigrantes utebantur, [[lingua Iudaeogermanica|linguae Iiddicae]] et [[Lingua Iaponica|linguae Iaponicae]] applicatur. Quarum usus vergit, quia propriae immigrationis undae finiverunt primo saeculi vicensimi medio.
Aliquae indigenae communitates autochtonas linguas servaverunt. [[Lingua Guaranica|Guaranice]] aliqui Boreoriente loquuntur, praesertim in [[Fluenta (provincia)|Fluentis]] ubi statu solemni fruitur et in [[Missiones (provincia Argentina)|Missionibus]]. [[Linguá Quechua]] aliqui Boreoccidente loquuntur, et localis varians in [[Sanctus Iacobus ad Uligines (provincia Argentina)|Sancto Iacobo ad Uligĭnes]] est. [[Lingua Aymara|Aymare]] Bolivianae communitatis homines in Argentinam e [[Bolivia]] migrantes loquuntur. In [[Patagonia]], variae communitates [[Lingua Cambriana|Cambriane]] loquuntur.
Recentiores immigrantes linguas [[Lingua Sinica|Sinicam]] [[Lingua Coreana|Coreanamque]], praecipue in [[Bonaeropolis|Bonaëropolin]] portaverunt. [[Lingua Anglica|Anglice]], [[lingua Lusitana|Lusitane]] Brasiliane et [[Lingua Francogallica|Francogallice]] parvi ambitus loquuntur. Lingua Anglica usitatissima lingua in scholis docta est cum Lusitana et Francogallica longe post se.
===Religio===
[[Fasciculus:Catedral de Córdoba, Argentina.jpg|thumb|upright=0.8|[[Cathedralis Cordubae (Argentina)|Cathedralis Cordubae]] [[saeculum 17|saeculo septimo decimo]] condita.]]
Argentini praecipue [[religio]]si sunt. Circa 93 centesimae [[Ecclesia Catholica|Romani Catholici]] se declarant secundum schedas dissimiles, quamquam plerique non practicantes{{dubsig}} sint; ecclesia affiliationem{{dubsig}} 70 centesimae aestimat. Secundum Constitutionem, Catholicismus Romanus Argentinae gubernationi sustentandus est. Nihilominus, hoc ut Catholica Reipublicae Argentinae religio solemnis sit et ut in gubernatione laborantes hanc fidem habeant non implicat.
[[Protestantes|Evangelicae]] ecclesiae locum de [[decennium 199|decennio 199]] consecuta sunt et sui assectatores adhuc amplius 3.5 milionum summam conficiunt, circiter 10 centesimas omnium incolarum. [[Protestantes]] generis posteris traditi communitates in plerisque locis adsunt.
[[Ecclesia Iesu Christi Sanctorum in Novissimis Diebus|Mormones]] amplius 330 300 discipulorum sumam conficiunt, septima a maxima conglobatione in mundo.
Civitas totius [[America Latina|Americae Latinae]] maximam [[Religio Iudaica|Iudaicam]] multitudinem etiam hospitio accipit, circa 2 centesimas incolarum.
[[Religio Islamica]] in Argentina circiter 1.5 centesimas multitudinis, id est, circiter 500 000 aut 600 000 aestimati (quorum 93% [[Sunnitae]] sunt) constituit. Argentina maximarum [[meschita]]rum etiam domus in America Latina est, Argentinae [[Religio Islamica|Musulmanae]] communitati servientium.
Circa 7 centesimae Argentinorum [[irreligio]]si, [[saecularis|saeculares]], vel [[atheismus|athei]] considerari possunt.
===Vitae gradus===
Secundum [[mos|mores]] posteris traditos, Argentina rerum publicarum Americae Latinae una cum maximo [[vita]]e gradu indicatur. Nihilominus, ob prolatam [[oeconomia|oeconomicam]], [[politica]]m [[societas humana|socialemque]] crisin{{dubsig}} quae civitas nuper vastavit, res indicatoriae sociales notabilem iniuriam passae sunt. Vetus media classis Argentina hodie minuta incolarum fimbria est, propter novorum pauperum numerum.
Quamquam in rerum asperitate adhuc est, Argentina bonum systema [[educatio]]nis (primaria educatio, verbi gratia, gratuita et obstringens [[puer]]is inter [[sex]] et [[quattuordecim]] annos natis) et parvam [[analphabetismus|analphabetismi]] taxationem inter alias res indicatorias propitias etiamnunc ostendit.
===Gastronomia===
Argentina Europaeum et [[Indigena|autochthonum]] momentum in sua [[gastronomia]] habet, sed propter [[pampa]]m [[Uraquaria]]e et [[Brasilia]]e finitimam cuius antiqua activitas{{dubsig}} oeconomica est [[res pecuaria]], usitata varia fercula bovilla [[caro|carne]] et [[lac]]teis deductis fundantur. Bonaërensibus in popinis, carnes assae botuli ([[picanna]] Brasiliensis), dorsum tenerum, intersecta caro et costa communia sunt. Praeter [[caseus|caseos]] variatos et bellaria lactea, [[alfaxor]]es, [[socolata]]e et [[tuber]]a communes sunt. [[Citrus maxima|Citri maximae]] [[sucus]] communissimus est et [[gas]]osi [[frigidus potus|frigidi potus]] forma inveniri potest. In [[panis|panificio]], crustulum ([[Hispanice]] ''media luna,'' Francogallicae originis) bona petitio ut [[thea]]m cum lacte in variis civitatis tabernis [[caffearium|caffaeariis]] et popinis sectetur est.
===Principales indicatoriae res sociales===
* Exspectantio vitae ortu: 75.24 anni (viri 71.56; feminae 79.06) (anno 2005)
* Taxatio fertilitatis: 2.3 filii pro femina (anno 2005)
* Mortalitas infantilis: 14.4 pro mille natorum vivorum (anno 2004)
* Taxatio analphabetismi: 3.1 centesimae (anno 2006) (definitio: homines quindecim annos aut plus nati legendo scribendoque inscii)
* Universitates publicae: 37 (anno 1999)
* Universitates privatae: 49 (anno 1999)
==Cultura==
In [[cultura]] Argentinae, [[litterae]] universalis elocutionis nomina habent, inter quae [[Georgius Ludovicus Borges]], [[Iulius Cortázar]], [[Dominicus Faustinus Sarmiento]], [[Adolfus Bioy Casares]], et [[Ernestus Sabato]] eminent.
[[Pediludium]] videtur praecipua Argentinae [[ars athletica]], post quod [[tenniludium]], [[certamen autocineticum|certamina autocinetica]], et [[ludus follis ovati]]<!--harpastum? rugby XV? vel?--> sequuntur. Praecipuus aemulus turmae Argentinae pediludicae (nominatae "Albicaelestis", [[Hispanice]] ''La Albiceleste'') est [[Brasilia]]. Populo gratissimae consociationes pediludicae in Argentina sunt [[Boca Juniors]] (CABJ), [[River Plate]] (CARP), [[Independiente]] (CAI), Racing Club Avellanedae, et [[Club Atlético San Lorenzo de Almagro|San Lorenzo de Almagro]] (CASLA).
Praecipuum Argentini pediludii nomen [[Didacus Hermannus Maradona]], in [[Calix Orbis Terrarum 1986|Calice Orbis Terrarum 1986]] in [[Mexicum|Mexico]] Albicaelestis turmae [[heros]] est, et in duplo principatu mundano pediludico manus dux.
Praecipuum autocineticorum certaminum Argentinorum nomen [[Ioannes Manuel Fangio]] est, gubernator qui [[quinque|quinquiens]] [[Formula 1|Formulae 1]] victor mundanus fuit tempore quo gubernatores habiliores et minus [[autocinetum|autocinetis]] pendentes erant.
{| class="wikitable" align="center"
|+ Feriae
|-
! style="background:#efefef;" width="150" | Die aut tempore
! style="background:#efefef;" | Nomen [[Latine]]
! style="background:#efefef;" | Nomen loci
|-
| [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuariis]]
| [[1 Ianuarii|Novus annus]]
| ''Año Nuevo''
|-
|[[Februarius|Februario]] aut [[Martius|Martio]]
|[[Carnelevarium]]
|''Carnaval''
|-
|[[24 Martii]]
|Sollemnitas Memoriae pro Veritate et Iustitia
|''Día Nacional de la Memoria por la Verdad y la Justicia''
|-
| Martio aut Aprili
| [[Pascha (festum Christianum)|Pascha]]
| ''Viernes Santo''
|-
| [[2 Aprilis]] *
| Sollemnitas veterani [[bellum|belli]] et caesorum in [[Bellum Falklandense|Bello Falklandense]]
| ''Día del Veterano de Guerra y de los Caídos en la Guerra de las Malvinas''
|-
| [[1 Maii|Kalendis Maiis]]
| Sollemnitas Internationalis [[Labor]]is
| ''Día Internacional del Trabajo''
|-
| [[25 Maii]]
| Rerum Maiorum eversio
| ''Revolución de Mayo''
|-
| [[20 Iunii]] **
| Solemnitas [[Vexillum|Vexilli]] Argentini
| ''Día de la Bandera''
|-
| [[9 Iulii]]
| Sollemnitas [[Libertas|Libertatis]]
| ''Día de la Independencia''
|-
| [[17 Augusti]] **
| [[Mors]] imperatoris [[Iosephus Sancti Martini|Iosephi a Sancti Martini]]
| ''Muerte del general José de San Martín''
|-
| [[12 Octobris]] *
|Sollemnitas Respectus culturarum varietatis
| ''Día del Respeto a la Diversidad Cultural''
|-
|[[20 Novembris]]
|Sollemnitas Imperii Civitatis
|''Día de la Soberanía Nacional''
|-
| [[8 Decembris]]
| [[Immaculata Conceptio]] Mariae
| ''Inmaculada Concepción de María''
|-
| [[25 Decembris]]
| [[Christi Natalis]]
| ''Navidad''
|-
|colspan="3"| * Si sollemnitas Martis aut Mercurii die est, feria ad [[Lunae dies|Lunae diem]] priorem mutatur. Si sollemnitas [[Iuppiter|Iovis]] aut [[Venus (dea)|Veneris]] die, ad posteriorem Lunae diem mutatur. ** Feria tertio Lunae die mensis accidit.
|}
{{NexInt}}
*[[Historia Argentinae]]
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* Abad de Santillán, Diego. ''Historia Argentina.'' Bonaeropoli: Tipográfica Editora Argentina.
* Bodemer, Klaus, Andrea Pagni, et Peter Waldmann, eds. [[2010]]. ''Argentinien heute: Politik, Wirtschaft, Kultur.'' 2. voll. Francofurti: Vervuert. ISBN 978-3-86527-594-3.
* Galasso, Norberto. [[2011]]. ''Historia de la Argentina.'' 2 voll. Bonaeropoli: Colihue. ISBN 978-950-563-478-1.
* Potthast, Barbara. [[2010]]. ''Eine kleine Geschichte Argentiniens.'' Berolini: Suhrkamp. ISBN 978-3-518-46147-1.
{{NexInt}}
* [[Bellum Malvinaense]]
* [[Carolus Gardel]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Argentina|Argentinam}}
{{America}}
{{Capsae collectae|Argentina|politica|{{Praesides Argentinae}}{{Cancellarii Argentinenses}}}}
[[Categoria:Argentina|!]]
[[Categoria:Civitates sui iuris]]
[[Categoria:Condita 1816]]
{{1000 paginae}}
{{Myrias|Geographia}}
7eg040at248hqekikicy4eryh2iopx1
Vexionia
0
2476
3983373
3123972
2026-08-23T21:14:11Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3983373
wikitext
text/x-wiki
'''Vexionia'''<ref name=NSLO>[[Ebbe Vilborg]], ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio secunda, 2009. Pro nomine adiectivo, "Vexionensis".</ref>, '''Wexionia'''<ref name=G>{{Graesse}}.</ref>, '''Wexsia'''<ref name=G/>, vel '''Wexiö'''<ref name=G/> ([[Suecice]] ''Växjö''), est [[urbs]] in [[Suecia]] sita in provincia [[Smolandia]].
{{NexInt}}
* [[Universitas Linnaeus]]
* [[Carolus Linnaeus]]
== Notae ==
<div class="references-small"><references/></div>
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Växjö|Vexoniam}}
* [https://web.archive.org/web/20070211233227/http://www.turism.vaxjo.se/ Situs officialis] {{ling|Suecice}}
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Wexionia|!]]
neks11gb48r893v5zesbtxh7aecqvv9
Vicipaedia
0
3404
3983354
3837874
2026-08-23T16:35:22Z
HUMMONBO
213830
3983354
wikitext
text/x-wiki
{{Videdis|Vicipaedia (discretiva)}}
[[Fasciculus:Wikipedia-logo-v2.svg|thumb|Insigne Vicipaediae, globus cum signis e variis [[Alphabetum|scribendi systematibus]].]]
'''Vicipaedia''' ('''홍명보 나가''' quoque videtur) est [[encyclopaedia]] [[fons apertus|fontium apertorum]] [[interrete|interretialis]] ac [[contenta libera|contentis libera]]<ref>Quamquam nonnullae Vicipaediae linguis variis, sicut Anglica, scriptae imagines haudquaquam liberas ostendunt.</ref> atque gratuita [[lingua|linguis multis]] scripta quam omnibus [[homo|hominibus]] licet scribere recensereque. Societas [[Vicimedia]] eam administrat.
Nomen ''Vicipaedīa'' est [[portmanteau|conglutinatio]] verborum ''[[vici]]'' ([[lingua Havaiana|Havaiane]] "celer") et ''[[encyclopaedia|encyclopaedīa]]''. Condita est die [[15 Ianuarii]] anno [[2001]] a [[Iacobus Wales|Iacobo Wales]] et [[Laurentius Sanger|Laurentio Sanger]] et hodie est situs interretialis qui [[sapientia]]m et facta praebet maximus et celerrime augescens.<ref>Guilelmus Tancer, [https://web.archive.org/web/20120803185245/http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1595184,00.html Look Who's Using Wikipedia]. [[1 Maii]] [[2007]]. ''[[Time (magazine)|Time]]'': ''"The sheer volume of content [...] is partly responsible for the site's dominance as an online reference. When compared to the top 3,200 educational reference sites in the U.S., Wikipedia is #1, capturing 24.3% of all visits to the category.''</ref><ref name="go-to site">Alex Woodson, [http://www.reuters.com/article/internetNews/idUSN0819429120070708 Wikipedia remains go-to site for online news]. [[8 Iulii]] [[2007]]. ''Reuters'': ''"Online encyclopedia Wikipedia has added about 20 million unique monthly visitors in the past year, making it the top online news and information destination, according to Nielsen//NetRatings."''</ref>
Mense Novembri 2013 ''Vicipaedia'' habebat triginta miliones commentationes in linguis 287. [[Vicipaedia Anglica]] longe est maxima et die [[16 Novembris]] [[2013]] praeteriit 4 372 000 commentationes. Per magnitudinem ordinatae, Vicipaediae maximae sunt [[Vicipaedia Anglica|Anglica]], [[Vicipaedia Theodisca|Theodisca]], [[Vicipaedia Nederlandica|Batava]], [[Vicipaedia Francogallica|Francogallica]], [[Vicipaedia Italica|Italica]], [[Vicipaedia Russica|Russica]], [[Vicipaedia Hispanica|Hispanica]], [[Vicipaedia Polonica|Polonica]], [[Vicipaedia Suecica|Suecica]], [[Vicipaedia Lusitana|Lusitana]] et [[Vicipaedia Iaponica|Iaponica]].<ref name="ListOfWikipedias">[[:meta:List_of_Wikipedias|Index Vicipaediarum omnium.]]</ref> Est unus ex decem sitibus maxime in orbe terrarum adhibitis.<ref name="AlexaStats">[https://web.archive.org/web/20220124042758/https://www.alexa.com/siteinfo/wikipedia.org?range=5y Statistica in wikimedia.org in 5 annis proximis] apud Alexa Internet.</ref>
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* Andrew Dalby (2009) ''The World and Wikipedia: How We are Editing Reality.'' Siduri. ISBN 978-0-9562052-0-9.
* Guillaume Gendron (2022) "Wikipédia, attention les débats" in ''[[Libération]]'' (30 Octobris 2022) [https://www.liberation.fr/economie/medias/wikipedia-attention-les-debats-20221030_FBGN2B3675FPPICRIIYISNKJIM/ Situs venalis]
* Andrew M. Kaplan, M. Haenlein (2014) "Collaborative projects (social media application): About Wikipedia, the free encyclopedia" in ''Business Horizons'' vol. 57 no. 5 pp. 617-626
{{NexInt}}
* [[Cathopedia]]
* [[Conservapedia]]
* [[Lexipedia]]
* [[Monumentum Vicipaediae]]
* [[Necyclopaedia]]
* [[Vicimania]]
* [[Vicipaedia Esperantica]]
* [[Vicipaedia Latina]]
* ''[[Truth in Numbers: The Wikipedia Story]]'' ('Veritas in Numeris: Historia Vicipaediae') (pellicula)
== Nexus externi ==
{{communiaCat|Wikipedia|Vicipaediam}}
* Anthony DiPierro, "[http://knol.google.com/k/anthony-dipierro/wikipedia-the-timeline/1m4q8jxsfv85t/7# Wikipedia: the timeline]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}" knol.google.com
{{Vicipaediae}}
{{Vicimedia}}
[[Categoria:Encyclopaediae]]
[[Categoria:Vicimedia]]
[[Categoria:Vicipaedia|!]]
fvjq9gvauou8o077lxf10d7geuz1i85
3983355
3983354
2026-08-23T16:44:11Z
Morkoz
208407
Abrogans recensionem 3983354 ab usore [[User:HUMMONBO|HUMMONBO]] ([[User talk:HUMMONBO|Disputatio]] | [[Special:Contributions/HUMMONBO|conlationes]])
3983355
wikitext
text/x-wiki
{{Videdis|Vicipaedia (discretiva)}}
[[Fasciculus:Wikipedia-logo-v2.svg|thumb|Insigne Vicipaediae, globus cum signis e variis [[Alphabetum|scribendi systematibus]].]]
'''Vicipaedia''' ('''Vicipædia''' quoque videtur) est [[encyclopaedia]] [[fons apertus|fontium apertorum]] [[interrete|interretialis]] ac [[contenta libera|contentis libera]]<ref>Quamquam nonnullae Vicipaediae linguis variis, sicut Anglica, scriptae imagines haudquaquam liberas ostendunt.</ref> atque gratuita [[lingua|linguis multis]] scripta quam omnibus [[homo|hominibus]] licet scribere recensereque. Societas [[Vicimedia]] eam administrat.
Nomen ''Vicipaedīa'' est [[portmanteau|conglutinatio]] verborum ''[[vici]]'' ([[lingua Havaiana|Havaiane]] "celer") et ''[[encyclopaedia|encyclopaedīa]]''. Condita est die [[15 Ianuarii]] anno [[2001]] a [[Iacobus Wales|Iacobo Wales]] et [[Laurentius Sanger|Laurentio Sanger]] et hodie est situs interretialis qui [[sapientia]]m et facta praebet maximus et celerrime augescens.<ref>Guilelmus Tancer, [https://web.archive.org/web/20120803185245/http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1595184,00.html Look Who's Using Wikipedia]. [[1 Maii]] [[2007]]. ''[[Time (magazine)|Time]]'': ''"The sheer volume of content [...] is partly responsible for the site's dominance as an online reference. When compared to the top 3,200 educational reference sites in the U.S., Wikipedia is #1, capturing 24.3% of all visits to the category.''</ref><ref name="go-to site">Alex Woodson, [http://www.reuters.com/article/internetNews/idUSN0819429120070708 Wikipedia remains go-to site for online news]. [[8 Iulii]] [[2007]]. ''Reuters'': ''"Online encyclopedia Wikipedia has added about 20 million unique monthly visitors in the past year, making it the top online news and information destination, according to Nielsen//NetRatings."''</ref>
Mense Novembri 2013 ''Vicipaedia'' habebat triginta miliones commentationes in linguis 287. [[Vicipaedia Anglica]] longe est maxima et die [[16 Novembris]] [[2013]] praeteriit 4 372 000 commentationes. Per magnitudinem ordinatae, Vicipaediae maximae sunt [[Vicipaedia Anglica|Anglica]], [[Vicipaedia Theodisca|Theodisca]], [[Vicipaedia Nederlandica|Batava]], [[Vicipaedia Francogallica|Francogallica]], [[Vicipaedia Italica|Italica]], [[Vicipaedia Russica|Russica]], [[Vicipaedia Hispanica|Hispanica]], [[Vicipaedia Polonica|Polonica]], [[Vicipaedia Suecica|Suecica]], [[Vicipaedia Lusitana|Lusitana]] et [[Vicipaedia Iaponica|Iaponica]].<ref name="ListOfWikipedias">[[:meta:List_of_Wikipedias|Index Vicipaediarum omnium.]]</ref> Est unus ex decem sitibus maxime in orbe terrarum adhibitis.<ref name="AlexaStats">[https://web.archive.org/web/20220124042758/https://www.alexa.com/siteinfo/wikipedia.org?range=5y Statistica in wikimedia.org in 5 annis proximis] apud Alexa Internet.</ref>
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* Andrew Dalby (2009) ''The World and Wikipedia: How We are Editing Reality.'' Siduri. ISBN 978-0-9562052-0-9.
* Guillaume Gendron (2022) "Wikipédia, attention les débats" in ''[[Libération]]'' (30 Octobris 2022) [https://www.liberation.fr/economie/medias/wikipedia-attention-les-debats-20221030_FBGN2B3675FPPICRIIYISNKJIM/ Situs venalis]
* Andrew M. Kaplan, M. Haenlein (2014) "Collaborative projects (social media application): About Wikipedia, the free encyclopedia" in ''Business Horizons'' vol. 57 no. 5 pp. 617-626
{{NexInt}}
* [[Cathopedia]]
* [[Conservapedia]]
* [[Lexipedia]]
* [[Monumentum Vicipaediae]]
* [[Necyclopaedia]]
* [[Vicimania]]
* [[Vicipaedia Esperantica]]
* [[Vicipaedia Latina]]
* ''[[Truth in Numbers: The Wikipedia Story]]'' ('Veritas in Numeris: Historia Vicipaediae') (pellicula)
== Nexus externi ==
{{communiaCat|Wikipedia|Vicipaediam}}
* Anthony DiPierro, "[http://knol.google.com/k/anthony-dipierro/wikipedia-the-timeline/1m4q8jxsfv85t/7# Wikipedia: the timeline]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}" knol.google.com
{{Vicipaediae}}
{{Vicimedia}}
[[Categoria:Encyclopaediae]]
[[Categoria:Vicimedia]]
[[Categoria:Vicipaedia|!]]
6ybfof1oexpfa29acb5pti8mm95dmaw
Gaius Sallustius Crispus
0
9920
3983328
3392947
2026-08-23T15:14:27Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Bibliographia */
3983328
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Medaglione contorniato di sallustio con busto.JPG|thumb|Clipeus Sallustii ex Museo Archaeologico Nationali apud [[Florentia]]m]]
'''Gaius Sallustius Crispus,''' breviter '''Sallustius''' (natus [[Amiternum|Amiterni]] die [[1 Octobris]] [[86 a.C.n.]]; mortuus [[Roma]]e [[13 Maii]] [[35 a.C.n.]]), fuit [[vir publicus]] et [[historia|historiographus]] [[Roma antiqua|Romanus]], qui duas [[monographia]]s [[scribere|scripsit]]: ''[[De Catilinae coniuratione]]'' atque ''[[Bellum Iugurthinum (Sallustius)|Bellum Iugurthinum]].'' Etiam opus nomine ''[[Historiae (Sallustius)|Historias]]'' scribere coepit, quod imperfectum remansit.
== Vita ==
Natus est gente nobili Italica ordinis equestris in [[Sabinium|Sabinio]]. Iuvenis discendi seque excolendi, sed imprimis ad rem publicam accedendi causa [[Roma antiqua|Romam]] petivit. Cum sicut plerique ad rem publicam latus esset, ubi ei multa adversa fuisse fatebatur, quae in [[Prooemium|prooemio]] libri sui ''[[Catilinae coniuratio (Sallustius)|De Catilinae Coniuratione]]'' tali modo descripsit:
{{Locus|Nam pro pudore, pro abstinentia, pro virtute audacia, largitio, avaritia vigebant.. quae tametsi animus aspernabatur insolens malarum artium, tamen inter tanta vitia inbecilla aetas ambitione conrupta tenebatur.| Sallustius, Catilina, 3,3-4}} Tamen dictum eius dubium putatur, quia nihilominus magno studio cursum honorum percucurrit.
Anno 55 vel 54 a.C. [[Quaestor]] factus est, posthac consuetudine tradita in senatum venit. Anno 52 a.C. [[tribunus plebis]] electus fervore cliens [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]] inimicum eius [[Marcus Tullius Cicero|Ciceronem]] in senatu impugnavit.
Anno 50 a [[Censor|censore]] [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appio Claudio Pulchro]] verisimiliter amicitiae Caesaris, qui eo tempore senatum adversum habebat, causa senatu expulsus est.
Bello civili contra [[Pompeius|Pompeium]], quem in opere suo tyrannum crudelem descripsit, anno 49 incepto Caesaris amicitiam sequitur et a parte eius pugnavit. Anno 46 quaestoris munere (aut probabilius praetoris designati) fungens iterum ad senatum admissus est. Republicanis [[Thapsi Pugna|proelio apud Thapsum]] victis primus praetor novae provinciae ''Africa Nova'' (quae Tunesiam hodiernam et partem orientalem Algeriae continuit) creatus est. Officio suo impudentissime hactenus abusum esse dicitur, ut actionem de repetundis solum praesidium Caesaris avertere posset.
Romam reversus fortunis suis villam in ''[[Mons Pincius|monte pincio]]'' emit, qui locus nostro tempore [[Horti Sallustiani]] nuncupatur, eamque tali opulentia exornavit, ut saeculis post etiam imperatores ibi sedem haberent. Caesare anno 44 interfecto suam reliquam aetatem a re publica procul habendam decrevit seque in otium ad villam suam removit. In senectute se dedit litteris et imprimis studio historiae Romanae.
== Opera ==
* ''[[Bellum Iugurthinum (Sallustius)|Bellum Iugurthinum]]''
* ''[[Catilinae coniuratio (Sallustius)|Catilinae coniuratio]]''
* ''[[Historiae (Sallustius)|Historiae]]'' (imperfectae)
== Bibliographia ==
; Editiones operum
* 1474 : [Sallustii opera etc.] Venetiis [https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/is00056000/0001 Textus]
; Eruditio
* {{Fabricius Latina}} pp. 149–156.
== Plura legere si cupis ==
*Etienne Tiffou, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1087566 Salluste et la Fortuna]", ''Phoenix'', 1977: 349-360
== Nexus externi ==
{{vicicitatio|Gaius Sallustius Crispus|Gaium Sallustium Crispum}}
{{vicifons|Gaius Sallustius Crispus}}
* [http://www.thelatinlibrary.com/sall.html Textus originalis librorum Sallustii]
{{DEFAULTSORT:Sallustius Crispus, Gaius}}
[[Categoria:Nati 86 a.C.n.]]
[[Categoria:Mortui 35 a.C.n.]]
[[Categoria:Auctores Latini antiqui]]
[[Categoria:Historici Romani antiqui]]
[[Categoria:Politici Romani antiqui]]
[[Categoria:Scriptores Italiae antiquae]]
cjg7rzacvxg5pcgfupp98atz6tzy1a7
3983332
3983328
2026-08-23T15:18:46Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Plura legere si cupis */
3983332
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Medaglione contorniato di sallustio con busto.JPG|thumb|Clipeus Sallustii ex Museo Archaeologico Nationali apud [[Florentia]]m]]
'''Gaius Sallustius Crispus,''' breviter '''Sallustius''' (natus [[Amiternum|Amiterni]] die [[1 Octobris]] [[86 a.C.n.]]; mortuus [[Roma]]e [[13 Maii]] [[35 a.C.n.]]), fuit [[vir publicus]] et [[historia|historiographus]] [[Roma antiqua|Romanus]], qui duas [[monographia]]s [[scribere|scripsit]]: ''[[De Catilinae coniuratione]]'' atque ''[[Bellum Iugurthinum (Sallustius)|Bellum Iugurthinum]].'' Etiam opus nomine ''[[Historiae (Sallustius)|Historias]]'' scribere coepit, quod imperfectum remansit.
== Vita ==
Natus est gente nobili Italica ordinis equestris in [[Sabinium|Sabinio]]. Iuvenis discendi seque excolendi, sed imprimis ad rem publicam accedendi causa [[Roma antiqua|Romam]] petivit. Cum sicut plerique ad rem publicam latus esset, ubi ei multa adversa fuisse fatebatur, quae in [[Prooemium|prooemio]] libri sui ''[[Catilinae coniuratio (Sallustius)|De Catilinae Coniuratione]]'' tali modo descripsit:
{{Locus|Nam pro pudore, pro abstinentia, pro virtute audacia, largitio, avaritia vigebant.. quae tametsi animus aspernabatur insolens malarum artium, tamen inter tanta vitia inbecilla aetas ambitione conrupta tenebatur.| Sallustius, Catilina, 3,3-4}} Tamen dictum eius dubium putatur, quia nihilominus magno studio cursum honorum percucurrit.
Anno 55 vel 54 a.C. [[Quaestor]] factus est, posthac consuetudine tradita in senatum venit. Anno 52 a.C. [[tribunus plebis]] electus fervore cliens [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]] inimicum eius [[Marcus Tullius Cicero|Ciceronem]] in senatu impugnavit.
Anno 50 a [[Censor|censore]] [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appio Claudio Pulchro]] verisimiliter amicitiae Caesaris, qui eo tempore senatum adversum habebat, causa senatu expulsus est.
Bello civili contra [[Pompeius|Pompeium]], quem in opere suo tyrannum crudelem descripsit, anno 49 incepto Caesaris amicitiam sequitur et a parte eius pugnavit. Anno 46 quaestoris munere (aut probabilius praetoris designati) fungens iterum ad senatum admissus est. Republicanis [[Thapsi Pugna|proelio apud Thapsum]] victis primus praetor novae provinciae ''Africa Nova'' (quae Tunesiam hodiernam et partem orientalem Algeriae continuit) creatus est. Officio suo impudentissime hactenus abusum esse dicitur, ut actionem de repetundis solum praesidium Caesaris avertere posset.
Romam reversus fortunis suis villam in ''[[Mons Pincius|monte pincio]]'' emit, qui locus nostro tempore [[Horti Sallustiani]] nuncupatur, eamque tali opulentia exornavit, ut saeculis post etiam imperatores ibi sedem haberent. Caesare anno 44 interfecto suam reliquam aetatem a re publica procul habendam decrevit seque in otium ad villam suam removit. In senectute se dedit litteris et imprimis studio historiae Romanae.
== Opera ==
* ''[[Bellum Iugurthinum (Sallustius)|Bellum Iugurthinum]]''
* ''[[Catilinae coniuratio (Sallustius)|Catilinae coniuratio]]''
* ''[[Historiae (Sallustius)|Historiae]]'' (imperfectae)
== Bibliographia ==
; Editiones operum
* 1474 : [Sallustii opera etc.] Venetiis [https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/is00056000/0001 Textus]
; Eruditio
* {{Fabricius Latina}} pp. 149–156.
== Plura legere si cupis ==
*Douglas J. Stewart, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/2504470 Sallust and Fortuna]", ''History and Theory'', 1968: 298-317
*Etienne Tiffou, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1087566 Salluste et la Fortuna]", ''Phoenix'', 1977: 349-360
== Nexus externi ==
{{vicicitatio|Gaius Sallustius Crispus|Gaium Sallustium Crispum}}
{{vicifons|Gaius Sallustius Crispus}}
* [http://www.thelatinlibrary.com/sall.html Textus originalis librorum Sallustii]
{{DEFAULTSORT:Sallustius Crispus, Gaius}}
[[Categoria:Nati 86 a.C.n.]]
[[Categoria:Mortui 35 a.C.n.]]
[[Categoria:Auctores Latini antiqui]]
[[Categoria:Historici Romani antiqui]]
[[Categoria:Politici Romani antiqui]]
[[Categoria:Scriptores Italiae antiquae]]
1l2j4r4v7px25o1rpv7nidd3o26pko5
Uterus
0
15404
3983367
3910472
2026-08-23T19:45:28Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3983367
wikitext
text/x-wiki
{{cautio}}
{{L}}
{| class="wikitable floatright"
! colspan="3" style="background-color:#ff5FcF; | Uterus
|-
! colspan="2" | Cognitores
|-
| style="font-size: 85%" | [[Terminologia Anatomica|TA]] || style="font-size: 85%" | [http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/TA98%20Tree/Entity%20TA98%20EN/09.1.03.001%20Entity%20TA98%20EN.htm A09.1.03.001]
|-
! colspan="2" | Anatomia macroscopica
|-
| colspan="3" style="text-align:center" | <div style="position: relative;">[[Fasciculus:Figure 28 02 01.JPG|300px|Uterus hominis]]</div>
|-
| colspan="3" style="font-size: 85%; width:300px" | '''Uterus''' hominis aspectu laterali et frontali. ''Supra'': Uterus una cum [[vagina]] inter [[vesica urinaria|vesicam urinariam]] (anterius) et [[rectum]] (posterius) situs est, Axe longitudinali ''anteflexio'' uteri visibilis est. ''Infra'' situs uteri intra [[pelvis|pelvem]] demonstratur.
|}
{{res|Uterus}} (-i, ''m.'') sive {{res|uter}}<ref name="Siebenhaar1850">Siebenhaar, F. J. (1850). ''Terminologisches Wörterbuch der medicinischen Wissenschaften,'' ed. 2 (Lipsiae: Arnoldische Buchhandlung).</ref><ref name="Lewis & Short">Lewis, C. T. & Short, C. (1879). ''A Latin dictionary founded on Andrews' edition of Freund's Latin dictionary'' (Oxoniae: Clarendon Press).</ref> (-tri, ''m.'') sive {{res|metra}}.<ref name="Kraus1844">Kraus, L.A. (1844). ''Kritisch-etymologisches medicinisches Lexikon,'' ed. 3 (Gotingae: Verlag der Deuerlich- und Dieterichschen Buchhandlung).</ref><ref name="Foster1891">Foster, F. D. (1891-1893). ''An illustrated medical dictionary. Being a dictionary of the technical terms used by writers on medicine and the collateral sciences, in the Latin, English, French, and German languages'' (Novi Eboraci: D. Appleton and Company).</ref><ref name="Kossmann1895">Kossmann, R. (1895). Die gynäcologische Anatomie und ihre zu Basel festgestellte Nomenclatur. ''Monatsschrift für Geburtshülfe und Gynaekologie'', 2 (6), 447–72.</ref> (e vocabulo [[Lingua Graeca|Graeco]] ''μήτρα'') sive {{res|hystera}}<ref name="Castelli1713">Castelli, B. & Bruno, J. P (1713), ''Lexicon medicum Graeco-Latinum'' (Lipsiae: F. Thomas).</ref><ref name="Kossmann1895"/> (e verbo [[Lingua Graeca|Graeco]] ''ὑστέρα'') sive {{res|delphys}}.<ref name="Kossmann1895"/> sive {{res|vulva}}<ref name="Castelli1713"/><ref name="Lewis & Short"/> sive {{res|volva}}<ref name="Lewis & Short"/> seu {{res|matrix}}<ref name="Castelli1713"/><ref name="Kraus1844"/><ref name="Lewis & Short"/> est [[organum sexuale|organum sexuale secundarium]] [[femina (sexus)|muliebre]] plurimorum [[mammalia|mammalium]], sicut transitus spermatozoidorum ante [[fertilizatio|fertilisationem]] ab [[vagina]] in [[tuba uterina|tuberinam]] permittens et, postea, [[homo|feminae]] [[embryo]]nem et [[foetus|foetum]] continens.
Utero forma symmetrica et piriformis est, supra ''corpus'' latum, infra ''cervix'' angustius. Terminus cranialis (superior) est crassus, [[fundus uteri|fundus]] appellatur, ad ambas [[tuba uterina|tubas uterinas]] ducit. Structura microscopica per [[endometrium]], [[myometrium]] et [[perimetrium|''peri''metrium]] formatur. Uterus a [[parametrium|''para''metrio]] in [[pelvis|pelve]] figitur. Terminus caudalis et angustior, [[cervix (organum)|cervix]] nominatum, in [[vagina|vaginam]] aperitur. Quoad anatomiam et physiologiam uteri corpus et cervix differunt.
[[Physiologia]] uteri ad relationes locorum motuumque, ad integritatem pelvis structuralem, ad nexus systematum et [[systema endocrineum|endocrinei]] et [[systema nervosum autonomicum|nervosi autonomi]], ad adaptationes graviditate ineunte et post partum, ad varietates in vitae cursu spectat. In feminis inter [[menarchia|menarchiam]] et [[menopausis|menopausem]] lamina mucosa endometrii secundum [[cyclus menstrualis|cyclum menstrualem]] commutationes cyclicae repetit. In graviditate non solum [[hypertrophia]] myometrii observatur; sed etiam commutatio endometrii, lamina tenuis versus cavum uteri directa, quod decidua cum [[placenta (graviditas)|placenta]], ita trans eam cum [[funiculus umbilicaris|funiculo umbiliari]] quoque denique cum [[fetus|foeto]], connectitur. Sub [[partus|partu]] fibrae musculares leves fortissimae [[foetus|foetum]] expellunt.
Complures uteri [[morbus|morbi]], inter quos [[inflammatio|inflammativi]], [[oncologia|oncologici]], [[systema endocrineum|endocrinei]], [[embryologia|embryologici]], ab [[medicus|medicis]] descripti sunt. In conspectum [[carcinoma cervicis uteri]] feminarum iuveniarum venit, hodie [[morbus venereus]], contagione papillomaviro conspectum, et usus [[vaccinum|vaccinorum]] contra cancrum hanc.
== Contextus ==
Sub aequitatibus humanum [[corpus]] femininum contra masculinum diversum quoad formas aspectusque (partes anatomicas), munera et functiones et effectus physiologicos et biochemicos invenitur. In feminis ''organa sexualia feminina'' sunt ''primaria'' modo [[ovarium|ovaria]], ceteris autem, ut uterus, ''secundaria''.
== Anatomia macroscopica ==
=== Formae externae internaeque ===
[[Fasciculus:Moters reprodukcinė sistema.jpg|thumb|Formae uteri externae internaeque: corporis (supra) et cervicis (infra). Tholulus uteri fundus (imagine non denotus) nominatur. Cavitas trianguli acumine demisso instar invenitur.]]
Adultarum humanarum utero [[pirum|piriformi]] longitudo 7 cm est. Ibi inter corpus et cervicem uteri distinguitur. Superficies uteri externae anterius ''facies vesicalis'', versus [[vesica urinaria|vesicam urinariam]], posterius autem ''facies intestinalis'' versus [[rectum]] directae sunt. Cavum internum cavitas uteri nominatur. Eo exitus tres sunt: corporis, supra et lateraliter, in utramque [[tuba uterina|tubam uterinam]], singuli; at cervicis, deorsum, versus [[vagina]]m, unus. Cervix uteri in portiones duas dividuuntur: supravaginalis et vaginalis. In medio superficiei externae portionis vaginalis ostium uteri internum invenitur.
''Corpus uteri'' pars crassa lataque, et superius eius ''fundus uteri'' convexus tholuli instar inveniuntur. Utrumque extremum laterale superiusque, prope fundum, ''cornu uterinum'' nominatur. Lumen corporis ''cavitatis uteri'' vocatur. Transitus in cervicem ''isthmus uteri'' nominatur.
Inferius ''cervix uteri'' pars "piri" tenuior et rotundus et simul tertia pars longitudinis uteri format. In [[vagina|''fornicem vaginae'']] demissa est. Pars cervicis superior ''portio supravaginalis'', at pars cervicis intima, quae ipsae in vaginae cavitatem prominet, ''portio vaginalis'', clinice brevius "portio", dicitur. Lumen ''canalis cervicis'' nominatur.
''Cavitas uteri'' fissiformis et fundo corpore trianguli acumine demisso instar frontalique planitie porrecto est. Versus fundum cavitati forma fere recta vel sursum convexa est. Utroque angulo trianguli superiore (cornu) ''os tubae uterinae'' (sive ''ostium uterinum tubae'') cum [[tuba uterina|parte uterina tubae uterinae]] lateris eiusdem invenitur. Infra angulum inferiorem, ''ostium uteri internum'' aditus ''canalis isthmi'', lumine tenui vel clauso, situs est. In graviditate transitus ab corpore in cervicem ''isthmus uteri'' deplicatus clinice "segmentum uterinum inferius" dicitur. Deorsum ''canalis cercivis'' fusiformi apertura sequitur, quo insitio pituitosa inest. Canalis cervicis ''ostium uteri externum'' denique termino ''portionis vaginalis'' in [[fornix vaginae|fornicem vaginae]], extremum vaginae internum, se aperit.
Superficies ''ostii uteri externi'', ut per speculum examine [[gynaecologia|gynaecologico]] ineunte visa, in [[nullipara|nulliparis]] foveolae instar, forma rotunda, apparet. Feminis, quae libros pepererunt (primiparae, [[multipara]]e), superficie ostii sulcus horizontalis cum ''labio anteriore'' et ''labio posteriore'' est.
=== Providentia vascularis ===
[[Fasciculus:Gray1170.png|thumb|Providentia arterialis per arteriam uterinam, etiam per arteriam ovariam fit. Ramuli arteriosi cursum serpentinum ostendunt.]]
''[[Arteria]] principalis'' uterum sanguine arteriali providens est [[arteria uterina]], per [[anastomosis|anastomoses]] etiam per [[arteria ovarica|arteriam ovaricam]]. Arteria ovarica ex [[aorta abdominalis|aorta abdominali]], arteria uterina autem ab [[arteria hypogastrica]] defluunt. Ramuli utriusque arteriae, cursu serpentino spirarum instar, in ''hilum ovarii'' intrant.
''[[Vena]]e'' uteri, iuxta hilum plexum formantes, denique ramulos arteriosos concomitantur.
''Vasa lymphatica'' [[vas sanguineum|vasīs sanguineis]] sequuntur. Vasa lymphatica [[lympha]]m ex [[ovarium|ovariis]], [[tuba uterina|tubis uterinis]], fundo uteri secundum vasa ovarica in ''nodos lymphaticos lumbales'' iuxta [[aorta abdominalis|aortam abdominalem]] portant. Ex fundo quoque, ut ex corpore uteri, orientibus vasa lymphatica trans [[ligamentum teres uteri]] in ''nodos lymphaticos inguinales superficiales'', quae lympham e [[vagina]]e parte inferiore recipiunt, prope [[canalis inguinalis|canalem inguinalem]] currunt. Lympha e cervice uteri et fornice vaginae denique per vasa lymphatica ''nodos lymphaticos iliacos internos'' secundum [[arteria iliaca interna|arteriam iliacam internam]] adsequuntur.
=== Providentia nervorum ===
Innervatio uteri per [[fibra nervalis|fibras]] [[systema nervosum autonomicum|systematis nervosi autonomici]] fit. Fibraes afferentes haec cum utroque [[plexus ovaricus|plexu ovarico]] et [[plexus hypogastricus inferior|plexu hypogastrico inferiore]] connectitur. Fibrae non solum laminam basalem, sed etiam cum terminalibus non myelinatibus laminam functionalem cum glandulis endometrialibus capiunt<ref>{{cite journal |authors=Hühnel W., Beier H. M. |title=Studies on the innervation of the endometrium |journal=Cell and tissue research |year=1976 |month=Apr |volume=167 |issue=4 |pages=527-36 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1268924/}}</ref>. Graviditate ineunte distributio haud uniformis apparet: Reductio nervorum in corpore uteri observatur, sed innervatio in cervice abunde manet<ref>{{cite journal |authors=Tingåker B. K., Johansson O., Cluff A. H., Ekman-Ordeberg G. |title=Unaltered innervation of the human cervix uteri in contrast to the corpus during pregnancy and labor as revealed by PGP 9.5 immunohistochemistry |journal=European journal of obstetrics, gynecology, and reproductive biology |year=2006 |month=Mar |volume=125 |issue=1 |pages=66-71 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16188372/}}</ref><ref>{{cite journal |authors=Tingåker B. K., Irestedt L. |title=Changes in uterine innervation in pregnancy and during labour |journal=Current opinion in anaesthesiology |year=2008 |month=Iun |volume=23 |issue=3 |pages=300-3 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20216064/}}</ref>.
== Anatomia microscopica ==
''Corporis uteri'' paries constitutus ex (ab superficie externa ad cavum):
* ''tuncica serosa'' sive [[perimetrium|''perimetrio'']],
* ''tunica musculari'' sive [[myometrium|''myometrio'']],
* ''tunica mucosa'' sive [[endometrium|''endometrio'']].
''Cervicis uteri'' sectiones histologicae canalem cercivis ab epithelio simplici cuboideo tectum ostendunt. Multae ''glandulae cervicales'' interstratae, ''mucum cervicalem'' liberantes, inveniuntur.
''Portione vaginali'' transitus inter [[vaginae]] epithelium stratificatum non cornuatum et cervicis epithelium simplex cuboideum invenitur. Vaginae epithelium ex stratis basali, parabasali, intermedio, et superficiali sine glandulis interstratis constitutum est.
=== Perimetrium ===
''Peri''metrium est integumentum [[peritoneum|peritoneale]] [[tunica serosa]] corporis, imprimis fundi uteri. Est pars [[peritoneum urogenitale|''peritonei urogenitalis'']] partis inferioris [[peritoneum|peritonei]]. Peritoneum ex partibus duabus formatur: et parietali et viscerali, ita mobilitas uteri inter organa sine doloribus, ut in graviditate, permittens. Solum ''peritoneum viscerale'' cum utero connectitur. [[Epithelium]] eius, versus [[spatium subperitoneale]] directum, ''lamina epithelialis serosae'', ex cellulis mesothelialibus, de [[mesenchyma]]te derivatis, compositum est. Infra epithelium ''lamina propria serosae'' invenitur, denique ''[[tela subserosa]]'', quae, ipsa mobiliter, [[adipocytus|adipocytis]] et [[vas sanguineum|vasis sanguineis]] et [[vas lymphaticum|vasis lymphaticis]] et [[nociceptorium|nociceptoribus]] locum praebens, cum myometrio connectitur.
Aliter [[parametrium|''para''metrium]] est [[textus connectivus]], cervicis portionem supravaginalem cum [[vesica urinaria]], [[os sacrum|osse sacro]], pariete interna pelvis nectans, ita uterum in positione tenens (→ anatomiam topographicam, → physiologiam). Portio vaginalis (sive portio cervicis) ''epithelio stratificato non cornuato'' [[vagina]]e tecta, at non perimetrio.
=== Myometrium ===
[[Fasciculus:Histology of postmenopausal myometrium, low magnification.jpg|thumb|Myometrium cum [[musculus levis|fibris muscularibus levibus]] quarumlibet directionum. [[vas sanguineum|Vasorum sanguineorum]] sectiones, in parte cum [[erythrocytus|erythrocytis]] visibilibus intertexta sunt.]]
Non minus quam 90% materiae est myometrium, quod ex [[musculus levis|fibris muscularibus levibus]] constitutum est. Fibrae myometrii musculares leves non singulari directione, sed quovis directione ordinatae inveniuntur. [[Arteria]]e pariete crassiore et [[vena]]e pariete tenuiore in sectionibus myometrii abunde intertextae sunt.
Non raro, dodrantibus enim feminarum, in vitae cursu earum, quaedam transformatio myocytorum benigna et localis in formationem ''[[leiomyoma]]tis'' (sive ''fibroidi'', sive ''myomatis'') favere solet<ref>{{cite journal |authors=Dvorská D., Braný D., Danková Z., Halašová E., Višňovský J. |title=Molecular and clinical attributes of uterine leiomyomas |journal=Tumour biology |year=2017 |month=Iun |volume=39 |issue=6 |pages=1010428317710226 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28653894/}}</ref>.
=== Endometrium ===
{{main|Endometrium}}
[[Fasciculus:Endometrial and endocervical epithelium - intermed mag.jpg|thumb|Histologia endometrii phasi proliferativa ineunte: Epithelium et strati compacti [[endometrium|endometrii]] cum glandulis endometrialibus et canalis cervicis (sinistre). [[H&E]]]]
Sub [[microscopium|microscopio]] endometrium superficies interna cavitatis uteri et lamina myometrio tenuior discerni potest, quo ''glandulae endometriales'' et ''stroma'' mixtim apparet. Peritis oculis [[epithelium]] endometrii ex ''laminis'' et ''basali'' constante et ''functionali'' variabili, secundum [[cyclus menstrualis|cyclum menstrualem]] constitutum est. Laminae funcionali strata et ''compactum'' et ''spongiosum'' sunt. Endometrio abundantia glandularum, inter quas nonnullae ramulos formant, aliae non, invenitur. Parte basali endometrii ''rhizomata'' inter glandularum sita sunt<ref>{{cite journal |authors=Yamaguchi M., Yoshihara K., Suda K., Nakaoka H., Yachida N., Ueda H., Sugino K., Mori Y., Yamawaki K., Tamura R., Ishiguro T., Motoyama T., Watanabe Y., Okuda S., Tainaka K., Enomoto T. |title=Three-dimensional understanding of the morphological complexity of the human uterine endometrium |journal=Science |year=2021 |month=Mar |volume=24 |issue=4 |pages=102258 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33796844/}}</ref>. In adenomyosi tamen, glandulae etiam myometrium invadunt.
* Phasis desquamationis regenerationisque ("menses", diebus 1—4) — Valores reducti et LH et [[progesteronum|progesteroni]] contractiones arteriolum spiralium strati functionalis cum ischaemia et degeneratione strati functionalis occurrunt. Ruptura arteriolarum causa sanguis liberatur, pariter stratum functionale emittur. Stratum basale vero, providentia arteriarum rectarum causa, non affectum est.
* Phasis proliferativa (diebus 5—14) — Sub [[FSH]] endometrium crassius crescit, quia textus connectivus et glandulae endometriales tubulares renovantur. Sub [[oestrogenum|oestrogeno]] stromati endometriali vasa sanguinea nova adduntur.
* Phasis secretoria (diebus 15—28) — Sub [[luteinisans hormon|luteinisante hormonte]] (LH) glandulae endometriales tortuosae erunt et [[glycogenum]] accumulant. Post ovulationem liquorem glycogeno abundantem secernunt.
== Anatomia topographica ==
Uterus in [[cavitas pelvis|cavitate pelvis]], anatomice tripartita<ref>Cavitas pelvis in cavitatem peritonealem, spatium subperitoneale, et fossam ischiorectalem dividitur.</ref>, ibidem, ut mulieris cetera [[organum sexuale|organa sexualia interna]], in spatio subperitoneali, situs est. Uterus, una cum [[ovarium|ovariis]], [[tuba uterina|tubis]], [[vagina]], maiore in parte ab ''[[ligamentum latum|ligamento lato]]'', quod vero duplicatura peritonele est, circumtentus est. Inter ligamenti folias [[textus connectivus]] cum [[vas sanguineum|vasīs sanguineis]] nomine ''[[parametrium|parametrii]]'' inveniuntur. Munitio uteri imprimis [[ligamentum cardinale|ligamento cardinali]] velut ligamentis et [[symphysis]] et [[os sacrum|ossis sacri]] figitur.
[[Fasciculus:Sobo 1906 502.png|thumb|Sectio sagittalis cavitatis pelvis cavum peritoneale (supra) ab intestinis remotum ostendens. Peritoneum tenue in parte vesciam (sinistre) et rectum (dextre), maxima in parte uterum (medio) tegit. Peritoneum ante (sinistre) uterum [[excavatio vesicouteria|''excavationem vesicouterinam'']] et posterius (dextre) [[excavatio rectouterina|''excavationem rectouterinam'']] format.]]
In feminis ''cavitas pelvis'' dividitur in ''compartimenta'' tria<ref>In viris cavitas pelvis dividitur in compartimenta duo: anterius et posterius.</ref>: compartimentum ''anterius'' cum [[vesica urinaria]] et [[urethra]]; ''medium'' cum utero, adnexis eius, [[vagina]]; ''posterius'' cum [[rectum|recto]] et canali anali. [[Peritoneum]] organa antea dictis superponitur, quo et vesica et rectum tantum in parte a peritoneo tecta sunt; Cetera vero maximis in partibus, ut ea per introitum transperitonealem adsequantur. Peritoneum utero tegens, anterius et deorsum [[excavatio vesicouteria|''excavationem vesicouterinam'']] fissiformam, posterius et deorsum [[excavatio rectouterina|''excacavationem rectouterinam'']] (Douglasii), locum intimum cavitatis peritonealis, format. Introitus eius per ''plicas rectouterinas'' duas coartatur.
''Adnexa uterina'' [[ovarium|ovaria]], ambae [[tuba uterina|tubae uterinae]], velut ligamenta apparatus uterum sustinendi sunt. Invenitur utrumque ovarium utero posterolateraliter, intra fossam ovaricam, et vasīs iliacis externis medialiter. Connectitur cum cornu uterino per [[ligamentum ovarii proprium]].
''Apparatus uterum sustinendi'' uterum in loco suo tenet. Utroque latere ab cervicis ''portione supravaginali'' secundum [[parametrium]] fibrae connectivae multiplices, fabellorum duorum instar, ad [[cavitas pelvis|cavitatis pelvis]] fasciam tentae inveniuntur. Pars superior uteri mobilis, versus vesicam rectumque et in graviditate, reperitur. Eo modo uterus [[vesica urinaria|vesicae urinariae]] et [[rectum|recto]] impendetur. Summa areae sustinendi, ex collageno, retibus elasticis, fibris muscularibus compositae ''ligamentum cardinale'' nominatur. Parametria in anterius, lateralia, et posterius dividuuntur. ''Parametrium anterius'' [[ligamentum vesicouterinum]] et [[ligamentum teres uteri]] continet, ''parametria lateralia'' autem utrumque [[ligamentum cardinale]] attribuuntur. ''Parametrium posterius'' [[ligamentum sacrouterinum]] locum praebet. Praeterea, antrorsum ''ligamentum pubovesicale'' inter uterum vesicamque et [[symphysis|symphysem]] tentum est. Retrorsum fibrae ligamentorum et sacrouterini (in [[os sacrum]]) et rectouterini (in [[rectum]]) inveniuntur. Denique, anteflexionis uteri, utrumque [[ligamentum teres uteri]] cum [[labium majus pudendi|labiis maioribus]] connectitur.
''[[Diaphragma pelvis]]'' femininum masculino maius, apertura eius urogenitalis latius est. Tamen pariter vis eius muscularis et providentia vascularis nervalisque minus apparent, quod partus quidem requirit. Nimirum, hac de causa, feminis aetate provecta propensitas imbecillitatis diaphragmatis occurrat. Diaphragma pelvis ex fibris muscularibus et [[musculus levator ani|musculi levatoris ani]] et [[musculus coccygeus|musculi coccygei]] velut [[textus connectivus|textu connectivo]] compositum est. Innervatio fibrarum muscularium maiore in parte per [[fibra nervalis|fibras]] [[nervus pudendus|nervi pudendi]], ''ramulos infralevatorios'', oritur. Insuper ''ramuli supralevatorii'' ex [[nervus spinalis|nervis spinalium]] [[Nervus sacralis 3 (homo)|S3]]-[[Nervus sacralis 4 (homo)|S4]] musculum levatorem ani invadunt, quod in operationibus gynaecologibus uteri momentum gravius afferat.
== Embryologia ==
Ante hebdomadem gestationis septem nulla differentia inter [[embryo]]nes femininos et masculinos observari potest. Cellulae systematis reproductionis feminini de origine [[mesoderma]]li sunt. Eae, ut eis sytematis renalis, quamquam tardius, de [[mesoderma]]te, folio medio primarum laminarum embryonis, intermedio derivant: Mox mesoderma antrorsum movet, rimam longitudinalem, ''rimam urogenitalem'' formans, ex quo iterum ''rima genitalis'' oritur. Utroque in [[sexus|sexu]] eo tempore utroque [[mesonephros|mesonephro]], [[ren]]e primitivo, bini [[ductus Mullerianus]] et bini [[ductus Wolffianus]] (sive ''ductus mesonephricus'') inter utrumque gonadum primitivum et unicum [[sinus urogenitalis|sinum urogenitalem]] inveniuntur. In [[sexus femininus|sexu feminino]] utraque [[tuba uterina]], uterus - corpus et cervix - et [[vagina]] ab paribus ductibus Mullerianis derivantur<ref>{{cite journal |authors=Mullen R. D., Behringer R. R. |title=Molecular genetics of Müllerian duct formation, regression and differentiation |journal=Sexual development |year=2014 |volume=8 |issue=5 |pages=281-96 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25033758/}}</ref>, interea ambi ducti Wolffiani, effectibus hormontum testium primitivorum carentibus, degenerant. Tamen ducti Wolffiani quoque effectus formationis systematis reproductionis feminini exercere videntur. Non prius quam viginti duo hebdomades necesse sunt, donec morphologia uteri aperte discerni potest<ref>{{cite journal |authors=Cunha G. R., Robboy S. J., Kurita T., Isaacson D., Shen J., Cao M., Baskin L. S. |title=Development of the human female reproductive tract |journal=Differentiation |year=2018 |month=Sep-Oct |volume=103 |pages=46-65 url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30236463/}}</ref>.
=== Ductuum Mullerianorum formatio ===
Iam ante ductuum Mullerianorum formationem utroque mesonephro ductus Wolffianus formatus inest. Generatio cuiusque ductus Mulleriani postera est. In epithelii mesonephri ''acumine'' paucae ''cellulae progenitores'' ductuum Mullerianorum exprimuntur (''initiatio''). Celluae hae ab suarum initio proteinum [[LHX1]] factorem [[organogenesis]], pariter [[ren]]ium, secernunt<ref>{{cite journal |authors=Cirio M. C., Hui Z., Haldin C. E., Cosentino C. C., Stuckenholz C., Chen X., Hong S.-K., Dawid I. B., Hukriede N. A. |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21526205/}}</ref>. Paulo post cellulae [[mesenchyma]]tis (textus connectivus embryonalis) gonadorum secretionem factoris incrementi [[WNT4]] ineunt. Deinde migratio cellularum progenitorum ductuum Mullerianorum deorsum intra mesenchyma formationis ductuum Mullerianorum observatur (''invaginatio'')<ref>{{cite journal |authors=Bernard P., Harley V. R. |title=Wnt4 action in gonadal development and sex determination |journal=The international journal of biochemistry & cell biology |year=2007 |volume=39 |issue=1 |pages=31-43 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16905353/}}</ref>. Deinde utroque latere cellulae progenitores auxilio proteini [[WNT9B]] et contagium ductus Wollfiani quaerunt et secundum cursum eius prorsus migrant (''elongatio'').
=== Ductuum Wolffianorum munera ===
Nuper nexus inter ductus Wolffianos et formationem uteri ope [[Significans iter erinacei|itineris erinacei]] conscriptus est<ref>{{cite journal |authors=Haraguchi R., Yamada G., Murashima A., Matsumaru D., Kitazawa R., Kitazawa S. |title=New Insights into Development of Female Reproductive Tract-Hedgehog-Signal Response in Wolffian Tissues Directly Contributes to Uterus Development |journal=International journal of molecular sciences |year=2021 |month=Ian |volume=22 |issue=3 |pages=1211 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33530552/}}</ref>.
=== Fusio amborum ductuum Mullerianorum ===
In hominibus formatio uteri definitivi ambos ductus Mullerianos in linea mediana se confundere requirit, eo mode ''canalis uterovaginalis'' embryonalis exoritur. In [[Mus|muribus]] autem fusio extensiva hominum non est: supra cervicem duo cornua uterina formantur. Machinatio fusionis adhuc late incognita restat. Malformationum uteri bicornuati observationibus causa initium fusionis caudaliter, prope [[sinus urogenitalis|sinum urogenitalem]], oriri, deinde sursum continuari, putatur. Circiter ab hebdomadibus novem vel decem pars superior canalis uterovaginalis in latitudinem crescit, forma uteri tringularis. Ante [[partus]] tempus uterus exiguus apparet. Demum post partum uterus paulatim, potissime autem versus [[menarche]]m, magnitudem definitivam assumit.
== Physiologia ==
Ad uteri physiologiam capiendam physiologia extra graviditatem, intra graviditatem, post graviditatem et in vitae cursu consideranda est. Hic res mobilitatis uteri, staticae, endocrineae, nervales, [[musculus levis|fibrarum muscularum levium]] momenta afferunt. Ab [[partus|parto]] ad feminam adultam relatio longitudinum inter corpus et cervicem constanter versus corpus mutat. In neonatis femininis corpus cervici brevius, in adultis longius invenitur.
=== Incrementum postpartale ===
Tempore partus uterus imperfectus est. Adenogenesis, quae formatio glandularum uterinarum significat, velut laminas uteri, [[endometrium]], [[myometrium]], [[perimetrium]] instituendi, non prius quam post partum oriuntur<ref>{{cite journal |authors=Cooke P. S., Spencer T. E., Bartol F. E., Hayashi K. |title=Uterine glands: development, function and experimental model systems |journal=Molecular human reproduction |year=2013 |month=Sep |volume=19 |issue=9 |pages=547-58 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23619340/}}</ref>.
=== De axe longitudinali et diversitatibus loci motuumque ===
Totius uteri ''axis longitudinalis'', [[planities frontalis|planitie frontali]] visus in [[planities mediana|planitie mediana]], [[planities sagittalis|sagittali]] autem planitie aestimatus secundum axem pelvicum invenitur. Apparatu sustinendi utero circum cervicem nexo, corpus uteri cervici plus fixata mobilius est. Pariter uterus in toto moveri potest, nam in graviditate [[embryo]]ne crescente uterus incrementum capit.
''Flexio'' et ''positio'' notiones uteri directionis axis longitudinalis interruptio (''flexionem'' inter corpus et cervicem uteri) et planitiei medianae relationem (''positionem'' uteri in toto) describunt. Flexio frequens est ''anteflexio'': cum [[vesica urinaria]] vacua et [[rectum|rectum]] vacuo corpus supra isthmum antrorsum super vesciam iacet. Si angulus inter axes et corporis et cervicis abest, linea recta, ''anteversio uteri'' dicitur, quae de consuetudine post [[partus]] complures observari potest. Non raro derivatio minor, varietas normalis, extra planitiem medianam ''dextropositio'' vel ''sinistropositio'' exstat. Semper quidem ''retroflexio'' et ''retroversio'' abnormalis sunt.
=== Contractiones uterinae ===
{{main|Contractio uterina}}
Contractiones musculares [[musculus levis|musculi levis]] uterini ''contractiones uterinae'' vocitantur. Eis munera diversa sunt: Vectura [[spermatozoidum|spermatozoidorum]] [[embryo]]nisque, implantatio, menstruatio, gestatio, partus<ref>{{cite journal |authors=Aguilar H. N., Mitchell B. F. |title=Physiological pathways and molecular mechanisms regulating uterine contractility |journal=Human reproduction update |year=2010 |month=Nov-Dec |volume=16 |issue=6 |pages=725-44 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20551073/}}</ref>. Extra [[graviditas|graviditatem]] tales frequenter [[cyclus menstrualis|cyclo menstruali]] ineunte occurrunt dicunturque ''undae endometriales'' vel ''undae contractiles''. Machinatio contractionum uterinarum partibus tribus pendunt: apparatui contractili, electrophysiologiae [[myocytus|myocytorum]], gubernatio sensus apparatus contractilis ope [[calcium|calcii]] Ca<sup>2+</sup>.
=== Microbioma endometriale ===
Classice uterus "sterilis" ([[bacterium|bacteriis]] carens) aestimatur. Nuper sane ut in aliis organis in utero quoque ''microbioma endometriale'' descriptum est<ref>{{cite journal |authors=Moreno I., Codoñer F. M., Vilella F., Valbuena D., Martinez-Blanch J. F., Jimenez-Almazán J., Alonso R., Alamá P., Remohí J., Pellicer A., Ramon D., Simon C. |title=Evidence that the endometrial microbiota has an effect on implantation success or failure |journal=American journal of obstetrics and gynecology |year=2016 |month=Dec |volume=215 |issue=6 |pages=684-703 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27717732/}}</ref>. Videtur, ut inter feminas, varietates maiores exstent<ref>{{cite journal |authors=Dinsdale N. K., Castaño-Rodríguez N., Quinlivan J. A., Mendz G. L. |title=Comparison of the Genital Microbiomes of Pregnant Aboriginal and Non-aboriginal Women |journal=Frontiers in cellular and infection microbiology |year=2020 |month=Oct |volume=10 |pages=523764 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33194782/}}</ref>.
=== Cyclus menstrualis ===
{{main|Cyclus menstrualis}}
''Cyclus menstrualis'' est in feminis cursus repetitivus imprimis endocrineus duratione circiter 28 diebus. Cyclo ineunte sub hormontibus [[folliculos stimulans hormon|folliculos stimulante hormonte]] (FSH), [[oestrogenum|oestrogeno]], [[hormon luteinisans|luteinisantis hormontis]] (LH), et [[progesteronum|progesterono]] uterus, ut ceterum corpus feminarum circiter 14—50 annos natarum commutationes cyclicarum ostendit. Res cyclicae in phases dividuuntur: ''phasem proliferativam'' vel ''folliularem'' (diebus 1—14) et ''phasem secretoriam'' vel ''lutealem'' (diebus 15—28). De conventione menstruationis initium simul initium cycli menstrualis novi constituit.
Cyclice ab die quinto aedificatio mucosae uterinae usque ad diem decimum quartum, quo ovulatio uno in ovario oritur, deinde copia corporis lutei progesteroni vasa endometrialia crescunt usque ad eius degenerationem die circiter die vicesimo. Tum enim vasa endometrialis rumpunt, ut copia sanguinis, ''menstruatio'', de lamina functionali endometrii trans cervicem in vaginam, ita foras, liberatur.
{| class="wikitable floatright" style="text-align:center"
|-
| [[Fasciculus:Fougèreglaire.PNG|thumb|[[oestrogenum|Oestrogeno]] phaenomenon ''arborisationis'' sub microscopio visibile]] || [[Fasciculus:cervical mucus1.jpg|thumb|85px|Mucus cervicalis inter digitos tentus stamen formans]]
|}
''[[Mucus cervicalis]]'', ab ''glandulis cervicalibus'' cervicis in ''canalem cervicis'' liberatus, est secretus [[Potentia Hydrogeni|basicus]]. Contrarie endometrio desquamatio mucosae non fit, tamen varietates muci secundum cyclum menstrualem explorari possunt. Sub [[oestrogenum|oestrogenorum]] effectibus secretio muci stimulatur, [[progesteronum|progesteroni]] inhibitur. Ante ovulationem stimulatio multitudine ostrogeni maxima est; una cum aqua etiam liberata, mucus ''phaenomenon arborisationis'' sub [[microscopium|microscopio]] visibilis est. Simul immediate ante ovulationem mucus maxime tendi potest, ut inter digitos mucus cervicalis stamen longum formet, quod distinctio, quamquam non raro incerta, inter dies fertiles et non fertiles permittit. Phaenomenon hoc Anglice ''elasticity'' (extendi posse) vel causa historica Theodisce ''[[Spinnbarkeit]]''<ref>{{cite journal |authors=Cohen M. R., Stein Sr. I. F., Kaye B. M. |title=Spinnbarkeit: a characteristic of cervical mucus; significance at ovulation time |journal=Fertility and sterility |year=1952 |volume=3 |issue=3 |pages=201-9 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/14945532/}}</ref> ("netibilitas", nendi stamina facultas) nominatur.
=== Relationes systematis nervosi autonomici ===
[[fibra nervalis|Fibrae nervales]] [[systema nervosum autonomicum|systematis nervosi autonomici]] omnes laminas uteri capiunt, et functio earum momentum maius habet.
=== Decidua et cursus graviditatis ===
{{main|Graviditas}}
[[Fasciculus:Endometrium ocp use3.jpg|thumb|Decidua, textus endometrialis sub progesterone commutatus, cum pluribus et maioribus ''cellulis decidualibus'' polygonalibus]]
Uterus accepit [[blastocystis|blastocystim]], quae ad parietem adhaeret. Ex blastocysti [[embryo]], denique [[fetus]] procedit. Postremo uterus parvulum maturum per vaginam parit. Graviditate ineunte endometrium ''decidua'' vocitatur. [[Massa]] uteri humani ad partum est 1.2 kg.
''Formatio deciduae (decidualizatio)'': In [[mammalia|mammaliis]] cum placentis ''haemochorialibus'' (ut in [[mus|muribus]], [[homo|hominibus]]), mature in graviditate ''textus uterinus'' transiens, qui [[endometrium]] commutatum est, ''[[decidua]]'' vocitatur, in utero gratia [[hormon]]tis [[progesteronum|progesteroni]] (P4), velut [[adenosinum monophosphatum cyclicum]] (AMPc) formatur<ref>{{cite journal |authors=Gellersen B., Brosens I. A., Brosens J. J. |title=Decidualization of the human endometrium: mechanisms, functions, and clinical perspectives |journal=Seminars in reproductive medicine |year=2007 |month=Nov |volume=25 |issue=6 |pages=445-53 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17960529/}}</ref>. "Placenta haemochorialis" uterum strata inter ''[[sanguis|sanguinem]] maternalem'' et ''embryonem'' ([[trophoblastus|trophoblastum]] cum blastocysti intus) generare significat. Haec decidua tota in graviditate in utero maneat et denique sub [[partus|partu]] expulsetur<ref>{{cite journal |authors=Lima P. D., Zhang J., Dunk C., Lye S. J., Croy B. A. |title=Leukocyte driven-decidual angiogenesis in early pregnancy |journal=Cellular & molecular immunology |year=2014 |month=Nov |volume=11 |issue=6 |pages=522-37 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25066422}}.</ref>. Vocantur deciduae partes ''decidua basalis'' (vel ''placentalis''), quae nexa est cum trophoblasto, et ''decidua capsularis'', quae blastocystim (embryonem) circumcingit.
=== Senescentia ===
Quoad uterum ''senescentia'' cum terminus vitae reproductionis nexa est. Non factor singularis transitum secundum [[menopausis|menopausem]] ab fecunditate in infecunditatem explanat. Extra commutationes [[systema endocrineum|endocrineas]] deminutio quoque fibrarum nervalium [[systema nervosum autonomicum|systematis nervosi autonomici]] momentum affert<ref>{{cite journal |authors=Kosmas I. P., Malvasi A., Vergara D., Mynbaev O. A., Sparic R., Tinelli A. |title=Adrenergic and Cholinergic Uterine Innervation and the Impact on Reproduction in Aged Women |journal=Current pharmaceutical design |year=2020 |volume=26 |issue=3 |pages=358-62 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32003664/}}</ref>.
== Examina uteri medica ==
Uterus vel partes suae examinibus diversis explorari potest, per examen clinicum, per [[colposcopia]]m, per examina iconismo medico facta. Graviditate ineunte fluxus sanguineus secundum utramque [[arteria uterina|arteriam uterinam]] ope [[echographia Doppler|echographiae Doppler]] observari potest.
=== Examinibus externis, imprimis in graviditate et sub partu ===
Iam mature in graviditate mutationes iuxta uterum exlorari possunt.
[[Fasciculus:Aphro weeks.jpg|thumb|Ab hebdomate decima tertia altitudo fundi uteri mensura temporis graviditatis erit.]]
''Observatione'' signa directa non raro incerta apparet, si menstrua regulari caret, vel, rarius, circiter die decimo secundo post conceptionem apparitio paucarum guttarum sanguinis pannulo intimo, [[Implantatio (embryo humanus)|implantatione]] [[blastocystis]] causa. In parte contractiones uteri narrantur aliquid mutatae. Ab hebdomade decima tertia altitudo fundi uteri una inter aliarum mensurarum graviditatis erit. ''Aetatis gestationis'' itaque aestimatio per palpationem licet.<br /> Invenitur apud feminam salubrem supinamque cum embryone unico fundus uteri:
* hebdomade decima terta: duos digitos supra [[symphysis|symphysem]],
* hebdomade decima sexta: tres digitos supra symphysem,
* hebdomade vicesima: tres digitos infra [[umbilicus|umbilicum]],
* hebdomade vicesima quarta: ad umbilicum,
* hebdomade vicesima octava: tres digitos supra umbilicum,
* hebdomade tricesima secunda: inter umbilicum et [[processus xiphoideus|processum xiphoideum]],
* hebdomade tricesima sexta: ''ad'' arcum costalem,
* hebdomade quadragesima: unum, duos digitos ''infra'' arcum costalem, quia versus [[partus|partum]] uterus paululum submittit.
Maiores mensurae cum [[geminus|geminis]], [[diabetes mellitus|diabete mellito]] (cum magnitudine infantis maioris), nimis [[liquor amnioticus|liquoris amniotici]] in utero; at aliae cum [[graviditas molaris|graviditate molare]] (tumor loco embryonis) inveniuntur.
=== Examine gynaecologico interno ===
[[Fasciculus:Cervix quadrants and directions.svg|thumb|Superficies externa ostii uteri, ut per [[colposcopia]]m videri possit, clinice in quadrantes quattuor dividitur.]]
Positione supina [[examen gynaecologicum]] internum explorationem uteri clinicam permittit: inter alia, situs superficiei cervicis speculi ope, situs uteri in toto examinatione bimanuali investigari possunt. Ita structurarum istarum varietates, inflammationes, malformationes, anomaliae discerni, in graviditate altitudo fundi uteri aestimari queant.
Initium digitus index digitale medico tectus, deinde in vagina positus profunde superficiem cervicis externam et rotundam invenit. Postea speculum [[instrumentum medicum]] insertur aperturque, ita superficies cervicis visibilis erit.
Sub [[partus|partu]] laxitas ostii externi constanter observanda est. Apertura maxima 10 cm est.
=== Examinibus iconismo medico et aliis apparatibus factis ===
''[[Colposcopia]]'' est methodus optica, qua ''colposcopii'' ope ita magnificatione maiore superficies cervicis, [[vagina]]e, [[vulva]]e investigari possunt. Propter probationem abnormalem examinis gynaecologici colposcopiae ope cervicis inflammatio vel commutationes praecancerosae discerni queant.
''[[Echographia Doppler|Echographiae Doppler]]'' ope fluxus sanguineus demonstrari potest, etiam tribus dimensionibus<ref>{{cite journal |authors=Chen S.-J., Chen C.-P., Sun F.-J., Chen C.-Y. |title=Comparison of Placental Three-Dimensional Power Doppler Vascular Indices and Placental Volume in Pregnancies with Small for Gestational Age Neonates |journal=Journal of clinical medicine |year=2019 |month=Oct |volume=8 |issue=10 |pages=1651 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31614452/}}</ref>. Differentia ope echographiae Doppler inter uterum septatum et bicornuatum discripta est<ref>{{cite journal |authors=Nazzaro G., Locci M., Marilena M., Salzano E., Palmieri T., De Placido G. |title=Differentiating between septate and bicornuate uterus: bi-dimensional and 3-dimensional power Doppler findings |journal=Journal of minimally invasive gynecology |year=2014 |month=Sep-Oct |volume=21 |issue=5 |pages=870-6 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24727032/}}</ref>.
''[[Iconismus resonantia magnetica factus]]'' ([[IRM]]) ad uteri morbos dignoscendos momentum affert.
== Mala et morbi uteri ==
Exempla sunt:
* [[Amenorrhoea]] — Absentia [[menstrua|menstruorum]]
* [[Adhaesiones intrauterinae]] (syndroma Ashermaniense, atresia uterina, endometrium sclerotica) — [[cicatrix|textus cicatricus]] in utero
* [[Atonia uterina]]
* [[Descensus uteri]]
* [[Dysmenorrhoea]] - Dolores uterini secundum [[menstrua]]
* [[Adenomyosis]] / [[endometriosis]] — [[textus (biologia)|textus]] endometrii ''extra'' uterum
* [[Haematometra]] — accumulation [[sanguis|sanguinis]] in utero
* [[Prolapsus uteri]] — descensus uteri trans orificium vulvae
=== Inflammationes ===
* [[Pyometra]] — [[infectio]] uteri
* [[Myometritis]] — [[inflammatio]] textuum muscularium uteri
* [[Endometritis]] — [[inflammatio]] strati inferioris (endometrii) uterini
=== Neoplasmata ===
Neoplasmata sunt transformationes partium cellularum uterinarum, alia benigna, alia maligna. Inter morbos uteri oncologicos [[carcinoma endometrii|carcinomata endometrii]] frequentia maxima sunt<ref>{{cite journal |authors=Stubert J., Gerber B. |title=Current Issues in the Diagnosis and Treatment of Endometrial Carcinoma |journal=Geburtshilfe und Frauenheilkunde |year=2016 |month=Feb |volume=76 |issue=2 |pages=170-5 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26941450/}}</ref>.
* [[Hyperplasia endometrii]] — Incrementum numerus cellularum ([[hyperplasia]]) endometrii
* [[Carcinoma corporis uteri]]
* [[Leiomyoma]] uteri (sive myoma, sive fibroidum) — Tumor benignus [[textus (biologia)|textus]] muscularis uteri
* ''Angiomyolipomata uteri'' tumores, apud feminas aetatis 40—60 annos natas, rari et benigni variarum portionum et [[vas sanguineum|vasorum sanguineorum]] et cellularum adiposarum et myocytorum (epithelioidorum vel fusiformium) sunt<ref>{{cite journal |authors=Wang J., Yang Q., Zhang N., Wang D. |title=Uterine angiomyolipoma: a clinical analysis of 8 cases and literature review |journal=Archives of gynecology and obstetrics |year=2021 |month=Iul |volume=304 |issue=1 |pages=171-7 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33569612/}}</ref>. Angiomyolipoma suspicatur, si echographia textum adiposum intrauterinum suggerit.
* ''[[Sarcoma uteri|Sarcomata uteri]]'' sunt tumores rariores. Centesimae tria neoplasatum sarcomata invenitur<ref>{{cite journal |authors=D'Angelo E., Prat J. |title=Uterine sarcomas: a review |journal=gynecologic oncology |year=2010 |month=Ian |volume=116 |issue=1 |pages=131-9 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19853898/}}</ref>.
* ''Carcinosarcoma uteri'' (sive ''tumor Mullerianus mixtus malignus'') est tumor rarus et malignus<ref>{{cite journal |authors=Berton-Rigaud D., Devouassoux-Shisheboran M., Ledermann J. A., Leitao M. M., Powell M. A., Poveda A., Beale P., Glasspool R. M., Creutzberg C. L., Harter P., Kim J.-W., Reed N. S., Ray-Coquard I. |title=Gynecologic Cancer InterGroup (GCIG) consensus review for uterine and ovarian carcinosarcoma |journal=International journal of gynecological cancer |year=2014 |month=Nov |volume=24 |issue=9 Supplementum 3 |pages=S55-60 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25341582/}}</ref>.
* [[Carcinoma cervicis uteri]] / Neoplasia intraepithelialis cervicis (NIC) — frequentius in feminis iuvenioribus<ref>{{cite journal |authors=Govindappagari S., Schiavone M. B., Wright J. D. |title=Cervical neoplasia |journal=Clinical obstetrics and gynecology |year=2011 |month=Dec |volume=54 |issue=4 |pages=528-36 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22031243/}}</ref> et in [[graviditas|graviditate]]<ref>{{cite journal |authors=Origoni M., Salvatore S., Perino A., Cucinella G., Candiani M. |title=Cervical Intraepithelial Neoplasia (CIN) in pregnancy: the state of the art |journal=European review for medical and pharmacological sciences |year=2014 |volume=18 |issue=6 |pages=851-60 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24706310/}}</ref>, contagione [[papillomavirus humanum|humano papillomaviro]] (HPV)<ref>{{cite journal |authors=Chen Y., Dong J., Chu B., Zhang X., Ru X., Chen Y., Chen Y., Cheng X. |title=Characteristics and Related Factors of High-Risk Human Papillomavirus Infection in Pregnant Women |journal=Medical science monitor |year=2021 |month=Iul |volume=27 |pages=e929100 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34248138/}}</ref>. Qui [[morbus venereus]] quarta frequentia omnium cancrum feminarum. Hodie [[vaccinum|vaccina]] nota sunt<ref>{{cite journal |authors=Wang R., Pan W., Jin L., Huang W., Li Y., Wu D., Gao C., Ma D., Liao S. |title=Human papillomavirus vaccine against cervical cancer: Opportunity and challenge |journal=Cancer letters |year=2020 |month=Feb |volume=471 |pages=88-102 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31812696/}}</ref>.
'''Carcinoma corporis uteri'''<br/>{{main|Carcinoma corporis uteri}}
Centesimae octoginta quinque carcinomatum horum [[histologia|histologice]] ''[[adenocarcinoma]]ta'' sunt, quod incrementum malignum ex [[epithelium|epithelio]] glandularum endometrialium emanatum significat. Compluria ex eis moleculas [[receptorium oestrogeni|receptoriorum oestrogeni]] vel [[receptorium progesteroni|progesteroni]] exprimunt. [[Classificatio TNM]] magnitudinem tumoris (T), nodos lymphaticos affectos (N), [[metastasis|metastasem]] (M) describit, derivatae sunt classificationes FIGO (foederationis internationalis gynaecologiae obstetriciaeque) et UICC (unionis internationalis contra cancrum):
{| class="wikitable"
|- style="background:#D0DDEE"
! TNM
! FIGO / UICC
! Criteria
|- style="background:#E0EEFF"
! TX
|
| Tumor primarius aestimari non potest
|- style="background:#E0EEFF"
! T0
|
| Tumor primarius non invenitur
|- style="background:#E0EEFF"
! Tis
|
| Carcinoma in situ
|- style="background:#E0EEFF"
! T1
| I
| Tumor corpori uteri restrictus
|- style="background:#F0FFFF"
| 1a
| IA
| Tumor endometrio restrictus seu myometrii minus quam dimidium infiltrat
|- style="background:#F0FFFF"
| 1b
| IB
| Tumor myometrii dimidium vel plus infiltrat
|- style="background:#F0FFFF"
! T2
| II
| Tumor stroma cervicis uteri infiltrat, at uteri fines non superat
|- style="background:#E0EEFF"
! T3 et/vel N1
| III
| Transmissio localis et/vel regionalis
|- style="background:#F0FFFF"
| 3a
| IIIA
| Tumor serosam corporis uteri et/vel adnexas afficit (metastasis per continuitatem)
|- style="background:#F0FFFF"
| 3b
| IIIB
| Vagina affecta et/vel parametriorum (metastasis per continuitatem)
|- style="background:#F0FFFF"
| 3c vel N1
| IIIC
| Metastasis pelvica et/vel nodi lymphatici paraaortales affecti
|- style="background:#F0FFFF"
| 3c1
| IIIC1
| Metastasis nodorum lymphaticorum pelvicorum
|- style="background:#F0FFFF"
| 3c2
| IIIC2
| Metastasis nodorum paraaortalium cum/sine metastasi nodorum lymphaticorum pelvicorum
|- style="background:#E0EEFF"
! T4
| IV
| Tumor serosam [[vesica urinaria|vesicae urinariae]] et/vel [[intestinum|intestini]] infiltrat
|- style="background:#FFF5EE"
! Nx
|
| Nullum indicium quoad metastases lymphaticos regionales pro certo ponitur.
|- style="background:#FFF5EE"
! N0
|
| Nulla metastasis nodorum lymphaticorum regionalium
|- style="background:#FFF5EE"
! N1
|
| Metastasis nodorum lymphaticorum regionalium
|- style="background:#EEE9BF"
! M0
|
| Nulla metastasis remota
|- style="background:#EEE9BF"
! M1
|
| Tumor metastases remotas formabat (vagina, serosa pelvica, adnexae exclusae; nodi lymphatici inguinales et alii abdominales paraaortales et/vel pelvici inclusi)
|- style="background:#FFFACD"
|}
=== Malformationes ===
Malformationes uteri cum malis formationis ductuum Mullerianorum coniungere possunt. Circiter 5% omnium feminarum affectae (praevalentia) sunt<ref>{{cite journal |authors=Chan Y. Y., Jayaprakasan K., Zamora J., Thornton J. G., Raine-Fenning N., Coomarasamy A. |title=The prevalence of congenital uterine anomalies in unselected and high-risk populations: a systematic review |journal=Human reproduction update |year=2011 |month=Nov-Dec |volume=17 |issue=6 |pages=761-71 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21705770/}}</ref>. Classificationes ab societatibus medicis divulgatae sunt<ref>{{cite journal |authors=Ludwin A., Ludwin I. |title=Comparison of the ESHRE-ESGE and ASRM classifications of Müllerian duct anomalies in everyday practice |journal=Human reproduction |year=2015 |month=Mar |volume=30 |issue=3 |pages=569-80 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25534461/}}</ref>. Saepe non solum uteri incrementum sed etiam aliarum structurarum tractus genitourogenitalis feminini affectum apparet. Putatur, ut his non raro substantiae teratogenicae, ut [[diethylostilbestrolum]] <ref>{{cite journal |authors=Van Gils A. P., Tham R. T., Falke T. H., Peters A. A. |title=Abnormalities of the uterus and cervix after diethylstilbestrol exposure: correlation of findings on MR and hysterosalpingography |year=1989 |month=Dec |volume=153 |issue=6 |pages=1235-8 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2816640/}}</ref> medicamentum contra [[abortus|abortum]] pristinum fabricatumque usque ad annum 1997, accusandae sint. Non raro, insuper, malformatio una cum anomalia [[ren]]is ipsilateralis observatur<ref>{{cite journal |authors=Acién P., Acién M. |title=Unilateral renal agenesis and female genital tract pathologies |journal=Acta obstetricia et gynecologica Scandinavica |year=2010 |month=Nov |volume=89 |issue=11 |pages=1424-31 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20799917/}}</ref>.
''[[Uterus arcuatus|Utero arcuato]]'' margo superior cavitatis uteri concavitas, arcum quasi pendentem formans, est. De consuetudine uterus arcuatus malformatio minor, saepe varietas quoque, aestimatur. Quamquam effectus graviditatis haud maiores videntur, magnitudines effectuum adhuc disputantur<ref>{{cite journal |authors=Isikoglu M. |journal=Journal of obstetrics and gynaecology in India |year=2016 |month=Feb |volume=66 |issue=1 |pages=6-9 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26924900/}}</ref>.
''[[Uterus bicornis|Utero bicorni]]'' corpus duplex est. Nuntii partuum, etiam geminorum, divulgati sunt<ref>{{cite journal |authors=Doruk A., Gozukara I., Burkaş G., Bilik E., Dilek T. U. K. |title=Spontaneous twin pregnancy in uterus bicornis unicollis |journal=Case reports in obstetrics and gynecology |year=2013 |pages=834952 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24349808/}}</ref>.
''[[Uterus didelphys]]'' (de verbis Graecis ''δίς'', duo, et ''δελφύς'', uterus) est formatio uteri duplicis et vaginae duplicis. ''Syndroma Herlyn et Werner et Wunderlich'' sive ''[[Syndroma OHVIRA]]'' (obstructa hemivagina cum ipsilaterali renali agenesia) est varietas cum vagina caeca singulari et [[agenesis renalis|agenese renali]] ipsilaterali.
* ''[[Uterus septus]]'' vel ''septum uterinum'' inter malformationes ductuum Mullerianorum frequentissimus (0.2%—2.3%) est<ref>{{cite journal |authors=Krishnan M., Narice B. F., Ola B., Metwally M. |title=Does hysteroscopic resection of uterine septum improve reproductive outcomes: a systematic review and meta-analysis |journal=Achives of gynecology and obstetrics |year=2021 |month=Mai |volume=303 |issue=5 |pages=1131-42 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33550465/}}</ref>. Uterus partialiter vel totaliter sepiri potest.
* [[Syndroma Herlyn et Werner et Wunderlich]] — uterus didelphys, hemivagina unilateralis caeca, agenesis renalis ipsilateralis<ref>{{cite journal |authors=Li X., Liu T., Li L. |title=Herlyn-Werner-Wunderlich syndrome and its complications: A report of two cases and literature review |journal=Radiology case reports |year=2021 |month=Iun |volume=16 |issue=8 |pages=2319-24 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34194598/}}</ref>
* [[Syndroma Mayer et Rokitansky et Kuster et Hauser]] — hypo- vel aplasia uteri et/vel vaginae, mutatione genetica geni proteini [[LHX1]]<ref>{{cite journal |authors=Ledig S., Brucker S., Barresi G., Schomburg J., Rall K., Wieacker P. |title=Frame shift mutation of LHX1 is associated with Mayer-Rokitansky-Kuster-Hauser (MRKH) syndrome |journal=Human reproduction |year=2012 |month=Sep |volume=27 |issue=9 |pages=2872-5 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22740494/}}</ref> vel [[WNT9B]]<ref>{{cite journal |authors=Waschk D. E. J., Tewes A.-C., Römer T., Hucke J., Kapczuk K., Schippert C., Hillemanns P., Wieacker P., Ledig S. |title=Mutations in WNT9B are associated with Mayer-Rokitansky-Küster-Hauser syndrome |journal=Clinical genetics |year=2016 |month=Mai |volume=89 |issue=5 |pages=590-6 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26610373/}}</ref> causa.
* [[Deficientia WNT4]] — Hypo- vel aplasia uteri et/vel vaginae<ref>{{cite journal |authors=Biason-Lauber A., De Filippo G., Konrad D., Scarano G., Nazzaro A., Schoenle E. J. |title=WNT4 deficiency--a clinical phenotype distinct from the classic Mayer-Rokitansky-Kuster-Hauser syndrome: a case report |journal=Human reproduction |year=2007 |month=Ian |volume=22 |issue=1 |pages=224-9 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16959810/}}</ref>
=== Vulnera uteri ===
* ''Dehiscentia uteri'' est ruptura uteri partialis, sine detrimento omnium laminarum, sine detrimento peritonei. Non raro dehiscentia nulla symptomata generet.
* ''Ruptura uteri'' est ruptura omnium laminarum et peritonei, quae post [[sectio caesarea|sectionem caesaream]] observari potest<ref>{{cite journal |authors=Cecchini F., Tassi A., Londero A. P., Baccarini G., Driul L., Xodo S. |title=First Trimester Uterine Rupture: A Case Report and Literature Review |journal=International journal of environmental research and public health |year=2020 |month=Apr |volume=17 |issue=8 |pages=2976 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32344763/}}</ref>. Ruptura vulnus grave et periculosum<ref>{{cite journal |authors=Padhye S. M. |title=Rupture uterus in primigravida: morbidity and mortality |journal=Kathmandu University medical journal |year=2007 |month=Oct-Dec |volume=5 |issue=4 |pages=492-6 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18604081/}}</ref>, at nosocomialis tractatio periculum deminuere potest<ref>{{cite journal |authors=Yap O. W., Kim E. S., Laros Jr. R. K. |title=Maternal and neonatal outcomes after uterine rupture in labor |journal=American journal of obstetrics and gynecology |year=2001 |month=Iun |volume=184 |issue=7 |pages=1576-81 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11408884/}}</ref>.
== Uteri chirurgia gynaecologica ==
* [[Hysterectomia]] — Resectio uteri in toto; distinguuntur hysterectomiae vaginales (aditu chirurgico trans [[vagina]]m) et [[laparoscopia|''laparosopicae'']]/endoscopicae (aditu ope tubi instrumenti trans parietem abdominalem) et abdominales (trans parietem abdominalem, operatione "aperta")
* [[Myomectomia]] — Resectio fibroidorum uteri; distinguuntur myomectomiae ''laparosopicae'' et ''abdominales'' et [[hysteroscopia|''hysteroscopica'']]
* [[Sacrohysteropexia]] — operatio prolapsus uteri: insertio reti inter cervicem et os sacrum ut uterus levetur
* [[Trachelectomia]] — resectio cervicis uteri<ref>{{cite journal |authors=Matsuo K., Chen L., Mandelbaum R. S., Melamed A., Roman L. D., Wright J. D. |title=Trachelectomy for reproductive-aged women with early-stage cervical cancer: minimally invasive surgery versus laparotomy |journal=American journal of obstetrics and gynecology |year=2019 |month=Mai |volume=220 |issue=5 |pages=e1-469.e13 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30802438/}}</ref>
* [[Sectio caesarea]] — [[partus]] chirurgicus cum sectione transabdominali
{{NexInt}}
* [[Anatomia]]
* [[Carcinoma cervicis uteri]]
* [[Cyclus menstrualis]]
* [[Partus caesareus]]
* [[Placenta]]
* [[Translatio uteri]]
* [[Venter]]
== Notae ==
<references/>
== Nexus externi ==
'''Anatomia microscopica'''
* ''[[Universitas Ledesiensis|Universitatis Ledesiensis]]'' [https://www.histology.leeds.ac.uk/female/uterus.php situs histologiae uteria utilis, cum nexibus pellicularum de histologia]{{Nexus deficit|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Ling|Anglice}}
'''Embryologia'''
* [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK547748/ Liber interretialis de uteri embryologia] {{Ling|Anglice}}
'''Cyclus menstrualis'''
* [https://www.youtube.com/watch?v=_uvb-4F5rvw Pellicula interretialis de muco cervicali] {{Ling|Anglice}}
'''Examen clinicum'''
* ''mayoclinic.org'' de [https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/colposcopy/about/pac-20385036 colposcopia (examen ostii externi uteri)] {{Ling|Anglice}}
'''Mala et morbi uteri'''
* ''Cancer.gov'' de [https://www.cancer.gov/types/cervical/patient/cervical-treatment-pdq#section/all tractatione carcinomatis/neoplasiae intraepithelialis cervicis] {{Ling|Anglice}}
* [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK559209/ Togioka B. M., Tonismae T. Uterine Rupture], StatPearls {{Ling|Anglice}}
[[Categoria:Genitalia]]
[[Categoria:Organa]]
[[Categoria:Pelvis]]
[[Categoria:Systema reproductionis muliebre]]
j0g9ck53d5t64y3dep2hyxfksqpidro
Histrio
0
16947
3983361
3983134
2026-08-23T17:50:58Z
~2026-46154-69
213833
/* */
3983361
wikitext
text/x-wiki
{{L-1}}
'''Histrio''', est [[artifex]] qui [[persona]]m quam credibilissime atque sincerissime gerat, sive in [[theatrum|theatro]] sive in [[pellicula|pelliculis]]. Histrio [[televisio]]nis [[pellicula]]eque saepe partes breviores quam histrio theatri agit. Iterum iterumque experiri debet, ut rectori et [[spectator (theatrum)|spectatoribus]] satisfaciat.
{{NexInt}}
* [[Index histrionum cinematographicorum (A-E)]]
* [[Index histrionum cinematographicorum (F-K)]]
* [[Index histrionum cinematographicorum (L-Z)]]
* [[Index actricum cinematographicarum (A-K)]]
* [[Index actricum cinematographicarum (L-Z)]]
==Nexus externi==
{{CommuniaCat|Actors|histriones}}
{{CommuniaCat|Actresses|histriones muliebres}}
[[Categoria:Ars]]
[[Categoria:Cinematographia]]
[[Categoria:Munera]]
[[Categoria:Televisio]]
09faen1dl4tgr68u6jkeggmrqcvav7b
3983368
3983361
2026-08-23T19:51:44Z
IacobusAmor
1163
Fontes. (Definitio debilis est.)
3983368
wikitext
text/x-wiki
{{L-1}}
'''Histrio''',<ref>Robert Ainsworth, Thomas Morell, et John Carey, ''An Abridgment of Ainsworth's Dictionary, English and Latin, Designed for the Use of Schools'' (1837), s.v. ''Actor.''</ref><ref>D. P. Simpson, ''Cassell's Latin Dictionary,'' ed. tertia (Novi Eboraci: Wiley Publishing, 1968), 653, s,v, ''actor.''</ref> vel '''actor''',<ref>Simpson, loc. cit.</ref> vel etiam '''[[mimus]]''',<ref>Ainsworth, Morell, et Carey, loc. cit.</ref> est [[artifex]] qui [[persona]]m quam credibilissime atque sincerissime sustinet, sive in [[theatrum|theatro]] sive in [[pellicula|pelliculis]]. Histrio [[televisio]]nis [[pellicula]]eque saepe partes breviores quam histrio theatri agit. Iterum iterumque experiri debet, ut rectori et [[spectator (theatrum)|spectatoribus]] satisfaciat.
Histrio esse potest '''comoedus''', qui [[comoedia]]m, et '''tragoedus''', qui [[tragoedia]]m, agit.<ref>Simpson, loc. cit.</ref>
{{NexInt}}
* [[Index histrionum cinematographicorum (A-E)]]
* [[Index histrionum cinematographicorum (F-K)]]
* [[Index histrionum cinematographicorum (L-Z)]]
* [[Index actricum cinematographicarum (A-K)]]
* [[Index actricum cinematographicarum (L-Z)]]
==Notae==
<references/>
==Nexus externi==
{{CommuniaCat|Actors|histriones}}
{{CommuniaCat|Actresses|histriones muliebres}}
[[Categoria:Ars]]
[[Categoria:Cinematographia]]
[[Categoria:Munera]]
[[Categoria:Televisio]]
hcamp9vvdjrdn5wbo4j3kzumnxouakr
Alpes Graiae
0
30765
3983399
3173765
2026-08-24T04:11:57Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3983399
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
'''Alpes Graiae''' fuerunt [[Index provinciarum Romanarum|provincia Romana]], inter annos 41 et [[54]] a principe Caesare [[Claudius (imperator)|Claudio]] condita.
== Geographia ==
[[Fasciculus:200605 - Aime.JPG|thumb|200px|Axima]]
Provincia valles circa [[Rupes Alba|Rupem Albam]] continebat. In medio provinciae transitus [[Alpis Graia (Transitus)|Alpis Graiae]] ([[Francice]]: ''Petit St. Bernard'') de urbibus [[Augusta Praetoria]] et [[Tuillia Salassorum|Tuilliam Salassorum]] ad vicum [[Burgus Sancti Mauritii|Burgum Sancti Mauritii]] et deinde ad vallem [[Rhodanus|Rhodani]] constructus est.
== Historia ==
Haec regio [[alpes|Alpium]] inter [[Imperium Romanum|Romanas]] provincias [[Gallia Cisalpina|Galliam Transpadanam]] et [[Gallia Narbonensis|Narbonensem]] iacet. Sedes praefecti erat urbs a geographo [[Claudius Ptolemaeus|Claudio Ptolemaeo]] nota [[Axima]] vel ''Forum Claudii Ceutronum'' qui habet nomen de antiqua gente [[Ceutrones|Ceutronum]], hodie in praefectura Sabaudiae Franciae sita.<ref>Claudius Ptolemaeus: Geographike Hyphegesis III, 1</ref> Ab gente Ceutronum regio etiam nomen ''Alpes Ceutronicae'' nuncupata fuit.
== Nexus internus ==
*[[Iter per Alpes Graias]]
== Notae ==
<div class="references-small"><references/></div>
== Bibliographia ==
* [[Tenney Frank]], ''Roman Imperialism''. Novi Eboraci: Macmillan, 1914 [https://archive.org/details/romanimperialism00fran Textus apud archive.org]
* Tenney Frank, ed., ''An Economic Survey of Ancient Rome''. 6 voll. Baltimorae: Johns Hopkins University Press, 1933-1940
* A. H. M. Jones, ''The Later Roman Empire 284-602; a social, economic and administrative survey''. 3 voll. Oxoniae: Blackwell, 1964
== Nexus externi ==
* [https://web.archive.org/web/20160304064619/http://www.imperium-romanum.info/wiki/index.php?title=Alpes_Graiae_et_Poeninae De Alpibus Graiis apud imperium-romanum.info]
{{Provinciae Romanae}}
[[Categoria:Provinciae Romanae]]
[[Categoria:Historia Franciae]]
[[Categoria:Historia Italiae]]
[[Categoria:Subdivisiones Alpium]]
nmmsavp8s01yb8n7semyr948kj8g5o3
Fridericus Hoelderlinus
0
36364
3983414
3929045
2026-08-24T09:47:41Z
Demetrius Talpa
81729
3983414
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa hominis Vicidata}}
[[Fasciculus:Tübingen Hölderlinturm.JPG|thumb|Hac in turri Hoelderlinus ab anno [[1807]] usque ad annum mortis [[1843]] triginta sex annos animo aeger vixit.]]
[[File:Bad-homburg-kurpark-hoelderlin-denkmal-002a.jpg|thumb|Monumentum in viridariis Homburgensibus]]
'''Ioannes Christianus Fridericus Hoelderlinus'''<ref>In Libro Inscriptionum Universitatis Tubigensis nomen "''Hoelderlinus''" eius familiae apparet: Albert Bürk, Heinrich Hermelink, ''Die Matrikeln der Universität Tübingen: 1710-1817'', Universität Tübingen, 1953, p. 136: "''Johannes Rudolphus Hoelderlinus Nurtingensis.''". Vide etiam: Ernst Müller, ''Schwäbische Profile'', 1950, p. 42: "''21. März 1720 Fridericus Jacobus Hoelderlinus Bottwariensis. 22. Nov. 1715 Wilh. Fridericus Hoelderlinus Canstadtiensis.''".</ref> (natus [[Laviacum|Laviaci]] die [[20 Martii]] [[1770]]; [[Tubinga]]e obiit die [[7 Iunii]] [[1843]]) fuit [[poeta]], [[theologus]] et [[philosophus]] [[Germania|Germanus]]. [[Universitas Eberhardina Carolina|Tubingae]] in schola praedicatorum, nomine "Stift", una cum Hegelio et Schelling [[theologia]]e et [[Lingua Hebraica|linguis Hebraicae]], [[Lingua Graeca antiqua|Graecae]], [[Lingua Latina|Latinae]] studuit. Secundam partem vitae animo aeger rursus Tubingae, in [[turris|turri]] ad ripam [[Nicer|Nicri]] sita quae nunc ''Hölderlinturm''<ref>Hac in turri vetere, medio aevo aedificata, anno 1984 in pristinum statum temporum Hoelderlini partim restituta et in domo vicina museum Hoelderlinianum constitutum est. Ibi testimonia vitae et operum poetae et permanentia et alternatim exposita monstrantur. Hic locus praeterea bibliothecae et societati "Hölderlin-Gesellschaft" hospitio est.</ref> appellatur, degebat ibique obiit.
Carmina eius, qui neque in aetatis classicismae [[Vimaria|vimarianae]] nec [[romanticismus|romanticismi]] assectatoribus ponitur, in praeclarissimis operibus poesis lingua theodisca scriptae habentur. Primus [[Aeolis|Aeolicum]] carmen, i. e. carmina poetarum veterum Graecorum, in Germanicos deduxit modos.
Opera eius impulsum in [[cogitatio]]nes [[Fridericus Nietzsche|Nietzschei]], [[Martinus Heidegger|Martini Heidegger]], et [[Theodorus Adorno|Theodori Adorno]] dederunt.
==Vita==
Fridericus, cum annos duos natus esset, patrem latifundiorum vilicum morte amisit; nonnullis annis post mater [[Nurtinga]]m iit nuptiarum caussa. Patraster autem iam anno 1779 vita defunctus est. Dilectio naturae vivida in puero in circumiectis perpulcris grassanti concrescebatur. Ibi praeparatus est ad studia theologica, cui - matre amabiliter curante - educatio patria non fuit. Anno 1784 studia exorsus est in [[Universitas Eberhardina Carolina|Universitate Tubingensi]], ubi amicitiam contrahere potuit et cum [[georgius Gulielmus Fridericus Hegel|Hegelio]] et cum [[Fridericus Schelling|Friderico Schelling]]. Iam ibi Fridericus arbiter criticus se multis rebus opponere solitus est tam e cultu naturae quam ex [[Graeci|Hellenismo]] hauriens. In mundo perfecto Graeco a tumultu remotus cum amicis paucis vivere maluit. Studia philosophica assidua eum ad [[pantheismus|pantheismum]] duxerunt, quae naturae cultum benedicerent et Hellenismum promoverent. Insuper [[Ioannes Iacobus Russavius|Russavium]] veneratus est et admiratio maxima fuit et [[res novae Francicae|Rerum novarum Francicarum]] et auctoris operis »Don Carlos«: huic trinitati totam vitam adhaerebat. Ante istum perfectionis immutabilis gradum componebat carmina recentiora, quae scribendi genus et [[fridericus Amadeus Klopstock|Friderici Klopstock]] et [[fridericus Schillerus|Schilleri]] olent.
Multo maioris momenti autem fuit fragmentum [[mythistoria]]e »Hyperion«, quod Schillerus in periodico »Neue Thalia« anno 1793 vulgari iussit. Amor incompletus animae vagantis ante personam omnino contentam, ante Melitam, in principio operis scribendi stabat. Hic Hölderlin requiem veram quaerit. Studiis perfectis usque ver anni 1795 magister privatus fuit in familia [[carlotta de Kalb|Kalb]] ad Waltershausen in [[Provincia Franconia Inferior|Franconia Inferiore]], postea [[Iena]]e [[Vimaria]]eque, ut puerum insipientem res multas doceret. Postea autem Ienae fuit docens privatus, quem Schillerus, [[ioannes Fichtius|Fichtius]] et [[Fridericus Immanuel Niethammer]] noverant. Spe muneris Ienensis destitutus in patriam revertit ubi eo magis mundus verus a mundo desiderato differebat. Amicus [[Isaac de Sinclair]] [[Homburgum|Homburgensis]] in familia argentarii Gontard [[francofurtum ad Moenum|Francofurti]] munus novum conciliavit. Mense Ianuario Hoelderlinus 1796 ibi denuo tamquam privatus magister institutus est. Insuper adamavit domisedam dulcissimam Susannam quam postea nomine [[Diotima]]e litteris celebravit. Francofurtum mense Septembri 1798 relinquere debuit; in felicitate Francofurtensi autem tomos duos mythistoriae epistularis »Hyperion oder der Eremit in Griechenland« (Stuttgardiae 1797–99) scripsit. Homburgi, ubi apud amicum Sinclair usque aetatem 1800 vitam degebat, non solum in volumine altero operis »Hyperion« sed etiam in dramate infinito »Empedokles« attentus erat.
Argumenta in opere »Hyperion« nimis opprimuntur atque suffocantur visionibus mundi, persuasionibus, philosophicis abundantibus. Drama quoque minime lectorem captat. Carmen longum »Emilie vor ihrem Brauttag« etiam eiusdem temporis est, idyllicum quasi versificatum. Usque annum 1800, ubi amico Sinclair valedixit, carmina brevia optima exarata sunt. Poematum multitudo cogitationibus et imaginibus plenissima est et antiquitatis versificationem imitabatur. Attamen varietas idearum abest et sectatoribus paucis fanaticis solummodo ista opera hermetica reapse placere potuerunt.
Cum Hölderlin aestate anni 1800 aetate confectus in patriam revertit irritationibus variis laborare videbatur. Mora [[helvetia|Helvetica]] quattuor mensium usque mensem Aprilem 1801, ubi docere pergebat, vix sollicitudines levavit. Mense Decembri 1801 [[Burdigala]]m docendi caussa petivit, unde aestate proxima mentis non compos Nurtingam revenit. Duos annos domi maternae curatus est. Viribus restitutus, ut videbatur, a Sinclair rursus Homburgum invitatus est biblithecarii munere functurus. Horis bonis [[sophocles|Sophoclem]] convertebat (»Antigone«, »König Ödipus«, 1804). Plerumque autem inter tristitiam maximam et furorem insanum vacillabat. Quamobrem anno 1806 in valetudinarium amentium Tubingense transportatus est. Paulo post, cum tractatio in nosocomio nihil effecisset, apud lignarium Ernestum Zimmer Tubingae in turris secundo tabulato vixit. Ibi usque ad mortem quietus et sine contagione mundana fuit. Saepe sodales, amici, familiares qui eum visitatum venerant, a Hölderlin cogniti non sunt. Anno 1881 ei primum monumentum Tubingae (id fecit Anderson [[Dresda|Dresdensis]]), alterum anno 1883 Homburgi erectum est.
== Opera ==
* ''Hyperion'' ([[Mythistoria epistularis|mythistoria epistularis]]) 1797-1799
* ''Der Tod des Empedocles'' (Mors [[Empedocles|Empedoclis]], drama) 1797-1800
* ''Antigonae<!-- sic -->'' (versio theodisca [[Antigone (Sophocles)|Antigonae]] [[Sophocles|Sophoclis)]]
* ''Oedipus der Tyrann'' (versio theodisca dramatis [[Oedipus|Oedipi]] Sophoclei)
Versionibus amborum dramatum Hoelderlinus in fine ''Anmerkungen'' (i. e. ''adnotationes'') magni momenti addidit.
A saeculo 20 - non prius Hoelderlini opera recte intellegi coeptum est - compositores magnum numerum carminum musica exornaverunt. [[Carolus Orff]], amborum Sophoclis dramatum versionibus usus, annis 1949 (Antigonae) resp. 1959 (Oedipus) [[opera]]s composuit.
== Notae ==
<div class="references-small"><references/></div>
{{NexInt}}
*[[9189 Hölderlin]]
== Bibliographia ==
* Bertaux, Pierre. 1969. ''Hölderlin und die Französische Revolution''. Suhrkamp Verlag, [[Francofurtum ad Moenum|Francofurti ad Moenum]] = edition suhrkamp 344.
* Bertaux, Pierre. 1981. ''Friedrich Hölderlin''. Suhrkamp Verlag, [[Francofurtum ad Moenum|Francofurti ad Moenum]] = suhrkamp taschenbuch 686.
* Bertaux, Pierre. [[2000]]. ''Friedrich Hölderlin. Eine Biographie''. Insel Verlag, [[Francofurtum ad Moenum|Francofurti ad Moenum]]. ISBN 3-458-34352-0.
* Martens, Gunter. [[2002]]. ''Friedrich Hölderlin.'' Rowohlts Monographien, 586. Rowohlt: Reinbek. ISBN 3-499-50586-X
* Scimonello, G. [[1976]]. ''Hölderlin e l’utopia.'' [[Neapolis|Neapoli]].
* Jakobson, R. [[2003]]. ''Hölderlin. L'arte della parola.'' [[Genua]]e. ISBN 88-7018-002-6.
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Friedrich Hölderlin|Hoelderlinum}}
{{Fontes biographici}}
* {{BBKL|h/hoelderlin_f|auctor=Kristina Lohrmann|commentatio=HÖLDERLIN, Friedrich|tomus=2|columnae=929-932}}
* [http://www.hoelderlin-gesellschaft.de Societas Friderico Hölderlin dicata]
* [https://web.archive.org/web/20070928174344/http://www.zottel.org/gedichte/holderlin.php Poesiae et alia opera Friderici Hölderlin]
* [https://web.archive.org/web/20111021093457/http://www.vorleser.net/html/hoelderlin.html Hölderlin lectus]
* [http://www.1911encyclopedia.org/H/HO/HOLDERLIN_JOHANN_CHRISTIAN_FRIEDRICH.htm 1911 De Friderico Hölderlin in Encyclopedia Britannica] (Anglice)
{{DEFAULTSORT:Holderlin, Fridericus}}
[[Categoria:Nati 1770]]
[[Categoria:Mortui 1843]]
[[Categoria:Auctores Theodisci]]
[[Categoria:Poetae Germaniae]]
[[Categoria:Scriptores Germaniae]]
[[categoria:Theologi Germaniae]]
[[Categoria:Interpretes Graeco-Theodisci]]
5dfjond00o8m68uz6tsvs4nvb3dr8f6
3983415
3983414
2026-08-24T09:48:43Z
Demetrius Talpa
81729
3983415
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa hominis Vicidata}}
[[Fasciculus:Tübingen Hölderlinturm.JPG|thumb|Hac in turri Hoelderlinus ab anno [[1807]] usque ad annum mortis [[1843]] triginta sex annos animo aeger vixit.]]
[[File:Bad-homburg-kurpark-hoelderlin-denkmal-002a.jpg|thumb|Monumentum in viridariis Homburgensibus]]
'''Ioannes Christianus Fridericus Hoelderlinus'''<ref>In Libro Inscriptionum Universitatis Tubigensis nomen "''Hoelderlinus''" eius familiae apparet: Albert Bürk, Heinrich Hermelink, ''Die Matrikeln der Universität Tübingen: 1710-1817'', Universität Tübingen, 1953, p. 136: "''Johannes Rudolphus Hoelderlinus Nurtingensis.''". Vide etiam: Ernst Müller, ''Schwäbische Profile'', 1950, p. 42: "''21. März 1720 Fridericus Jacobus Hoelderlinus Bottwariensis. 22. Nov. 1715 Wilh. Fridericus Hoelderlinus Canstadtiensis.''".</ref> (natus [[Laviacum|Laviaci]] die [[20 Martii]] [[1770]]; [[Tubinga]]e obiit die [[7 Iunii]] [[1843]]) fuit [[poeta]], [[theologus]] et [[philosophus]] [[Germania|Germanus]]. [[Universitas Eberhardina Carolina|Tubingae]] in schola praedicatorum, nomine "Stift", una cum Hegelio et Schelling [[theologia]]e et [[Lingua Hebraica|linguis Hebraicae]], [[Lingua Graeca antiqua|Graecae]], [[Lingua Latina|Latinae]] studuit. Secundam partem vitae animo aeger rursus Tubingae, in [[turris|turri]] ad ripam [[Nicer|Nicri]] sita quae nunc ''Hölderlinturm''<ref>Hac in turri vetere, medio aevo aedificata, anno 1984 in pristinum statum temporum Hoelderlini partim restituta et in domo vicina museum Hoelderlinianum constitutum est. Ibi testimonia vitae et operum poetae et permanentia et alternatim exposita monstrantur. Hic locus praeterea bibliothecae et societati "Hölderlin-Gesellschaft" hospitio est.</ref> appellatur, degebat ibique obiit.
Carmina eius, qui neque in aetatis classicismi [[Vimaria|vimariani]] nec [[romanticismus|romanticismi]] assectatoribus ponitur, in praeclarissimis operibus poesis lingua theodisca scriptae habentur. Primus [[Aeolis|Aeolicum]] carmen, i. e. carmina poetarum veterum Graecorum, in Germanicos deduxit modos.
Opera eius impulsum in [[cogitatio]]nes [[Fridericus Nietzsche|Nietzschei]], [[Martinus Heidegger|Martini Heidegger]], et [[Theodorus Adorno|Theodori Adorno]] dederunt.
==Vita==
Fridericus, cum annos duos natus esset, patrem latifundiorum vilicum morte amisit; nonnullis annis post mater [[Nurtinga]]m iit nuptiarum caussa. Patraster autem iam anno 1779 vita defunctus est. Dilectio naturae vivida in puero in circumiectis perpulcris grassanti concrescebatur. Ibi praeparatus est ad studia theologica, cui - matre amabiliter curante - educatio patria non fuit. Anno 1784 studia exorsus est in [[Universitas Eberhardina Carolina|Universitate Tubingensi]], ubi amicitiam contrahere potuit et cum [[georgius Gulielmus Fridericus Hegel|Hegelio]] et cum [[Fridericus Schelling|Friderico Schelling]]. Iam ibi Fridericus arbiter criticus se multis rebus opponere solitus est tam e cultu naturae quam ex [[Graeci|Hellenismo]] hauriens. In mundo perfecto Graeco a tumultu remotus cum amicis paucis vivere maluit. Studia philosophica assidua eum ad [[pantheismus|pantheismum]] duxerunt, quae naturae cultum benedicerent et Hellenismum promoverent. Insuper [[Ioannes Iacobus Russavius|Russavium]] veneratus est et admiratio maxima fuit et [[res novae Francicae|Rerum novarum Francicarum]] et auctoris operis »Don Carlos«: huic trinitati totam vitam adhaerebat. Ante istum perfectionis immutabilis gradum componebat carmina recentiora, quae scribendi genus et [[fridericus Amadeus Klopstock|Friderici Klopstock]] et [[fridericus Schillerus|Schilleri]] olent.
Multo maioris momenti autem fuit fragmentum [[mythistoria]]e »Hyperion«, quod Schillerus in periodico »Neue Thalia« anno 1793 vulgari iussit. Amor incompletus animae vagantis ante personam omnino contentam, ante Melitam, in principio operis scribendi stabat. Hic Hölderlin requiem veram quaerit. Studiis perfectis usque ver anni 1795 magister privatus fuit in familia [[carlotta de Kalb|Kalb]] ad Waltershausen in [[Provincia Franconia Inferior|Franconia Inferiore]], postea [[Iena]]e [[Vimaria]]eque, ut puerum insipientem res multas doceret. Postea autem Ienae fuit docens privatus, quem Schillerus, [[ioannes Fichtius|Fichtius]] et [[Fridericus Immanuel Niethammer]] noverant. Spe muneris Ienensis destitutus in patriam revertit ubi eo magis mundus verus a mundo desiderato differebat. Amicus [[Isaac de Sinclair]] [[Homburgum|Homburgensis]] in familia argentarii Gontard [[francofurtum ad Moenum|Francofurti]] munus novum conciliavit. Mense Ianuario Hoelderlinus 1796 ibi denuo tamquam privatus magister institutus est. Insuper adamavit domisedam dulcissimam Susannam quam postea nomine [[Diotima]]e litteris celebravit. Francofurtum mense Septembri 1798 relinquere debuit; in felicitate Francofurtensi autem tomos duos mythistoriae epistularis »Hyperion oder der Eremit in Griechenland« (Stuttgardiae 1797–99) scripsit. Homburgi, ubi apud amicum Sinclair usque aetatem 1800 vitam degebat, non solum in volumine altero operis »Hyperion« sed etiam in dramate infinito »Empedokles« attentus erat.
Argumenta in opere »Hyperion« nimis opprimuntur atque suffocantur visionibus mundi, persuasionibus, philosophicis abundantibus. Drama quoque minime lectorem captat. Carmen longum »Emilie vor ihrem Brauttag« etiam eiusdem temporis est, idyllicum quasi versificatum. Usque annum 1800, ubi amico Sinclair valedixit, carmina brevia optima exarata sunt. Poematum multitudo cogitationibus et imaginibus plenissima est et antiquitatis versificationem imitabatur. Attamen varietas idearum abest et sectatoribus paucis fanaticis solummodo ista opera hermetica reapse placere potuerunt.
Cum Hölderlin aestate anni 1800 aetate confectus in patriam revertit irritationibus variis laborare videbatur. Mora [[helvetia|Helvetica]] quattuor mensium usque mensem Aprilem 1801, ubi docere pergebat, vix sollicitudines levavit. Mense Decembri 1801 [[Burdigala]]m docendi caussa petivit, unde aestate proxima mentis non compos Nurtingam revenit. Duos annos domi maternae curatus est. Viribus restitutus, ut videbatur, a Sinclair rursus Homburgum invitatus est biblithecarii munere functurus. Horis bonis [[sophocles|Sophoclem]] convertebat (»Antigone«, »König Ödipus«, 1804). Plerumque autem inter tristitiam maximam et furorem insanum vacillabat. Quamobrem anno 1806 in valetudinarium amentium Tubingense transportatus est. Paulo post, cum tractatio in nosocomio nihil effecisset, apud lignarium Ernestum Zimmer Tubingae in turris secundo tabulato vixit. Ibi usque ad mortem quietus et sine contagione mundana fuit. Saepe sodales, amici, familiares qui eum visitatum venerant, a Hölderlin cogniti non sunt. Anno 1881 ei primum monumentum Tubingae (id fecit Anderson [[Dresda|Dresdensis]]), alterum anno 1883 Homburgi erectum est.
== Opera ==
* ''Hyperion'' ([[Mythistoria epistularis|mythistoria epistularis]]) 1797-1799
* ''Der Tod des Empedocles'' (Mors [[Empedocles|Empedoclis]], drama) 1797-1800
* ''Antigonae<!-- sic -->'' (versio theodisca [[Antigone (Sophocles)|Antigonae]] [[Sophocles|Sophoclis)]]
* ''Oedipus der Tyrann'' (versio theodisca dramatis [[Oedipus|Oedipi]] Sophoclei)
Versionibus amborum dramatum Hoelderlinus in fine ''Anmerkungen'' (i. e. ''adnotationes'') magni momenti addidit.
A saeculo 20 - non prius Hoelderlini opera recte intellegi coeptum est - compositores magnum numerum carminum musica exornaverunt. [[Carolus Orff]], amborum Sophoclis dramatum versionibus usus, annis 1949 (Antigonae) resp. 1959 (Oedipus) [[opera]]s composuit.
== Notae ==
<div class="references-small"><references/></div>
{{NexInt}}
*[[9189 Hölderlin]]
== Bibliographia ==
* Bertaux, Pierre. 1969. ''Hölderlin und die Französische Revolution''. Suhrkamp Verlag, [[Francofurtum ad Moenum|Francofurti ad Moenum]] = edition suhrkamp 344.
* Bertaux, Pierre. 1981. ''Friedrich Hölderlin''. Suhrkamp Verlag, [[Francofurtum ad Moenum|Francofurti ad Moenum]] = suhrkamp taschenbuch 686.
* Bertaux, Pierre. [[2000]]. ''Friedrich Hölderlin. Eine Biographie''. Insel Verlag, [[Francofurtum ad Moenum|Francofurti ad Moenum]]. ISBN 3-458-34352-0.
* Martens, Gunter. [[2002]]. ''Friedrich Hölderlin.'' Rowohlts Monographien, 586. Rowohlt: Reinbek. ISBN 3-499-50586-X
* Scimonello, G. [[1976]]. ''Hölderlin e l’utopia.'' [[Neapolis|Neapoli]].
* Jakobson, R. [[2003]]. ''Hölderlin. L'arte della parola.'' [[Genua]]e. ISBN 88-7018-002-6.
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Friedrich Hölderlin|Hoelderlinum}}
{{Fontes biographici}}
* {{BBKL|h/hoelderlin_f|auctor=Kristina Lohrmann|commentatio=HÖLDERLIN, Friedrich|tomus=2|columnae=929-932}}
* [http://www.hoelderlin-gesellschaft.de Societas Friderico Hölderlin dicata]
* [https://web.archive.org/web/20070928174344/http://www.zottel.org/gedichte/holderlin.php Poesiae et alia opera Friderici Hölderlin]
* [https://web.archive.org/web/20111021093457/http://www.vorleser.net/html/hoelderlin.html Hölderlin lectus]
* [http://www.1911encyclopedia.org/H/HO/HOLDERLIN_JOHANN_CHRISTIAN_FRIEDRICH.htm 1911 De Friderico Hölderlin in Encyclopedia Britannica] (Anglice)
{{DEFAULTSORT:Holderlin, Fridericus}}
[[Categoria:Nati 1770]]
[[Categoria:Mortui 1843]]
[[Categoria:Auctores Theodisci]]
[[Categoria:Poetae Germaniae]]
[[Categoria:Scriptores Germaniae]]
[[categoria:Theologi Germaniae]]
[[Categoria:Interpretes Graeco-Theodisci]]
ex8ge6v5892io3uu26jbo6hbpdxmtnt
Rochus (sanctus)
0
43791
3983417
3659606
2026-08-24T11:05:06Z
~2026-45652-55
213857
Rogério da Silva santana
3983417
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa hominis Vicidata}}<hiero>
Rogério da Silva santana
</hiero>'''Rochus''' [[Monspessulanus]] (natus circa annum [[1295]]; mortuus die [[16 Augusti]] [[1327]]) est [[sanctus]] [[Ecclesia catholica|Ecclesiae Catholicae]] cuius festum die [[16 Augusti]] celebratur. Rochus est [[patronus]] hominum [[pestis|peste]] laborantium, quia enarratur Rochum in peregrinatione [[Roma]]m facta multis hominibus hoc [[morbus|morbo]] laborantibus auxilium dedisse.
[[Fasciculus:San Rocco Venezia (Interno) - “Tomba con pala d’altare” di San Rocco.jpg|thumb|[[Sepulcrum]] beati Rochi [[Venetiae|Venetiis]].]]
== Nexus externi ==
{{Fontes biographici}}
{{CommuniaCat|Saint Roch|Sanctum Rochum}}
{{sanctus-stipula}}
{{Lifetime|1295|1327|Rochus (Sanctus)}}
[[Categoria:Sancti]]
[[Categoria:Incolae Italiae]]
2yis03slptkp2unzj1og2j60ufk3vof
3983418
3983417
2026-08-24T11:07:45Z
~2026-45652-55
213857
Rogério da Silva santana
3983418
wikitext
text/x-wiki
'''Rochus''' [[Monspessulanus]] (natus circa annum [[1295]]; mortuus die [[16 Augusti]] [[1327]]) est [[sanctus]] [[Ecclesia catholica|Ecclesiae Catholicae]] cuius festum die [[16 Augusti]] celebratur. Rochus est [[patronus]] hominum [[pestis|peste]] laborantium, quia enarratur Rochum in peregrinatione [[Roma]]m facta multis hominibus hoc [[morbus|morbo]] laborantibus auxilium dedisse.
[[Fasciculus:San Rocco Venezia (Interno) - “Tomba con pala d’altare” di San Rocco.jpg|thumb|[[Sepulcrum]] beati Rochi [[Venetiae|Venetiis]].]]
== Nexus externi ==
{{Fontes biographici}}
{{CommuniaCat|Saint Roch|Sanctum Rochum}}
{{sanctus-stipula}}
{{Lifetime|1295|1327|Rochus (Sanctus)}}
[[Categoria:Sancti]]
[[Categoria:Incolae Italiae]]
nq8zy2ado2gkltdvblgst19au31knlp
Andreas Pazienza
0
51194
3983403
2970073
2026-08-24T05:00:38Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3983403
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Andreas Pazienza''' (natus die [[25 Maii]] [[1956]] in [[Fanum Sancti Benedicti ad Truentum|Fano Sancti Benedicti ad Truentum]], [[Marchiae]]; mortem sibi conscivit aut scilicet abuso [[psychotropicum medicamentum|psychotropicorum medicamentorum]] perivit die [[16 Iunii]] [[1988]] in [[Mons Politianus|Monte Politiano]]) fuit auctor [[liber nubeculatus|librorum nubeculatorum]] [[Italia|Italicus]].
== Nexus externi ==
* [http://www.cfapaz.org Societas Andrea Pazienza dicata] apud Centro Fumetto
* [https://web.archive.org/web/20080821111014/http://www.sanseveresi.com/personaggi/biografia_paz.php De Andrea Pazienza apud www.sanseveresi.com]
* [http://www.radioradicale.it/scheda/190157/andrea-pazienza-interviste-dagli-archivi-di-radio-radicale-e-teleroma-56 collóquium] percontatīvum <ref>cfr. Italice "intervista" in http://www.vatican.va/roman_curia/institutions_connected/latinitas/documents/rc_latinitas_20040601_lexicon_it.html#i</ref>cum Andrea Pazienza anno 1987
== Nota ==
<references />
{{bio-stipula}}
{{DEFAULTSORT:Pazienza, Andreas}}
[[Categoria:Nati 1956]]
[[Categoria:Mortui 1988]]
[[Categoria:Incolae Italiae]]
[[Categoria:Homines qui sibi mortem consciverunt]]
dfzi5ogw1n6lro9ugm44u6icfqb7gs1
Mechanica
0
59352
3983393
3941295
2026-08-24T03:08:39Z
LilyKitty
18316
de arte mechanica et mechanismo
3983393
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Arabic machine manuscript - Anonym - Ms. or. fol. 3306 c.jpg|thumb|upright=1|[[Manuscriptum]] [[Arabice|Arabicum]] de machinis. Tempus ignotum, ut videtur saecula a [[saeculum 16|sexto decimo]] ad [[saeculum 19|undivicensimum]].]]
[[Fasciculus:Al-Jazari - A Musical Toy.jpg|thumb|upright=0.8|''Ludibrium [[musica|musicum]].'' Res ab [[Al-Jazari]]{{dubsig}} [[saeculum 12|saeculo duodecimo]] excogitata.]]
[[Fasciculus:Al-jazari water device.jpg|thumb|upright=0.8|[[Machina]] [[aqua]]tica. Res ab [[Al-Jazari]]{{dubsig}} saeculo duodecimo excogitata]]
'''Mechanica''' ([[Graece]] μηχανική) est pars [[physica]]e quae [[motio]]nes [[corpus physicum|corporum physicorum]] tractat, disertius coniunctiones inter [[vis|vires]], [[materia (physica)|materiam]], et motionem.<ref>Young et Freedman 2020.</ref> Vires alicui [[res|rei]] adhibitae efficiunt rei locum ad sua [[circumiecta]] pertinentem mutare. Quae pars [[physica hodierna|physicae hodiernae]] in [[scriptura|scripturis]] [[Aristoteles|Aristotelis]] et [[Archimedes|Archimedis]] in [[Graecia antiqua]] orta est.<ref>Dugas 1988: 19.</ref><ref>Rana et Joag 1991: 6/</ref><ref>Renn et McLaughlin 2010: 1–2.</ref><!-- Vide "History of classical mechanics" + "Timeline of classical mechanics--> [[Aetas moderna iniens|Aetate moderna ineunte]], [[saeculum|saeculis]] a [[saeculum 15|quinto decimo]] ineunte ad [[saeculum 18|duodevicensimum]] exeunte, [[Galilaeus Galilaei]], [[Ioannes Kepler]], [[Isaacus Newtonus]], aliique eruditi fundamenta iecerunt quaestionis [[mechanica classica|mechanicae classicae]], provinciae [[physica classica|physicae classicae]] quae [[particula]]s aut quiescentis aut [[velocitas|velocitatibus]] magnopere minus quam [[celeritas lucis|celeritatem lucis]] moventis tractat. Mechanica etiam pars illius [[scientia (ratio)|scientiae]] definiri potest quae motionem [[corpus|corporum]] non in [[regnum|regno]] [[mechanica quantica|quantico]] viresque eis adhibitas tractat; haec [[disciplina]] hodie per [[theoria]]m quanticam minus late intellegi solet.
== Historia ==
=== Antiquitas ===
Praecipua mechanicae [[theoria]] [[antiquitas|antiquitate]] erat [[physica Aristotelea|mechanica Aristotelea]],<ref>Dugas 1988: 19.</ref> quam [[traditio]]nem [[Hipparchus Nicaeensis]] [[doctrina|doctrinis]] omnibus postea expolivit.<ref name="mechanics">"[http://golem.ph.utexas.edu/category/2008/01/a_tiny_taste_of_the_history_of.html "A Tiny Taste of the History of Mechanics."] University of Texas at Austin.</ref>
== Mechanicae partes ==
Mechanica hodie hoc subdividitur
* [[Mechanica classica|Mechanica classica vel Newtoniana]] tractat de motibus corporum macroscopicorum e.g. ex pluribus [[Atomus|atomis]] constitorum quae cum velocitatibus/celeritatibus magis minoribus velocitati/celeritati lucis moventur; aliter de motibus corporum quibus in vita cotidiana observamus. Ea autem praeterea subdividitur:
** Mechanica ([[Kinematica]] ac [[Dynamica]]) puncti materiali .
** Mechanica corporum solidorum (nolite cum physica corporum solidorum vel physica status solidi miscere) tractat de motibus corporum quae ut e.g. aeronavis simul volant, rotant et vibrant.
** Mechanica corporum fluidorum i.e. hydrostatica et hydrodynamica et aerodynamica ac [[acustica]].
** [[Elasticitas|Theoria elasticitatis]] tractat de motibus quae in corporibus deformabilibus [[Lex Hookiana|lege Hookiana]] subjecientibus exsistunt.
* [[Mechanica quantica]] tractat de motibus corporum microscopicorum quae dimensiones aliquot [[Ångström (unitas)|Ångström]] vel minus quam 10 [[Nanometrum|nanometrorum]] et massam aliquot [[Massa atomica|massarum atomicarum]] et minus habent atque cum velocitatibus/celeritatibus magis minoribus velocitati/celeritati lucis moventur.
* Mechanica relativistica vel [[Relativitas specialis|theoria relativitatis (specialis)]] tractat de motibus corporum macroscopicorum, sed cum velocitatibus cum velocitate lucis comparabilibus moventibus.
==Nexus interni==
{{div col|3}}
* [[Acceleratio]]
* [[Ars ingeniaria]]
* [[Ars mechanica]]
* [[Avicenna]]
* [[Biomechanica]]
* [[Biophysica]]
* [[Celeritas]]
* [[Dynamica]]
* [[Energia cinetica]]
* [[Inertia]]
* [[Ioannes Philoponus]]
* [[Kinematica]]
* [[Kinetica]]
* [[Leges Keplerianae]]
* [[Leges motus Newtoni]]
* [[Lex Hookiana]]
* [[Massa]]
* [[Mechanica caelestis]]
* [[Mechanica Newtoniana]]
* [[Mechanica orbitalis]]
* [[Mechanica solorum]]
* [[Mechanismus]]
* [[Momentum virium]]
* [[Motus]]
* [[Plasticitas]]
* [[Relativitas generalis]]
* [[Rotatio]]
{{div col end}}
==Notae==
<references/>
==Bibliographia==
* Isaacus Newtonus 1687 Philosophiae Naturalis Principia Mathematica https://la.wikisource.org/wiki/Philosophiae_Naturalis_Principia_Mathematica
*Andrea Caraffa, ''Elementorum physicae mathematicae Pars prima'' Typis J.B. Marini, 1840, https://books.google.ru/books?id=UFwNzQEACAAJ&dq=bibliogroup:%22Elementorum+physicae+mathematicae%22&hl=fr&sa=X&redir_esc=y
*Ball, Robert Stawell. [[1871]]. '' Experimental Mechanics: A Course of Lectures Delivered at the Royal College of Science for Ireland.'' [https://www.google.com/books/edition/Experimental_Mechanics/CPo4AAAAMAAJ?hl=en Google Books.]
* Dugas, Rene. [[1988]]. ''A History of Classical Mechanics.'' Novi Eboraci: Dover Publications. ISBN 0-486-65632-2. [https://books.google.com/books?id=vPT-JubW-7QC&pg=PA19&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false Pagina 19 apud Google Books.]
* Espinoza, Fernando. [[2005]]. "An analysis of the historical development of ideas about motion and its implications for teaching." ''Physics Education'' 40 (2): 141. Bibcode:2005PhyEd..40..139E. {{doi|10.1088/0031-9120/40/2/002}}.
* Landau, L. D., et E. M. Lifshitz. [[1972]]. ''Mechanics and Electrodynamics, Vol. 1.'' Franklin Book Company. ISBN 978-0-08-016739-8.
* Rana, N. C., et P. S. Joag. [[1991]]. ''Classical Mechanics.'' West Petal Nagar Novi Dellii: Tata McGraw-Hill
* Renn, J., P. Damerow, et P. McLaughlin. [[2010]]. ''Aristotle, Archimedes, Euclid, and the Origin of Mechanics: The Perspective of Historical Epistemology.'' Berolini: Max Planck Institute for the History of Science.
* Walecka, John Dirk.[[2021]]. ''Introduction to classical mechanics: solutions to problems.'' Nova Caesarea: World Scientific. ISBN 9789811224942. ISBN 9789811227622.
* Young, Hugh D., et Roger A. Freedman. [[2020]]. ''University physics with modern physics.'' Ed. quinta decima. Hoboken Novae Caesareae: Pearson Higher Education. ISBN 9780135159552.
== Nexus externi ==
{{Victionarium|mechanics|mechanicam}}
* [https://web.archive.org/web/20061006212949/http://www.esm.vt.edu/ Cursus in mechanica apud Virginia Tech.]
* [https://web.archive.org/web/20171206204717/http://www.jaredzone.info/2015/08/definition-of-mechanics.html Definitio mechanicae.]
* [https://web.archive.org/web/20060429142525/http://archimedes.mpiwg-berlin.mpg.de/ "The Archimedes Project."]
* [https://web.archive.org/web/20190219044626/http://imechanica.org/ "iMechanica: the web of mechanics and mechanicians."]
* [http://rodsalgado.blogspot.com/ "Mechanics Blog by a Purdue University Professor."]
* [https://web.archive.org/web/20070601020244/http://www.physclips.unsw.edu.au/ "Physclips: Mechanics with animations and video clips."] University of New South Wales.
* [https://web.archive.org/web/20090330043345/http://www7.nationalacademies.org/usnctam/ "U.S. National Committee on Theoretical and Applied Mechanics."]
* [https://web.archive.org/web/20190129032258/http://www.physics-online.com/ "Interactive learning resources for teaching mechanics."]
[[Categoria:Mechanica|!]]
{{Myrias|Physica}}
ilcfvbfiv23d81unjhck4r4kfkqm41q
Anastasia Nicolai filia
0
69990
3983402
3937732
2026-08-24T04:44:43Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3983402
wikitext
text/x-wiki
{{capsa hominis Vicidata}}
[[Fasciculus:Bundesarchiv Bild 183-S26495, Zarin Alexandra Fjodorowna und Tochter Anastasia.jpg|thumb|upright=0.8|Anastasia infans cum matre sua, impratrice Alexandra ([[1901]])]]
[[Fasciculus:Otma1906.jpg|thumb|right|Sorores [[Olga Nicolai filia|Olga]], [[Tatiana Nicolai filia|Tatiana]], [[Maria Nicolai filia|Maria]] et Anastasia ([[1906]])]]
'''Anastasia Nicolai filia''' ([[Russice]] ''Анастасия Николаевна'', nata in curia imperiali [[Petropolis|Petropoli]] die [[5 Iunii]]<ref>{{Greg|18 Iunii}}</ref> [[1901]]; necata est inter [[Res Novae Octobres|Res Novas Russicas]] [[Catharinopolis|Catharinopoli]] die [[17 Iulii]] [[1918]]) fuit imperatoris [[Nicolaus II (imperator Russiae)|Nicolai II]] et uxoris eius [[Alexandra Theodori filia|Alexandrae Theodori filiae]] ultima filia. Clara est quia post Revolutionem multi enarrabant eam familiae suae caedi superstitem fuisse.
== Pelliculae ==
* {{Imdb title|0393019|pellicula Anastasia: Her True Story }}
== Lege etiam ==
* Hugh Brewster: ''Anastasias Album''. Langen Müller, Monaci 1996, ISBN 3-7844-2596-8Grand Duchess Anastasia Nikolaevna|
* Helen Rappaport: ''Ekaterinburg: The Last Days of the Romanovs''. Hutchinson, Londinii 2008, ISBN 978-0-09-192115-6
==Notae==
<references />
== Nexus externi ==
{{fontes biographici}}
{{CommuniaCat|Anastasia Nikolaevna of Russia|Anastasiam Nicolai filiam}}
* [https://web.archive.org/web/20210303021308/http://www.romanov-memorial.com/ Romanov pagina memorialis] {{Ling|Anglice|Russice}}
{{bio-stipula}}
{{Lifetime|1901|1918|Anastasia Nicolai filia}}
[[Categoria:Incolae Russiae]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Romanov]]
6ynn4x70wachkkihdt3f8ndvf2zcvdg
Praeneste
0
72600
3983319
3983146
2026-08-23T14:47:25Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Historia */
3983319
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Chiesa_S.Agapito.jpg|thumb|Praeneste]]
'''Praeneste'''<ref name="graesse">{{Graesse}}}</ref> {{victio|Praeneste|is|n}} (alia nomina: ''Castrum Prenestinum''<ref name="graesse" />, ''Civitas Papalis''<ref name="graesse" />, ''Civitas Praenestina''<ref name="graesse" />, ''Praeneste Polystephanos''<ref name="graesse" />, ''Preneste''<ref name="graesse" />, '''Palestrina''') ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Palestrina|Palestrina]]'') est [[Urbes Italiae|urbs]] [[Italia]]e ac [[Commune Italiae|municipium]], circiter 21 500 incolarum, in [[Regio Italiae|Regione]] [[Latium|Latio]] et in [[Urbs metropolitana Romae Capitis|Urbe metropolitana Romae Capitis]] situm. Urbani ''Praenestini''<ref name="graesse" /> vel ''Palestrinenses''<ref name="graesse" /> (etiam: ''Prenestini''<ref name="graesse" />, ''Penestrenses''<ref name="graesse" />) appellantur.
== Insigne ==
<gallery>
Fasciculus:Corona di città.svg|''[[Urbs Italiae]]''<ref>Vide Confalonum urbis cum sententia ''Città di Palestrina''</ref>
</gallery>
== Historia ==
Tempore Romano urbs templo et sortibus [[Fortuna (dea)|Fortunae]] 'Primigeniae' dictae<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=1Hoeiwd4iV0 Ludovicus Manfredi de delubro antiquo]. [https://www.youtube.com/watch?v=VpL3LFKGkNg Idem ab eodem] [https://www.youtube.com/watch?v=2UR4_yFK7Lc Idem a Ministerio culturali Italiano]</ref> praeclara erat<ref>
Giulio Iacopi, ''Il Santuario della Fortuna Primigenia e il Museo archeologico prenestino'', Romae, 1963</ref>. Secundo saeculo a.C.n. tam nobile in orbe terrarum fuit illud fanum ut reges aliqui qui Romam venerant deae sacrificare voluerint, ut Prusias rex [[Bithynia|Bithyniae]]<ref>[[Titus Livius]] XLV.44.6.</ref>. Oppidum in loco munitissimo sedebat unde ei multae obsidiones et calamitates evenerunt quia si qui dissensionibus civilibus pulsi Urbe fuerant huc confugiebant, ut anno [[82 a.C.n.]] cum [[Gaius Marius Minor]] ibi a [[Sylla]]nis obsessus et occisus est. Fabula circumferebatur quae conditam a Graecis hanc civitatem diceret<ref>{{Strabo}} V.3.11</ref> sub nomine ''Polystephanos''.
== Clari cives ==
* [[Telegonus]]
=== Nati ===
* [[Marcus Verrius Flaccus]]
* [[Claudius Aelianus]]
* [[Ioannes Petrus Aloysius Praenestinus]], [[musicus]]
=== Hic vixerunt ===
* [[Michael Angelus Caravagius]]
* [[Henricus Mann]]
* [[Thomas Mann]]
=== Mortui ===
* [[Gaius Marius Minor]]
* [[Agapitus Praenestinus]]
* [[Damasus II]]
== Ecclesia Catholica Romana ==
Praeneste [[sedes episcopalis suburbicaria]]; nomen [[Sedes Suburbicaria Praenestina]] est.
* [[:Categoria:Episcopi Praenestini]]
== Fractiones, vici et loci in municipio ==
=== Fractiones ===
* ''Carchitti'',
* ''Valvarino'',
== Municipia finitima ==
* [[Artenae]],
* [[Arx Cavarum]],
* [[Burgus et Castrum Sancti Caesarii]],
* [[Castrum Arcis Perjuriae]],
* [[Castrum Sancti Petri (Latium)|Castrum Sancti Petri]],
* [[Cavae]],
* [[Gallicanum (Latium)|Gallicanum]],
* [[Labicum]],
* ''[[Roma]]'',
* [[Vallis Montonis]],
* [[Zagarolum]].
{{NexInt}}
* [[Cista Ficoroni]]
* [[Fibula Praenestina]]
* [[Via Praenestina]]
* [[Latium]] (''regio''),
* [[Urbs metropolitana Romae Capitis|Urbem metropolitanam Romae Capitis]],
* [[Provincia Romana|Provinciam Romanam]] (''provincia abrogata''),
* [[Roma]]m (''urbs''),
* [[Urbes Italiae]].
== Nexus externus ==
* [http://www.comune.palestrina.rm.it/ Situs publicus] {{Ling|Lingua Italiana{{!}}Italiane}}
{{CommuniaCat|Palestrina|Praenestem}}
== Pinacotheca ==
<gallery>
Imago: Img 047.jpg |[[Ioannes Petrus Aloysius Praenestinus]], monumentum
Image:Map of comune of Palestrina (province of Rome, region Lazio, Italy).svg|Collocatio finium municipii in Urbe metropolitana Romae Capitis.
</gallery>
== Notae ==
<references />
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Praeneste| ]]
7a2ig6qciqg38hmriv0c9qs1grl45qm
Theodorus Svedberg
0
80014
3983400
3174403
2026-08-24T04:41:50Z
LilyKitty
18316
de chemiae physica
3983400
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus: The-svedberg-1.jpg|thumb|Theodorus Svedberg]]
''' Theodorus Svedberg''' (natus in [[Valbo]] iuxta [[Gevalia]]m) die [[30 Augusti]] [[1884]] – mortuus est in ''[[Kopparberg]]'' die [[26 Februarii]] [[1971]]) fuit [[chemicus]] [[Suecia|Suecicus]] qui [[biochemia]]e et [[chemia physica|chemiae physicae]] peritus. Svedberg anno [[1926]] [[Praemium Nobelianum Chemiae|Nobelianum Chemiae Praemium]] accepit.
Alma mater sua fuit [[Universitas Upsaliensis]] et de [[proteinum|proteino]] studuit.
== Nexus externi ==
* [http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1926/ De Theodoro Svedberg] in pagina Nobeliano Chemiae Praemio dicata {{Ling|Anglice}}
{{scien-bio-stipula}}
{{DEFAULTSORT:Svedberg, Theodorus}}
[[Categoria:Nati 1884]]
[[Categoria:Mortui 1971]]
[[Categoria:Chemici Sueciae]]
[[Categoria:Praemium Nobelianum Chemiae]]
bajojocum02j0ajkj7njs6p6osy30pj
Tossiat
0
120802
3983356
3447483
2026-08-23T17:14:55Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3983356
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Blason ville fr Tossiat (Ain).svg|thumb|250 px|Tossiat: [[insigne]]]]
[[Fasciculus: Map commune FR insee code 01422.png|250 px|thumb|left|Tossiat: communis tabula]]
'''Tossiat''' est commune [[Francia|Francicum]] 1'371 incolarum (anno [[2012]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Indis (praefectura Franciae)|Indis]] in regione orientali [[Rhodanus et Alpes|Rhodano et Alpibus]] (a die [[1 Ianuarii]] [[2016]] [[Arvernia Rhodanus et Alpes|Arvernia Rhodano et Alpibus]]).
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Indis|Indicem communium praefecturae Indis]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Tossiat|Tossiat}}
* {{INSEE commune|01422|de=Tossiat}}
* [http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=37783 De Tossiat apud Cassini]
* [https://web.archive.org/web/20110203094757/http://www.tossiat.com/ Tossiat pagina interretialis]
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia praefecturae Idani]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Idani]]
h6rj1e49zq95ifx3op475x29wiq3vtt
Index communium praefecturae Vosegi
0
123776
3983350
3983304
2026-08-23T16:19:11Z
Pippobuono
54500
nomen latinum
3983350
wikitext
text/x-wiki
Hic est index [[commune|communium]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] praefecturae [[Francia|Francicae]], cui subsunt communia 515 numero.
[[Fasciculus:Vosges-Position.png|thumb|Situs praefecturae]]
[[Fasciculus: Senones vu du Petit Paris.jpg|thumb|Despectus in ''[[ Senones ]]'']]
{| class="wikitable sortable"
! [[INSEE|Numerus INSEE]]
! [[Numerus cursualis]]
! [[Commune]]
|-
| 88001
| 88270
| [[Les Ableuvenettes]]
|-
| 88002
| 88500
| [[Ahéville]]
|-
| 88003
| 88140
| [[Aingeville]]
|-
| 88004
| 88320
| [[Ainvelle (Vosegus)|Ainvelle]]
|-
| 88005
| 88110
| [[Allarmont]]
|-
| 88006
| 88500
| [[Ambacuria]]
|-
| 88007
| 88410
| [[Ameuvelle]]
|-
| 88008
| 88700
| [[Anglemont]]
|-
| 88009
| 88650
| [[Anould]]
|-
| 88010
| 88170
| [[Aouze]]
|-
| 88011
| 88380
| [[Arches (Vosegus)|Arches]]
|-
| 88012
| 88380
| [[Archettes]]
|-
| 88013
| 88170
| [[Aroffe]]
|-
| 88014
| 88430
| [[Arrentès-de-Corcieux]]
|-
| 88015
| 88300
| [[Attignéville]]
|-
| 88016
| 88260
| [[Attigny (Vosegus)|Attigny]]
|-
| 88017
| 88300
| [[Aulnois]]
|-
| 88018
| 88640
| [[Aumontzey]]
|-
| 88019
| 88300
| [[Autigny-la-Tour]]
|-
| 88020
| 88300
| [[Autreville (Vosegus)|Autreville]]
|-
| 88021
| 88700
| [[Autrey (Vosegus)|Autrey]]
|-
| 88022
| 88140
| [[Auzainvilliers]]
|-
| 88023
| 88500
| [[Avillers (Vosegus)|Avillers]]
|-
| 88024
| 88130
| [[Avrainville (Vosegus)|Avrainville]]
|-
| 88025
| 88630
| [[Avranville]]
|-
| 88026
| 88600
| [[Aydoilles]]
|-
| 88027
| 88330
| [[Badménil-aux-Bois]]
|-
| 88028
| 88460
| [[La Baffe]]
|-
| 88029
| 88240
| [[Bains-les-Bains]]
|-
| 88030
| 88270
| [[Bainville-aux-Saules]]
|-
| 88031
| 88170
| [[Balléville]]
|-
| 88032
| 88520
| [[Aquilina (Sanctus Deodatus)|Aquilina]]
|-
| 88033
| 88210
| [[Ban-de-Sapt]]
|-
| 88106
| 88230
| [[Ban-sur-Meurthe-Clefcy]]
|-
| 88035
| 88640
| [[Barbey-Seroux]]
|-
| 88036
| 88300
| [[Barville (Vosegus)|Barville]]
|-
| 88037
| 88120
| [[Basse-sur-le-Rupt]]
|-
| 88038
| 88130
| [[Battexey]]
|-
| 88039
| 88500
| [[Baudricourt]]
|-
| 88040
| 88150
| [[Bayecourt]]
|-
| 88041
| 88270
| [[Bazegney]]
|-
| 88042
| 88700
| [[Bazien]]
|-
| 88043
| 88500
| [[Bazoilles-et-Ménil]]
|-
| 88044
| 88300
| [[Bazoilles-sur-Meuse]]
|-
| 88045
| 88300
| [[Beaufremont]]
|-
| 88046
| 88600
| [[Beauménil]]
|-
| 88047
| 88270
| [[Begnécourt]]
|-
| 88048
| 88370
| [[Bellefontaine (Vosegus)|Bellefontaine]]
|-
| 88049
| 88260
| [[Belmont-lès-Darney]]
|-
| 88050
| 88600
| [[Belmont-sur-Buttant]]
|-
| 88051
| 88800
| [[Belmont-sur-Vair]]
|-
| 88052
| 88260
| [[Belrupt]]
|-
| 88053
| 88210
| [[Belval (Vosegus)|Belval]]
|-
| 88054
| 88520
| [[Bertrimoutier]]
|-
| 88055
| 88450
| [[Bettegney-Saint-Brice]]
|-
| 88056
| 88500
| [[Bettoncourt]]
|-
| 88057
| 88490
| [[Le Beulay]]
|-
| 88058
| 88170
| [[Biécourt]]
|-
| 88059
| 88430
| [[Biffontaine]]
|-
| 88060
| 88500
| [[Blémerey (Vosegus)|Blémerey]]
|-
| 88061
| 88410
| [[Bleurville]]
|-
| 88062
| 88320
| [[Blevaincourt]]
|-
| 88063
| 88270
| [[Bocquegney]]
|-
| 88064
| 88600
| [[Bois-de-Champ]]
|-
| 88065
| 88260
| [[Bonvillet]]
|-
| 88066
| 88500
| [[Boulaincourt]]
|-
| 88068
| 88470
| [[La Bourgonce]]
|-
| 88069
| 88270
| [[Bouxières-aux-Bois]]
|-
| 88070
| 88130
| [[Bouxurulles]]
|-
| 88071
| 88270
| [[Bouzemont]]
|-
| 88073
| 88130
| [[Brantigny]]
|-
| 88074
| 88350
| [[Brechainville]]
|-
| 88075
| 88250
| [[La Bresse]]
|-
| 88076
| 88600
| [[Brouvelieures]]
|-
| 88077
| 88700
| [[Brû]]
|-
| 88078
| 88600
| [[Bruyères]]
|-
| 88079
| 88140
| [[Boloniacivilla]]
|-
| 88080
| 88700
| [[Bult]]
|-
| 88081
| 88540
| [[Bussang]]
|-
| 88082
| 88110
| [[Celles-sur-Plaine]]
|-
| 88083
| 88300
| [[Certilleux]]
|-
| 88084
| 88130
| [[Chamagne]]
|-
| 88085
| 88640
| [[Champdray]]
|-
| 88086
| 88600
| [[Ducis Campus|Champ-le-Duc]]
|-
| 88087
| 88000
| [[Chantraine (commune)|Chantraine]]
|-
| 88088
| 88240
| [[La Chapelle-aux-Bois]]
|-
| 88089
| 88600
| [[La Chapelle-devant-Bruyères]]
|-
| 88090
| 88130
| [[Carpinia]]
|-
| 88091
| 88460
| [[Charmois-devant-Bruyères]]
|-
| 88092
| 88270
| [[Charmois-l'Orgueilleux]]
|-
| 88093
| 88210
| [[Châtas]]
|-
| 88094
| 88330
| [[Châtel-sur-Moselle]]
|-
| 88095
| 88170
| [[Châtenois (Vosegus)|Châtenois]]
|-
| 88096
| 88410
| [[Châtillon-sur-Saône]]
|-
| 88097
| 88500
| [[Chauffecourt]]
|-
| 88098
| 88390
| [[Chaumousey]]
|-
| 88099
| 88150
| [[Chavelot]]
|-
| 88100
| 88500
| [[Chef-Haut]]
|-
| 88101
| 88460
| [[Cheniménil]]
|-
| 88102
| 88630
| [[Chermisey]]
|-
| 88103
| 88270
| [[Circourt]]
|-
| 88104
| 88300
| [[Circourt-sur-Mouzon]]
|-
| 88105
| 88410
| [[Claudon]]
|-
| 88107
| 88630
| [[Clérey-la-Côte]]
|-
| 88108
| 88240
| [[Le Clerjus]]
|-
| 88109
| 88120
| [[Cleurie]]
|-
| 88110
| 88700
| [[Clézentaine]]
|-
| 88111
| 88100
| [[Coinches]]
|-
| 88113
| 88490
| [[Combrimont]]
|-
| 88114
| 88140
| [[Gundrecivilla]]
|-
| 88115
| 88430
| [[Corcieux]]
|-
| 88116
| 88310
| [[Cornimont]]
|-
| 88117
| 88170
| [[Courcelles-sous-Châtenois]]
|-
| 88118
| 88630
| [[Cussiacum (Vosegus)|Cussiacum]]
|-
| 88119
| 88140
| [[Crainvilliers]]
|-
| 88120
| 88520
| [[La Croix-aux-Mines]]
|-
| 88121
| 88330
| [[Damas-aux-Bois]]
|-
| 88122
| 88270
| [[Damas-et-Bettegney]]
|-
| 88123
| 88320
| [[Damblain]]
|-
| 88124
| 88260
| [[Darney]]
|-
| 88125
| 88170
| [[Darney-aux-Chênes]]
|-
| 88126
| 88390
| [[Darnieulles]]
|-
| 88127
| 88700
| [[Deinvillers]]
|-
| 88128
| 88210
| [[Denipaire]]
|-
| 88129
| 88270
| [[Derbamont]]
|-
| 88130
| 88600
| [[Destord]]
|-
| 88131
| 88600
| [[Deycimont]]
|-
| 88132
| 88000
| [[Deyvillers]]
|-
| 88133
| 88000
| [[Dignonville]]
|-
| 88134
| 88000
| [[Dinozé]]
|-
| 88135
| 88460
| [[Docelles]]
|-
| 88136
| 88000
| [[Dogneville]]
|-
| 88137
| 88170
| [[Dolaincourt]]
|-
| 88138
| 88260
| [[Dombasle-devant-Darney]]
|-
| 88139
| 88500
| [[Dombasle-en-Xaintois]]
|-
| 88140
| 88140
| [[Dombrot-le-Sec]]
|-
| 88141
| 88170
| [[Dombrot-sur-Vair]]
|-
| 88144
| 88500
| [[Domèvre-sous-Montfort]]
|-
| 88142
| 88390
| [[Domèvre-sur-Avière]]
|-
| 88143
| 88330
| [[Domèvre-sur-Durbion]]
|-
| 88145
| 88600
| [[Domfaing]]
|-
| 88146
| 88800
| [[Domjulien]]
|-
| 88147
| 88390
| [[Dommartin-aux-Bois]]
|-
| 88148
| 88200
| [[Domnus Martinus (Romaricus Mons)]]
|-
| 88149
| 88260
| [[Dommartin-lès-Vallois]]
|-
| 88150
| 88170
| [[Dommartin-sur-Vraine]]
|-
| 88151
| 88270
| [[Donoparium]]
|-
| 88152
| 88600
| [[Dompierre (Vosegus)|Dompierre]]
|-
| 88153
| 88700
| [[Domptail]]
|-
| 88154
| 88630
| [[Domnum Remigium]]
|-
| 88155
| 88500
| [[Domvallier]]
|-
| 88156
| 88700
| [[Doncières]]
|-
| 88157
| 88220
| [[Dounoux]]
|-
| 88158
| 88510
| [[Éloyes]]
|-
| 88159
| 88650
| [[Entre-deux-Eaux]]
|-
| 88160
| 88000
| [[Spinalium]]
|-
| 88161
| 88260
| [[Escles]]
|-
| 88162
| 88260
| [[Esley]]
|-
| 88163
| 88130
| [[Essegney]]
|-
| 88164
| 88500
| [[Estrennes]]
|-
| 88165
| 88480
| [[Étival-Clairefontaine]]
|-
| 88166
| 88450
| [[Évaux-et-Ménil]]
|-
| 88167
| 88460
| [[Faucompierre]]
|-
| 88168
| 88700
| [[Fauconcourt]]
|-
| 88169
| 88600
| [[Fays (Vosegus)|Fays]]
|-
| 88170
| 88360
| [[Ferdrupt]]
|-
| 88171
| 88410
| [[Fignévelle]]
|-
| 88172
| 88600
| [[Fiménil]]
|-
| 88173
| 88130
| [[Florémont]]
|-
| 88174
| 88390
| [[Fomerey]]
|-
| 88175
| 88600
| [[Fontenay (Vosegus)|Fontenay]]
|-
| 88176
| 88240
| [[Fontiniacum]]
|-
| 88177
| 88530
| [[La Forge (Vosegus)|La Forge]]
|-
| 88178
| 88390
| [[Les Forges (Vosegus)|Les Forges]]
|-
| 88179
| 88320
| [[Fouchécourt (Vosegus)|Fouchécourt]]
|-
| 88180
| 88320
| [[Frain]]
|-
| 88181
| 88230
| [[Fraize]]
|-
| 88182
| 88490
| [[Frapelle]]
|-
| 88183
| 88630
| [[Frebécourt]]
|-
| 88184
| 88600
| [[Fremifontaine]]
|-
| 88185
| 88500
| [[Frenelle-la-Grande]]
|-
| 88186
| 88500
| [[Frenelle-la-Petite]]
|-
| 88187
| 88270
| [[Frénois (Vosegus)|Frénois]]
|-
| 88188
| 88160
| [[Fresse-sur-Moselle]]
|-
| 88189
| 88350
| [[Fréville (Vosegus)|Fréville]]
|-
| 88190
| 88440
| [[Frizon]]
|-
| 88192
| 88270
| [[Gelvécourt-et-Adompt]]
|-
| 88193
| 88520
| [[Gemaingoutte]]
|-
| 88194
| 88170
| [[Gemmelaincourt]]
|-
| 88195
| 88140
| [[Gendreville]]
|-
| 88196
| 88400
| [[Gérardmer]]
|-
| 88197
| 88120
| [[Gerbamont]]
|-
| 88198
| 88430
| [[Gerbépal]]
|-
| 88199
| 88320
| [[Gignéville]]
|-
| 88200
| 88390
| [[Gigney]]
|-
| 88201
| 88390
| [[Girancourt]]
|-
| 88202
| 88500
| [[Gircourt-lès-Viéville]]
|-
| 88203
| 88600
| [[Girecourt-sur-Durbion]]
|-
| 88205
| 88340
| [[Girmont-Val-d'Ajol]]
|-
| 88206
| 88170
| [[Gironcourt-sur-Vraine]]
|-
| 88208
| 88410
| [[Godoncourt]]
|-
| 88209
| 88190
| [[Golbey]]
|-
| 88210
| 88270
| [[Gorhey]]
|-
| 88212
| 88350
| [[Grand (Vosegus)|Grand]]
|-
| 88213
| 88490
| [[Magna Fossa]]
|-
| 88215
| 88210
| [[Grandrupt]]
|-
| 88214
| 88240
| [[Grandrupt-de-Bains]]
|-
| 88216
| 88600
| [[Grandvillers]]
|-
| 88218
| 88640
| [[Granges-sur-Vologne]]
|-
| 88219
| 88630
| [[Greux]]
|-
| 88220
| 88410
| [[Grignoncourt]]
|-
| 88221
| 88240
| [[Gruey-lès-Surance]]
|-
| 88222
| 88600
| [[Gugnécourt]]
|-
| 88223
| 88450
| [[Gugney-aux-Aulx]]
|-
| 88224
| 88330
| [[Hadigny-les-Verrières]]
|-
| 88225
| 88220
| [[Hadol]]
|-
| 88226
| 88270
| [[Hagécourt]]
|-
| 88227
| 88300
| [[Hagnéville-et-Roncourt]]
|-
| 88228
| 88330
| [[Haillainville]]
|-
| 88229
| 88300
| [[Harchéchamp]]
|-
| 88230
| 88700
| [[Hardancourt]]
|-
| 88231
| 88800
| [[Haréville]]
|-
| 88232
| 88300
| [[Harmonville]]
|-
| 88233
| 88270
| [[Harol]]
|-
| 88234
| 88240
| [[Harsault]]
|-
| 88235
| 88240
| [[Hautmougey]]
|-
| 88236
| 88240
| [[La Haye (Vosegus)|La Haye]]
|-
| 88237
| 88270
| [[Hennecourt]]
|-
| 88238
| 88260
| [[Hennezel]]
|-
| 88239
| 88130
| [[Hergugney]]
|-
| 88240
| 88600
| [[Herpelmont]]
|-
| 88241
| 88170
| [[Houécourt]]
|-
| 88242
| 88300
| [[Houéville]]
|-
| 88243
| 88700
| [[Housseras]]
|-
| 88244
| 88430
| [[La Houssière]]
|-
| 88245
| 88210
| [[Hurbache]]
|-
| 88246
| 88500
| [[Hymont]]
|-
| 88247
| 88150
| [[Igney (Vosegus)|Igney]]
|-
| 88248
| 88320
| [[Isches]]
|-
| 88249
| 88300
| [[Jainvillotte]]
|-
| 88250
| 88550
| [[Jarménil]]
|-
| 88251
| 88700
| [[Jeanménil]]
|-
| 88252
| 88260
| [[Jésonville]]
|-
| 88253
| 88000
| [[Jeuxey]]
|-
| 88254
| 88500
| [[Jorxey]]
|-
| 88255
| 88630
| [[Jubainville]]
|-
| 88256
| 88640
| [[Jussarupt]]
|-
| 88257
| 88500
| [[Juvaincourt]]
|-
| 88258
| 88320
| [[Marchia (Vosegus)|Marchia]]
|-
| 88259
| 88300
| [[Landini villa]]
|-
| 88260
| 88130
| [[Langley (Vosegus)|Langley]]
|-
| 88261
| 88600
| [[Laval-sur-Vologne]]
|-
| 88262
| 88600
| [[Aquilina (Spinalium)|Aquilina]]
|-
| 88263
| 88640
| [[Laveline-du-Houx]]
|-
| 88264
| 88270
| [[Légéville-et-Bonfays]]
|-
| 88265
| 88300
| [[Lemmecuria]]
|-
|}
{| class="wikitable sortable"
! [[INSEE|Numerus INSEE]]
! [[Numerus cursualis]]
! [[Commune]]
|-
| 88266
| 88600
| [[Lépanges-sur-Vologne]]
|-
| 88267
| 88260
| [[Larino]]
|-
| 88268
| 88490
| [[Lesseux]]
|-
| 88269
| 88400
| [[Liézey]]
|-
| 88270
| 88350
| [[Liffodium]]
|-
| 88271
| 88800
| [[Legisvilla]]
|-
| 88272
| 88410
| [[Lyroncuria]]
|-
| 88273
| 88000
| [[Longus Campus (Vosegus)|Longus Campus]]
|-
| 88274
| 88170
| [[Longus Campus subtus Castinetum]]
|-
| 88275
| 88490
| [[Lubine]]
|-
| 88276
| 88490
| [[Lussia]]
|-
| 88277
| 88110
| [[Luviniacus]]
|-
| 88278
| 88170
| [[Macuncurtis]]
|-
| 88279
| 88270
| [[Madecuria]]
|-
| 88280
| 88450
| [[Maldisinum]]
|-
| 88281
| 88270
| [[Madonne-et-Lamerey]]
|-
| 88283
| 88140
| [[Malini curia]]
|-
| 88284
| 88650
| [[Mandray]]
|-
| 88285
| 88800
| [[Manderae]]
|-
| 88286
| 88130
| [[Mareinvilla]]
|-
| 88287
| 88320
| [[Mariacum (Vosegus)|Mariacum]]
|-
| 88288
| 88270
| [[Monroniscurtis]]
|-
| 88289
| 88320
| [[Martiniacum (Vosegus)|Martiniacum]]
|-
| 88290
| 88300
| [[Martigny-les-Gerbonvaux]]
|-
| 88291
| 88410
| [[Martinvelle]]
|-
| 88292
| 88500
| [[Mataincuria]]
|-
| 88293
| 88630
| [[Maxey-sur-Meuse]]
|-
| 88294
| 88150
| [[Mazeley]]
|-
| 88295
| 88500
| [[Maceriolae]]
|-
| 88296
| 88140
| [[Madonis villa]]
|-
| 88297
| 88600
| [[Méménil]]
|-
| 88298
| 88700
| [[Menardi Mons]]
|-
| 88302
| 88160
| [[Le Ménil]]
|-
| 88300
| 88210
| [[Ménil-de-Senones]]
|-
| 88299
| 88500
| [[Mansile in Sanctesio]]
|-
| 88301
| 88700
| [[Ménil-sur-Belvitte]]
|-
| 88303
| 88630
| [[Mudrevallis]]
|-
| 88304
| 88500
| [[Mirecurtium]]
|-
| 88305
| 88630
| [[Moncel-sur-Vair]]
|-
| 88306
| 88210
| [[Le Mont]]
|-
| 88309
| 88800
| [[Monthureux-le-Sec]]
|-
| 88310
| 88410
| [[Monthureux-sur-Saône]]
|-
| 88307
| 88320
| [[Mont-lès-Lamarche]]
|-
| 88308
| 88300
| [[Montes ante Novum Castrum]]
|-
| 88311
| 88240
| [[Montmotier]]
|-
| 88312
| 88170
| [[Morelli Domus]]
|-
| 88313
| 88330
| [[Murini villa]]
|-
| 88314
| 88320
| [[Morizécourt]]
|-
| 88315
| 88600
| [[Mors Agni]]
|-
| 88316
| 88140
| [[Maurivilla]]
|-
| 88317
| 88210
| [[Moussey (Vosegus)|Moussey]]
|-
| 88318
| 88700
| [[Medius Mons (Vosegus)|Medius Mons]]
|-
| 88319
| 88420
| [[Medianum Monasterium]]
|-
| 88320
| 88100
| [[Nayemont-les-Fosses]]
|-
| 88321
| 88300
| [[Neocastrum (Francia)|Neocastrum]]
|-
| 88322
| 88600
| [[La Neuveville-devant-Lépanges]]
|-
| 88324
| 88170
| [[La Neuveville-sous-Châtenois]]
|-
| 88325
| 88800
| [[La Neuveville-sous-Montfort]]
|-
| 88326
| 88100
| [[Neuvillers-sur-Fave]]
|-
| 88327
| 88440
| [[Nomexy]]
|-
| 88328
| 88470
| [[Nompardivilla]]
|-
| 88330
| 88260
| [[Novilla (Vosegus)|Novilla]]
|-
| 88331
| 88600
| [[Nontiavilla]]
|-
| 88332
| 88800
| [[Noretum]]
|-
| 88333
| 88700
| [[Nossoncourt]]
|-
| 88334
| 88500
| [[Ollevilla]]
|-
| 88335
| 88500
| [[Offroicourt]]
|-
| 88336
| 88170
| [[Audoleni villa]]
|-
| 88338
| 88700
| [[Ortonis curia]]
|-
| 88340
| 88700
| [[Padua (Vosegus)|Padua]]
|-
| 88341
| 88100
| [[Pair-et-Grandrupt]]
|-
| 88342
| 88330
| [[Pallegney]]
|-
| 88343
| 88800
| [[Paretum (Vosegus)|Paretum]]
|-
| 88344
| 88350
| [[Pargniacum subtus Mirevallem]]
|-
| 88345
| 88490
| [[La Petite-Fosse]]
|-
| 88346
| 88210
| [[La Petite-Raon]]
|-
| 88347
| 88270
| [[Petraficta (Vosegus)|Petraficta]]
|-
| 88348
| 88600
| [[Petreus Pons]]
|-
| 88349
| 88230
| [[Plenifesium]]
|-
| 88350
| 88170
| [[Pluvesia]]
|-
| 88351
| 88370
| [[Plumberae]]
|-
| 88352
| 88300
| [[Pomperra (Vosegus)|Pomperra]]
|-
| 88353
| 88260
| [[Pons iuxta Undinovilla]]
|-
| 88354
| 88500
| [[Pont-sur-Madon]]
|-
| 88355
| 88330
| [[Portus Caelorum]]
|-
| 88356
| 88600
| [[Les Poulières]]
|-
| 88357
| 88500
| [[Portus Suavis]]
|-
| 88358
| 88550
| [[Pouxeux]]
|-
| 88359
| 88600
| [[Prey (Vosegus)|Prey]]
|-
| 88360
| 88260
| [[Provenchères-lès-Darney]]
|-
| 88361
| 88490
| [[Provenchères-et-Colroy]]
|-
| 88362
| 88210
| [[Le Puid]]
|-
| 88363
| 88630
| [[Purneretum]]
|-
| 88364
| 88500
| [[Puzieux (Vosegus)|Puzieux]]
|-
| 88365
| 88270
| [[Racécourt]]
|-
| 88366
| 88170
| [[Radalli villa]]
|-
| 88367
| 88700
| [[Rambervilleriae]]
|-
| 88368
| 88500
| [[Rancuria]]
|-
| 88369
| 88160
| [[Romarici campus]]
|-
| 88370
| 88270
| [[Radonis curtis]]
|-
| 88371
| 88220
| [[Rapo ad Silvas]]
|-
| 88372
| 88110
| [[Rapo ad Stationem]]
|-
| 88373
| 88110
| [[Raon-sur-Plaine]]
|-
| 88374
| 88130
| [[Rapey]]
|-
| 88375
| 88520
| [[Raves (Vosegus)|Raves]]
|-
| 88376
| 88300
| [[Ribovilla]]
|-
| 88377
| 88410
| [[Rainharii villa]]
|-
| 88378
| 88450
| [[Regney]]
|-
| 88379
| 88330
| [[Ranconis curtis]]
|-
| 88380
| 88640
| [[Rehaupal]]
|-
| 88381
| 88260
| [[Relangia]]
|-
| 88382
| 88500
| [[Rimacuria]]
|-
| 88383
| 88200
| [[Romarici Mons]]
|-
| 88386
| 88100
| [[Remomeix]]
|-
| 88385
| 88800
| [[Romulficuria]]
|-
| 88387
| 88170
| [[Ramaldi villa]]
|-
| 88388
| 88390
| [[Renauvoid]]
|-
| 88389
| 88500
| [[Reparium]]
|-
| 88390
| 88320
| [[Roberticuria]]
|-
| 88391
| 88120
| [[Rochesson]]
|-
| 88394
| 88320
| [[Romania ad Silvas]]
|-
| 88395
| 88700
| [[Rotmundum]]
|-
| 88398
| 88600
| [[Les Rouges-Eaux]]
|-
| 88399
| 88460
| [[Le Roulier]]
|-
| 88400
| 88500
| [[Ruvera in Sanctesio]]
|-
| 88401
| 88170
| [[Roverium (Vosegus)|Roverium]]
|-
| 88402
| 88700
| [[Rovilla ad Quercus]]
|-
| 88403
| 88500
| [[Roserota]]
|-
| 88404
| 88320
| [[Roseriae supra Mosunam]]
|-
| 88406
| 88130
| [[Rugney]]
|-
| 88407
| 88630
| [[Ruppes]]
|-
| 88408
| 88360
| [[Rupt-sur-Moselle]]
|-
| 88409
| 88120
| [[Saint-Amé]]
|-
| 88411
| 88260
| [[Sanctus Basolimons]]
|-
| 88412
| 88700
| [[Sanctus Benedictus (Vosegus)|Sanctus Benedictus]]
|-
| 88413
| 88100
| [[Sanctus Deodatus (urbs)|Sanctus Deodatus]]
|-
| 88410
| 88700
| [[Sancta Barbara (Vosegus)|Sancta Barbara]]
|-
| 88418
| 88700
| [[Sancta Helena (Vosegus)|Sancta Helena]]
|-
| 88424
| 88100
| [[Sancta Margareta (Vosegus)|Sancta Margareta]]
|-
| 88415
| 88200
| [[Sanctus Stephanus ultra Mosellam]]
|-
| 88416
| 88700
| [[Sanctus Genesius (Vosegus)|Sanctus Genesius]]
|-
| 88417
| 88700
| [[Sanctus Gorgonius (Vosegus)|Sanctus Gorgonius]]
|-
| 88419
| 88210
| [[Saint-Jean-d'Ormont]]
|-
| 88421
| 88410
| [[Sanctus Iulianus (Vosegus)|Sanctus Iulianus]]
|-
| 88423
| 88650
| [[Sanctus Leonardus (Vosegus)|Sanctus Leonardus]]
|-
| 88425
| 88700
| [[Sanctus Mauricius (Vosegus)|Sanctus Mauricius]]
|-
| 88426
| 88560
| [[Saint-Maurice-sur-Moselle]]
|-
| 88427
| 88170
| [[Sanctus Memmius (Vosegus)|Sanctus Memmius]]
|-
| 88428
| 88470
| [[Saint-Michel-sur-Meurthe]]
|-
| 88429
| 88200
| [[Sanctus Nabor (Vosegus)|Sanctus Nabor]]
|-
| 88430
| 88140
| [[Sanctus Audoenus (Vosegus)|Sanctus Audoenus]]
|-
| 88431
| 88170
| [[Sanctus Paulus (Vosegus)|Sanctus Paulus]]
|-
| 88432
| 88700
| [[Sanctus Petrimons]]
|-
| 88433
| 88500
| [[Sanctus Pancratius (Vosegus)|Sanctus Pancratius]]
|-
| 88434
| 88800
| [[Sancti Remigii Mons (Vosegus)|Sancti Remigii Mons]]
|-
| 88435
| 88480
| [[Sanctus Remigius (Vosegus)|Sanctus Remigius]]
|-
| 88436
| 88210
| [[Sanctus Stephanus (Vosegus)|Sanctus Stephanus]]
|-
| 88437
| 88270
| [[Sanctus Valerius (Vosegus)|Sanctus Valerius]]
|-
| 88438
| 88470
| [[La Salle (Vosegus)|La Salle]]
|-
| 88439
| 88390
| [[Sanchey]]
|-
| 88440
| 88170
| [[Sandaucuria]]
|-
| 88441
| 88260
| [[Sans-Vallois]]
|-
| 88442
| 88120
| [[Sapois (Vosegus)|Sapois]]
|-
| 88443
| 88300
| [[Sartes]]
|-
| 88444
| 88210
| [[Le Saulcy]]
|-
| 88445
| 88580
| [[Salicetum (Vosegus)|Salicetum]]
|-
| 88446
| 88140
| [[Salsurae (Vosegus)|Salsurae]]
|-
| 88447
| 88290
| [[Salsuriae]]
|-
| 88448
| 88140
| [[Seivilla]]
|-
| 88449
| 88130
| [[Saviniacum (Vosegus)|Saviniacum]]
|-
| 88450
| 88320
| [[Senagda]]
|-
| 88451
| 88210
| [[Senonia (Vosegus)|Senonia]]
|-
| 88452
| 88260
| [[Senonges]]
|-
| 88453
| 88630
| [[Seromons]]
|-
| 88454
| 88600
| [[Sarcus (Vosegus)|Sarcus]]
|-
| 88455
| 88320
| [[Sirecuria]]
|-
| 88456
| 88320
| [[Serocourt]]
|-
| 88457
| 88630
| [[Seona (Vosegus)|Seona]]
|-
| 88458
| 88130
| [[Solicuria]]
|-
| 88459
| 88170
| [[Soncuria]]
|-
| 88460
| 88630
| [[Solicia]]
|-
| 88461
| 88140
| [[Serewavilla]]
|-
| 88462
| 88120
| [[Le Syndicat]]
|-
| 88463
| 88100
| [[Tinctorivus]]
|-
| 88464
| 88460
| [[Tendon (Vosegus)|Tendon]]
|-
| 88465
| 88150
| [[Tado]]
|-
| 88466
| 88800
| [[Tillia]]
|-
| 88467
| 88290
| [[Thiéfosse]]
|-
| 88468
| 88160
| [[Le Thillot]]
|-
| 88469
| 88500
| [[Tirocuria]]
|-
| 88470
| 88530
| [[Le Tholy]]
|-
| 88471
| 88410
| [[Les Thons]]
|-
| 88472
| 88260
| [[Thuillières]]
|-
| 88473
| 88320
| [[Tignécourt]]
|-
| 88474
| 88300
| [[Tellum (Vosegus)|Tellum]]
|-
| 88475
| 88320
| [[Toteleni curtis]]
|-
| 88476
| 88500
| [[Totoni villa]]
|-
| 88477
| 88350
| [[Trampodium]]
|-
| 88478
| 88300
| [[Tranculfi villa]]
|-
| 88479
| 88240
| [[Trémonzey]]
|-
| 88480
| 88130
| [[Ubexy]]
|-
| 88481
| 88220
| [[Uriménil]]
|-
| 88482
| 88140
| [[Eurivilla]]
|-
| 88483
| 88390
| [[Ursiniacum]]
|-
| 88484
| 88220
| [[Usminga]]
|-
| 88485
| 88140
| [[La Vacheresse-et-la-Rouillie]]
|-
| 88486
| 88120
| [[Vainiacum]]
|-
| 88487
| 88340
| [[Le Val-d'Ajol]]
|-
| 88488
| 88270
| [[Valefridicurtis]]
|-
| 88489
| 88270
| [[Vallis Regia (Vosegus)|Vallis Regia]]
|-
| 88490
| 88800
| [[Vallis Regia Sicca]]
|-
| 88491
| 88260
| [[Tres Valesii]]
|-
| 88492
| 88230
| [[Le Valtin]]
|-
| 88493
| 88450
| [[Varmonzey]]
|-
| 88494
| 88500
| [[Vaubexy]]
|-
| 88495
| 88000
| [[Waldinivilla]]
|-
| 88496
| 88140
| [[Valdonis curtis (Vosegus)|Valdonis curtis]]
|-
| 88497
| 88330
| [[Wauxoncuria]]
|-
| 88498
| 88200
| [[Vecoux]]
|-
| 88499
| 88270
| [[Velotte-et-Tatignécourt]]
|-
| 88500
| 88310
| [[Ventron]]
|-
| 88501
| 88210
| [[Le Vermont]]
|-
| 88502
| 88600
| [[Vervezelle]]
|-
| 88503
| 88110
| [[Vexaincourt]]
|-
| 88504
| 88170
| [[Vicherey]]
|-
| 88505
| 88430
| [[Vienville]]
|-
| 88506
| 88210
| [[Vieux-Moulin (Vosegus)|Vieux-Moulin]]
|-
| 88507
| 88500
| [[Villers (Vosegus)|Villers]]
|-
| 88508
| 88270
| [[Ville-sur-Illon]]
|-
| 88509
| 88150
| [[Villoncourt]]
|-
| 88510
| 88320
| [[Villotte]]
|-
| 88511
| 88350
| [[Villouxel]]
|-
| 88512
| 88600
| [[Viménil]]
|-
| 88513
| 88450
| [[Vincey]]
|-
| 88514
| 88170
| [[Viocourt]]
|-
| 88515
| 88260
| [[Vioménil]]
|-
| 88516
| 88800
| [[Vittel]]
|-
| 88517
| 88260
| [[Vivarium (Vosegus)|Vivarium]]
|-
| 88518
| 88500
| [[Viverium]]
|-
| 88519
| 88470
| [[La Voivre (Vosegus)|La Voivre]]
|-
| 88520
| 88240
| [[Les Voivres]]
|-
| 88521
| 88700
| [[Vomécourt]]
|-
| 88522
| 88500
| [[Vomécourt-sur-Madon]]
|-
| 88523
| 88170
| [[Vouxey]]
|-
| 88524
| 88140
| [[Vrécourt]]
|-
| 88525
| 88500
| [[Vroville]]
|-
| 88526
| 88520
| [[Wisembach]]
|-
| 88527
| 88700
| [[Xaffévillers]]
|-
| 88528
| 88460
| [[Xamontarupt]]
|-
| 88529
| 88130
| [[Xaronval]]
|-
| 88530
| 88220
| [[Scatiniacum]]
|-
| 88531
| 88400
| [[Xonrupt-Longemer]]
|-
| 88532
| 88330
| [[Zincourt]]
|}
{{Indices communium praefecturarum Franciae}}
[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi|!]]
jilljaix6z3rp91t7k2buu8vrc6p00c
Azas
0
124237
3983410
3445150
2026-08-24T08:09:38Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3983410
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Blason ville fr Azas (Haute-Garonne).svg |thumb|200 px|Azas: [[insigne]] ]]
[[Fasciculus: Map commune FR insee code 31038.png|250 px|left|thumb|Azas: communis tabula]]
''' Azas''' est commune [[Francia|Francicum]] 581 incolarum (anno [[2012]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Garunna Superior|Garunnae Superioris]] in regione australi [[Meridianum et Pyrenaei|Meridiano et Pyrenaeis]] (a die [[1 Ianuarii]] [[2016]] [[Occitania Ruscino Meridianum et Pyrenaei|Occitania Ruscinone Meridiano et Pyrenaeis]]).
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Garunnae Superioris|Indicem communium praefecturae Garunnae Superioris]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Azas|Azas}}
* {{INSEE commune|31038|de=Azas}}
* [http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=2278 De hoc commune apud cassini.ehess.fr]
* [https://web.archive.org/web/20211026015730/https://mairie-azas.fr/ Azas pagina interretialis]
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia praefecturae Garumnae superioris]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Garumnae superioris]]
a4u98msuwpvju0k1f4ke6xhprm1dckl
Pharsalia
0
125156
3983327
3748531
2026-08-23T15:10:21Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Contenta */
3983327
wikitext
text/x-wiki
{{Titulus italicus}}
[[File:Lucanus, De bello civili ed. Pulmann (Plantin 1592), title page.jpg|thumb|''Pharsalia'' (editio anni 1592)]]
'''''Pharsalia''''' seu '''''Bellum Civile''''' est carmen epicum a [[Marcus Annaeus Lucanus|Lucano]] scriptum, qui iussu [[Nero (imperator)|Nero]]nis anno [[65]] mortem sibi conscivit. Res [[Secundum Civile Bellum|belli civilis]] narrat quod ab anno [[49 a.C.n.|49]] usque ad [[45 a.C.n.]] saeviit. A [[Thomas Maius|Thoma Maio]] supplementum Pharsaliae libris septem compositum est, ubi facta usque ad mortem [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]] anno 44 a.C.n. descripta sunt. Carmen suum nomen de Pharsali proelio capit, quo [[Gaius Iulius Caesar|Iulius Caesar]] devicit [[Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium]] eiusque copias.
== Contenta ==
'''Liber Primus:''' Poeta queritur quod Romani bellum civile gerant, omnesque fere res memorat quae hactenus bellum pepererunt. Caesar in Italia consistit prope [[Rubico|Rubiconem]] flumen, quem "patriae trepidantis imago" apparens alloquitur, milites iubens arma deponere nec ius constitutum rumpere, quibus neglectis Caesar exercitum traducit, in Romam tendens. Monstra dira videntur, quibus cives turbati venturas clades provident.
'''Liber Secundus:''' Bellum civile [[Gaius Marius|Marianarum]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sullanarumque]] partium memoratur. Cato minor, quamvis fatens bellum magnum esse nefas, suadet [[Marcus Iunius Brutus|Bruto]] ut Pompeium sequatur. Caesar interea obsidione [[Brundisium|Brundisii]] Pompeium includit, at ille elapsus in Graeciam profugus tendit.
'''Liber Tertius:''' Pompeio navi vecto apparet Iulia, uxor eius mortua Caesarisque filia. Qui in Romam reversus magnaque praeda potitus in Hispaniam proficisci statuit, at priusquam illuc perveniat, [[Massilia|Massiliam]] urbem obsidione claudit. Proelium navale initur, quo multum multa sanguinolenta referuntur, atque urbs capitur.
'''Liber Quartus:''' Res in Hispania a Caesaris exercitu bene geruntur. Pompeii milites per insidias unam Caesareae partis ratem capiunt, cuius dux Vulteius hortatur ipsos nautas se occidere, indignissimum ducens ab hostibus capi. Ita se fortunam in medium collocasse oculisque omnium videndos ut quam honestissimam mortem sibi consciscerent, laudemque Caesaris mererentur. Curio pro Caesare Africanum bellum gerit, sed rege Iuba occiditur.
'''Liber Quintus:''' Senatus profitetur Pompeio se potius quam Caesari fauturum. Appius ex [[Delphi (urbs Graeciae)|oraculis Delphicis]] quaerit qualis sibi sors servetur, cui vates [[Apollo|Phoebo]] instincta respondet illi soli datum esse omnes belli clades effugere ac quiete frui, nec verborum veram materiam comprehendit. Interea, Caesaris milites seditiosiores facti ipsius ducis minis sedantur. Dum parant mare transire, tempestate subito coorta prohibentur. Nocte igitur genita, Caesar, uno tantum paupere comitatus, temptat tempestatem vincere. Aciebus denique instructis oppositisque, Pompeius uxorem suam constituit [[Lesbos|Lesbon]] insulam mittere.
'''Liber Sextus:''' Fugantur Caesaris copiae pedemque referunt. Sextus Magni filius futura cupiens cognoscere invenit [[Erichtho|Erichthonem]], quae dicitur [[Thessalia (regio Graeciae)|Thessaliam]] incolere nec deos vereri omnique nefasto gaudere. Quae cuiusdam mortui animam in corpus revocat vetatque ad Erebum pergere, donec omnia profetur quae iubeat, promissum adiciens quietis aeternae. Quibus factis, cadaver cremat.
'''Liber Septimus:''' Militibus proelio studentibus, ipse Pompeius cunctatur, nec nisi [[Marcus Tullius Cicero|Ciceronis]] sententia victus copias educit. Victore Caesare queritur Lucanus libertatem amissam.
'''Liber Octavus:''' Pompeius effugiens Lesbon pervenit. Constituit in Aegyptum tendere ubi auxilium petat, sed [[Ptolemaeus XIII (rex Aegypti)|Ptolemaeus]] rex, metuens ne Caesari poenas dare cogatur, venienti insidiatur. Pompeius, quamvis doli haud ignarus, pergit solus. Securi percutitur ac cadaver in mare deicitur, quod fluctibus in litus volutum sepelitur.
'''Liber Nonus:''' Cato cum exercitu magnis itineribus per Africam procedit ut suas Iubae regis copiis coniungat. Caesar in Aegyptum adveniens accipit Pompeii caput, simulatque maerorem.
'''Liber Decimus:''' In Aegypto epulantur, Caesar a [[Cleopatra VII (regina Aegypti)|Cleopatra]], Ptolemaei sorore, capitur. Pothinus, minister quidam, Caesari insidias struit, sed antequam consilium exsequatur, interficitur. Inde Ganymede Aegyptius quidam eum adoritur, et repugnante Caesare carmen abrumpitur.
== Plura legere si cupis ==
*Bernard F. Dick, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/268532 Fatum and Fortuna in Lucan's Bellum Civile]", ''Classical Philology'', 1967: 235-242
==Nexus interni==
*[[Erichtho]]
*[[Victrix causa deis placuit sed victa Catoni]]
==Nexus externi==
*[http://books.google.com/books?id=Tz0BAAAAMAAJ&dq=inauthor:lucan&as_brr=1 ''Pharsalia'' Lucani, 1722] ([[Lingua Anglica|Anglice]])
*[http://books.google.com/books?id=yeEAAAAAYAAJ&dq=inauthor:lucan&as_brr=1 ''De bello Civili, cum Hug.Grotii, Farnabii, notis integris, et variorum ...'', 1818]
*[http://books.google.com/books?id=SmoGAAAAQAAJ&dq=inauthor:lucan&as_brr=1 ''Pharsalia'' Lucani, 1826]
*Carolus Hermannus Weise, Leipzig, G. Bassus. (1835). [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Luc.+1 textus]
*[http://www.thelatinlibrary.com/lucan.html Textus] apud [[The Latin Library]]
*[http://www.intratext.com/y/LAT0089.HTM Textus et concordantia] apud [[IntraText]]
*[https://web.archive.org/web/20110519190346/http://omacl.org/Pharsalia/ Versio ab Eduardo Ridley (1896) facta] {{Ling|Anglice}}
==Bibliographia==
* {{Fabricius Latina}} pp. 378-384
{{Lit-stipula}}
[[Categoria:Carmina epica]]
[[Categoria:Litterae Latinae aetatis Imperii]]
[[Categoria:Italiae scripta]]
[[Categoria:Scripta 65]]
[[Categoria:Bellum Civile (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Marcus Annaeus Lucanus]]
[[Categoria:Libri imperfecti]]
7jvpgj1lz454h0d6j7905xnlbp51b1e
Attis
0
133823
3983365
3979151
2026-08-23T19:16:00Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* De ritibus */
3983365
wikitext
text/x-wiki
{{L1}}
[[Fasciculus:Bust Attis CdM.jpg|thumb|upright=1.25|Attis pileum Phrygium in capite gerens. [[Nummotheca (Francia)|Nummotheca Parisiensis]].]]
In mythologia Graeco-romana '''Attis''' (Attidis, ''acc.'' Attin, et postea etiam Attin, Attinis) est pastor Phrygius ob insignem [[pulchritudo|pulchritudinem]] a dea [[Cybele]] amatus. Minister eius factus quia infidus fuit, mentem amati irata dea turbavit : ipse sibi viriles partes secuit et virilitatem deposuit. Quapropter ex eo tempore sacerdotes et ministri Cybelae eius exemplo eunuchi fuerunt.
Postquam mortuus est, desiderio eius commota mater deum sub speciem pinus<ref>[[Ovidius]], Met. X,104sqq.</ref> eum ad vitam revocavit : ita deus renatus fuit ut [[Dionysus|Dionysos]], [[Adonis]], [[Osiris]], [[Iesus Christus]] etc. cuius sectatores [[Mystica|mysteriis]] initiati [[resurrectio]]nem post mortem sperabant. Una cum [[Cybele]] in imperio Romano venerabatur : quorum feriae inter 15 et 27 diem mensis Martii extendebantur. Die [[24 Martii]], '''Sanguine''' dicto, devoti Attinis mortem eius lugebant, membra lacerantes vel etiam partes viriles secantes ita ut, deo suo similes, Magnae Matri Deum tantum viverent. Mox Attine redivivo die [[25 Martii]], cui [[Hilaria]] nomini, laetitia exsultabant.
==De aspectu==
[[Fasciculus:Attis (The Hague, MMW, 10 A 11 fol. 43r).jpg|thumb|Mutilatio Attidis in pictura saec. XV. In lecto iacent Minerva et Berecynthia (aliud Cybelae nomen).]]
Attis erat adulescens puerili vultu : in capite pileum Phrygium gerebat et bracis adhaerentibus<ref>''Anaxyrides'' nominabantur.</ref> more Asiatico vestitus erat. At venter nudus esse solebat. Saepe [[pedum (ars pastoricia)|pedum]] et syringem manu tenens formatur, quae sunt [[Insigne|insignia]] pastorum. Non longe ab eo pinus vel ramus pini vel pinea nux videri solet. Nonnumquam stat cruribus decussatis ac manu caput sustinente : tum ''Attis tristis'' vel ''lugens'' dicitur ; alias bracchium levat ac velut saltaturus incedit : Attis hilarus est.
==De natura dei==
Antiquitus deus virium naturalium quae post hiemem vere renascuntur fuisse videtur. Feriae illius cum aequinoctio verno congruebant, quod apud multas agricolarum gentes initium anni erat. Die Hilariorum primum in anno cursus solis diem longiorem nocte faciebat (sic saltem antiqui opinabantur). Itaque Attis saepe [[Sol|Soli]]<ref>[[Arnobius Maior|Arnobius]] V,42. [[Iulius Firmicus Maternus|Firmicus Maternus]] VIII,2.</ref> adsimulabatur. Paulatim etiam proprietates ex vicinis deis sibi assumpsit, in primis ex [[Persis|Persico]] [[Mithras|Mithra]], e [[Syria|Syrio]] [[Adonis|Adone]]<ref>Ita [[Hermesianax]] Colophonius, poeta elegiacus, apud [[Pausanias (scriptor)|Pausaniam]] VII.17.9-10 Attidem ab apro occisum esse canebat, quae mors ad Adonis fabulam pertinet.</ref> atque etiam [[Men (deus)|deo ''Men'']] e [[Pisidia|Pisidia]] (Attis ''Menotyrannus'' dictus, qui crescentem lunam supra pileum gerebat<ref>R. Turcan, ''Les cultes orientaux...'' pp 69-70. [[Corpus Cultus Cybelae Attidisque|CCCA]] IV,174. [[Corpus Cultus Cybelae Attidisque|CCCA]] VI,65.</ref>). Cum [[Pan|Pane]] quoque nonnumquam coniungebatur, cuius aspectus valde dissimilis, at insignia eadem erant : [[Pinus|pinus]], syrinx, [[Pedum (ars pastoricia)|pedum]]... Ac si pedes [[hircus|hircinos]] quidem non habebat, nihilominus ab hirco quodam nutritus esse dicebatur Attis<ref>[[Arnobius Maior|Arnobius]] libro quinto. Praeterea ambo dei vicini erant in Monte Palatino ubi Pan/[[Lupercus]] in [[Lupercal|Lupercali]] venerabatur.</ref> : itaque dextra ac laeva introitus Attidei [[Ostia|Ostiensis]] duo magna signa dei Panis epistylium suscipiebant<ref>[[Corpus Cultus Cybelae Attidisque|CCCA]] III 362 et 365.</ref>.
Etiam mortuos tuebatur : imago eius in tumulis et monumentis funebribus saepe reperitur. Defuncti atque eorum propinqui effigie Attidis spem suam de vita beata post mortem<ref>S. Augustinus [[De civitate Dei|''De civitate Dei'']] VII,26.</ref> ostendere volebant.
Qui minor deus sub tutela Magnae Matris Romam anno [[204 a.C.n.]] venerat, quarto saeculo maximus deus ac velut rector caeli et astrorum factus erat. Cognomina talia saepe nomini eius apponebantur : omnipotens, invictus, altissimus (graece ''hypsistos'').
==De ritibus==
[[Fasciculus:Statue of a reclining Attis at the Shrine of Attis 2.jpg|thumb|Statua Attidis accumbentis in metroo [[Ostia|Ostiensi]] inventa : radii circum caput adsimulationem cum Sole ostendunt.]]
[[Ludi Megalenses|Megalesia]] nisi Romae aut in coloniis Romanis nusquam celebrabantur. Feriae mensis Martis "passionem" Attidis celebrantes in toto orbe ubi Dei sectatores atque devoti erant, isdem diebus atque isdem ritibus perficiebantur. Romae usque ad [[Claudius (imperator)|imperatorem Claudium]] hae celebrationes extra muros Cybelae templi in [[Palatinus mons|Palatino]]<ref>Excavationibus in monte Palatino inter annos 1949 et 1952 a Petro Romanelli factis, sigilla fictilia figuram Attidis rudi arte exprimentia et aetati Reipublicae attributa in reliquiis templi reperta sunt : e quo manifestum est servos saltem et libertos (fortasse etiam peregrinos ex Oriente) iam secundo saeculo a.C.n. Attidem venerari, quamquam a civitate Romana ignorabatur. [[Corpus Cultus Cybelae Attidisque|CCCA]] III,14.</ref> vetabantur : postea [[Imperatores Romani|imperatores]] secundi saeculi harum caerimoniarum et mysteriorum fautores fuere, praesertim [[Antoninus Pius]] et uxor eius [[Faustina maior|Faustina]]. Ex [[Fasti|Fastis]] ''Philocali'' dictis ([[354]]) accepimus nomina dierum<ref>Pars sexta est libri cui titulus ''Chronographa anni 354''. [http://www.tertullian.org/fathers/chronography_of_354_06_calendar.htm Textus Latinus]</ref> :
*Idibus Martiis : '''Canna intrat'''. Sodalitas ''cannophorum''<ref>Duncan Fishwick, "[https://www.jstor.org/stable/2936006 The Cannophori and the March Festival of Magna Mater]", ''Transactions and Proceedings of the American Philological Association'', 1966: 193-202</ref> magna pompa insignibus suis ornata ad templum iter facit. [[Galli (sacerdotes)|Archigallus]] taurum sex annos natum immolat. Significatio cannarum<ref>Hoc verbum graecum, et ipsum e lingua Hebraica sumptum, genus harundinis designat.</ref> incerta est : ad vitam Attidis prope flumen Sangarium referri solet, cuius filiam amasse narratur. Nonnulli eruditi putant inibi agi de antiquo ritu accersendae pluviae causa perfecto (Magna Mater est dea fertilitatis). Certe sequuntur dies plures abstinentiae et purificationis.
*XI Kalendas Apriles : '''Arbor intrat'''. Pinus succidebatur et aries super radicibus immolabatur<ref>Firmicus Maternus XXVII, 1 et 4.</ref>. Dein arbor laneis infulis involuta a sodalitate ''dendrophoron'' ad templum portabatur : cadaver dei esse putabatur cuius mortem fideles, pectus pineis nucibus plangentes, lugebant et pinum sertis [[Viola odorata|violarum]] ornabant, quia ille flos e sanguine dei ortus esse dicebatur.
*IX Kalendas Apriles : '''Sanguem'''. Dies funeris dei. Pinus sub templo sepelitur (quod verbo Graeco<ref>In cultu Attidis [[liturgia]] semper Graece peragitur.</ref> ''Catabasis'' vocatur). Tum fideles vehementer maerent atque sanguine suo aram aspergentes deum adiuvant : praeeunte enim [[Galli (sacerdotes)|archigallo]] membra flagris vel cultris lacerant<ref>[[Valerius Flaccus]] [[Argonautica (Valerius Flaccus)|Argonautica]] III,20. [[Propertius]] II,22,15-16. [[Seneca]] ''De vita beata'' I,26,8. [[Tertullianus]], ''Apol''. XXV.</ref>. Nonnulli sonitu cymbalorum et tympanorum necnon cantibus et cetera musica hebetati usque ad sacrificium virilitatis suae perducuntur (ita [[Galli (sacerdotes)|Galli]] fiunt)<ref>[[Lactantius]] ''Divinae Institutiones'', I,21,16.</ref>. Nocte sequenti pervigilium (graece ''Pannychis'') hymnis canendis agitur, dum speratum nuntium reditus dei exspectant. Hoc eodem die vota et sacra ad salutem imperatoris ab archigallo suscipiebantur : itaque anno [[180]] Christiani illum sacerdotem multum irriserunt, quod die [[24 Martii]] solitas precationes praeierat, ignarus scilicet [[Marcus Aurelius|Marcum Aurelium]] Augustum iam die 16 huius mensis apud [[Sirmium (urbs antiqua)|Sirmium]] in [[Pannonia]] obiisse<ref>[[Tertullianus]], ''Apologeticum'', 25.</ref>.
*VIII Kalendas Apriles : '''Hilaria'''. Nuntio reditus dei adlato, fideles laetantes sacrificiis gratias agunt ; nam hic dies non tantum resurrectionis sed etiam sacrarum nuptiarum (graece ''Hierogamiae'') celebratur. Magna pompa triumpho simili per Urbem itur : ipsi imperatores et ceteri proceres e senatorio ordine res pulcherrimas e propriis thesauris commodant ad pompae magnificentiam augendam. Ita tristitia maestissima pristinorum dierum cum gaudio quam maximo mutatur.
*VII Kalendas Apriles ; '''Requ(i)etio'''. Illo die post orgia et vigilias fideles vires reficiebant et requiescebant.
*VI Kalendas Apriles : '''Lavatio'''. Illo die signum deae et cetera sacra in Almone prope Romam lavabantur<ref>[[Ammianus Marcellinus]] XXIII,3. [[Arnobius]], ''Adversus nationes'' VII,32. [[Ambrosius]], ''Epistula'' XVIII.30.</ref>. Pompa cum musica, cantibus, tripudiis et ludicris lasciviens<ref>[[Augustinus Hipponensis]], ''[[de civitate Dei]]'' II.4.57 illam lasciviam damnabat.</ref> praesentibus ''quidecimviris sacris faciundis'' deam carpento vectam sequebatur.
==De cultu a Christianis prohibito==
[[Fasciculus:Autel taurobolique Lyon.jpg|thumb|right|Ara Lugduni in memoriam perfecti taurobolii posita.]]
Cum decimo septimo saeculo ineunte nova [[Basilica Vaticana|basilica Sancti Petri]] in monte [[Vaticanus|Vaticano]] exstrueretur, anno [[1609]] inventae sunt plurimae arae [[Cybele|Magnae Matri]] Attidique a [[taurobolium|tauroboliatis]] consecratae. Quae monumenta cultus gentilium in fossam Christiani coniecerant atque etiam nonnumquam confregerant ob crimen [[Idololatria|idololatriae]]. Nam in ipso Vaticano aedes sacra (cui nomen [[Phrygianum]]<ref>[[Corpus Cultus Cybelae Attidisque|CCCA]] III,225sqq.</ref> fuerat), ubi [[taurobolium|taurobolia]] et [[criobolium|criobolia]] ab [[Galli (sacerdotes)|archigallis]] perficiebantur, secundo saeculo, fortasse imperante [[Antoninus Pius|Antonino Pio]], aedificata erat. Quae arae ex Phrygiano testes sunt partem senatorum, quae secunda parte quarti saeculi veteri religioni fidelis remanserat, Cybelae et Attidi in primis devotos fuisse. Nec ante [[Theodosius I|Theodosium]] imperatorem ([[394]]) hae caeriminiae publicae omnino vetitae sunt et in circulis privatis cultus usque in quintum saeculum celebratus videtur, adeo ut etiam [[Martianus Capella]] et [[Macrobius]] Attidis in libris suis meminerint.
==Fontes==
===Litterarii===
[[Fasciculus:2023 Limburgs Museum, Attisbeeldje Maastricht.jpg|thumb|Attidis signum aeneum in [[Limburgum (provincia Nederlandica)|Limburgico]] Museo servatum.]]
*[[Arnobius Maior|Arnobius]] libro quinto ''Adversus Nationes'' capitulis 6-17 necnon 42.
*[[Catullus]] Carmen 63.
*[[Iulianus]] ''Hymnus ad Matrem Deorum''.
*[[Iulius Firmicus Maternus]] ''De errore profanarum religionum''
*[[Macrobius]] libro primo [[Saturnalia (Macrobius)|Saturnaliorum]] capitulo 21.
*[[Ovidius]], libro quarto [[Fasti (Ovidius)|Fastorum]], versibus 179–378.
*[[Pausanias (scriptor)|Pausanias]] libro septimo ''[[Descriptio Graeciae|Descriptionis Graeciae]]'', capitulo XVII (9-12) necnon libro primo capitulo IV(5).
*[[Strabo]] libro decimo ''Geographicorum'' capitulo tertio (12-13)
===Epigraphici et archaelogici===
* M. J. Vermaseren, [[Corpus Cultus Cybelae Attidisque|''Corpus Cultus Cybelae Attidisque'']], Lugduni Batavorum, E.J. Brill, 1977-1989 (septem voluminibus). ISBN 9004053999 = Etudes préliminaires aux religions orientales dans l'Empire romain, Vol 50.
* {{CIL|6|512}}
=== Plura legere si cupis ===
*Jan N. Bremmer, "[https://www.jstor.org/stable/4433594 Attis: A Greek God in Anatolian Pessinous and Catullan Rome]", ''Mnemosyne, Fourth Series'', 2004: 534-573
* Blänsdorf, Jürgen. "[https://www.persee.fr/doc/crai_0065-0536_2005_num_149_2_22887 Cybèle et Attis dans les tablettes de defixio inédites de Mayence]", ''Comptes rendus des séances de l'Académie des Inscriptions et Belles-Lettres'', 2005: 669-692
*Hieronymus Carcopino, ''Sur la date de l'introduction officielle à Rome du culte d'Attis'', in Mélanges d'archéologie et d'histoire, 1923, vol. 40, n°1, pp. 135-159. [http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/mefr_0223-4874_1923_num_40_1_8363]
* G. S. Gasparro, ''Soteriology and mystic aspects in the cult of Cybele and Attis : with a frontispiece'', Lugduni Batavorum : E. J. Brill, 1985. (Études préliminaires aux religions orientales dans l'Empire romain ; 103). [https://www.persee.fr/doc/rhr_0035-1423_1987_num_204_3_2136 Recensio critica] [https://books.google.fr/books?id=K_EUAAAAIAAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
* Hugo Hepding, ''Attis : seine Mythen und sein Kult'', Gieszen, J. Ricker, 1903 [https://archive.org/details/attisseinemythe01hepdgoog/page/n9/mode/2up Archive.org] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1904_num_17_73_6220_t1_0132_0000_4 Recensio critica]
*Maria Grazia Lancellotti, ''Attis : between myth and history : king, priest and God'', Brill, 2002 [https://books.google.fr/books?id=oE8vW4BX9kwC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Guglum librorum] [https://bmcr.brynmawr.edu/2003/2003.08.05 Recensio critica]
*Ruurd R. Nauta & Annette Harder, ''Catullus' poem on Attis : text and contexts'', Brill, 2005 [https://bmcr.brynmawr.edu/2005/2005.12.02 Recensio critica] [https://books.google.fr/books?id=CclAEAAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Guglum librorum]
*Näsström (Britt-Mari), ''The Abhorrence of Love. Studies in rituals and mystic aspects in Catullus' poem of Attis'', Acta Universitatis Upsaliensis, [[Uppsalia|Uppsaliae]], 1989 [https://www.persee.fr/doc/rhpr_0035-2403_1996_num_76_1_5384_t1_0111_0000_1 Recensio critica]
*Patrizio Pensabene, "[https://www.academia.edu/4672010/Culto_di_Cibele_e_Attis_tra_Palatino_e_Vaticano Culto di Cibele e Attis tra Palatino e Vaticano]", ''Bollettino di Archeologia On Line'', 2010: 10-23.
*Petrus Romanelli, ''Magna Mater e Attis sul Palatino'', apud: Hommages à Jean Bayet, 1964 (Collection Latomus, LXX) pp. 619-626.
*Aneta Skalec, ''[https://www.academia.edu/14332328/Cibele_et_Attis_ed_il_loro_culto_a_Roma Cibele et Attis ed il loro culto a Roma]'', ''ROCZNIK ARCHEOLOGICZNY'', 2010: 77-91
*Vermaseren (Martinus Iosephus), ''The Legend of Attis in Greek and Roman art...'' Lugduni Batavorum : E. J. Brill, 1966. (Etudes préliminaires aux religions orientales dans l'Empire romain ; 9). [https://archive.org/details/vermaseren-1966-attis/mode/2up Archive.org]
* Ernest Will, "[https://www.persee.fr/doc/bsnaf_0081-1181_1985_num_1983_1_9015 Un vieux problème : Attis - vrais et faux]", ''Bulletin de la Société nationale des Antiquaires de France'', 1985: 216-222
*[http://www.zeno.org/nid/20006265537 "Attis"]{{Nexus deficit|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - apud: ''Meyers Großes Konversations-Lexikon,'' tomus 2. Lipsiae 1905, p. 69
==Notae==
<references />
{{NexInt}}
*[[Agdistis]]
== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Attis Attidem] spectant
*[https://www.theoi.com/Phrygios/Attis.html Theoi.com]
[[Categoria:Religio Romana]]
[[Categoria:Mythologia Phrygia]]
[[Categoria:Dei]]
bn96y0gzak89n9v3h0baptwttl8o9my
Polyommatus amandus
0
137039
3983385
2504792
2026-08-23T22:37:21Z
W.carter
139006
new photo with better resolution
3983385
wikitext
text/x-wiki
{{Taxobox
| name = ''Polyommatus amandus''
| image = Polyommatus amandus.jpeg
| image_width = 240px
| image_caption =
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Arthropoda]]
| classis = [[Insecta]]
| ordo = [[Lepidoptera]]
| familia = [[Lycaenidae]]
| tribus = [[Polyommatini]]
| genus = ''[[Polyommatus]]''
| species = '''''P. amandus'''''
| binomial = ''Polyommatus amandus''
| binomial_authority = ([[Ioannes Gottlob Schneider|Schneider]], [[1792]])
| synonyms =
*''Papilio amandus'' <small>Schneider, 1792</small>
*''Papilio icarius'' <small>Esper, 1789</small>
*''Polyommatus icarius'' <small>(Esper, 1789)</small>
*''Agrodiaetus amandus'' <small>(Schneider, 1792)</small>
*''Lysandra amanda'' <small>(Schneider, 1792)</small>
*''Plebicula amanda'' <small>(Schneider, 1792)</small>
*''Plebeius amandus'' <small>(Schneider, 1792)</small>
}}
'''''Polyommatus amandus''''' ([[Anglice]] ''Amanda's blue'') est [[lepidoptera|papilio]] [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Lycaenidae|Lycaenidarum]], in [[Oecozona Palaearctica]] [[endemismus|endemicus]].
[[Fasciculus:Amanda's blue on bindweed in Myrstigen butterfly habitat, Brastad 10a.jpg|thumb|left|175px|''Polyommatus amandus'']]
[[Latitudo alarum]] est 29–36 mm. Adulti a [[Maius|Maio]] ad [[Augustus|Augustum]] [[volatus|volare]] solent.
[[Larva]]e [[species (taxinomia)|speciebus]] ''[[Vicia]]e'' [[victus|vescuntur]].
{{insecta-stipula}}
[[Categoria:Polyommatus]]
[[Categoria:Species insectorum ex hominibus appellatae|Amanda]]
[[Categoria:Taxa Schneider]]
[[Categoria:Taxa 1792]]
9vo22btw3q25bmbxryylj02v4hds7zz
Appeville
0
149711
3983405
3949262
2026-08-24T05:54:21Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3983405
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Église d'Appeville (2).jpg |thumb|upright=0.8|left|Appeville: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Maria (mater Iesu)|Nostrae Dominae]] dicata.]]
{{res|Appeville}} est [[commune]] 200 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Manica (praefectura Franciae)|Manicae]] in [[Francia]]e borealis provincia [[Normannia (regio Franciae)|Normannia]].
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Manicae]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat| Appeville | Appeville }}
{{INSEE commune|50016|de=Appeville}}
* [https://web.archive.org/web/20110210041207/http://appeville.com/ Appeville pagina interretialis]
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia praefecturae Oceani Britannici]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Oceani Britannici]]
dmdybp4bzei6qjod1aopixkmuq77qft
Vieure
0
159187
3983377
3441741
2026-08-23T21:38:12Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3983377
wikitext
text/x-wiki
''' Vieure''' est commune 261 incolarum (anno [[2009]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Elaver (praefectura Franciae)|Elaveris]] in [[Francia]]e regione [[Arvernia]].
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Elaveris]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Vieure|Vieure}}
* {{INSEE commune|03312|de=Vieure}}
* [https://web.archive.org/web/20111201014704/http://www.vieure.fr/ Vieure pagina interretialis]
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia praefecturae Elaveri]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Elaveri]]
4gcx2vgefytce1dv8jvq93xl1nqiz60
Barbuses
0
166817
3983412
3817445
2026-08-24T08:47:30Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3983412
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:12 - Konstantinopel; Scheda-Karte europ Türkei.jpg|thumb|upright=2|Forma Constantinopolis annis fere 1860/1870 depicta. Flumen Barbuses ad superiorem partem iuxta ''Kiahat hane'' videtur]]
'''Barbuses''' fluvius, [[Graece]] {{Polytonic|Βαρβούσης}},<ref>"{{Polytonic|Βαρβούσου}}" (gen.): Scholia in Dionysium Byzantium 11.2. "Borbysae" (gen.): {{DuCangeHB}}. "Barbyzes": {{Janin CB}} p. 9; John Freely, Ahmet H. Cakmak, ''Byzantine Monuments of Constantinople'' (Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-77257-0) [https://web.archive.org/web/20210225140446/http://assets.cambridge.org/97805217/72570/excerpt/9780521772570_excerpt.pdf Textus]</ref> [[Turcice]] ''Kağıthane deresi'', est una e duabus aquis quae se coniungunt ad caput [[Sinus Ceratinus|Sinus Ceratini]], decem fere chiliometris a [[Constantinopolis|Constantinopoli]] distantes. Haec confluentia olim amoenissima, ubi olim tabernae et palatia spargebantur, nomen "[[Aquae Dulces Europae|Aquarum Dulcium Europae]]" gerebat.
== Notae ==
<div class="references-small"><references /></div>
== Bibliographia ==
* "Sinus Ceratinus" in {{DuCangeHB}} vol. 2 pars 1 [http://archive.org/stream/historiabyzantin00duca#page/n417/mode/2up pp. 4-7]
{{Geo-stipula}}
[[Categoria:Flumina Turciae Europaeae]]
[[Categoria:Sinus Ceratinus]]
[[Categoria:Suburbia Constantinopolis]]
4ti3foxu3i2rh3iqpciear3z2h2g3lk
Disputatio Vicipaediae:Translitteratio/en
5
167060
3983387
2192411
2026-08-23T23:47:21Z
~2026-42524-32
213256
/* J */ nova pars
3983387
wikitext
text/x-wiki
What of Cyrillic-based names? There are several other scripts missing here. [[Usor:ObsequiousNewt|ObsequiousNewt]] ([[Disputatio Usoris:ObsequiousNewt|disputatio]]) 23:36, 12 Octobris 2012 (UTC)
== J ==
Mihi vidētur "vītāre litteram J" nōn tam imperandum est. Potius vītandum est scrībere J prō sonū /dʒ/. [[Specialis:Conlationes/~2026-42524-32|~2026-42524-32]] ([[Disputatio Usoris:~2026-42524-32|talk]]) 23:47, 23 Augusti 2026 (UTC)
inskuw2yy8xroktdr53lxap6puyxjmg
Terra Sanctae Agathae
0
167655
3983333
3522025
2026-08-23T15:20:32Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3983333
wikitext
text/x-wiki
{{pro pagina discretiva vide|Fanum Sanctae Agathae (discretiva)}}
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Terra Sanctae Agathae''' (alia nomina: ''Terra Baptismatum'', ''Fanum Sanctae Agathae Baptismatum'', ''Fanum Sanctae Agathae Baptismatorum'') ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Sant'Agata li Battiati|Sant'Agata li Battiati]]'') est [[oppidum]] [[Italia]]e et [[Commune Italiae|municipium]], in [[Regio Italiae|Regione]] [[Sicilia]] ac in [[Provincia Regionalis Catinensis|Provincia Regionali Catinensi]] situm.
== Insigne ==
<gallery>
Fasciculus:Corona di comune.svg|''[[Municipium Italiae]]''
</gallery>
== Municipia finitima ==
{{NexInt}}
* [[Sicilia]],
* [[Area Metropolitana Catinensis]],
* [[Provincia Regionalis Catinensis]],
* [[Catina]] (urbs).
== Nexus externi ==
* [https://web.archive.org/web/20210305194628/http://www.comune.sant-agata-li-battiati.ct.it/ Situs publicus] {{Ling|Lingua Italiana{{!}}Italiane}}
{{CommuniaCat|Sant'Agata li Battiati|Terram Sanctae Agathae}}
== Pinacotheca ==
<gallery>
Imago:Map of comune of Sant'Agata li Battiati (province of Catania, region Sicily, Italy).svg|Collocatio finium Municipii in Provincia Regionali Catinensi.
</gallery>
== Notae ==
<references />
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Municipia in Urbe metropolitana Catanensi]]
jnwx425mekc3m7xho4uaeqtczc6fovj
Borbona
0
171679
3983416
3850802
2026-08-24T11:04:27Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3983416
wikitext
text/x-wiki
{{Videhom|Burbona}}
{{Capsa urbis Vicidata}}
{{Res|Borbona}}<ref>[http://books.google.it/books?id=4EVkhIl-TN4C&printsec=frontcover&hl=it#v=onepage&q&f=false Dizionario geografico-istorico-fisico del regno di Napoli, composto dall'Abate Francesco sacco - Di Francesco Sacco]</ref> est [[oppidum]] [[Italia]]e et [[Commune Italiae|municipium]], in [[Regio Italiae|Regione]] [[Latium|Latio]] et in [[Provincia Reatina]] situm.
== Notae ==
<references/>
{{NexInt}}
* [[Reate]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Borbona|Borbonam}}
{{Fontes geographici}}
* [https://web.archive.org/web/20121103054159/http://www.comune.borbona.rieti.it/ Situs publicus] {{Ling|Lingua Italiana{{!}}Italiane}}
[[Categoria:Municipia in provincia Reatis]]
6aizey0emmaerscxh773iifdt317k1y
Tutiacum
0
181119
3983363
3446674
2026-08-23T18:29:23Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3983363
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus: Map commune FR insee code 89419.png|thumb|300px|Tutiacum: communis tabula]]
[[Fasciculus: Toucy_Place_de_l%27H%C3%B4tel_de_ville.JPG|thumb|left|300px|Tutiacum: vici conciliabuli [[forum]] ]]
'''Tutiacum''' sive '''Toceium''', vulgo ''Toucy'', est commune [[Francia|Francicum]] 2'628 incolarum (anno [[2012]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Icauna (praefectura Franciae)|Icaunae]] in provincia australi [[Burgundia (regio Franciae)|Burgundia]].
== Incolae noti ==
* [[Gilo Parisiensis]] poëta et cardinalis
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Icaunae]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Toucy}}
* {{INSEE commune|89419|de=Tutiaco}}
* [https://web.archive.org/web/20210515172625/https://www.ville-toucy.fr/ Tutiaci situs interretialis]
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia Praefecturae Icaunae]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Icaunae]]
8j59qel6qn5nwy95p8orxraslx3bwao
Bauneium
0
183014
3983413
3591637
2026-08-24T09:11:14Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3983413
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Sardinie2.jpg|thumb|Bauneium]]
'''Bauneium''' {{victio|Bauneium|i|n}} (alia nomina: ''Baunei'') ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Baunei|Baunei]]''; [[Lingua Sarda|Sardice]]: ''[[:sc:Baunei|Baunei]]'') est [[oppidum]] [[Italia]]e et [[Commune Italiae|municipium]], in [[Regio Italiae|Regione]] [[Sardinia]], in [[Provincia Oleastrensis|Provincia Oleastrensi]] ac in [[Oleastra]] historica ac geographica terra, situm.
== Insigne ==
<gallery>
Fasciculus:Corona di comune.svg|''[[Municipium Italiae]]''
</gallery>
== Municipia finitima ==
{{NexInt}}
* [[Sardinia]],
* [[Provincia Oleastrensis]],
* [[Ager Oleastrensis]] seu [[Oleastra]],
* [[Lanusei]] ac [[Portus Ilii]] (''Urbes''),
* [[Municipium Italiae]].
== Nexus externi ==
* [https://web.archive.org/web/20241126012622/https://comunedibaunei.it/ Situs publicus] {{Ling|Lingua Italiana{{!}}Italiane}}
{{CommuniaCat|Baunei|Bauneium}}
== Pinacotheca ==
<gallery>
Fasciculus:Map of comune of Baunei (province of Ogliastra, region Sardinia, Italy).svg|Collocatio finium municipii in Provincia Oleastrensi.
</gallery>
== Notae ==
<references />
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Municipia in provincia Oleastrae]]
[[Categoria:Oleastra]]
tawf90ygxpful2d4s58ia2pebtn2bx6
Sinuhe egyptiläinen
0
187570
3983364
3983198
2026-08-23T18:33:20Z
Neander
1973
3983364
wikitext
text/x-wiki
{{titulus italicus}}
[[Fasciculus:Mika Waltari 1939.jpg|thumb|[[Michael Waltari]], scriptor libri ''Sinuhe Egyptiläinen.'']]
{{ires|Sinuhe egyptiläinen}} ('Sinuhe Aegyptius') est [[liber mythistoricus]] anno [[1945]] a [[Michael Waltari|Mika Waltari]] scriptus, qui fabulam de [[Aegyptus antiqua|Aegypto antiqua]] aetatis [[pharao]]nis [[Akhenaten|Ekhnaton]] narrat. Quod opus primum est de multis libris eius res hisoricas tractantibus. Opus inter gentes innotuit, et conversiones adhuc quadraginta sunt confectae.<ref>Vaarala 2024: 76.</ref>
Persona princeps est Sinuhe, qui infans a matre sua ignota in scaphio iuncino in [[Nilus|Nili]] flumen dimissus esse fertur. Senmut pauperum [[medicus]] [[Thebae|Thebanus]], et Kipa eius uxor, [[expositio infantis|miserum puerulum]] ex undis servaverunt et, cum orbi liberis essent, eum tamquam suum filium educaverunt. Kipa eum Sinuhe nominavit ex fabella,<ref>Waltari hic ad fabellam quam notissimam significat, ex initio [[regnum medium Aegypti|medii regni Aegypti]] oriundam, quae res miras et pericula [[narratio de Sinuhe|narrat]], quibus vir nomine Sinuhe obicitur.</ref> quae ei placebat.
Cum septem annos natus esset Sinuhe, Senmut pater eum adlocutus, quo munere fungi vellet, sciscitatus est. Cum miles fieri vellet, pater eum ad Inteb militem amicum duxit, qui diris horrendisque exemplis eum a militaribus phantasiis dehortaretur. Itaque patris voluntatem secutus Sinuhe ad scholam ire et legere discere constituit. In schola, amicitiam iunxit cum Thotmes, puero qui iam tum bonam in pingendo et fingendo indolem ostendebat. Per patrem in familiaritatem venit Ptahoris, regii [[trepanatio|trepanatoris]], quocum postea laboravit.
Die consecrationis in feminam incidit venustissimam, cui nomen erat Nefernefernefer. Iuvenis indoctus feminarum statim amore huius feminae adfabilis captus est. Sed vita et disciplina domus vitae prohibuerunt, quominus vitam Thebanam gustaret. Praeterea his temporibus pharao [[Amana Hatpa III|Amenhotep III]] morbo exitiali laborabat, et iam erat tempus trepanandi, qua ultima sanandi ratione pharaonem recreatum iri sperabant. Ptahor trepanator rem suam recte gessit, sed haud inopinte aeger vitam amisit.
Sinuhe etiam familiaritatem iunxit cum Ekhnaton, defuncti pharaonis filio, qui ipse [[epilepsia|morbo sacro]] laborabat et ceteroqui vir mirus erat, qui novum deum [[Aton]] introducere vellet. Amicitia iunctus erat etiam cum viro bellicoso Horemheb, praefecto militum, qui, ut ipse dicebat, "cum stergore in digitis natus" erat. Quae cum ita sint, Sinuhe, cum audissset Horenheb de amore Baketamonis, Ekhnatonis sororis, somniare, perturbatus erat temeritate huiusmodi vanae meditationis.
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* Rajala, Panu (2008) ''Unio mystica: Mika Waltarin elämä ja teokset'' (Finnice). WSOY.
* Silver, Minna (2024) ''Sinuhe egyptiläisen maailma arkeologin silmin'' (Finnice). SKS Kirjat.
* Vaarala, Noora (2024) Sontakärsä japaniksi ('Sontakärsä' [''merdinasus''] Iaponice'). ''HS Teema'' 6.
[[Categoria:Finniae scripta]]
[[Categoria:Mythistoriae]]
p0xb1yll6jkf3d166mfm4mi0z2cgptr
Carmen Saliare
0
189771
3983353
3752008
2026-08-23T16:24:36Z
SZC 03
176677
3983353
wikitext
text/x-wiki
'''Carmen Saliare''' est [[carmen]] [[poesis|poeticum]], [[lingua Latina archaica]] scriptum, ad sua vestigia e [[tempus|tempore]] a [[saeculum 8 a.C.n.|saeculo octavo a.C.n.]] creditum, sed fortasse maturius ortum.<ref>Fragmenta omnium trium ex sitibus interretialibus [http://www.intratext.com/IXT/LAT0261/_P1.HTM ''IntraText Digital Library''] et [http://libri.freenfo.net/2/2000022.html ''libri.freenfo.net''].</ref> Primum fragmentum et tertium a [[Marcus Terentius Varro|Marco Terentio Varrone]],<ref>''[[De lingua Latina (Varro)|De lingua Latina]]'' (7.26, 27).</ref> ac fragmentum secundum a [[Quintus Terentius Scaurus|Quinto Terentio Scauro]] conservata sunt.<ref>"[[De orthographia (Scaurus)|De orthographia]]".</ref> Fragmenta his [[vocabulum|verbis]] scripta sunt:
<br />
:;I
:divum †empta† cante, divum deo supplicate
:;II
:cume tonas, Leucesie, prae tet tremonti
:†quot† ibet etinei de is cum tonarem
:;III
:cozeulodorieso. omnia vero adpatula coemisse.
:ian cusianes duonus ceruses dunus Ianusve
:vet pom melios eum recum
{{NexInt}}
*[[Religio Romana]]
*[[Salii (religio)]]
== Nexus externi ==
{{Vicifons|Carmen saliare|Carmen Saliare}}
*[http://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lsante04/CarmenSaliare/csa_text.html Carmen Saliare (Bibliotheca Augustana)]
== Notae ==
<references/>
[[Categoria:Carmina]]
[[Categoria:Litterae Latinae archaicae]]
[[Categoria:Marcus Terentius Varro]]
[[Categoria:Musica Romana antiqua]]
19o81du5nv5n0m0zwt0wn5xsiqh7xcj
Arcens
0
200252
3983407
3759089
2026-08-24T06:19:19Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3983407
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus: Map commune FR insee code 07012.png|thumb|left|250px|Arcens: communis tabula]]
''' Arcens ''' est commune [[Francia|Francicum]] 398 incolarum (anno [[2010]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Ardesca (praefectura Franciae)|Ardescae]] in regione [[Rhodano-Alpes|Rhodano-Alpibus]].
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Ardescae|Indicem communium praefecturae Ardescae]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat| Arcens |Arcens }}
* [https://web.archive.org/web/20130911032911/http://www.arcens.fr/ Arcens pagina interretialis]
* {{INSEE commune|07012|de=Arcens}}
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia praefecturae Ardescae]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Ardescae]]
467d3zosik4hk1yn054vb242rjlsrjc
Declaratio de iuribus indigenarum
0
202301
3983397
3958381
2026-08-24T03:36:23Z
LilyKitty
18316
de protectione linguarum indigenarum
3983397
wikitext
text/x-wiki
{{Latinitas|-3}}
'''Declaratio de iuribus indigenarum''' est declaratio [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]] decreta die [[13 Septembris]] [[2007]] a resolutione [[Communis Conventus (Consociatio Nationum)|Communis Conventus]] (A/RES/61/295) ad [[iura humana]] [[indigenae|hominum indigenorum]] et usum [[lingua indigena|linguarum indigenarum]]<ref>Articulo 13, 14 et 16</ref> protegenda apud [[internationalis iurum humanorum lex|ius internationale de iuribus humanis]] etiam [[sui iuris]]. In comitiis Communis Conventus, 143 civitates admisserunt, 11 civitates abstinentes sunt et quattuor civitates: [[Australia]], [[Canada]], [[Civitates Foederatae Americae]] et [[Nova Zelandia]] opposuerunt.<ref>[http://www.un.org/News/Press/docs/2007/ga10612.doc.htm Nunctio a Consociatio Nationum]</ref> Tamen [[Baracus Obama]], qui [[praeses Civitatum Foederatarum]] hoc tempore fuit, leges mutavit ut haec declaratio admitteretur.
[[Declaratio et propositum Vindobonae]]<ref>[[Declaratio et propositum Vindobonae]], sectione II, paragraphus 29.</ref> iam formatio hae Declarationis dixit.
== Notae ==
<references />
{{NexInt}}
* [[Dies mundi indigenis]]
* [[Iura minoritatum]]
* [[Gens]]
* [[Aetas Surrepta]]
* [[Rigoberta Menchú Tum]]
== Nexus externi ==
* [https://web.archive.org/web/20150626133452/http://undesadspd.org/IndigenousPeoples.aspx Situs Pulbicus Consociationis Nationum]
[[Categoria:Decreta 2007]]
[[Categoria:Gentes]]
[[Categoria:Iura humana]]
[[Categoria:Ius internationale]]
[[Categoria:Nationes Unitae]]
o12gfxzh8qr0rvje61spsbg3cbcxa8v
Uras
0
211192
3983366
3596106
2026-08-23T19:33:25Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3983366
wikitext
text/x-wiki
{{pro pagina discretiva vide|Uria (discretiva)}}
{{pro pagina discretiva vide|Urium (discretiva)}}
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:URAS (1).jpg|thumb|Uras]]
'''Uras'''<ref>[https://archive.org/stream/faraejohannisfra13fara/faraejohannisfra13fara_djvu.txt "Farae Johannis Francisci sassarensis De chorographia Sardiniae : libri duo De rebus sardois : libri quatuor ex recensione Victorii Angius ex S.P. R.T.S.A.S.A.L. : tomus primus : L. II. Chorog. continens, additio lexico ejusdem et oratione de laudibus auctoris"]</ref><ref>[http://www.pittau.it/Sardo/top_sard_meridionale.html Massimo Pittau - TOPONIMI DELLA SARDEGNA MERIDIONALE, Significato e origine]</ref><ref>Nomi d'Italia - AAVV, De Agostini</ref> {{victio|Uras|ae|f}} (alia nomina<ref>[http://www.pittau.it/Sardo/top_sard_settentrionale.html Massimo Pittau - TOPONIMI DELLA SARDEGNA SETTENTRIONALE, Significato e origine]</ref><ref>Nomi d'Italia - AAVV, De Agostini</ref>: ''Urium, Uria, Urisae'') ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Uras|Uras]]'') est [[oppidum]] [[Italia]]e et [[Commune Italiae|municipium]], in [[Regio Italiae|Regione]] [[Sardinia]] et in [[Provincia Arborensis|Provincia Arborensi]] situm. Incolae ''Urenses'' appellantur.
Municipium in [[Campidanus Arborensis|Campidano Arborensi]] historica ac geographica terra situm.
== Insigne ==
<gallery>
Fasciculus:Corona di comune.svg|''[[Municipium Italiae]]''
</gallery>
== Geographia ==
* [[Campidanus Arborensis]] (''terra''),
== Fractiones, vici et loci in municipio ==
== Municipia finitima ==
{{NexInt}}
* [[Sardinia]] (''regio et insula''),
* [[Provincia Arborensis]],
* [[Campidanus Arborensis]] (''terra''),
* [[Aristianis]] (''urbs''),
* [[Municipium Italiae]].
== Nexus externi ==
* [https://web.archive.org/web/20201022005530/https://www.comune.uras.or.it/ Pagina officialis]
{{CommuniaCat|Uras|Uram}}
== Pinacotheca ==
<gallery>
Imago:Map of comune of Uras (province of Oristano, region Sardinia, Italy).svg|Collocatio finium Municipii in Provincia Aristianensi/Arborensi.
</gallery>
== Notae ==
<references />
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Municipia in provincia Aristianis]]
[[Categoria:Campidanus Arborensis]]
qp74n9ske41f2aj6va6ecsjpumjtfx7
Index urbium, oppidorum et communium Saxoniae Inferioris
0
216135
3983383
3983314
2026-08-23T22:08:42Z
Cyprianus Marcus
66550
3983383
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Municipalities in Lower Saxony.svg|thumb|500px|Urbes et communia Saxoniae Inferioris.]]
'''Index urbium, oppidorum et communium in [[Saxonia Inferior|Saxonia Inferiore]]''' omnia [[commune|communia]] (Theodisce ''Gemeinden''), consociationes communium (Theodisce ''Gemeindeverbände'') atque loca nulli communium adscripta (Theodisce ''gemeindefreien Gebiete''), quae hodie in [[Terra foederalis (Germania)|terra]] [[Germania|Germanica]] [[Saxonia Inferior]]e exstant, complectitur.
Postremae mutationes finium territorialium in Saxonia Inferiore [[1 Novembris|Kalendis Novembribus]] anni [[2021]] effectae sunt. Ex eo tempore [[Saxonia Inferior]] 939 communia et 25 loca nulli communi adscripta (quorum duo habitantur) habet. Quibus e communibus 159 titulo [[urbs|urbis]] (Theodisce ''Stadt'') et 49 titulo [[oppidum|oppidi]] (Theodisce ''Flecken'') utuntur.
Praeterea nonnullae proprietates exstant secundum communium administrationem: Nam 939 communia in 289 communia unitaria et 650 communia membra dividuntur; quae vero in universum 114 consociationes communium constituunt, ut munera communiter administrent. Hae consociationes communium ipsa communia non sunt, sed foedera cooperationis, quae aut ex regione aut ex communitate in qua sedes administrationis sita est nomen accipiunt. Quapropter in Saxonia Inferiore idem nomen tam communi quam consociationi communium tribui potest. Agitur tamen de duobus corporibus iuridicis distinctis, quae proprias repraesentationes atque propria munera habent.
Praeterea, propter magnitudinem suam, nonnullae communium et consociationes communium peculiarem rationem cum [[Index circulorum Germanicorum|circulo terrae]] (Theodisce ''Landkreis'') habent:
* Decem urbes statum iuridicum [[Index circulorum Germanicorum|circuli urbani]] (Theodisce ''kreisfreien Stadt'') obtinent, nulli circulo terrae subiiciuntur atque omnia sua munera exercent.
* Septem urbes statum iuridicum urbis magnae sui iuris (Theodisce ''Große selbständige Stadt'') obtinent atque multa, sed non omnia, munera circuli terrae cui adscribuntur exercent.
* 61 communium et tria communia generalia (Theodisce ''Samtgemeinden'') statum iuridicum communis sui iuris (Theodisce ''Selbständige Gemeinde'') obtinent atque quaedam munera districtus cui adscribuntur exercent.
* 861 ceterae communium nullam peculiarem rationem cum circulo terrae cui adscribuntur habent.
=== A ===
{{div col|3}}
* [[Abensium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] ''Apensen''; [[Saxonice]] ''Obbens'')</small>
* [[Acheimum]]<ref name="Grote III 1877">Grote, H. (1877). ''Münzstudien: Geschichte der älteren Münzen und Urkunden des Bisthums Verden'' (Vol. VIII). Hannoverae: Hahn’sche Hofbuchhandlung.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Achim''; [[Saxonice]] ''Achem'')</small>
* [[Achestedium]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] ''Axstedt''; [[Saxonice]] ''Ax'')</small>
* [[Adelebsenum]]<ref name="Funck 1736">Funck, J. N. (1736). ''Disputatio Academica de Voluntaria Morte Judaeorum et Gentilium sub Praesidio S. R. I. Libero Baroni de Adelebsen Dedicata''. Rintelii: Typis Johannis Friderici Enax.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Adelebsen'')</small>
* [[Adenebutla]]<ref name="Pischke 1998">Pischke, G. (Ed.) (1998). ''Das Lehnsregister der Edelherren von Meinersen: Edition und historische Untersuchung der mittelalterlichen Besitzurkunden'' (Documentum anni MCCXX). Hannoverae, in Germania: Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Adenbüttel'')</small>
* [[Adenhusium]]<ref name="Schlegel 1703">Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis: De ecclesiis parochialibus et ditione antiqua oppidi Adenhusii''. Mindae: Typis Johannis Meyeri; et: Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis:...''. Mindae: Typis Johannis Meyeri.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ahnsen'')</small>
* [[Adenthorpium]]<ref name="Höhbaum 1876">Höhbaum, K. (Ed.) (1876). ''Hansisches Urkundenbuch: Monumenta Germaniae Historica e codicibus diplomaticis Bremensibus et Luneburgensibus'' (Vol. I). Halis Saxonum: Typis Orphanotrophei.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Adendorf''; [[Saxonice]] ''Adendörp'')</small>
* [[Affinghusia]]<ref name="Rathlef 1766">Rathlef, E. L. (1766). ''Geschichte der Grafschaften Hoya und Diepholz: Monimenta diplomatica et antiquitates ditionis Affinghusiae'' (Vol. I). Bremae: Försterischen Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Affinghausen''; [[Saxonice]] ''Affinghusen'' seu ''Affjehusen'')</small>
* [[Aldendorpevilla]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> ([[Theodisce]] ''Stadtoldendorf'')
* [[Alrebekesa]]<ref name="Oven 1872">Oven, A. von (Ed.) (1872). ''Urkundenbuch des Herzogthums Lüneburg: Diplomata, chartae et registra historica saeculi XII (Documentum anni MCXCVII de venditione praedii Alrebekesae)'' (Vol. I). Hannoverae: Carl Rümpler.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ahnsbeck'')</small>
* [[Ahusium (Saxonia Inferior)|Ahusium]]<ref name="Schlegel 1705">Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Parochiarum ditionis Corbeiensis et Hildesiensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ahausen''; [[Saxonice]] ''Ahusen'')</small>
* [[Alfelda]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Alfeld''; [[Saxonice]] ''Allefelle'')</small>
* [[Alfhusium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] ''Alfhausen'')</small>
* [[Algermissenum]]<ref name="Hoogeweg III 1903">Hoogeweg, H. (Ed.) (1903). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Quellen und Darstellungen zur Geschichte Niedersachsens (Monimenta historica et privilegia de Algermisseno)'' (Vol. III). Hannoverae, in Germania: Hahn’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Algermissen'')</small>
* [[Alisni]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elsfleth'')</small>
* [[Almstedium]]<ref name="Hoogeweg II 1901">Hoogeweg, H. (Ed.) (1901). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Quellen und Darstellungen zur Geschichte Niedersachsens (Monimenta historica et registra de Almstedio)'' (Vol. II). Hannoverae, in Germania: Hahn’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Almstedt'')</small>
* [[Alorstedium]]<ref name="Pratje 1758">Pratje, J. H. (1758). ''Historische Nachrichten von dem ehemaligen berühmten Closter Harsefeld: Monumenta ac documenta saeculi XII ubi de decimis Alorstedii agitur''. Stadae: Typis H. C. Götheli.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ahlerstedt''; [[Saxonice]] ''Ohlers'')</small>
* [[Alvstedium]]<ref name="Pratje 1759">Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Alfstedt''; [[Saxonice]] ''Alfs'' seu ''Alfst'')</small>
* [[Amelinghusium]]<ref name="Baring 1746">Baring, E. (1746). ''Succincta Hannoverae et ditionum vicinarum Notitia Historica''. Hanoverae: Typis Nicolae Försteri.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Amelinghausen''; [[lingua Saxonica|Boreosaxonice]] ''Amekhusen''; [[Saxonice]] ''Amelkusen'')</small>
* [[Anchemium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ankum'')</small>
* [[Andervenia]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] ''Andervenne'')</small>
* [[Andorlangia]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] ''Anderlingen''; [[Saxonice]] ''Annerlingen'')</small>
* [[Antiqua Medingha]]<ref name="Homeyer X 2006">Homeyer, J. (Ed.) (2006). ''Urkundenbuch des Klosters Medingen: Lüneburger Urkundenbuch (Monimenta historica saeculi XIV de parochia Medinghae) (Vol. X)''. Hannoverae, in Germania: Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Altenmedingen''; [[Saxonice]] ''Ohmein'')</small>
* [[Apenum]]<ref name="Baring 1746"/> <small>([[Theodisce]] ''Apen''; [[Saxonice]] ''Aap'')</small>
* [[Apleremum]]<ref name="Schlegel 1703"/> <small>([[Theodisce]] ''Apelern'')</small>
* [[Appelium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Appel'')</small>
* [[Aquae Lauterbergenses in Montibus Harthicis]]<ref name="Mirus 1826">Mirus, A. (1826). ''De salubritate aquarum lauterbergensium in montibus harthicis sitarum''. Typis Regiis.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Lauterberg im Harz'')</small>
* [[Aquae Nendorpenses]]<ref name="Marcard 1805">Marcard, H. M. (1805). ''De salubritate aquarum nendorpensium et de earum usu in morbis chronicis''. [[Goettinga]]e: Dieterich; et: Macard, H. M. (1805). ''De usu salutari fontium salinorum in territorio Hildesiensi sitorum''. [[Goettinga]]e: Dieterich.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Nenndorf'')</small>
* [[Aquae Zwischenahnenses]]<ref name="Statisitakamt Nord 2025">Statistikamt Nord (Editio Latina). ''Catalogus Urbium et Communium Germaniae''. Hamburgi, 2025.</ref> <small>commune sui iuris</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Zwischenahn''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Twiskenoan'' seu ''Boad Twiskenoan''; [[Saxonice]] ''Twüschenahn'')</small>
* [[Aroldishusium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Arholzen'')</small>
* [[Artlenburgum]]<ref name="Baring 1746"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Artlenburg'')</small>
* [[Artlissa]]<ref name="Mader 1664">Mader, J. J. (1664). ''Antiquitates Brunsvicenses: De antiquis parochiis Saxonum et finibus dioecesis Mindensis (Caput de parochia Artlissa)''. Helmestadii: Typis Henningi Mulleri.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Aerzen'': quoque [[Theodisce]] ''Ärzen'')</small>
* [[Arx Agathae]]<ref name="Kochen 1724">Kochen, J. H. (1724). ''Introductio in Historiam Ducatus Bremensis y Verdensis: Accesserunt diplomata varia et descriptio Arcis Agathae et ditionis Stadiensis''. Stadae: Typis Caspari Holmii.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Agathenburg''; [[Saxonice]] ''Gothenborg'')</small>
* [[Arx Draconis]]<ref name="Egger 1977"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Drakenburg'')</small>
* [[Ascalingium]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ahlden'')</small>
* [[Asanthorpium]]<ref name="Vogell 1856">Vogell, A. (Ed.) (1856). ''Urkundenbuch des Bisthums Verden und des Collegiatstifts Bardewick: Chartae, diplomata et monumenta historica saeculi XIII...''. Hannoverae: Hahn’sche Hofbuchhandlung.</ref> <small>(in [[Circulus Harburgensis|Circulo Harburgensi]]<ref name="Landkreis Harburg">Fingitur nomen "Circulus Harburgensis" -Theodisce ''Landkreis Harburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Harburgum]]" -ad quod gentilicium "Harburgensis-e" refertur-.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Asendorf''; [[Saxonice]] ''Asendörp'')</small>
* [[Asenthorpium]]<ref name="Hodenberg 1855">Hodenberg, W. von (Ed.) (1855). ''Hoyer Urkundenbuch'' (Vol. I). Hannoverae: Jänecke Verlag.</ref> <small>(in [[Circulus terrae Diepholtia|Circulo terrae Diepholtia]]<ref name="Landkreis Diepholz">Fingitur nomen "Circulus terrae Diepholtia" -Theodisce ''Landkreis Diepholz'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Diepholtia]]", vide {{Hofmannus}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Asendorf''; [[Saxonice]] ''Asendörp'')</small>
* [[Assena]]<ref name="Philippi & Bar 1892">Philippi, F., & Bär, M. (Eds.) (1892). ''Osnabrücker Urkundenbuch: Die Urkunden der Jahre 772-1200'' (Vol. 1). Verein für Geschichte und Landeskunde von Osnabrück.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Essen'')</small>
* [[Assini]]<ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Essen'')</small>
* [[Astanholteremarki-Scirnbeki]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Osterholz-Scharmbeck''; [[Saxonice]] ''Oosterholt-Scharmbeek'')</small>
* [[Asylum (Saxonia Inferior)|Asylum]]<ref name="Asylum">Theodiscum nomen ''Freistatt'', quod ''Freistätte, Zufluchtsort, Asyl'' significat, Latine "asylum" reddi potest. Nam in ''Deutsches Wörterbuch'' de Weigand et Hirt vox Theodisca ''Asyl'' explicatur ut «Freistatt» et ipsa vox Theodisca ''Asyl'' e Latino "asylum" orta esse dicitur. Praeterea lexicon Germanico-Latinum, quod in traditione lexicographica Georgii continetur, directe tradit: ''Freistatt, -stätte'', "asylum'". Itaque "Asylum" non est forma ficticia neque mera translatio nostra, sed aequivalentia lexicographice comprobata.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Freistatt''; [[Saxonice]] ''Freestatt'')</small>
* [[Aszi]]<ref name="Hermann">Hermann Abels: ''Die Ortsnamen des Emslandes in ihrer sprachlichen und kulturgeschichtlichen Bedeutung''. S. 27f.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Esche'')</small>
* [[Aulica]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elze'')</small>
* [[Auricum (Saxonia Inferior)|Auricum]]<ref name="Emmius 1616">Emmius, U. (1616). ''Rerum Frisicarum Historia''. [[Lugdunum Batavorum|Lugduni Batavorum]]: Elzevier.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Aurich''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Aurk''; [[Saxonice]] et [[lingua Saxonica|Orientofrisosaxonice]] ''Auerk'')</small>
{{div col end}}
=== B ===
{{div col|3}}
* [[Badberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Badbergen''; [[Saxonice]] ''Badbern'')</small>
* [[Baddekenstedium]]<ref name="Casemir & Menzel & Ohainski X 2018">Casemir, K., Menzel, F., & Ohainski, U. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil X)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Baddeckenstedt''; [[Saxonice]] ''Barkenstäe'')</small>
* [[Balga]]<ref name="Udolph 1994">Udolph, J. (1994). ''Namenkundliche Studien zum Germanenproblem'' (Reallexikon der Germanischen Altertumskunde, Ergänzungsbände 9). Walter de Gruyter.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Balje'')</small>
* [[Balga Cortis]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] ''Balge'')</small>
* [[Baltrumum]]<ref name="Wiarda III 1792">Wiarda, T. D. (1792). ''Ostfriesische Geschichte: Von den ältesten Zeiten bis zum Jahre 1648'' (Vol. 3). August Friedrich Winter.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Baltrum'')</small>
* [[Bamwida]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] ''Bohmte''; [[Saxonice]] ''Baumte'')</small>
* [[Bardenuvicum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bardowick''; [[Saxonice]] ''Bewick'')</small>
* [[Bardorpium]]<ref name="Sudendorf 1859">Sudendorf, H. (Ed.) (1859). ''Urkundenbuch zur Geschichte der Herzöge von Braunschweig und Lüneburg und ihrer Lande'' (Vol. 1). Carl Rümpler Verlag.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bahrdorf'')</small>
* [[Barenburgum]]<ref name="Kolb 1712">Kolb, G. (1712). ''Compendium totius orbis: partim geographicum, partim historicum, partim genealogicum''. Typis Universitatis Carolo-Francisceae</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Barenburg''; [[Saxonice]] ''Baarnborg'')</small>
* [[Bargstedum]]<ref name="Mushard 1764">Mushard, M. (1764). ''Palaeogentilismus Bremensis: Monumenta ac veterum tumuli in ducatibus Bremensi et Verdensi''. Typis Andreae Vandenhoeck.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bargstedt''; [[Saxonice]] ''Bargst'' seu ''Bars'')</small>
* [[Barnstedum]]<ref name="Bünting & Letzner 1702">Bünting, H., & Letzner, J. (1702). ''Braunschweig-Lüneburgische Chronica, Oder Historische Beschreibung der Durchlauchtigsten Herzogen zu Braunschweig und Lüneburg''. Gedruckt bey Caspar Johann Jakobi.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Barnstedt'')</small>
* [[Barnstorfium]]<ref name="Böhmer 2007">Böhmer, J. F. (2007). ''Regesta Imperii III: Salisches Haus 1024–1125. Die Regesten des Kaiserreiches unter Heinrich IV'' (T. Struve, Ed.). Böhlau Verlag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Barnstorf''; [[Saxonice]] ''Baarnstrup'')</small>
* [[Barsela]]<ref name="Köbler 2016">Köbler, G. (2016). ''Orte in der deutschen Ortsgeschichte''. Wikiling-Zier. [[Universitas Leopoldino-Franciscea]].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Barßel''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bäärsel''; [[Saxonice]] ''Bassel'')</small>
* [[Barsingehusa]]<ref name="Harenberg 1753">Harenberg, J. C. (1753). ''Historia ecclesiae Gandershemensis diplomatica''. Typis et Impensis Joannis Christophori Meisneri.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Barsinghausen''; [[Saxonice]] ''Baschehusen'' seu ''Basche'')</small>
* [[Barum (Luneburgum)|Barum]]<ref name="Mindermann I II 2004">Mindermann, A. (Ed.) (2004). ''Verdener Urkundenbuch, 1. Abteilung, Band 2: 1300–1380''. Landschaftsverband der ehemaligen Herzogtümer Bremen und Verden.</ref> <small>(in [[Circulus Luneburgensis|Circulo Luneburgensi]]<ref name="Landreis Lüneburg">Fingitur nomen "Circulus Luneburgensis" -Theodisce ''Landreis Lüneburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Luneburgensis-e" ad [[Luneburgum]] refertur. Quo de toponymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Barum''; [[Saxonice]] ''Boorn'')</small>
* [[Barum (Circulus Ulsenensis)|Barum]]<ref name="AdWzG 2010">Akademie der Wissenschaften zu Göttingen (2010). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter'' (K. Casemir, F. Menzel, & U. Ohainski, Eds.). Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>(in [[Circulus Ulsenensis|Circulo Ulsenensi]]<ref name="Landkreis Uelzen">Fingitur nomen "Circulus Ulsenensis" -Theodisce ''Landkreis Uelzen'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Ulsenensis-e" ad [[Ulsena]]m refertur. Quo de gentilicio, vide lemma "res-publica Ulsenensis" apud {{Google Books|w_tWAAAAcAAJ|vide paginam dedicationis operis}}"; et de topnymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Barum''; [[Saxonice]] ''Bourm'')</small>
* [[Barunvilla]]<ref name="SdaedhdlM 1862">Société d'archéologie et d'histoire de la Moselle (1862). ''Mémoires de la Société d'archéologie et d'histoire de la Moselle: Année 1860–1861''. Rousseau-Pallez.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Barendorf''; [[Saxonice]] ''Borendörp'')</small>
* [[Barverum]]<ref name="Böhmer 1844">Böhmer, J. F. (1844). ''Regesta Chronologico-Diplomatica Regum et Imperatorum Romanorum: Inde a Conrado I. Usque ad Henricum VII''. Typis et Sumtibus J. C. Hermann.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Barver'')</small>
* [[Barwedelum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Barwedel'')</small>
* [[Basdalum]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] ''Basdahl''; [[Saxonice]] ''Basdaal'' seu ''Basdohl'')</small>
* [[Bawinkelum]]<ref name="Moser 1738">Moser, J. J. (1738). ''Bibliotheca Iuris Publici S. R. I. Germanici: Specially regarding the territories of Westphalia and Lower Saxony''. Typis Ioannis Georgii Cottae.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bawinkel''; [[Saxonice]] ''Bowinkel'')</small>
* [[Bebenhusa (Saxonia Inferior)|Bebenhusa]]<ref name="Ahlfeldt 2010">Ahlfeldt, J. (Ed.) (2010). ''Regnum Francorum Online: Traditio Fuldenses''. Francia-Ahlfeldt Project.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Bevensen''; [[Saxonice]] ''Bämsen'' seu ''Bemsen'')</small>
* [[Beckdorfium]]<ref name="AdWzG 2010"/> <small>([[Theodisce]] ''Beckdorf''; [[Saxonice]] ''Beekdörp'')</small>
* [[Beckedorfium]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Beckedorf''; [[Saxonice]] ''Biäkedörp'')</small>
* [[Beckelnum]]<ref name="Böhmer 1844"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Beckeln'')</small>
* [[Bedenbostelum]]<ref name="NL 1924">Niedersächsisches Landesarchiv (1924). ''Niedersächsisches Jahrbuch für Landesgeschichte''. Veröffentlichungen de Historischen Kommission für Niedersachsen und Bremen.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Beedenbostel''; [[Saxonice]] ''Bedenbossel'')</small>
* [[Beierstedum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Beierstedt''; [[Saxonice]] ''Barste’e'')</small>
* [[Belmum]]<ref name="Moser 1738"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Belm'')</small>
* [[Belumum]]<ref name="Mushard 1764"/> <small>([[Theodisce]] ''Belum''; [[Saxonice]] ''Belen'')</small>
* [[Bema (Saxonia Inferior)|Bema]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>([[Theodisce]] ''Böhme''; [[Saxonice]] ''Böhm'')</small>
* [[Bendestorfium]]<ref name="Bührmann 2005">Bührmann, M. (2005). ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen des norddeutschen Raumes''. Akademie der Wissenschaften zu Göttingen. </ref> <small>([[Theodisce]] ''Bendestorf''; [[Saxonice]] ''Bendsdörp'')</small>
* [[Berga (Circulus Cellensis)|Berga]]<ref name="Bruzen de La Martinière 1737">Bruzen de La Martinière, A. A. (1737). ''Thesaurus geographicus criticus: in quo omnium orbis terrarum regionum, civitatum, oppidorum, nominibus antiquis, medii aevi et modernis''. Ex Officina Wetsteniana.</ref> <small>(in [[Circulus Cellensis|Circulo Cellensi]]<ref name="Landkreis Celle">Fingitur nomen "Circulus Cellensis" -Theodisce ''Landkreis Celle'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Cella (Germania)|Cella]]" -ad quod gentilicium "Cellensis-e" refertur-, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bergen''; [[Saxonice]] ''Bargen'')</small>
* [[Berga (Circulus Osnabrugae)|Berga]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(in [[Circulus Osnabrugae|Circulo Osnabrugae]]<ref>Fingitur nomen "Circulus Osnabrugae" -Theodisce ''Landkreis Osnabrück'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum ''LandKreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino toponymo "[[Osnabruga|Osnabruga-ae]]", vide Pertsch, Erich: ''Langenscheidts Großes Schulwörterbuch Lateinisch-Deutsch'', Berolini et Monaci 1983, ISBN 3-468-07202-3, p. 1325.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Berge'')</small>
* [[Berga ad Dumnam]]<ref name="Bruzen de La Martinière 1737"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bergen an der Dumme''; [[Polabice]] ''Djörska'')</small>
* [[Bergenborstelium]]<ref name="Hodenberg 1855"/> <small>([[Theodisce]] ''Bahrenborstel''; [[Saxonice]] ''Bornbössel'' seu ''Boornbössel'')</small>
* [[Bergfelda]]<ref name="Bünting & Letzner 1702"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bergfeld''; quoque [[Saxonice]] ''Bargfeld'')</small>
* [[Bersenbrugum]]<ref name="Sandhoff 1785">Sandhoff, J. E. (1785). ''Antistitum Osnabrugensis ecclesiae, qui per decem saecula episcopale munus in ea gesserunt, chronotaxis''. Typis Joannis Georgii Kislingii.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bersenbrück''; [[Saxonice]] ''Bessenbrügge'')</small>
* [[Bersinium]]<ref name="Kaemling 1987">Kaemling, ''Atlas zur Geschichte Niedersachsens'' (1987).</ref> <small>([[Theodisce]] ''Groß Berßen''; [[Saxonice]] ''Groten Bässen'')</small>
* [[Berumburgum]]<ref name="Emmius 1616"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Berumbur'')</small>
* [[Bestena]]<ref name="Jellinghaus 1923">Jellinghaus, H. (1923). ''Die westfälischen Ortsnamen nach ihren Bestandteilen''' (III ed.). Ferdinand Schöningh.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Beesten'')</small>
* [[Betzendorfum]]<ref name="Bünting & Letzner 1702"/> <small>([[Theodisce]] ''Betzendorfum''; [[Saxonice]] ''Bätzendörp'')</small>
* [[Bevernense Castrum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Bevern'')</small>
* [[Beverstedum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Beverstedt''; [[Saxonice]] ''Beverst'')</small>
* [[Bienenbuttelum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Bienenbüttel''; [[Saxonice]] ''Bienbüddel'')</small>
* [[Bilshusa]]<ref name="Wolf 1819">Wolf, J. (1819). ''Politische Geschichte des Eichsfeldes mit Urkunden erläutert''. Johann Georg Rosenbusch.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bilshausen'')</small>
* [[Binethemum]]<ref name="Meiborn III 1688">Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: I. Historicos Germanicos, II. Historiam Helmstadensem, III. Dissertationes de utriusque Saxoniae''. Typis Georgii Wolffgangi Hammii; et: Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: Dissertationen und historische Chroniken des Herzogtums Braunschweig-Lüneburg''. Typis Georgii Wolffii.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Bentheim'')</small>
* [[Binnenum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Binnen'')</small>
* [[Bippenum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Bippen''; [[Saxonice]] ''Bippen'')</small>
* [[Birsina]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bassum''; [[Saxonice]] ''Bassen'')</small>
* [[Bissendorpum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Bissendorf''; [[Saxonice]] ''Bissendörp'')</small>
* [[Blenderum]]<ref name="Brosius 1993">Brosius, D. (1993). ''Urkundenbuch des Klosters Loccum'' (Vol. 1). Wallstein Verlag.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Blender''; [[Saxonice]] ''Blenner'')</small>
* [[Bliederstorpum]]<ref name="Trüper 2017">Trüper, H. G. (2017). ''Urkundenbuch der Herren von Zesterfleth: 1232–1657''. Wallstein Verlag.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bliedersdorf''; [[Saxonice]] ''Bliersdörp'')</small>
* [[Bobentunum]]<ref name="Casemir & Ohainski & Udolph"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bovenden''; quoque [[Saxonice]] ''Bovten'')</small>
* [[Bocensis]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bückeburg''; [[Saxonice]] ''Bückeborg'')</small>
* [[Bocholta (Circulus Heidensis)|Bocholta]]<ref name="Hodenberg 1859"/> <small>(in [[Circulus Heidensis|Circulo Heidensi]]<ref name="Heidekreis">Fingitur nomen "Circulus Heidensis" -Theodisce ''Heidekreis'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum suffixum ''-kreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) et Latinum gentilicium "Heidensis-e" Theodiscum lexema ''Heide-'' vertit.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Buchholz''; [[Saxonice]] ''Bookholt'')</small>
* [[Bocholta (Circulus Theorosburgensis)|Bocholta]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>(in [[Circulus Theorosburgensis|Circulo Theorosburgensi]]<ref name="Landkreis Schaumburg">Fingitur nomen "Circulus Theorosburgensis" -Theodisce ''Landkreis Schaumburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino gentilicio "Theorosburgensis-e", quod ad [[Theorosburgum]] refertur, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Buchholz''; [[Saxonice]] ''Baukholt'')</small>
* [[Bocholtum in Ericeto]]<ref name="Mindermann 2001"/> <small>[[urbs]] et commune sui iuris</small> <small>([[Theodisce]] ''Buchholz in der Nordheide''; [[Saxonice]] ''Bookholt'')</small>
* [[Bochorna (Circulus Frisicus)|Bochorna]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873">Ehmck, D. R., & von Bippen, W. (Ed.) (1873). ''Bremisches Urkundenbuch: Band 1. Urkunden bis zum Jahre 1300''. C. Schünemann.</ref> <small>(in [[Circulus Frisicus|Circulo Frisico]]<ref name="Landkreis Friesland">Fingitur nomen "Circulus Frisicus" -Theodisce ''Landkreis Friesland'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Frisicus-a-um" ad [[Frisia (discretiva)|Frisiam]] refertur. Quod de toponymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bockhorn'')</small>
* [[Bochorna (Circulus Vetha)|Bochorna]]<ref name="Graesse"/> <small>(in [[Circulus Vetha|Circulo Vetha]]<ref name="Landkreis Vechta">Fingitur nomen "Circulus Vetha" -Theodisce ''Landkreis Vechta'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo).</ref><ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Bakum'')</small>
* [[Bochorstia]]<ref name="Erhard 1851">Erhard, H. A. (Ed.) (1851). ''Regesta Historiae Westfaliae: Accedit Codex Diplomaticus/Regesten der Geschichte Westfalens''. Regensberg.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bockhorst''; [[Saxonice]] ''Baukhast'')</small>
* [[Bodendicum]]<ref name="Brosius 1985">Brosius, D. (1985). ''Aus der Geschichte der Burg Bodenteich''. Ecomed Verlag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Bodenteich''; [[Saxonice]] ''Bonndiek'')</small>
* [[Bodenfelda]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bodenfelde'')</small>
* [[Bodensa]]<ref name="Casemir & Ohainski & Udolph">Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Bodensee'')</small>
* [[Bodonis Insula]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bodenwerder'')</small>
* [[Boffeshusium]]<ref name="Casemir & Ohainski VI 2007">Casemir, K., & Ohainski, U. (2007). ''Die Ortsnamen del Landkreises Holzminden''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VI)''. Editio ab Academia Scientiarum Gottingensi. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Boffzen'')</small>
* [[Boitersena]]<ref name="Mindermann 2001">Mindermann, A. (Ed.) (2001). ''Urkundenbuch der Bischöfe und des Domkapitels von Verden: Band 1''. Von den Anfängen bis 1300. [[Stadae|Stadis]]: Landschaftsverband der ehemaligen Herzogtümer Bremen und Verden.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bötersen''; [[Saxonice]] ''Boitzen'')</small>
* [[Boitzia]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>([[Theodisce]] ''Boitze''; [[Saxonice]] ''Böhtz'')</small>
* [[Bokenstorpium]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>([[Theodisce]] ''Bokensdorf''; [[Saxonice]] ''Bokensdörp'')</small>
* [[Bokenum]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bockenem''; [[Saxonice]] ''Bokeln'')</small>
* [[Borchwega]]<ref name="Rüther 1905">Rüther, H. (Ed.) (1905). ''Urkundenbuch des Klosters Neuenwalde''. Halle’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Burweg'')</small>
* [[Borkna]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Borkum''; [[lingua Frisica|Frisice]] ''Boarkum''; quoque [[Saxonice]] ''Börkum'')</small>
* [[Borna Castra]]<ref name="Graesse"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Berne'')</small>
* [[Borsla]]<ref name="Niemeyer 2012">Niemeyer, M. (Ed.) (2012). ''Deutsches Ortsnamenbuch''. De Gruyter</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bösel''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Böäsel''; [[Saxonice]] ''Bäsel'')</small>
* [[Borstla]]<ref name="Hodenberg 1842">Hodenberg, W. von (Ed.) (1842). ''Diepholzer Urkundenbuch: Authentische Urkunden zur Geschichte der Grafschaft Diepholz''. [[Hannovera]]e: Hahn'schen Hofbuchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Borstel''; [[Saxonice]] ''Bössel'')</small>
* [[Botela]]<ref name="Mindermann 2001"/> <small>([[Theodisce]] ''Bothel''; [[Saxonice]] ''Bootel'')</small>
* [[Brachia (Germania)|Brachia]]<ref name="Egli 1893"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Brake''; [[Saxonice]] ''Braak'' seu ''Broak'')</small>
* [[Braclina]]<ref name="Rübel 1881">Rübel, K. (Ed.) (1881). ''Dortmunder Urkundenbuch: Band 1. Urkunden bis zum Jahre 1340''. [[Isarlohia]]e: J. Baedeker.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Brackel''; [[Saxonice]] ''Braackel'')</small>
* [[Bramascus]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bramsche'')</small>
* [[Breddenberga]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898">Wilmans, R., & Hoogeweg, H. (Ed.). (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden und angrenzender Gebiete''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Breddenberg'')</small>
* [[Bredenforda]]<ref name="Hoogeweg 1898">Hoogeweg, H. (Ed.) (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden vom J. 1201-1300''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Brevörde'')</small>
* [[Bredthorpium]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873"/> <small>([[Theodisce]] ''Breddorf''; [[Saxonice]] ''Breddörp'')</small>
* [[Brestum (Saxonia Inferior)|Brestum]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Brest'')</small>
* [[Brincama]]<ref name="Friedländer 1878">Friedländer, E. (Ed.) (1878). ''Ostfriesisches Urkundenbuch: Band 1. (Jahre 787–1470)''. [[Emda]]e: Haynel.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Brinkum'')</small>
* [[Britlinga]]<ref name="Udolph 2004">Udolph, J. (2004). ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen: Akten eines internationalen Symposiums in Uppsala''. [[Gottinga]]e: Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Brietlingen''; [[Saxonice]] ''Brietl'')</small>
* [[Brochema]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>([[Theodisce]] ''Brockum''; [[Saxonice]] ''Broubm'' seu ''Brookm'')</small>
* [[Brocleda]]<ref name="Janicke 1896">Janicke, K. (Ed.) (1896). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 1''. [[Lipsia]]e: S. Hirzel.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bröckel''; [[Saxonice]] ''Bräukel'')</small>
* [[Broclina]]<ref name="Mindermann 2001"/> <small>([[Theodisce]] ''Brockel''; [[Saxonice]] ''Brookel'')</small>
* [[Broma]]<ref name="Casemir & Ohainski 2014">Casemir, K., & Ohainski, U. (Ed.). (2014). ''Niedersächsisches Ortsnamenbuch: Die Ortsnamen des Landkreises Gifhorn''. [[Bilivelda]]e: Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Brome''; [[Saxonice]] ''Brom'')</small>
* [[Brochusium-Vilsena]]<ref name="Hodenberg 1855"/><ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bruchhausen-Vilsen''; [[Saxonice]] ''Brooksen-Vilsen'')</small>
* [[Brunsvicum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Braunschweig''; [[Saxonice]] ''Brunswiek''; [[lingua Saxonica|Brunsvicice]] dialectaliter ''Bronswiek'' seu ''Brönswiek'')</small>
* [[Bukina]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bücken''; [[Saxonice]] ''Bücken'')</small>
* [[Bulcova]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bülkau'')</small>
* [[Bulsteda]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873"/> <small>([[Theodisce]] ''Bülstedt''; [[Saxonice]] ''Büls'')</small>
* [[Brunla]]<ref name="Bode 1893">Bode, G. (Ed.) (1893). ''Urkundenbuch der Stadt Goslar und der in und bei Goslar belegenen geistlichen Stiftungen: Band 1 (922 bis 1250)''.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Braunlage'')</small>
* [[Bunda]]<ref name="Deiter">Deiter, H. (1881). Oldeborchs, Pastoris zu Bunda in Reiderland, kleine ostfriesische Chronicke, betreffend die Jahre 1558 bis 1605. ''Jahrbuch de Gesellschaft für bildende Kunst und vaterländische Altertümer zu Emden''.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bunde''; [[Saxonice]] ''Bunn'')</small>
* [[Burchardivillare]]<ref name="Janicke 1892">Janicke, K. (Ed.) (1892). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 1. Bis zum Jahre 1221''. S. Hirzel.</ref> <small>(in [[Circulus Guelpherbytensis|Circulo Guelpherbytensi]]<ref name="Landkreis Wolfenbüttel">Fingitur nomen "Circulus Guelpherbytensis" -Theodisce ''Landkreis Wolfenbüttel'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Guelpherbytensis-e" ad [[Guelpherbytum]] refertur. Quo de toponymo, vide [https://vd18.gbv.de/viewer/fullscreen/006049869/1/ ''vd18.gbv.de''], ubi dicitur "(...) Pro eo ac debuisti, urbs aerumnosa, infelix ac misera Guelpherbytum (...)"; et quo de gentilicio, vide [https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/MBRY52X6EUWPQOQRFBKHVLYBSUG4M6LS ''Carmina Votiva Honori Clarißimi atq[ue] Experientißimi Viri Dn. Samuelis Stockhausen''], ubi dicitur "(...) Practici Guelpherbytensis (...)".</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Burgdorf''; [[Saxonice]] ''Borgdörp'')</small>
* [[Burgdorfium]]<ref name="Graesse"/> <small>(in [[Hannovera (regio)|Regione Hannovera]]<ref name="Graesse"/>)</small> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Burgdorf''; [[Saxonice]] ''Borgdörp'' seu ''Bortörp'')</small>
* [[Burgium (Saxonia Inferior)|Burgium]]<ref name="Remling VII 2026">Remling, L. (2026). ''Die Ortsnamen des Landkreises Emsland''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Börger''; [[Saxonice]] ''Borger'')</small>
* [[Buria (Saxonia Inferior)|Buria]]<ref name="Casemir & Ohainski & Udolph"/> <small>([[Theodisce]] ''Bühren'')</small>
* [[Bursina (Saxonia Inferior)|Bursina]]<ref name="Casemir 2003">Casemir, K. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil III)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Börßum'')</small>
* [[Butiadinga]]<ref name="Ehmck & Bippen II 1876">Ehmck, D. R., & Bippen, W. von. (Ed.) (1876). ''Bremisches Urkundenbuch: Band 2. 1301–1350''. D. Ed. Müller.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Butjadingen'')</small>
* [[Buxtehuda]]<ref name="Lappenberg 1842">Lappenberg, J. M. (Ed.) (1842). ''Hamburgisches Urkundenbuch: Band 1''. Perthes-Besser & Mauke.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Buxtehude''; [[Saxonice]] ''Buxthu'')</small>
* [[Byspinga]]<ref name="Hodenberg 1859">Hodenberg, W. von (Ed.) (1859). ''Lüneburger Urkundenbuch, Fünfte Abtheilung: Archiv des Klosters St. Michaelis zu Lüneburg''. Capaun-Karlowa’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bispingen''; [[Saxonice]] ''Bissen'')</small>
{{div col end}}
=== C ===
{{div col|3}}
* [[Campus Rufus]]<ref name="Stüve 1789"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Rothenfelde'')</small>
* [[Capella (Saxonia Inferior)|Capella]]<ref name="Philippi II 1894">Philippi, F. (Ed.) (1894). ''Osnabrücker Urkundenbuch: Band 2. Die Urkunden der Jahre 1201–1250''. H. Th. Wenner.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Cappeln'')</small>
* [[Castrovallium]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Burgwedel''; [[Saxonice]] ''Borwee'' seu ''Boorwee'')</small>
* [[Cella (Germania)|Cella]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Celle'')</small>
* [[Clenza]]<ref name="Janicke II 1896">Janicke, K. (Ed.) (1896). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 2. Von 1221 bis 1260''. S. Hirzel.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Clenze''; [[Polabice]] ''Kloncka'')</small>
* [[Cloppenburgum]]<ref name="Egli 1893"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Cloppenburg''; [[Saxonice]] ''Cloppenborg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Kloppenbuurich'')</small>
* [[Collis (Saxonia Inferior)|Collis]]<ref name="Erhard 1851">Erhard, H. A. (Ed.) (1851). ''Regesta Historiae Westfaliae: Accedit Codex Diplomaticus/Regesten der Geschichte Westfalens''. Regensberg.</ref> <small>[[oppidum]]</small> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Polle'')
* [[Cramma]]<ref name="Casemir 2003"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Cramme'')</small>
* [[Cuxhavia]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Cuxhaven''; [[Saxonice]] ''Cuxhoben'')</small>
{{div col end}}
=== D ===
{{div col|3}}
* [[Dalemia]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dahlem'')</small>
* [[Dalenburgum]]<ref name="Rzihacek & Spreitzer XI 2024">Rzihacek, A., & Spreitzer, F. (Ed.) (2024). ''Die Urkunden Otto IV (Monumenta Germaniae Historica, Diplomata Regum et Imperatorum Germaniae, Tomus XI). Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Dahlenburg''; [[Saxonice]] ''Dahlenborg'')</small>
* [[Dalum]]<ref name="Janicke II 1896"/> <small>([[Theodisce]] ''Dahlum''; [[Saxonice]] ''Tahln'')</small>
* [[Damma (Saxonia Inferior)|Damma]]<ref name="Philippi II 1894"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Damme'')</small>
* [[Damnatzium]]<ref name="Garzmann LXXVI 2004">Garzmann, M. R. W. (Ed.) (2004). ''Niedersächsisches Jahrbuch für Landesgeschichte: Neue Folge der Zeitschrift des Historischen Vereins für Niedersachsen (Band 76)''. Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Damnatz'')</small>
* [[Danneberga]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Dannenberg''; [[Saxonice]] ''Dannenbarg''; [[Polabice]] ''Wajdars'')</small>
* [[Danthorpum]]<ref name="Casemir & Menzel % Udolph VII 2011">Casemir, K., Menzel, F., & Udolph, J. (2011). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII''). Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Danndorf'')</small>
* [[Dassela]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dassel'')</small>
* [[Dedenhusa]]<ref name="-husaDeensen">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Dedehusen'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: Casemir, K., & Ohainski, U. (2007). ''Die Ortsnamen des Landkreises Holzminden (Veröffentlichungen del Institut für Historische Landesforschung der Universität Göttingen, Vol. 51)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Deensen'')</small>
* [[Deinste]]<ref name="Vanni & Rossi 2012">Vanni, D., & Rossi, M. (Ed.) (2012). ''Index Nominum Geographicorum Locorumque Mundi Latine Redditus''. Societas Latina.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Deinste''; [[Saxonice]] ''Deinst'')</small>
* [[Deinstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Deinstedt''; [[Saxonice]] ''Deins'')</small>
* [[Delmenhorstium]]<ref name="Graesse"/> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Delmenhorst''; [[Saxonice]] ''Demost'')</small>
* [[Dengdia]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Denkte'')</small>
* [[Derental]]<ref name="Casemir & Ohainski VI 2007"/> <small>([[Theodisce]] ''Derental'')</small>
* [[Dersum]]<ref name="Egger 1977">Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Dersum''; [[Saxonice]] ''Derßm'')</small>
* [[Dettum]]<ref name="Egger 1977"/> <small>([[Theodisce]] ''Dettum''; [[Saxonice]] ''Detten'')</small>
* [[Dicla]]<ref name="Mooyer 1855">Mooyer, E. F. (Ed.) (1855). ''Urkundenbuch des vormaligen Stiftes Minden''. J. C. C. Bruns.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dickel'')</small>
* [[Didderse]]<ref name="Egger 1977"/> <small>([[Theodisce]] ''Didderse'' et [[Saxonice]] ''Deesse'')</small>
* [[Diekholza]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Diekholzen'')</small>
* [[Dielmissa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Dielmissen'')</small>
* [[Diepenavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Diepenau'')</small>
* [[Diepholtia]]<ref name="Hofmannus">{{Hofmannus}}.</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Diepholz''; [[Saxonice]] ''Deefholt'')</small>
* [[Dinklage]]<ref name="Egger 1977"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Dinklage''; [[Saxonice]] ''Dinklaoge'')</small>
* [[Disaldishusa]]<ref name="-husaDelligsen">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Disaldishusen'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: Reuter, A. (Ed.) (1950). ''1100 Jahre Delligsen: Geschichte der Hilsmulde und des Ortes Delligsen''. Verlag der Gemeinde Delligsen. </ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Delligsen'')</small>
* [[Disna (Saxonia Inferior)|Disna]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Dissen am Teutoburger Wald'')</small>
* [[Dohra (Terra Emesensis)|Dohra]]<ref name="-a"/> <small>(in [[Circulus Terrae Emesensis|Terra Emesensi]]<ref>Fingitur nomen "Circulus Terrae Altenburgensis" -Theodisce ''Landkreis Emsland'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) et Latinum "terra-ae" Theodiscum lexema ''-land'' vertit et Latinum gentilicium "Emesensis-e" ad flumen [[Amisia|Emesam]] refertur. De hoc hydronymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dohren '')</small>
* [[Dohra (Circulus Harburgensis)|Dohra]]<ref name="-a"/> <small>(in [[Circulus Harburgensis|Circulo Harburgensi]]<ref name="Landkreis Harburg"/>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Dohren''; [[Saxonice]] ''Duhrn'')</small>
* [[Dolnere]]<ref name="Dolnere">Vide [https://adw-goe.de/fileadmin/forschungsprojekte/ortsnamen_rhein_elbe/dokumente/Publikationen_Udolph_PDF/2001-2005/315._Udolph_Anmerkungen_zum_Ortsnamen_Dollern.pdf ''Anmerkugen zum Ortsnamen Dollern''], ubi dicitur "(...) 1105 (Fälschung Mitte 12. Jh.) ''Dolnere'' (...) 1209 ''Johannes de dolnere'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dollern'')</small>
* [[Doristacus]]<ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dorstadt'')</small>
* [[Dornum]]<ref name="Egger 1977">Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Dornum''; [[Saxonice]] ''Dornm'')</small>
* [[Dorverda]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Dörverden''; [[Saxonice]] ''Dörbern'' seu ''Dörb'' seu ''Dörveern'')</small>
* [[Dotlinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dötlingen'')</small>
* [[Drage (Albis)|Drage]]<ref name="Drage">'''Drage-es'''; declinatio regularis generis Graeci vel Latini in prima declinatione, aut ut nomen substantivum regulare primae declinationis in geographicis rationibus modernis tractatum. Quo de toponymo, vide: Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Drage''; [[Saxonice]] ''Draag'')</small>
* [[Drentwede]]<ref name="Hodenberg 1842"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Drentwede'')</small>
* [[Drestadium]]<ref name="-stadt"/> <small>([[Theodisce]] ''Drestedt''; [[Saxonice]] ''Dreest'')</small>
* [[Drochtersa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Drochtersen''; [[Saxonice]] ''Drochters'')</small>
* [[Dudanebutli]]<ref name="Lappenberg 1841">Lappenberg, J. M. (Ed.) (1841). ''Hamburgisches Urkundenbuch (Band 1)''. Perthes-Besser & Mauke.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Düdenbüttel''; [[Saxonice]] ''Düünbeudel'')</small>
* [[Duderstadium]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Duderstadt''; [[Saxonice]] ''Dustadt'')</small>
* [[Dunsa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dünsen'')</small>
* [[Dunum (Saxonia Inferior)|Dunum]]<ref name="Houtrouw 1889">Houtrouw, O. G. (1889). ''Ostfriesland: Eine geschichtlich-ortskundige Wanderung gegen Ende der Fürstenzeit (Band 1)''. Dunkmann.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dunum'')</small>
* [[Duthungun]]<ref name="Udolph 2004"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Duingen''; [[Saxonice|Ostfalice]] ''Daujen'')</small>
{{div col end}}
=== E ===
{{div col|3}}
* [[Ebbestorpium]]<ref name="Jaitner 1985">Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Ebstorf''; [[Saxonice]] ''Ebstörp'')</small>
* [[Ebersdorfium (Saxonia Inferior)|Ebersdorfium]]<ref name="Ebersdorfium">Theodiscum toponymum ''Ebersdorf'' in Latinam "Ebersdorfium" verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ebersdorf''; [[Saxonice]] ''Eversdörp'')</small>
* [[Echemium]]<ref name="-hemium">Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hemium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Echem''; [[Saxonice]] ''Echen'')</small>
* [[Edemissa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Edemissen''; [[Saxonice]] ''Emisse'')</small>
* [[Egestorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Egestorf''; [[Saxonice]] ''Äästörp'')</small>
* [[Edewechte]]<ref name="Berger 2012">Berger, D. (2012). ''Edewecht''. In ''Deutsches Ortsnamenbuch''. Walter de Gruyter.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Edewecht''; [[Saxonice]] ''Erwech''; historice ''Adewacht'')</small>
* [[Eggermuhla]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eggermühlen'')</small>
* [[Ehra-Lessia]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ehra-Lessien'')</small>
* [[Eicklinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eicklingen''; [[Saxonice]] ''Eikeln'')</small>
* [[Eildissum]]<ref name="Stumpf-Brentano II 1865">Stumpf-Brentano, K. F. (Ed.) (1865). ''Die Reichskanzler vornehmlich des X., XI. und XII. Jahrhunderts: Acta Imperii Selecta'' (Vol. 2). [[Aeni Pons (Austria)|Aeni Ponte]]: Wagner'schen Universitäts-Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bad Eilsen''; [[Saxonice]] ''Ahlsen'')</small>
* [[Eima]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eimen'')</small>
* [[Eime]] <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eime'')</small>
* [[Eimke]] <small>([[Theodisce]] ''Eimke''; [[Saxonice]] ''Aimk'')</small>
* [[Ekelum]]<ref>Vide: Von Hodenberg, W. (Ed.) (1855). ''Walsroder Urkundenbuch (Urkunde Nr. 19)''. Hahnsche Hofbuchhandlung. Quo opere "proprietatem bonorum in Ekelo, que ab ecclesia Walsrodensi in feodum tenuit, pro quinquaginta marcis seriosius comparavit." dicitur.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eickeloh'')</small>
* [[Elbingeroda]]<ref name="-roda"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elbingerode'')</small>
* [[Eldinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eldingen'')</small>
* [[Elsdorfium (Saxonia Inferior)|Elsdorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Elsdorf''; [[Saxonice]] ''Elsdörp'')</small>
* [[Elvede]]<ref name="Hoops 2003">Hoops, J. (Ed.) (2003). ''Niedersächsisches Ortsnamenbuch III: Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''. Biliveldae: Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elbe'')</small>
* [[Embeca]]<ref name="Embeca">"non ignobiles Saxoniae civitates, Embeca et Gottinga" {{Google Books|I7pXAAAAcAAJ|p. 734}}. Interdum "Embica", "Embecka" etc. reperis</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Einbeck''; [[Saxonice]] ''Aimbeck'')</small>
* [[Embsa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Embsen''; [[Saxonice]] ''Emsen'')</small>
* [[Emda]]<ref name="Graesse"/> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Emden''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Oamde'')</small>
* [[Emmelkampus]]<ref name="Emmelkampus">Vide [https://www.altreformiert.de/beuker/geschichte/grafschaft-bentheim/ERK-GRAFSCH_Classis_1625-1705_Prot_-_Plasger_2021_gjb.pdf?utm_source=chatgpt.com ''Protokolle der Classis der reformierten Prediger der Grafschaft Bentheim 1625–1705''], ubi dicitur "(...) Domino Bernhardus Tinneken Pastorum Emmelkampum (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Emlichheim''; [[Saxonice]] et [[Batavice]] ''Emmelkamp'')</small>
* [[Emmendorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Emmendorf''; [[Saxonice]] ''Emdörp'')</small>
* [[Emphstece]]<ref name="Emphstece">Vide [https://www.emstek.de/die-gemeinde/ortsteile/emstek?utm_source=chatgpt.com ''www.emstek.de'']; ubi dicitur "(...) Urkunde aus dem Jahre 947 als „Emphstece" (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Emstek''; [[Saxonice]] ''Emstäk'')</small>
* [[Emsbura]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Emsbüren''; [[Saxonice]] ''Büren'')</small>
* [[Emtinghusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Emtinghausen''; [[Saxonice]] ''Emhusen'')</small>
* [[Engda]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Engden''; [[Saxonice]] ''Engn'')</small>
* [[Engelschofa]]<ref name="-hofa">Germanica toponyma cum suffixis ''-hof(f)(e)(n)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hofa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hattenhofa (Bavaria)|Hattenhofa Bavarica]], [[Pfaffenhofa ad fluvium Glon]], [[Pfaffenhofa ad Rotam]], [[Poohofa]], [[Gundershofa]], [[Hattenhofa (Badenia-Virtembergia)|Hattenhofa Badeniae-Virtembergiae]], [[Pfaffenhofa (Badenia-Virtembergia)|Pfaffenhofa]], [[Matichofa]], [[Philshofa]] apud [[Google|Gugulam]].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Engelschoff''; [[Saxonice]] ''Engelschopp'')</small>
* [[Erenburgum]]<ref name="Minden II 1902">Minden, G. von (Ed.) (1902). ''Urkundenbuch der Bischöfe von Verden und Minden (Band 2)''. Hahn’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ehrenburg''; [[Saxonice]] ''Ehrenborg'')</small>
* [[Erkeroda]]<ref name="-roda">Germanica toponyma cum suffixis ''-rode'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-roda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Baceroda]], [[Gerningeroda]], [[Osteroda]], [[Werningroda]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Erkerode''; [[Saxonice]] ''Erkero'')</small>
* [[Ermelstorpium]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] ''Armstorf''; [[Saxonice]] ''Armsdörp'')</small>
* [[Ericetum Magnum]]<ref name="Ericetum">[https://woerterbuchnetz.de/?sigle=MeckWB&lemid=H01756 Theodiscum toponymicum suffixum ''-heide'' Latino nomine "Ericetum-i" vertitur.]</ref><ref name="Magnus">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/magnus?wb=gross&nr=1 Theodiscum praefixum ''Groß-'' Latino adiectivo "magnus-a-um" vertitur.]</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Großheide''; [[Saxonice]] ''Grootheid'')</small>
* [[Eschede]] <small>([[Theodisce]] ''Eschede''; [[Saxonice]] ''Esche'')</small>
* [[Eschershusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eschershausen'')</small>
* [[Esena]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Esens'')</small>
* [[Essel]] <small>([[Theodisce]] ''Essel''; [[Saxonice]] ''Äsel'')</small>
* [[Esterwega]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Esterwegen''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Äästerweede'')</small>
* [[Estorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>(ad [[Visurgis|Visurgem]]<ref name="Graesse"/>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Estorf''; [[Saxonice]] ''Esdörp'')</small>
* [[Estorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>(in [[Circulus Stadae|Circulo Stadae]]<ref name="Landkreis Stade">Fingitur nomen "Circulus Stadae" -Theodisce ''Landkreis Stade'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino toponymo "[[Stadae]]", vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Estorf''; [[Saxonice]] ''Esdörp'')</small>
* [[Evergoteshemium]]<ref name="-hemiumEver">Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hemium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Euergoteshem'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: H. Bresslau et. al.: ''Die Urkunden Heinrichs II. und Arduins''. In: Monumenta Germaniae Historica, Die Urkunden der deutschen Könige und Kaiser, Band 3. [[Hannovera]]e 1900–1903.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ebergötzen''; quoque [[Saxonice]] ''Ewerchötzschen'')</small>
* [[Everinga]]<ref name="-ingaEvern">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum mediaevali formae huius toponymi ''Everinge'' testatae applicatur. Quo de mediaevali toponymo, vide: Ohainski, U., & Udolph, J. (1998). ''Die Ortsnamen des Landkreises und der Stadt Hannover (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil I)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Deutsch Evern''; [[Saxonice]] ''Düütsch Äwern'')</small>
* [[Eversmeer]] <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Eversmeer'')</small>
* [[Evessum]]<ref name="NOB 2004">Niedersächsisches Ortsnamenbuch (2004). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''' (NOB III). [[Gottinga]]e: Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Evessen'')</small>
* [[Eydelstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eydelstedt''; [[Saxonice]] ''Eidelstee'')</small>
* [[Eyendorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eyendorf''; [[Saxonice]] ''Eyndörp'')</small>
* [[Eystharpa]]<ref name="-tharpa">Germanica toponyma cum suffixis ''-trup'' seu ''-drup'' seu ''-trop'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-tharpa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Butilingtharpa]], [[Graftharpa]], [[Gumorodingtharpa]], [[Haringtharpa]], [[Heppingtharpa]], [[Holttharpa]], [[Hurstharpa]], [[Kathingtharpa]], [[Kiedeningtharpa]], [[Marastharpa]], [[Markiligtharpa]], [[Meinbrahtingtharpa]], [[Peingtharpa]], [[Radistharpa]], [[Sutharpa]], [[Tettingtharpa]], [[Vilomaringtharpa]], [[Winikingtharpa]], [[Varetharpa]], [[Vrilingtharpa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eystrup'')</small>
{{div col end}}
=== F ===
{{div col|3}}
* [[Fallingbostela]]<ref name="Egli 1893"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bad Fallingbostel''; [[Saxonice]] ''Bad Fambossel'')</small>
* [[Fardium]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Verden''; [[Saxonice]] ''Veern'')</small>
* [[Farva]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Farven''; [[Saxonice]] ''Farm'')</small>
* [[Fassberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Faßberg'')</small>
* [[Filsum]] <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Filsum'')</small>
* [[Firrel]] <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Firrel'')</small>
* [[Florimontium (circulus Widmundensis)|Florimontium]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Blomberg''; [[Saxonice]] ''Bloombarg'' seu ''Blombarg'')</small>
* [[Flotide]]<ref name="Flotide">De nominibus "Flotide" {{caa|780|802}}, "Flathi" {{caa|1013}}, "Flatide" {{caa|1142}}, "Flothethe" {{caa|1187}}, "Vlothe" {{caa|1189}} et "Flotethe" {{caa|1194}}, vide: Udolph, Jürgen. [https://web.archive.org/web/20160729194352/https://www.ndr.de/ndr1niedersachsen/programm/Ortsnamen-Uebersicht-fuer-Buchstaben-F,ortsnamenforscher111.html ''Ortsnamenforscher'']. ''NDR 1 Niedersachsen''.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Flöthe'')</small>
* [[Frankenfelda]]<ref name="-felda">Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-felda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Frankenfeld'')</small>
* [[Freda]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Freden'')</small>
* [[Fredenbiki]]<ref name="-biki">Germanica toponyma cum suffixis ''-beck'' seu ''-beek'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-biki-orum", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Aesebiki]], [[Asbiki]], [[Beverbiki]], [[Gledabiki]], [[Goltbiki]], [[Sannanabiki]], [[Trobiki]], [[Walbeka|Walbiki]], [[Winesbiki]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Fredenbeck''; [[Saxonice]] ''Freenbeek'')</small>
* [[Frera]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Freren'')</small>
* [[Fresenburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Fresenburg''; [[Saxonice]] ''Fräsenborg'')</small>
* [[Friburgum (Albis)|Friburgum]]<ref name="Friburgum">Theodiscum toponymum ''Freiburg'' Latino toponymo "Friburgum" verti solet. Cf. [[Friburgum Brisgoviae]] aut [[Friburgum Nuithonum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Freiburg/Elbe''; [[Saxonice]] ''Fryborg'' seu ''Freiborg'')</small>
* [[Frideburgum]]<ref name="Frideburgum">Vide [https://www.heimatbund-finnentrop.de/index_htm_files/Staats-%20u.%20Reisegeogr.%205.pdf?utm_source=chatgpt.com ''Beschreibung derer merkwürdigsten Oerter''], ubi dicitur "(...) '''Frideburg, Friedeburg, lat. Frideburgum'''. Liegt im Fürstenthum Ostfriesland, an den Grenzen der Grafschaft Oldenburg (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Friedeburg''; [[Saxonice]] ''Freborg'' seu ''Freebörg'')</small>
* [[Friedlandia (Saxonia Inferior)|Friedland]]<ref name="Friedland">Theodiscum toponymum ''Friedland' in Latinam "Friedlandia" verti solet. V.gr. vide {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Friedland'')</small>
* [[Frisoyta]]<ref name="Frisoyta">Vide [https://www.researchgate.net/publication/363707446_Der_Status_animarum_im_Hochstift_Munster_und_die_Alphabetisierung_im_landlichen_Raum_eines_geistlichen_Furstentums_im_17_und_18_Jahrhundert ''Der Status animarum im Hochstift Münster und die Alphabetisierung im ländlichen Raum eines geistlichen Fürstentums im 17. und 18. Jahrhundert''], ubi dicitur "(...) Specificatio catholic[orum] et acatholicorum in Frisoyta (...)".</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Friesoythe''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ait''; [[Saxonice]] ''Aithe'')</small>
* [[Furstenavia]]<ref name="Furstenavia">Theodiscum nomen proprium ''Fürstenau'' in Latinam "Furstenavia" verti solet. V.gr. vide {{Hofmannus}}, ubi dicitur "(...) FURSTENAVIA Familia Germ. ''Furstenau'', ramus est Familiae Erpacensis (...)".</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Fürstenau''; [[Saxonice]] ''Fösnau'' seu ''Försnau'')</small>
* [[Furstenberga]]<ref name="Orbis Latinus E-M">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Fürstenberg'')</small>
{{div col end}}
=== G ===
{{div col|3}}
* [[Ganderkesee]] <small>commune sui iuris</small> <small>([[Theodisce]] ''Ganderkesee''; [[Saxonice]] ''Gannerseer'')</small>
* [[Gandershemium]]<ref>[http://books.google.fi/books?id=6kwBAAAAQAAJ&pg=PA27&lpg=PA27&dq=Gandershemium&source=bl&ots=_NMr2DmhUK&sig=CXPUuuKZ8W03AC7uB3YlYYNscJ4&hl=fi&sa=X&ei=7z7WUrfrO8iC4gTGxoGYCw&ved=0CDIQ6AEwAQ#v=onepage&q=Gandershemium&f=false R. p. Hertenberger: ''Historia pragmatica universalis, sacra et profana''], p.27;
[http://books.google.fi/books?id=yScyAQAAQBAJ&pg=PA58&lpg=PA58&dq=Gandershemium&source=bl&ots=ZoGX4tZRRD&sig=8fUZc6grFgYD0jN-twVcDyzarYI&hl=fi&sa=X&ei=7z7WUrfrO8iC4gTGxoGYCw&ved=0CC4Q6AEwAA#v=onepage&q=Gandershemium&f=false ''Acta Sanctorum, Junii'' (1698-1717), cit. in ''A Companion to Hrotsvit of Gandersheim (fl. 960)''], p. 58 n.103.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Gandersheim''; [[Saxonice]] ''Ganderssen'')</small>
* [[Gandesberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gandesbergen'')</small>
* [[Garbsa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Garbsen'')</small>
* [[Garlstorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Garlstorf''; [[Saxonice]] ''Garlstörp'')</small>
* [[Garrel]] <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Garrel'')</small>
* [[Garstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Garstedt''; [[Saxonice]] ''Gastää'')</small>
* [[Gartovia]]<ref name="-ovia">[[Linguae Germanicae|Germanica]] ac [[linguae Slavicae|Slavica]] toponyma cum suffixo ''-ov'' seu ''-öv'' seu ''ow'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-ovia-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Asovia]], [[Brewnovia]], [[Czernichovia]], [[Glasgovia]], [[Golnovia]], [[Grabovia]], [[Kharkovia]], [[Laszovia]], [[Ostrovia]], [[Pscovia]], [[Racovia]], [[Sucovia]], [[Tarnovia]], [[Wengrovia]], [[Witkowa]], [[Wittovia]], [[Crovia]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gartow'')</small>
* [[Geeste]] <small>([[Theodisce]] ''Geeste''; [[Saxonice]] ''Choeiste'')</small>
* [[Geestlandia]]<ref name="-landia">Germanica toponyma cum suffixo ''-land'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-landia-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amelandia]], [[Bevelandia Australis]], [[Bevelandia Septentrionalis]], [[Bolandia]], [[Iutlandia]], [[Curlandia]], [[Estlandia]], [[Finlandia]], [[Flevolandia]], [[Friedlandia]], [[Islandia]], [[Gothlandia]], [[Hollandia]], [[Ingermanlandia]], [[Isalandia]] [[Lalandia]], [[Langelandia]], [[Oehtlandia]] [[Olandia]], [[Sallandia]], [[Samlandia]] [[Zelandia]], [[Selandia]] [[Fotlandia]], [[Wermelandia]] [[Withlandia]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Geestland'')</small>
* [[Gehrde]] <small>([[Theodisce]] ''Gehrde'')</small>
* [[Georgsdorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Georgsdorf'')</small>
* [[Gerdavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gerdau'')</small>
* [[Gerdinum]]<ref name="Gerdinium">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/gehrden/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) Urkundlich ist der spätere Flecken möglicherweis erstmals als ''Gerdinum'' im Verzeichnis der Schenkungen (''Traditionen'') an das Kloster Corvey erwähnt, das um 826/76 angelegt wurde (...)".</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Gehrden''; [[Saxonice]] ''Gieren'')</small>
* [[Gersta]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gersten'')</small>
* [[Getelo]] <small>([[Theodisce]] ''Getelo''; [[Saxonice]] ''Getel'')</small>
* [[Gevensleba]] <ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gevensleben'')</small>
* [[Gevera]]<ref name="Egli 1893"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Jever'')</small>
* [[Gieboldehusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Gieboldehausen''; [[Saxonice]] ''Chiwelehusen'')</small>
* [[Giesa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Giesen'')</small>
* [[Gifhorna]]<ref name="Cellarius 1703"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Gifhorn'')</small>
* [[Gilta]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gilten'')</small>
* [[Glandorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Glandorf'')</small>
* [[Gleicha]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gleichen'')</small>
* [[Gnarrenburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Gnarrenburg''; [[Saxonice]] ''Gnarrenborg'')</small>
* [[Godenstorfium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Gödenstorf''; [[Saxonice]] ''Gö’nstörp'')</small>
* [[Goldbiki]]<ref name="Graesse"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Golmbach'')</small>
* [[Goldenstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Goldenstedt''; [[Saxonice]] ''Gollnste'')</small>
* [[Golencampus]]<ref name="campus-i">Germanica toponyma cum suffixo ''-kamp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-campus-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Gölenkamp''; [[Saxonice]] ''Göllenkamp'')</small>
* [[Gorenthin]]<ref name="Gorenthin">Vide [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/Zeitschrift_des_Historischen_Vereins_f%C3%BCr_Niedersachsen_%28IA_zeitschriftdeshi1857hist%29.pdf?utm ''Zeitschrift des Historischen Vereins für Niedersachsen''], ubi dicitur "(...) villam Gorenthin '' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Göhrde''; [[Saxonice]] ''Göhr''; [[Polabice]] ''Djöra'')</small>
* [[Gorleba]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gorleben'')</small>
* [[Goslaria]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Goslar''; [[Saxonice]] ''Goslär'')</small>
* [[Gottinga]]<ref>[http://books.google.com/books?id=kkM-AAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=gottingensis&lr=&cd=14#v=onepage&q=&f=false Libri Googles].</ref> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Göttingen''; [[Saxonice]] ''Chöttingen'')</small>
* [[Grafhorstium]]<ref name="-horstium">Germanica toponyma cum suffixo ''-horst'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-horstium-i". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) -horst : -''horstium'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Grafhorst''; [[Saxonice]] ''Grafhorst'')</small>
* [[Grasberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Grasberg''; [[Saxonice]] ''Grasbarg'')</small>
* [[Grasleba]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Grasleben''; [[Saxonice]] ''Graslewe'')</small>
* [[Grethemium]]<ref name="-hemium">Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hemium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Grethem''; [[Saxonice]] ''Graitn'')</small>
* [[Grona (Leina)|Grona]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gronau'')</small>
* [[Groß Meckelsen]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] '''')</small>
* [[Groß Oesingen]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] '''')</small>
* [[Groß Twülpstedt]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] '''')</small>
* [[Grundensis Civitas Metallica]]<ref name="Orbis Latinus E-M">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Grund'')</small>
* [[Grünendeich]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] '''')</small>
* [[Guderhandviertel]]
* [[Guelpherbytum]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wolfenbüttel''; [[Saxonice]] ''Wulfenbüttel'')</small>
* [[Gusborn]]
* [[Gyhum]]
{{div col end}}
=== H ===
{{div col|3}}
* [[Hademstorf]]
* [[Haga Schauenburgi]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Stadthagen'')</small>
* [[Hage]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Hagen am Teutoburger Wald]]
* [[Hagen im Bremischen]]
* [[Hagenburg]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Hagermarsch]]
* [[Hahausen]]
* [[Halbemond]]
* [[Halle (comitatus Binethensis)|Halle]] <small>(b.Neuenhaus)</small>
* [[Halle (Holtisminni)|Halle]] <small>(Montes Visurgis)</small>
* [[Halvesbostel]]
* [[Hamala]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hameln'')</small>
* [[Hambergen]]
* [[Hambühren]]
* [[Hämelhausen]]
* [[Hamersen]]
* [[Hammah]]
* [[Handeloh]]
* [[Handorf]]
* [[Handrup]]
* [[Hankensbüttel]]
* [[Hannovera]]<ref name="Graesse"/> <small>[[caput (urbs)|caput]] [[Terra foederalis (Germania)|terrae foederalis]] et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hannover''; [[Saxonice]] ''Hannober'')</small>
* [[Hann. Münden]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Hanstedt (Circulus Ulsenensis)|Hanstedt]] <small>(in [[Circulus Ulsenensis|Circulo Ulsenensi]]<ref name="Landkreis Uelzen"/>)</small>
* [[Hanstedt (Nordheide)|Hanstedt]] <small>(Nordheide)</small>
* [[Harbarnsen]]
* [[Hardegsen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Haren (Amisia)]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Harmstorf]]
* [[Harpstedt]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Harsefeld]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Harsum]]
* [[Hartsburgum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Harzburg''; [[Saxonice]] ''Harzeborg'')</small>
* [[Hasbergen]]
* [[Haselünne]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Haßbergen]]
* [[Hassel (Weser)]]
* [[Hassendorf]]
* [[Haste]]
* [[Hatten]]
* [[Hattorf ad Harthicos montes]]
* [[Häuslingen]]
* [[Haverlah]]
* [[Hechthausen]]
* [[Hedeper]]
* [[Heede (Emsland)|Heede]]
* [[Heemsen]]
* [[Heere]]
* [[Heeslingen]]
* [[Heeßen]]
* [[Hehlen]]
* [[Heidenau (Saxonia Inferior)|Heidenau]]
* [[Heinade]]
* [[Heinbockel]]
* [[Heiningen (Niedersachsen)|Heiningen]]
* [[Heinsen]]
* [[Hellwege]]
* [[Helmstadium]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Helmstedt''; [[Saxonice]] ''Helmstidde'')</small>
* [[Helpsen]]
* [[Helvesiek]]
* [[Hemmingen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Hemmoor]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Hemsbünde]]
* [[Hemslingen]]
* [[Hemsloh]]
* [[Hepstedt]]
* [[Herzberg am Harz]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Herzlake]]
* [[Hesel]]
* [[Hespe]]
* [[Hessisch Oldendorf]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Heuerßen]]
* [[Heyen]]
* [[Hildesia]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hildesheim''; [[Saxonice]] ''Hilmessen'' seu ''Hilmssen'')</small>
* [[Hilgermissen]]
* [[Hilkenbrook]]
* [[Hillerse]]
* [[Hilter am Teutoburger Wald]]
* [[Himbergen]]
* [[Himmelpforten]]
* [[Hinte]]
* [[Hipstedt]]
* [[Hittbergen]]
* [[Hitzacker]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Hodenhagen]]
* [[Höhbeck]]
* [[Hohenhameln]]
* [[Hohne]]
* [[Hohnhorst]]
* [[Hohnstorf (Albis)]]
* [[Holdorf (Niedersachsen)|Holdorf]]
* [[Holenberg]]
* [[Holle]]
* [[Hollenstedt]]
* [[Hollern-Twielenfleth]]
* [[Hollnseth]]
* [[Holste]]
* [[Holtgast]]
* [[Holtisminni]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Holzminden''; [[Saxonice]] ''Holtsminne'')</small>
* [[Holtland]]
* [[Holzen (prope Eschershusam)|Holzen]]
* [[Hoogstede]]
* [[Hörden ad Harthicos montes]]
* [[Horneburg]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Horstedt (Niedersachsen)|Horstedt]]
* [[Hoya]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Hoyerhagen]]
* [[Hoyershausen]]
* [[Hude (Oldenburg)]]
* [[Hüde]]
* [[Hülsede]]
* [[Husum (bei Nienburg)|Husum]]
* [[Hutta Georgii et Mariae]]<ref name="hutta-ae">Toponyma cum suffixis ''-hütte'' aut ''-hutta'' plerumque latinizari solent Latino vocabulo "Hutta-ae", quamquam huius vocabuli variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hutta vitriaria Bohemica]] apud [https://schwaben.hu/ortschaften/bohmischhutten?utm Schwaben.hu. (s. d.). ''Böhmischhütten / Csehbánya – Ortsgeschichte'']; [[Hutta Germanica]] apud [https://huta.ewk.hu/nemetbanya-1757-1781/?utm ''Németbánya. (s. s.). Németbánya története'']; [[Hutta Vitriaria]] apud https://slavistika.sk/wp-content/uploads/2023/02/2015_1.pdf?utm [Majtán, M. (1998). ''Názvy obcí Slovenskej republiky: Vývin v rokoch 1773–1997''. Bratislaviae: Veda]; Hutta apud [https://real.mtak.hu/140291/1/K%C3%A1rp%C3%A1talja%20helys%C3%A9gnevei.pdf?utm ''Kárpátalja helységnevei.'']; [[Hutta Polonica]] apud Štefánik, M. (2022). ''Italia ed Europa centro-orientale tra Medioevo ed età moderna: Economia, società, cultura''. Heidelberg University Publishing; [[Hutta (Eiflia)|Hutta Eifliae]] apud Beyer, H. (1860). ''Urkundenbuch zur Geschichte der, jetzt die Preussischen Regierungsbezirke Coblenz und Trier bildenden mittelrheinischen Territorien'' (Vol. 1). J. Hölscher, et Beyer, H. (1860). ''Urkundenbuch zur Geschichte der mittelrheinischen Territorien: Erster Band. Von den ältesten Zeiten bis zum Jahre 1169''. [[Confluentes (Germania)|Confluentibus]]: J. Hölscher.</ref><ref name="Georgius">[https://la.wiktionary.org/wiki/Georgius?utm Theodiscum praefixum ''Georg-'' Latino anthroponymo casu genetivo "Georfii" vertitur].</ref><ref name="Maria">[https://la.wiktionary.org/wiki/Maria?utm Theodiscum interfixum ''-marien-'' Latino anthroponymo casu genetivo "Mariae" vertitur].</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Georgsmarienhütte'')</small>
* [[Hüven]]
{{div col end}}
=== I ===
{{div col|3}}
* [[Iburgum]]<ref name="Von Schaten 1714">Von Schaten, N. (1714). ''Monumenta Osnabrugensia ex historia romana, francica, saxonicaque eruta''. Typis Jodoci Henrici Meyer.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Iburg''; [[Saxonice]] ''Bad Ibig'' seu ''Ibig'')</small>
* [[Ihlienworth]]
* [[Ihlow (Frisia Orientalis)|Ihlow]]
* [[Ilsede]]
* [[Ingeleben]]
* [[Isenbüttel]]
* [[Isernhagen]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Isterberg]]
* [[Itterbeck]]
{{div col end}}
=== J ===
{{div col|3}}
* [[Jade (Saxonia Inferior)|Jade]]
* [[Jameln]]
* [[Jelmstorf]]
* [[Jembke]]
* [[Jemgum]]
* [[Jerxheim]]
* [[Jesteburg]]
* [[Jork]]
* [[Jühnde]]
* [[Juist]]
{{div col end}}
=== K ===
{{div col|3}}
* [[Kakenstorf]]
* [[Kalbe (Niedersachsen)|Kalbe]]
* [[Kalefeld]]
* [[Karwitz]]
* [[Katlenburg-Lindau]]
* [[Kettenkamp]]
* [[Kirchbrak]]
* [[Kirchdorf (bei Sulingen)|Kirchdorf]]
* [[Kirchgellersen]]
* [[Kirchlinteln]]
* [[Kirchseelte]]
* [[Kirchtimke]]
* [[Kirchwalsede]]
* [[Kissenbrück]]
* [[Klein Berßen]]
* [[Klein Meckelsen]]
* [[Kluse (Emsland)|Kluse]]
* [[Kneitlingen]]
* [[Kneta Maior]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Großenkneten''; [[Saxonice]] ''Grotekneten'')</small>
* [[Köhlen]]
* [[Königsmoor]]
* [[Kranenburg (Oste)|Kranenburg]]
* [[Krebeck]]
* [[Krummendeich]]
* [[Krummhörn]]
* [[Kührstedt]]
* [[Küsten]]
* [[Kutenholz]]
{{div col end}}
=== L ===
{{div col|3}}
* [[Laar]]
* [[Laatzen]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Lachendorf]]
* [[Laerium]]<ref name="Stüve 1789">Stüve, J. E. (1789). ''Beschreibung des Fürstenthums Osnabrück mit einigen Urkunden''. Kißling.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bad Laer'')</small>
* [[Lage (Saxonia Inferior)|Lage]]
* [[Lähden]]
* [[Lahn (Hümmling)|Lahn]]
* ''[[Lamspringe]]''
* [[Lamstedt]]
* [[Landesbergen]]
* [[Landolfshausen]]
* [[Landwehr (Gemeinde)|Landwehr]]
* [[Langelsheim]] <small>[[urbs]]</small>
* '''[[Langen (bei Bremerhaven)|Langen]]''' <small>(b.Bremerhaven)</small>
* [[Langen (Emsland)|Langen]] <small>(Emsland)</small>
* [[Langendorf (Elbe)|Langendorf]]
* [[Langenhagen]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Langeoog]]
* [[Langlingen]]
* [[Langwedel (Weser)|Langwedel]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Lastrup]]
* [[Lathen]]
* [[Lauenau]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Lauenbrück]]
* [[Lauenförde]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Lauenhagen]]
* [[Leese]]
* [[Leezdorf]]
* [[Lehe (Emsland)|Lehe]]
* [[Lehre (Niedersachsen)|Lehre]]
* [[Lehrte]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Leiferde]]
* [[Lembruch]]
* [[Lemförde]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Lemgow]]
* [[Lemwerdera]]<ref name="Rüthning 1926">Rüthning, G. (Ed.) (1926). ''Oldenburger Urkundenbuch''. Gerhard Stalling.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lemwerder'')</small>
* [[Lengede]]
* [[Lengenbostel]]
* [[Lengerich (Emsland)|Lengerich]]
* [[Lenne (Niedersachsen)|Lenne]]
* [[Leopolis (Saxonia Inferior)|Leopolis]]<ref name="Ebel 1960">Ebel, W. (1960). ''Lübisches Recht: Erster Band''. Hansischer Geschichtsverein.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bleckede''; [[Saxonice]] ''Bleikd'')</small>
* [[Leri]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Leer''; [[lingua Saxonica|Orientofrisosaxonice]] ''Läär''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lier'')</small>
* [[Liebenau (Niedersachsen)|Liebenau]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Liebenburg]]
* [[Lilienthal]]
* [[Lindern (Oldenburg)]]
* [[Lindhorst]]
* [[Lindwedel]]
* [[Lingen (Ems)]] <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Linsburg]]
* [[Lintig]]
* [[Locus Occidentalis (Saxonia Inferior)|Locus Occidentalis]]<ref name="Cellarius 1703">Cellarius, C. (1703). ''Geographia Antiqua iuxta et Nova''. Ienae: Bielckius.</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Westerstede''; [[Saxonice]] ''Westerstäe'')</small>
* [[Lohne (Oldenburg)]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Löningen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Lorup]]
* [[Loxstedt]]
* [[Lübberstedt]]
* [[Lübbow]]
* [[Luchovia]]<ref name="Luchovia">Vide [https://ia801403.us.archive.org/28/items/antiquitatessele00keys/antiquitatessele00keys.pdf ''Antiquitates selectae septentrionales et Celticae''], ubi dicitur "(...) De Venedicis aut Germanicis prope Luchoviam effossis Epistola ''Georgii Frid, Mithofii'' data Luchovia d. 17. Maji 1691 (...)".</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lüchow''; [[Polabice]] ''Ljauchüw'')</small>
* [[Luckau (Saxonia Inferior)|Luckau]]
* [[Lüder (Lüneburger Heide)|Lüder]]
* [[Lüdersburg]]
* [[Lüdersfeld]]
* [[Lüerdissen]]
* [[Luhden]]
* [[Luneburgum]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lüneburg''; [[Saxonice]] ''Lümborg'' seu ''Lünborg''; [[Lingua Saxonica antiqua|Palaeosaxonice]] ''Hliuni'')</small>
* [[Lünne]]
* [[Lütetsburg]]
* ''[[Lutter am Barenberge]]''
* [[Luttera Regalis]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Königslutter am Elm'')</small>
{{div col end}}
=== M ===
{{div col|3}}
* [[Maasen]]
* [[Magna Palus]]<ref name="Magna Palus">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/magnus?wb=gross&nr=1 Theodiscum toponymicum praefixum ''Große-'' Latino adiectivo "magnus-a-um"] et [[https://www.koeblergerhard.de/germanistischewoerterbuecher/altsaechsischeswoerterbuch/asF.pdf Theodiscum suffixum ''-fehn'' Latino nomine "palus paludis" (f.)] vertitur.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Großefehn''; [[Saxonice]] ''Grootfehn'')</small>
* [[Maius Vrelstede]]<ref name="Maius Vrelstede">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm_source=chatgpt.com ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der stadt WoLfsburg''], ubi dicitur "(...) 1318 ''in Maiori Vrelstede'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Frellstedt''; [[Saxonice]] ''Frillstidde'')</small>
* [[Marienhafe]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Marienhagen]]
* [[Mariental (Niedersachsen)|Mariental]]
* [[Marklohe]]
* [[Marl (Dümmer)|Marl]]
* [[Marschacht]]
* [[Martfeld]]
* [[Marxen]]
* [[Mechtersen]]
* [[Meerbeck]]
* [[Meine]]
* [[Meinersen]]
* [[Melbeck]]
* [[Melle]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Mellinghausen]]
* [[Menslage]]
* [[Meppea]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Meppen''; quoque [[Saxonice]] ''Möppen'')</small>
* [[Merzen]]
* [[Messenkamp]]
* [[Messingen]]
* [[Midlum (Land Wursten)|Midlum]]
* [[Misselwarden]]
* [[Mittelnkirchen]]
* [[Mittelstenahe]]
* [[Moisburg]]
* [[Molbergen]]
* [[Mons Catonis (Saxonia Inferior)|Mons Catonis]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] ''Cadenberge''; [[Saxonice]] ''Cuddeldutt'' seu ''Kumbarg'')</small>
* [[Moormerland]]
* [[Moorweg]]
* [[Moringen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Müden (Alara)]]
* [[Mulsum (Land Wursten)|Mulsum]]
* [[Mundia Hannoverana]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Munimeri]]<ref name="Dronke 1844">Dronke, E. F. J. (Ed.) (1844). ''Traditiones et Antiquitates Fuldenses: Chartae et registra historica saeculi IX''. Fuldense: Typis Müllerianis.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Münder am Deister''; [[Saxonice]] ''Bad Münner'')</small>
* [[Munster (Örtze)|Munster]] <small>[[urbs]]</small>
{{div col end}}
=== N ===
{{div col|3}}
* [[Nahrendorf]]
* [[Natendorf]]
* [[Neetze]]
* [[Negenborn]]
* [[Nenndorf (circulus Widmundensis)|Nenndorf]]
* [[Neubörger]]
* [[Neu Darchau]]
* [[Neuenhaus]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Neuenkirchen (Altes Land)|Neuenkirchen]] <small>(Altes Land)</small>
* [[Neuenkirchen (bei Bassum)|Neuenkirchen]] <small>(b.Bassum)</small>
* [[Neuenkirchen (Land Hadeln)|Neuenkirchen]] <small>(Land Hadeln)</small>
* [[Neuenkirchen (Landkreis Osnabrück)|Neuenkirchen]] <small>(Lkr.Osnabrück)</small>
* [[Neuenkirchen (Lüneburger Heide)|Neuenkirchen]] <small>(Lüneb.Heide)</small>
* [[Neuenkirchen-Vörden]]
* [[Neuharlingersiel]]
* [[Neuhaus (Oste)]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Neuhof (Landkreis Hildesheim)|Neuhof]]
* [[Neukamperfehn]]
* [[Neulehe]]
* [[Neuschoo]]
* [[Neustadt am Rübenberge]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Neu Wulmstorf]]
* [[Niederlangen]]
* [[Niedernwöhren]]
* [[Niemetal]]
* [[Nienhagen (Landkreis Celle)|Nienhagen]]
* [[Nienstädt]]
* [[Norden]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Nordenham]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Norderney]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Nordholz]]
* [[Nordleda]]
* [[Nordsehl]]
* [[Nordstemmen]]
* [[Nörten-Hardenberg]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Northemium]]<ref name="Nothemium">Vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camenahist/wassenberg1/Wassenberg_florus.html ''FLORUS GERMANICUS''] , ubi dicitur "(...) Et VVolferbytum, Northemium, Steinbruggam, Nienburgum (...) Primo vere Tillius tribunos suos Northemium misit (...) Caesaeriani Northemium expugnant (...)".</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Northeim''; [[Saxonice]] ''Nuurten'')</small>
* [[Northorna]]<ref name="Egli 1893">Egli, J. J. (1893). ''Nomina Geographica: Sprach- und Sacherklärung von 42000 Geographischen Namen aller Erdräume''. [[Lipsia]]e: Friedrich Brandstetter.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Nordhorn''; [[Saxonice]] ''Nothoorn'' seu ''Notthoarn'' seu ''Netthoarn'' seu ''Noordhoorn'')</small>
* [[Nortmoor]]
* [[Nortrup]]
* [[Nottensdorf]]
* [[Nova Urbs (Saxonia Inferior)|Nova Urbs]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Nienburg/Weser''; [[Saxonice]] ''Näinborg'' seu ''Nienborg'' seu ''Neenborg'' seu ''Negenborg'')</small>
* [[Novale Frigidum]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] ''Colnrade''; [[Saxonice]] ''Kollenroad'')</small>
{{div col end}}
=== O ===
{{div col|3}}
* [[Oberlangen]]
* [[Oberndorf (Oste)|Oberndorf]]
* [[Obernfeld]]
* [[Obernholz]]
* [[Obernkirchen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Ochtersum]]
* [[Odisheim]]
* [[Oederquart]]
* [[Oerel]]
* [[Oetzen]]
* [[Ohne]]
* [[Ohrum]]
* [[Oldenburgum]] <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small>
* [[Oldendorf (Landkreis Stade)|Oldendorf]] <small>(Lkr.Stade)</small>
* [[Oldendorf (Luhe)]]
* [[Osloß]]
* [[Osnabruga]] <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Osnabrück''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ossenbrääch''; [[Saxonice]] et [[Lingua Saxonica|Westfalice]] ''Ossenbrügge'')</small>
* [[Osteel]]
* [[Osten (Oste)|Osten]]
* [[Osterbruch]]
* [[Ostercappeln]]
* [[Ostereistedt]]
* [[Osterode am Harz]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Osterwald]]
* [[Ostrhauderfehn]]
* [[Ottenstein (Niedersachsen)|Ottenstein]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Otter]]
* [[Otterndorf]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Ottersberg]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Ovelgönne]]
* [[Ovenhagium]]<ref name="Schlegel 1703"/> <small>([[Theodisce]] ''Auhagen'')</small>
* [[Oyten]]
{{div col end}}
=== P ===
{{div col|3}}
* [[Padingbüttel]]
* [[Papenburg]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Parsau]]
* [[Pattensen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Pegestorf]]
* [[Pennigsehl]]
* [[Petrimons]]<ref name="Perizonius 1758">Perizonius, J. (1758). ''Compendium historiarum antiquissimarum, civilium et ecclesiasticarum, usque ad seculum decimum octavum: Cum appendice de ducatu Westphaliae et comitatu Petrimontano''. Ex officina Wetsteniana.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Pyrmont''; [[Saxonice]] ''Bad Puurmont'')</small>
* [[Pohle]]
* [[Pollhagen]]
* [[Pons Cobbanus]]<ref name="Leuckfeld 1714">Leuckfeld, J. G. (1714). ''Antiquitates Blankenburgenses, oder Historische Beschreibung derer vormals berühmten Grafen von Blankenburg, nebst dazugehörigen diplomatibus und Chartis''. Gottfried Freytag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Coppenbrügge'')</small>
* [[Poynum]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Peine''; [[Saxonice]] ''Paane''; [[Lingua Theodisca alta recens|Protoneoaltotheodisce]] ''Peina'')</small>
* [[Praefectura Neohusana]]<ref name="Grupen II 1742">Grupen, C. U. (1742). ''Disceptationes Forenses cum Observationibus Juris: De originibus et iurisdictione praefecturarum ditionis Brunsvicensis (Caput de Praefectura Neohusana)'' (Vol. II). Hannoverae: Förster.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Amt Neuhaus'')</small>
* [[Pratum Vitulorum]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Calberlah'')</small>
* [[Prezelle]]
* [[Prinzhöfte]]
{{div col end}}
=== Q ===
{{div col|3}}
* [[Quakenbrück]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Quendorf]]
* [[Querenhorst]]
* [[Quernheim]]
{{div col end}}
=== R ===
{{div col|3}}
* [[Räbke]]
* [[Radbruch]]
* [[Raddestorf]]
* [[Rastdorf]]
* [[Rastede]]
* [[Rätzlingen (Niedersachsen)|Rätzlingen]]
* [[Rechtsupweg]]
* [[Reeßum]]
* [[Regesbostel]]
* [[Rehburg-Loccum]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Rehden]]
* [[Rehlingen]]
* [[Reinstorf]]
* [[Remlingen (Niedersachsen)|Remlingen]]
* [[Renkenberge]]
* [[Rennau]]
* [[Reppenstedt]]
* [[Rethem (Aller)]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Rhade]]
* [[Rhauderfehn]]
* [[Rhede (Ems)]]
* [[Rhumspringe]]
* [[Ribbesbüttel]]
* [[Riede (Landkreis Verden)|Riede]]
* [[Rieste]]
* [[Ringe]]
* [[Ringstedt]]
* [[Rinteln]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Ritterhude]]
* [[Rodenberg]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Rodewald]]
* [[Rohrsen]]
* [[Roklum]]
* [[Rollshausen]]
* [[Römstedt]]
* [[Ronnenberg]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Rosche]]
* [[Rosdorf]]
* [[Rosengarten (Landkreis Harburg)|Rosengarten]]
* [[Rotenburgum ad Wemmam]]<ref name="Rotenburgum ad Wemmam">De Latino toponymico syntagmate "[[Rotenburgum ad Wemmam]]" -ad quod Latinum gentilicium "Rotenburgensis-e" refertur-, vide homonymas urbes apud {{Graesse}} et {{Hofmannus}}. De hydronymo "[[Wemma]]", etiam vide {{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Rotenburg''; quoque [[Theodisce]] ''Rotenburg an der Wümme''; [[Saxonice]] ''Rodenborg'')</small>
* [[Rötgesbüttel]]
* [[Rüdershausen]]
* [[Rühen]]
* [[Rullstorf]]
{{div col end}}
=== S ===
{{div col|3}}
* [[Sachsenhagen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Sagterlandia]]<ref name="BOV 2013">Bischöfliches Offizialat Vechta (2013). ''Findbuch des Offizialatsarchivs Vechta: Altes Archiv (Abteilung A: Saterlandia, Kirchliche Unterlagen, Akte A 8: „Informatio de Sagterlandia“ aus dem Jahre 1710)''. Vechtae, in Germania: Bischöfliches Offizialat.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Saterland''; quoque [[Theodisce]] ''Sagterland''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Seelterlound'')</small>
* [[Salis Cancellum]]<ref name="Cellarius 1703"/> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Salzgitter''; [[Saxonice]] ''Soltgitter'')</small>
* [[Salzbergen]]
* [[Salzdetfordium]]<ref name="Marcard 1805"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Salzdetfurth'')</small>
* [[Salzhausen]]
* [[Salzhemmendorf]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Samern]]
* [[Sandbostel]]
* [[Sande (Frisia)|Sande]]
* [[Sarstedt]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Sassenburg]]
* [[Sathsa]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Sachsa'')</small>
* [[Sauensiek]]
* [[Schapen]]
* [[Scharnebeck]]
* [[Scheden]]
* [[Scheeßel]]
* [[Schellerten]]
* [[Schiffdorf]]
* [[Schladen-Werla]]
* [[Schnackenburg]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Schnega]]
* [[Schneverdingen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Scholen]]
* [[Schönewörde]]
* [[Schöningen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Schöppenstedt]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Schortens]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Schüttorf]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Schwaförden]]
* [[Schwanewede]]
* [[Schwarme]]
* [[Schwarmstedt]]
* [[Schweindorf]]
* [[Schweringen]]
* [[Schwerinsdorf]]
* [[Schwienau]]
* [[Schwülper]]
* [[Seeburg (Niedersachsen)|Seeburg]]
* [[Seedorf (bei Zeven)|Seedorf]]
* [[Seelze]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Seesen]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Seevetal]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Seggebruch]]
* [[Sehlde]]
* [[Sehlem (Niedersachsen)|Sehlem]]
* [[Sehnde]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Selsingen]]
* [[Semmenstedt]]
* [[Seulingen]]
* [[Sibbesse]]
* [[Sickte]]
* [[Siedenburg]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Sittensen]]
* [[Soderstorf]]
* [[Sögel]]
* [[Söhlde]]
* [[Söllingen (Niedersachsen)|Söllingen]]
* [[Soltau]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Soltendieck]]
* [[Sottrum]]
* [[Spahnharrenstätte]]
* [[Spelle]]
* [[Spiekeroog]]
* [[Sprakensehl]]
* [[Springe]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Stadae]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Stade''; [[Saxonice]] ''Stood'')</small>
* [[Stadlandia]]<ref>Ioannes Iustus Wynkelman, [https://books.google.com/books?id=WvgaAAAAYAAJ&pg=PA617&lpg=PA617&dq=statlandia+saxonia&source=bl&ots=Ysl9JI4L06&sig=2y6x3I38sU3-RcrP0HtnSkUxssI&hl=en&sa=X&ved=0CCwQ6AEwA2oVChMIwqiv-NWMxgIVQgmSCh2CZwDj#v=onepage&q=statlandia%20saxonia&f=false ''Notitia historico-politica veteris Saxo-Westphaliae finitimarumque regionum,''] 1667:277.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Stadland'')</small>
* [[Staffhorst]]
* [[Staufenberg]]
* [[Stavern]]
* [[Stedesdorf]]
* [[Steimbke]]
* [[Steinau (Niedersachsen)|Steinau]]
* [[Steinfeld (Oldenburg)]]
* [[Steinhorst (Niedersachsen)|Steinhorst]]
* [[Steinkirchen (Altes Land)|Steinkirchen]]
* [[Stelle]]
* [[Stemmen (Landkreis Rotenburg)|Stemmen]]
* [[Stemshorn]]
* [[Steyerberg]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Stinstedt]]
* [[Stöckse]]
* [[Stoetze]]
* [[Stolzenau]]
* [[Stuhr]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Südbrookmerland]]
* [[Suderburg]]
* [[Südergellersen]]
* [[Südheide]]
* [[Sudwalde]]
* [[Suhlendorf]]
* [[Sulingen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Süpplingen]]
* [[Süpplingenburg]]
* [[Süstedt]]
* [[Sustrum]]
* [[Surwold]]
* [[Suthfeld]]
* [[Syke]] <small>[[urbs]]</small>
{{div col end}}
=== T ===
{{div col|3}}
* [[Tappenbeck]]
* [[Tarmstedt]]
* [[Tespe]]
* [[Teuderium]]<ref name="Orbis Latinus N-Z">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&cq=M%C3%BCnchen&lang=de''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Detern''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Tjootern''; [[Saxonice|Orientalifrisicosaxonice]] ''Däitern'')</small>
* [[Thransfellensis Ecclesia]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dransfeld'')</small>
* [[Thedinghausen]]
* [[Theodolfestorpum]]<ref name="Asseburg 1855">Asseburg, J. von der. (1855). ''Urkundenbuch des Geschlechts von der Asseburg (Vol. 1)''. Hahnschen Hofbuchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dedelstorf'')</small>
* [[Thomasburg]]
* [[Thorpum]]<ref name="Thorpum">Vide [https://www.koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-06-2016/AAAKoeblerGerhardDorfinderdeutschenOrtsgeschichte20160831-7111.htm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur "(...) '''Dörpen''', 9. Jh., bei Aschendorf nördlich Meppens, F2-1090 THURP (Dorf) Dorfa (7), Thorpum (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dörpen'')</small>
* [[Thuine]]
* [[Tiddische]]
* [[Tiste]]
* [[Toppenstedt]]
* [[Tostedt]]
* [[Tosterglope]]
* [[Trebel]]
* [[Triburi]]<ref name="Philippi & Bar 1892"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Drebber'')</small>
* [[Tülau]]
* [[Twieflingen]]
* [[Twist (Emsland)|Twist]]
* [[Twistringen]] <small>[[urbs]]</small>
{{div col end}}
=== U ===
{{div col|3}}
* [[Uchte]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Uehrde]]
* [[Uelsen]]
* [[Uetze]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Ulsena]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Uelzen''; quoque [[Saxonice]] ''Ülz’n'')</small>
* [[Ummern]]
* [[Undeloh]]
* [[Upgant-Schott]]
* [[Uplengen]]
* [[Uslar]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Utarp]]
{{div col end}}
=== V ===
{{div col|3}}
* [[Vahlberg]]
* [[Vahlbruch]]
* [[Vahlde]]
* [[Vallis Ambrae]]<ref name="Ambra">Latino de toponymo "Ambra" (Theodisce ''Emmer''), vide {{Graesse}}.</ref><ref name="Vallis">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Tal?wb=gross&nr=1 Theodiscum vocabulum ''T(h)al'' aut Theodiscum suffixum ''-t(h)al'' Latino vocabulo "vallis-is"] vertitur.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Emmerthal''; [[Saxonice]] ''Emmerdaal'')</small>
* [[Vallis Augae]]<ref name="SLH 1988">Societas Latina Hannoverana (1988). ''Fasciculi geographici et historici: De parvis provinciis ditionis Hannoveranae et Schaumburgensis''. Hannoverae: Typis Exscripsit Libraria Scripturarum.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Auetal'')</small>
* [[Vallis Claustra-Cella]]<ref name="Conring 1730">Conring, H. (1730). ''De Antiquitatibus Academicis Dissertationes Septem''. Officina Smeinkiana.</ref><ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Clausthal-Zellerfeld''; [[Supraharthice]] ''Clasthol-Zallerfall'')</small>
* [[Varel]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Varrel]]
* [[Vastorf]]
* [[Vechelde]]
* [[Velpke]]
* [[Veltheim (Ohe)]]
* [[Vetha]]<ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Vechta''; [[Saxonice]] ''Vechte'')</small>
* [[Vicus Adelaidis]]<ref name="ALF 2016">Academia Latinitati Fovendae (2016). ''Commentarii Academiae Latinitati Fovendae: De novis parochiis et communibus Saxoniae Inferioris textus'' (Vol. XXIV). Romae: Herder.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Adelheidsdorf'')</small>
* [[Vierden]]
* [[Vierhöfen]]
* [[Vildhusia]]<ref name="Hofmannus"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Wildeshausen''; [[Saxonice]] ''Wilshusen'')</small>
* [[Villa Cremilonis]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Cremlingen'')</small>
* [[Vintlum]]<ref name="Vintlum">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/schneverdingen-peter-und-paul/?utm_source=chatgpt.com ''Schneverdingen, Peter und Paul''], ubi dicitur "(...) ''capella in honorem sancti Anthonii in villa Vintlo parrochie Snewerdinge'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Fintel'')</small>
* [[Visbek]]
* [[Visselhövede]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Vögelsen]]
* [[Vollersode]]
* [[Voltlage]]
* [[Vorda Bremensis]]<ref name="Orbis Latinus N-Z">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&cq=M%C3%BCnchen&lang=de''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bremervörde''; [[Saxonice]] ''Bremervöör'')</small>
* [[Vordorf]]
* [[Vorwerk (Niedersachsen)|Vorwerk]]
* [[Vrees]]
{{div col end}}
=== W ===
{{div col|3}}
* [[Waake]]
* [[Waddeweitz]]
* [[Wagenfeld]]
* [[Wagenhoff]]
* [[Wahrenholz]]
* [[Walchum]]
* [[Walkenried]]
* [[Wallenhorst]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Wallmoden]]
* [[Walsrode]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Wangelnstedt]]
* [[Wangerland]]
* [[Wangerooge]]
* [[Wanna]]
* [[Warberg]]
* [[Wardenburg]]
* [[Warmsen]]
* [[Warpe]]
* [[Wasbüttel]]
* [[Wathlingen]]
* [[Wedemark]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Weener]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Weenzen]]
* [[Wehrbleck]]
* [[Welle]]
* [[Wendeburg]]
* [[Wendisch Evern]]
* [[Wennigsen]]
* [[Wenzendorf]]
* [[Werdum]]
* [[Werlte]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Werpeloh]]
* [[Wesendorf]]
* [[Weste (Niedersachsen)|Weste]]
* [[Westergellersen]]
* [[Westerholt]]
* [[Westertimke]]
* [[Westerwalsede]]
* [[Westfeld (Niedersachsen)|Westfeld]]
* [[Westoverledingen]]
* [[Wetschen]]
* [[Wettrup]]
* [[Weyhausen]]
* [[Weyhe]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Wieda]]
* [[Wiedensahl]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Wiefelstede]]
* [[Wielen]]
* [[Wienhausen]]
* [[Wiesmoor]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Wietmarschen]]
* [[Wietze]]
* [[Wietzen]]
* [[Wietzendorf]]
* [[Wilhelmshaven]] <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small>
* [[Wilstedt]]
* [[Wilsum]]
* [[Wingst]]
* [[Winkelsett]]
* [[Winnigstedt]]
* [[Winsen (Aller)]]
* [[Winsenia]]<ref name="Büttner">Büttner, D. S. (1710). ''Rudera Diluvii Testes, i.e. Zeichnung und Abbildung derer Columnarum Sceletonum''. Gottfried Zimmermann.</ref> <small>(ad [[Luya]]m<ref name="Graesse"/>)</small> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Winsen'')</small>
* [[Winzenburg]]
* [[Wippingen]]
* [[Wirdum]]
* [[Wischhafen]]
* [[Wistedt]]
* [[Witmundia]]<ref>E.g., [[Ioannes Luyts|Ioannis Luyts]] ''Introductio ad Geographiam novam et veterem'', Ultraiecti 1692, [https://books.google.fr/books?id=_o0YP3-9VTMC&pg=PA281&dq=Witmundia&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjShLT7vdDrAhVJw4sKHZLLCokQ6AEwAnoECAMQAg#v=onepage&q=Witmundia&f=false p. 281].</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wittmund'')</small>
* [[Wittingen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Wittmar]]
* [[Wittorf]]
* [[Wohnste]]
* [[Wolfsburgum]]<ref>Vide nomini arcis: Samuel Pufendorfus, ''Commentariorum de rebus Suecicis libri XXVI'' {{Google Books|lV1PAAAAcAAJ|pag. 457 et 475}}, ''Nova Acta Eruditorum'' {{Google Books|eGFlITDJFSMC|pag. 487}}, Lipsiae, anno 1756, ac ''Itininerarium Thomae Carve, Tipperariensis'' ([https://archive.org/details/itinerariumthom00kerngoog/page/n182 pag. 108]).</ref> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> </small> <small>([[Theodisce]] ''Wolfsburg''; [[Saxonice]] ''Wulfsborg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wolfsbuurich'')</small>
* [[Wollbrandshausen]]
* [[Wollershausen]]
* [[Wölpinghausen]]
* [[Wolsdorf]]
* [[Woltersdorf (Wendland)|Woltersdorf]]
* [[Woltershausen]]
* [[Worde]]<ref name="Worde">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/grossenwoerden/?utm_source=chatgpt.com ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) ''Hinricus rector ecclesie in Worde'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Großenwörden''; [[Saxonice]] ''Grootweurn'')</small>
* [[Worpswede]]
* [[Wremen]]
* [[Wrestedt]]
* [[Wriedel]]
* [[Wulfsen]]
* [[Wulften ad Harthicos montes]]
* [[Wunstorf]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Wurster Nordseeküste]]
* [[Wustrow (Saxonia Inferior)]] <small>[[urbs]]</small>
{{div col end}}
=== Y ====
{{div col|3}}
* [[Yppenerdhe]]<ref name="Yppenerdhe">Vide [https://www.gross-ippener.de/gemeinde/geschichte.html?utm ''Groß Ippene''], ubi dicitur "(...) Parrochia Yppenerdhe (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Groß Ippener''; [[Saxonice]] ''Groot Ippner'')</small>
{{div col end}}
=== Z ===
{{div col|3}}
* [[Zernien]]
* [[Zetel]]
* [[Zeven]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Zorge]]
{{div col end}}
==Notae==
<references />
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris|!]]
teithh4581iz7v0l7mi0tlwzzoyxmau
Trépot
0
217222
3983362
3439707
2026-08-23T18:02:29Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3983362
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus: Map commune FR insee code 25569.png|thumb|250px|Trépot: communis tabula]]
''' Trépot''' est commune [[Francia|Francicum]] 514 incolarum (anno [[2011]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Dubis (praefectura Franciae)|Dubis]] in regione [[Liber Comitatus (regio Franciae)|Libero Comitatu]].
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Dubis|Indicem communium praefecturae Dubis]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Trépot|Trépot}}
* [https://web.archive.org/web/20160303182056/http://www.trepot.fr/ Trépot pagina interretialis]
* {{INSEE commune|25569|de=Trépot}}
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia praefecturae Dubis]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Dubis]]
1v7hefk8tf7zmn6yynowh08gkrje0jb
Summalea
0
218772
3983317
3595832
2026-08-23T14:09:17Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3983317
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Somaglia-Italy-Church-Ext.JPG|thumb|Summalea]]
'''Summalea''' {{victio|Summalea|ae|f}} (alia nomina: ''Sommalia''<ref>[http://books.google.it/books?id=4sdGAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=it&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false De iure quaesito non tollendo per Principem Tractatus: in quo de Potestate Principis discutitur (Google eBook) Pietro Antonio de Petra, 1610]</ref>) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Somaglia|Somaglia]]'') est [[oppidum]] [[Italia]]e et [[Commune Italiae|municipium]], circiter 3 800 incolarum, in [[Regio Italiae|Regione]] [[Langobardia]] et in [[Provincia Laudensis|Provincia Laudensi]] situm. Incolae ''Summaleenses'' appellantur.
== Insigne ==
<gallery>
Fasciculus:Corona di comune.svg|''[[Municipium Italiae]]''
</gallery>
== Fractiones, vici et loci in municipio ==
== Municipia finitima ==
{{NexInt}}
* [[Langobardia]] (''regio''),
* [[Provincia Laudensis]],
* [[Laus Nova]] (''urbs''),
* [[Municipium Italiae]].
== Nexus externi ==
* [https://web.archive.org/web/20110101123941/http://www.comune.somaglia.lo.it/ Situs publicus]
{{CommuniaCat|Somaglia|Summaleam}}
== Pinacotheca ==
<gallery>
Fasciculus:Map of comune of Somaglia (province of Lodi, region Lombardy, Italy).svg|Collocatio finium municipii in Provincia Laudensi.
</gallery>
== Notae ==
<references />
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Municipia in provincia Laudis Novae]]
3pu9dk1inq3sgps862f5dsch111vdey
Villa Carsina
0
226037
3983378
3596332
2026-08-23T21:51:07Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3983378
wikitext
text/x-wiki
{{pro pagina discretiva vide|Villa (discretiva)}}
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Villa Carcina BS stazione tranviaria.jpg|thumb|Villa Carsina]]
'''Villa Carsina''' ([[Lingua Italiana|Italiane]] ''[[:it:Villa Carcina|Villa Carcina]]'') est [[Commune Italiae|municipium]] [[Italia|Italicum]] circiter 11 050 incolarum in [[Regio Italiae|Regione]] [[Langobardia]] et in [[Provincia Brixiana]] situm. Incolae ''Villacarsinenses'' appellantur.
== Insignia ==
<gallery>
Fasciculus:Corona di comune.svg|''[[Municipium Italiae]]''
</gallery>
== Geographia ==
Municipium in [[Vallis Triumplina|Valle Triumplina]] situm.
== Municipia abrogatae ==
* [[Villa Cogotii]] ''Villa di Cogozzo''
* [[Carsina-Priegnum]] ''Carcina-Pregno''
=== Fractiones ===
* ''Cailina''
* [[Carsina]]<ref>[http://brixiasacra.it/PDF_Brixia_Sacra/monografie%20e%20miscellanee/BS_2004_1.pdf <small>BRIXIA SACRA - MEMORIE STORICHE DELLA DIOCESI DI BRESCIA - V - VALLE TROMPIA, PEDEMONTE E TERRITORIO</small>].</ref><ref>[http://books.google.it/books?id=7nhulTLFyBQC&pg=RA2-PA74&lpg=RA2-PA74&dq=%22Ancuzenum%22&source=bl&ots=o461M-N4Xm&sig=jvcOW-aIVM-Yhzj54wDik3Sb2Cs&hl=it&sa=X&ei=eBpZVJWLA4f1atKzgOAK&ved=0CDYQ6AEwAw#v=onepage&q=%22Ancuzenum%22&f=false Thesaurus antiquitatum et historiarum Italiae ...: regionis Transpadanae et Alpibus Vicinae ... (Google eBook) - Joannes Georgius Graevius, Peter Burmann, excudit Petrus Vander Aa, 1722 - 6 paginae].</ref> ''Carcina''
* [[Cogotium]] ''Cogozzo''
* [[Priegnum]] ''Pregno''
* [[Villa (Villa Carsina)|Villa]]<ref>[http://brixiasacra.it/PDF_Brixia_Sacra/monografie%20e%20miscellanee/BS_2004_1.pdf <small>BRIXIA SACRA - MEMORIE STORICHE DELLA DIOCESI DI BRESCIA - V - VALLE TROMPIA, PEDEMONTE E TERRITORIO</small>].</ref><ref>[http://books.google.it/books?id=7nhulTLFyBQC&pg=RA2-PA74&lpg=RA2-PA74&dq=%22Ancuzenum%22&source=bl&ots=o461M-N4Xm&sig=jvcOW-aIVM-Yhzj54wDik3Sb2Cs&hl=it&sa=X&ei=eBpZVJWLA4f1atKzgOAK&ved=0CDYQ6AEwAw#v=onepage&q=%22Ancuzenum%22&f=false Thesaurus antiquitatum et historiarum Italiae ...: regionis Transpadanae et Alpibus Vicinae ... (Google eBook) - Joannes Georgius Graevius, Peter Burmann, excudit Petrus Vander Aa, 1722 - 6 paginae].</ref> ''Villa''
{{NexInt}}
* [[Langobardia]] (''regio'')
* [[Provincia Brixiana]]
* [[Vallis Triumplina]] (''terra'')
* [[Brixia]] (''urbs'')
* [[Municipia iuncta Italiae]]
* [[Municipium Italiae]]
== Notae ==
<references />
== Nexus externi ==
* [https://web.archive.org/web/20131022055112/http://www.comune.villacarcina.bs.it/ Situs publicus]
{{CommuniaCat|Villa Carcina|Villam Carsinam}}
== Pinacotheca ==
<gallery>
Fasciculus:Map of comune of Villa Carcina (province of Brescia, region Lombardy, Italy).svg|Collocatio finium municipii in Provincia Brixiana.
Fasciculus:Val_Trompia.gif|Collocatio Vallis Trumplinae in Provincia Brixiana.
</gallery>
[[Categoria:Municipia in provincia Brixiae]]
[[Categoria:Municipia Vallis Triumplinae]]
[[Categoria:Municipia iuncta Italiae]]
e7az0cuhlxgg34o6vx5jdgnb67o15uk
Fortuna (dea)
0
228100
3983318
3983175
2026-08-23T14:41:44Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* De Fortunis Italicis */
3983318
wikitext
text/x-wiki
{{videdis|Fortuna (discretiva)|Tyche (discretiva)}}
[[Fasciculus:Fortuna, inv. 2244 - Braccio Nuovo, Museo Chiaramonti - Vatican Museums - DSC00920.jpg|thumb|[[Statua]] antiqua Fortunae deae cum [[cornu copiae]] sculpta.]]
[[Fasciculus:CarminaBurana_wheel.jpg|thumb|''Imperatrix Fortuna'' in rota fatali; imago [[Medium aevum|medii aevi]] in [[manuscriptum|manuscripto]] [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]].]]
'''Fortuna''' est [[dea]], quae in [[mythologia Romana]] temporum varietates [[fortuna]]eque vicissitudines repraesentat; apud autem [[Graecia antiqua|Graecos]] Τύχη ([[Tyche (dea)|Tyche]]) appellabatur. Apud [[rerum gestarum scriptor]]es antiquos saepe dicitur [[vis|vim]] maximam in omnibus rebus humanis habere et dea omnipotens esse.<ref>[[Pausanias]] IV.30.4.</ref> Eius [[statua]]e [[Cornu copiae|cornucopiam]] una [[manus|manu]] tenet ac nonnumquam gubernaculum altera (sic in nummis Romanis exprimebatur)ː nam divitias cui vellet dabat et [[orbis terrarum|orbem terrarum]] gubernabat. In capite polum gerebat, vel postea coronam turritam. Ita saepe velut [[personificatio]] urbium adorabatur (poeta [[Pindarus]] eam "pherepolim"<ref>Quae civitates fert.</ref> Graece dicebat).<ref>Pausanias IV.30.4-6.</ref> Quae corona ei communis est cum [[Cybele]] Romana.
== De Fortunis Italicis ==
Multae Fortunae in Italia antiqua venerabantur [[Cognomen|cognominibus]] distinctae. Ita [[Praeneste|Praenesti]] in delubro inclito '''Fortunam Primigeniam''' colebant quae consulentibus responsa sortibus dabat. Fuerunt etiam Fortunae [[Antium (Latium)|Antiates]] a poeta [[Horatius|Horatio]] cantatae hoc est '''Fortuna Victrix''' galeata et '''Fortuna Felix''' diademata quas videmus in [[Denarius|denario]]<ref>[https://en.numista.com/247802 Photographema] apud Numista.</ref> et [[aureus|aureo]]<ref>[https://en.numista.com/247801 Photographema] apud Numista.</ref> [[Gens Rustia|Quinti Rusti]]. Fuit etiam '''Fortuna Redux''' quae imperatorem et exercitum<ref>{{AE|1954|103}} [[stela]] [[Votum|votiva]] militis. </ref> ex expeditionibus salvum Romam reducebat et [[Augustus (imperator)|Augustus imperator]] in eius honorem ex [[Asia (provincia Romana)|Asia]] anno [[19 a.C.n.]] rediens [[ara|aram]] erexit et eius cultum instituit. Quam aram in denario supradicti Quinti Rusti videre licet. Postea in nummis imperatorum invicem succedentium Fortuna Redux tamquam figura muliebris sedens aut stans [[Gubernaculum|gubernaculumque]] et [[Cornu copiae|cornucopiam]] tenens saepe exprimitur (e.g. apud [[Vespasianus|Vespasianum]] et [[Traianus|Traianum]] et [[Lucius Verus|Lucium Verum]]). Sed multae aliae Fortunae fuerunt ut '''Fortuna huiusce diei'''<ref>[[Cicero]], ''[[De legibus (Cicero)|De legibus]]'' II.28.</ref> et '''Fortuna Muliebris''' cuius templum mulierum partes in bello adversus [[Coriolanus|Coriolanum]] commemorabat, aut '''Fortuna Equestris''' aut '''Fortuna Augusta'''...
== Notae ==
<references />
== Fontes ==
*[[Augustinus Hipponensis]], ''[[De civitate Dei|de Civitate Dei]]'' IV.18-19
* [[Horatius]], ''[[Carmina (Horatius)|Carmina]]'' I.35.
== Plura legere si cupis ==
[[Fasciculus:RIC I 322.jpg|thumb|Denarius a Quinto Rustio paulo post 19 a.C.n. signatus. Ex una parte Fortunas Antiates videmus, Victricem et Felicem, ex altera aram quam Augustus Fortunae Reduci erexit.]]
*Jacqueline Champeaux, ''[https://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1982_ths_64_1 Fortuna. Le culte de la Fortune à Rome et dans le monde romain. I - Fortuna dans la religion archaïque]'', Publications de l'École française de Rome, 1982
** II - ''[https://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1982_ths_64_2 Les transformations de Fortuna sous la République]'', ibidem, 1987
*Wilhelm Drexler: Fortuna. In: Wilhelm Heinrich Roscher (ed.): Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie. Vol. 1,2. Lipsiae 1890, Col. 1503–1558 ([http://www.archive.org/stream/ausfhrlicheslexi12rosc#page/36/mode/1up in interreti]).
*Thomas Ganschow: Fortuna. In: Lexicon Iconographicum Mythologiae Classicae (LIMC). Vol. VIII, Turici/Monaci 1997, p. 585–591.
*Fritz Graf: Fortuna. In: [[Der Neue Pauly]] (DNP). Vol. 4, Metzler, Stuttgardiae 1998, ISBN 3-476-01474-6, Col. 598–602.
*Iiro Kajanto: Fortuna. In: Wolfgang Haase (ed.): Aufstieg und Niedergang der Römischen Welt. Pars II, Vol. 17,1. de Gruyter, Berolini & Novi Eboraci 1981
*Ehrengard Meyer-Landrut: Fortuna. Die Göttin des Glücks im Wandel der Zeiten. Deutscher Kunstverlag. Monaci/Berolini 1997, ISBN 3-422-06207-6
*Klaus Reichert, ''[https://www.academia.edu/86027624/Klaus_Reichert_Fortuna_oder_die_Best%C3%A4ndigkeit_des_Wechsels Fortuna oder die Beständigkeit des Wechsels]'', Suhrkamp, Francofurti ad Moenum 1985, ISBN 3-518-57729-8. (de receptione Anglica)
*Olga Vassilieva-Codognet, "[https://www.persee.fr/doc/bsnaf_0081-1181_2021_num_2016_1_12847 Iconographie de Fortune au Moyen Âge et à la Renaissance]", ''Bulletin de la Société nationale des Antiquaires de France'', 2021: 394-414
{{NexInt}}
*''[[O Fortuna]]''
*[[19 Fortuna]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Fortuna|Fortunam}}
* [https://dagr.univ-tlse2.fr/consulter/1539/FORTUNA/texte DAGR]
[[Categoria:Deae Romanae]]
[[Categoria:Personificationes]]
[[Categoria:Religio Romana]]
n5kyd5tfyu95zv76zq8jcrn9qgd2db5
3983321
3983318
2026-08-23T14:55:05Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* De Fortunis Italicis */
3983321
wikitext
text/x-wiki
{{videdis|Fortuna (discretiva)|Tyche (discretiva)}}
[[Fasciculus:Fortuna, inv. 2244 - Braccio Nuovo, Museo Chiaramonti - Vatican Museums - DSC00920.jpg|thumb|[[Statua]] antiqua Fortunae deae cum [[cornu copiae]] sculpta.]]
[[Fasciculus:CarminaBurana_wheel.jpg|thumb|''Imperatrix Fortuna'' in rota fatali; imago [[Medium aevum|medii aevi]] in [[manuscriptum|manuscripto]] [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]].]]
'''Fortuna''' est [[dea]], quae in [[mythologia Romana]] temporum varietates [[fortuna]]eque vicissitudines repraesentat; apud autem [[Graecia antiqua|Graecos]] Τύχη ([[Tyche (dea)|Tyche]]) appellabatur. Apud [[rerum gestarum scriptor]]es antiquos saepe dicitur [[vis|vim]] maximam in omnibus rebus humanis habere et dea omnipotens esse.<ref>[[Pausanias]] IV.30.4.</ref> Eius [[statua]]e [[Cornu copiae|cornucopiam]] una [[manus|manu]] tenet ac nonnumquam gubernaculum altera (sic in nummis Romanis exprimebatur)ː nam divitias cui vellet dabat et [[orbis terrarum|orbem terrarum]] gubernabat. In capite polum gerebat, vel postea coronam turritam. Ita saepe velut [[personificatio]] urbium adorabatur (poeta [[Pindarus]] eam "pherepolim"<ref>Quae civitates fert.</ref> Graece dicebat).<ref>Pausanias IV.30.4-6.</ref> Quae corona ei communis est cum [[Cybele]] Romana.
== De Fortunis Italicis ==
Multae Fortunae in Italia antiqua venerabantur [[Cognomen|cognominibus]] distinctae<ref>Jesse Benedict Carter, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/282639 The Cognomina of the Goddess "Fortuna"]", ''Transactions and Proceedings of the American Philological Association'', 1900: 60-68 </ref>. Ita [[Praeneste|Praenesti]] in delubro inclito '''Fortunam Primigeniam''' colebant quae consulentibus responsa sortibus dabat. Fuerunt etiam Fortunae [[Antium (Latium)|Antiates]] a poeta [[Horatius|Horatio]] cantatae hoc est '''Fortuna Victrix''' galeata et '''Fortuna Felix''' diademata quas videmus in [[Denarius|denario]]<ref>[https://en.numista.com/247802 Photographema] apud Numista.</ref> et [[aureus|aureo]]<ref>[https://en.numista.com/247801 Photographema] apud Numista.</ref> [[Gens Rustia|Quinti Rusti]]. Fuit etiam '''Fortuna Redux''' quae imperatorem et exercitum<ref>{{AE|1954|103}} [[stela]] [[Votum|votiva]] militis. </ref> ex expeditionibus salvum Romam reducebat et [[Augustus (imperator)|Augustus imperator]] in eius honorem ex [[Asia (provincia Romana)|Asia]] anno [[19 a.C.n.]] rediens [[ara|aram]] erexit et eius cultum instituit. Quam aram in denario supradicti Quinti Rusti videre licet. Postea in nummis imperatorum invicem succedentium Fortuna Redux tamquam figura muliebris sedens aut stans [[Gubernaculum|gubernaculumque]] et [[Cornu copiae|cornucopiam]] tenens saepe exprimitur (e.g. apud [[Vespasianus|Vespasianum]] et [[Traianus|Traianum]] et [[Lucius Verus|Lucium Verum]]). Sed multae aliae Fortunae fuerunt ut '''Fortuna huiusce diei'''<ref>[[Cicero]], ''[[De legibus (Cicero)|De legibus]]'' II.28.</ref> et '''Fortuna Muliebris''' cuius templum mulierum partes in bello adversus [[Coriolanus|Coriolanum]] commemorabat, aut '''Fortuna Equestris''' aut '''Fortuna Augusta'''...
== Notae ==
<references />
== Fontes ==
*[[Augustinus Hipponensis]], ''[[De civitate Dei|de Civitate Dei]]'' IV.18-19
* [[Horatius]], ''[[Carmina (Horatius)|Carmina]]'' I.35.
== Plura legere si cupis ==
[[Fasciculus:RIC I 322.jpg|thumb|Denarius a Quinto Rustio paulo post 19 a.C.n. signatus. Ex una parte Fortunas Antiates videmus, Victricem et Felicem, ex altera aram quam Augustus Fortunae Reduci erexit.]]
*Jacqueline Champeaux, ''[https://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1982_ths_64_1 Fortuna. Le culte de la Fortune à Rome et dans le monde romain. I - Fortuna dans la religion archaïque]'', Publications de l'École française de Rome, 1982
** II - ''[https://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1982_ths_64_2 Les transformations de Fortuna sous la République]'', ibidem, 1987
*Wilhelm Drexler: Fortuna. In: Wilhelm Heinrich Roscher (ed.): Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie. Vol. 1,2. Lipsiae 1890, Col. 1503–1558 ([http://www.archive.org/stream/ausfhrlicheslexi12rosc#page/36/mode/1up in interreti]).
*Thomas Ganschow: Fortuna. In: Lexicon Iconographicum Mythologiae Classicae (LIMC). Vol. VIII, Turici/Monaci 1997, p. 585–591.
*Fritz Graf: Fortuna. In: [[Der Neue Pauly]] (DNP). Vol. 4, Metzler, Stuttgardiae 1998, ISBN 3-476-01474-6, Col. 598–602.
*Iiro Kajanto: Fortuna. In: Wolfgang Haase (ed.): Aufstieg und Niedergang der Römischen Welt. Pars II, Vol. 17,1. de Gruyter, Berolini & Novi Eboraci 1981
*Ehrengard Meyer-Landrut: Fortuna. Die Göttin des Glücks im Wandel der Zeiten. Deutscher Kunstverlag. Monaci/Berolini 1997, ISBN 3-422-06207-6
*Klaus Reichert, ''[https://www.academia.edu/86027624/Klaus_Reichert_Fortuna_oder_die_Best%C3%A4ndigkeit_des_Wechsels Fortuna oder die Beständigkeit des Wechsels]'', Suhrkamp, Francofurti ad Moenum 1985, ISBN 3-518-57729-8. (de receptione Anglica)
*Olga Vassilieva-Codognet, "[https://www.persee.fr/doc/bsnaf_0081-1181_2021_num_2016_1_12847 Iconographie de Fortune au Moyen Âge et à la Renaissance]", ''Bulletin de la Société nationale des Antiquaires de France'', 2021: 394-414
{{NexInt}}
*''[[O Fortuna]]''
*[[19 Fortuna]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Fortuna|Fortunam}}
* [https://dagr.univ-tlse2.fr/consulter/1539/FORTUNA/texte DAGR]
[[Categoria:Deae Romanae]]
[[Categoria:Personificationes]]
[[Categoria:Religio Romana]]
fjmajdjntkh0d7s8cuapx69kvsve2m4
3983322
3983321
2026-08-23T14:59:01Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Plura legere si cupis */
3983322
wikitext
text/x-wiki
{{videdis|Fortuna (discretiva)|Tyche (discretiva)}}
[[Fasciculus:Fortuna, inv. 2244 - Braccio Nuovo, Museo Chiaramonti - Vatican Museums - DSC00920.jpg|thumb|[[Statua]] antiqua Fortunae deae cum [[cornu copiae]] sculpta.]]
[[Fasciculus:CarminaBurana_wheel.jpg|thumb|''Imperatrix Fortuna'' in rota fatali; imago [[Medium aevum|medii aevi]] in [[manuscriptum|manuscripto]] [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]].]]
'''Fortuna''' est [[dea]], quae in [[mythologia Romana]] temporum varietates [[fortuna]]eque vicissitudines repraesentat; apud autem [[Graecia antiqua|Graecos]] Τύχη ([[Tyche (dea)|Tyche]]) appellabatur. Apud [[rerum gestarum scriptor]]es antiquos saepe dicitur [[vis|vim]] maximam in omnibus rebus humanis habere et dea omnipotens esse.<ref>[[Pausanias]] IV.30.4.</ref> Eius [[statua]]e [[Cornu copiae|cornucopiam]] una [[manus|manu]] tenet ac nonnumquam gubernaculum altera (sic in nummis Romanis exprimebatur)ː nam divitias cui vellet dabat et [[orbis terrarum|orbem terrarum]] gubernabat. In capite polum gerebat, vel postea coronam turritam. Ita saepe velut [[personificatio]] urbium adorabatur (poeta [[Pindarus]] eam "pherepolim"<ref>Quae civitates fert.</ref> Graece dicebat).<ref>Pausanias IV.30.4-6.</ref> Quae corona ei communis est cum [[Cybele]] Romana.
== De Fortunis Italicis ==
Multae Fortunae in Italia antiqua venerabantur [[Cognomen|cognominibus]] distinctae<ref>Jesse Benedict Carter, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/282639 The Cognomina of the Goddess "Fortuna"]", ''Transactions and Proceedings of the American Philological Association'', 1900: 60-68 </ref>. Ita [[Praeneste|Praenesti]] in delubro inclito '''Fortunam Primigeniam''' colebant quae consulentibus responsa sortibus dabat. Fuerunt etiam Fortunae [[Antium (Latium)|Antiates]] a poeta [[Horatius|Horatio]] cantatae hoc est '''Fortuna Victrix''' galeata et '''Fortuna Felix''' diademata quas videmus in [[Denarius|denario]]<ref>[https://en.numista.com/247802 Photographema] apud Numista.</ref> et [[aureus|aureo]]<ref>[https://en.numista.com/247801 Photographema] apud Numista.</ref> [[Gens Rustia|Quinti Rusti]]. Fuit etiam '''Fortuna Redux''' quae imperatorem et exercitum<ref>{{AE|1954|103}} [[stela]] [[Votum|votiva]] militis. </ref> ex expeditionibus salvum Romam reducebat et [[Augustus (imperator)|Augustus imperator]] in eius honorem ex [[Asia (provincia Romana)|Asia]] anno [[19 a.C.n.]] rediens [[ara|aram]] erexit et eius cultum instituit. Quam aram in denario supradicti Quinti Rusti videre licet. Postea in nummis imperatorum invicem succedentium Fortuna Redux tamquam figura muliebris sedens aut stans [[Gubernaculum|gubernaculumque]] et [[Cornu copiae|cornucopiam]] tenens saepe exprimitur (e.g. apud [[Vespasianus|Vespasianum]] et [[Traianus|Traianum]] et [[Lucius Verus|Lucium Verum]]). Sed multae aliae Fortunae fuerunt ut '''Fortuna huiusce diei'''<ref>[[Cicero]], ''[[De legibus (Cicero)|De legibus]]'' II.28.</ref> et '''Fortuna Muliebris''' cuius templum mulierum partes in bello adversus [[Coriolanus|Coriolanum]] commemorabat, aut '''Fortuna Equestris''' aut '''Fortuna Augusta'''...
== Notae ==
<references />
== Fontes ==
*[[Augustinus Hipponensis]], ''[[De civitate Dei|de Civitate Dei]]'' IV.18-19
* [[Horatius]], ''[[Carmina (Horatius)|Carmina]]'' I.35.
== Plura legere si cupis ==
[[Fasciculus:RIC I 322.jpg|thumb|Denarius a Quinto Rustio paulo post 19 a.C.n. signatus. Ex una parte Fortunas Antiates videmus, Victricem et Felicem, ex altera aram quam Augustus Fortunae Reduci erexit.]]
*Jacqueline Champeaux, ''[https://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1982_ths_64_1 Fortuna. Le culte de la Fortune à Rome et dans le monde romain. I - Fortuna dans la religion archaïque]'', Publications de l'École française de Rome, 1982
** II - ''[https://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1982_ths_64_2 Les transformations de Fortuna sous la République]'', ibidem, 1987
*Wilhelm Drexler: Fortuna. In: Wilhelm Heinrich Roscher (ed.): Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie. Vol. 1,2. Lipsiae 1890, Col. 1503–1558 ([http://www.archive.org/stream/ausfhrlicheslexi12rosc#page/36/mode/1up in interreti]).
*Paola Gagliardi, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/23048899 "FORTUNA" in Virgilio], ''Quaderni Urbinati di Cultura Classica'', 2011: 61-87
*Thomas Ganschow: Fortuna. In: Lexicon Iconographicum Mythologiae Classicae (LIMC). Vol. VIII, Turici/Monaci 1997, p. 585–591.
*Fritz Graf: Fortuna. In: [[Der Neue Pauly]] (DNP). Vol. 4, Metzler, Stuttgardiae 1998, ISBN 3-476-01474-6, Col. 598–602.
*Iiro Kajanto: Fortuna. In: Wolfgang Haase (ed.): Aufstieg und Niedergang der Römischen Welt. Pars II, Vol. 17,1. de Gruyter, Berolini & Novi Eboraci 1981
*Ehrengard Meyer-Landrut: Fortuna. Die Göttin des Glücks im Wandel der Zeiten. Deutscher Kunstverlag. Monaci/Berolini 1997, ISBN 3-422-06207-6
*Klaus Reichert, ''[https://www.academia.edu/86027624/Klaus_Reichert_Fortuna_oder_die_Best%C3%A4ndigkeit_des_Wechsels Fortuna oder die Beständigkeit des Wechsels]'', Suhrkamp, Francofurti ad Moenum 1985, ISBN 3-518-57729-8. (de receptione Anglica)
*Olga Vassilieva-Codognet, "[https://www.persee.fr/doc/bsnaf_0081-1181_2021_num_2016_1_12847 Iconographie de Fortune au Moyen Âge et à la Renaissance]", ''Bulletin de la Société nationale des Antiquaires de France'', 2021: 394-414
{{NexInt}}
*''[[O Fortuna]]''
*[[19 Fortuna]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Fortuna|Fortunam}}
* [https://dagr.univ-tlse2.fr/consulter/1539/FORTUNA/texte DAGR]
[[Categoria:Deae Romanae]]
[[Categoria:Personificationes]]
[[Categoria:Religio Romana]]
cz7d0j3b2nbndem7omtwlgneac47vxm
3983323
3983322
2026-08-23T14:59:30Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Plura legere si cupis */
3983323
wikitext
text/x-wiki
{{videdis|Fortuna (discretiva)|Tyche (discretiva)}}
[[Fasciculus:Fortuna, inv. 2244 - Braccio Nuovo, Museo Chiaramonti - Vatican Museums - DSC00920.jpg|thumb|[[Statua]] antiqua Fortunae deae cum [[cornu copiae]] sculpta.]]
[[Fasciculus:CarminaBurana_wheel.jpg|thumb|''Imperatrix Fortuna'' in rota fatali; imago [[Medium aevum|medii aevi]] in [[manuscriptum|manuscripto]] [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]].]]
'''Fortuna''' est [[dea]], quae in [[mythologia Romana]] temporum varietates [[fortuna]]eque vicissitudines repraesentat; apud autem [[Graecia antiqua|Graecos]] Τύχη ([[Tyche (dea)|Tyche]]) appellabatur. Apud [[rerum gestarum scriptor]]es antiquos saepe dicitur [[vis|vim]] maximam in omnibus rebus humanis habere et dea omnipotens esse.<ref>[[Pausanias]] IV.30.4.</ref> Eius [[statua]]e [[Cornu copiae|cornucopiam]] una [[manus|manu]] tenet ac nonnumquam gubernaculum altera (sic in nummis Romanis exprimebatur)ː nam divitias cui vellet dabat et [[orbis terrarum|orbem terrarum]] gubernabat. In capite polum gerebat, vel postea coronam turritam. Ita saepe velut [[personificatio]] urbium adorabatur (poeta [[Pindarus]] eam "pherepolim"<ref>Quae civitates fert.</ref> Graece dicebat).<ref>Pausanias IV.30.4-6.</ref> Quae corona ei communis est cum [[Cybele]] Romana.
== De Fortunis Italicis ==
Multae Fortunae in Italia antiqua venerabantur [[Cognomen|cognominibus]] distinctae<ref>Jesse Benedict Carter, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/282639 The Cognomina of the Goddess "Fortuna"]", ''Transactions and Proceedings of the American Philological Association'', 1900: 60-68 </ref>. Ita [[Praeneste|Praenesti]] in delubro inclito '''Fortunam Primigeniam''' colebant quae consulentibus responsa sortibus dabat. Fuerunt etiam Fortunae [[Antium (Latium)|Antiates]] a poeta [[Horatius|Horatio]] cantatae hoc est '''Fortuna Victrix''' galeata et '''Fortuna Felix''' diademata quas videmus in [[Denarius|denario]]<ref>[https://en.numista.com/247802 Photographema] apud Numista.</ref> et [[aureus|aureo]]<ref>[https://en.numista.com/247801 Photographema] apud Numista.</ref> [[Gens Rustia|Quinti Rusti]]. Fuit etiam '''Fortuna Redux''' quae imperatorem et exercitum<ref>{{AE|1954|103}} [[stela]] [[Votum|votiva]] militis. </ref> ex expeditionibus salvum Romam reducebat et [[Augustus (imperator)|Augustus imperator]] in eius honorem ex [[Asia (provincia Romana)|Asia]] anno [[19 a.C.n.]] rediens [[ara|aram]] erexit et eius cultum instituit. Quam aram in denario supradicti Quinti Rusti videre licet. Postea in nummis imperatorum invicem succedentium Fortuna Redux tamquam figura muliebris sedens aut stans [[Gubernaculum|gubernaculumque]] et [[Cornu copiae|cornucopiam]] tenens saepe exprimitur (e.g. apud [[Vespasianus|Vespasianum]] et [[Traianus|Traianum]] et [[Lucius Verus|Lucium Verum]]). Sed multae aliae Fortunae fuerunt ut '''Fortuna huiusce diei'''<ref>[[Cicero]], ''[[De legibus (Cicero)|De legibus]]'' II.28.</ref> et '''Fortuna Muliebris''' cuius templum mulierum partes in bello adversus [[Coriolanus|Coriolanum]] commemorabat, aut '''Fortuna Equestris''' aut '''Fortuna Augusta'''...
== Notae ==
<references />
== Fontes ==
*[[Augustinus Hipponensis]], ''[[De civitate Dei|de Civitate Dei]]'' IV.18-19
* [[Horatius]], ''[[Carmina (Horatius)|Carmina]]'' I.35.
== Plura legere si cupis ==
[[Fasciculus:RIC I 322.jpg|thumb|Denarius a Quinto Rustio paulo post 19 a.C.n. signatus. Ex una parte Fortunas Antiates videmus, Victricem et Felicem, ex altera aram quam Augustus Fortunae Reduci erexit.]]
*Jacqueline Champeaux, ''[https://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1982_ths_64_1 Fortuna. Le culte de la Fortune à Rome et dans le monde romain. I - Fortuna dans la religion archaïque]'', Publications de l'École française de Rome, 1982
** II - ''[https://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1982_ths_64_2 Les transformations de Fortuna sous la République]'', ibidem, 1987
*Wilhelm Drexler: Fortuna. In: Wilhelm Heinrich Roscher (ed.): Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie. Vol. 1,2. Lipsiae 1890, Col. 1503–1558 ([http://www.archive.org/stream/ausfhrlicheslexi12rosc#page/36/mode/1up in interreti]).
*Paola Gagliardi, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/23048899 "FORTUNA" in Virgilio]", ''Quaderni Urbinati di Cultura Classica'', 2011: 61-87
*Thomas Ganschow: Fortuna. In: Lexicon Iconographicum Mythologiae Classicae (LIMC). Vol. VIII, Turici/Monaci 1997, p. 585–591.
*Fritz Graf: Fortuna. In: [[Der Neue Pauly]] (DNP). Vol. 4, Metzler, Stuttgardiae 1998, ISBN 3-476-01474-6, Col. 598–602.
*Iiro Kajanto: Fortuna. In: Wolfgang Haase (ed.): Aufstieg und Niedergang der Römischen Welt. Pars II, Vol. 17,1. de Gruyter, Berolini & Novi Eboraci 1981
*Ehrengard Meyer-Landrut: Fortuna. Die Göttin des Glücks im Wandel der Zeiten. Deutscher Kunstverlag. Monaci/Berolini 1997, ISBN 3-422-06207-6
*Klaus Reichert, ''[https://www.academia.edu/86027624/Klaus_Reichert_Fortuna_oder_die_Best%C3%A4ndigkeit_des_Wechsels Fortuna oder die Beständigkeit des Wechsels]'', Suhrkamp, Francofurti ad Moenum 1985, ISBN 3-518-57729-8. (de receptione Anglica)
*Olga Vassilieva-Codognet, "[https://www.persee.fr/doc/bsnaf_0081-1181_2021_num_2016_1_12847 Iconographie de Fortune au Moyen Âge et à la Renaissance]", ''Bulletin de la Société nationale des Antiquaires de France'', 2021: 394-414
{{NexInt}}
*''[[O Fortuna]]''
*[[19 Fortuna]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Fortuna|Fortunam}}
* [https://dagr.univ-tlse2.fr/consulter/1539/FORTUNA/texte DAGR]
[[Categoria:Deae Romanae]]
[[Categoria:Personificationes]]
[[Categoria:Religio Romana]]
cehrmmclulofspj9ufqnf5yjszhj7ny
3983324
3983323
2026-08-23T15:01:25Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Plura legere si cupis */
3983324
wikitext
text/x-wiki
{{videdis|Fortuna (discretiva)|Tyche (discretiva)}}
[[Fasciculus:Fortuna, inv. 2244 - Braccio Nuovo, Museo Chiaramonti - Vatican Museums - DSC00920.jpg|thumb|[[Statua]] antiqua Fortunae deae cum [[cornu copiae]] sculpta.]]
[[Fasciculus:CarminaBurana_wheel.jpg|thumb|''Imperatrix Fortuna'' in rota fatali; imago [[Medium aevum|medii aevi]] in [[manuscriptum|manuscripto]] [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]].]]
'''Fortuna''' est [[dea]], quae in [[mythologia Romana]] temporum varietates [[fortuna]]eque vicissitudines repraesentat; apud autem [[Graecia antiqua|Graecos]] Τύχη ([[Tyche (dea)|Tyche]]) appellabatur. Apud [[rerum gestarum scriptor]]es antiquos saepe dicitur [[vis|vim]] maximam in omnibus rebus humanis habere et dea omnipotens esse.<ref>[[Pausanias]] IV.30.4.</ref> Eius [[statua]]e [[Cornu copiae|cornucopiam]] una [[manus|manu]] tenet ac nonnumquam gubernaculum altera (sic in nummis Romanis exprimebatur)ː nam divitias cui vellet dabat et [[orbis terrarum|orbem terrarum]] gubernabat. In capite polum gerebat, vel postea coronam turritam. Ita saepe velut [[personificatio]] urbium adorabatur (poeta [[Pindarus]] eam "pherepolim"<ref>Quae civitates fert.</ref> Graece dicebat).<ref>Pausanias IV.30.4-6.</ref> Quae corona ei communis est cum [[Cybele]] Romana.
== De Fortunis Italicis ==
Multae Fortunae in Italia antiqua venerabantur [[Cognomen|cognominibus]] distinctae<ref>Jesse Benedict Carter, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/282639 The Cognomina of the Goddess "Fortuna"]", ''Transactions and Proceedings of the American Philological Association'', 1900: 60-68 </ref>. Ita [[Praeneste|Praenesti]] in delubro inclito '''Fortunam Primigeniam''' colebant quae consulentibus responsa sortibus dabat. Fuerunt etiam Fortunae [[Antium (Latium)|Antiates]] a poeta [[Horatius|Horatio]] cantatae hoc est '''Fortuna Victrix''' galeata et '''Fortuna Felix''' diademata quas videmus in [[Denarius|denario]]<ref>[https://en.numista.com/247802 Photographema] apud Numista.</ref> et [[aureus|aureo]]<ref>[https://en.numista.com/247801 Photographema] apud Numista.</ref> [[Gens Rustia|Quinti Rusti]]. Fuit etiam '''Fortuna Redux''' quae imperatorem et exercitum<ref>{{AE|1954|103}} [[stela]] [[Votum|votiva]] militis. </ref> ex expeditionibus salvum Romam reducebat et [[Augustus (imperator)|Augustus imperator]] in eius honorem ex [[Asia (provincia Romana)|Asia]] anno [[19 a.C.n.]] rediens [[ara|aram]] erexit et eius cultum instituit. Quam aram in denario supradicti Quinti Rusti videre licet. Postea in nummis imperatorum invicem succedentium Fortuna Redux tamquam figura muliebris sedens aut stans [[Gubernaculum|gubernaculumque]] et [[Cornu copiae|cornucopiam]] tenens saepe exprimitur (e.g. apud [[Vespasianus|Vespasianum]] et [[Traianus|Traianum]] et [[Lucius Verus|Lucium Verum]]). Sed multae aliae Fortunae fuerunt ut '''Fortuna huiusce diei'''<ref>[[Cicero]], ''[[De legibus (Cicero)|De legibus]]'' II.28.</ref> et '''Fortuna Muliebris''' cuius templum mulierum partes in bello adversus [[Coriolanus|Coriolanum]] commemorabat, aut '''Fortuna Equestris''' aut '''Fortuna Augusta'''...
== Notae ==
<references />
== Fontes ==
*[[Augustinus Hipponensis]], ''[[De civitate Dei|de Civitate Dei]]'' IV.18-19
* [[Horatius]], ''[[Carmina (Horatius)|Carmina]]'' I.35.
== Plura legere si cupis ==
[[Fasciculus:RIC I 322.jpg|thumb|Denarius a Quinto Rustio paulo post 19 a.C.n. signatus. Ex una parte Fortunas Antiates videmus, Victricem et Felicem, ex altera aram quam Augustus Fortunae Reduci erexit.]]
*Jacqueline Champeaux, ''[https://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1982_ths_64_1 Fortuna. Le culte de la Fortune à Rome et dans le monde romain. I - Fortuna dans la religion archaïque]'', Publications de l'École française de Rome, 1982
** II - ''[https://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1982_ths_64_2 Les transformations de Fortuna sous la République]'', ibidem, 1987
*Wilhelm Drexler: Fortuna. In: Wilhelm Heinrich Roscher (ed.): Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie. Vol. 1,2. Lipsiae 1890, Col. 1503–1558 ([http://www.archive.org/stream/ausfhrlicheslexi12rosc#page/36/mode/1up in interreti]).
*Paola Gagliardi, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/23048899 "FORTUNA" in Virgilio]", ''Quaderni Urbinati di Cultura Classica'', 2011: 61-87
*Thomas Ganschow: Fortuna. In: Lexicon Iconographicum Mythologiae Classicae (LIMC). Vol. VIII, Turici/Monaci 1997, p. 585–591.
*Fritz Graf: Fortuna. In: [[Der Neue Pauly]] (DNP). Vol. 4, Metzler, Stuttgardiae 1998, ISBN 3-476-01474-6, Col. 598–602.
*Iiro Kajanto: Fortuna. In: Wolfgang Haase (ed.): Aufstieg und Niedergang der Römischen Welt. Pars II, Vol. 17,1. de Gruyter, Berolini & Novi Eboraci 1981
*Ehrengard Meyer-Landrut: Fortuna. Die Göttin des Glücks im Wandel der Zeiten. Deutscher Kunstverlag. Monaci/Berolini 1997, ISBN 3-422-06207-6
*Klaus Reichert, ''[https://www.academia.edu/86027624/Klaus_Reichert_Fortuna_oder_die_Best%C3%A4ndigkeit_des_Wechsels Fortuna oder die Beständigkeit des Wechsels]'', Suhrkamp, Francofurti ad Moenum 1985, ISBN 3-518-57729-8. (de receptione Anglica)
*Howard Rollin Patch, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/40165867 The Goddess Fortuna in the "Divine Comedy"]", ''Annual Reports of the Dante Society'', 1914: 13-28
*Olga Vassilieva-Codognet, "[https://www.persee.fr/doc/bsnaf_0081-1181_2021_num_2016_1_12847 Iconographie de Fortune au Moyen Âge et à la Renaissance]", ''Bulletin de la Société nationale des Antiquaires de France'', 2021: 394-414
{{NexInt}}
*''[[O Fortuna]]''
*[[19 Fortuna]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Fortuna|Fortunam}}
* [https://dagr.univ-tlse2.fr/consulter/1539/FORTUNA/texte DAGR]
[[Categoria:Deae Romanae]]
[[Categoria:Personificationes]]
[[Categoria:Religio Romana]]
eiqw4wndlfjia8wxzdm1dni9a3fsb8c
3983325
3983324
2026-08-23T15:03:48Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Plura legere si cupis */
3983325
wikitext
text/x-wiki
{{videdis|Fortuna (discretiva)|Tyche (discretiva)}}
[[Fasciculus:Fortuna, inv. 2244 - Braccio Nuovo, Museo Chiaramonti - Vatican Museums - DSC00920.jpg|thumb|[[Statua]] antiqua Fortunae deae cum [[cornu copiae]] sculpta.]]
[[Fasciculus:CarminaBurana_wheel.jpg|thumb|''Imperatrix Fortuna'' in rota fatali; imago [[Medium aevum|medii aevi]] in [[manuscriptum|manuscripto]] [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]].]]
'''Fortuna''' est [[dea]], quae in [[mythologia Romana]] temporum varietates [[fortuna]]eque vicissitudines repraesentat; apud autem [[Graecia antiqua|Graecos]] Τύχη ([[Tyche (dea)|Tyche]]) appellabatur. Apud [[rerum gestarum scriptor]]es antiquos saepe dicitur [[vis|vim]] maximam in omnibus rebus humanis habere et dea omnipotens esse.<ref>[[Pausanias]] IV.30.4.</ref> Eius [[statua]]e [[Cornu copiae|cornucopiam]] una [[manus|manu]] tenet ac nonnumquam gubernaculum altera (sic in nummis Romanis exprimebatur)ː nam divitias cui vellet dabat et [[orbis terrarum|orbem terrarum]] gubernabat. In capite polum gerebat, vel postea coronam turritam. Ita saepe velut [[personificatio]] urbium adorabatur (poeta [[Pindarus]] eam "pherepolim"<ref>Quae civitates fert.</ref> Graece dicebat).<ref>Pausanias IV.30.4-6.</ref> Quae corona ei communis est cum [[Cybele]] Romana.
== De Fortunis Italicis ==
Multae Fortunae in Italia antiqua venerabantur [[Cognomen|cognominibus]] distinctae<ref>Jesse Benedict Carter, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/282639 The Cognomina of the Goddess "Fortuna"]", ''Transactions and Proceedings of the American Philological Association'', 1900: 60-68 </ref>. Ita [[Praeneste|Praenesti]] in delubro inclito '''Fortunam Primigeniam''' colebant quae consulentibus responsa sortibus dabat. Fuerunt etiam Fortunae [[Antium (Latium)|Antiates]] a poeta [[Horatius|Horatio]] cantatae hoc est '''Fortuna Victrix''' galeata et '''Fortuna Felix''' diademata quas videmus in [[Denarius|denario]]<ref>[https://en.numista.com/247802 Photographema] apud Numista.</ref> et [[aureus|aureo]]<ref>[https://en.numista.com/247801 Photographema] apud Numista.</ref> [[Gens Rustia|Quinti Rusti]]. Fuit etiam '''Fortuna Redux''' quae imperatorem et exercitum<ref>{{AE|1954|103}} [[stela]] [[Votum|votiva]] militis. </ref> ex expeditionibus salvum Romam reducebat et [[Augustus (imperator)|Augustus imperator]] in eius honorem ex [[Asia (provincia Romana)|Asia]] anno [[19 a.C.n.]] rediens [[ara|aram]] erexit et eius cultum instituit. Quam aram in denario supradicti Quinti Rusti videre licet. Postea in nummis imperatorum invicem succedentium Fortuna Redux tamquam figura muliebris sedens aut stans [[Gubernaculum|gubernaculumque]] et [[Cornu copiae|cornucopiam]] tenens saepe exprimitur (e.g. apud [[Vespasianus|Vespasianum]] et [[Traianus|Traianum]] et [[Lucius Verus|Lucium Verum]]). Sed multae aliae Fortunae fuerunt ut '''Fortuna huiusce diei'''<ref>[[Cicero]], ''[[De legibus (Cicero)|De legibus]]'' II.28.</ref> et '''Fortuna Muliebris''' cuius templum mulierum partes in bello adversus [[Coriolanus|Coriolanum]] commemorabat, aut '''Fortuna Equestris''' aut '''Fortuna Augusta'''...
== Notae ==
<references />
== Fontes ==
*[[Augustinus Hipponensis]], ''[[De civitate Dei|de Civitate Dei]]'' IV.18-19
* [[Horatius]], ''[[Carmina (Horatius)|Carmina]]'' I.35.
== Plura legere si cupis ==
[[Fasciculus:RIC I 322.jpg|thumb|Denarius a Quinto Rustio paulo post 19 a.C.n. signatus. Ex una parte Fortunas Antiates videmus, Victricem et Felicem, ex altera aram quam Augustus Fortunae Reduci erexit.]]
*Otto J. Brendel, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/502418 Two Fortunae, Antium and Praeneste]", ''American Journal of Archaeology'', 1960: 41-47
*Jacqueline Champeaux, ''[https://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1982_ths_64_1 Fortuna. Le culte de la Fortune à Rome et dans le monde romain. I - Fortuna dans la religion archaïque]'', Publications de l'École française de Rome, 1982
** II - ''[https://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1982_ths_64_2 Les transformations de Fortuna sous la République]'', ibidem, 1987
*Wilhelm Drexler: Fortuna. In: Wilhelm Heinrich Roscher (ed.): Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie. Vol. 1,2. Lipsiae 1890, Col. 1503–1558 ([http://www.archive.org/stream/ausfhrlicheslexi12rosc#page/36/mode/1up in interreti]).
*Paola Gagliardi, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/23048899 "FORTUNA" in Virgilio]", ''Quaderni Urbinati di Cultura Classica'', 2011: 61-87
*Thomas Ganschow: Fortuna. In: Lexicon Iconographicum Mythologiae Classicae (LIMC). Vol. VIII, Turici/Monaci 1997, p. 585–591.
*Fritz Graf: Fortuna. In: [[Der Neue Pauly]] (DNP). Vol. 4, Metzler, Stuttgardiae 1998, ISBN 3-476-01474-6, Col. 598–602.
*Iiro Kajanto: Fortuna. In: Wolfgang Haase (ed.): Aufstieg und Niedergang der Römischen Welt. Pars II, Vol. 17,1. de Gruyter, Berolini & Novi Eboraci 1981
*Ehrengard Meyer-Landrut: Fortuna. Die Göttin des Glücks im Wandel der Zeiten. Deutscher Kunstverlag. Monaci/Berolini 1997, ISBN 3-422-06207-6
*Klaus Reichert, ''[https://www.academia.edu/86027624/Klaus_Reichert_Fortuna_oder_die_Best%C3%A4ndigkeit_des_Wechsels Fortuna oder die Beständigkeit des Wechsels]'', Suhrkamp, Francofurti ad Moenum 1985, ISBN 3-518-57729-8. (de receptione Anglica)
*Howard Rollin Patch, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/40165867 The Goddess Fortuna in the "Divine Comedy"]", ''Annual Reports of the Dante Society'', 1914: 13-28
*Olga Vassilieva-Codognet, "[https://www.persee.fr/doc/bsnaf_0081-1181_2021_num_2016_1_12847 Iconographie de Fortune au Moyen Âge et à la Renaissance]", ''Bulletin de la Société nationale des Antiquaires de France'', 2021: 394-414
{{NexInt}}
*''[[O Fortuna]]''
*[[19 Fortuna]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Fortuna|Fortunam}}
* [https://dagr.univ-tlse2.fr/consulter/1539/FORTUNA/texte DAGR]
[[Categoria:Deae Romanae]]
[[Categoria:Personificationes]]
[[Categoria:Religio Romana]]
tk7axh72ejkfznby7edlk3aatck4msk
3983334
3983325
2026-08-23T15:23:12Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Plura legere si cupis */
3983334
wikitext
text/x-wiki
{{videdis|Fortuna (discretiva)|Tyche (discretiva)}}
[[Fasciculus:Fortuna, inv. 2244 - Braccio Nuovo, Museo Chiaramonti - Vatican Museums - DSC00920.jpg|thumb|[[Statua]] antiqua Fortunae deae cum [[cornu copiae]] sculpta.]]
[[Fasciculus:CarminaBurana_wheel.jpg|thumb|''Imperatrix Fortuna'' in rota fatali; imago [[Medium aevum|medii aevi]] in [[manuscriptum|manuscripto]] [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]].]]
'''Fortuna''' est [[dea]], quae in [[mythologia Romana]] temporum varietates [[fortuna]]eque vicissitudines repraesentat; apud autem [[Graecia antiqua|Graecos]] Τύχη ([[Tyche (dea)|Tyche]]) appellabatur. Apud [[rerum gestarum scriptor]]es antiquos saepe dicitur [[vis|vim]] maximam in omnibus rebus humanis habere et dea omnipotens esse.<ref>[[Pausanias]] IV.30.4.</ref> Eius [[statua]]e [[Cornu copiae|cornucopiam]] una [[manus|manu]] tenet ac nonnumquam gubernaculum altera (sic in nummis Romanis exprimebatur)ː nam divitias cui vellet dabat et [[orbis terrarum|orbem terrarum]] gubernabat. In capite polum gerebat, vel postea coronam turritam. Ita saepe velut [[personificatio]] urbium adorabatur (poeta [[Pindarus]] eam "pherepolim"<ref>Quae civitates fert.</ref> Graece dicebat).<ref>Pausanias IV.30.4-6.</ref> Quae corona ei communis est cum [[Cybele]] Romana.
== De Fortunis Italicis ==
Multae Fortunae in Italia antiqua venerabantur [[Cognomen|cognominibus]] distinctae<ref>Jesse Benedict Carter, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/282639 The Cognomina of the Goddess "Fortuna"]", ''Transactions and Proceedings of the American Philological Association'', 1900: 60-68 </ref>. Ita [[Praeneste|Praenesti]] in delubro inclito '''Fortunam Primigeniam''' colebant quae consulentibus responsa sortibus dabat. Fuerunt etiam Fortunae [[Antium (Latium)|Antiates]] a poeta [[Horatius|Horatio]] cantatae hoc est '''Fortuna Victrix''' galeata et '''Fortuna Felix''' diademata quas videmus in [[Denarius|denario]]<ref>[https://en.numista.com/247802 Photographema] apud Numista.</ref> et [[aureus|aureo]]<ref>[https://en.numista.com/247801 Photographema] apud Numista.</ref> [[Gens Rustia|Quinti Rusti]]. Fuit etiam '''Fortuna Redux''' quae imperatorem et exercitum<ref>{{AE|1954|103}} [[stela]] [[Votum|votiva]] militis. </ref> ex expeditionibus salvum Romam reducebat et [[Augustus (imperator)|Augustus imperator]] in eius honorem ex [[Asia (provincia Romana)|Asia]] anno [[19 a.C.n.]] rediens [[ara|aram]] erexit et eius cultum instituit. Quam aram in denario supradicti Quinti Rusti videre licet. Postea in nummis imperatorum invicem succedentium Fortuna Redux tamquam figura muliebris sedens aut stans [[Gubernaculum|gubernaculumque]] et [[Cornu copiae|cornucopiam]] tenens saepe exprimitur (e.g. apud [[Vespasianus|Vespasianum]] et [[Traianus|Traianum]] et [[Lucius Verus|Lucium Verum]]). Sed multae aliae Fortunae fuerunt ut '''Fortuna huiusce diei'''<ref>[[Cicero]], ''[[De legibus (Cicero)|De legibus]]'' II.28.</ref> et '''Fortuna Muliebris''' cuius templum mulierum partes in bello adversus [[Coriolanus|Coriolanum]] commemorabat, aut '''Fortuna Equestris''' aut '''Fortuna Augusta'''...
== Notae ==
<references />
== Fontes ==
*[[Augustinus Hipponensis]], ''[[De civitate Dei|de Civitate Dei]]'' IV.18-19
* [[Horatius]], ''[[Carmina (Horatius)|Carmina]]'' I.35.
== Plura legere si cupis ==
[[Fasciculus:RIC I 322.jpg|thumb|Denarius a Quinto Rustio paulo post 19 a.C.n. signatus. Ex una parte Fortunas Antiates videmus, Victricem et Felicem, ex altera aram quam Augustus Fortunae Reduci erexit.]]
*Otto J. Brendel, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/502418 Two Fortunae, Antium and Praeneste]", ''American Journal of Archaeology'', 1960: 41-47
*Jacqueline Champeaux, ''[https://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1982_ths_64_1 Fortuna. Le culte de la Fortune à Rome et dans le monde romain. I - Fortuna dans la religion archaïque]'', Publications de l'École française de Rome, 1982
** II - ''[https://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1982_ths_64_2 Les transformations de Fortuna sous la République]'', ibidem, 1987
*Wilhelm Drexler: Fortuna. In: Wilhelm Heinrich Roscher (ed.): Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie. Vol. 1,2. Lipsiae 1890, Col. 1503–1558 ([http://www.archive.org/stream/ausfhrlicheslexi12rosc#page/36/mode/1up in interreti]).
*Paola Gagliardi, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/23048899 "FORTUNA" in Virgilio]", ''Quaderni Urbinati di Cultura Classica'', 2011: 61-87
*Thomas Ganschow: Fortuna. In: Lexicon Iconographicum Mythologiae Classicae (LIMC). Vol. VIII, Turici/Monaci 1997, p. 585–591.
*Fritz Graf: Fortuna. In: [[Der Neue Pauly]] (DNP). Vol. 4, Metzler, Stuttgardiae 1998, ISBN 3-476-01474-6, Col. 598–602.
*Iiro Kajanto: Fortuna. In: Wolfgang Haase (ed.): Aufstieg und Niedergang der Römischen Welt. Pars II, Vol. 17,1. de Gruyter, Berolini & Novi Eboraci 1981
*Ehrengard Meyer-Landrut, ''Fortuna. Die Göttin des Glücks im Wandel der Zeiten'', Deutscher Kunstverlag, Monaci/Berolini, 1997, ISBN 3-422-06207-6
*Klaus Reichert, ''[https://www.academia.edu/86027624/Klaus_Reichert_Fortuna_oder_die_Best%C3%A4ndigkeit_des_Wechsels Fortuna oder die Beständigkeit des Wechsels]'', Suhrkamp, Francofurti ad Moenum 1985, ISBN 3-518-57729-8. (de receptione Anglica)
*Howard Rollin Patch, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/40165867 The Goddess Fortuna in the "Divine Comedy"]", ''Annual Reports of the Dante Society'', 1914: 13-28
*Olga Vassilieva-Codognet, "[https://www.persee.fr/doc/bsnaf_0081-1181_2021_num_2016_1_12847 Iconographie de Fortune au Moyen Âge et à la Renaissance]", ''Bulletin de la Société nationale des Antiquaires de France'', 2021: 394-414
{{NexInt}}
*''[[O Fortuna]]''
*[[19 Fortuna]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Fortuna|Fortunam}}
* [https://dagr.univ-tlse2.fr/consulter/1539/FORTUNA/texte DAGR]
[[Categoria:Deae Romanae]]
[[Categoria:Personificationes]]
[[Categoria:Religio Romana]]
d844nz1beab60vcqj5desjgjac0j268
3983346
3983334
2026-08-23T16:17:15Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* De Fortunis Italicis */
3983346
wikitext
text/x-wiki
{{videdis|Fortuna (discretiva)|Tyche (discretiva)}}
[[Fasciculus:Fortuna, inv. 2244 - Braccio Nuovo, Museo Chiaramonti - Vatican Museums - DSC00920.jpg|thumb|[[Statua]] antiqua Fortunae deae cum [[cornu copiae]] sculpta.]]
[[Fasciculus:CarminaBurana_wheel.jpg|thumb|''Imperatrix Fortuna'' in rota fatali; imago [[Medium aevum|medii aevi]] in [[manuscriptum|manuscripto]] [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]].]]
'''Fortuna''' est [[dea]], quae in [[mythologia Romana]] temporum varietates [[fortuna]]eque vicissitudines repraesentat; apud autem [[Graecia antiqua|Graecos]] Τύχη ([[Tyche (dea)|Tyche]]) appellabatur. Apud [[rerum gestarum scriptor]]es antiquos saepe dicitur [[vis|vim]] maximam in omnibus rebus humanis habere et dea omnipotens esse.<ref>[[Pausanias]] IV.30.4.</ref> Eius [[statua]]e [[Cornu copiae|cornucopiam]] una [[manus|manu]] tenet ac nonnumquam gubernaculum altera (sic in nummis Romanis exprimebatur)ː nam divitias cui vellet dabat et [[orbis terrarum|orbem terrarum]] gubernabat. In capite polum gerebat, vel postea coronam turritam. Ita saepe velut [[personificatio]] urbium adorabatur (poeta [[Pindarus]] eam "pherepolim"<ref>Quae civitates fert.</ref> Graece dicebat).<ref>Pausanias IV.30.4-6.</ref> Quae corona ei communis est cum [[Cybele]] Romana.
== De Fortunis Italicis ==
Multae Fortunae in Italia antiqua venerabantur [[Cognomen|cognominibus]] distinctae<ref>Jesse Benedict Carter, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/282639 The Cognomina of the Goddess "Fortuna"]", ''Transactions and Proceedings of the American Philological Association'', 1900: 60-68 </ref>. Ita [[Praeneste|Praenesti]] in delubro inclito '''Fortunam Primigeniam''' colebant quae consulentibus responsa sortibus dabat. Fuerunt etiam Fortunae [[Antium (Latium)|Antiates]] a poeta [[Horatius|Horatio]] cantatae hoc est '''Fortuna Victrix''' galeata et '''Fortuna Felix''' diademata quas videmus in [[Denarius|denario]]<ref>[https://en.numista.com/247802 Photographema] apud Numista.</ref> et [[aureus|aureo]]<ref>[https://en.numista.com/247801 Photographema] apud Numista.</ref> [[Gens Rustia|Quinti Rusti]]. Fuit etiam '''Fortuna Redux''' quae imperatorem et exercitum<ref>{{AE|1954|103}} [[stela]] [[Votum|votiva]] militis. </ref> ex expeditionibus salvum Romam reducebat et [[Augustus (imperator)|Augustus imperator]] in eius honorem ex [[Asia (provincia Romana)|Asia]] anno [[19 a.C.n.]] rediens [[ara|aram]] erexit et eius cultum instituit. Quam aram in denario supradicti Quinti Rusti videre licet. Postea in nummis imperatorum invicem succedentium Fortuna Redux tamquam figura muliebris sedens aut stans [[Gubernaculum|gubernaculumque]] et [[Cornu copiae|cornucopiam]] tenens saepe exprimitur (e.g. apud [[Vespasianus|Vespasianum]] et [[Traianus|Traianum]] et [[Lucius Verus|Lucium Verum]])<ref>Ut in hoc [https://fr.numista.com/280951 [[Antoninianus|antoniniano]] Gordiani III] apud Numista.</ref>. Sed multae aliae Fortunae fuerunt ut '''Fortuna huiusce diei'''<ref>[[Cicero]], ''[[De legibus (Cicero)|De legibus]]'' II.28.</ref> et '''Fortuna Muliebris''' cuius templum mulierum partes in bello adversus [[Coriolanus|Coriolanum]] commemorabat, aut '''Fortuna Equestris''' aut '''Fortuna Augusta'''...
== Notae ==
<references />
== Fontes ==
*[[Augustinus Hipponensis]], ''[[De civitate Dei|de Civitate Dei]]'' IV.18-19
* [[Horatius]], ''[[Carmina (Horatius)|Carmina]]'' I.35.
== Plura legere si cupis ==
[[Fasciculus:RIC I 322.jpg|thumb|Denarius a Quinto Rustio paulo post 19 a.C.n. signatus. Ex una parte Fortunas Antiates videmus, Victricem et Felicem, ex altera aram quam Augustus Fortunae Reduci erexit.]]
*Otto J. Brendel, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/502418 Two Fortunae, Antium and Praeneste]", ''American Journal of Archaeology'', 1960: 41-47
*Jacqueline Champeaux, ''[https://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1982_ths_64_1 Fortuna. Le culte de la Fortune à Rome et dans le monde romain. I - Fortuna dans la religion archaïque]'', Publications de l'École française de Rome, 1982
** II - ''[https://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1982_ths_64_2 Les transformations de Fortuna sous la République]'', ibidem, 1987
*Wilhelm Drexler: Fortuna. In: Wilhelm Heinrich Roscher (ed.): Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie. Vol. 1,2. Lipsiae 1890, Col. 1503–1558 ([http://www.archive.org/stream/ausfhrlicheslexi12rosc#page/36/mode/1up in interreti]).
*Paola Gagliardi, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/23048899 "FORTUNA" in Virgilio]", ''Quaderni Urbinati di Cultura Classica'', 2011: 61-87
*Thomas Ganschow: Fortuna. In: Lexicon Iconographicum Mythologiae Classicae (LIMC). Vol. VIII, Turici/Monaci 1997, p. 585–591.
*Fritz Graf: Fortuna. In: [[Der Neue Pauly]] (DNP). Vol. 4, Metzler, Stuttgardiae 1998, ISBN 3-476-01474-6, Col. 598–602.
*Iiro Kajanto: Fortuna. In: Wolfgang Haase (ed.): Aufstieg und Niedergang der Römischen Welt. Pars II, Vol. 17,1. de Gruyter, Berolini & Novi Eboraci 1981
*Ehrengard Meyer-Landrut, ''Fortuna. Die Göttin des Glücks im Wandel der Zeiten'', Deutscher Kunstverlag, Monaci/Berolini, 1997, ISBN 3-422-06207-6
*Klaus Reichert, ''[https://www.academia.edu/86027624/Klaus_Reichert_Fortuna_oder_die_Best%C3%A4ndigkeit_des_Wechsels Fortuna oder die Beständigkeit des Wechsels]'', Suhrkamp, Francofurti ad Moenum 1985, ISBN 3-518-57729-8. (de receptione Anglica)
*Howard Rollin Patch, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/40165867 The Goddess Fortuna in the "Divine Comedy"]", ''Annual Reports of the Dante Society'', 1914: 13-28
*Olga Vassilieva-Codognet, "[https://www.persee.fr/doc/bsnaf_0081-1181_2021_num_2016_1_12847 Iconographie de Fortune au Moyen Âge et à la Renaissance]", ''Bulletin de la Société nationale des Antiquaires de France'', 2021: 394-414
{{NexInt}}
*''[[O Fortuna]]''
*[[19 Fortuna]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Fortuna|Fortunam}}
* [https://dagr.univ-tlse2.fr/consulter/1539/FORTUNA/texte DAGR]
[[Categoria:Deae Romanae]]
[[Categoria:Personificationes]]
[[Categoria:Religio Romana]]
9jsmi3h5ufya5h4f0hei3zbrhzxpojm
Circulus Auriacum
0
239885
3983369
3980253
2026-08-23T20:27:02Z
Cyprianus Marcus
66550
3983369
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
[[Fasciculus:Municipalities in AUR.svg|thumb|Communia in Auriaco Circulo.]]
'''Circulus Auriacum'''<ref name="Graesse">{{Graesse}}</ref> ([[Theodisce]] ''Landkreis Aurich''), nunc pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1885]] conditus est. Usque ad annum [[1945]] ad [[Borussia]]m pertinuit, et ex anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinet. [[Caput (urbs)|Caput]] circuli est [[Auriacum (Saxonia Inferior)|Auriacum]] urbs.<ref name="Graesse">{{Graesse}}</ref>
== Historia ==
Ager circuli ab anno [[1815]] ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Anno [[1885]] circulus conditus est. Ab anno [[1946]] pars Saxoniae Inferioris est. Anno [[1977]], [[ager]] antiqui circuli Norden{{dubsig}} cum Auriaco consociatus est.
== Communia circuli ==
Haec sunt communia huius circuli, quae partim ad communia generalia coniuncti sunt:
* [[Auriacum (Saxonia Inferior)|Auriacum]] (oppidum, caput circuli, 40 637 incolae)
* [[Baltrumum]]<ref name="Wiarda III 1792">Wiarda, T. D. (1792). ''Ostfriesische Geschichte: Von den ältesten Zeiten bis zum Jahre 1648'' (Vol. 3). August Friedrich Winter.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Baltrum'') (insula, 564)
* [[Dornum]]<ref name="Egger 1977">Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Dornum''; [[Saxonice]] ''Dornm'') (4525)
* [[Großheide]]{{dubsig}} (8563)
* [[Hinte]]{{dubsig}} (6906)
* [[Juist]]{{dubsig}} (insula, 1540)
* [[Krummhörn]]{{dubsig}} (12 228)
* [[Magna Palus]]<ref name="Magna Palus">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/magnus?wb=gross&nr=1 Theodiscum toponymicum praefixum ''Große-'' Latino adiectivo "magnus-a-um"] et [[https://www.koeblergerhard.de/germanistischewoerterbuecher/altsaechsischeswoerterbuch/asF.pdf Theodiscum suffixum ''-fehn'' Latino nomine "palus paludis" (f.)] vertitur.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Großefehn''; [[Saxonice]] ''Grootfehn'') (13 646)
* [[Norden]]{{dubsig}} (oppidum, 24 887)
* [[Norderney]]{{dubsig}} (insula et oppidum, 5845)
* [[Schola Dei]]<ref name="Orbis Latinus N-Z">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&cq=M%C3%BCnchen&lang=de ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].</ref> (sedes administrationis: Ihlowerfehn) (12 139)
* [[Südbrookmerland]]{{dubsig}} (18 509)
* [[Wiesmoor]]{{dubsig}} (oppidum 12 887)
* [[Brookmerland (commune generale)|Brookmerland]]{{dubsig}} commune generale (13 204)
** [[Leezdorf]]{{dubsig}} (1859)
** [[Marienhafe]]{{dubsig}} (sedes administrationis, 2253)
** [[Osteel]]{{dubsig}} (2201)
** [[Rechtsupweg]]{{dubsig}} (2060)
** [[Upgant-Schott]]{{dubsig}} (3802)
** [[Wirdum]]{{dubsig}} (1029)
* [[Hage (commune generale)|Hage]] commune generale (10 978)
** [[Berumburgum]]<ref name="Emmius 1616">Emmius, U. (1616). ''Rerum Frisicarum Historia''. [[Lugdunum Batavorum|Lugduni Batavorum]]: Elzevier.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Berumbur'') (2620)
** [[Hage]] (sedes administrationis, 6162)
** [[Hagermarsch]] (445)
** [[Halbemond]] (993)
** [[Lütetsburg]] (758)
* Ager ad commune non pertinens:
** [[Memmert]] (insula, 5,17 km² non habitata)
==Notae==
<references />
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Landkreis Aurich|Circulum Auriacum}}
[http://www.landkreis-aurich Situs interretialis Auriaci proprius.]{{Nexus deficit|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}
{{geo-stipula}}
{{DEFAULTSORT:Circulus Auriacum}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1885]]
[[Categoria:Frisia orientalis]]
bmbwqceo8y8ri5rdok3wjkum72g7frn
3983382
3983369
2026-08-23T21:55:58Z
Cyprianus Marcus
66550
3983382
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
[[Fasciculus:Municipalities in AUR.svg|thumb|Communia in Auriaco Circulo.]]
'''Circulus Auriacum'''<ref name="Graesse">{{Graesse}}</ref> ([[Theodisce]] ''Landkreis Aurich''), nunc pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1885]] conditus est. Usque ad annum [[1945]] ad [[Borussia]]m pertinuit, et ex anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinet. [[Caput (urbs)|Caput]] circuli est [[Auriacum (Saxonia Inferior)|Auriacum]] urbs.<ref name="Graesse">{{Graesse}}</ref>
== Historia ==
Ager circuli ab anno [[1815]] ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Anno [[1885]] circulus conditus est. Ab anno [[1946]] pars Saxoniae Inferioris est. Anno [[1977]], [[ager]] antiqui circuli Norden{{dubsig}} cum Auriaco consociatus est.
== Communia circuli ==
Haec sunt communia huius circuli, quae partim ad communia generalia coniuncti sunt:
* [[Auriacum (Saxonia Inferior)|Auriacum]] (oppidum, caput circuli, 40 637 incolae)
* [[Baltrumum]]<ref name="Wiarda III 1792">Wiarda, T. D. (1792). ''Ostfriesische Geschichte: Von den ältesten Zeiten bis zum Jahre 1648'' (Vol. 3). August Friedrich Winter.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Baltrum'') (insula, 564)
* [[Dornum]]<ref name="Egger 1977">Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Dornum''; [[Saxonice]] ''Dornm'') (4525)
* [[Ericetum Magnum]]<ref name="Ericetum">[https://woerterbuchnetz.de/?sigle=MeckWB&lemid=H01756 Theodiscum toponymicum suffixum ''-heide'' Latino nomine "Ericetum-i" vertitur.]</ref><ref name="Magnus">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/magnus?wb=gross&nr=1 Theodiscum praefixum ''Groß-'' Latino adiectivo "magnus-a-um" vertitur.]</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Großheide''; [[Saxonice]] ''Grootheid'') (8563)
* [[Hinte]]{{dubsig}} (6906)
* [[Juist]]{{dubsig}} (insula, 1540)
* [[Krummhörn]]{{dubsig}} (12 228)
* [[Magna Palus]]<ref name="Magna Palus">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/magnus?wb=gross&nr=1 Theodiscum toponymicum praefixum ''Große-'' Latino adiectivo "magnus-a-um"] et [[https://www.koeblergerhard.de/germanistischewoerterbuecher/altsaechsischeswoerterbuch/asF.pdf Theodiscum suffixum ''-fehn'' Latino nomine "palus paludis" (f.)] vertitur.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Großefehn''; [[Saxonice]] ''Grootfehn'') (13 646)
* [[Norden]]{{dubsig}} (oppidum, 24 887)
* [[Norderney]]{{dubsig}} (insula et oppidum, 5845)
* [[Schola Dei]]<ref name="Orbis Latinus N-Z">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&cq=M%C3%BCnchen&lang=de ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].</ref> (sedes administrationis: Ihlowerfehn) (12 139)
* [[Südbrookmerland]]{{dubsig}} (18 509)
* [[Wiesmoor]]{{dubsig}} (oppidum 12 887)
* [[Brookmerland (commune generale)|Brookmerland]]{{dubsig}} commune generale (13 204)
** [[Leezdorf]]{{dubsig}} (1859)
** [[Marienhafe]]{{dubsig}} (sedes administrationis, 2253)
** [[Osteel]]{{dubsig}} (2201)
** [[Rechtsupweg]]{{dubsig}} (2060)
** [[Upgant-Schott]]{{dubsig}} (3802)
** [[Wirdum]]{{dubsig}} (1029)
* [[Hage (commune generale)|Hage]] commune generale (10 978)
** [[Berumburgum]]<ref name="Emmius 1616">Emmius, U. (1616). ''Rerum Frisicarum Historia''. [[Lugdunum Batavorum|Lugduni Batavorum]]: Elzevier.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Berumbur'') (2620)
** [[Hage]] (sedes administrationis, 6162)
** [[Hagermarsch]] (445)
** [[Halbemond]] (993)
** [[Lütetsburg]] (758)
* Ager ad commune non pertinens:
** [[Memmert]] (insula, 5,17 km² non habitata)
==Notae==
<references />
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Landkreis Aurich|Circulum Auriacum}}
[http://www.landkreis-aurich Situs interretialis Auriaci proprius.]{{Nexus deficit|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}
{{geo-stipula}}
{{DEFAULTSORT:Circulus Auriacum}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1885]]
[[Categoria:Frisia orientalis]]
h0ou8abncvset5bo8428k52kqv8srg1
Magna Palus
0
240184
3983359
3983313
2026-08-23T17:47:49Z
Cyprianus Marcus
66550
3983359
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:SeefahrtschuleTimmel.JPG|thumb|left|Schola nautarum in vico Timmel.]]
'''Magna Palus'''<ref name="Magna Palus">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/magnus?wb=gross&nr=1 Theodiscum toponymicum praefixum ''Große-'' Latino adiectivo "magnus-a-um"] et [[https://www.koeblergerhard.de/germanistischewoerterbuecher/altsaechsischeswoerterbuch/asF.pdf Theodiscum suffixum ''-fehn'' Latino nomine "palus paludis" (f.)] vertitur.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Großefehn''; [[Saxonice]] ''Grootfehn'') est commune [[Circulus Auriacum|circuli Auriaci]] in [[Frisia orientalis|Frisia Orientali]] [[Saxonia Inferior]]e situm. Ad Magnam Paludem vici [[Akelsberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' aut ''-barg'' aut ''-barge'' aut ''-bargen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Akelsbarg'') (517); [[Auriacum-Oldendorfium]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref><ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Aurich-Oldendorf'') cum [[Hoogebrinka]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Hooge Brinken'') et [[Moorlage|Moorlagi]] (Theodisce ''Moorlage''), (1468); [[Bagband]] (Theodisce ''Bagband'') (361); [[Felda (Magna Palus)|Felda]]<ref name="-felda">Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(e)(n)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-felda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Felde'') (194); [[Fiebinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Fiebing'') (174); [[Holtharpa]]<ref name="-tharpa">Germanica toponyma cum suffixis ''-trup'' seu ''-drup'' seu ''-trop'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-tharpa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Butilingtharpa]], [[Graftharpa]], [[Gumorodingtharpa]], [[Haringtharpa]], [[Heppingtharpa]], [[Holttharpa]], [[Hurstharpa]], [[Kathingtharpa]], [[Kiedeningtharpa]], [[Marastharpa]], [[Markiligtharpa]], [[Meinbrahtingtharpa]], [[Peingtharpa]], [[Radistharpa]], [[Sutharpa]], [[Tettingtharpa]], [[Vilomaringtharpa]], [[Winikingtharpa]], [[Varetharpa]], [[Vrilingtharpa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Holtrop'') (1448); [[Magna Palus Media]]<ref name="Magna Palus"/><ref name="Mittel">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/medius?wb=gross&nr=1 Latinum adiectivum "medius-a-um" Theodiscum praefixum ''Mittel-'' vertit].</ref> (Theodisce ''Mittegroßefehn'') (1054); [[Magna Palus Occidentalis]]<ref name="Magna Palus"/><ref name="Occidentalis">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/occidentalis?wb=gross&nr=5 Theodiscum praefixum ''West-'' Latino adiectivo "occidentalis-e" vertitur.]</ref> (Theodisce ''Westgroßefehn'') (225); [[Magna Palus Orientalis]]<ref name="Magna Palus"/><ref name="Orientalis">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/orientalis?wb=gross&nr=3 Theodiscum praefixum ''Ost-'' Latino adiectivo "orientalis-e" vertitur.]</ref> (Theodisce ''Ostgroßefehn'') (3586 incolae); [[Palus Spetzensis]]<ref name=Palus Spetzensis">[[https://www.koeblergerhard.de/germanistischewoerterbuecher/altsaechsischeswoerterbuch/asF.pdf Theodiscum suffixum ''-fehn'' Latino nomine "palus paludis" (f.)] vertitur; Latinum autem gentilicium "Spetzensis-e" Theodiscum ''Spetzer'' vertit.</ref> (Theodisce ''Spetzerfehn'') (1810); [[Silva Recta]]<ref name="Silva Recta">"Silva Recta" est translatio philologica moderna, ex sensu lexicographice comprobato nominis [[lingua Saxonica|Saxonici]] ''Strackholt'' deducta. Qua de translatione, vide Lasch, A., & Borchling, C. (ed.). ''Mittelniederdeutsches Handwörterbuch''; et Hansen, P. ''Wörterbuch für Mecklenburg-Vorpommer'.</ref> (Theodisce ''Strackholt'') (1498); [[Timberla]]<ref>Landeskirchliches Archiv Hannover (s. d.). ''Timmel. Kirchengemeindelexikon''.</ref> (Theodisce ''Timmel'') (926); [[Ulberga]]<ref name="-berga"/> (Theodisce ''Ulbargen'') (193) atque [[Wrisse]] (Theodisce ''Wrisse'') (202) pertinent.
== Historia ==
Vici eius communis saeculo 7 aut 8 conditi sunt. Postea partes [[Frisia orientalis|Frisiae Orientalis]] ducatus fuerunt, tum annis [[1744]] ad [[1806]] ad [[Borussia]]m, deinde ab anno 1806 regio ad [[Nederlandia]]m et annis [[1810]] ad [[1813]] ad [[Primum Imperium Francicum]] pertinuit. Ab anno [[1815]] Magnae Paludis regio [[Regnum Hannoveranum|Regno Hannoverano]] traditum est, quae post annum [[1866]] iterum pars Borussiae fuit. Ab anno [[1885]] Magnae Paludis vici pars novi Circuli Nordensis facti sunt. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinent. Tum multi perfugae e regionibus a [[Polonia]] et [[Russia]] occupatis in hanc regionem venerunt: Numerus incolarum a 833 ad 1.253 crevit. Anno [[1972]] vici supra dicti in communem Magnam Paludem coniuncti sunt.
==Notae==
<references />
== Nexus externi ==
{{commonscat|Großefehn|Magnam Paludem}}
* [http://www.grossefehn.de/ www.grossefehn.de]
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1972]]
16zh1guomrny57igcf3t923atx4va5d
3983360
3983359
2026-08-23T17:49:20Z
Cyprianus Marcus
66550
3983360
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:SeefahrtschuleTimmel.JPG|thumb|left|Schola nautarum in vico Timmel.]]
'''Magna Palus'''<ref name="Magna Palus">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/magnus?wb=gross&nr=1 Theodiscum toponymicum praefixum ''Große-'' Latino adiectivo "magnus-a-um"] et [[https://www.koeblergerhard.de/germanistischewoerterbuecher/altsaechsischeswoerterbuch/asF.pdf Theodiscum suffixum ''-fehn'' Latino nomine "palus paludis" (f.)] vertitur.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Großefehn''; [[Saxonice]] ''Grootfehn'') est commune [[Circulus Auriacum|circuli Auriaci]] in [[Frisia orientalis|Frisia Orientali]] [[Saxonia Inferior]]e situm. Ad Magnam Paludem vici [[Akelsberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' aut ''-barg'' aut ''-barge'' aut ''-bargen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Akelsbarg'') (517); [[Auriacum-Oldendorfium]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref><ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Aurich-Oldendorf'') cum [[Hoogebrinka]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Hooge Brinken'') et [[Moorlage|Moorlagi]] (Theodisce ''Moorlage''), (1468); [[Bagband]] (Theodisce ''Bagband'') (361); [[Felda (Magna Palus)|Felda]]<ref name="-felda">Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(e)(n)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-felda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Felde'') (194); [[Fiebinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Fiebing'') (174); [[Holtharpa]]<ref name="-tharpa">Germanica toponyma cum suffixis ''-trup'' seu ''-drup'' seu ''-trop'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-tharpa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Butilingtharpa]], [[Graftharpa]], [[Gumorodingtharpa]], [[Haringtharpa]], [[Heppingtharpa]], [[Holttharpa]], [[Hurstharpa]], [[Kathingtharpa]], [[Kiedeningtharpa]], [[Marastharpa]], [[Markiligtharpa]], [[Meinbrahtingtharpa]], [[Peingtharpa]], [[Radistharpa]], [[Sutharpa]], [[Tettingtharpa]], [[Vilomaringtharpa]], [[Winikingtharpa]], [[Varetharpa]], [[Vrilingtharpa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Holtrop'') (1448); [[Magna Palus Media]]<ref name="Magna Palus"/><ref name="Mittel">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/medius?wb=gross&nr=1 Latinum adiectivum "medius-a-um" Theodiscum praefixum ''Mittel-'' vertit].</ref> (Theodisce ''Mittegroßefehn'') (1054); [[Magna Palus Occidentalis]]<ref name="Magna Palus"/><ref name="Occidentalis">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/occidentalis?wb=gross&nr=5 Theodiscum praefixum ''West-'' Latino adiectivo "occidentalis-e" vertitur.]</ref> (Theodisce ''Westgroßefehn'') (225); [[Magna Palus Orientalis]]<ref name="Magna Palus"/><ref name="Orientalis">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/orientalis?wb=gross&nr=3 Theodiscum praefixum ''Ost-'' Latino adiectivo "orientalis-e" vertitur.]</ref> (Theodisce ''Ostgroßefehn'') (3586 incolae); [[Palus Spetzensis]]<ref>[[https://www.koeblergerhard.de/germanistischewoerterbuecher/altsaechsischeswoerterbuch/asF.pdf Theodiscum suffixum ''-fehn'' Latino nomine "palus paludis" (f.)] vertitur; Latinum autem gentilicium "Spetzensis-e" Theodiscum ''Spetzer'' vertit.</ref> (Theodisce ''Spetzerfehn'') (1810); [[Silva Recta]]<ref name="Silva Recta">"Silva Recta" est translatio philologica moderna, ex sensu lexicographice comprobato nominis [[lingua Saxonica|Saxonici]] ''Strackholt'' deducta. Qua de translatione, vide Lasch, A., & Borchling, C. (ed.). ''Mittelniederdeutsches Handwörterbuch''; et Hansen, P. ''Wörterbuch für Mecklenburg-Vorpommer'.</ref> (Theodisce ''Strackholt'') (1498); [[Timberla]]<ref>Landeskirchliches Archiv Hannover (s. d.). ''Timmel. Kirchengemeindelexikon''.</ref> (Theodisce ''Timmel'') (926); [[Ulberga]]<ref name="-berga"/> (Theodisce ''Ulbargen'') (193) atque [[Wrisse]] (Theodisce ''Wrisse'') (202) pertinent.
== Historia ==
Vici eius communis saeculo 7 aut 8 conditi sunt. Postea partes [[Frisia orientalis|Frisiae Orientalis]] ducatus fuerunt, tum annis [[1744]] ad [[1806]] ad [[Borussia]]m, deinde ab anno 1806 regio ad [[Nederlandia]]m et annis [[1810]] ad [[1813]] ad [[Primum Imperium Francicum]] pertinuit. Ab anno [[1815]] Magnae Paludis regio [[Regnum Hannoveranum|Regno Hannoverano]] traditum est, quae post annum [[1866]] iterum pars Borussiae fuit. Ab anno [[1885]] Magnae Paludis vici pars novi Circuli Nordensis facti sunt. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinent. Tum multi perfugae e regionibus a [[Polonia]] et [[Russia]] occupatis in hanc regionem venerunt: Numerus incolarum a 833 ad 1.253 crevit. Anno [[1972]] vici supra dicti in communem Magnam Paludem coniuncti sunt.
==Notae==
<references />
== Nexus externi ==
{{commonscat|Großefehn|Magnam Paludem}}
* [http://www.grossefehn.de/ www.grossefehn.de]
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1972]]
d25rp52o3d2cxbxc9xlr0tctx8b5wn8
Ericetum Magnum
0
241570
3983374
3929107
2026-08-23T21:14:12Z
Cyprianus Marcus
66550
Cyprianus Marcus movit paginam [[Großheide]] ad [[Ericetum Magnum]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam
3929107
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:ChurchArle.jpg|thumb|left|Ecclesia Sancti Bonifatii in vico Arle]]
'''Großheide''' est commune [[Aurich (circulus)|circuli Aurich]] in [[Frisia orientalis|Frisia Orientali]] [[Saxonia Inferior]]e situm. Ad Großheide vici Arle, Arle australis, Berumerfehn, Westermoordorf, Ostermoordorf, Menstede, Coldinne, Coldinne australis atque Westerende pertinent.
== Historia ==
Vici eius communis partes [[Frisia orientalis|Frisiae Orientalis]] ducatus fuerunt, tum annis [[1744]] ad [[1806]] ad [[Borussia]]m, deinde ab anno 1806 regio ad [[Nederlandia]]m et annis [[1810]] ad [[1813]] ad [[Primum Imperium Francicum]] pertinuit. Ab anno [[1815]] Großheide regio [[Regnum Hannoveranum|Regno Hannoverano]] traditum est, quae post annum [[1866]] iterum pars Borussiae fuit. Ab anno [[1885]] Großheide vici pars novi Circuli Norden facti sunt. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinent. Anno [[1972]] vici supra dicti in communem Großheide coniuncti sunt et anno [[1977]] Großheide circulo Norden dissoluto ad circulum Aurich transiit.
== Nexus externi ==
{{commonscat}}
* [https://web.archive.org/web/20161117184829/http://www.grossheide.de/ www.grossheide.de]
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1972]]
lxm5r529m9evhla7dnwgsg266w0tr4c
3983379
3983374
2026-08-23T21:51:30Z
Cyprianus Marcus
66550
3983379
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:ChurchArle.jpg|thumb|left|Ecclesia Sancti Bonifatii in vico Arle.]]
'''Ericetum Magnum'''<ref name="Ericetum">[https://woerterbuchnetz.de/?sigle=MeckWB&lemid=H01756 Theodiscum toponymicum suffixum ''-heide'' Latino nomine "Ericetum-i" vertitur.]</ref><ref name="Magnus">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/magnus?wb=gross&nr=1 Theodiscum praefixum ''Groß-'' Latino adiectivo "magnus-a-um" vertitur.]</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Großheide''; [[Saxonice]] ''Grootheid'') est commune [[Circulus Auriacum|circuli Auriaci]] in [[Frisia orientalis|Frisia Orientali]] [[Saxonia Inferior]]e situm. Ad Großheide vici [[Arle]] (Theodisce ''Arle''), [[Arle Meridionale]]<ref name="Meridionalis">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/meridionalis?wb=gross&nr=4 Theodiscum praefixum ''Süd-'' Latino adiectivo "meridionalis-e" vertitur.]</ref> (Theodisce ''Südarle''), [[Coldinne]] (Theodisce ''Coldinne''), [[Coldinne Meridionale]]<ref name="Meridionalis"/> (Theodisce ''Südcoldinne''), [[Ericetum Magnum (vicus)|Ericetum Magnum]] (Theodisce ''Großheide''), [[Menstede]] (Theodisce ''Menstede''), [[Moordorfium Occidentale]]<ref name="-dorf"/><ref name="Occidentalis">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/occidentalis?wb=gross&nr=5 Theodiscum praefixum ''West-'' Latino adiectivo "occidentalis-e" vertitur.]</ref> (Theodisce ''Westermoordorf'') [[Moordorfium Orientale]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="Orientalis">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/orientalis?wb=gross&nr=3 Theodiscum praefixum ''Ost-'' Latino adiectivo "orientalis-e" vertitur.]</ref> (Theodisce ''Ostermoordorf''), [[Palus Berumensis]]<ref name="Palus Berumensis">[[https://www.koeblergerhard.de/germanistischewoerterbuecher/altsaechsischeswoerterbuch/asF.pdf Theodiscum suffixum ''-fehn'' Latino nomine "palus paludis" (f.)] vertitur; et Latino gentilicio "Berumensis-e" Theodiscum toponymicum praefixum ''Berumer-'' vertitur.</ref> (Theodisce ''Berumerfehn'') et [[Westerende]] (Theodisce ''Westerende'') pertinent.
== Historia ==
Vici eius communis partes [[Frisia orientalis|Frisiae Orientalis]] ducatus fuerunt, tum annis [[1744]] ad [[1806]] ad [[Borussia]]m, deinde ab anno 1806 regio ad [[Nederlandia]]m et annis [[1810]] ad [[1813]] ad [[Primum Imperium Francicum]] pertinuit. Ab anno [[1815]] Ericeti Magni regio [[Regnum Hannoveranum|Regno Hannoverano]] traditum est, quae post annum [[1866]] iterum pars Borussiae fuit. Ab anno [[1885]] Ericeti Magni vici pars novi Circuli Nordensis facti sunt. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinent. Anno [[1972]] vici supra dicti in communem Ericetum Magnum coniuncti sunt et anno [[1977]] Ericetum Magnum circulo Nordensi dissoluto ad circulum Auriacum transiit.
==Notae==
<references />
== Nexus externi ==
{{commonscat|Grossheide|Ericetum Magnum
* [https://web.archive.org/web/20161117184829/http://www.grossheide.de/ www.grossheide.de]
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1972]]
8xjqqk78mnuihrp2a7bh4pr1d1jfm9t
3983380
3983379
2026-08-23T21:51:58Z
Cyprianus Marcus
66550
3983380
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:ChurchArle.jpg|thumb|left|Ecclesia Sancti Bonifatii in vico Arle.]]
'''Ericetum Magnum'''<ref name="Ericetum">[https://woerterbuchnetz.de/?sigle=MeckWB&lemid=H01756 Theodiscum toponymicum suffixum ''-heide'' Latino nomine "Ericetum-i" vertitur.]</ref><ref name="Magnus">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/magnus?wb=gross&nr=1 Theodiscum praefixum ''Groß-'' Latino adiectivo "magnus-a-um" vertitur.]</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Großheide''; [[Saxonice]] ''Grootheid'') est commune [[Circulus Auriacum|circuli Auriaci]] in [[Frisia orientalis|Frisia Orientali]] [[Saxonia Inferior]]e situm. Ad Ericetum Magnum vici [[Arle]] (Theodisce ''Arle''), [[Arle Meridionale]]<ref name="Meridionalis">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/meridionalis?wb=gross&nr=4 Theodiscum praefixum ''Süd-'' Latino adiectivo "meridionalis-e" vertitur.]</ref> (Theodisce ''Südarle''), [[Coldinne]] (Theodisce ''Coldinne''), [[Coldinne Meridionale]]<ref name="Meridionalis"/> (Theodisce ''Südcoldinne''), [[Ericetum Magnum (vicus)|Ericetum Magnum]] (Theodisce ''Großheide''), [[Menstede]] (Theodisce ''Menstede''), [[Moordorfium Occidentale]]<ref name="-dorf"/><ref name="Occidentalis">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/occidentalis?wb=gross&nr=5 Theodiscum praefixum ''West-'' Latino adiectivo "occidentalis-e" vertitur.]</ref> (Theodisce ''Westermoordorf'') [[Moordorfium Orientale]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="Orientalis">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/orientalis?wb=gross&nr=3 Theodiscum praefixum ''Ost-'' Latino adiectivo "orientalis-e" vertitur.]</ref> (Theodisce ''Ostermoordorf''), [[Palus Berumensis]]<ref name="Palus Berumensis">[[https://www.koeblergerhard.de/germanistischewoerterbuecher/altsaechsischeswoerterbuch/asF.pdf Theodiscum suffixum ''-fehn'' Latino nomine "palus paludis" (f.)] vertitur; et Latino gentilicio "Berumensis-e" Theodiscum toponymicum praefixum ''Berumer-'' vertitur.</ref> (Theodisce ''Berumerfehn'') et [[Westerende]] (Theodisce ''Westerende'') pertinent.
== Historia ==
Vici eius communis partes [[Frisia orientalis|Frisiae Orientalis]] ducatus fuerunt, tum annis [[1744]] ad [[1806]] ad [[Borussia]]m, deinde ab anno 1806 regio ad [[Nederlandia]]m et annis [[1810]] ad [[1813]] ad [[Primum Imperium Francicum]] pertinuit. Ab anno [[1815]] Ericeti Magni regio [[Regnum Hannoveranum|Regno Hannoverano]] traditum est, quae post annum [[1866]] iterum pars Borussiae fuit. Ab anno [[1885]] Ericeti Magni vici pars novi Circuli Nordensis facti sunt. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinent. Anno [[1972]] vici supra dicti in communem Ericetum Magnum coniuncti sunt et anno [[1977]] Ericetum Magnum circulo Nordensi dissoluto ad circulum Auriacum transiit.
==Notae==
<references />
== Nexus externi ==
{{commonscat|Grossheide|Ericetum Magnum
* [https://web.archive.org/web/20161117184829/http://www.grossheide.de/ www.grossheide.de]
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1972]]
jq9h7ihobagdzz2lhm4rr5oprk322r1
3983381
3983380
2026-08-23T21:52:46Z
Cyprianus Marcus
66550
3983381
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:ChurchArle.jpg|thumb|left|Ecclesia Sancti Bonifatii in vico Arle.]]
'''Ericetum Magnum'''<ref name="Ericetum">[https://woerterbuchnetz.de/?sigle=MeckWB&lemid=H01756 Theodiscum toponymicum suffixum ''-heide'' Latino nomine "Ericetum-i" vertitur.]</ref><ref name="Magnus">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/magnus?wb=gross&nr=1 Theodiscum praefixum ''Groß-'' Latino adiectivo "magnus-a-um" vertitur.]</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Großheide''; [[Saxonice]] ''Grootheid'') est commune [[Circulus Auriacum|circuli Auriaci]] in [[Frisia orientalis|Frisia Orientali]] [[Saxonia Inferior]]e situm. Ad Ericetum Magnum vici [[Arle]] (Theodisce ''Arle''), [[Arle Meridionale]]<ref name="Meridionalis">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/meridionalis?wb=gross&nr=4 Theodiscum praefixum ''Süd-'' Latino adiectivo "meridionalis-e" vertitur.]</ref> (Theodisce ''Südarle''), [[Coldinne]] (Theodisce ''Coldinne''), [[Coldinne Meridionale]]<ref name="Meridionalis"/> (Theodisce ''Südcoldinne''), [[Ericetum Magnum (vicus)|Ericetum Magnum]]<ref name="Ericetum"/><ref name="Magnus"/> (Theodisce ''Großheide''), [[Menstede]] (Theodisce ''Menstede''), [[Moordorfium Occidentale]]<ref name="-dorf"/><ref name="Occidentalis">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/occidentalis?wb=gross&nr=5 Theodiscum praefixum ''West-'' Latino adiectivo "occidentalis-e" vertitur.]</ref> (Theodisce ''Westermoordorf'') [[Moordorfium Orientale]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="Orientalis">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/orientalis?wb=gross&nr=3 Theodiscum praefixum ''Ost-'' Latino adiectivo "orientalis-e" vertitur.]</ref> (Theodisce ''Ostermoordorf''), [[Palus Berumensis]]<ref name="Palus Berumensis">[[https://www.koeblergerhard.de/germanistischewoerterbuecher/altsaechsischeswoerterbuch/asF.pdf Theodiscum suffixum ''-fehn'' Latino nomine "palus paludis" (f.)] vertitur; et Latino gentilicio "Berumensis-e" Theodiscum toponymicum praefixum ''Berumer-'' vertitur.</ref> (Theodisce ''Berumerfehn'') et [[Westerende]] (Theodisce ''Westerende'') pertinent.
== Historia ==
Vici eius communis partes [[Frisia orientalis|Frisiae Orientalis]] ducatus fuerunt, tum annis [[1744]] ad [[1806]] ad [[Borussia]]m, deinde ab anno 1806 regio ad [[Nederlandia]]m et annis [[1810]] ad [[1813]] ad [[Primum Imperium Francicum]] pertinuit. Ab anno [[1815]] Ericeti Magni regio [[Regnum Hannoveranum|Regno Hannoverano]] traditum est, quae post annum [[1866]] iterum pars Borussiae fuit. Ab anno [[1885]] Ericeti Magni vici pars novi Circuli Nordensis facti sunt. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinent. Anno [[1972]] vici supra dicti in communem Ericetum Magnum coniuncti sunt et anno [[1977]] Ericetum Magnum circulo Nordensi dissoluto ad circulum Auriacum transiit.
==Notae==
<references />
== Nexus externi ==
{{commonscat|Grossheide|Ericetum Magnum
* [https://web.archive.org/web/20161117184829/http://www.grossheide.de/ www.grossheide.de]
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1972]]
ei6m962o6v5er1grgutks25ee6wy891
Agronomia
0
248727
3983391
3924534
2026-08-24T02:57:08Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3983391
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Research- alternative crops.jpg|thumb|Agronomista agellum [[Linum usitassimum|lini]] temptat.]]
[[Fasciculus:Cropscientist.jpg|thumb|Agronomus auctum [[maizum|maizi]] et alias rationes metitur et describit.]]
[[Fasciculus:Flickr - The U.S. Army - www.Army.mil (230).jpg|thumb|Georgius Van Scoyoc, [[professor]] agronomiae in [[Universitas Purduensis|Universitate Purduensi]], differentiam solorum silvestrium et planitierum [[miles|militibus]] Agribusiness Development Team [[Militia Indianae|Militiae Indianae]] in [[Centrum Agriculturale Beckianum|Centro Agriculturali Beckiano]] ad [[Lafayette Occidentalis (Indiana)|Lafayette Occidentalem]] [[Indiana]] dicit.]]
'''Agronomia''' est [[scientia (ratio)|scientia]] et [[technologia]] [[planta]]rum colendarum et adhibendarum pro [[cibus|cibo]], [[ligna|lignis]]<!--n.pl. fuel-->, [[fibra]], et [[recuperatio terrae|recuperatione terrae]]. Agronomia opus disciplinarum [[genetica plantarum|geneticae plantarum]], [[physiologia plantarum|physiologiae plantarum]], [[meteorologia]]e, et [[scientia solorum|scientiae solorum]], ac [[biologia]]m, [[chemia]]m, [[oeconomica]]m, [[oecologia]]m, [[scientia Tellustris|scientiam telluris]], [[genetica]]m, et alias scientias miscet. Agronomistae cibum ferendum, cibum saniorem creandum, effectus [[agricultura]]e in [[circumiecta naturalia|circumiectis naturalibus]] administrandos, [[energia]]m ex plantis extrahandam, aliasque res hodie investigant.<ref>[https://web.archive.org/web/20171116212751/http://www.imanagronomist.net/ "I'm An Agronomist!] (Imanagronomist.net).</ref> Agronomistae proprietates saepe habent [[rotatio messium|rotationem messium]], [[irrigatio]]nem, [[exsiccatio]]nem, [[fetura plantarum|feturam plantarum]], [[physiologia plantarum|physiologiam plantarum]], [[classificatio solorum|classificationem solorum]], [[fertilitas (solum)|fertilitatem solorum]], et continentiam [[continentia herbarum malarum|herbarum malarum]], [[insecta|insectorum]], et [[continentia pestium|pestium]].
==Fetura plantarum==
Agronomia [[fetura selectiva|feturam selectivam]] [[planta]]rum ad messes optimas faciendas sub variis condicionibus adhibet. Fetura plantarum quantitates messium amplificavit et [[pretium alibile]] melius fecit multarum messium, inter quas [[maizum]], [[glycine max|soia]], et [[triticum]]. Progressum etiam movit novorum generum plantarum. Exempli gratia, [[gramen]] [[hybrida]] [[triticale]] appellatum per feturam transversam [[secale cereale|secalis]] et tritici creatum est. Triticale plus [[proteinum]] utile continet quam [[secale cereale|secale]] vel [[triticum]] solum. Agronomia magni momenti fuit in studio operum [[fructus|fructuum]] et [[holus|holerum]].
==Biotechnologia==
Agronomistae [[biotechnologia]] utuntur ad extendendum et expediendum progressum proprietatum desideratarum.<ref>{{cite web|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qa3970/is_200004/ai_n8898629 |title=Georgetown International Environmental Law Review |publisher=Findarticles.com}}.</ref> Biotechnologia saepe est opus laboratoriorum quod experimenta in agris apertis requirit novarum varietatum messium quae evolvuntur.
Praeter quantitates messium augendas, biotechnologia agronomica magis magisque usibus non cibariis adhibetur. Exempli gratia, [[oleum]] praecipue in [[margarinum|margarino]] et aliis oleis cibariis hoc tempore adhibetur, sed mutari potest ad facienda [[acidum|acida]] pinguia pro [[smegma]]tibus<!--detergents (Traupman)-->, [[ligna|lignis]] suppositiis, et [[petrochemia|petrochemicis]].
{{NexInt}}
*[[Agricultura]]
* [[Agrobiologia]]
* [[Agrooecologia]]
* [[Agrophysica]]
* [[Erosio]]
* [[Ingeniaria agriculturalis]]
* [[Pedologia]]
* [[Res novae virides]]
* [[Scientia agriculturalis]]
* [[Scientia solorum]]
* [[Systemata cibi]]
==Notae==
<references/>
==Bibliographia==
*Kipps, Michael Smith. [[1970]]. ''Production of field crops; a textbook of agronomy.'' Ed. sexta. Novi Eboraci: McGraw-Hill
*Murphy, Wendy B. [[1984]]. ''The Future World of Agriculture.'' Watts.
*Saltini, Antonio. [[1984]]–[[1989]]. ''Storia delle scienze agrarie.'' 4 vol. Bononiae. ISBN 8820624125, ISBN 8820624133, ISBN 8820624141, ISBN 882062415X.
==Nexus externi==
{{Wiktionary|agronomist}}
{{CommuniaCat|Agronomy|agronomiam}}
{{Wikiquote}}
*[http://www.fisaonline.de/index.php?act=home&lang=en "Information System for Agriculture and Food Research,"] www.fisaonline.de
*[https://web.archive.org/web/20140413150444/http://agronomija.rs/ De agronomia,] agronomija.rs
*[https://www.agronomy.org/ Situs proprius,] www.agronomy.org (The American Society of Agronomy)
*[https://www.crops.org/ Situs proprius,] www.crops.org (Crop Science Society of America)
*[http://www.european-agronomy.org/ Situs proprius,] www.european-agronomy.org (European Society for Agronomy)
*[https://web.archive.org/web/20100612005150/http://www.nal.usda.gov/ Situs proprius,] nal.usda.gov (The National Agricultural Library)
*[https://www.soils.org/ Situs proprius,] www.soils.org (Soil Science Society of America)
[[Category:Agronomia|*]]
{{Myrias|Technologia}}
iiidlhozlmusx7xlmcbzu65zvulmtzy
Lingua indigena
0
255214
3983396
3737650
2026-08-24T03:22:55Z
LilyKitty
18316
de Die internationali populorum indigenarum
3983396
wikitext
text/x-wiki
{{L1}}[[Fasciculus:Encuentro de Activistas Digitales de Lenguas Indígenas - Colombia 2015 - 3.JPG|thumbnail|Fautores linguae indigenae in [[Columbia]].]]
'''Lingua indigena''' est [[lingua]] vernacula alicuius [[regio]]nis, qua [[indigenae]] communiter loquuntur. Saepe ad statum linguae paucorum redacta est. Fieri potest, ut haec lingua orta sit ex [[gens|gente]] sermone distincta, quae in regione ad saecula consedit. Linguae indigenae non debent [[natio]]nales esse, namque etiam contrarium verum est. Sunt multae in orbe terrarum gentes quae progeniei linguam maiorum non iam tradunt,<ref>Glavin & Montenegro 2009.</ref> et in vicem linguam maioritatis suam fecerunt, qua melius moribus maioritatis se accommodent.<ref>Connor 2009.</ref>
Anno [[2019]], [[Nationes Unitae]] "Annum internationalem linguae indigenae" decreavit ad linguas indigenas ex [[extinctio linguarum|extinctione linguarum]] protegendum.
== Notae ==
<div class="references-small"><references/></div>
{{NexInt}}
*[[Charta Europaea pro linguis regionalibus et minoritatis]]
*[[Dies internationalis populorum indigenarum]]
*[[Dies internationalis sermonis patrii]]
*[[Exstinctio linguarum]]
== Bibliographia ==
* Connor, Steve. 2009. [http://www.independent.co.uk/environment/alarm-raised-on-worlds-disappearing-languages-104768.html Alarm Raised on World's Disappearing Languages]. ''Common Dreams''.
* Frawley, William, & Hill, Kenneth C. 2002. ''Making Dictionaries: preserving indigenous languages of the Americas''. Berkeleiae: University of California Press.
* Glavin, Maywa & Montenegro, Terry. 2009. [https://web.archive.org/web/20090309034341/http://www.seedmagazine.com/news/2008/10/in_defense_of_difference_1.php In Defense of Difference]. ''Seed Magazine''.
* Harrison, K. David. 2007. ''When Languages Die: the extinction of the world's languages and the erosion of human knowledge''. Novi Eboraci et Londinii: Oxford University Press.
* Singerman, Robert. 1996. ''Indigenous languages of the Americas: a bibliography of dissertations and theses''. Lanham Terrae Mariae: Scarecrow Press
* Wurm, S. A. & Heyward, Ian (eds.) 2001. ''Atlas of the World's Languages in Danger of Disappearing''. Lutetiae: [[UNESCO]] Pub.
[[Categoria:Ethnologia]]
[[Categoria:Linguae]]
3th3htvysbeisyi9aobdzqs0pehtywt
Machinatio
0
256909
3983392
3158001
2026-08-24T03:04:21Z
LilyKitty
18316
de horologio
3983392
wikitext
text/x-wiki
{{L-1}}
{{videdis|Machinatio (discretiva)}}
[[Fasciculus:Anim engrenages droits.gif|thumb|Machinatio [[rota dentata|rotarum dentatarum]].]]
'''Machinatio''' est res coagentes in machinulis, machinis et aliquibus generibus instrumentorum, quae eis agere faciunt, aut cum [[electricitas|electricitate]] aut vi humana vel [[animal]]ium. Exempla possunt [[rota dentata|rotae dentatae]] in [[horologium|horologiis]], [[embolus|emboli]] in motris, et [[catena birotaria]] in propulsione birotae. Hodie cum technologia progressiva machinationes in rebus solitae sunt. Exempla in temporibus vetustiis sunt [[Machinatio Anticytherensis|Machina Anticytherensis]] [[antiquitas|aevo antiquo]] et [[horologium astronomicum|horologia astronomica]] [[aevum medium|aevo medio]] excogitata.
Aliud thema machinatio simile est [[mechanismus|machinatio vitalis]], quae explicatio de creationibus rerum vitalium agit.
== Nexus externi ==
* ''[http://kmoddl.library.cornell.edu/index.php Kinematic Models for Design: digital library]'' apud bibliothecam Universitatis Cornellianae {{Ling|Anglice}}
{{NexInt}}
*[[Ars mechanica]]
*[[Horologium machinationis]]
[[Categoria:Mechanismi]]
1dvmcfvqtz47ts2j5ty5ktcs3dutl73
Fortuna
0
263784
3983326
3898465
2026-08-23T15:09:06Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Sententiae */
3983326
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Four-leaf Clover Trifolium repens 2.jpg|thumb|[[Trifolium repens|Trifolium]] quattuor foliorum saepe [[symbolum|signum]] bonae fortunae habetur]]
'''Fortuna''', "nomen a breviore ''[[fors]]'' productum, est subitus et inopinatus [[eventus]] rerum accidentium,"<ref>{{Forcellini}} s.v. [http://www.lexica.linguax.com/forc.php?searchedLG=fortuna "fortuna"].</ref> vel vis inexspectata et effrenata quae bona et mala hominibus infert. [[Romani antiqui]] habebant [[Fortuna (dea)|Fortunam deam]] ([[Graeci antiqui|Graeci]] Τύχην).
== Sententiae ==
*[[audaces fortuna iuvat]]. ([[Publius Vergilius Maro|Vergilius]], ''[[Aeneis|Aen]]'' V, 284)
*fortuna non mutat genus. ([[Quintus Horatius Flaccus|Horatius]], ''[[Epodi (Horatius)|Epodi]]'' IV, 5)
*fortuna opes auferre non [[animus|animum]] potest. ([[Seneca]], ''Medea'' 176.)
== Plura legere si cupis ==
*Bernard F. Dick, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/268532 Fatum and Fortuna in Lucan's Bellum Civile]", ''Classical Philology'', 1967: 235-242
== Notae ==
<div class="references-small"><references /></div>
{{NexInt}}
*[[Abundantia (dea)]]
*[[Fatum]]
*[[Providentia (virtus)|Providentia]]
*[[Tutela (dea)]]
[[Categoria:Causalitas]]
6st4lhw63373aj7xm00uwromvywcvz8
3983329
3983326
2026-08-23T15:15:12Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Plura legere si cupis */
3983329
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Four-leaf Clover Trifolium repens 2.jpg|thumb|[[Trifolium repens|Trifolium]] quattuor foliorum saepe [[symbolum|signum]] bonae fortunae habetur]]
'''Fortuna''', "nomen a breviore ''[[fors]]'' productum, est subitus et inopinatus [[eventus]] rerum accidentium,"<ref>{{Forcellini}} s.v. [http://www.lexica.linguax.com/forc.php?searchedLG=fortuna "fortuna"].</ref> vel vis inexspectata et effrenata quae bona et mala hominibus infert. [[Romani antiqui]] habebant [[Fortuna (dea)|Fortunam deam]] ([[Graeci antiqui|Graeci]] Τύχην).
== Sententiae ==
*[[audaces fortuna iuvat]]. ([[Publius Vergilius Maro|Vergilius]], ''[[Aeneis|Aen]]'' V, 284)
*fortuna non mutat genus. ([[Quintus Horatius Flaccus|Horatius]], ''[[Epodi (Horatius)|Epodi]]'' IV, 5)
*fortuna opes auferre non [[animus|animum]] potest. ([[Seneca]], ''Medea'' 176.)
== Plura legere si cupis ==
*Bernard F. Dick, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/268532 Fatum and Fortuna in Lucan's Bellum Civile]", ''Classical Philology'', 1967: 235-242
*Etienne Tiffou, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1087566 Salluste et la Fortuna]", ''Phoenix'', 1977: 349-360
== Notae ==
<div class="references-small"><references /></div>
{{NexInt}}
*[[Abundantia (dea)]]
*[[Fatum]]
*[[Providentia (virtus)|Providentia]]
*[[Tutela (dea)]]
[[Categoria:Causalitas]]
n0w6vat9ym7abedwq7oc9r2nwcbmndp
3983330
3983329
2026-08-23T15:18:11Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Plura legere si cupis */
3983330
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Four-leaf Clover Trifolium repens 2.jpg|thumb|[[Trifolium repens|Trifolium]] quattuor foliorum saepe [[symbolum|signum]] bonae fortunae habetur]]
'''Fortuna''', "nomen a breviore ''[[fors]]'' productum, est subitus et inopinatus [[eventus]] rerum accidentium,"<ref>{{Forcellini}} s.v. [http://www.lexica.linguax.com/forc.php?searchedLG=fortuna "fortuna"].</ref> vel vis inexspectata et effrenata quae bona et mala hominibus infert. [[Romani antiqui]] habebant [[Fortuna (dea)|Fortunam deam]] ([[Graeci antiqui|Graeci]] Τύχην).
== Sententiae ==
*[[audaces fortuna iuvat]]. ([[Publius Vergilius Maro|Vergilius]], ''[[Aeneis|Aen]]'' V, 284)
*fortuna non mutat genus. ([[Quintus Horatius Flaccus|Horatius]], ''[[Epodi (Horatius)|Epodi]]'' IV, 5)
*fortuna opes auferre non [[animus|animum]] potest. ([[Seneca]], ''Medea'' 176.)
== Plura legere si cupis ==
*Bernard F. Dick, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/268532 Fatum and Fortuna in Lucan's Bellum Civile]", ''Classical Philology'', 1967: 235-242
*Douglas J. Stewart, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/2504470 Sallust and Fortuna]", ''History and Theory'', 1968: 298-317
*Etienne Tiffou, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1087566 Salluste et la Fortuna]", ''Phoenix'', 1977: 349-360
== Notae ==
<div class="references-small"><references /></div>
{{NexInt}}
*[[Abundantia (dea)]]
*[[Fatum]]
*[[Providentia (virtus)|Providentia]]
*[[Tutela (dea)]]
[[Categoria:Causalitas]]
9ycmd0cnmgrpprehb5t890uds88bpn6
Circulus Oldenburgum
0
267211
3983371
3982420
2026-08-23T20:49:58Z
Cyprianus Marcus
66550
3983371
wikitext
text/x-wiki
{{Videdis|Oldenburgum (discretiva)}}
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
[[Fasciculus:Municipalities in OL.svg|300px|right|Communia in circulo Oldenburgensi]]
'''Circulus Oldenburgum''' ([[Theodisce]] ''Landkreis Oldenburg''; [[Saxonice]] ''Landkreis Ollnborg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Ooldenbuurich''), pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1939]] conditus est et finibus mutatis ad diem hodiernum exstat.
== De rebus gestis ==
Ager circuli partim ad [[Ducatus Oldenburgensis|Ducatum Oldenburgensem]], partim Episcopatum Bremensem et ab anno [[1648]] ad [[Sueciam]] pertinuit. Anno [[1805]] cum toto Ducatu a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupatum est. Ab anno [[1810]] ad [[1813]] ad [[Primum Imperium Francicum|Franciam]] pertinuit. Tum Ducatus Oldenburgensis restitutus est. Circulus Oldenburgum anno [[1939]] conditus est. Ab anno [[1946]] circulus ad Saxoniam Inferiorem pertinet et anno [[1977]] fines hodiernas accipit. Administratio circuli primo [[Oldenburgum|Oldenburgi]] fuit, ab anno autem [[1988]] [[Vildhusia]]e est.
== Communia circuli ==
Haec sunt communia huius circuli, quae partim ad commune generale [[Harpstedt (commune generale)|Harpstedt]] coniuncta sunt:
* [[Dotlinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dötlingen'') (6.212 incolae)
* [[Ganderkesee]] ([[Theodisce]] ''Ganderkesee''; [[Saxonice]] ''Gannerseer'') commune sui iuris (30.943)
* [[Hatten]] (13.986)
* [[Hude]] (16.166)
* [[Kneta Maior]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Großenkneten''; [[Saxonice]] ''Grotekneten'') (15.208)
* [[Vildhusia]], caput circuli (19.390)
* [[Wardenburg]] (15.804)
* [[Harpstedt (commune generale)|Harpstedt]] commune generale (10.899)
** [[Beckelnum]]<ref name="Böhmer 1844">Böhmer, J. F. (1844). ''Regesta Chronologico-Diplomatica Regum et Imperatorum Romanorum: Inde a Conrado I. Usque ad Henricum VII''. Typis et Sumtibus J. C. Hermann.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Beckeln'') (789)
** [[Dunsa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dünsen'') (1187)
** [[Groß Ippener]] (1016)
** [[Harpstedt]] (4682)
** [[Kirchseelte]] (1176)
** [[Novale Frigidum]]<ref name="Meiborn III 1688">Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: I. Historicos Germanicos, II. Historiam Helmstadensem, III. Dissertationes de utriusque Saxoniae''. Typis Georgii Wolffgangi Hammii; et: Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: Dissertationen und historische Chroniken des Herzogtums Braunschweig-Lüneburg''. Typis Georgii Wolffii.</ref> ([[Theodisce]] ''Colnrade''; [[Saxonice]] ''Kollenroad'') (785)
** [[Prinzhöfte]] (691)
** [[Winkelsett]] (573)
== Notae ==
<references />
{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]
== Nexus externi ==
{{commonscat|Landkreis Oldenburg|Circulum Oldenburgum}}
* [http://landkreis-oldenburg/ Pagina officialis]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}
{{geo-stipula}}
{{DEFAULTSORT:Oldenburgensis circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1939]]
01oh9x5f938cv8r9jjnwiwmy4w1sj2a
3983384
3983371
2026-08-23T22:11:00Z
Cyprianus Marcus
66550
3983384
wikitext
text/x-wiki
{{Videdis|Oldenburgum (discretiva)}}
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
[[Fasciculus:Municipalities in OL.svg|300px|right|Communia in circulo Oldenburgensi]]
'''Circulus Oldenburgum''' ([[Theodisce]] ''Landkreis Oldenburg''; [[Saxonice]] ''Landkreis Ollnborg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Ooldenbuurich''), pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1939]] conditus est et finibus mutatis ad diem hodiernum exstat.
== De rebus gestis ==
Ager circuli partim ad [[Ducatus Oldenburgensis|Ducatum Oldenburgensem]], partim Episcopatum Bremensem et ab anno [[1648]] ad [[Sueciam]] pertinuit. Anno [[1805]] cum toto Ducatu a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupatum est. Ab anno [[1810]] ad [[1813]] ad [[Primum Imperium Francicum|Franciam]] pertinuit. Tum Ducatus Oldenburgensis restitutus est. Circulus Oldenburgum anno [[1939]] conditus est. Ab anno [[1946]] circulus ad Saxoniam Inferiorem pertinet et anno [[1977]] fines hodiernas accipit. Administratio circuli primo [[Oldenburgum|Oldenburgi]] fuit, ab anno autem [[1988]] [[Vildhusia]]e est.
== Communia circuli ==
Haec sunt communia huius circuli, quae partim ad commune generale [[Harpstedt (commune generale)|Harpstedt]] coniuncta sunt:
* [[Dotlinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dötlingen'') (6.212 incolae)
* [[Ganderkesee]] ([[Theodisce]] ''Ganderkesee''; [[Saxonice]] ''Gannerseer'') commune sui iuris (30.943)
* [[Hatten]] (13.986)
* [[Hude]] (16.166)
* [[Kneta Maior]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Großenkneten''; [[Saxonice]] ''Grotekneten'') (15.208)
* [[Vildhusia]], caput circuli (19.390)
* [[Wardenburg]] (15.804)
* [[Harpstedt (commune generale)|Harpstedt]] commune generale (10.899)
** [[Beckelnum]]<ref name="Böhmer 1844">Böhmer, J. F. (1844). ''Regesta Chronologico-Diplomatica Regum et Imperatorum Romanorum: Inde a Conrado I. Usque ad Henricum VII''. Typis et Sumtibus J. C. Hermann.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Beckeln'') (789)
** [[Dunsa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dünsen'') (1187)
** [[Harpstedt]] (4682)
** [[Kirchseelte]] (1176)
** [[Novale Frigidum]]<ref name="Meiborn III 1688">Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: I. Historicos Germanicos, II. Historiam Helmstadensem, III. Dissertationes de utriusque Saxoniae''. Typis Georgii Wolffgangi Hammii; et: Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: Dissertationen und historische Chroniken des Herzogtums Braunschweig-Lüneburg''. Typis Georgii Wolffii.</ref> ([[Theodisce]] ''Colnrade''; [[Saxonice]] ''Kollenroad'') (785)
** [[Prinzhöfte]] (691)
** [[Winkelsett]] (573)
** [[Yppenerdhe]]<ref name="Yppenerdhe">Vide [https://www.gross-ippener.de/gemeinde/geschichte.html?utm ''Groß Ippene''], ubi dicitur "(...) Parrochia Yppenerdhe (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Groß Ippener''; [[Saxonice]] ''Groot Ippner'') (1016)
== Notae ==
<references />
{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]
== Nexus externi ==
{{commonscat|Landkreis Oldenburg|Circulum Oldenburgum}}
* [http://landkreis-oldenburg/ Pagina officialis]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}
{{geo-stipula}}
{{DEFAULTSORT:Oldenburgensis circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1939]]
9snjwc82m7qkd4rawnh90u3hzi6gtic
Circulus Stadae
0
267412
3983372
3982418
2026-08-23T21:07:12Z
Cyprianus Marcus
66550
3983372
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
'''Circulus Stadae'''<ref>Fingitur nomen "Circulus Stadae" -Theodisce ''Landkreis Stade'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino toponymo "[[Stadae]]", vide {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Landkreis Stade''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Stade''; [[Saxonice]] ''Landkreis Stood''), pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1885]] conditus est et finibus mutatis ad diem hodiernum exstat.
== De rebus gestis ==
Ager circuli ab anno [[1719]] ad [[Electoratus Brunsvici-Luneburgi|Electoratum Brunsvici-Luneburgi]] pertinuit, post [[Bella Coalitionum|Bella Napoleonica]] ad novum [[Regnum Hannoveranum]]. Ab anno [[1866]] pars [[Borussia]]e fuit. Anno [[1932]] fines circuli auctae sunt. Ab anno [[1946]] circulus ad Saxoniam Inferiorem pertinet et anno [[1972]] fines hodiernas accipit.
== Communia circuli ==
Haec sunt communia huius circuli, quae partim ad communi generalia coniuncta sunt:
* [[Buxtehuda]]<ref name="Lappenberg 1842">Lappenberg, J. M. (Ed.) (1842). ''Hamburgisches Urkundenbuch: Band 1''. Perthes-Besser & Mauke.</ref> ([[Theodisce]] ''Buxtehude''; [[Saxonice]] ''Buxthu''), urbs Hanseatica et commune sui iuris (40.173 incolae)
* [[Drochtersa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Drochtersen''; [[Saxonice]] ''Drochters'') (11.292)
* [[Jork]] (12.050)
* [[Stadae]] caput circuli et urbs Hanseatica (46.378)
* [[Abensium (commune generale)|Abensium]]<ref name="Schlegel 1705">Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et pagis ditionis Rotenburgensis (Caput de parochia Ahusii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis (Caput de antiqua parochia Alfhusii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis et Comitatus Lingensis (Caput de parochia Anderveniae)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis (Caput de antiquo archidiaconatu Anchemii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis: De ecclesiis, archidiaconatuis, decimis et pagis ditionis Stadiensis (Caput de parochia Abensii)''. Cellis: Typis Holmerianis.</ref> commune generale (8958)
** [[Abensium]]<ref name="Schlegel 1705"/> ([[Theodisce]] ''Apensen''; [[Saxonice]] ''Obbens''), sedes administrationis (3945)
** [[Beckdorfium]]<ref name="AdWzG 2010">Akademie der Wissenschaften zu Göttingen (2010). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter'' (K. Casemir, F. Menzel, & U. Ohainski, Eds.). Verlag für Regionalgeschichte.</ref> ([[Theodisce]] ''Beckdorf''; [[Saxonice]] ''Beekdörp'') (2660)
** [[Sauensiek]] (2353)
* [[Fredenbiki (commune generale)|Fredenbiki]]<ref name="-biki">Germanica toponyma cum suffixis ''-beck'' seu ''-beek'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-biki-orum", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Aesebiki]], [[Asbiki]], [[Beverbiki]], [[Gledabiki]], [[Goltbiki]], [[Sannanabiki]], [[Trobiki]], [[Walbeka|Walbiki]], [[Winesbiki]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Fredenbeck''; [[Saxonice]] ''Freenbeek'') commune generale (12.704)
** [[Deinste]]<ref name="Vanni & Rossi 2012">Vanni, D., & Rossi, M. (Ed.) (2012). ''Index Nominum Geographicorum Locorumque Mundi Latine Redditus''. Societas Latina.</ref> ([[Theodisce]] ''Deinste''; [[Saxonice]] ''Deinst)'') (1999)
** [[Fredenbiki]]<ref name="-biki"/> ([[Theodisce]] ''Fredenbeck''; [[Saxonice]] ''Freenbeek''), sedes administrationis (6072)
** [[Kutenholz]] (4633)
* [[Harsefeld (commune generale)|Harsefeld]] commune generale (20.929)
** [[Alorstedium]]<ref name="Pratje 1758">Pratje, J. H. (1758). ''Historische Nachrichten von dem ehemaligen berühmten Closter Harsefeld: Monumenta ac documenta saeculi XII ubi de decimis Alorstedii agitur''. Stadae: Typis H. C. Götheli.</ref> ([[Theodisce]] ''Ahlerstedt''; [[Saxonice]] ''Ohlers'') (5273)
** [[Bargstedum]]<ref name="Mushard 1764">Mushard, M. (1764). ''Palaeogentilismus Bremensis: Monumenta ac veterum tumuli in ducatibus Bremensi et Verdensi''. Typis Andreae Vandenhoeck.</ref> ([[Theodisce]] ''Bargstedt''; [[Saxonice]] ''Bargst'' seu ''Bars'') (1987)
** [[Brestum (Saxonia Inferior)|Brestum]]<ref name="Pratje 1759">Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Brest'') (795)
** [[Harsefeld]], sedes administrationis (12.874)
* [[Horneburg (commune generale)|Horneburg]] commune generale (12.388)
** [[Arx Agathae]]<ref name="Kochen 1724">Kochen, J. H. (1724). ''Introductio in Historiam Ducatus Bremensis y Verdensis: Accesserunt diplomata varia et descriptio Arcis Agathae et ditionis Stadiensis''. Stadae: Typis Caspari Holmii.</ref> ([[Theodisce]] ''Agathenburg''; [[Saxonice]] ''Gothenborg'') (1180)
** [[Bliederstorpum]]<ref name="Trüper 2017">Trüper, H. G. (2017). ''Urkundenbuch der Herren von Zesterfleth: 1232–1657''. Wallstein Verlag.</ref> ([[Theodisce]] ''Bliedersdorf''; [[Saxonice]] ''Bliersdörp'') (1717)
** [[Dolnere]]<ref name="Dolnere">Vide [https://adw-goe.de/fileadmin/forschungsprojekte/ortsnamen_rhein_elbe/dokumente/Publikationen_Udolph_PDF/2001-2005/315._Udolph_Anmerkungen_zum_Ortsnamen_Dollern.pdf ''Anmerkugen zum Ortsnamen Dollern''], ubi dicitur "(...) 1105 (Fälschung Mitte 12. Jh.) ''Dolnere'' (...) 1209 ''Johannes de dolnere'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dollern'') (2034)
** [[Horneburg]], sedes administrationis (6026)
** [[Nottensdorf]] (1431)
* [[Kadingia Septentrionalis (commune generale)|Kadingia Septentrionalis]]<ref name="Kadingia">Vide [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/18/Zeitschrift_des_Historischen_Vereins_f%C3%BCr_Niedersachsen_%28IA_zeitschriftdeshi1868hist%29.pdf?utm_source=chatgpt.com ''Zeitschrift des Historischen Vereins für Niedersachsen''], ubi dicitur "(...) ad eundem Gerlagum pertinentium, seu ultra Albiam seu in Kadingia sitorum (...)".</ref><ref name="Septentrionalis">Latinum adiectivum [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/septentrionalis?wb=gross&nr=3 "septentrionalis-e"] Theodiscum praefixum aut vocabulum ''Nord(-)'' vertit.</ref> ([[Theodisce]] ''Nordkehdingen''; [[Saxonice]] ''Noordkeden'') commune generale (7375)
** [[Balga]]<ref name="Udolph 1994">Udolph, J. (1994). ''Namenkundliche Studien zum Germanenproblem'' (Reallexikon der Germanischen Altertumskunde, Ergänzungsbände 9). Walter de Gruyter.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Balje'') (1017)
** [[Friburgum (Albis)|Friburgum]]<ref name="Friburgum">Theodiscum toponymum ''Freiburg'' Latino toponymo "Friburgum" verti solet. Cf. [[Friburgum Brisgoviae]] aut [[Friburgum Nuithonum]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Freiburg/Elbe''; [[Saxonice]] ''Fryborg'' seu ''Freiborg'') oppidum (1872)
** [[Krummendeich]] (490)
** [[Oederquart]] (1040)
** [[Wischhafen]] (2956)
* [[Lühe (commune generale)|Lühe]] commune generale (9844)
** [[Grünendeich]] (1871)
** [[Guderhandviertel]] (1111)
** [[Hollern-Twielenfleth]] (3360)
** [[Mittelnkirchen]] (1076)
** [[Neuenkirchen]] (838)
** [[Steinkirchen]], sedes administrationis (1588)
* [[Oldendorf-Himmelpforten (commune generale)|Oldendorf-Himmelpforten]] commune generale (17.963)
** [[Borchwega]]<ref name="Rüther 1905">Rüther, H. (Ed.) (1905). ''Urkundenbuch des Klosters Neuenwalde''. Halle’sche Buchhandlung.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Burweg'') (1007)
** [[Dudanebutli]]<ref name="Lappenberg 1841">Lappenberg, J. M. (Ed.) (1841). ''Hamburgisches Urkundenbuch (Band 1)''. Perthes-Besser & Mauke.</ref> ([[Theodisce]] ''Düdenbüttel''; [[Saxonice]] ''Düünbeudel'') (990)
** [[Engelschofa]]<ref name="-hofa">Germanica toponyma cum suffixis ''-hof(f)(e)(n)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hofa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hattenhofa (Bavaria)|Hattenhofa Bavarica]], [[Pfaffenhofa ad fluvium Glon]], [[Pfaffenhofa ad Rotam]], [[Poohofa]], [[Gundershofa]], [[Hattenhofa (Badenia-Virtembergia)|Hattenhofa Badeniae-Virtembergiae]], [[Pfaffenhofa (Badenia-Virtembergia)|Pfaffenhofa]], [[Matichofa]], [[Philshofa]] apud [[Google|Gugulam]].</ref> ([[Theodisce]] ''Engelschoff''; [[Saxonice]] ''Engelschopp'') (763)
** [[Estorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Estorf''; [[Saxonice]] ''Esdörp'') (1428)
** [[Hammah]] (3066)
** [[Heinbockel]] (1420)
** [[Himmelpforten]], sedes administrationis (5127)
** [[Kranenburg]] (726)
** [[Oldendorf]] (2982)
** [[Worde]]<ref name="Worde">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/grossenwoerden/?utm_source=chatgpt.com ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) ''Hinricus rector ecclesie in Worde'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Großenwörden''; [[Saxonice]] ''Grootweurn'') (454)
== Notae ==
<references />
{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]
== Nexus externi ==
{{commonscat|Landkreis Stade|Circulum Stadae}}
* [http://www.landkreis-stade.de/ Pagina officialis]
{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}
{{DEFAULTSORT:Stadae circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1885]]
9q35pbgtvtu6oe7h688jutvah01hvd0
Antonius Faistauer
0
272042
3983404
3711180
2026-08-24T05:33:31Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3983404
wikitext
text/x-wiki
[[File:Faistauer_Selbstbildnis_mit_Palette.jpg|thumb|Antonius Faistauer pictor Austriacus - effigies sui, anno 1920]]
'''Antonius Faistauer''' (natus die [[14 Februarii]] [[1887]] ad Sanctum Martinum apud Lofer [[Salisburgum (provincia)|Provinciae Salisburgensis]], mortuus die [[13 Februarii]] [[1930]] [[Vindobona]]e) pictor [[austria|Austriacus]] motionis [[Expressionismus (musica)|Expressionismi]] fuit.
==Vita==
Filius fuit agricolae cuiusdam in Maishofen agros colentis, qui vicus haud procul a [[Cella in Bisontio]] sita est. Primo sacerdos catholicus fieri voluit, sed [[Albertus Paris Gütersloh|Alberto Paride Gütersloh]] in gymnasio [[Bauzanum|Bauzanensi]] convento arte pictoria inflammatus est. Annis a 1904 ad 1906 scholam privatam artium Roberti Scheffer Vindobonensem frequentavit antequam studens in Academia artium Vindonensi apud professores Aloysium Delug et Christianum Griepenkerl fieret.
Anno autem 1909 academiam citatam deseruit cum Antonio Kolig, Robino Christiano Andersen, Francisco Wiegele et [[Egon Schiele|Egone Schiele]] ad colligendos sodales turbae "Neukunstgruppe", quae [[Conservatismus|conservativismo]] academico vehementer oppugnaret. Annis a 1909 ad 1912 itinera fecit in [[pagus Ticinensis|Pagum Ticinensem]], in [[Italia]]m septentrionalem et [[Berolinum]] expositiones multas interdum parans. Anno 1913 in matrimonium duxit Idam Andersen, amici sororem. [[primum bellum mundanum|Primo bello pancosmico]] incohato revenit in vicum natalem anno 1915. Ad militaria ineptus tamen sine armis ex anno 1916 in campis bellicosis fuit. Mense Iulio 1917 munus speciale in Museo historiae militaris Vindobonensi suscepit, unde expositiones una cum amico Egone Schiele moderabatur.
==Post annum 1918==
[[File:Haus für Mozart Faistauer-Foyer 2.jpg|thumb|Opera udo illata in Odeo parvo Salisburgensi]]
[[salisburgum|Iuvavi]] vitam degebat ubi, una cum Felice Alberto Harta et aliis, associationem neotericam "Der Wassermann" (Aquarii) condidit. Cum uxor eius in vigilia primae expositionis vita defuncta esset, annos duos post alia mulier ei nupsit. Iam ante annum 1925 Faistauer pulmonum stomachique insaniis laborabat, ut curationes plures Bauzani in [[Libera Provincia Bauzanensis|Tiroli Meridiana]] subire debuit. Eodem anno rogatus est ut opera udo illata magna in novo Odeo parvo Salisburgensi crearet. Similia ab illo petebantur [[Bamberga]]e pro seminario quodam et Vindobonae pro castello Weidlingau. Tunc vita cum uxore altera communis ad irritum ducta est et Faistauer vitam cum concubina praetulit.
==Honores academici sibi negati==
Anno 1926 professorem eum Vindobonae in academia proclamare volebant sed Faistauer recusavit. Utique Vindobonam rursus petivit ad itinera facienda, praesertim in Italiam. Anno 1929 operatione chirurgica in stomacho facta animam efflavit. Sepultus est in Maishofen et cippum ei fecit [[Clemens Holzmeister]] architectus illustrissimus. Viam quandam Iuvavi pro Faistauer dicunt et ex anno 1972 Praemium "Anton-Faistauer-Preis" artificibus eminentibus honorandis adiudicatur.
==Externi nexus==
{{Commonscat|Anton Faistauer|Antonium Faistauer}}
*[http://www.zeno.org/Kunstwerke/A/Faistauer,+Anton Faistauer apud zeno.org]
* [http://www.antonfaistauerforum.at/ Pagina sic dicti Fori Antonii Faistauer]
* [http://www.anton-faistauer.at/ De Faistauer in pagina vici Maishofen]
* [https://web.archive.org/web/20160304024417/http://magazin.salzburgerland.com/kunst-kultur/125-jahrfeier-fur-den-klassiker-der-moderne/ In iubilaeo 125 annorum]
* [https://web.archive.org/web/20140922072041/http://www.salzburgmuseum.at/archiv/sonderausstellungen/faistauer_aktuell.html Expositio anno 2005 Iuvavi peracta]
{{lifetime|1887|1930|Faistauer, Antonius}}
[[categoria:Pictores Austriae]]
[[categoria:Expressionismus]]
ayou8ugkidfw74td8cz3cv4v5etun5u
Dies internationalis populorum indigenarum
0
275416
3983394
3848095
2026-08-24T03:19:07Z
LilyKitty
18316
de sententia anno 2026
3983394
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Flag of the United Nations.svg|thumb|[[Nationes Unitae|Nationum Unitarum]] [[vexillum]].]]
'''Dies internationalis populorum indigenarum''' quotannis die [[9 Augusti]] celebratur ad [[iura indigenarum]] promovenda ac protegenda. Quae celebratio instituta est a [[conventus generalis (Nationes Unitae)|conventu generali]] [[Nationes Unitae|Nationum Unitarum]] (resolutio 49/214) Decembri mense [[1994]], et quidem diem indicat primi conventus [[grex operaria NU de populis indigenis|gregis operariae NU de populis indigenis]] subcommissionis iuribus humanis promovendis et protegendis anno [[1982]] decretae. [[Declaratio de iuribus indigenarum]] decreta est anno 2007.
Sententia anno 2023 "[[Iuventus]] indigenarum ut agitores mutationis pro [[sui iuris]]", anno 2024 "Iura populorum indigenarum defendum in isolatione voluntaria et contacto initiali" et anno 2026 "[[Honor]]rem obstitricis indigenarum dare: Vitam et beneficium protegendum" est.
{{NexInt}}
*[[Dies Indigenarum]]
== Nexus externi ==
*[https://www.un.org/en/observances/indigenous-day Situs publicus] ([[Anglice]])
*[https://www.un.org/fr/observances/indigenous-day Situs publicus] ([[Francogallice]])
*[https://www.un.org/es/observances/indigenous-day Situs publicus] ([[Hispanice]])
[[Categoria:Constituta 1994]]
[[Categoria:Gentes]]
[[Categoria:Nationes Unitae]]
[[Categoria:Ritus Augusti]]
3w7umfi3lo6h46cr666lzjba0ho25mq
3983398
3983394
2026-08-24T03:38:50Z
LilyKitty
18316
de linguis indigenarum
3983398
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Flag of the United Nations.svg|thumb|[[Nationes Unitae|Nationum Unitarum]] [[vexillum]].]]
'''Dies internationalis populorum indigenarum''' quotannis die [[9 Augusti]] celebratur ad [[iura indigenarum]] promovenda ac protegenda. Quae celebratio instituta est a [[conventus generalis (Nationes Unitae)|conventu generali]] [[Nationes Unitae|Nationum Unitarum]] (resolutio 49/214) Decembri mense [[1994]], et quidem diem indicat primi conventus [[grex operaria NU de populis indigenis|gregis operariae NU de populis indigenis]] subcommissionis iuribus humanis promovendis et protegendis anno [[1982]] decretae. [[Declaratio de iuribus indigenarum]] decreta est anno 2007. Anno 2019, ius [[lingua indigena|linguaerum indigenarum]] utendi promovetur.
Sententia anno 2023 "[[Iuventus]] indigenarum ut agitores mutationis pro [[sui iuris]]", anno 2024 "Iura populorum indigenarum defendum in isolatione voluntaria et contacto initiali" et anno 2026 "[[Honor]]rem obstitricis indigenarum dare: Vitam et beneficium protegendum" est.
{{NexInt}}
*[[Dies Indigenarum]]
== Nexus externi ==
*[https://www.un.org/en/observances/indigenous-day Situs publicus] ([[Anglice]])
*[https://www.un.org/fr/observances/indigenous-day Situs publicus] ([[Francogallice]])
*[https://www.un.org/es/observances/indigenous-day Situs publicus] ([[Hispanice]])
[[Categoria:Constituta 1994]]
[[Categoria:Gentes]]
[[Categoria:Nationes Unitae]]
[[Categoria:Ritus Augusti]]
3howdwgdswqrz60uj3i1x89ext5jofo
Willelmus Worcestre
0
287928
3983388
3973372
2026-08-23T23:58:34Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3983388
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa hominis Vicidatorum}}
{{res|Willelmus Worcestre}} seu {{res|Botoner}}<ref>"Willelmus Worcestre, alius dictus Botoner, de Castre juxta Yermouth in com. Norff., gentilman": ipse de se die 28 Augusti 1460 scribens. {{qc|id=Gairdner (1904)}} [https://archive.org/details/pastonlettersad101gairuoft/page/338/mode/2up p. 338]</ref> ([[Bristolium|Bristolii]] anno [[1415]] natus;<ref>J. H. Harvey in ''Genealogists' Magazine'' vol. 16 (1970) pp. 274-275, manuscripto eius astronomico (Bodl. MS. Laud Misc. 674 f. 76) citato; {{qc|id=Neale (2000)}} p. 257 n. 9</ref> mortuus anno [[1482]]/1483) ab anno fere 1436 a secretis meruit [[Ioannes Fastolf|Ioanni Fastolf]], anno [[1459]] mortuo, atque usque in annum fere 1477 de eiusdem patrimonio operam dedit. Anglice de bellis Anglorum in Francia, quibus Fastolf particeps fuerat, Latine autem varia de rebus astrologicis, de vita Fastolfi, de genealogia familiarum Angliae orientalis scripsit. Suadente Fastolfo operis [[Marcus Tullius Cicero|Ciceronis]] ''[[De senectute]]'' versionem Anglicam confecit quam [[Gulielmus Caxton]] anno [[1481]] ediderit.
[[Fasciculus:Willelmus Worcestre Itinerarium p. 196.jpg|thumb|upright=1.5|''Itinerarium'': traditiones antiquitatum Bristoliensium ([[Collegium Corporis Christi (Cantabrigia)|Collegium Corporis Christi]] [[Cantabrigia|Cantabrigiense]], [[Bibliotheca Parkeriana]] MS. 210 p. 196 summa; {{qc|id=Neale (2000)}} pp. 234-236).]]
Willelmus Worcestre celeber est praeter omnia propter commentarios quos Latine de [[geographia]] et [[architectura]] congessit dum itinera per Angliam meridianam faciebat. Primus eruditorum Anglorum fuisse censetur qui de rebus [[topographia|topographicis]] inquisiverit. Ergo cum [[Ioannes Rossus|Ioanne Rosso]] coaevo comparatur, cum [[Ioannes Leland|Ioanne Leland]] qui ''[[Itinerary (Leland)|Itinerary]]'' medio saeculo XVI, cum [[Ioannes Stow|Ioanne Stow]] qui ''[[Survey of London (Stow)|Survey of London]]'' eo saeculo exeunte composuerit; licet [[Giraldus Cambrensis|Giraldo Cambrensi]] assimilare, antecessore non Anglo, auctore descriptionum [[Cambria]]e et [[Hibernia]]e. ''Itinerarium'' autem Willelmi Worcestre, negligenter congessum lectoribusque minime paratum, multos annos ignotum manebat, manuscripto solo aegre legendo in [[bibliotheca Parkeriana]] [[collegium Corporis Christi (Cantabrigia)|collegii Corporis Christi]] iacente. Anno [[1778]] primum prodit.
Historicis geographisque fere ignotus, Willelmus Worcestre praeter alios tam coaevos quam recentiores topographiam Angliae popularem primus adumbrabat: de architectura apud tectorium, de longitudine itinerum apud nautam, de fluminibus piscibusque apud riparium seu lintrarium rogabat; de statu monasterii e cantilenis monachorum, de archaeologia urbium e fabulis habitantium discebat.
== De vita ==
[[Fasciculus:Willelmus Worcestre Itinerarium p. 95 ima.jpg|thumb|upright=1.5|''Itinerarium'': de Roberto Londe; de studiis Willelmi Worcestre (MS CCCC 210 p. 95 ima; {{qc|id=Neale (2000)}} p. 28)<br />
"''At Newyate'' ubi quondam scola gramatica per magistrum Robertum Land principalem didascolum cum [ ] Leyland magistri gramaticorum in Oxonia dicebatur fuisse flos gramaticorum et poetarum temporibus annis plurimis revolutis. Et tempore quo primo veni ad Oxoniam universitatem scolatizandi obiit in termino Pasche anno Christi .1432. circa mensem Iunii quando generalis eclipsis die sancti Botulphi accidebat.''"]]
Filius fuit coriarii Bristoliensis Willelmi Worcestre uxorisque eius Elisabethae Botoner, mercatorum prolis, e [[Coventria]] oriundae. Frequentavisse censetur sub porta nova (''Newgate'') Bristoliensi scholam Roberti Londe, cuius eruditionem obitumque in ''Descriptione Bristolii'' commemoravit, eisdem verbis profectione sua ad [[universitas Oxoniensis|universitatem Oxoniensem]] relata:
:''At Newyate'' ... Robertu[s] Land ... flos gramaticorum et poetarum ... tempore quo primo veni ad Oxoniam universitatem ... obiit in termino pasche anno Christi .1432. circa mensem Junii quando generalis eclipsis die sancti Botulphi accidebat.<ref>[[Collegium Corporis Christi (Cantabrigia)|Collegium Corporis Christi]] [[Cantabrigia|Cantabrigiense]], [[Bibliotheca Parkeriana]] MS. 210 p. 95; {{qc|id=Neale (2000)}} p. 28</ref>
[[Defectio solis]] fere totalis die S. Botulphi, i.e. [[17 Iunii]] anno [[1433]] (non 1432) re vera observari potuit. Quo errore noto, nihilominus satis constat Willelmum Worcestre [[Oxonia]]e usque in annum 1438 studia astronomica persecutum esse quae tam se quam Ioannem Fastolf interfuerunt. His annis librum astronomicum conficiebat in quo res astrologicas de Fastolfo die [[25 Octobris]] [[1438]] calculavit.<ref>{{qc|id=McFarlane (1981)}} n. 18, Bodl. MS. Laud Misc. 674 f. 61 citato</ref> Fastolfo igitur patrono, fortasse iam mense Octobri [[1436]], certe ante mensem Octobrem 1438 geometres operam dabat oppidi [[Castle Combe]]<ref>{{qc|id=McFarlane (1981)}} n. 18, BL Add. MS. 28208 f. 10 citato</ref> quod inter alia multa maneria ad Fastolfum ipsum pertinebat.
Ab hoc tempore usque in annum [[1459]] iuxta Fastolfum secretarius et procurator laboraverit. Ad Castle Combe, ad [[Southwark]] in domo Fastolfi Londiniensi habitabat, denuo ab [[1454]] apud eundem in castello [[Caistor]] [[Norfolciensis comitatus]] habitabat. Non ante annum 1445 uxorem duxit Margaritam, neptem Thomae Howes qui rector ecclesiae Castle Combe, cliens et familiaris Fastolfi erat. Ex ea liberos genuit inter quos filium Willelmum.
[[Fasciculus:Willelmus Worcestre Itinerarium p. 79.jpg|thumb|''Itinerarium'': carmen satiricum de inopia [[monasterium Sancti Benedicti de Hulmo|monasterii S. Benedicti de Hulmo]] (MS CCCC 210 p. 79; {{qc|id=Harvey (1969)}} p. 2):<br />
"Porticum regale,<br />
Signum capitale,<br />
Sordidum mappale,<br />
Olus sine sale,<br />
Cervisium novale,<br />
Stratum lapidale,<br />
Stabulum sordidale,<br />
Fenum gladiale,<br />
Hospitalitas parcimoniale,<br />
Ignis in caminis frigidale,<br />
Vadia servientium valde vane.<br />
Ideo hospites ibunt sine Vale,<br />
Fastolf eis benefactor in donis ampliate,<br />
Et valde cito monachis immemoriale."]]
Quotannis itinera faciebat "ad partes diversas et longinquas" inter maneria et praedia ad Fastolfum pertinentia et ad quaesitiones persequendas de haereditatibus possessionibusque. Inter peregrinationes his annis factas, comitatus [[Cantium|Cantuariensem]], [[Essexia|Essexiensem]], [[Northamptoniensis comitatus|Northamptoniensem]], [[Warwicensis comitatus|Warwicensem]], [[Glocestriensis comitatus|Glocestriensem]], [[Somersetensis comitatus|Somersetensem]], [[Devonia|Devoniensem]] percurrebat.<ref>{{qc|id=Kendrick (1950)}} pp. 30-32; {{qc|id=McFarlane (1981)}} notae 50, 52, 53; {{qc|id=Orme (2004)}}. "Ad partes diuersas & longinquas": [[Bibliotheca Britannica|BL]] Fastolf Papers 72 m. 8</ref> Anno [[1449]], documenta de praediis Fastolfi continuo petens, [[Nordovicum|Nordovici]] eodem tempore opus suum de familiis Norfolciensibus auxit; nonnumquam, in [[Wessexia]]m missus, [[Bristolium|Bristolii]] apud familiam suam morabat. Sed die [[27 Iunii]] [[1456]], Caistor iuxta patronum senem aegrotantem et quaerulum fere semper degens, collegam Ioannem Paston convocans ''here I thrive not, but lose my time'' scripsit, scilicet "hic male provenio tempusque perdo".<ref>{{qc|id=Gairdner (1904)}} vol. 3 pp. 71-72</ref>
Ioannes Fastolf ibi die [[6 Novembris]] [[1459]] mortuus est. Testamentum eius pluribus recensionibus servatur, ubi inter decem exsecutores ultimum nominavit Willelmum Worcestre, nullo praedio, nullis pecuniis eo legatis.<ref>{{qc|id=Gairdner (1904)}} vol. 3 pp. 147-166</ref> Hic et Willelmus Paston, amicus qui et ille exsecutor factus erat, statim Londinium petiverunt ut [[Willelmus Wainfleet|Willelmum Wainfleet]], dominum cancellarium episcopumque [[Wintonia|Wintoniensem]], de morte et testamento Fastolfi certiorem facerent. Paston iam die 12 Novembris in epistula privata de inopia futura animadvertit et eisdem litteris de fidelitate Worcestri: ''I understand by hym he will never have oder master butt his old master'', scilicet "mihi adseveravit se nullum patronum, nisi veterem patronum suum, accepturum".<ref>{{qc|id=Gairdner (1904)}} vol. 3 p. 192</ref> Ipse insuper mense Ianuario [[1460]] de afflictionibus uxoris domi manentis lamentat seque nullas pecunias ab ea requisiturum statuit nisi modicum viatorium, res meliores exspectantem: ''I am rygt gretly hevyed for my pore wyfe, for the sorow she takyth ... Y shall nothing take from hyr more then a lytell spendyng money, tille better may bee''.<ref>{{qc|id=Gairdner (1904)}} vol. 3 p. 203</ref> Iter mense Iulio eiusdem anni per comitatus Warwicensem et Glocestriensem suscipiens, ut de patrimonio Fastolfi quaereret, usque ad Bristolium familiamque suam porrexit.
Ita usque in annum [[1470]] exsecutores laborabant, inimicitiis inter se crebriter suscitatis, quo anno [[Thomas Bourchier]] archiepiscopus [[Cantuaria|Cantuariensis]] Willelmum Wainfleet solum exsecutorem constituit. Hic denuo die [[7 Decembris]] [[1472]] pactionem confecit cum Worcestro cui assignavit praedia nonnulla Nordovicensia et Southwarcensia quippe quae a Fastolfo promissa sed non legata essent. Anno insequenti Worcestre versionem suam Ciceronianam ''De senectute'', quam iamdudum iussu Fastolfi inceperat, Willelmo Wainfleet dicaverit. Omnia sibi debita se iam recepisse die [[4 Februarii]] [[1474]] confessus est.
[[Fasciculus:Willelmus Worcestre Itinerarium p. 96 top.jpg|thumb|upright=1.5|''Itinerarium'': de itinere marino a Bristolio [[mons Sancti Michaelis (Cornubia)|montem S. Michaelis]] usque ([[Collegium Corporis Christi (Cantabrigia)|Collegium Corporis Christi]] [[Cantabrigia|Cantabrigiense]], [[Bibliotheca Parkeriana]] MS. 210 p. 96 summa; {{qc|id=Harvey (1969)}} p. 302)). Textum summa imagine vides:<br/>
"Informacio cuiusdam ''feryman'' marinarii custodientis Anglice ''le fery'' id est eundo et redeundo cum parva cimba ex transverso aquas de Avyn et Frome venientibus de Bristollia apud Rownam,<br/>
In primis : ''From Bristow to Rownam 1 myle'' in longitudine ubi ''there as Ghyston Clyff begynnyth, that is 60 vethym hygh'' ...<br/>
: De insulis Holmys usque insulam Londay duo ''kennynges'' id est ''twey syghtes'' (continet quelibet ''kennyng'' 20 miliaria) 40 miliaria<br/>
: De insula [Londay] usque ad ''England eende'' versus Cylly 7 ''kennynges'' continet 147 miliaria."]]
Anno [[1477]] [[monasterium Sancti Benedicti de Hulmo|monasterium S. Benedicti de Hulmo]], a Fastolfo auctum, visitavit et inquisivit, carmine monachorum satirico de inopia in ''Itinerario'' notato. Quo facto a laboribus patrimonii Fastolfiani se liberavisse censetur. Ultimis igitur vitae suae annis itinera non pro aliis sed motu proprio suscepit. Anno [[1478]] peregrinationem ad [[mons Sancti Michaelis (Cornubia)|montem S. Michaelis]] in [[Cornubia]] fecit, a [[Nordovicum|Nordovico]] die 16 Augusti incipiens, per [[Londinium]], [[Hantonia]]m, [[Sarisberia]]m, [[Divisae|Divisas]], [[Chippenham]], [[Castle Combe]], [[Marshfield]] ad [[Bristolium|urbem nativam]] equitans, ubi die 1 Septembris advenit. Ibi nautam, [[manica Bristoliensis|manicam Bristoliensem]] [[mare Hibernicum|Hibernicumque mare]] bene cognoscentem, de itinere marino usque ad [[Antivestaeum promunturium]] (''England eende'') [[insulae Sillinae|insulasque Sillinas]] montemque sacrum interrogavit. Deinde apud [[monasterium de Tintern]] tres dies morabat, unde per Bristolium rediens via terrestri a die 9 Septembris per [[Wellae|Wellas]], [[Glastonia]]m, [[Tantonia]]m ad montem S. Michaelis pervenit. Anno [[1479]] a Nordovico meridiei versus ad Londinium, occidenti versus ad [[coenobium Walsinghamense]] itinera fecit. Anno [[1480]] per [[Oxonia]]m et [[Ciricestria]]m Bristolium, Wellas, Glastoniam iterum petivit. Anno [[1482]] inter scriptis denotato,<ref>{{qc|id=McFarlane (1981)}} nota 43</ref> satis constat Willelmum Worcestre aut hoc anno aut 1483 obiisse, quia librum ab eo scriptum ''The boke of noblesse'' non ille ipse sed filius eius dedicaverit regi [[Ricardus III (rex Angliae)|Ricardo III]], qui anno [[1483]] ad regnum succedit annoque 1485 mortuus est.
== De scriptis ==
[[Fasciculus:Willelmus Worcestre Itinerarium p. 4 detail.jpg|thumb|upright=1.5|''Itinerarium'': initium textus: de conditoribus [[monasterium de Tintern|monasterii de Tintern]] (MS CCCC 210 p. 4 summa; {{qc|id=Harvey (1969)}} p. 56)).]]
[[Fasciculus:Willelmus Worcestre Itinerarium p. 5 detail.jpg|thumb|upright=1.5|''Itinerarium'': descriptio [[Abbatia Westmonasteriensis|ecclesiae Westmonasterii]] (MS CCCC 210 p. 5 media; {{qc|id=Harvey (1969)}} p. 60)).]]
[[Fasciculus:Willelmus Worcestre Itinerarium p. 195.jpg|thumb|upright=1.5|''Itinerarium'': de navigatione Ioannis Jay Bristoliensis qui anno [[1480]] insulam [[Brasil (insula)|Brasil]] vano quaerebat (MS CCCC 210 p. 195; {{qc|id=Harvey (1969)}} p. 308)).]]
=== Scripta aut inedita aut deperdita ===
Liber astronomicus, quem Willelmus Worcestre iam discipulus apud Oxonienses scribebat, anno fere 1438 confectus est. Manuscriptus non iam editus in [[bibliotheca Bodleiana]] servatur.<ref>[[bibliotheca Bodleiana|Bodl.]] MS Laud Misc. 674</ref> Libellum praeceptorum medicinalium anno ignoto conscripsit qui apud [[bibliotheca Britannica|bibliothecam Britannicam]] iacet, sicut liber rationum suarum de manerio [[Castle Combe]], liberque notarum et citationum quas inter annos fere 1461 et 1470 congerebat: hi libri inediti manent, sed G. P. Scrope anno [[1852]] et [[Franciscus Aidan Gasquet|Franciscus Gasquet]] anno 1897 res nonnullas e libro notarum extraxerunt.<ref>[[bibliotheca Britannica|BL]] MS Sloane 4; BL MS 28208; Add. BL MS Cotton Julius F.VII; {{qc|id=Scrope (1852)}} pp. 262-266; {{qc|id=Gasquet (1897)}} pp. 299-306</ref>
Worcestre certe ''Acta domini Iohannis Fastolf'' patroni sui scripsit. [[Ioannes Baleus]] in indice scriptorum Britannicorum hunc librum exstitisse apud monasterium Nordovicense dixit. Hodie deperditum est.<ref>{{qc|id=Poole (1902)}} p. 117; {{qc|id=McFarlane (1981)}} pp. 211-212</ref> Dum de praediis patrimonioque Fastolfi operam dabat inquisitiones persecutus est e quibus librum ''De Agri Norfolcensis familiis antiquis'' confecerit. Huius operis deperditi apographa imperfecta ab [[Henricus Spelman|Henrico Spelman]] facta apud [[Bibliotheca publica Nordovicensis|bibliothecam publicam Nordovicensem]] servantur.<ref>[[Bibliotheca publica Norvicensis]] MS. 7197</ref> Pauca de talibus rebus, et praesertim de ultimis Ioannis Fastolfi annis, legi possunt inter litteras Willelmi Worcestre quae in archivo epistolario familiae Paston servantur.<ref>[[bibliotheca Britannica|BL]] Add. MSS. 34888, 34889, 43488, 43489, 43490, 43491; {{qc|id=Davis (1971-1976)}}; {{qc|id=Gairdner (1904)}}</ref>
An Worcestre ''Anglorum antiquitates'' in tribus libris conscripserit, sicut Ioannes Baleus adseveravit, haud constat; Baleus enim id opus minime inspexerat sed e scriptis ipsius Worcestre coniecerat.<ref>{{qc|id=Poole (1902)}} p. 116</ref> ''Annales rerum Anglicarum'' quos editores [[Thomas Hearne]] et Iosephus Stevenson Willelmo Worcestre attribuerunt<ref>[[Thomas Hearne]], ed., ''Liber niger scaccarii'' (2a ed.) vol. 2 p. 424 sqq.; "[https://archive.org/details/letterspapersill22stev/page/742/mode/2up Wilhelmi Wyrecester Annales rerum Anglicarum]" in Joseph Stevenson, ed., ''Letters and Papers illustrative of the Wars of the English in France during the Reign of Henry VI'' vol. 2 fasc. 2 (Londinii, 1864) pp. [743]-[793]</ref> re vera ab alio auctore confecti sunt.<ref>{{qc|id=McFarlane (1981)}} pp. 209-210</ref> Sed chronicon breve, titulo ''Liber de actibus armorum conquestus regni Franciae'', magna parte ab aliis iussu Ioannis Fastolf anno [[1459]] scriptum, variis locis a Worcestre emendatum et auctum est. Quod opus etiam hodie ineditum apud [[Collegium Armorum Londiniense]] servatur.<ref>[[Collegium Armorum Londiniense]] MS 9, ff. xxxi–lxvi; {{qc|id=Rowe (1926)}}; {{qc|id=McFarlane (1981)}} pp. 210-211</ref>
=== ''The Boke of Noblesse'' ===
''The Boke of Noblesse'' in uno manuscripto [[bibliotheca regia (Londinium)|collectus regii]] [[Bibliotheca Britannica|Bibliothecae Britannicae]] servatur. Nomen auctoris nusquam in hoc manuscripto reperitur: editor igitur J. G. Nichols, qui primum ''The Boke of Noblesse'' anno [[1870]] divulgare curavit, ad familiam Ioannis Fastolf recte attribuens, sine nomine edidit.<ref>[[Bibliotheca Britannica|BL]] MS. Royal 18 B xxii; {{qc|id=Nichols (1870)}}</ref> Eodem aevo congeries documentorum plurilinguium edita est de bellis ab Anglis in [[Francia]] ab anno fere [[1415]] ad [[1440]] gessis (quibus annis Ioannes Fastolf in expeditionibus Anglicis militavit), quae documenta sub titulo ''William of Worcester's Collections'' Iosephus Stevenson post [[Thomas Hearne|Thomam Hearne]] anno [[1864]] edidit: huic enim congeriei praefatio, a Willelmo Worcestre filio subsignata, opus patris sui introducit.<ref>MS. Lambeth 509; {{qc|id=Stevenson (1864)}}; {{qc|id=McFarlane (1981)}} pp. 212-214; {{qc|id=Nall et Wakelin (2015)}}</ref>
Post centum annos historicus K. B. McFarlane seriem documentorum ut liber ''The Boke of Noblesse'' suppleretur collectum, librumque principalem ab eodem auctore scriptum esse monstravit. Constat librum principalem ''The Boke of Noblesse'' in duabus recensionibus manu scriptis prodisse. Recensio prisca circa annum [[1453]] scripta erat (pro certo post 1451, ante 1461), quo anno Angli sub rege [[Henricus VI (rex Angliae)|Henrico VI]] [[bellum centum annorum|bellis centum annorum]] devicti a Francia abscederunt, ut hunc regem ad novum bellum suscipiendum incitaret. Documenta eodem libro subiungenda fortitudinem et tenacitatem Anglorum, infidelitatem Francorum demonstrant. An hic liber re vera regi Henrico submissa erit, non liquet. Altera recensio, variis partibus rescripta et aucta, marginalibus manu ipsius Worcestre additis, vere vel aestate anni [[1475]] regi [[Eduardus IV (rex Angliae)|Eduardo IV]] oblata est quo tempore Angli in Franciam rursus incurrebant. Eduardus autem, sociis exspectatis recusantibus, foedere [[Pinchiniacum|Pinchiniaci]] icto in Angliam eodem anno reditus est. Sed praefatio, quae Worcestre filius ad congeriem documentorum addidit, anno fere 1482 rege Eduardo vivente scriptum, anno fere [[1483]] leviter emendata regi [[Ricardus III|Ricardo III]] submissa est.<ref>{{qc|id=McFarlane (1981)}} pp. 212-217; {{qc|id=Sutton et Visser-Fuchs (1991)}}; {{qc|id=Nall et Wakelin (2015)}}</ref>
In textu ''The boke of noblesse'' citantur [[Christina Pisana|Christinae Pisanae]] ''Livre des Faits d'Armes et de Chevalerie''<ref>Nancy Bradley Warren, ''Women of God and Arms'' (Philadelphiae, 2005) pp. 68-77 {{Google Books|QsPBe83IWt0C&|Paginae selectae}}</ref> et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Alani Chartier||fr|qid=Q982038}} ''Le Quadrilogue invectif''.<ref>{{qc|id=Nall (2008)}}</ref> Titulus argumentumque operis e [[Bonaccursius de Montemagno|Bonaccursii de Montemagno]] ''Controversia de nobilitate'' derivantur.<ref>{{qc|id=Sutton et Visser-Fuchs (1991)}}; {{qc|id=Allmand et Keen (2000)}}; {{qc|id=Caudrey (2008)}}; {{qc|id=Nall (2015)}}</ref> Insuper citationes satis longae e [[Marcus Tullius Cicero|Ciceronis]] ''[[Cato maior de senectute|De senectute]]'' sumuntur, quod opusculum [[Gulielmus Caxton]] Anglice anno [[1481]] ediderit. Versio Anglica ''De senectute'', tam in editione Caxton impressae quam in textu ''The boke of noblesse'' excerptae, non e prisco textu Latino sed e versione Francogallica Laurentii de Premierfait translata est. E quibus rebus eruditi recentes versionem a Caxton impressam eandem esse censent, quae ab ipso Willelmo Worcestre iussu Ioannis Fastolf facta erat.<ref>{{qc|id=Sutton et Visser-Fuchs (1991)}}</ref>
=== ''Itinerarium'' ===
Opus, cuius divisionibus nomina ''Itinerarium'' et ''Descriptio urbis Bristolii'' attribuuntur, e commentariis componitur quae Willelmus Worcestre in chartas coniicere solebat dum itinera sua per Angliam ab anno circiter 1475 usque in 1482 faciebat. Commentaria sine arte congessa, neque coaevis neque posterioribus cognita, in uno codice manuscripto servata sunt in [[bibliotheca Parkeriana]] [[collegium Corporis Christi (Cantabrigia)|collegii Corporis Christi]] iacente. Iacobus Nasmith, qui bibliothecam Parkerianam saeculo XVIII catalogizabat, primus res in hoc manuscripto comprehensas minutim enumeravit;<ref>{{qc|id=Nasmith (1777)}} [https://archive.org/details/cataloguslibroru00corp/page/n299/mode/2up pp. 284-292]</ref> idem anno insequenti primus editionem omnis operis divulgavit.<ref>{{qc|id=Nasmith (1778)}}</ref> Bristolium saepe petens, Worcestre de urbe sua nativa descriptiones longas exscripserat, quas antiquarius [[Iacobus Dallaway]] e textu extraxit separatimque edidit.<ref>{{qc|id=Dallaway (1834)}}</ref> Saeculo XX editiones bilingues Latino-Anglicas tam descriptionis Bristoliensis quam aliarum operis partium divulgatae sunt.<ref>{{qc|id=Neale (2000)}} {{GB|e4RnAAAAMAAJ|in interrete legenda}}; {{qc|id=Harvey (1969)}}</ref>
Worcestre commentaria de topographia, architectura, genealogia, rebus naturalibus, antiquitatibus et religione partim ex observationibus suis, partim e confabulationibus, partim e libris quos monstraverunt amici conlocutoresque composuit. Inter quos libros citat [[Giraldus Cambrensis|Giraldi Cambrensis]] ''[[Itinerarium Cambriae]]'', chronicon episcoporum Bathoniensium et Wellensium, chronicon rerum gestarum [[Henricus V (rex Angliae)|Henrici V]], breviaria, calendaria ecclesiastica plura, martyrologia varia. Apud monachos plures [[abbatia Glastoniensis|Glastonienses]] chronica abbatiae et acta regis Arthuri postulavit. Eos qui adiuverunt, aut libros monstrantes aut quaestionibus respondentes, nominat: Ricardum Vowell [[Wellae|Wellensem]]; Ioannem Murlage Glastoniensem; Thomam Peperelle notarium Tavistockensem qui de [[Devonia]] et [[Cornubia]]; Robertum Bracy Foweyensis de insulis Cornubiae; nautam Slaterbarow de insulis [[Scotia|Scoticis]]; Bartholomaeum Rossynell Hibernum de insula [[Mona]]; scapharium ("marinarius custodiens ''le fery''": vide imaginem) de itinere marino; fabrum ("unus iuvenis officii fabri": vide imaginem) de mensura rupium ''Ghyston Cliff'' prope Bristolium.<ref>{{qc|id=Gransden (1982)}} pp. 335-340</ref>
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
[[Fasciculus:Willelmus Worcestre Itinerarium p. 201 middle.jpg|thumb|upright=1.5|''Itinerarium'': de rupibus et navigatione fluminis [[Abona Bristoliensis|Abonae]] (MS CCCC 210 p. 201 media; {{qc|id=Harvey (1969)}} p. 262)). Textum media imagine vides:<br />
"Dominica 2[4] die Septembris [1480] fui apud Ghyston Clyff et mensuravi rupem profundum usque heremitagium ad profunditatem 20 brachiorum. Et unus iuvenis officii fabri dixit mensura[m] residuum rupis dicte die michi ad aquam Anglice ''ebbyng water'', et dixit mensurare a capella dicti heremitagii 44 brachia: sic in toto continet 64 brachia profunditatis."]]
[[Fasciculus:Willelmus Worcestre Itinerarium p. 54 top.jpg|thumb|upright=1.5|''Itinerarium'': de olla [[destillatio|destillaria]] (MS CCCC 210 p. 54 summa; {{qc|id=Harvey (1969)}} p. 76)):<br />
"Memorandum/ ''to John Mey wexmaker yn Wynchestrete that hys chyld speke wt the potmaker of Hanham to make ii. pottys as he made last, safe onlt the mouth to be lesse by i quarter of an onch afir thys mesur of tree the mouth to bere the brede.'']]
[[Fasciculus:Willelmus Worcestre Itinerarium p. 87 detail.jpg|thumb|upright=1.5|''Itinerarium'': de domibus patris Willelmi Worcestre ubi "fatuae mulieres" habitabant (MS CCCC 210 p. 87; {{qc|id=Neale (2000)}} p. 6):<br />
"VIA AD [ ] Item via de principio ultra et prope Newgate ad finem vie ultra ''le Weere'' et ''le wateryng place'' prope ''le graunt Orchard'' continet octies .60ta. et 20. gressus continet 500. gressus."]]
; Editiones operum
* {{ec|id=Dallaway (1834)|c=James Dallaway, ''Antiquities of Bristow in the Middle Centuries''. Bristolii: Mirror Office, 1834 [https://archive.org/details/antiquitiesofbri00dall Textus] apud ''Internet Archive''}}
* {{ec|id=Harvey (1969)|c=J. H. Harvey, ed., ''Itineraries: William Worcestre''. Oxonii: Clarendon Press, 1969; [https://archive.org/details/williamworcestre0000john exemplar mutuabile]}}
* {{ec|id=Nasmith (1778)|c=Ioannes Nasmith, ''Itineraria Symonis Simeonis et Willelmi de Worcestre''. Cantabrigiae, 1778}}
* {{ec|id=Neale (2000)|c=Frances Neale, ed., ''William Worcestre: The topography of medieval Bristol''. Bristol Record Society, 2000 {{Google Books|e4RnAAAAMAAJ}} [https://archive.org/details/bristol-record-society-51/ apud ''Internet Archive'']}}
* {{ec|id=Nichols (1870)|c=J. G. Nichols, ed., ''The boke of noblesse: addressed to King Edward the Fourth on his invasion of France in 1475''. Londinii: Roxburghe Club, 1860 [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k134983p.image Textus] apud Gallica {{Google Books|MiVKAAAAcAAJ}}}}
* {{ec|id=Stevenson (1864)|c="[https://archive.org/details/letterspapersill22stev/page/518/mode/2up William of Worcester's Collections]" in Joseph Stevenson, ed., ''Letters and Papers illustrative of the Wars of the English in France during the Reign of Henry VI'' vol. 2 fasc. 2 (Londinii, 1864) pp. [519]-[742]}}
; Biographica et critica
* Christopher T. Allmand, "France-Angleterre à la fin de la guerre de cent ans: le ''Boke of noblesse'' de William Worcester" in ''La "France anglaise" au Moyen Âge'' (Lutetiae: CTHS, 1988) pp. 103-111
* {{ec|id=Allmand et Keen (2000)|c=Christopher T. Allmand, M. H. Keen, "History and the Literature of War: The Boke of Noblesse of William Worcester" in C. T. Allmand, ed., ''War, Government and Power in Late Medieval France'' (Liverpolii, 2000) pp. 92-106}}
* [[Iacobus Dallaway|James Dallaway]], ''William Wyrcestre redivivus. Notices of ancient church architecture, in the fifteenth century, particularly in Bristol, with hints for practicable restorations''. Bristolii: Gutch, 1823 {{Google Books|5d8HAAAAQAAJ}}
* {{ec|id=Caudrey (2008)|c=Philip Caudrey, "William Worcester, The Boke of Noblesse and Military Society in East Anglia" in ''Nottingham Medieval Studies'' vol 52 (2008) pp. 191-211 [https://www.brepolsonline.net/doi/abs/10.1484/J.NMS.3.433 Situs venalis]}}
* {{ec|id=Davis (1971-1976)|c=N. Davis, ed., ''Paston letters and papers of the fifteenth century''. 2 voll. 1971–1976}}
* {{ec|id=Gairdner (1904)|c=James Gairdner, ed., ''The Paston letters, 1422–1509 AD''. 3 voll. Birminghamiae, 1872–1875 [https://archive.org/details/pastonletters14201gair/page/n4/mode/2up 1] [https://archive.org/details/pastonletters14202gair/page/n4/mode/2up 2] [https://archive.org/details/pastonletters14203gair/page/n3/mode/2up 3]; nova ed. 6 voll. Londinii, 1904 [https://archive.org/details/pastonlettersad01gairuoft/page/n9/mode/2up 1] [https://archive.org/details/pastonlettersad02gairiala/page/n8/mode/2up 2] [https://archive.org/details/pastonlettersad03gairuoft/page/n10/mode/2up 3] [https://archive.org/details/pastonlettersad04gairuoft/page/n10/mode/2up 4] [https://archive.org/details/pastonlettersad05gairiala/page/n10/mode/2up 5] [https://archive.org/details/pastonlettersad06gairuoft/page/n9/mode/2up 6]}}
* {{ec|id=Gasquet (1897)|c="[https://archive.org/details/oldenglishbibleo00gasq/page/286/mode/2up The Notebooks of William Worcester]" in [[Franciscus Aidan Gasquet|F. A. Gasquet]], ''The Old English Bible and other essays'' (Londinii: Nimmo, 1897) pp. 286-318}}
* {{ec|id=Gransden (1982)|c=Antonia Gransden, ''Historical writing in England'' vol. 2 (Londinii: Routledge, 1982) pp. 327-341}}
* {{ec|id=Kendrick (1950)|c="John Rous and William of Worcester" in T. D. Kendrick, ''British antiquity'' (Londinii: Methuen, 1950) pp. 18-34 [https://archive.org/details/britishantiquity0000kend/page/18/mode/2up Liber mutuandus]}}
* {{ec|id=McFarlane (1981)|c=K. B. McFarlane, "William Worcester: a preliminary survey" in J. C. Davies, ed., ''Studies presented to Sir Hilary Jenkinson'' (1957) pp. 196–221; reimpr. in K. B. McFarlane, ''England in the fifteenth century: collected essays'' (1981) pp. 199–224 unde citamus {{Google Books|Gf8RBwAAQBAJ|Paginae selectae}}}}
* K. B. McFarlane, "William Worcester and a present of lampreys" in ''Medium Aevum'' vol. 30 (1961) pp. 176-180 [https://www.jstor.org/stable/43626937 JSTOR]
* Rosamond J. Mitchell, ''John Free. From Bristol to Rome in the Fifteenth Century''. Londinii, 1955
* {{ec|id=Nall (2015)|c=Catherine Nall, "Moving to War: Rhetoric and Emotion in William Worcester’s Boke of Noblesse" in S. Downes et al., edd., ''Emotions and War'' (2015) pp. 117-132 [https://link.springer.com/chapter/10.1057%2F9781137374073_7 Situs venalis]}}
* Catherine Nall, "Ricardus Franciscus Writes for William Worcester" in ''Journal of the Early Book Society'' vol. 11 (2008) pp. 207-216 [https://web.archive.org/web/20230906120819/https://go.gale.com/ps/i.do?id=GALE%7CA220766523&sid=googleScholar&v=2.1&it=r&linkaccess=abs&issn=15266790&p=AONE&sw=w&userGroupName=anon~1ce72fd&aty=open-web-entry Epitome]
* {{ec|id=Nall (2008)|c=Catherine Nall, "William Worcester Reads Alain Chartier: Le Quadrilogue invectif and its English Readers" in E. Cayley, A. Kinch, edd., ''Chartier in Europe'' (Cantabrigiae, 2008) pp. 135-147 [https://www.cambridge.org/core/books/abs/chartier-in-europe/william-worcester-reads-alain-chartier-le-quadrilogue-invectif-and-its-english-readers/3EC1806D78DC71C0D88EA9800887971D Epitome] }}
* {{ec|id=Nall et Wakelin (2015)|c=Catherine Nall, Daniel Wakelin, "[https://journals.openedition.org/medievales/7536 Le déclin du multilinguisme dans "The Boke of Noblesse" et son Codicille de William Worcester]" in ''Médiévales'' no. 68 (2015) pp. 73-91}}
* {{ec|id=Nasmith (1777)|c=Ioannes Nasmith, ''Catalogus librorum manuscriptorum quos Collegio corporis Christi et B. Mariae Virginis in Academia Cantabrigiensi legavit ... Matthaeus Parker'' (Cantabrigiae, 1777) [https://archive.org/details/cataloguslibroru00corp/page/n299/mode/2up pp. 284-292]}}
* {{ec|id=Orme (2004)|c=Nicholas Orme, "Worcester [Botoner], William (1415–1480x85)" (2004) in {{ODNB}}}}
* {{ec|id=Poole (1902)|c="[https://archive.org/details/indexbritanniae00bategoog/page/n157/mode/2up Guilhemus Botoner seu Worcestre]" in Reginald Lane Poole, ed., ''Index Britanniae scriptorum ... by [[Ioannes Bale|John Bale]]'' (Oxonii: Clarendon Press, 1902) pp. 116-117 }}
* Colin Richmond, ''The Paston Family in the Fifteenth Century: Fastolf’s Will''. Cantabrigiae: Cambridge University Press, 1996
* {{ec|id=Rowe (1926)|c=Benedicta J. H. Rowe, "A Contemporary Account of the Hundred Years' War from 1415 to 1429" in ''English Historical Review'' vol. 41 (1926) pp. 504-513 [https://www.jstor.org/stable/552229 JSTOR]}}
* {{ec|id=Scrope (1852)|c="[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.32044020004370&view=1up&seq=220# Memoir of William Wyrcestre]" in G. Poulett Scrope, ''History of the manor and ancient barony of Castle Combe'' (Londinii: Nichols, 1852) pp. 192-198, vide et pp. 262-266}}
* {{ec|id=Sutton et Visser-Fuchs (1991)|c=Anne F. Sutton, Livia Visser-Fuchs, "[http://www.thericardian.online/downloads/Ricardian/9-115/04.pdf Richard III’s Books, 12. William Worcester’s Boke of Noblesse and his Collection of Documents on the War in Normandy]" in ''The Ricardian'' vol. 9 (1991) pp. 154-165}}
* James Tait, "[[:s:en:Worcester, William (DNB00)|Worcester or Botoner, William (1415–1482?)]]" in {{DNB}}
* Daniel Wakelin, "William Worcester and the Commonweal of Readers" in D. Wakelin, ''Humanism, Reading, and English Literature 1430-1530'' (Oxonii, 2007) {{Google Books|BEMVDAAAQBAJ|Paginae selectae}}
* Daniel Wakelin, "William Worcester Reads Chaucer’s Boece" in ''Journal of the Early Book Society'' vol. 5 (2002) pp. 182-185
* Daniel Wakelin, "William Worcester writes a history of his reading" in ''New Medieval Literatures'' vol. 7 (2005) pp. 53-71
== Nexus externi ==
; Biographica et critica
* Catherine Halsey, "[https://www.york.ac.uk/teaching/history/pjpg/Worcester.pdf Reforming England’s ‘harde covetouse hert’: William Worcester and the diagnosis of defeat]"
; Manuscripta operum
* MS. collegii Corporis Christi Cantabrigiensis MS Parker 210: ''Itineraria Willelmi Worcestre''
** [https://stacks.stanford.edu/file/druid:cw870cx5192/MS_210.pdf Catalogus], [https://parker.stanford.edu/parker/catalog/mp810zm2076 Series imaginum]
* MS. collegii Corporis Christi Cantabrigiensis MS Parker 101 p. 221 sqq.: ''Excerpta itinerarii Willelmi Worcestre''
** [https://stacks.stanford.edu/file/druid:zn418gh2563/MS_101.pdf Catalogus], [https://parker.stanford.edu/parker/catalog/fp397bs1880 series imaginum]
; Alia
* "[https://web.archive.org/web/20211208164903/https://royalhistsoc.org/event/william-worcestre-1415-2015-the-legacy-of-an-early-english-topographer/ William Worcestre 1415-2015: the Legacy of an Early English Topographer]" (de colloquio 2015)
{{Anni vitae|1415|saeculo 15|Worcestre, Willelmus}}
[[Categoria:Auctores Anglici]]
[[Categoria:Auctores Latini Renascentiae]]
[[Categoria:Geographi Britanniae]]
[[Categoria:Scriptores Angliae]]
[[Categoria:Scriptores de architectura]]
nj2mpyaceik8vpbn5ie6mkvvytcqy60
Victor F. Hess
0
305563
3983376
3930065
2026-08-23T21:28:10Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3983376
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Hess.jpg|thumb|Victor F. Hess]]
'''Victor Franciscus Hess''' (natus die [[24 Iunii]] [[1883]]; mortuus die [[17 Decembris]] [[1964]]) fuit [[physicus]] [[Civitates Foederatae|Americanus]] origine [[Austria]]ca, qui anno [[1912]] propter [[radiatio ionizans|radiationem ionizantem]] et [[radiatio cosmica|radiationem cosmicam]] exploratam anno [[1936]] [[Praemium Nobelianum physicae]] accepit, ratione radiationis cosminae et talium studiorum.<ref>[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1936/hess/facts/ De Victore F. Hess].</ref>
Eius alma mater fuit [[Universitas Graecensis]]; ipse [[professor]] [[Universitas Leopoldino-Franciscea|Universitatis Leopoldino-Francisceae]] creatus est.
== Notae ==
<references/>
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Victor Franz Hess|Victorem Franciscum Hess}}
*[https://web.archive.org/web/20230124083213/http://physik.uibk.ac.at/hephy/Hess/homepage/ scitu digna de Hess in paginis universitariis Aenipontanis]
{{Lifetime|1883|1964|Hess,Victor Franciscus}}
[[Categoria:Alumni Universitatis Graecensis]]
[[Categoria:Physici Austriae]]
[[Categoria:Physici Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Praemium Nobelianum Physicae]]
ekqsqcmc2pefmnj22jdh2a3vi3rucrx
Vilia
0
306525
3983411
3760406
2026-08-24T08:24:58Z
Demetrius Talpa
81729
3983411
wikitext
text/x-wiki
{{flumen|Vilia|[[Fasciculus:VilniusModernBuildings.jpg|thumb|310px|Vilia in [[Vilna]] ]] | 510| 177 | 182 | 24 942,3| Paludes a [[Minscum|Minsco]]<br>septentrionem versus|[[Nemenus]] | [[Ruthenia Alba]],<br>[[Lituania]]}}
'''Vilia'''<ref>[[Reinoldus Heidensteinius|Reinoldi Heidensteinii]] [https://books.google.ru/books?hl=fr&id=gd3hnWzGE4UC&q=Vilia#v=snippet&q=Vilia&f=false ''De bello Moscovitico'', in: ''Historiae Ruthenicae scriptores exteri saeculi XVI'', vol. I, p. 123]. <br>Vel '''Wilia''', — {{Creanda|de|Johann Christoph Gatterer|Ioannes Christophorus Gatterer|Ioannis Christophori Gatterer}} [https://books.google.ru/books?hl=fr&id=kXpFnSPe72gC&q=Wiliae#v=snippet&q=Wiliae&f=false ''De Sarmatica Letticorum populorum origine'', in: Commentationes Societatis regiae scientiarum Gottingensis, vol. XII, Gottingae 1794, p. 208].</ref> ([[Albaruthenice]] ''Вілія'') vel '''Neris'''<ref>Pauli Rabikauskas [https://books.google.ru/books?hl=fr&id=FM6MK4TNkO4C&focus=searchwithinvolume&q=Neris ''Relationes status dioecesium in magno ducatu Lituaniae ...,'', 1971, pp. 26, 104].</ref> (sic et [[Lituanice]]) est flumen [[Ruthenia Alba|Rutheniae Albae]] et [[Lituania]]e, [[Nemenus|Nemeni]] accola maximus. Longitudinis 510 [[chm]] est. In paludibus a [[Minscum|Minsco]] septentrionem versus oritur et in Ruthenia Alba per regiones [[Regio Minscensis|Minscensem]] et [[Regio Grodnensis|Grodnensem]] fluit. Prope ad Vileikam urbem [[receptaculum aquae]] [[receptaculum aquae Viliense|Viliense]] situm est. In [[Lituania]] per districtus [[Districtus Counae|Counensem]] er [[Districtus Vilnensis|Vilnensem]] fluit, ubi [[Vilna]] civitatis caput et [[Couna]] urbs antiquissima et nobilissima ad Viliam sitae sunt. In Couna Vilia in Nemenum effunditur.
==Notae==
<references />
==Nexus externi==
{{fontes geographici}}
{{CommuniaCat|Neris|Viliam}}
* [[:s:ЭСБЕ/Вилия, приток Немана|De Vilia]] in ''[[Lexicon encyclopaedicum Brockhaus et Efron|Lexico encyclopaedico Brockhaus et Efron]]'' {{ling|Russice}}
[[Categoria:Flumina Rutheniae Albae]]
[[Categoria:Flumina Lituaniae]]
[[Categoria:Regio Vitebscensis]]
[[Categoria:Regio Minscensis]]
[[Categoria:Regio Grodnensis]]
[[Categoria:Systema Nemeni fluminis]]
2tpno50a59zagklwzb3gkx78xtvr7tl
Curdistania Syriaca
0
309037
3983406
3940554
2026-08-24T06:06:43Z
Jondel
452
3983406
wikitext
text/x-wiki
{{videdis|Curdistania (discretiva)}}{{Capsa civitatis Vicidata}}
'''Curdistania Syriaca''', saepe '''Rojava'''<ref>Quod [[Curdice]] '[[occidens|occidentem]]' significat.</ref> appellata, plenius ex anno [[2018]] '''Administratio autonoma Syriae boreorientalis''' ([[Curdice]] ''Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê''; [[Arabice]] فدرالية الديمقراطية لشمال سورياکوردستان), de iure est pars [[Syria]]e, de facto [[natio]] [[democratia|democratica]] vel [[confoederatio]] [[civitas sui iuris|sui iuris]], anno [[2012]] post [[Concertatio in Rojava|concertationem in Rojava]] condita. [[Septentrio]]nalem et [[oriens|orientalem]] Syriae partem occupat, quam [[Curdi]] incolunt. [[Incola]]rum anno [[2023]] circa {{num|5000000}} habuit. Praeside [[Baššār al-Asad|Asado]] a rebellibus fugato, cum [[Ahmed Hussein al-Sharaa|Ahmedus al-Sharaa]] praeses novus factus esset, mense Ianuario et Februario anni 2026 exercitu Curdico debellato Curdistania ad Syriam adiuncta est.
Anno [[2014]], tres pagi autonomi Curdici constituti sunt:
* [[Ufrenus (pagus)|Ufrenus]]<ref>E.g. [https://books.google.ru/books?id=THqJLgXwRqoC&pg=PA204&dq=ufrenus+sunt&hl=fr&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwj_1NXZ_p-BAxXyIhAIHfxOAeQQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&q=ufrenus%20sunt&f=false ''Leonis diaconi Caloensis Historia,,,'', Parisiis 1819, p. 204].</ref> (vulgo ''Afrin'')
* [[Kobani (pagus)|Kobani]]
* [[Jazira (pagus)|Jazira]]
Anno [[2016]], pagi in regiones transformati sunt. Ex anno [[2018]] regiones confoederationis Curdicae et Arabicae septem sunt:
*[[Ufrenus (regio)|Ufrenus]]
* [[Euphrates (regio)|Euphrates]] (Kobani prisca)
* [[Jazira (regio)|Jazira]]
* [[Bambyce (regio)|Bambyce]]<ref>V. [[Bambyce]].</ref> (vulgo ''Manbij'')
* [[Tabqa (regio)|Tabqa]] (vel ''Al-Thawrah'')
* [[Callinicum (regio)|Callinicum]]<ref>V. [[Callinicum]].</ref> (vulgo ''al-Raqqa'')
* [[Deir ez-Zor (regio)|Deir ez-Zor]]
Post impetum in [[Syria]] boreorientali mense Ianuario anni [[2026]] a copiis gubernativis factum, usque ad 80% territorii Curdistania Syriaca capti et deinde imperio Syriaco concessi sunt. Quare ad plenam integrationem Curdistania Syriaca in civitatem [[Syriaca]]m die 20 Augusti 2026 pervenit.
==Notae==
<references />
==Nexus interni==
*[[Kobane]]
==Nexus externi==
{{fontes geographici}}
* [https://web.archive.org/web/20171009205842/https://civiroglu.net/the-constitution-of-the-rojava-cantons/ Constitutio Rojavae anni 2014]
[[Categoria:Carduchia]]
[[Categoria:Civitates non rite agnitae]]
[[Categoria:Geographia Syriae]]
1js9j8gt72pcsw59893ntd0fewe7p2b
Vladimirus Basov
0
309140
3983386
3955547
2026-08-23T23:12:18Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3983386
wikitext
text/x-wiki
{{L}}
{{Capsa hominis Vicidatorum}}
{{res|Vladimirus Pauli filius Basov}} ([[Russice]] Владимир Павлович Басов, [[translitteratio|tr.]] ''Vladimir Pavlovič Basov''; natus in vico Urazovo tunc gubernii [[Voronegia|Voronegienis]] et nunc [[Regio Bielogrodensis|regionis Bielogrodensis]] [[28 Iulii]] [[1923]]; mortuus [[Moscua]]e [[17 Septembris]] [[1987]]) fuit [[histrio]], [[dispositor cinematographicus|moderator]], et [[scriptor cinematographicus]] [[URSS|Sovieticus]], anno [[1983]] titulo {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Artifex Popularis USSR|Artificis Popularis URSS|en|qid=Q403569}} ornatus. Fuit particeps [[Bellum Magnum Patrium|Belli Magni Patrii]] (annis ab [[1941]] ad [[1945]] et alumnus [[Institutum Publicum Cinematographiae Omnirussicum Gerasimovianum|Instituti Publici Cinematographiae Omnius Unionis]] (annis ab [[1947]] ad [[1952]]).
{{bio-stipula}}
==Nexus externi==
{{CommuniaCat|Vladimir Basov|Vladmirum Basov}}
{{Fontes biographici}}
* [https://web.archive.org/web/20231001162806/https://ruskino.ru/art/746 Pagina de Vladimiro Basov in situ interretiali Ruskino.ru]
{{Lifetime|1923|1987|Basov, Vladimirus}}
[[Categoria:Actores Russiae]]
[[Categoria:Alumni Instituti et Universitatis Cinematographiae Omnirussicae]]
[[Categoria:Incolae Moscuae]]
[[Categoria:Incolae Unionis Sovieticae]]
[[Categoria:Moderatores cinematographici Russiae]]
[[Categoria:Participes secundi belli mundani]]
[[Categoria:Scriptores cinematographici]]
33jikh9j6ulwjyozz215nbotwgxzbzz
Alcibiades prior
0
312885
3983395
3836948
2026-08-24T03:22:53Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3983395
wikitext
text/x-wiki
{{titulus italicus}}
[[Fasciculus:Alcibades being taught by Socrates, François-André Vincent.jpg|thumb|Alcibiades a Socrate docetur. François-André Vincent anno 1776 pinxit.]]
'''''Alcibiades prior''''' vel '''''de Humana natura''''' (Graece ''Αλκιβιάδης α'') est [[dialogus Socraticus]] inter [[Alcibiades|Alcibiadem]] et [[Socrates|Socratem]], quem [[Plato]] anno incerto composuisse existimatur. [[Saeculum 19|Nono decimo saeculo]] fuerunt qui de Platonis paternitate dubitarent; hodie econtra plerique [[critica litterarum|critici]] genuinum esse eum credunt. Antiquitus hic dialogus magni aestimabatur et optima introductio in Platonicam philosophiam habebatur, quod testantur commentarii quibus et [[Proclus]] et [[Olypiodorus]] eum illustrarunt. Quin etiam a [[Ioannes Stobaeus|Stobaeo]] et [[Eusebius Pamphili|Eusebio]] excerptus est. "'''Prior"''' aut "'''maior'''" appellatus est ut ab altero ''Alcibiade'' vel ''de Orando'' distinguatur qui olim Platoni tribuebatur, hodie vero eius opus fuisse non creditur. Alii Socratici quoque diverbia inter Socratem et Alcibiadem excogitarunt ut [[Aeschines Socraticus|Aeschines Sphettius]], [[Antisthenes]], [[Xenophon]].
== Quid sibi proposuerit auctor ==
[[Fasciculus:Alkibiades A beginning. Clarke Plato.jpg|thumb|Prima pagina ''Alcibiadis'' in antiquissimo manuscripto quod habeamus, Codice Clarkiano dicto, circa [[895]] exarato.]]
Alcibiades, nobilissimo genere natus et pupillus [[Pericles|Periclis]], vir fuit ambitiosus et turbulentus et potentiae apud populum avidus qui adulescens aliquamdiu Socratem comitatus erat. Postea vero ad bellum populum impulit dum ei suadet ut [[Pax Niciae|pacem Niciae]] dirumpat atque [[Expeditio in Siciliam|expeditionem in Siciliam]] ([[415 a.C.n.]]) decernat. Quam expeditionem ducere volebat sed antequam in Siciliam perveniret ab inimicis sacrilegii accusatus Athenas redire coactus est. Custodes quidem in itinere evasit et ad [[Lacedaemon|Lacedaemonios]] transfugit quibus consilia ad bellum contra patriam dabat et magna damna civibus suis ita intulit. Tempore quadringentorum oligarchiae ([[411 a.C.n.]]) ei cum populo Atheniensi in gratiam redire contigit atque [[Strategus|strategus]] electus nonnullas victorias navales rettulit donec post rem a legato male gestam iterum in exsilium abactus est ubi ab hostibus necatus est<ref>[[Plutarchus]], ''[[Vita Alcibiadis (Plutarchus)|Vita Alcibiadis]]''</ref>. Tantarum calamitatum ille vir patriae causa fuit ut Socrates quoque ob discipuli dedecora male audiret. Itaque in hoc dialogo Plato operam dat ut magistrum suum suspicionibus rumoribusque purget. In hoc enim dialogo Alcibiadi circiter viginti annos nato (nam Pericles tum adhuc vivebat) Socrates demonstrat hominem ad rationem iustitiamque sequendam natum esse. Quod quidem facturum Alcibiades pollicetur sed ultimis verbis Socrates timet ne multitudinis nequitiae impar sit<ref>135eː ''ὀῤῥωδῶ δέ, οὔ τι τῇ σῇ φύσει ἀπιστῶν, ἀλλὰ τὴν τῆς πόλεως ὁρῶν ῥώμην, μὴ ἐμοῦ τε καὶ σοῦ κρατήσῃ'', "non tuae naturae diffido sed cum vim civitatis considero metuo ne te meque vincat".</ref>. Certe discipulum a nimio potentiae amore refrenare temptavit.
Praecipuum thema philosophicum dialogi est exegesis Apollinis formulae quam Socrates omnium maxime diligebatː ''[[Nosce te ipsum|γνῶθι σεαυτόν]]''<ref>124b et 129b.</ref>. Hic [[Aphorismus|aphorismus]] et in ''[[Apologia Socratis (Plato)|Apologia Socratis]]'' quae fortasse circa idem tempus scripta est<ref>Maurice Croiset, Collection des universités de France pp. 51-53.</ref> explicatur<ref>''[[Apologia Socratis (Plato)|Apologia Socratis]]'' 21c-23b et 36c.</ref>. Quomodo enim Alcibiades in [[Ecclesia (Athenae antiquae)|ecclesia]] Athenienses hortari atque utiliter deliberare possit nisi quid sciat melius quam alii sive quia a magistro didicit sive quia ipse invenit? Nunc nec quid iustum nec quid utile sit revera novit quia seipsum ut homo quid sit ignorat. Socrates ei ostendit hominem animum esse et in animo optimam ac velut divinam partem rationem esse quam si convenienter colet non errabit. Docebit enim iustitiam et virtutem (ἀρετή)<ref>134b-cː ''εἰ δὴ μέλλεις τὰ τῆς πόλεως πράξειν ὀρθῶς καὶ καλῶς, ἀρετῆς σοι μεταδοτέον τοῖς πολίταις''.</ref> esse observandas<ref>129-135</ref>.
== Summarium ==
Socrates Alcibiadem adit quem iamdiu non adloquebatur quia a signo divino<ref>Qui "daemon" quoque nonnumquam dicitur.</ref> retinebatur. Nunc illa divina monitio discessit et Alcibiades qui ceteros amantes sui superbe reppulit miratur siquidem Socrates (qui adulescentis ἐραστήν se ipsum fatetur) etiamnunc se persequitur. Socrates respondet se venisse quia scit Alcibiadem ascendendi in ecclesiae tribunal cupidine ardere ut populum ducere possetː nihilominus nec divitiis nec nobilitate generis aut patrociniis popularium oratorum hoc ei bene eventurum sine suis consiliis. His verbis motus Alcibiades aurem philosophi verbis praebere paratus est.
Qui statim eum interrogat num aliquid a magistris didicerit aut ipse invenerit quo Atheniensibus prodesse possit. Cito eum ignorantiae convincitː ne quid iustum sit quidem novit. Nam quod iustum et utile a multitudine ut sermonem Graecum didicisset facile a Socrate refutaturː homines enim de significatione verborum Graecorum consentire, de iustitia econtra diversissimas esse opiniones. E quo colligi debet multitudinem sermonem quidem Graecum scire, quid sit iustum nescire. Duplici porro inscitia laborantː non tantum nesciunt sed se nescire nesciunt (credunt enim sapere). Haec dialogi pars [[Maieutica|maieuticae]], hoc est Socraticae methodi, exemplum videtur quoniam non Socrates sed ipse Alcibiades se ignorantiae convincit, philosophi interrogationibus paulatim inductus<ref>113cː ''τὸ τοῦ Εὐριπίδου ἄρα συμβαίνει, ὦ Ἀλκιβιάδη: σοῦ τάδε κινδυνεύεις, οὐκ ἐμοῦ ἀκηκοέναι, οὐδ' ἐγώ εἰμι ὁ ταῦτα λέγων, ἀλλὰ σύ, ἐμὲ δὲ αἰτιᾷ μάτην''.</ref>. Nondum tamen Alcibiadem unum ex iis esse pudet sed respondet non peiorem ceteris sese esse si cum ceteris Atheniensibus oratoribus compares. At Socrates ostendit veros adversarios non oratores Atticos esse sed [[Achaemenidae|regem Persarum]] et [[Reges Spartae|Spartae reges]] qui multo meliorem educationem acceperuntː tum dialogus parumper intermittit et continua oratione Socrates eorum educationem atque praestantiam describit<ref>121-124.</ref>. Victus Alcibiades tum quaerit quomodo meliores fieri possint. Aliquamdiu frustra scientiam politicam finire temptant donec Socrates animadvertit nihil se effecturos esse nisi prius quid sit homo (hoc est ex Socratis opinione animus qui aliquo modo divinitatis speculum esse invenitur) discere potuerint. Et Alcibiades ut hanc scientiam "sui colendi" ab eo discat Socratem sequi constituit.
== Notae ==
<references/>
== Editiones et commentarii ==
*[[Collection des Universités de France]]ː Platon. ''Œuvres complètes. Tome I. Introduction. Hippias Mineur. Alcibiade. Apologie de Socrate. Euthyphron. Criton.'' Texte établi et traduit par Maurice Croiset, Les Belles Lettres, 1920 [https://www.persee.fr/doc/jds_0021-8103_1922_num_20_3_5274 Recensio critica]
*Nicholas Denyer, ''Plato: Alcibiades''. Cambridge University Press, 2001 [https://www.persee.fr/doc/phlou_0035-3841_2005_num_103_1_7998_t1_0200_0000_2 Recensio critica]
*''[https://archive.org/details/initiaphilosoph01nikogoog/page/n8/mode/2up Initia philosophiae ac theologiae ex Platonicis fontibus ducta, sive Procli Diadochi et Olympiodori in Platonis Alcibiadem commentarii]'', Francofurti, 1820. (Tomus I Proclus, tomus II Olympiodorus).
*Proclus, ''Commentary on the First Alcibiades'', Text edited by L.G. Westerink, Translation and Commentary by William O’Neill. (Platonic Texts and Translations, vol. VI). Warminster, 1954 [https://www.researchgate.net/publication/273598499_Proclus_Commentary_on_the_First_Alcibiades Recensio critica]
* [[Collection des Universités de France]]ː A. Ph. Segonds, ''Proclus, Sur le premier Alcibiade de Platon,'' Texte établi et traduit, Lutetiae, 1985 (duo volumina) [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1987_num_56_1_2222_t1_0355_0000_2 Recensio critica]
*L. G. Westerink, ''Olympiodorus, Commentary on the First Alcibiades of Plato'', Amsterdam 1956. [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1957_num_59_3_3574_t1_0429_0000_1 Recensio critica]
== Plura legere si cupis ==
[[Fasciculus:Alkibiades A beginning. Editio princeps.jpg|thumb|[[Editio princeps]] apud [[Aldus Manutius|Aldum Manutium]] (Venetiis, 1513)]]
*Andre Archie, ''Politics in Socrates' Alcibiades. A Philosophical Account of Plato’s Dialogue Alcibiades Major'', Springer, 2015 [https://books.google.fr/books?id=-jkDCAAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
**"[https://www.jstor.org/stable/26225711 The philosophical and political anatomy of Plato's "Alcibiades Major]", ''History of Political Thought''ː 234-252
**[https://www.jstor.org/stable/26224027 Insightful women, ignorant Alcibiades]", ''History of Political Thought'', 2008ː 379-392
*Jacques Brunschwig, « La déconstruction du “connais-toi toi-même” dans l’Alcibiade Majeur », ''Recherches sur la Philosophie et le langage''(18), 1996ː 61-84
*Gabriele Cornelli, "[https://web.archive.org/web/20200314075639/https://digitalis-dsp.uc.pt/bitstream/10316.2/36952/1/Socrate.pdf Socrate et Alcibiade]", ''Plato Journal'', 2014ː 39-51
*Diego De Brasi, "[https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/wja/article/view/32395 Un esempio di educazione politica: una proposta di analisi dell’Alcibiade primo]", ''Würzburger Jahrbücher für die Altertumswissenschaft'', 2008ː 57-110
*Darryl M. De Marzio, "[https://www.jstor.org/stable/42744103 The Care of the Self: Alcibiades I, Socratic Teaching and Ethics Education]", ''The Journal of Education'', 2006ː 103-127
*Daniel Ferguson,"[https://www.jstor.org/stable/26832220 Self-Knowledge in the Eye-Soul Analogy of the Alcibiades]", ''Phronesis'', 2019ː 369-391
*Christopher Gill, "[https://journals.openedition.org/etudesplatoniciennes/908 La connaissance de soi dans l’Alcibiade de Platon]", ''Etudes Platoniciennes'', 2007ː 153-162
*Jill Gordon, "[https://www.pdcnet.org/ancientphil/content/ancientphil_2003_0023_0001_0011_0030 Eros and Philosophical Seduction in Alcibiades I]", ''Ancient Philosophy'', 2003ː 11–30
*Ariel Helfer, ''Socrates and Alcibiades: Plato’s Drama of Political Ambition and Philosophy'', Penn Press, 2017 [https://www.jstor.org/stable/j.ctv2t4cbf]
*Jakub Jirsa, "[https://www.jstor.org/stable/23468631 Authenticity of the "Alcibiades" Iː some reflections]", ''Listy filologické / Folia philologica'', 2009ː 225-244
*Genevieve Lachance, "[https://www.researchgate.net/publication/280023102_L'Alcibiade_entre_refutation_et_enseignement L’Alcibiade: entre réfutation et enseignement]", ''Revue de philosophie ancienne'' 2012: 111-132
*Giuseppe Mazzara, "[https://web.archive.org/web/20190427091116/https://pressto.amu.edu.pl/index.php/peitho/article/download/8229/8113 Plato – The Motto of Delphi of the Alcibiades I: Between Emphases and Retractions of the Socratics?]", ''Peitho Examina Antiqua'', 2015ː 13-41
*Christopher Moore, ''Socrates and Self-Knowledge'', Cambridge University Press, 2015 [https://web.archive.org/web/20240524134934/https://assets.cambridge.org/97811071/23304/excerpt/9781107123304_excerpt.pdf Introductio]
*François Renaud, "[https://www.erudit.org/fr/revues/ltp/2009-v65-n2-ltp3492/038407ar/ La connaissance de soi dans l’Alcibiade majeur et le commentaire d’Olympiodore]", ''Laval théologique et philosophique'', 2009ː 363–378
**"[https://www.umoncton.ca/prof/sites/prof.prod.umoncton.ca/files/users/user110/F.%20Renaud%20(2011)%2C%20Self-Knowledge%20in%20the%20Alcibiades%20I%20and%20Olympiodorus%20(17p).pdf Self-Knowledge in the First Alcibiades and in the commentary of Olympiodorus]". In ''Inner Life and Soul. Psychē in Plato''. Academia Verlag, 2011ː 207–223
* Castro Sanchez et Liliana Carolina, «[https://www.academia.edu/888654/La_relaci%C3%B3n_entre_El_conocimiento_de_s%C3%AD_y_el_cuidado_de_s%C3%AD_en_el_Alcib%C3%ADades_de_Plat%C3%B3n La relación entre el “conocimiento de sí” y el “cuidado de sí” en el Alcibíades de Platón]», ''Litteraturaː Teoría, Historia, Crítica'', 2009: 183-203.
*Robert R. Wellman, "[https://www.jstor.org/stable/367212 Socrates and Alcibiades: The Alcibiades Major]", ''History of Education Quarterly'', 1966ː 3-21
== Nexus externi ==
*[https://el.wikisource.org/wiki/%CE%91%CE%BB%CE%BA%CE%B9%CE%B2%CE%B9%CE%AC%CE%B4%CE%B7%CF%82_%CE%B1 Textus apud Vicifontem Graecum]
*[https://socratesjourney.org/platos-dialogues-alcibiades-and-the-challenge-of-self-examination/ Plato’s Dialogues: Alcibiades and the Challenge of Self-Examination]
[[Categoria:Dialogi Socratici]]
[[Categoria:Opera Platonis]]
[[Categoria:Scripta saeculo 4 a.C.n.]]
jkh9ic8u4h7fu4kcr4y2ilsgq2o47ez
Adumbratio:Hieronymus Kaplan
118
322191
3983390
3954499
2026-08-24T01:24:44Z
Jhon Freddy Vega
213841
/* */
3983390
wikitext
text/x-wiki
{{res|Hieronymus Kaplan}} (natus ''Samuel Jerrold "Jerry" Kaplan'' die [[25 Martii]] [[1952]]) est rerum computatoriarum peritus, [[scriptor]], [[futurista]], et negotiator [[Civitates Foederatae|Americanus]]. Praecipue campo computationis calamisticae{{dubsig}} et [[Tabula computatralis|tabularum computatralium]] innotuit. Aliquot societates condidit, inter quas GO Corporation, cuius [[technologia]] adhibetur ad primum [[telephonum gestabile]] et tabulam computatralem computatralem elaborandum.<ref>{{Cite book|last=Hamm|first=Steve|title=The Race for Perfect: Inside the Quest to Design the Ultimate Portable Computer|publisher=McGraw Hill Professional|date=2008|url=https://archive.org/details/raceforperfectin00hamm|isbn=9780071606110}}</ref> Kaplan OnSale condidit, primum situm auctionum interretialium B2C anno [[1994]], quinque mensibus ante [[Ebay|eBay]]. Praemium Ernst & Young Emerging Entrepreneur of the Year anno [[1998]] accepit. Librum ''Startup: A Silicon Valley Adventure'' protulit. In magnis ephemeridibus nuntiorum, inter quas ''[[The New York Times]],'' ''[[The Wall Street Journal]],'' ''Forbes,'' ''Red Herring,'' et ''Bloomberg Businessweek,'' apparuit Kaplan anno [[2015]] librum editi, cui titulus ''Humans Need Not Apply: A Guide to Wealth and Work in the Age of Artificial Intelligence.''
==Notae==
<references/>
pzukmfy6qpvxpaww1jc1gmbnhftykkl
3983408
3983390
2026-08-24T07:27:01Z
Grufo
64423
+{{[[Formula:Adumbratio|Adumbratio]]}}
3983408
wikitext
text/x-wiki
<noinclude>{{Adumbratio}}</noinclude>
{{res|Hieronymus Kaplan}} (natus ''Samuel Jerrold "Jerry" Kaplan'' die [[25 Martii]] [[1952]]) est rerum computatoriarum peritus, [[scriptor]], [[futurista]], et negotiator [[Civitates Foederatae|Americanus]]. Praecipue campo computationis calamisticae{{dubsig}} et [[Tabula computatralis|tabularum computatralium]] innotuit. Aliquot societates condidit, inter quas GO Corporation, cuius [[technologia]] adhibetur ad primum [[telephonum gestabile]] et tabulam computatralem computatralem elaborandum.<ref>{{Cite book|last=Hamm|first=Steve|title=The Race for Perfect: Inside the Quest to Design the Ultimate Portable Computer|publisher=McGraw Hill Professional|date=2008|url=https://archive.org/details/raceforperfectin00hamm|isbn=9780071606110}}</ref> Kaplan OnSale condidit, primum situm auctionum interretialium B2C anno [[1994]], quinque mensibus ante [[Ebay|eBay]]. Praemium Ernst & Young Emerging Entrepreneur of the Year anno [[1998]] accepit. Librum ''Startup: A Silicon Valley Adventure'' protulit. In magnis ephemeridibus nuntiorum, inter quas ''[[The New York Times]],'' ''[[The Wall Street Journal]],'' ''Forbes,'' ''Red Herring,'' et ''Bloomberg Businessweek,'' apparuit Kaplan anno [[2015]] librum editi, cui titulus ''Humans Need Not Apply: A Guide to Wealth and Work in the Age of Artificial Intelligence.''
==Notae==
<references/>
sqddcmgxqthhqmgrli56lijhmi332z9
Hieronymus Kaplan
0
323996
3983389
3949724
2026-08-24T01:24:02Z
Jhon Freddy Vega
213841
/* */
3983389
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Adumbratio:Hieronymus Kaplan]]
6gqqj5j2697gm7zjlcis55awxwxhx0b
3983409
3983389
2026-08-24T07:49:34Z
Grufo
64423
Recensiones a conlatore [[Special:Contributions/Jhon Freddy Vega|Jhon Freddy Vega]] ([[User talk:Jhon Freddy Vega|Disputatio]]) factas in superiorem redactionem a conlatore [[User:Grufo|Grufo]] factam restitui
3949724
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Adumbratio:Hieronymus Kaplan]]
{{De hac redirectione}}
0pmzeigj5frfgxgp33v79e20y4v2ssg
Contra Symmachum
0
327763
3983357
3982632
2026-08-23T17:15:10Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Summarium */
3983357
wikitext
text/x-wiki
{{Titulus italicus}}
[[Fasciculus:Symmachorum.jpg|thumb|Tabella eburnea e [[Diptychon consulare|diptycho]] in Symmacchorum honorem scalpto. Conspicua est sacerdos [[Bacchus|Bacchi]] sacrum faciens.]]
'''''Contra Symmachum''''' (nonnumquam etiam '''''Contra orationem Symmachi''''') est longum poema didacticum [[Hexameter|hexametris]] [[Dactylus|dactylicis]] compositum et in duos libros digestum quod poeta Christianus [[Aurelius Prudentius Clemens|Prudentius]] circa 402/3 (etenim [[Flavius Stilicho|Stilichonis]] victoriam ad [[Pollentia (Marchia Anconitana)|Pollentiam]] glorificabat<ref>II.696-768.</ref>) edidit. In hoc poemate Prudentius deos et sacra [[Paganismus|pagana]] deridet, Christianismum extollit, quod [[Genus litterarum|genus]] ad [[Apologetica|apologeticam]] pertinet. Fingit se [[Tolerantia|tolerandi]] paganismi argumentis a clarissimo viro [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] olim expositis<ref>[http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi] </ref> respondere sed incertum est hoc temporis utrum Symmachus adhuc vixerit an iam obisset. Praeterea [[Ambrosius]] iam ei [[Controversia de ara Victoriae|responderat]]. Certe paganismus Christianismo periculum iamdiu non faciebat et Prudentius materiam sibi gratam et ad blanditias [[Honorius (imperator)|Honorii imperatoris]] idoneam elegit potius quam rerum cursum mutare voluit.
== Summarium ==
*'''Primo libro''' Prudentius gentilium deos ridiculos facere instituit facinora eorum [[Sexualitas humana|sexualia]]que flagitia memorans et exempla (amores Iovis, [[Priapus]], [[Antinous]], [[Rhea Silvia]] etc.) repetens iam apud [[Apologeta|apologetas]] tertii saeculi (necnon philosophos antiquos iam antea) enumerata. Ostendit revera reges mortuos ibi coli ([[Euhemerismus|euhemerismus]]) aut vires naturales (Oceanus, ignis etc.). Deinde (versus 408-631) virtutes et leges imperatoris [[Theodosius I|Theodosii]] extollit qui [[Idololatria|idololatriam]] publicam prohibuit. Postremo eloquium Symmachi ultra modum laudat: eo magis poetam piget quod dote tam prave utatur (632-657). Praefationem 89 [[Asclepiadeus|versibus asclepiadeis]] constantem libro praefixit in qua narrationem Biblicam<ref>''[[Actus Apostolorum]]'' 27-28.</ref> [[Parabolae Iesu|parabolice]] retractat: nam [[Paulus Tarsensis|apostolum Paulum]] postquam naufragium vix evasit et ad litus pervenit (quod stat pro [[Persecutiones Christianorum Romanae|persecutionibus Ecclesiae]]) serpens in ramis foci latens momordit (quod stat pro oratione Symmachi qui Ecclesiam sibi securam iam visam inexspectato aggreditur). Qui eventus tamen ad maiorem Christi gloriam vertitur.
*'''Secundo libro''' Prudentius singulis Symmachi in tertia relatione argumentis respondet. Ita [[Prosopopoeia|prosopopoeiae]] Romae apud oratorem similem et contrariam prosopopeiam poeta opponit<ref>II.655-678</ref>. In summa negat deorum tutela crevisse [[Imperium Romanum]] sed providentia Dei Christiani orbem eadem lingua eisdemque legibus unitum cupientis ad veram doctrinam commodius disseminandam<ref>II.578-640.</ref>. In peroratione [[Honorius (imperator)|Honorium]] precatur ut deformia [[Gladiator|gladiatorum]] munera vetare vellet quae Romam infamem faciunt. [[Rhetorica]] argumenta lectoribus modernis raro quicquam persuadent sed multum ridere fecit Prudentius cum Romam induceret gloriantem quod regnantibus Christianis nihil tale passa esset qualis Urbs a [[Senones|Senonibus]] capta [[Marcus Furius Camillus|Camilli]] tempore<ref>II.690-695.</ref>. Etenim non suspicabatur octo tantum post annos Romam ab [[Alaricus I (rex Visigothorum)|Alarico]] direptum iri. Praefationem sexaginta sex [[Glyconeus|versuum Glyconeorum]] secundo libro praefixit cuius materia ex ''[[Evangelium secundum Matthaeum|Evangelio secundum Matthaeum]]''<ref>XIV.23-32</ref> ducta est: non enim auxilio Christi minus eget poeta adversus procellam facundiae Symmachianae quam [[ Petrus|discipulus Petrus]] cum hortante magistro in mari ambulare temptavit.
== De sententiis illustribus ==
Nonnullas sententias strenue cusas memorare libet:
*''Vincendi quaeris dominam ? sua dextera cuique est'' (II.35)
*''Nemo nocens si fata regunt quod vivitur et fit'' (II.471)
*''Vivere commune est sed non commune mereri'' (II.807)
==Notae==
<references />
== Editiones ==
*[[Collection des Universités de France]]: M. Lavarenne, ''Prudence Tome III : Psychomachie - Contre Symmaque'', Les Belles Lettres, 1948
* Giovanni Garuti, ''Prudentius Contra Symmachum ; testo, traduzione e commento'', Romae, 1996
* Hermann Tränkle, ''Prudentius: Contra Symmachum = Gegen Symmachus ; übersetzt und eingeleitet'', Turnhout, Brepols, 2008 (Fontes Christiani)
== Plura legere si cupis ==
*T. D. Barnes, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/294097 The Historical Setting of Prudentius' Contra Symmachum]", ''The American Journal of Philology'', 1976: 373-386
*T. D. Barnes et R. W. Westall. "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1088440 The Conversion of the Roman Aristocracy in Prudentius' "Contra Symmachum"]", ''Phoenix'', 1991: 50-61
* JP Callu, "[https://www.persee.fr/doc/efr_0223-5099_2006_ant_361_1_11713 Date et genèse du premier livre de Prudence contre Symmaque]", ''Revue des études latines'', 1981: 235-259
*Juan Manuel Danza, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44740672b Ironia y violencia en "Contra Symmachum" de Prudencio]", ''Quaderni Urbinati di Cultura Classica'', 2016: 97-109
*Siegmar Döpp,"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583983 Prudentius' "Contra Symmachum" eine Einheit?]", ''Vigiliae Christianae'', 1986: 66-82
**"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4476633 Vergilische Elemente in Prudentius' 'Contra Symmachum']", ''Hermes'', 1988: 337-342
*Christian Gnilka, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/10.1163/j.ctt1w8h14q.14 Kaiser, Rom und Reich bei Prudentius]" in ''East and West in the Roman Empire of the Fourth Century: An End to Unity?'', 2015: 164-180
** ''Prudentius Contra orationem Symmachi : eine kritische Revue'', Aschendorff verlag, 2017
* Gaëlle Hébert de la Portbarré-Viard, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2018_num_197_1_1925 Symmaque dans le ''Contra Symmachum'' de Prudence : enjeux et significations d’une mise à mort littéraire]", ''Vita Latina'', 2018: 148-172
*Thea Kraus, ''Prudentius' Contra Symmachum, Vergil und Rom : ein historisch-philologischer Beitrag zur Auseinandersetzung zwischen Christen und Heiden am Ende des 4. Jh. n. Chr.'', Reichert Verlag, 2022
*Lydia Krollpfeifer, ''Rom bei Prudentius: Dichtung und Weltanschauung in 'Contra orationem Symmachi'''. Göttingen: Edition Ruprecht, 2017 [https://bmcr.brynmawr.edu/2018/2018.06.22 Recensio critica]
*Gert Partoens, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1584773 Acts 27-28 in the Preface to Prudentius's First "Liber contra Symmachum"]", ''Vigiliae Christianae'', 2003: 36-61
*D. Rohmann, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4477549 Das Langsame Sterben der Veterum Cultura Deorum: Pagane Kulte bei Prudentius]", ''Hermes'', 2003: 235-253
*Danuta Shanzer, "The date and composition of Prudentius's Contra orationem Symmachi libri", ''Rivista di Filologia e di Istruzione Classica'', 1989: 442-462
*Friedrich Solmsen, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1582646 The Powers of Darkness in Prudentius' "Contra Symmachum": A Study of His Poetic Imagination]", ''Vigiliae Christianae'', 1965: 237-257
*Wolf Steidle, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583046 Die dichterische Konzeption des Prudentius und das Gedicht Contra Symmachum]", ''Vigiliae Christianae'', 1971: 241-281
== Fontes externi ==
* [https://la.wikisource.org/wiki/Libri_contra_Symmachum Textus] apud Vicifontem
* [https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1855 Bibliographia]
[[Categoria:Scripta saeculo 5]]
[[Categoria:Italiae scripta]]
[[Categoria:Litterae Latinae aetatis Imperii]]
[[Categoria:Carmina didactica]]
[[Categoria:Religio Romana]]
di4as2icjxx15mrw8d00r58vprybnq2
3983358
3983357
2026-08-23T17:16:41Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Fontes externi */
3983358
wikitext
text/x-wiki
{{Titulus italicus}}
[[Fasciculus:Symmachorum.jpg|thumb|Tabella eburnea e [[Diptychon consulare|diptycho]] in Symmacchorum honorem scalpto. Conspicua est sacerdos [[Bacchus|Bacchi]] sacrum faciens.]]
'''''Contra Symmachum''''' (nonnumquam etiam '''''Contra orationem Symmachi''''') est longum poema didacticum [[Hexameter|hexametris]] [[Dactylus|dactylicis]] compositum et in duos libros digestum quod poeta Christianus [[Aurelius Prudentius Clemens|Prudentius]] circa 402/3 (etenim [[Flavius Stilicho|Stilichonis]] victoriam ad [[Pollentia (Marchia Anconitana)|Pollentiam]] glorificabat<ref>II.696-768.</ref>) edidit. In hoc poemate Prudentius deos et sacra [[Paganismus|pagana]] deridet, Christianismum extollit, quod [[Genus litterarum|genus]] ad [[Apologetica|apologeticam]] pertinet. Fingit se [[Tolerantia|tolerandi]] paganismi argumentis a clarissimo viro [[Quintus Aurelius Symmachus|Quinto Aurelio Symmacho]] olim expositis<ref>[http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi] </ref> respondere sed incertum est hoc temporis utrum Symmachus adhuc vixerit an iam obisset. Praeterea [[Ambrosius]] iam ei [[Controversia de ara Victoriae|responderat]]. Certe paganismus Christianismo periculum iamdiu non faciebat et Prudentius materiam sibi gratam et ad blanditias [[Honorius (imperator)|Honorii imperatoris]] idoneam elegit potius quam rerum cursum mutare voluit.
== Summarium ==
*'''Primo libro''' Prudentius gentilium deos ridiculos facere instituit facinora eorum [[Sexualitas humana|sexualia]]que flagitia memorans et exempla (amores Iovis, [[Priapus]], [[Antinous]], [[Rhea Silvia]] etc.) repetens iam apud [[Apologeta|apologetas]] tertii saeculi (necnon philosophos antiquos iam antea) enumerata. Ostendit revera reges mortuos ibi coli ([[Euhemerismus|euhemerismus]]) aut vires naturales (Oceanus, ignis etc.). Deinde (versus 408-631) virtutes et leges imperatoris [[Theodosius I|Theodosii]] extollit qui [[Idololatria|idololatriam]] publicam prohibuit. Postremo eloquium Symmachi ultra modum laudat: eo magis poetam piget quod dote tam prave utatur (632-657). Praefationem 89 [[Asclepiadeus|versibus asclepiadeis]] constantem libro praefixit in qua narrationem Biblicam<ref>''[[Actus Apostolorum]]'' 27-28.</ref> [[Parabolae Iesu|parabolice]] retractat: nam [[Paulus Tarsensis|apostolum Paulum]] postquam naufragium vix evasit et ad litus pervenit (quod stat pro [[Persecutiones Christianorum Romanae|persecutionibus Ecclesiae]]) serpens in ramis foci latens momordit (quod stat pro oratione Symmachi qui Ecclesiam sibi securam iam visam inexspectato aggreditur). Qui eventus tamen ad maiorem Christi gloriam vertitur.
*'''Secundo libro''' Prudentius singulis Symmachi in tertia relatione argumentis respondet. Ita [[Prosopopoeia|prosopopoeiae]] Romae apud oratorem similem et contrariam prosopopeiam poeta opponit<ref>II.655-678</ref>. In summa negat deorum tutela crevisse [[Imperium Romanum]] sed providentia Dei Christiani orbem eadem lingua eisdemque legibus unitum cupientis ad veram doctrinam commodius disseminandam<ref>II.578-640.</ref>. In peroratione [[Honorius (imperator)|Honorium]] precatur ut deformia [[Gladiator|gladiatorum]] munera vetare vellet quae Romam infamem faciunt. [[Rhetorica]] argumenta lectoribus modernis raro quicquam persuadent sed multum ridere fecit Prudentius cum Romam induceret gloriantem quod regnantibus Christianis nihil tale passa esset qualis Urbs a [[Senones|Senonibus]] capta [[Marcus Furius Camillus|Camilli]] tempore<ref>II.690-695.</ref>. Etenim non suspicabatur octo tantum post annos Romam ab [[Alaricus I (rex Visigothorum)|Alarico]] direptum iri. Praefationem sexaginta sex [[Glyconeus|versuum Glyconeorum]] secundo libro praefixit cuius materia ex ''[[Evangelium secundum Matthaeum|Evangelio secundum Matthaeum]]''<ref>XIV.23-32</ref> ducta est: non enim auxilio Christi minus eget poeta adversus procellam facundiae Symmachianae quam [[ Petrus|discipulus Petrus]] cum hortante magistro in mari ambulare temptavit.
== De sententiis illustribus ==
Nonnullas sententias strenue cusas memorare libet:
*''Vincendi quaeris dominam ? sua dextera cuique est'' (II.35)
*''Nemo nocens si fata regunt quod vivitur et fit'' (II.471)
*''Vivere commune est sed non commune mereri'' (II.807)
==Notae==
<references />
== Editiones ==
*[[Collection des Universités de France]]: M. Lavarenne, ''Prudence Tome III : Psychomachie - Contre Symmaque'', Les Belles Lettres, 1948
* Giovanni Garuti, ''Prudentius Contra Symmachum ; testo, traduzione e commento'', Romae, 1996
* Hermann Tränkle, ''Prudentius: Contra Symmachum = Gegen Symmachus ; übersetzt und eingeleitet'', Turnhout, Brepols, 2008 (Fontes Christiani)
== Plura legere si cupis ==
*T. D. Barnes, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/294097 The Historical Setting of Prudentius' Contra Symmachum]", ''The American Journal of Philology'', 1976: 373-386
*T. D. Barnes et R. W. Westall. "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1088440 The Conversion of the Roman Aristocracy in Prudentius' "Contra Symmachum"]", ''Phoenix'', 1991: 50-61
* JP Callu, "[https://www.persee.fr/doc/efr_0223-5099_2006_ant_361_1_11713 Date et genèse du premier livre de Prudence contre Symmaque]", ''Revue des études latines'', 1981: 235-259
*Juan Manuel Danza, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/44740672b Ironia y violencia en "Contra Symmachum" de Prudencio]", ''Quaderni Urbinati di Cultura Classica'', 2016: 97-109
*Siegmar Döpp,"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583983 Prudentius' "Contra Symmachum" eine Einheit?]", ''Vigiliae Christianae'', 1986: 66-82
**"[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4476633 Vergilische Elemente in Prudentius' 'Contra Symmachum']", ''Hermes'', 1988: 337-342
*Christian Gnilka, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/10.1163/j.ctt1w8h14q.14 Kaiser, Rom und Reich bei Prudentius]" in ''East and West in the Roman Empire of the Fourth Century: An End to Unity?'', 2015: 164-180
** ''Prudentius Contra orationem Symmachi : eine kritische Revue'', Aschendorff verlag, 2017
* Gaëlle Hébert de la Portbarré-Viard, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2018_num_197_1_1925 Symmaque dans le ''Contra Symmachum'' de Prudence : enjeux et significations d’une mise à mort littéraire]", ''Vita Latina'', 2018: 148-172
*Thea Kraus, ''Prudentius' Contra Symmachum, Vergil und Rom : ein historisch-philologischer Beitrag zur Auseinandersetzung zwischen Christen und Heiden am Ende des 4. Jh. n. Chr.'', Reichert Verlag, 2022
*Lydia Krollpfeifer, ''Rom bei Prudentius: Dichtung und Weltanschauung in 'Contra orationem Symmachi'''. Göttingen: Edition Ruprecht, 2017 [https://bmcr.brynmawr.edu/2018/2018.06.22 Recensio critica]
*Gert Partoens, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1584773 Acts 27-28 in the Preface to Prudentius's First "Liber contra Symmachum"]", ''Vigiliae Christianae'', 2003: 36-61
*D. Rohmann, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/4477549 Das Langsame Sterben der Veterum Cultura Deorum: Pagane Kulte bei Prudentius]", ''Hermes'', 2003: 235-253
*Danuta Shanzer, "The date and composition of Prudentius's Contra orationem Symmachi libri", ''Rivista di Filologia e di Istruzione Classica'', 1989: 442-462
*Friedrich Solmsen, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1582646 The Powers of Darkness in Prudentius' "Contra Symmachum": A Study of His Poetic Imagination]", ''Vigiliae Christianae'', 1965: 237-257
*Wolf Steidle, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/1583046 Die dichterische Konzeption des Prudentius und das Gedicht Contra Symmachum]", ''Vigiliae Christianae'', 1971: 241-281
== Fontes externi ==
* [https://la.wikisource.org/wiki/Libri_contra_Symmachum Textus] apud Vicifontem
* [https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1855 Bibliographia]
* [http://www.fh-augsburg.de/~Harsch/Chronologia/Lspost04/Symmachus/sym_re03.html Tertia Relatio Symmachi]
[[Categoria:Scripta saeculo 5]]
[[Categoria:Italiae scripta]]
[[Categoria:Litterae Latinae aetatis Imperii]]
[[Categoria:Carmina didactica]]
[[Categoria:Religio Romana]]
0pwbhyuunmkpr9485f8n8stknsp8teb
Ioannes Gundulius
0
327825
3983331
3983078
2026-08-23T15:18:38Z
Coronus Tenebrosius
204685
3983331
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa hominis Vicidatorum}}
{{res|Ioannes Gundulius}},
Croatico hodierno: [[s:Scriptor:Ivan Gundulić|Ivan Gundulić]],
Autographum: {{res|Givo Frana Gundulichia}},
Ragusii natus die [[8 Ianuarii]] [[1589]] – ibidem mortuus die [[8 Decembris]] [[1638]].
[[Poeta]] barocensis fuit — epicus, lyricus et comoediographus, necnon [[politicus]] [[Respublica Ragusina|Reipublicae Ragusinae]].
Opera litteraria tantum [[Croatice]] scripsit.
== De nomine ==
Nomen ''Ivan Gundulić'' forma Croatica hodierna est. ''Givo Frana Gundulichia'' forma authentica historica autographi eius in operibus Croaticis invenitur. ''Givo'' est forma Ragusina praenominis Ioannis (Croatice hodierni: Ivan); ''Frana'' est patronymicum in casu genetivo; ''Gundulichia'' est nomen familiae in casu genetivo.
''Ioannes Gundulius'' forma officialis Latina in documentis Rei Publicae Ragusinae adhibita est.
== Opera ==
* [[Osman]] - epopeia
* [[Dubravka]] - comoedia pastoralis
* [[Suze sina razmetnoga]] - poema
== Adiectum imaginis ==
[[Fasciculus:Gundulicxivo.jpg|thumb|center|Titulus editionis Venetiensis (1703)]]
* Suze sina razmetnoga
Latine: [[Lacrimae filii prodigi]]
Poema moralis et meditativa.
== De momentum et significatione operum Ioannis Gundulii ==
Poetica praestantia maximorum operum Gundulii - ''Osman'' et ''Dubravka'' - tanta fuit, ut usque ad saeculum undevicesimum nemo inter poetas Croaticos eum aequare potuerit. Praecipuus est etiam linguisticus influxus quem lingua operum Gundulii in formationem normae linguae Croaticae saeculo undevicesimo habuit.
Ex amplissima linguae Croaticae supellectile verba elegit ac seligit, multa etiam vocabula iam tum raro in usu posita revocans; quibus in ''Osmano'' adhibitis ostendit quanta esset divitia traditionis sermonis Croatici. Neologismis, archaisme consulto adhibitis, atque locutionibus a se excogitatis linguam litterariam auxit et ditavit, ita ut viam monstraverit philologis Croaticis saeculi undevicesimi.
Opera Gundulii verum exemplar linguae praebuerunt optimis scriptoribus saeculi undevicesimi; quod maxime apparet in opere ''Ioannis Mažuranić'', qui linguam et stilum Gundulii adeo assumpsit, ut duo poenorum amissorum ''Osmani'' supplementa ipse componeret.
Quod ''Ilias'' et ''Odysseia'' sunt Graecis, quod ''Aeneis'' Vergiliana Romanis, Croatis id est Gundulii ''Osman''. Quamquam Maruli ''Judita'' (anno 1500), ob antiquitatem, primus est epus Croaticus artis praestantissimae, lingua Gundulii in ''Osmano'' hodie multo propior et intellegibilior est lectori Croatico.
Nonnulli versus Gundulii, ob pulchritudinem et vim poeticam, in vulgo Croatico notissimi facti sunt. Inter ea eminens est carmen populare, quod “Hymnus libertatis” appellatur, pars est comoediae pastoralis ''Dubravka'', quorum initium:
''O pulchra, o cara, o dulcis libertas…''
Hi versus quotannis recitantur in aperitione ''Ludorum Aestivorum Ragusinorum'', ubi plus septuaginta annos inter alia dramata veterum Ragusinorum in scaenam producuntur.
[[File:Gundulićev san.jpg|thumb|center|upright=1.7|Vlaho Bukovac: ''Somnium Gundulii'']]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Ivan Franov Gundulić|Ioannem Gundulium}}
{{Vicifons|Ivan Gundulić|Ioannem Gundulium}}
{{Fontes biographici}}
* [https://archive.org/details/GundulicHisOsman Gundulić & His Osman – Elizabeth Mary Hill]
* [https://www.britannica.com/biography/Ivan-Gundulic Ivan Gundulić – Encyclopaedia Britannica]
{{bio-stipula}}
{{Anni vitae|1589|1638|Gundulius, Ioannes}}
[[Categoria:Scriptores Croatiae]]
[[Categoria:Poetae Croatiae]]
[[Categoria:Croatia]]
[[Categoria:Poetae]]
[[Categoria:Incolae Croatiae]]
[[Categoria:Litterae Croatiae]]
auit03p91b4tt6o7zochu2nbw1ztile
Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus
0
327883
3983315
3983312
2026-08-23T13:21:55Z
IacobusAmor
1163
3983315
wikitext
text/x-wiki
{{Vicificanda}}
{{Capsa hominis Vicidatorum}}
{{res|Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus}},<ref>Forma nominis Latini in textu praefationis operis {{Op|{{vf|Elegia}}}} a Francisco Christophoro Frangipani conscripti, Maceratae anno 1656 editi, testatur; textus praefationis in *Fran Krsto Frankopan, Djela*, ''Matica Croatica'' (Zagrabiae, 1999), 62, ed. Iosepho Vončina, iterum publicatus est.</ref> vulgo {{barbarice|lingua=hr|Fran Krsto Frankopan}} ([[Croatice|Croatico]] hodierno) seu a se manu scriptum {{barbarice|Ferenaz Frangopan Groff Tersazki}} ([[1640]]?–[[1671]]), fuit [[nobilis]] ([[comes]]) et [[politicus]] {{Creanda|en|Kingdom of Croatia (Habsburg)|Regnum Croatiae (Habsburg)|Regni Croatiae}}, [[dux militaris]], et [[poëta]] [[Croatia|Croaticus]], qui [[Latine]], Croatice, et [[Italiane]] scripsit.
== De nomine ==
Quamquam hodie Croatice nominatur ''Fran Krsto Frankopan'', rarius ''Franjo Kristofor Frankopan'', notandum est utrumque nomen a recentioribus investigatoribus Croaticis ab altera [[saeculum 19|saeculi undecivesimi]] parte inductum esse.
[[Historiqa|Historice]] vera nominis eius forma in autographo reperitur, ubi ipse se sic subscripsit: ''Ferenaz Frangopan Groff Tersazki''<ref>Poesi auctoris autographum in: ''Fran Krsto Frankopan, Djela'', ''Matica Croatica'' (Zagrabiae, 1999), 12 (imagines adiectae), ed. Iosepho Vončina.</ref>, quod Croatice sic legitur: ''Ferenac Frangopan Grof Teržački'' (''Teržački a castro Teržac,'' vetere possessione Frangepanorum, cuius ruinae hodie in parte Bosniae et Hercegovinae prope [[Cazin]] et [[Bihacium]] iacent).
In documentis Latinis legitur forma: ''Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus'', quae in Croaticum [[sermo]]nem recentiorem recte redditur: ''Franjo Kristofor knez od Frangipana.'' Itaque, si documenta [[saeculum 17|saeculi septimi decimi]] sequimur, forma nominis familiae historice sincera fuisse videtur: ''Frangopan'' (Croatice) vel ''Frangipani'' (Latine et Italiane).
[[Fasciculus:Frankopan autographum.jpg|thumb|upright=0.8|Nomen Francisci Christophori Comitis de Frangipanibus a se manu scriptum (saec. XVII).]]
== De familia Frangipanorum ==
Primi fontes ad familiam Frangepanorum iam [[saeculum 12|saeculo duodecimo]] pertinent. Clarissimus autem fons historicus de statu huius familiae est ''Codex Vinodolensis'' anno [[1288]], glagolitico alphabeto et lingua Croatica conscriptus. Ibi familia appellatur "knezovi krčki, vinodolski et modruški" ('comites Vegliae, Vinodoli et Modrusiensis'), quod aperte monstrat quibus regionibus praeerant: insula Curicta (Croatice ''Krk,'' antiquis ''Curicta''), regio [[Vinodolum|Vinodoli]]{{dubsig}} inter [[Flumen (urbs)|Flumen]] (Croatice ''Rijeka'', Italiane ''Fiume'') et [[Segnia]]m, ac [[regio Modrusiensis]], in meridiana terrae parte quae hodie [[Gorski Kotar]]{{dubsig}} vocatur (hodie pars provinciae [[Primorsko-goranska]]{{dubsig}} Croatiae).
Apex potentiae huius familiae in prima [[saeculum 15|saeculi quinti decimi]] parte evenit, cum [[Nicolaus IV]] († 1432) amplissima patrimonia hereditate accepisset atque unus ex ditissimis regni Croatiae magnatibus factus esset. Ab anno [[1426]] ad [[1432]] dignitatem bani gessit. <ref>"Banus'' fuit supremus dux et praefectus militaris civilisque Croatiae, post [[rex|regem]] primus.</ref>
In media aetate banus a rege nominabatur; postea autem, crescente [[auctoritas|auctoritate]] [[parlamentum|parlamenti]] Croatici ('''''Sabor'''''), eum proponere solebat, rex vero confirmare. Vetustissimus usus vocabuli ''banus'' medio [[saeculum 10|saeculo decimo]] testatur, in opere imperatoris [[Constantinus Porphyrogenitus|Constantini Porphyrogeniti]] ''De administrando imperio''.
A papa [[Martinus V|Martino V]] nomen "de Frangepan" ei usurpare concessum est, simulque arma Frangepanorum Romanorum tributa sunt: scutum in quo duo [[leo]]nes [[panis|panem]] frangunt et partiuntur. Ita nomen gentilicum ''de Frangepan'' ab hac familia iam a prima parte saeculi XV adhiberi coepit.
Medio saeculo XV, octo stirpes Frangepanorum Croaticorum exstiterunt; ad finem autem eiusdem saeculi, tres ex iis exstinctae sunt, quinque relictae. Usque ad annum [[1577]] ex his quinque quattuor quoque interierunt, una sola superstes: comites Tersazki (''Tržački''). Huic ultimae stirpi adnumerandus est Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus.
== Vita ==
=== De quaestione anni natalis ===
Annus quo natus sit Franciscus Christophorus Frangipani certo non cognoscitur. Diversi auctores varias opiniones protulerunt: Vodnik annum 1641 proponit<ref>Vodnik (1913), p. 285, nota 1.</ref>, Laszowski annos 1646 vel 1647<ref>Laszowski (anno 1939), pagina 89, nota 59.</ref>.
Ježić, errorem Lukjanenko<ref>* J. M. Luk'janenko: "Političeskaja literaturnaja dejatel'nost' brat'ev Zrinskih i Franca Frankopana.
(Iz istorii političeskoj i ekonomičeskoj žizni horvatov XVII v. i iz istorii razvitija u horvatov literatury i vyrabotki literaturnago jazyka.) Tom I. Političeskaja dejatel'nost' brat'ev Zrinskih i Franca Frankopana." Kiev, 1911.</ref> in legenda data cuiusdam documenti secutus, annum 1643 pro anno natalis Francisci Christophori proposuit; quem annum deinde multi auctores sine ulla critica iudicatione receperunt atque retulerunt.<ref>Ježić, argumenta Lukjanenko secutus, erravit: Lukjanenko enim annum testamenti Nicolai Frankopani Tergestini (patrui poetae) perperam legit ut 1643, cum re vera testamentum anno 1634 confectum sit - id est ante natalem poetae - unde fit ut Franciscus Christophorus in eo non commemoretur.</ref>
Iosephus Vončina statuit Franciscum Christophorum inter diem 29 Maii 1656 et diem 27 Iulii 1658 maiorennitatem adipisci potuisse; quare anni natalis termini quam primum fieri potuit sunt [[1638]] et [[1639]].<ref>Dragutin Feletar, Hrvoje Petrić, Nevio Šetić, ''Zrinski & Frankopani: 100 godina od povratka u domovinu'', Zagreb 2009.</ref>
Certum tamen est Franciscum Christophorum anno 1654 in [[matriculatio|matriculas]] [[Universitas Iesuitica Graecensis|Universitatis Iesuiticae Graecensis]] (in [[Styria]], in [[Austria]]) inter principistae adscriptum esse. Principistae saeculo XVII discipuli erant secundi gradus institutionis, qui philosophiam et logicam primum discere incipiebant, postquam quinquennale studium primi gradus perfecerant. Pueri plerumque circiter XIV annos nati in principistas referebantur, unde concludi potest Franciscum Christophorum circa annum 1640 natum esse.
Praeterea vere anni 1656 in Italiam iter fecit, eodemque anno Maceratae edita est eius [[s:Elegia|Elegia]]
Latino sermone elegiaco disticho composita, quae ostendit iuvenem Frangipani linguam Latinam optime calluisse. Gradus eruditionis humanisticae et peritia Latina in hoc opere manifesta suadent Franciscum Christophorum tempore editionis (1656) saltem sedecim annos natum fuisse, fortasse etiam plures; quod nos ad annum 1640 tamquam annum natalem propius ducit. Anno autem 1658, dum in Italia moraretur, matrimonium iniit cum Iulia di Naro, quod quoque argumentum est eum circa annum 1640 natum esse.
Sunt igitur duo saltem argumenta gravissima, ex fontibus historicis deprompta, quae demonstrant Franciscum Christophorum circa annum 1640 natum esse, non autem - ut quidam pertinaciter scribunt - anno 1643.
In fontibus historicis nulla clara testimonia exstant de eo, quae fuerit mater poetae. Pater Francisci Christophori, dux Vukius Frangipanus<ref>Nomen Vuk Latine redditur ''Lupus'', quod idem valet ac nomina Germanica ''Wolfgang'' et Gothica ''Wulfila''.</ref> († 1652), quattuor uxores duxit. Ultima eius uxor, Dorothea Haller de Hallerstein, Aemonae (hodierna Ljubljana) anno 1659 mortua est, septem annis post Vukium.<ref>''Annales Francisci Christophori Frangipani'', in: ''Fran Krsto Frankopan, Djela'', Matica Croatica, Zagrabiae 1999, pp. 45–49.</ref>
Ex diario personali Vukii Frangipani patet uxorem eius Breziciis die XII Aprilis anno 1649 sepultam esse. Historici coniciunt hanc fuisse Mariam Paradeiser, tertiam Vukii coniugem.
[[Fasciculus:Vuk Krsto Frankopan.jpg|thumb|upright=0.8|Wolff Christoph Frangipani, Graf von Tersatz.]]
Illa tertia Vukii uxor, quae mense Aprili anno 1649 vita functa est, mater poetae esse non potuit; ipse enim Franciscus Christophorus in scriptis suis aperte profitetur: “in cunis matrem amisi”.
Quod si haec femina mater eius fuisset, necesse esset eum inter annos 1646 et 1649 natum esse.
Quo posito, anno 1654, cum inter principistas Graecii (Germanice: Graz) adscriptus est, vix octo annos natus fuisset; at constat pueros ad illum gradum institutionis circiter quattuordecim annos natos recipi solitos esse.
Hinc sequitur rem esse impossibilem atque absurdam, neque Mariam Paradeiser, anno 1649 mortuam, matrem poetae fuisse. Una igitur manet optio: matrem Francisci Christophori fuisse Ursulam Inkofer, secundam Vukii Frangipani coniugem.
Ita denuo emergit conclusio: Francisci Christophori natalem circa annum 1640 statuendum esse.
=== Pueritia Karlovaci, studia primaria Zagrabiae ===
Magnam pueritiae suae partem annis 1640‑is{{dubsig}} Franciscus Christophorus apud patrem Vukium Frangipanum egit, qui tunc generalis Karlovaci (Croatice: Karlovac, Germanice: Carlstadt) erat, uno e praecipuis centris munitis limitis militaris Croatiae ad bellum contra Turcas destinatis, antequam Zagrabiam ad studia proficisceretur.
Pater poetae anno 1652 mortuus est, frater autem maior Gasparus Frangipanus anno 1653<ref>''Annales Francisci Christophori Frangipani'', in: ''Fran Krsto Frankopan, Djela'', Matica Croatica, Zagrabiae 1999, pp. 45–49.</ref>. Cura de adulescente Francisco Christophoro ab altero fratre, Georgio Frangipano, suscepta est, viro artibus proclivi, quem historicus Ratkai<ref>Rattkai (Ratkaj) Georgius, “Ratkaj (Rattkay), Juraj”, in Proleksis encyclopaedia, [https://proleksis.lzmk.hr/43403 Res] (aditum: 2026), de vita, muneribus ecclesiasticis,
bellis contra Ottomanos atque opere historico eius _Memoria regum et banorum
''Regnorum Dalmatiae, Croatiae et Sclavoniae'' (Vindobonae 1652).</ref> testatur “artificem peritum, praesertim picturae, musicae atque architecturae deditum”<ref>Lopašić, 1892., p. 207</ref>.
In educatione iuvenis haud dubie partes habuit etiam soror eius Anna Catharina, uxor Petri Zrinskii.
Praeter linguam Latinam, Franciscus in pueritia didicit etiam Italicam, Germanicam atque Francogallicam.
=== Vita iuvenis nobilis: Commoratio in Italia annis 1656–1661 ===
Vere ineunte anno 1656 in Italiam profectus est, ubi primum sacellum Beatae Mariae Virginis Laureti visitavit. Eo tempore carmen lugubre lingua Latina composuit, cui titulus Elegia, quod eodem anno typis Maceratae editum est. Inde Romam contendit, ubi nobilissimam feminam Giuliam di Naro, neptem cardinalis Barberini, in matrimonium duxit. Barberinus, fortasse dotis loco, ei praedium (oppidum Nemus, Italice:''Nemi'') una cum titulo marchionis donavit, quem ipse Barberinus testamento ab quodam Frangipane Romano acceperat. Certi de anno nuptiarum Frangipani dati non exstant, sed plerumque putatur id anno 1658 factum esse.
In Italia quinque annos commoratus est, mores nobilitatis Italicae illius temporis sibi asciscens, inter quos etiam consuetudo poeticae scribendae numeratur. Huius rei testimonium est cyclus carminum Italice (in lingua Italiana) conscriptorum, qui inter reliquias litterarias eius repertus est. Cyclus quinque tantum carmina servata continet, quae in Archivo Vindobonensi asservantur, sed verisimile est maiorem fuisse copiam carminum Italicorum ab eo compositorum.
In patriam anno 1661 rediit, quod confirmatur prima eius littera die 11 Octobris 1661 in praedio suo in Brežice Slovenicas data.
== Notae ==
<references />
== Nexus externi ==
* [[s:la:Scriptor:Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus|Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus (Vicifons)]]
[[Categoria:Croatia]]
[[Categoria:Familiae nobiles]]
[[Categoria:Incolae Croatiae]]
[[Categoria:Litterae Croatiae]]
[[Categoria:Poetae Croatiae]]
[[Categoria:Politici Croatiae]]
[[Categoria:Scriptores Croatiae]]
3jfko7njpz8xgr3chzcoa1eydqihpdm
3983336
3983315
2026-08-23T15:36:55Z
Coronus Tenebrosius
204685
/* De familia Frangipanorum */
3983336
wikitext
text/x-wiki
{{Vicificanda}}
{{Capsa hominis Vicidatorum}}
{{res|Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus}},<ref>Forma nominis Latini in textu praefationis operis {{Op|{{vf|Elegia}}}} a Francisco Christophoro Frangipani conscripti, Maceratae anno 1656 editi, testatur; textus praefationis in *Fran Krsto Frankopan, Djela*, ''Matica Croatica'' (Zagrabiae, 1999), 62, ed. Iosepho Vončina, iterum publicatus est.</ref> vulgo {{barbarice|lingua=hr|Fran Krsto Frankopan}} ([[Croatice|Croatico]] hodierno) seu a se manu scriptum {{barbarice|Ferenaz Frangopan Groff Tersazki}} ([[1640]]?–[[1671]]), fuit [[nobilis]] ([[comes]]) et [[politicus]] {{Creanda|en|Kingdom of Croatia (Habsburg)|Regnum Croatiae (Habsburg)|Regni Croatiae}}, [[dux militaris]], et [[poëta]] [[Croatia|Croaticus]], qui [[Latine]], Croatice, et [[Italiane]] scripsit.
== De nomine ==
Quamquam hodie Croatice nominatur ''Fran Krsto Frankopan'', rarius ''Franjo Kristofor Frankopan'', notandum est utrumque nomen a recentioribus investigatoribus Croaticis ab altera [[saeculum 19|saeculi undecivesimi]] parte inductum esse.
[[Historiqa|Historice]] vera nominis eius forma in autographo reperitur, ubi ipse se sic subscripsit: ''Ferenaz Frangopan Groff Tersazki''<ref>Poesi auctoris autographum in: ''Fran Krsto Frankopan, Djela'', ''Matica Croatica'' (Zagrabiae, 1999), 12 (imagines adiectae), ed. Iosepho Vončina.</ref>, quod Croatice sic legitur: ''Ferenac Frangopan Grof Teržački'' (''Teržački a castro Teržac,'' vetere possessione Frangepanorum, cuius ruinae hodie in parte Bosniae et Hercegovinae prope [[Cazin]] et [[Bihacium]] iacent).
In documentis Latinis legitur forma: ''Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus'', quae in Croaticum [[sermo]]nem recentiorem recte redditur: ''Franjo Kristofor knez od Frangipana.'' Itaque, si documenta [[saeculum 17|saeculi septimi decimi]] sequimur, forma nominis familiae historice sincera fuisse videtur: ''Frangopan'' (Croatice) vel ''Frangipani'' (Latine et Italiane).
[[Fasciculus:Frankopan autographum.jpg|thumb|upright=0.8|Nomen Francisci Christophori Comitis de Frangipanibus a se manu scriptum (saec. XVII).]]
== De familia Frangipanorum ==
Primi fontes ad familiam Frangepanorum iam [[saeculum 12|saeculo duodecimo]] pertinent. Clarissimus autem fons historicus de statu huius familiae est ''Codex Vinodolensis'' anno [[1288]], glagolitico alphabeto et lingua Croatica conscriptus. Ibi familia appellatur "knezovi krčki, vinodolski et modruški" ('comites Vegliae, Vinodoli et Modrusiensis'), quod aperte monstrat quibus regionibus praeerant: insula Curicta (Croatice ''Krk,'' antiquis ''Curicta''), regio [[Vinodolum]]{{dubsig}} inter [[Flumen (urbs)|Flumen]] (Croatice ''Rijeka'', Italiane ''Fiume'') et [[Segnia]]m, ac [[regio Modrusiensis]], in meridiana terrae parte quae hodie [[Gorski Kotar]]{{dubsig}} vocatur (hodie pars provinciae [[Primorsko-goranska]]{{dubsig}} Croatiae).
Apex potentiae huius familiae in prima [[saeculum 15|saeculi quinti decimi]] parte evenit, cum [[Nicolaus IV]] († 1432) amplissima patrimonia hereditate accepisset atque unus ex ditissimis regni Croatiae magnatibus factus esset. Ab anno [[1426]] ad [[1432]] dignitatem bani gessit. <ref>"Banus'' fuit supremus dux et praefectus militaris civilisque Croatiae, post [[rex|regem]] primus.</ref>
In media aetate banus a rege nominabatur; postea autem, crescente [[auctoritas|auctoritate]] [[parlamentum|parlamenti]] Croatici ('''''Sabor'''''), eum proponere solebat, rex vero confirmare. Vetustissimus usus vocabuli ''banus'' medio [[saeculum 10|saeculo decimo]] testatur, in opere imperatoris [[Constantinus Porphyrogenitus|Constantini Porphyrogeniti]] ''De administrando imperio''.
A papa [[Martinus V|Martino V]] nomen "de Frangepan" ei usurpare concessum est, simulque arma Frangepanorum Romanorum tributa sunt: scutum in quo duo [[leo]]nes [[panis|panem]] frangunt et partiuntur. Ita nomen gentilicum ''de Frangepan'' ab hac familia iam a prima parte saeculi XV adhiberi coepit.
Medio saeculo XV, octo stirpes Frangepanorum Croaticorum exstiterunt; ad finem autem eiusdem saeculi, tres ex iis exstinctae sunt, quinque relictae. Usque ad annum [[1577]] ex his quinque quattuor quoque interierunt, una sola superstes: comites Tersazki (''Tržački''). Huic ultimae stirpi adnumerandus est Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus.
== Vita ==
=== De quaestione anni natalis ===
Annus quo natus sit Franciscus Christophorus Frangipani certo non cognoscitur. Diversi auctores varias opiniones protulerunt: Vodnik annum 1641 proponit<ref>Vodnik (1913), p. 285, nota 1.</ref>, Laszowski annos 1646 vel 1647<ref>Laszowski (anno 1939), pagina 89, nota 59.</ref>.
Ježić, errorem Lukjanenko<ref>* J. M. Luk'janenko: "Političeskaja literaturnaja dejatel'nost' brat'ev Zrinskih i Franca Frankopana.
(Iz istorii političeskoj i ekonomičeskoj žizni horvatov XVII v. i iz istorii razvitija u horvatov literatury i vyrabotki literaturnago jazyka.) Tom I. Političeskaja dejatel'nost' brat'ev Zrinskih i Franca Frankopana." Kiev, 1911.</ref> in legenda data cuiusdam documenti secutus, annum 1643 pro anno natalis Francisci Christophori proposuit; quem annum deinde multi auctores sine ulla critica iudicatione receperunt atque retulerunt.<ref>Ježić, argumenta Lukjanenko secutus, erravit: Lukjanenko enim annum testamenti Nicolai Frankopani Tergestini (patrui poetae) perperam legit ut 1643, cum re vera testamentum anno 1634 confectum sit - id est ante natalem poetae - unde fit ut Franciscus Christophorus in eo non commemoretur.</ref>
Iosephus Vončina statuit Franciscum Christophorum inter diem 29 Maii 1656 et diem 27 Iulii 1658 maiorennitatem adipisci potuisse; quare anni natalis termini quam primum fieri potuit sunt [[1638]] et [[1639]].<ref>Dragutin Feletar, Hrvoje Petrić, Nevio Šetić, ''Zrinski & Frankopani: 100 godina od povratka u domovinu'', Zagreb 2009.</ref>
Certum tamen est Franciscum Christophorum anno 1654 in [[matriculatio|matriculas]] [[Universitas Iesuitica Graecensis|Universitatis Iesuiticae Graecensis]] (in [[Styria]], in [[Austria]]) inter principistae adscriptum esse. Principistae saeculo XVII discipuli erant secundi gradus institutionis, qui philosophiam et logicam primum discere incipiebant, postquam quinquennale studium primi gradus perfecerant. Pueri plerumque circiter XIV annos nati in principistas referebantur, unde concludi potest Franciscum Christophorum circa annum 1640 natum esse.
Praeterea vere anni 1656 in Italiam iter fecit, eodemque anno Maceratae edita est eius [[s:Elegia|Elegia]]
Latino sermone elegiaco disticho composita, quae ostendit iuvenem Frangipani linguam Latinam optime calluisse. Gradus eruditionis humanisticae et peritia Latina in hoc opere manifesta suadent Franciscum Christophorum tempore editionis (1656) saltem sedecim annos natum fuisse, fortasse etiam plures; quod nos ad annum 1640 tamquam annum natalem propius ducit. Anno autem 1658, dum in Italia moraretur, matrimonium iniit cum Iulia di Naro, quod quoque argumentum est eum circa annum 1640 natum esse.
Sunt igitur duo saltem argumenta gravissima, ex fontibus historicis deprompta, quae demonstrant Franciscum Christophorum circa annum 1640 natum esse, non autem - ut quidam pertinaciter scribunt - anno 1643.
In fontibus historicis nulla clara testimonia exstant de eo, quae fuerit mater poetae. Pater Francisci Christophori, dux Vukius Frangipanus<ref>Nomen Vuk Latine redditur ''Lupus'', quod idem valet ac nomina Germanica ''Wolfgang'' et Gothica ''Wulfila''.</ref> († 1652), quattuor uxores duxit. Ultima eius uxor, Dorothea Haller de Hallerstein, Aemonae (hodierna Ljubljana) anno 1659 mortua est, septem annis post Vukium.<ref>''Annales Francisci Christophori Frangipani'', in: ''Fran Krsto Frankopan, Djela'', Matica Croatica, Zagrabiae 1999, pp. 45–49.</ref>
Ex diario personali Vukii Frangipani patet uxorem eius Breziciis die XII Aprilis anno 1649 sepultam esse. Historici coniciunt hanc fuisse Mariam Paradeiser, tertiam Vukii coniugem.
[[Fasciculus:Vuk Krsto Frankopan.jpg|thumb|upright=0.8|Wolff Christoph Frangipani, Graf von Tersatz.]]
Illa tertia Vukii uxor, quae mense Aprili anno 1649 vita functa est, mater poetae esse non potuit; ipse enim Franciscus Christophorus in scriptis suis aperte profitetur: “in cunis matrem amisi”.
Quod si haec femina mater eius fuisset, necesse esset eum inter annos 1646 et 1649 natum esse.
Quo posito, anno 1654, cum inter principistas Graecii (Germanice: Graz) adscriptus est, vix octo annos natus fuisset; at constat pueros ad illum gradum institutionis circiter quattuordecim annos natos recipi solitos esse.
Hinc sequitur rem esse impossibilem atque absurdam, neque Mariam Paradeiser, anno 1649 mortuam, matrem poetae fuisse. Una igitur manet optio: matrem Francisci Christophori fuisse Ursulam Inkofer, secundam Vukii Frangipani coniugem.
Ita denuo emergit conclusio: Francisci Christophori natalem circa annum 1640 statuendum esse.
=== Pueritia Karlovaci, studia primaria Zagrabiae ===
Magnam pueritiae suae partem annis 1640‑is{{dubsig}} Franciscus Christophorus apud patrem Vukium Frangipanum egit, qui tunc generalis Karlovaci (Croatice: Karlovac, Germanice: Carlstadt) erat, uno e praecipuis centris munitis limitis militaris Croatiae ad bellum contra Turcas destinatis, antequam Zagrabiam ad studia proficisceretur.
Pater poetae anno 1652 mortuus est, frater autem maior Gasparus Frangipanus anno 1653<ref>''Annales Francisci Christophori Frangipani'', in: ''Fran Krsto Frankopan, Djela'', Matica Croatica, Zagrabiae 1999, pp. 45–49.</ref>. Cura de adulescente Francisco Christophoro ab altero fratre, Georgio Frangipano, suscepta est, viro artibus proclivi, quem historicus Ratkai<ref>Rattkai (Ratkaj) Georgius, “Ratkaj (Rattkay), Juraj”, in Proleksis encyclopaedia, [https://proleksis.lzmk.hr/43403 Res] (aditum: 2026), de vita, muneribus ecclesiasticis,
bellis contra Ottomanos atque opere historico eius _Memoria regum et banorum
''Regnorum Dalmatiae, Croatiae et Sclavoniae'' (Vindobonae 1652).</ref> testatur “artificem peritum, praesertim picturae, musicae atque architecturae deditum”<ref>Lopašić, 1892., p. 207</ref>.
In educatione iuvenis haud dubie partes habuit etiam soror eius Anna Catharina, uxor Petri Zrinskii.
Praeter linguam Latinam, Franciscus in pueritia didicit etiam Italicam, Germanicam atque Francogallicam.
=== Vita iuvenis nobilis: Commoratio in Italia annis 1656–1661 ===
Vere ineunte anno 1656 in Italiam profectus est, ubi primum sacellum Beatae Mariae Virginis Laureti visitavit. Eo tempore carmen lugubre lingua Latina composuit, cui titulus Elegia, quod eodem anno typis Maceratae editum est. Inde Romam contendit, ubi nobilissimam feminam Giuliam di Naro, neptem cardinalis Barberini, in matrimonium duxit. Barberinus, fortasse dotis loco, ei praedium (oppidum Nemus, Italice:''Nemi'') una cum titulo marchionis donavit, quem ipse Barberinus testamento ab quodam Frangipane Romano acceperat. Certi de anno nuptiarum Frangipani dati non exstant, sed plerumque putatur id anno 1658 factum esse.
In Italia quinque annos commoratus est, mores nobilitatis Italicae illius temporis sibi asciscens, inter quos etiam consuetudo poeticae scribendae numeratur. Huius rei testimonium est cyclus carminum Italice (in lingua Italiana) conscriptorum, qui inter reliquias litterarias eius repertus est. Cyclus quinque tantum carmina servata continet, quae in Archivo Vindobonensi asservantur, sed verisimile est maiorem fuisse copiam carminum Italicorum ab eo compositorum.
In patriam anno 1661 rediit, quod confirmatur prima eius littera die 11 Octobris 1661 in praedio suo in Brežice Slovenicas data.
== Notae ==
<references />
== Nexus externi ==
* [[s:la:Scriptor:Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus|Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus (Vicifons)]]
[[Categoria:Croatia]]
[[Categoria:Familiae nobiles]]
[[Categoria:Incolae Croatiae]]
[[Categoria:Litterae Croatiae]]
[[Categoria:Poetae Croatiae]]
[[Categoria:Politici Croatiae]]
[[Categoria:Scriptores Croatiae]]
j1dbecllr09k9yiar3r017b4g7de9ug
3983338
3983336
2026-08-23T15:42:22Z
Coronus Tenebrosius
204685
/* De familia Frangipanorum */
3983338
wikitext
text/x-wiki
{{Vicificanda}}
{{Capsa hominis Vicidatorum}}
{{res|Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus}},<ref>Forma nominis Latini in textu praefationis operis {{Op|{{vf|Elegia}}}} a Francisco Christophoro Frangipani conscripti, Maceratae anno 1656 editi, testatur; textus praefationis in *Fran Krsto Frankopan, Djela*, ''Matica Croatica'' (Zagrabiae, 1999), 62, ed. Iosepho Vončina, iterum publicatus est.</ref> vulgo {{barbarice|lingua=hr|Fran Krsto Frankopan}} ([[Croatice|Croatico]] hodierno) seu a se manu scriptum {{barbarice|Ferenaz Frangopan Groff Tersazki}} ([[1640]]?–[[1671]]), fuit [[nobilis]] ([[comes]]) et [[politicus]] {{Creanda|en|Kingdom of Croatia (Habsburg)|Regnum Croatiae (Habsburg)|Regni Croatiae}}, [[dux militaris]], et [[poëta]] [[Croatia|Croaticus]], qui [[Latine]], Croatice, et [[Italiane]] scripsit.
== De nomine ==
Quamquam hodie Croatice nominatur ''Fran Krsto Frankopan'', rarius ''Franjo Kristofor Frankopan'', notandum est utrumque nomen a recentioribus investigatoribus Croaticis ab altera [[saeculum 19|saeculi undecivesimi]] parte inductum esse.
[[Historiqa|Historice]] vera nominis eius forma in autographo reperitur, ubi ipse se sic subscripsit: ''Ferenaz Frangopan Groff Tersazki''<ref>Poesi auctoris autographum in: ''Fran Krsto Frankopan, Djela'', ''Matica Croatica'' (Zagrabiae, 1999), 12 (imagines adiectae), ed. Iosepho Vončina.</ref>, quod Croatice sic legitur: ''Ferenac Frangopan Grof Teržački'' (''Teržački a castro Teržac,'' vetere possessione Frangepanorum, cuius ruinae hodie in parte Bosniae et Hercegovinae prope [[Cazin]] et [[Bihacium]] iacent).
In documentis Latinis legitur forma: ''Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus'', quae in Croaticum [[sermo]]nem recentiorem recte redditur: ''Franjo Kristofor knez od Frangipana.'' Itaque, si documenta [[saeculum 17|saeculi septimi decimi]] sequimur, forma nominis familiae historice sincera fuisse videtur: ''Frangopan'' (Croatice) vel ''Frangipani'' (Latine et Italiane).
[[Fasciculus:Frankopan autographum.jpg|thumb|upright=0.8|Nomen Francisci Christophori Comitis de Frangipanibus a se manu scriptum (saec. XVII).]]
== De familia Frangipanorum ==
Primi fontes ad familiam Frangepanorum iam [[saeculum 12|saeculo duodecimo]] pertinent. Clarissimus autem fons historicus de statu huius familiae est ''Codex Vinodolensis'' anno [[1288]], glagolitico alphabeto et lingua Croatica conscriptus. Ibi familia appellatur "knezovi krčki, vinodolski et modruški" ('comites Vegliae, Vinodoli et Modrusiensis'), quod aperte monstrat quibus regionibus praeerant: insula Curicta (Croatice ''Krk,'' antiquis ''Curicta''), regio [[Vinodolum|Vinodoli (Vinodolum, Croatice: Vinodol]]{{dubsig}} inter [[Flumen (urbs)|Flumen]] (Croatice ''Rijeka'', Italiane ''Fiume'') et [[Segnia]]m, ac [[regio Modrusiensis]], in meridiana terrae parte quae hodie [[Gorski Kotar]]{{dubsig}} vocatur (hodie pars provinciae [[Primorsko-goranska]]{{dubsig}} Croatiae).
Apex potentiae huius familiae in prima [[saeculum 15|saeculi quinti decimi]] parte evenit, cum [[Nicolaus IV]] († 1432) amplissima patrimonia hereditate accepisset atque unus ex ditissimis regni Croatiae magnatibus factus esset. Ab anno [[1426]] ad [[1432]] dignitatem bani gessit. <ref>"Banus'' fuit supremus dux et praefectus militaris civilisque Croatiae, post [[rex|regem]] primus.</ref>
In media aetate banus a rege nominabatur; postea autem, crescente [[auctoritas|auctoritate]] [[parlamentum|parlamenti]] Croatici ('''''Sabor'''''), eum proponere solebat, rex vero confirmare. Vetustissimus usus vocabuli ''banus'' medio [[saeculum 10|saeculo decimo]] testatur, in opere imperatoris [[Constantinus Porphyrogenitus|Constantini Porphyrogeniti]] ''De administrando imperio''.
A papa [[Martinus V|Martino V]] nomen "de Frangepan" ei usurpare concessum est, simulque arma Frangepanorum Romanorum tributa sunt: scutum in quo duo [[leo]]nes [[panis|panem]] frangunt et partiuntur. Ita nomen gentilicum ''de Frangepan'' ab hac familia iam a prima parte saeculi XV adhiberi coepit.
Medio saeculo XV, octo stirpes Frangepanorum Croaticorum exstiterunt; ad finem autem eiusdem saeculi, tres ex iis exstinctae sunt, quinque relictae. Usque ad annum [[1577]] ex his quinque quattuor quoque interierunt, una sola superstes: comites Tersazki (''Tržački''). Huic ultimae stirpi adnumerandus est Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus.
== Vita ==
=== De quaestione anni natalis ===
Annus quo natus sit Franciscus Christophorus Frangipani certo non cognoscitur. Diversi auctores varias opiniones protulerunt: Vodnik annum 1641 proponit<ref>Vodnik (1913), p. 285, nota 1.</ref>, Laszowski annos 1646 vel 1647<ref>Laszowski (anno 1939), pagina 89, nota 59.</ref>.
Ježić, errorem Lukjanenko<ref>* J. M. Luk'janenko: "Političeskaja literaturnaja dejatel'nost' brat'ev Zrinskih i Franca Frankopana.
(Iz istorii političeskoj i ekonomičeskoj žizni horvatov XVII v. i iz istorii razvitija u horvatov literatury i vyrabotki literaturnago jazyka.) Tom I. Političeskaja dejatel'nost' brat'ev Zrinskih i Franca Frankopana." Kiev, 1911.</ref> in legenda data cuiusdam documenti secutus, annum 1643 pro anno natalis Francisci Christophori proposuit; quem annum deinde multi auctores sine ulla critica iudicatione receperunt atque retulerunt.<ref>Ježić, argumenta Lukjanenko secutus, erravit: Lukjanenko enim annum testamenti Nicolai Frankopani Tergestini (patrui poetae) perperam legit ut 1643, cum re vera testamentum anno 1634 confectum sit - id est ante natalem poetae - unde fit ut Franciscus Christophorus in eo non commemoretur.</ref>
Iosephus Vončina statuit Franciscum Christophorum inter diem 29 Maii 1656 et diem 27 Iulii 1658 maiorennitatem adipisci potuisse; quare anni natalis termini quam primum fieri potuit sunt [[1638]] et [[1639]].<ref>Dragutin Feletar, Hrvoje Petrić, Nevio Šetić, ''Zrinski & Frankopani: 100 godina od povratka u domovinu'', Zagreb 2009.</ref>
Certum tamen est Franciscum Christophorum anno 1654 in [[matriculatio|matriculas]] [[Universitas Iesuitica Graecensis|Universitatis Iesuiticae Graecensis]] (in [[Styria]], in [[Austria]]) inter principistae adscriptum esse. Principistae saeculo XVII discipuli erant secundi gradus institutionis, qui philosophiam et logicam primum discere incipiebant, postquam quinquennale studium primi gradus perfecerant. Pueri plerumque circiter XIV annos nati in principistas referebantur, unde concludi potest Franciscum Christophorum circa annum 1640 natum esse.
Praeterea vere anni 1656 in Italiam iter fecit, eodemque anno Maceratae edita est eius [[s:Elegia|Elegia]]
Latino sermone elegiaco disticho composita, quae ostendit iuvenem Frangipani linguam Latinam optime calluisse. Gradus eruditionis humanisticae et peritia Latina in hoc opere manifesta suadent Franciscum Christophorum tempore editionis (1656) saltem sedecim annos natum fuisse, fortasse etiam plures; quod nos ad annum 1640 tamquam annum natalem propius ducit. Anno autem 1658, dum in Italia moraretur, matrimonium iniit cum Iulia di Naro, quod quoque argumentum est eum circa annum 1640 natum esse.
Sunt igitur duo saltem argumenta gravissima, ex fontibus historicis deprompta, quae demonstrant Franciscum Christophorum circa annum 1640 natum esse, non autem - ut quidam pertinaciter scribunt - anno 1643.
In fontibus historicis nulla clara testimonia exstant de eo, quae fuerit mater poetae. Pater Francisci Christophori, dux Vukius Frangipanus<ref>Nomen Vuk Latine redditur ''Lupus'', quod idem valet ac nomina Germanica ''Wolfgang'' et Gothica ''Wulfila''.</ref> († 1652), quattuor uxores duxit. Ultima eius uxor, Dorothea Haller de Hallerstein, Aemonae (hodierna Ljubljana) anno 1659 mortua est, septem annis post Vukium.<ref>''Annales Francisci Christophori Frangipani'', in: ''Fran Krsto Frankopan, Djela'', Matica Croatica, Zagrabiae 1999, pp. 45–49.</ref>
Ex diario personali Vukii Frangipani patet uxorem eius Breziciis die XII Aprilis anno 1649 sepultam esse. Historici coniciunt hanc fuisse Mariam Paradeiser, tertiam Vukii coniugem.
[[Fasciculus:Vuk Krsto Frankopan.jpg|thumb|upright=0.8|Wolff Christoph Frangipani, Graf von Tersatz.]]
Illa tertia Vukii uxor, quae mense Aprili anno 1649 vita functa est, mater poetae esse non potuit; ipse enim Franciscus Christophorus in scriptis suis aperte profitetur: “in cunis matrem amisi”.
Quod si haec femina mater eius fuisset, necesse esset eum inter annos 1646 et 1649 natum esse.
Quo posito, anno 1654, cum inter principistas Graecii (Germanice: Graz) adscriptus est, vix octo annos natus fuisset; at constat pueros ad illum gradum institutionis circiter quattuordecim annos natos recipi solitos esse.
Hinc sequitur rem esse impossibilem atque absurdam, neque Mariam Paradeiser, anno 1649 mortuam, matrem poetae fuisse. Una igitur manet optio: matrem Francisci Christophori fuisse Ursulam Inkofer, secundam Vukii Frangipani coniugem.
Ita denuo emergit conclusio: Francisci Christophori natalem circa annum 1640 statuendum esse.
=== Pueritia Karlovaci, studia primaria Zagrabiae ===
Magnam pueritiae suae partem annis 1640‑is{{dubsig}} Franciscus Christophorus apud patrem Vukium Frangipanum egit, qui tunc generalis Karlovaci (Croatice: Karlovac, Germanice: Carlstadt) erat, uno e praecipuis centris munitis limitis militaris Croatiae ad bellum contra Turcas destinatis, antequam Zagrabiam ad studia proficisceretur.
Pater poetae anno 1652 mortuus est, frater autem maior Gasparus Frangipanus anno 1653<ref>''Annales Francisci Christophori Frangipani'', in: ''Fran Krsto Frankopan, Djela'', Matica Croatica, Zagrabiae 1999, pp. 45–49.</ref>. Cura de adulescente Francisco Christophoro ab altero fratre, Georgio Frangipano, suscepta est, viro artibus proclivi, quem historicus Ratkai<ref>Rattkai (Ratkaj) Georgius, “Ratkaj (Rattkay), Juraj”, in Proleksis encyclopaedia, [https://proleksis.lzmk.hr/43403 Res] (aditum: 2026), de vita, muneribus ecclesiasticis,
bellis contra Ottomanos atque opere historico eius _Memoria regum et banorum
''Regnorum Dalmatiae, Croatiae et Sclavoniae'' (Vindobonae 1652).</ref> testatur “artificem peritum, praesertim picturae, musicae atque architecturae deditum”<ref>Lopašić, 1892., p. 207</ref>.
In educatione iuvenis haud dubie partes habuit etiam soror eius Anna Catharina, uxor Petri Zrinskii.
Praeter linguam Latinam, Franciscus in pueritia didicit etiam Italicam, Germanicam atque Francogallicam.
=== Vita iuvenis nobilis: Commoratio in Italia annis 1656–1661 ===
Vere ineunte anno 1656 in Italiam profectus est, ubi primum sacellum Beatae Mariae Virginis Laureti visitavit. Eo tempore carmen lugubre lingua Latina composuit, cui titulus Elegia, quod eodem anno typis Maceratae editum est. Inde Romam contendit, ubi nobilissimam feminam Giuliam di Naro, neptem cardinalis Barberini, in matrimonium duxit. Barberinus, fortasse dotis loco, ei praedium (oppidum Nemus, Italice:''Nemi'') una cum titulo marchionis donavit, quem ipse Barberinus testamento ab quodam Frangipane Romano acceperat. Certi de anno nuptiarum Frangipani dati non exstant, sed plerumque putatur id anno 1658 factum esse.
In Italia quinque annos commoratus est, mores nobilitatis Italicae illius temporis sibi asciscens, inter quos etiam consuetudo poeticae scribendae numeratur. Huius rei testimonium est cyclus carminum Italice (in lingua Italiana) conscriptorum, qui inter reliquias litterarias eius repertus est. Cyclus quinque tantum carmina servata continet, quae in Archivo Vindobonensi asservantur, sed verisimile est maiorem fuisse copiam carminum Italicorum ab eo compositorum.
In patriam anno 1661 rediit, quod confirmatur prima eius littera die 11 Octobris 1661 in praedio suo in Brežice Slovenicas data.
== Notae ==
<references />
== Nexus externi ==
* [[s:la:Scriptor:Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus|Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus (Vicifons)]]
[[Categoria:Croatia]]
[[Categoria:Familiae nobiles]]
[[Categoria:Incolae Croatiae]]
[[Categoria:Litterae Croatiae]]
[[Categoria:Poetae Croatiae]]
[[Categoria:Politici Croatiae]]
[[Categoria:Scriptores Croatiae]]
gw3gm7bxy1r7zzf9qcg3s4m621txd3j
3983342
3983338
2026-08-23T15:56:21Z
Coronus Tenebrosius
204685
/* De familia Frangipanorum */
3983342
wikitext
text/x-wiki
{{Vicificanda}}
{{Capsa hominis Vicidatorum}}
{{res|Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus}},<ref>Forma nominis Latini in textu praefationis operis {{Op|{{vf|Elegia}}}} a Francisco Christophoro Frangipani conscripti, Maceratae anno 1656 editi, testatur; textus praefationis in *Fran Krsto Frankopan, Djela*, ''Matica Croatica'' (Zagrabiae, 1999), 62, ed. Iosepho Vončina, iterum publicatus est.</ref> vulgo {{barbarice|lingua=hr|Fran Krsto Frankopan}} ([[Croatice|Croatico]] hodierno) seu a se manu scriptum {{barbarice|Ferenaz Frangopan Groff Tersazki}} ([[1640]]?–[[1671]]), fuit [[nobilis]] ([[comes]]) et [[politicus]] {{Creanda|en|Kingdom of Croatia (Habsburg)|Regnum Croatiae (Habsburg)|Regni Croatiae}}, [[dux militaris]], et [[poëta]] [[Croatia|Croaticus]], qui [[Latine]], Croatice, et [[Italiane]] scripsit.
== De nomine ==
Quamquam hodie Croatice nominatur ''Fran Krsto Frankopan'', rarius ''Franjo Kristofor Frankopan'', notandum est utrumque nomen a recentioribus investigatoribus Croaticis ab altera [[saeculum 19|saeculi undecivesimi]] parte inductum esse.
[[Historiqa|Historice]] vera nominis eius forma in autographo reperitur, ubi ipse se sic subscripsit: ''Ferenaz Frangopan Groff Tersazki''<ref>Poesi auctoris autographum in: ''Fran Krsto Frankopan, Djela'', ''Matica Croatica'' (Zagrabiae, 1999), 12 (imagines adiectae), ed. Iosepho Vončina.</ref>, quod Croatice sic legitur: ''Ferenac Frangopan Grof Teržački'' (''Teržački a castro Teržac,'' vetere possessione Frangepanorum, cuius ruinae hodie in parte Bosniae et Hercegovinae prope [[Cazin]] et [[Bihacium]] iacent).
In documentis Latinis legitur forma: ''Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus'', quae in Croaticum [[sermo]]nem recentiorem recte redditur: ''Franjo Kristofor knez od Frangipana.'' Itaque, si documenta [[saeculum 17|saeculi septimi decimi]] sequimur, forma nominis familiae historice sincera fuisse videtur: ''Frangopan'' (Croatice) vel ''Frangipani'' (Latine et Italiane).
[[Fasciculus:Frankopan autographum.jpg|thumb|upright=0.8|Nomen Francisci Christophori Comitis de Frangipanibus a se manu scriptum (saec. XVII).]]
== De familia Frangipanorum ==
Primi fontes ad familiam Frangepanorum iam [[saeculum 12|saeculo duodecimo]] pertinent. Clarissimus autem fons historicus de statu huius familiae est ''Codex Vinodolensis'' anno [[1288]], glagolitico alphabeto et lingua Croatica conscriptus. Ibi familia appellatur "knezovi krčki, vinodolski et modruški" ('comites Vegliae, Vinodoli et Modrusiensis'), quod aperte monstrat quibus regionibus praeerant: insula Curicta (Croatice ''Krk,'' antiquis ''Curicta''), regio [[Vinodolum|Vinodoli (Vinodolum, Croatice: Vinodol]]{{dubsig}}) inter [[Flumen (urbs)|Flumen]] (Croatice ''Rijeka'', Italiane ''Fiume'') et [[Segnia]]m posita, ac [[regio Modrusiensis]], in meridiana terrae parte quae hodie [[Gorski Kotar]]{{dubsig}} vocatur (hodie pars provinciae Litoralis-Montanae{{dubsig}} Croatiae).
Apex potentiae huius familiae in prima [[saeculum 15|saeculi quinti decimi]] parte evenit, cum [[Nicolaus IV]] († 1432) amplissima patrimonia hereditate accepisset atque unus ex ditissimis regni Croatiae magnatibus factus esset. Ab anno [[1426]] ad [[1432]] dignitatem bani gessit. <ref>"Banus'' fuit supremus dux et praefectus militaris civilisque Croatiae, post [[rex|regem]] primus.</ref>
In media aetate banus a rege nominabatur; postea autem, crescente [[auctoritas|auctoritate]] [[parlamentum|parlamenti]] Croatici ('''''Sabor'''''), eum proponere solebat, rex vero confirmare. Vetustissimus usus vocabuli ''banus'' medio [[saeculum 10|saeculo decimo]] testatur, in opere imperatoris [[Constantinus Porphyrogenitus|Constantini Porphyrogeniti]] ''De administrando imperio''.
A papa [[Martinus V|Martino V]] nomen "de Frangepan" ei usurpare concessum est, simulque arma Frangepanorum Romanorum tributa sunt: scutum in quo duo [[leo]]nes [[panis|panem]] frangunt et partiuntur. Ita nomen gentilicum ''de Frangepan'' ab hac familia iam a prima parte saeculi XV adhiberi coepit.
Medio saeculo XV, octo stirpes Frangepanorum Croaticorum exstiterunt; ad finem autem eiusdem saeculi, tres ex iis exstinctae sunt, quinque relictae. Usque ad annum [[1577]] ex his quinque quattuor quoque interierunt, una sola superstes: comites Tersazki (''Tržački''). Huic ultimae stirpi adnumerandus est Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus.
== Vita ==
=== De quaestione anni natalis ===
Annus quo natus sit Franciscus Christophorus Frangipani certo non cognoscitur. Diversi auctores varias opiniones protulerunt: Vodnik annum 1641 proponit<ref>Vodnik (1913), p. 285, nota 1.</ref>, Laszowski annos 1646 vel 1647<ref>Laszowski (anno 1939), pagina 89, nota 59.</ref>.
Ježić, errorem Lukjanenko<ref>* J. M. Luk'janenko: "Političeskaja literaturnaja dejatel'nost' brat'ev Zrinskih i Franca Frankopana.
(Iz istorii političeskoj i ekonomičeskoj žizni horvatov XVII v. i iz istorii razvitija u horvatov literatury i vyrabotki literaturnago jazyka.) Tom I. Političeskaja dejatel'nost' brat'ev Zrinskih i Franca Frankopana." Kiev, 1911.</ref> in legenda data cuiusdam documenti secutus, annum 1643 pro anno natalis Francisci Christophori proposuit; quem annum deinde multi auctores sine ulla critica iudicatione receperunt atque retulerunt.<ref>Ježić, argumenta Lukjanenko secutus, erravit: Lukjanenko enim annum testamenti Nicolai Frankopani Tergestini (patrui poetae) perperam legit ut 1643, cum re vera testamentum anno 1634 confectum sit - id est ante natalem poetae - unde fit ut Franciscus Christophorus in eo non commemoretur.</ref>
Iosephus Vončina statuit Franciscum Christophorum inter diem 29 Maii 1656 et diem 27 Iulii 1658 maiorennitatem adipisci potuisse; quare anni natalis termini quam primum fieri potuit sunt [[1638]] et [[1639]].<ref>Dragutin Feletar, Hrvoje Petrić, Nevio Šetić, ''Zrinski & Frankopani: 100 godina od povratka u domovinu'', Zagreb 2009.</ref>
Certum tamen est Franciscum Christophorum anno 1654 in [[matriculatio|matriculas]] [[Universitas Iesuitica Graecensis|Universitatis Iesuiticae Graecensis]] (in [[Styria]], in [[Austria]]) inter principistae adscriptum esse. Principistae saeculo XVII discipuli erant secundi gradus institutionis, qui philosophiam et logicam primum discere incipiebant, postquam quinquennale studium primi gradus perfecerant. Pueri plerumque circiter XIV annos nati in principistas referebantur, unde concludi potest Franciscum Christophorum circa annum 1640 natum esse.
Praeterea vere anni 1656 in Italiam iter fecit, eodemque anno Maceratae edita est eius [[s:Elegia|Elegia]]
Latino sermone elegiaco disticho composita, quae ostendit iuvenem Frangipani linguam Latinam optime calluisse. Gradus eruditionis humanisticae et peritia Latina in hoc opere manifesta suadent Franciscum Christophorum tempore editionis (1656) saltem sedecim annos natum fuisse, fortasse etiam plures; quod nos ad annum 1640 tamquam annum natalem propius ducit. Anno autem 1658, dum in Italia moraretur, matrimonium iniit cum Iulia di Naro, quod quoque argumentum est eum circa annum 1640 natum esse.
Sunt igitur duo saltem argumenta gravissima, ex fontibus historicis deprompta, quae demonstrant Franciscum Christophorum circa annum 1640 natum esse, non autem - ut quidam pertinaciter scribunt - anno 1643.
In fontibus historicis nulla clara testimonia exstant de eo, quae fuerit mater poetae. Pater Francisci Christophori, dux Vukius Frangipanus<ref>Nomen Vuk Latine redditur ''Lupus'', quod idem valet ac nomina Germanica ''Wolfgang'' et Gothica ''Wulfila''.</ref> († 1652), quattuor uxores duxit. Ultima eius uxor, Dorothea Haller de Hallerstein, Aemonae (hodierna Ljubljana) anno 1659 mortua est, septem annis post Vukium.<ref>''Annales Francisci Christophori Frangipani'', in: ''Fran Krsto Frankopan, Djela'', Matica Croatica, Zagrabiae 1999, pp. 45–49.</ref>
Ex diario personali Vukii Frangipani patet uxorem eius Breziciis die XII Aprilis anno 1649 sepultam esse. Historici coniciunt hanc fuisse Mariam Paradeiser, tertiam Vukii coniugem.
[[Fasciculus:Vuk Krsto Frankopan.jpg|thumb|upright=0.8|Wolff Christoph Frangipani, Graf von Tersatz.]]
Illa tertia Vukii uxor, quae mense Aprili anno 1649 vita functa est, mater poetae esse non potuit; ipse enim Franciscus Christophorus in scriptis suis aperte profitetur: “in cunis matrem amisi”.
Quod si haec femina mater eius fuisset, necesse esset eum inter annos 1646 et 1649 natum esse.
Quo posito, anno 1654, cum inter principistas Graecii (Germanice: Graz) adscriptus est, vix octo annos natus fuisset; at constat pueros ad illum gradum institutionis circiter quattuordecim annos natos recipi solitos esse.
Hinc sequitur rem esse impossibilem atque absurdam, neque Mariam Paradeiser, anno 1649 mortuam, matrem poetae fuisse. Una igitur manet optio: matrem Francisci Christophori fuisse Ursulam Inkofer, secundam Vukii Frangipani coniugem.
Ita denuo emergit conclusio: Francisci Christophori natalem circa annum 1640 statuendum esse.
=== Pueritia Karlovaci, studia primaria Zagrabiae ===
Magnam pueritiae suae partem annis 1640‑is{{dubsig}} Franciscus Christophorus apud patrem Vukium Frangipanum egit, qui tunc generalis Karlovaci (Croatice: Karlovac, Germanice: Carlstadt) erat, uno e praecipuis centris munitis limitis militaris Croatiae ad bellum contra Turcas destinatis, antequam Zagrabiam ad studia proficisceretur.
Pater poetae anno 1652 mortuus est, frater autem maior Gasparus Frangipanus anno 1653<ref>''Annales Francisci Christophori Frangipani'', in: ''Fran Krsto Frankopan, Djela'', Matica Croatica, Zagrabiae 1999, pp. 45–49.</ref>. Cura de adulescente Francisco Christophoro ab altero fratre, Georgio Frangipano, suscepta est, viro artibus proclivi, quem historicus Ratkai<ref>Rattkai (Ratkaj) Georgius, “Ratkaj (Rattkay), Juraj”, in Proleksis encyclopaedia, [https://proleksis.lzmk.hr/43403 Res] (aditum: 2026), de vita, muneribus ecclesiasticis,
bellis contra Ottomanos atque opere historico eius _Memoria regum et banorum
''Regnorum Dalmatiae, Croatiae et Sclavoniae'' (Vindobonae 1652).</ref> testatur “artificem peritum, praesertim picturae, musicae atque architecturae deditum”<ref>Lopašić, 1892., p. 207</ref>.
In educatione iuvenis haud dubie partes habuit etiam soror eius Anna Catharina, uxor Petri Zrinskii.
Praeter linguam Latinam, Franciscus in pueritia didicit etiam Italicam, Germanicam atque Francogallicam.
=== Vita iuvenis nobilis: Commoratio in Italia annis 1656–1661 ===
Vere ineunte anno 1656 in Italiam profectus est, ubi primum sacellum Beatae Mariae Virginis Laureti visitavit. Eo tempore carmen lugubre lingua Latina composuit, cui titulus Elegia, quod eodem anno typis Maceratae editum est. Inde Romam contendit, ubi nobilissimam feminam Giuliam di Naro, neptem cardinalis Barberini, in matrimonium duxit. Barberinus, fortasse dotis loco, ei praedium (oppidum Nemus, Italice:''Nemi'') una cum titulo marchionis donavit, quem ipse Barberinus testamento ab quodam Frangipane Romano acceperat. Certi de anno nuptiarum Frangipani dati non exstant, sed plerumque putatur id anno 1658 factum esse.
In Italia quinque annos commoratus est, mores nobilitatis Italicae illius temporis sibi asciscens, inter quos etiam consuetudo poeticae scribendae numeratur. Huius rei testimonium est cyclus carminum Italice (in lingua Italiana) conscriptorum, qui inter reliquias litterarias eius repertus est. Cyclus quinque tantum carmina servata continet, quae in Archivo Vindobonensi asservantur, sed verisimile est maiorem fuisse copiam carminum Italicorum ab eo compositorum.
In patriam anno 1661 rediit, quod confirmatur prima eius littera die 11 Octobris 1661 in praedio suo in Brežice Slovenicas data.
== Notae ==
<references />
== Nexus externi ==
* [[s:la:Scriptor:Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus|Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus (Vicifons)]]
[[Categoria:Croatia]]
[[Categoria:Familiae nobiles]]
[[Categoria:Incolae Croatiae]]
[[Categoria:Litterae Croatiae]]
[[Categoria:Poetae Croatiae]]
[[Categoria:Politici Croatiae]]
[[Categoria:Scriptores Croatiae]]
sydwvqzqcv1msf35u2agynkxa57o9b5
3983351
3983342
2026-08-23T16:19:46Z
Coronus Tenebrosius
204685
/* De familia Frangipanorum */
3983351
wikitext
text/x-wiki
{{Vicificanda}}
{{Capsa hominis Vicidatorum}}
{{res|Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus}},<ref>Forma nominis Latini in textu praefationis operis {{Op|{{vf|Elegia}}}} a Francisco Christophoro Frangipani conscripti, Maceratae anno 1656 editi, testatur; textus praefationis in *Fran Krsto Frankopan, Djela*, ''Matica Croatica'' (Zagrabiae, 1999), 62, ed. Iosepho Vončina, iterum publicatus est.</ref> vulgo {{barbarice|lingua=hr|Fran Krsto Frankopan}} ([[Croatice|Croatico]] hodierno) seu a se manu scriptum {{barbarice|Ferenaz Frangopan Groff Tersazki}} ([[1640]]?–[[1671]]), fuit [[nobilis]] ([[comes]]) et [[politicus]] {{Creanda|en|Kingdom of Croatia (Habsburg)|Regnum Croatiae (Habsburg)|Regni Croatiae}}, [[dux militaris]], et [[poëta]] [[Croatia|Croaticus]], qui [[Latine]], Croatice, et [[Italiane]] scripsit.
== De nomine ==
Quamquam hodie Croatice nominatur ''Fran Krsto Frankopan'', rarius ''Franjo Kristofor Frankopan'', notandum est utrumque nomen a recentioribus investigatoribus Croaticis ab altera [[saeculum 19|saeculi undecivesimi]] parte inductum esse.
[[Historiqa|Historice]] vera nominis eius forma in autographo reperitur, ubi ipse se sic subscripsit: ''Ferenaz Frangopan Groff Tersazki''<ref>Poesi auctoris autographum in: ''Fran Krsto Frankopan, Djela'', ''Matica Croatica'' (Zagrabiae, 1999), 12 (imagines adiectae), ed. Iosepho Vončina.</ref>, quod Croatice sic legitur: ''Ferenac Frangopan Grof Teržački'' (''Teržački a castro Teržac,'' vetere possessione Frangepanorum, cuius ruinae hodie in parte Bosniae et Hercegovinae prope [[Cazin]] et [[Bihacium]] iacent).
In documentis Latinis legitur forma: ''Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus'', quae in Croaticum [[sermo]]nem recentiorem recte redditur: ''Franjo Kristofor knez od Frangipana.'' Itaque, si documenta [[saeculum 17|saeculi septimi decimi]] sequimur, forma nominis familiae historice sincera fuisse videtur: ''Frangopan'' (Croatice) vel ''Frangipani'' (Latine et Italiane).
[[Fasciculus:Frankopan autographum.jpg|thumb|upright=0.8|Nomen Francisci Christophori Comitis de Frangipanibus a se manu scriptum (saec. XVII).]]
== De familia Frangipanorum ==
Primi fontes ad familiam Frangepanorum iam [[saeculum 12|saeculo duodecimo]] pertinent. Clarissimus autem fons historicus de statu huius familiae est ''Codex Vinodolensis'' anno [[1288]], glagolitico alphabeto et lingua Croatica conscriptus. Ibi familia appellatur "knezovi krčki, vinodolski et modruški" (comites Curictae, Vinodoli et Modrusiensis), quod aperte monstrat quibus regionibus praeerant: insula Curicta (Croatice ''Krk,'' antiquis ''Curicta,'' Italiane: ''Veglia''), regio [[Vinodolum|Vinodoli (Vinodolum, Croatice: Vinodol]], Italiane: ''Valdivino''{{dubsig}}) inter [[Flumen (urbs)|Flumen]] (Croatice ''Rijeka'', Italiane ''Fiume'') et [[Segnia]]m posita, ac [[regio Modrusiensis]], in meridiana terrae parte quae hodie [[Gorski Kotar]]{{dubsig}} vocatur (hodie pars provinciae Litoralis-Montanae{{dubsig}} Croatiae).
Apex potentiae huius familiae in prima [[saeculum 15|saeculi quinti decimi]] parte evenit, cum [[Nicolaus IV]] († 1432) amplissima patrimonia hereditate accepisset atque unus ex ditissimis regni Croatiae magnatibus factus esset. Ab anno [[1426]] ad [[1432]] dignitatem bani gessit. <ref>"Banus'' fuit supremus dux et praefectus militaris civilisque Croatiae, post [[rex|regem]] primus.</ref>
In media aetate banus a rege nominabatur; postea autem, crescente [[auctoritas|auctoritate]] [[parlamentum|parlamenti]] Croatici ('''''Sabor'''''), eum proponere solebat, rex vero confirmare. Vetustissimus usus vocabuli ''banus'' medio [[saeculum 10|saeculo decimo]] testatur, in opere imperatoris [[Constantinus Porphyrogenitus|Constantini Porphyrogeniti]] ''De administrando imperio''.
A papa [[Martinus V|Martino V]] nomen "de Frangepan" ei usurpare concessum est, simulque arma Frangepanorum Romanorum tributa sunt: scutum in quo duo [[leo]]nes [[panis|panem]] frangunt et partiuntur. Ita nomen gentilicum ''de Frangepan'' ab hac familia iam a prima parte saeculi XV adhiberi coepit.
Medio saeculo XV, octo stirpes Frangepanorum Croaticorum exstiterunt; ad finem autem eiusdem saeculi, tres ex iis exstinctae sunt, quinque relictae. Usque ad annum [[1577]] ex his quinque quattuor quoque interierunt, una sola superstes: comites Tersazki (''Tržački''). Huic ultimae stirpi adnumerandus est Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus.
== Vita ==
=== De quaestione anni natalis ===
Annus quo natus sit Franciscus Christophorus Frangipani certo non cognoscitur. Diversi auctores varias opiniones protulerunt: Vodnik annum 1641 proponit<ref>Vodnik (1913), p. 285, nota 1.</ref>, Laszowski annos 1646 vel 1647<ref>Laszowski (anno 1939), pagina 89, nota 59.</ref>.
Ježić, errorem Lukjanenko<ref>* J. M. Luk'janenko: "Političeskaja literaturnaja dejatel'nost' brat'ev Zrinskih i Franca Frankopana.
(Iz istorii političeskoj i ekonomičeskoj žizni horvatov XVII v. i iz istorii razvitija u horvatov literatury i vyrabotki literaturnago jazyka.) Tom I. Političeskaja dejatel'nost' brat'ev Zrinskih i Franca Frankopana." Kiev, 1911.</ref> in legenda data cuiusdam documenti secutus, annum 1643 pro anno natalis Francisci Christophori proposuit; quem annum deinde multi auctores sine ulla critica iudicatione receperunt atque retulerunt.<ref>Ježić, argumenta Lukjanenko secutus, erravit: Lukjanenko enim annum testamenti Nicolai Frankopani Tergestini (patrui poetae) perperam legit ut 1643, cum re vera testamentum anno 1634 confectum sit - id est ante natalem poetae - unde fit ut Franciscus Christophorus in eo non commemoretur.</ref>
Iosephus Vončina statuit Franciscum Christophorum inter diem 29 Maii 1656 et diem 27 Iulii 1658 maiorennitatem adipisci potuisse; quare anni natalis termini quam primum fieri potuit sunt [[1638]] et [[1639]].<ref>Dragutin Feletar, Hrvoje Petrić, Nevio Šetić, ''Zrinski & Frankopani: 100 godina od povratka u domovinu'', Zagreb 2009.</ref>
Certum tamen est Franciscum Christophorum anno 1654 in [[matriculatio|matriculas]] [[Universitas Iesuitica Graecensis|Universitatis Iesuiticae Graecensis]] (in [[Styria]], in [[Austria]]) inter principistae adscriptum esse. Principistae saeculo XVII discipuli erant secundi gradus institutionis, qui philosophiam et logicam primum discere incipiebant, postquam quinquennale studium primi gradus perfecerant. Pueri plerumque circiter XIV annos nati in principistas referebantur, unde concludi potest Franciscum Christophorum circa annum 1640 natum esse.
Praeterea vere anni 1656 in Italiam iter fecit, eodemque anno Maceratae edita est eius [[s:Elegia|Elegia]]
Latino sermone elegiaco disticho composita, quae ostendit iuvenem Frangipani linguam Latinam optime calluisse. Gradus eruditionis humanisticae et peritia Latina in hoc opere manifesta suadent Franciscum Christophorum tempore editionis (1656) saltem sedecim annos natum fuisse, fortasse etiam plures; quod nos ad annum 1640 tamquam annum natalem propius ducit. Anno autem 1658, dum in Italia moraretur, matrimonium iniit cum Iulia di Naro, quod quoque argumentum est eum circa annum 1640 natum esse.
Sunt igitur duo saltem argumenta gravissima, ex fontibus historicis deprompta, quae demonstrant Franciscum Christophorum circa annum 1640 natum esse, non autem - ut quidam pertinaciter scribunt - anno 1643.
In fontibus historicis nulla clara testimonia exstant de eo, quae fuerit mater poetae. Pater Francisci Christophori, dux Vukius Frangipanus<ref>Nomen Vuk Latine redditur ''Lupus'', quod idem valet ac nomina Germanica ''Wolfgang'' et Gothica ''Wulfila''.</ref> († 1652), quattuor uxores duxit. Ultima eius uxor, Dorothea Haller de Hallerstein, Aemonae (hodierna Ljubljana) anno 1659 mortua est, septem annis post Vukium.<ref>''Annales Francisci Christophori Frangipani'', in: ''Fran Krsto Frankopan, Djela'', Matica Croatica, Zagrabiae 1999, pp. 45–49.</ref>
Ex diario personali Vukii Frangipani patet uxorem eius Breziciis die XII Aprilis anno 1649 sepultam esse. Historici coniciunt hanc fuisse Mariam Paradeiser, tertiam Vukii coniugem.
[[Fasciculus:Vuk Krsto Frankopan.jpg|thumb|upright=0.8|Wolff Christoph Frangipani, Graf von Tersatz.]]
Illa tertia Vukii uxor, quae mense Aprili anno 1649 vita functa est, mater poetae esse non potuit; ipse enim Franciscus Christophorus in scriptis suis aperte profitetur: “in cunis matrem amisi”.
Quod si haec femina mater eius fuisset, necesse esset eum inter annos 1646 et 1649 natum esse.
Quo posito, anno 1654, cum inter principistas Graecii (Germanice: Graz) adscriptus est, vix octo annos natus fuisset; at constat pueros ad illum gradum institutionis circiter quattuordecim annos natos recipi solitos esse.
Hinc sequitur rem esse impossibilem atque absurdam, neque Mariam Paradeiser, anno 1649 mortuam, matrem poetae fuisse. Una igitur manet optio: matrem Francisci Christophori fuisse Ursulam Inkofer, secundam Vukii Frangipani coniugem.
Ita denuo emergit conclusio: Francisci Christophori natalem circa annum 1640 statuendum esse.
=== Pueritia Karlovaci, studia primaria Zagrabiae ===
Magnam pueritiae suae partem annis 1640‑is{{dubsig}} Franciscus Christophorus apud patrem Vukium Frangipanum egit, qui tunc generalis Karlovaci (Croatice: Karlovac, Germanice: Carlstadt) erat, uno e praecipuis centris munitis limitis militaris Croatiae ad bellum contra Turcas destinatis, antequam Zagrabiam ad studia proficisceretur.
Pater poetae anno 1652 mortuus est, frater autem maior Gasparus Frangipanus anno 1653<ref>''Annales Francisci Christophori Frangipani'', in: ''Fran Krsto Frankopan, Djela'', Matica Croatica, Zagrabiae 1999, pp. 45–49.</ref>. Cura de adulescente Francisco Christophoro ab altero fratre, Georgio Frangipano, suscepta est, viro artibus proclivi, quem historicus Ratkai<ref>Rattkai (Ratkaj) Georgius, “Ratkaj (Rattkay), Juraj”, in Proleksis encyclopaedia, [https://proleksis.lzmk.hr/43403 Res] (aditum: 2026), de vita, muneribus ecclesiasticis,
bellis contra Ottomanos atque opere historico eius _Memoria regum et banorum
''Regnorum Dalmatiae, Croatiae et Sclavoniae'' (Vindobonae 1652).</ref> testatur “artificem peritum, praesertim picturae, musicae atque architecturae deditum”<ref>Lopašić, 1892., p. 207</ref>.
In educatione iuvenis haud dubie partes habuit etiam soror eius Anna Catharina, uxor Petri Zrinskii.
Praeter linguam Latinam, Franciscus in pueritia didicit etiam Italicam, Germanicam atque Francogallicam.
=== Vita iuvenis nobilis: Commoratio in Italia annis 1656–1661 ===
Vere ineunte anno 1656 in Italiam profectus est, ubi primum sacellum Beatae Mariae Virginis Laureti visitavit. Eo tempore carmen lugubre lingua Latina composuit, cui titulus Elegia, quod eodem anno typis Maceratae editum est. Inde Romam contendit, ubi nobilissimam feminam Giuliam di Naro, neptem cardinalis Barberini, in matrimonium duxit. Barberinus, fortasse dotis loco, ei praedium (oppidum Nemus, Italice:''Nemi'') una cum titulo marchionis donavit, quem ipse Barberinus testamento ab quodam Frangipane Romano acceperat. Certi de anno nuptiarum Frangipani dati non exstant, sed plerumque putatur id anno 1658 factum esse.
In Italia quinque annos commoratus est, mores nobilitatis Italicae illius temporis sibi asciscens, inter quos etiam consuetudo poeticae scribendae numeratur. Huius rei testimonium est cyclus carminum Italice (in lingua Italiana) conscriptorum, qui inter reliquias litterarias eius repertus est. Cyclus quinque tantum carmina servata continet, quae in Archivo Vindobonensi asservantur, sed verisimile est maiorem fuisse copiam carminum Italicorum ab eo compositorum.
In patriam anno 1661 rediit, quod confirmatur prima eius littera die 11 Octobris 1661 in praedio suo in Brežice Slovenicas data.
== Notae ==
<references />
== Nexus externi ==
* [[s:la:Scriptor:Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus|Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus (Vicifons)]]
[[Categoria:Croatia]]
[[Categoria:Familiae nobiles]]
[[Categoria:Incolae Croatiae]]
[[Categoria:Litterae Croatiae]]
[[Categoria:Poetae Croatiae]]
[[Categoria:Politici Croatiae]]
[[Categoria:Scriptores Croatiae]]
gzz1zv02adx9i9w6vnisdaldi7k2qvv
3983352
3983351
2026-08-23T16:21:55Z
Coronus Tenebrosius
204685
/* De quaestione anni natalis */
3983352
wikitext
text/x-wiki
{{Vicificanda}}
{{Capsa hominis Vicidatorum}}
{{res|Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus}},<ref>Forma nominis Latini in textu praefationis operis {{Op|{{vf|Elegia}}}} a Francisco Christophoro Frangipani conscripti, Maceratae anno 1656 editi, testatur; textus praefationis in *Fran Krsto Frankopan, Djela*, ''Matica Croatica'' (Zagrabiae, 1999), 62, ed. Iosepho Vončina, iterum publicatus est.</ref> vulgo {{barbarice|lingua=hr|Fran Krsto Frankopan}} ([[Croatice|Croatico]] hodierno) seu a se manu scriptum {{barbarice|Ferenaz Frangopan Groff Tersazki}} ([[1640]]?–[[1671]]), fuit [[nobilis]] ([[comes]]) et [[politicus]] {{Creanda|en|Kingdom of Croatia (Habsburg)|Regnum Croatiae (Habsburg)|Regni Croatiae}}, [[dux militaris]], et [[poëta]] [[Croatia|Croaticus]], qui [[Latine]], Croatice, et [[Italiane]] scripsit.
== De nomine ==
Quamquam hodie Croatice nominatur ''Fran Krsto Frankopan'', rarius ''Franjo Kristofor Frankopan'', notandum est utrumque nomen a recentioribus investigatoribus Croaticis ab altera [[saeculum 19|saeculi undecivesimi]] parte inductum esse.
[[Historiqa|Historice]] vera nominis eius forma in autographo reperitur, ubi ipse se sic subscripsit: ''Ferenaz Frangopan Groff Tersazki''<ref>Poesi auctoris autographum in: ''Fran Krsto Frankopan, Djela'', ''Matica Croatica'' (Zagrabiae, 1999), 12 (imagines adiectae), ed. Iosepho Vončina.</ref>, quod Croatice sic legitur: ''Ferenac Frangopan Grof Teržački'' (''Teržački a castro Teržac,'' vetere possessione Frangepanorum, cuius ruinae hodie in parte Bosniae et Hercegovinae prope [[Cazin]] et [[Bihacium]] iacent).
In documentis Latinis legitur forma: ''Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus'', quae in Croaticum [[sermo]]nem recentiorem recte redditur: ''Franjo Kristofor knez od Frangipana.'' Itaque, si documenta [[saeculum 17|saeculi septimi decimi]] sequimur, forma nominis familiae historice sincera fuisse videtur: ''Frangopan'' (Croatice) vel ''Frangipani'' (Latine et Italiane).
[[Fasciculus:Frankopan autographum.jpg|thumb|upright=0.8|Nomen Francisci Christophori Comitis de Frangipanibus a se manu scriptum (saec. XVII).]]
== De familia Frangipanorum ==
Primi fontes ad familiam Frangepanorum iam [[saeculum 12|saeculo duodecimo]] pertinent. Clarissimus autem fons historicus de statu huius familiae est ''Codex Vinodolensis'' anno [[1288]], glagolitico alphabeto et lingua Croatica conscriptus. Ibi familia appellatur "knezovi krčki, vinodolski et modruški" (comites Curictae, Vinodoli et Modrusiensis), quod aperte monstrat quibus regionibus praeerant: insula Curicta (Croatice ''Krk,'' antiquis ''Curicta,'' Italiane: ''Veglia''), regio [[Vinodolum|Vinodoli (Vinodolum, Croatice: Vinodol]], Italiane: ''Valdivino''{{dubsig}}) inter [[Flumen (urbs)|Flumen]] (Croatice ''Rijeka'', Italiane ''Fiume'') et [[Segnia]]m posita, ac [[regio Modrusiensis]], in meridiana terrae parte quae hodie [[Gorski Kotar]]{{dubsig}} vocatur (hodie pars provinciae Litoralis-Montanae{{dubsig}} Croatiae).
Apex potentiae huius familiae in prima [[saeculum 15|saeculi quinti decimi]] parte evenit, cum [[Nicolaus IV]] († 1432) amplissima patrimonia hereditate accepisset atque unus ex ditissimis regni Croatiae magnatibus factus esset. Ab anno [[1426]] ad [[1432]] dignitatem bani gessit. <ref>"Banus'' fuit supremus dux et praefectus militaris civilisque Croatiae, post [[rex|regem]] primus.</ref>
In media aetate banus a rege nominabatur; postea autem, crescente [[auctoritas|auctoritate]] [[parlamentum|parlamenti]] Croatici ('''''Sabor'''''), eum proponere solebat, rex vero confirmare. Vetustissimus usus vocabuli ''banus'' medio [[saeculum 10|saeculo decimo]] testatur, in opere imperatoris [[Constantinus Porphyrogenitus|Constantini Porphyrogeniti]] ''De administrando imperio''.
A papa [[Martinus V|Martino V]] nomen "de Frangepan" ei usurpare concessum est, simulque arma Frangepanorum Romanorum tributa sunt: scutum in quo duo [[leo]]nes [[panis|panem]] frangunt et partiuntur. Ita nomen gentilicum ''de Frangepan'' ab hac familia iam a prima parte saeculi XV adhiberi coepit.
Medio saeculo XV, octo stirpes Frangepanorum Croaticorum exstiterunt; ad finem autem eiusdem saeculi, tres ex iis exstinctae sunt, quinque relictae. Usque ad annum [[1577]] ex his quinque quattuor quoque interierunt, una sola superstes: comites Tersazki (''Tržački''). Huic ultimae stirpi adnumerandus est Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus.
== Vita ==
=== De quaestione anni natalis ===
Annus quo natus sit Franciscus Christophorus Frangipani certo non cognoscitur. Diversi auctores varias opiniones protulerunt: Vodnik annum 1641 proponit<ref>Vodnik (1913), p. 285, nota 1.</ref>, Laszowski annos 1646 vel 1647<ref>Laszowski (anno 1939), pagina 89, nota 59.</ref>.
Ježić, errorem Lukjanenko<ref>* J. M. Luk'janenko: "Političeskaja literaturnaja dejatel'nost' brat'ev Zrinskih i Franca Frankopana.
(Iz istorii političeskoj i ekonomičeskoj žizni horvatov XVII v. i iz istorii razvitija u horvatov literatury i vyrabotki literaturnago jazyka.) Tom I. Političeskaja dejatel'nost' brat'ev Zrinskih i Franca Frankopana." Kiev, 1911.</ref> in legenda data cuiusdam documenti secutus, annum 1643 pro anno natalis Francisci Christophori proposuit; quem annum deinde multi auctores sine ulla critica iudicatione receperunt atque retulerunt.<ref>Ježić, argumenta Lukjanenko secutus, erravit: Lukjanenko enim annum testamenti Nicolai Frankopani Tergestini (patrui poetae) perperam legit ut 1643, cum re vera testamentum anno 1634 confectum sit - id est ante natalem poetae - unde fit ut Franciscus Christophorus in eo non commemoretur.</ref>
Iosephus Vončina statuit Franciscum Christophorum inter diem 29 Maii 1656 et diem 27 Iulii 1658 maiorennitatem adipisci potuisse; quare anni natalis termini quam primum fieri potuit sunt [[1638]] et [[1639]].<ref>Dragutin Feletar, Hrvoje Petrić, Nevio Šetić, ''Zrinski & Frankopani: 100 godina od povratka u domovinu'', Zagreb 2009.</ref>
Certum tamen est Franciscum Christophorum anno 1654 in [[matriculatio|matriculas]] [[Universitas Iesuitica Graecensis|Universitatis Iesuiticae Graecensis]] (in [[Styria]], in [[Austria]]) inter principistae adscriptum esse. Principistae saeculo XVII discipuli erant secundi gradus institutionis, qui philosophiam et logicam primum discere incipiebant, postquam quinquennale studium primi gradus perfecerant. Pueri plerumque circiter XIV annos nati in principistas referebantur, unde concludi potest Franciscum Christophorum circa annum 1640 natum esse.
Praeterea vere anni 1656 in Italiam iter fecit, eodemque anno Maceratae edita est eius [[s:Elegia|Elegia]]
Latino sermone elegiaco disticho composita, quae ostendit iuvenem Frangipani linguam Latinam optime calluisse. Gradus eruditionis humanisticae et peritia Latina in hoc opere manifesta suadent Franciscum Christophorum tempore editionis (1656) saltem sedecim annos natum fuisse, fortasse etiam plures; quod nos ad annum 1640 tamquam annum natalem propius ducit. Anno autem 1658, dum in Italia moraretur, matrimonium iniit cum Iulia di Naro, quod quoque argumentum est eum circa annum 1640 natum esse.
Sunt igitur duo saltem argumenta gravissima, ex fontibus historicis deprompta, quae demonstrant Franciscum Christophorum circa annum 1640 natum esse, non autem - ut quidam pertinaciter scribunt - anno 1643.
In fontibus historicis nulla clara testimonia exstant de eo, quae fuerit mater poetae. Pater Francisci Christophori, dux Vukius Frangipanus<ref>Nomen Vuk Latine redditur ''Lupus'', quod idem valet ac nomina Germanica ''Wolfgang'' et Gothica ''Wulfila''.</ref> (1578 - 1652), quattuor uxores duxit. Ultima eius uxor, Dorothea Haller de Hallerstein, Aemonae (hodierna Ljubljana) anno 1659 mortua est, septem annis post Vukium.<ref>''Annales Francisci Christophori Frangipani'', in: ''Fran Krsto Frankopan, Djela'', Matica Croatica, Zagrabiae 1999, pp. 45–49.</ref>
Ex diario personali Vukii Frangipani patet uxorem eius Breziciis die XII Aprilis anno 1649 sepultam esse. Historici coniciunt hanc fuisse Mariam Paradeiser, tertiam Vukii coniugem.
[[Fasciculus:Vuk Krsto Frankopan.jpg|thumb|upright=0.8|Wolff Christoph Frangipani, Graf von Tersatz.]]
Illa tertia Vukii uxor, quae mense Aprili anno 1649 vita functa est, mater poetae esse non potuit; ipse enim Franciscus Christophorus in scriptis suis aperte profitetur: “in cunis matrem amisi”.
Quod si haec femina mater eius fuisset, necesse esset eum inter annos 1646 et 1649 natum esse.
Quo posito, anno 1654, cum inter principistas Graecii (Germanice: Graz) adscriptus est, vix octo annos natus fuisset; at constat pueros ad illum gradum institutionis circiter quattuordecim annos natos recipi solitos esse.
Hinc sequitur rem esse impossibilem atque absurdam, neque Mariam Paradeiser, anno 1649 mortuam, matrem poetae fuisse. Una igitur manet optio: matrem Francisci Christophori fuisse Ursulam Inkofer, secundam Vukii Frangipani coniugem.
Ita denuo emergit conclusio: Francisci Christophori natalem circa annum 1640 statuendum esse.
=== Pueritia Karlovaci, studia primaria Zagrabiae ===
Magnam pueritiae suae partem annis 1640‑is{{dubsig}} Franciscus Christophorus apud patrem Vukium Frangipanum egit, qui tunc generalis Karlovaci (Croatice: Karlovac, Germanice: Carlstadt) erat, uno e praecipuis centris munitis limitis militaris Croatiae ad bellum contra Turcas destinatis, antequam Zagrabiam ad studia proficisceretur.
Pater poetae anno 1652 mortuus est, frater autem maior Gasparus Frangipanus anno 1653<ref>''Annales Francisci Christophori Frangipani'', in: ''Fran Krsto Frankopan, Djela'', Matica Croatica, Zagrabiae 1999, pp. 45–49.</ref>. Cura de adulescente Francisco Christophoro ab altero fratre, Georgio Frangipano, suscepta est, viro artibus proclivi, quem historicus Ratkai<ref>Rattkai (Ratkaj) Georgius, “Ratkaj (Rattkay), Juraj”, in Proleksis encyclopaedia, [https://proleksis.lzmk.hr/43403 Res] (aditum: 2026), de vita, muneribus ecclesiasticis,
bellis contra Ottomanos atque opere historico eius _Memoria regum et banorum
''Regnorum Dalmatiae, Croatiae et Sclavoniae'' (Vindobonae 1652).</ref> testatur “artificem peritum, praesertim picturae, musicae atque architecturae deditum”<ref>Lopašić, 1892., p. 207</ref>.
In educatione iuvenis haud dubie partes habuit etiam soror eius Anna Catharina, uxor Petri Zrinskii.
Praeter linguam Latinam, Franciscus in pueritia didicit etiam Italicam, Germanicam atque Francogallicam.
=== Vita iuvenis nobilis: Commoratio in Italia annis 1656–1661 ===
Vere ineunte anno 1656 in Italiam profectus est, ubi primum sacellum Beatae Mariae Virginis Laureti visitavit. Eo tempore carmen lugubre lingua Latina composuit, cui titulus Elegia, quod eodem anno typis Maceratae editum est. Inde Romam contendit, ubi nobilissimam feminam Giuliam di Naro, neptem cardinalis Barberini, in matrimonium duxit. Barberinus, fortasse dotis loco, ei praedium (oppidum Nemus, Italice:''Nemi'') una cum titulo marchionis donavit, quem ipse Barberinus testamento ab quodam Frangipane Romano acceperat. Certi de anno nuptiarum Frangipani dati non exstant, sed plerumque putatur id anno 1658 factum esse.
In Italia quinque annos commoratus est, mores nobilitatis Italicae illius temporis sibi asciscens, inter quos etiam consuetudo poeticae scribendae numeratur. Huius rei testimonium est cyclus carminum Italice (in lingua Italiana) conscriptorum, qui inter reliquias litterarias eius repertus est. Cyclus quinque tantum carmina servata continet, quae in Archivo Vindobonensi asservantur, sed verisimile est maiorem fuisse copiam carminum Italicorum ab eo compositorum.
In patriam anno 1661 rediit, quod confirmatur prima eius littera die 11 Octobris 1661 in praedio suo in Brežice Slovenicas data.
== Notae ==
<references />
== Nexus externi ==
* [[s:la:Scriptor:Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus|Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus (Vicifons)]]
[[Categoria:Croatia]]
[[Categoria:Familiae nobiles]]
[[Categoria:Incolae Croatiae]]
[[Categoria:Litterae Croatiae]]
[[Categoria:Poetae Croatiae]]
[[Categoria:Politici Croatiae]]
[[Categoria:Scriptores Croatiae]]
4rlduifv14pcqjbihh17c5tp6aa64ye
Gens Rustia
0
327884
3983335
3982900
2026-08-23T15:27:01Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* De membris huius gentis notis */
3983335
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:RIC I 322.jpg|thumb|Denarius a Quinto Rustio paulo post 19 a.C.n. signatus.]]
Gens Rustia fuit [[gens]] [[plebs|plebeia]] Romana antiqua minoris momenti quae a primo saeculo a.C.n. memoratur et sub [[Imperator Romanus|imperatoribus]] usque ad [[Consul|consulatum]] suffectum pervenit. Nomen suum imprimis in [[Denarius|denariis]] et [[aureus|aureis]] et nonnullis insuper inscriptionibus reliquit e quo effectum est ne omnino in oblivionem obruta sit.
== De membris huius gentis notis ==
*Nomen L RVSTI legitur in denariis qui ad annum [[76 a.C.n.]] referri solent. Ex una parte videmus caput galeatum dei [[Mars (deus)|Martis]] cum litteris SC et valoris nota (monogramma ex XVI ductum = 16 asses), ex altera [[aries]] stans cum litteris supradictis. Litterae SC (senatusconsulto) indicare videntur emissionem extraordinariam fuisse nec L. Rustium [[triumvir monetalis|triumvirum monetalem]] sed aut [[Aedilis|aedilem]] aut [[Quaestor|quaestorem]] hos nummos signasse<ref>E. Babelon, ''Description historique et chronologique des monnaies de la République romaine,'' 1885 t.2 p.[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k97393391/f420.item 410-1].[https://en.numista.com/225284 Photographema apud Numista].</ref>.
*[[Plutarchus]]<ref>''Vita Crassi'' 32.</ref> Rustium quendam nominat qui anno [[53 a.C.n.]] comes [[Triumviratus|triumviri]] [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marci Licinii Crassi]] in expeditione adversus [[Regnum Parthorum|Parthos]] secum volumen ''Milesiacorum'' in sarcinis circumferebat, quod ei exprobrio fuit postquam a Parthis liber captus est. Utrum idem fuerit atque L. Rustius supradictus dubitare licet.
* Quintus Rustius paulo post [[19 a.C.n.]] aureos et denarios ex senatusconsulto signavit<ref>E. Babelon, ''Description historique et chronologique des monnaies de la République romaine,'' 1885 t.2 p.[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k97393391/f421.item 411-2]</ref>. In denario videmus ex una parte capita adposita [[Fortuna (dea)|Fortunarum Antiatum]] (hoc est Fortunae Victricis et Fortunae Felicis) supra basim in duo arietum capita desinentem cum circumscriptis litteris Q RVSTIVS FORTVNAE ANTIAT; ex altera parte aram FOR RE inscriptam (pro ''Fortuna Redux'')<ref>Cultum Fortunae Reducis Augustus anno 19 a.C.n. instituit.</ref> cum litteris CAESARI AVGVSTO EX SC<ref>[https://en.numista.com/247802 Photographema] apud Numista.</ref>. Quia aries in ambobus denariis invenitur signum quoddam huius gentis fuisse creditur vel fortasse potius ipsius coloniae Antiatis ubi Fortuna venerabatur. Nam Q. Rustium Antio oriundum esse contestatur inscriptio eum Marci filium et [[Duumvir|duumvirum]] Antii faciens<ref> {{CIL|10|6680}}</ref>. In aureo videmus ex una parte capita earundem Fortunarum exadversus posita cum litteris Q RVSTIVS / FORTUNAE et ex altera dea Victoria volans et clipeum S.C. inscriptum tenens erectum super basim cum litteris CAESARI AVGVSTO SC.<ref>[https://en.numista.com/247801 Photographema] apud Numista.</ref>
* Primo saeculo a.C.n. exeunte Lucius Rustius L.f. L.n. Caepio fuit [[pontifex]] et quattuorvir [[municipium|municipii]] [[Interamna Nahars|Interamnae Nahartis]] in [[Umbria]]<ref>{{CIL|11|4171}} et {{CIL|11|4217}}</ref>.
* Anno [[34]] [[Titus Rustius Nummius Gallus]] fuit consul suffectus cum [[Quintus Marcius Barea Soranus|Quinto Marcio Barea]]<ref>{{CIL|6|244}}</ref>.
*Rustius Caepio quidam testamento heredi imposuerat ut quotannis certam summam novis senatoribus solveret, quod legatum [[Domitianus|Domitianus imperator]] rescindit<ref>[[Suetonius]], ''Domitianus'' 9.</ref>. Ille Rustius satis dives fuisse videtur.
* Circa 173 Titus Rustius Caepio consulatum suffectum gessit<ref>{{CIL|6|2222}}</ref>
==Notae==
<references />
== Plura legere si cupis ==
*Otto J. Brendel, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/502418 Two Fortunae, Antium and Praeneste]", ''American Journal of Archaeology'', 1960: 41-47
== Nexus externi ==
* [https://lesdioscures.com/category/rustia/ Nummi gentis Rustiae] apud dioscures.com.
* [https://elexikon.ch/RE/IA,1_1245?Big Rustii] apud [[Paulys Real-Enzyklopädie der classischen Altertumswissenschaft]]
[[Categoria:Gens Rustia| ]]
[[Categoria:Gentes Romanae]]
csvw9javxrpy5bqnmcu83gkecac0cup
3983337
3983335
2026-08-23T15:41:01Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* De membris huius gentis notis */
3983337
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:RIC I 322.jpg|thumb|Denarius a Quinto Rustio paulo post 19 a.C.n. signatus.]]
Gens Rustia fuit [[gens]] [[plebs|plebeia]] Romana antiqua minoris momenti quae a primo saeculo a.C.n. memoratur et sub [[Imperator Romanus|imperatoribus]] usque ad [[Consul|consulatum]] suffectum pervenit. Nomen suum imprimis in [[Denarius|denariis]] et [[aureus|aureis]] et nonnullis insuper inscriptionibus reliquit e quo effectum est ne omnino in oblivionem obruta sit.
== De membris huius gentis notis ==
*Nomen L RVSTI legitur in denariis qui ad annum [[76 a.C.n.]] referri solent. Ex una parte videmus caput galeatum dei [[Mars (deus)|Martis]] cum litteris SC et valoris nota (monogramma ex XVI ductum = 16 asses), ex altera [[aries]] stans cum litteris supradictis. Litterae SC (senatusconsulto) indicare videntur emissionem extraordinariam fuisse nec L. Rustium [[triumvir monetalis|triumvirum monetalem]] sed aut [[Aedilis|aedilem]] aut [[Quaestor|quaestorem]] hos nummos signasse<ref>E. Babelon, ''Description historique et chronologique des monnaies de la République romaine,'' 1885 t.2 p.[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k97393391/f420.item 410-1].[https://en.numista.com/225284 Photographema apud Numista].</ref>.
*[[Plutarchus]]<ref>''Vita Crassi'' 32.</ref> Rustium quendam nominat qui anno [[53 a.C.n.]] comes [[Triumviratus|triumviri]] [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marci Licinii Crassi]] in expeditione adversus [[Regnum Parthorum|Parthos]] secum volumen ''Milesiacorum'' in sarcinis circumferebat, quod ei exprobrio fuit postquam a Parthis liber captus est. Utrum idem fuerit atque L. Rustius supradictus dubitare licet.
* Quintus Rustius paulo post [[19 a.C.n.]] aureos et denarios ex senatusconsulto signavit<ref>E. Babelon, ''Description historique et chronologique des monnaies de la République romaine,'' 1885 t.2 p.[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k97393391/f421.item 411-2]</ref>. In denario videmus ex una parte capita adposita [[Fortuna (dea)|Fortunarum Antiatum]] (hoc est Fortunae Victricis et Fortunae Felicis) supra basim in duo arietum capita desinentem cum circumscriptis litteris Q RVSTIVS FORTVNAE ANTIAT; ex altera parte aram FOR RE inscriptam (pro ''Fortuna Redux'')<ref>Cultum Fortunae Reducis Augustus anno 19 a.C.n. instituit.</ref> cum litteris CAESARI AVGVSTO EX SC<ref>[https://en.numista.com/247802 Photographema] apud Numista.</ref>. Quia aries in ambobus denariis invenitur signum quoddam huius gentis fuisse creditur vel fortasse potius ipsius coloniae Antiatis ubi Fortuna venerabatur. Nam Q. Rustium Antio oriundum esse contestatur inscriptio eum Marci filium et [[Duumvir|duumvirum]] Antii faciens<ref> {{CIL|10|6680}}</ref>. In aureo videmus ex una parte capita earundem Fortunarum exadversus posita cum litteris Q RVSTIVS / FORTUNAE et ex altera dea Victoria volans et clipeum S.C. inscriptum tenens erectum super basim cum litteris CAESARI AVGVSTO.<ref>[https://en.numista.com/247801 Photographema] apud Numista.</ref>
* Primo saeculo a.C.n. exeunte Lucius Rustius L.f. L.n. Caepio fuit [[pontifex]] et quattuorvir [[municipium|municipii]] [[Interamna Nahars|Interamnae Nahartis]] in [[Umbria]]<ref>{{CIL|11|4171}} et {{CIL|11|4217}}</ref>.
* Anno [[34]] [[Titus Rustius Nummius Gallus]] fuit consul suffectus cum [[Quintus Marcius Barea Soranus|Quinto Marcio Barea]]<ref>{{CIL|6|244}}</ref>.
*Rustius Caepio quidam testamento heredi imposuerat ut quotannis certam summam novis senatoribus solveret, quod legatum [[Domitianus|Domitianus imperator]] rescindit<ref>[[Suetonius]], ''Domitianus'' 9.</ref>. Ille Rustius satis dives fuisse videtur.
* Circa 173 Titus Rustius Caepio consulatum suffectum gessit<ref>{{CIL|6|2222}}</ref>
==Notae==
<references />
== Plura legere si cupis ==
*Otto J. Brendel, "[https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/502418 Two Fortunae, Antium and Praeneste]", ''American Journal of Archaeology'', 1960: 41-47
== Nexus externi ==
* [https://lesdioscures.com/category/rustia/ Nummi gentis Rustiae] apud dioscures.com.
* [https://elexikon.ch/RE/IA,1_1245?Big Rustii] apud [[Paulys Real-Enzyklopädie der classischen Altertumswissenschaft]]
[[Categoria:Gens Rustia| ]]
[[Categoria:Gentes Romanae]]
6z8fyhzrf2gfp9y1a5t78gk7ztw1pon
Disputatio:Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus
1
327902
3983320
3983295
2026-08-23T14:52:03Z
Coronus Tenebrosius
204685
/* De usu vocis “vulgo” in hac pagina */ Reply
3983320
wikitext
text/x-wiki
== De usu vocis “vulgo” in hac pagina ==
'''Salvete.'''
In hac pagina nomen ''Fran Krsto Frankopan'' forma '''Croatica hodierna''' est, forma normata, non plebeia neque dialectalis.
Quam ob rem vocabulum '''“vulgo”''', quod sermonem plebeium significat, hic '''non recte adhibetur'''.
Praeterea constructio '''“vulgo … (Croatico hodierno)”''' contradictionem continet: forma enim '''hodierna normata''' simul '''vulgo''' esse non potest.
Propono igitur ut haec nominum distinctio adhibeatur:
* '''Latine:''' ''Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus''
* '''Croatice hodierni:''' ''Fran Krsto Frankopan''
* '''Autographe:''' ''Ferenaz Frangopan Groff Tersazki''
Haec distributio clara est, filologice recta, atque cum usu Vicipaediae de ''Litteris Poloniae'', ''Litteris Italiae'', ''Litteris Croaticis'' congruit.
Gratias ago. [[Usor:Coronus Tenebrosius|Coronus Tenebrosius]] ([[Disputatio Usoris:Coronus Tenebrosius|disputatio]]) 01:53, 22 Augusti 2026 (UTC)
: Salve [[Usor:Coronus Tenebrosius|Corone Tenebrosi]]. “Vulgo” quamlibet formam non Latinizatam indicare solet; ergo Croatice = “Vulgo”, Anglice = “Vulgo”, et cetera. P.S. “Croatice hodierni” non est forma recta: aut “Croatic'''e'''” tantum, aut “Croatic'''o''' hodiern'''o'''”. Vale. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:58, 22 Augusti 2026 (UTC)
::Lapsus fuit. “Croatice hodierna” forma est recta, usu humanistico comprobata atque in Vicipaedia ipsa frequentata.
::Videre etiam soleo nonnullos administratores formas iamdiu receptas (ut ''Italice'') mutare in formas insolitas, velut ''Italiane''. Quae sit huius consuetudinis causa? Vale! --[[Usor:Coronus Tenebrosius|Coronus
:::Italica est [[Linguae Italicae|familia linguarum]]; Italiana est una [[lingua Italiana|lingua, plerumque in Italia hodie audita]]. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 02:19, 23 Augusti 2026 (UTC)
Tenebrosius]] ([[Disputatio Usoris:Coronus Tenebrosius|disputatio]]) 21:16, 22 Augusti 2026 (UTC)
::: “Croatice” est adverbium; idcirco ne “Croatice hodierna” quidem potest esse forma recta. Formae autem bonae sunt:
:::* “Croatico hodierno”
:::* “Linguā Croaticā hodiernā”
:::* “Hodie Croatice”
::: Sed non “Croatice hodierna”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:25, 22 Augusti 2026 (UTC)
::::Gratias ago. Recte dicitis. “Croatice” adverbium est, quod solum cum verbis coniungi potest: Croatice dictum, Croatice loqui, Croatice scribere. “Croatice” autem cum nomine et adiectivo coniungi non potest; igitur formae ut Croatice hodierna non sunt grammatice rectae. ... Ad confusionem me adduxit id quod in lingua Croatica et adverbium et adiectivum eandem formam habent (“hrvatski”), quamquam munera diversa exercent: adverbium cum verbo iungitur et quaestioni quomodo? respondet, adiectivum autem cum nomine congruit et quaestioni qualis? respondet.--[[Usor:Coronus Tenebrosius|Coronus Tenebrosius]] ([[Disputatio Usoris:Coronus Tenebrosius|disputatio]]) 14:52, 23 Augusti 2026 (UTC)
72jw5tfj811vh5dkgsv3zvk0mr7vmxn
Aquilina (discretiva)
0
327953
3983341
3983303
2026-08-23T15:54:58Z
Pippobuono
54500
/* Nomen */ +1
3983341
wikitext
text/x-wiki
{{discretiva}}
'''Aquilina''' potest significare:
== Nomen ==
* [[Aquilina|Sancta Aquilina]] (281-293), martyr in [[Byblus|Byblo]]
* [[Aquilina (Balzac)]], persona ficta, meretrix, est in fabula [[La Comédie humaine]] a [[Honoratus de Balzac|Honorato de Balzac]] scripta.
== Cognomina ==
== Toponyma ==
* [[Aquilina (Sanctus Deodatus)]]: commune [[Francia|Francicum]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|praefecturae Vosegi]] circa [[Sanctus Deodatus (urbs)|Sanctum Deodatum]].
* [[Aquilina (Spinalium)]]: commune Francicum praefecturae Vosegi circa [[Spinalium]].
* Quaedam sylva in [[Evelinae (praefectura Franciae)|praefectura Evelinis]].
o4awg9uzfdh936a493be8ubcx07orsb
3983343
3983341
2026-08-23T16:03:51Z
Pippobuono
54500
/* Cognomina */ +4
3983343
wikitext
text/x-wiki
{{discretiva}}
'''Aquilina''' potest significare:
== Nomen ==
* [[Aquilina|Sancta Aquilina]] (281-293), martyr in [[Byblus|Byblo]]
* [[Aquilina (Balzac)]], persona ficta, meretrix, est in fabula [[La Comédie humaine]] a [[Honoratus de Balzac|Honorato de Balzac]] scripta.
== Cognomina ==
* [[Iosephus Aquilina]] (1921-1997), scriptor et linguista [[Melita (res publica)|Melitensis]] fuit.
* [[Paulus Aquilina]] (1929–2009), poeta Melitensis et scriptor Siġġiewi, Malta.
* [[Antonius Salvator Aquilina]] (1950–2003) politicus [[Australia]]nus fuit.
* [[Michael Aquilina]] est scriptor et diurnarius Catholicus Americanus [[saeculum 20|saeculi XX]], in historia Ecclesiae, praesertim patristica, operans.
== Toponyma ==
* [[Aquilina (Sanctus Deodatus)]]: commune [[Francia|Francicum]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|praefecturae Vosegi]] circa [[Sanctus Deodatus (urbs)|Sanctum Deodatum]].
* [[Aquilina (Spinalium)]]: commune Francicum praefecturae Vosegi circa [[Spinalium]].
* Quaedam sylva in [[Evelinae (praefectura Franciae)|praefectura Evelinis]].
4sddx01sqxr8uv56b7s8lmjg1dsmiuz
Disputatio:Aquilina (Spinalium)
1
327955
3983316
2026-08-23T13:43:48Z
Pippobuono
54500
attributio
3983316
wikitext
text/x-wiki
{{attributio|fr|Laveline-devant-Bruyères|238627742}}
cqm1b4llvhiyp5rtjiipmbu8669c5li
Laval-sur-Vologne
0
327956
3983339
2026-08-23T15:47:10Z
Pippobuono
54500
creatio e francica documentatione
3983339
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Laval-sur-Vologne, Eglise Sainte-Madeleine 2.jpg|thumb|upright=0.8|left|Laval-sur-Vologne: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Maria Magdalena|Sanctae Mariae Magdalenae]] dicata.]]
{{res|Laval-sur-Vologne}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 628 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]].
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Vosegi]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Laval-sur-Vologne|Laval-sur-Vologne}}
{{Fontes geographici}}
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]]
3zyzv1t3knyczd9hsvxc9cng6r6yzi9
Disputatio:Laval-sur-Vologne
1
327957
3983340
2026-08-23T15:48:33Z
Pippobuono
54500
attributio
3983340
wikitext
text/x-wiki
{{attributio|fr|Laval-sur-Vologne|238777069}}
gsrrs8dsi3pq1hq64uyrp4utesq0yww
Langley (Vosegus)
0
327958
3983344
2026-08-23T16:08:35Z
Pippobuono
54500
creatio e francica documentatione
3983344
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Langley, Lavoir.jpg|thumb|upright=0.8|left|Langley: [[lavatorium]].]]
{{res|Langley}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 140 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]].
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Vosegi]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Langley|Langley}}
{{Fontes geographici}}
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]]
7kmw1wbjy69h4etlbse84ici3tfuo2c
Disputatio:Langley (Vosegus)
1
327959
3983345
2026-08-23T16:10:16Z
Pippobuono
54500
attributio
3983345
wikitext
text/x-wiki
{{attributio|fr|Langley|237106406}}
8m9r99ua2hc0otq400rq96hh542wgk1
Landini villa
0
327960
3983347
2026-08-23T16:17:20Z
Pippobuono
54500
creatio e francica documentatione
3983347
wikitext
text/x-wiki
{{videdis|Aquilina (discretiva)}}
{{Capsa urbis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Église de l'Assomption-de-Notre-Dame de Landaville.jpg|thumb|upright=0.8|left|Landini villa: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Assumptio]]ni [[Maria (mater Iesu)|Nostrae Dominae]] dicata.]]
{{res|Landini villa}} seu '''Landevilla'''<ref>{{Graesse}}, t. 2, p. 343.</ref> (Francogallice ''Laveline-devant-Bruyères'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 288 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]].
== Civis notabilis ==
* [[Leo Zamaron]] (1872-1955), praefectus vigilum et collector artis modernae, hic natus est.
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Vosegi]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Laveline-devant-Bruyères|Landini villam}}
{{Fontes geographici}}
== Notae ==
<references />
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]]
oh7e3ezpztbpo5js0u1j03gsbwmj144
3983348
3983347
2026-08-23T16:18:13Z
Pippobuono
54500
tollitur
3983348
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Église de l'Assomption-de-Notre-Dame de Landaville.jpg|thumb|upright=0.8|left|Landini villa: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Assumptio]]ni [[Maria (mater Iesu)|Nostrae Dominae]] dicata.]]
{{res|Landini villa}} seu '''Landevilla'''<ref>{{Graesse}}, t. 2, p. 343.</ref> (Francogallice ''Laveline-devant-Bruyères'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 288 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]].
== Civis notabilis ==
* [[Leo Zamaron]] (1872-1955), praefectus vigilum et collector artis modernae, hic natus est.
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Vosegi]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Laveline-devant-Bruyères|Landini villam}}
{{Fontes geographici}}
== Notae ==
<references />
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]]
k5x42fw7aiwe60brv6vcifd8i44fz6h
Disputatio:Landini villa
1
327961
3983349
2026-08-23T16:18:56Z
Pippobuono
54500
attributio
3983349
wikitext
text/x-wiki
{{attributio|fr|Landaville|238225202}}
5p9mmvmh95x56zb4zne29xmco2jqh5r
Großheide
0
327962
3983375
2026-08-23T21:14:12Z
Cyprianus Marcus
66550
Cyprianus Marcus movit paginam [[Großheide]] ad [[Ericetum Magnum]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam
3983375
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ericetum Magnum]]
23mrn2s2ihyszgif0e1xt747nkd2bho